Википедиа
tgwiki
https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
Медиа
Вижа
Баҳс
Корбар
Баҳси корбар
Википедиа
Баҳси Википедиа
Акс
Баҳси акс
Медиавики
Баҳси медиавики
Шаблон
Баҳси шаблон
Роҳнамо
Баҳси роҳнамо
Гурӯҳ
Баҳси гурӯҳ
Портал
Баҳси портал
Лоиҳа
Баҳси Лоиҳа
TimedText
TimedText talk
Модул
Баҳси Модул
Event
Event talk
Боҳтур
0
2228
1484399
1433163
2026-08-22T20:54:36Z
Zosya95
54344
1484399
wikitext
text/x-wiki
[[Акс:Bohtur.jpg|thumb|Боҳтур]]
'''БОҲТУР''', б а ҳ т ӯ р ({{lang-la|Ophisaurus apodus}}), як навъ [[калтакалос]]и бепой. Танааш мисли танаи [[мор]] буда, то 1,5 м дарозӣ дорад; рангаш [[сиёҳ]]и [[сурх]]ча (холҳои [[зард]]и ба [[сабз]] моил ё сурхтоб дорад). Кариб дар ҳама ноҳияҳои [[Тоҷикистон]] вомехӯрад. Боҳтур дар сохили дарё, ҳамвории доманакӯҳҳои сералафу буттазор, [[ҷангал]]ҳои сирак ва [[боғ]]у [[саҳро]], ангурзор, пахтазор, шолипоязор ва ғайраҳо дида мешавад. Хуб шино мекунад. Дар лонаи хояндахо, байнн решай дарахтон ва буттаҳои анбуҳ паноҳ меоарад. [[Баҳор]]он баъди аз хоби [[зимистон]]а хестан бешттар дар офтобруяҳо мегардад. Тобистон фақат пагоҳии барвақт ва баъди ғуруби офтоб аз лонааш мебарояд. Боҳтур моҳҳои июн — июл 8—10 тухм мегузорад. Охирҳои моҳи август боҳтурчаҳо (дарозиашон қариб 10 см) аз [[тухм]] баромада, ҳаёти мустақилона мегузаронанд. Ранги боҳтурчахо зарди хокистаранг буда, 16—22 рахи кундаланг доранд. Боҳтур асосан муш, туқумшуллуқ мор, нармбаданон ва ҳашароти зараррасони хоҷагии қишлокро мехӯрад. Баҳорон, баъди [[борон]]ҳо лесакҳоро хӯрда, ба хоҷагии қишлоқ фоида мерасонад. Боҳтур қариб хеҷ гоҳ намегазад; дар шароити сунъӣ нағз зиндагӣ карда, ба одам ром мешавад.
== Пайвандҳо ==
[http://www.floranimal.ru/pages/animal/zh/1153.html Желтопузик] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060828142227/http://www.floranimal.ru/pages/animal/zh/1153.html |date=2006-08-28 }}
[http://www.kingsnake.com/reptilia-italia/My_HomePage_file/pseudopofoto.htm Ophisaurus apodus]
[[Акс:Benny Trapp Pseudopus apodus Jungtier Jugendzeichnung.jpg|thumb|Боҳтери ҷавон]]
'''Боҳтер''' (Ophisaurus apodus) — баҳтур, калтакалоси бепойи мормонанд.
== Тавсиф ==
Дарозиаш то 1,5 м; рангаш сиёҳи сурхтоб, холҳои зарди сабзгун ё сурхча дорад. Дар Аврупои Ҷанубу Шарқӣ, Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ, Қрим, Қафқоз ва Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистон паҳн шудааст. Онро қариб дар ҳамаи ноҳияҳои кишварамон метавон дучор омад. Боҳтер дар ҳамвории доманакӯҳҳо, мавзеъҳои сералафу буттазор, соҳили дарё, ангурзор, пахтазор, боғу саҳро вомехӯрад. Дар об хуб шино карда метавонад. Боҳтерҳо баҳорон баъди хоби зимистонӣ бештар дар офтобрӯяҳо қарор гирифта тани худро гарм мекунанд. Дар лонаи хояндаҳо, байни гиёҳу бутта ва решаи дарахтон панаҳ мебарад. Боҳтер тобистон субҳдам ва шомгоҳ фаъол мешавад. Моҳҳои июн-июл 8–10 тухм мегузорад. Охири августи боҳтурчаҳо аз тухм мебароянд. Дарозии боҳтурчаҳо қариб 10 см буда, ранги зарди хокистарӣ ва 16–22 рахи барқад доранд. Ғизои Боҳтер асосан муш, тӯқумшуллук, мор ва ҳашароти зараррасони кишоварзӣ аст. Баҳорон, баъди борон, лесакҳоро хӯрда, ба кишоварзӣ манфиат меорад. Боҳтер дар шароити сунъӣ нағз зиндагӣ карда, ба одам ром мешавад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Боҳтер |3|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:хазандаҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандашиносӣ]]
{{зоология-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Олами Ҳайвонот]]
9ih1djxv5w47ugt79gtv5pzlz6wgwv2
Калтакалос
0
2265
1484395
1470147
2026-08-22T20:50:15Z
Zosya95
54344
1484395
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|тасвир = Jes chot1.jpg
|салтанат = Ҷонварон
|rang = Зерқатор
|лотинӣ = Lacertilia
|author =
|syn = ''Sauria''
|харита = Lizard range.png
|range map caption =
}}
'''Калтакалос''', '''келас''', '''калпеса''', '''карбоса''' ({{lang-la|Lacertilia''}}) — як навъ ҷонвар аз зерқатори синфи [[хазандагон]].
== Таснифоти зоологӣ ==
Бино ба таснифоти зоологӣ калтакалосҳо (Sauria) яке аз зерқаторҳои синфи хазандагон мебошанд ([[боҳтур]], [[сусмор]] ва [[буқаламун]]ро низ дар бар мегиранд).
== Тавсифоти зоологӣ ==
Дарозии танаашон аз 3,5 см то 3 м (аждари Комодо). Танаи калтакалосҳо паҳни дарозруя ва пӯсташон шахшули дағар-буғур аст. Баъзе намудҳои калтакалосхо пойҳои бақуввати панҷадор дошта, баъзеи дигарашон умуман бепой ва ба мор монанданд. Пардаи чашми аксар калтакалосҳо мутаҳаррик аст. Дандонҳои калтакалосҳо ду хеланд: плевродонтӣ (дандонҳое, ки ба ком часпидаанд) ва акродонтӣ (дандонҳое, ки дар вора ҷой гирифтаавд). Дандони калтакалосҳои заҳрдор новакҳои махсус дорад, ки ҳангоми газидан аз он заҳр ҷорӣ мешавад. Забони калтакалосҳо низ гуногун аст. Забони баъзеи онҳо паҳну ғафс (масалан, забони офтобгардакҳо ва гекконҳо), баъзеи дигарашон дарози душоха (масалан, забони сусморҳо) ё ниҳоят борик (масалан, забони буқаламунҳо) мебошад. Ранги калтакалосҳо гуногун буда, одатан, вобаста ба муҳит тағйир меёбад (хусусан ранги калтакалоси бешаҳои тропикӣ).
[[Акс:Kubanische echse.jpg|thumbnail|250px|Калтакалос]]
Ба аксар калтакалосҳо диморфизми ҷинсӣ хос аст. Бисёр калтакалосҳо ҳангоми онҳоро таъқиб кардани душман думи худро мепартоянд. Думи партофтаи калтакалос баъзан то чанд соат меҷунбад ва бо ҳамин диққати душманро ба худ ҷалб мекунад. Калтакалосҳо аз эзозухий — хазандаҳои мурда-рафтае, ки боқимондаи онҳо аз таҳшинҳои перми боло ва триаси Амрикои Ҷанубӣ ёфт шудаанд, ба вуҷуд омадаанд. Калтаклосҳои ҳозира аз охири давраи юра маълуманд. Калтакалосҳо дар замин, дарахт, шахсорон, зери хок ва дигар ҷойхо зиндагӣ мекунанд. Узвҳои сомеаи калтаклос нағз ва узвҳои шоммаашон нисбатан суст инкишоф ёфтаанд. Ҳарорати бадани калтаклосхо ба харорати муҳит баробар мешавад, бинобар ин онҳо зимистон ба хоб мераванд. Ғизои аксар калтакалосҳо ҳашарот, тортанак, кирм ва нармбаданҳо мебошанд. Калтакалосҳои калон муш, калламуш, парранда, қурбоққа, мор ва лоша мехӯранд. Дар байни баъзе намудҳои калтакалос ҳодисаи канибализм вуҷуд дорад, яъне калтакалосҳо калон калтакалосчаҳои хурдро мехӯранд.
Калтакалосҳо аз паи парвариши насли худ намешаванд ва бинобар ин бачаи онҳо баъди аз тухм баромадан мустақилана зиндагӣ мекунад. Дар Тоҷикистон 29 намуди калтакалос дучор меояд (асосан дар ҳамвориҳо сукунат доранд).
Калтакалос миқдори зиёди ҳашароти зараррасони хоҷагии қишлоқро нобуд карда, фоида меоранд. Дар бадани калтакалос баъзе ҳашароти хунмак ва канаҳо зиндагӣ мекунанд ва бинобар ин онҳо боиси паҳн шудани бемориҳои сироятӣ гардида метавонанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* Жизнь животных,т. 4, ч. 2, М., 1969;
* Банников А. Г. Земноводные и пресмыкающиеся СССР, М., 1971;
* СаидАлибов С. А., Земноводные и пресмыкающиеся Таджикистана, Душанбе,. 1974.
[[Гурӯҳ:Олами ҳайвонот]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
q5bmmhxld8qjpqzkqztw657ury08ck6
Маврикий
0
5032
1484443
1484081
2026-08-23T02:14:46Z
Zosya95
54344
1484443
wikitext
text/x-wiki
{{Кишвар
|номи_маъмулӣ = Mauritius
|парчам = Flag of Mauritius.svg
|номи_аслӣ = {{ubl|{{lang-fr|République de Maurice}}|{{lang-mfe|Repiblik Moris}}}}
|нишон=Coat of arms of Mauritius (Original version).svg
|андозаи_нишон = 90
|шиор = {{native phrase|la|Stella Clavisque Maris Indici|italics=off}}<ref>{{Cite web|title=Government Information Service – Coat of Arms|url=http://gis.govmu.org/English/About%20Mauritius/Pages/Coats-of-Arms.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612094501/http://gis.govmu.org/English/About%20Mauritius/Pages/Coats-of-Arms.aspx|archive-date=12 June 2020|access-date=29 July 2019|publisher=govmu.org}}</ref><br />"Ситора ва калиди Уқёнуси Ҳинд"
|номи_суруди_миллӣ= "[[Motherland (anthem)|Motherland]]"<div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:Motherland_(instrumental).ogg]]</div>
|Сохтори давлат=
|Дар харита=Mauritius (orthographic projection with inset).svg
|забони_расмӣ = нест (''de jure'')<br />{{nowrap|{{hlist|[[Забони англисӣ|Англисӣ]]|[[Забони фаронсавӣ|фаронсавӣ]]}} (''de facto'')<ref>[[Конститутсияи Маврикий]] ягон забони расмиро зикр намекунад. Дар Конститутсия танҳо гуфта шудааст, ки забони расмии Маҷлиси миллӣ забони англисӣ мебошад. Аммо ҳар як узви маҷлис метавонад ҳангоми муроҷиат ба раиси маҷлис инчунин аз забони фаронсавӣ истифода кунад.
</ref>}}
|Рӯзи истиқлол=
|Соҳибистиқлол аз=
|пойтахт = [[Порт Луис]]
|Шаҳри калонтарин=
|Вазифаи сарварон=
|Сарварон=
|Ҷой аз рӯи масоҳат=
|Масоҳат=2040
|Фоизи об=
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=
|Аҳолӣ=1200206
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=
|Зичии аҳолӣ=588.3
|ММД=
|Соли ҳисоби ММД=
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=
|ММД ба сари аҳолӣ=
|Пули миллӣ=
|Домен=
|Коди телефон=
|Соат=
|Эзоҳот=
}}
'''Маврикий''', расман '''Ҷумҳурии Маврикий''', ({{lang-fr|République de Maurice}}) як [[Давлати ҷазиравӣ|давлати ҷазиравӣ]] дар [[Уқёнуси Ҳинд|уқёнуси Ҳинд]] аст. Он тақрибан 2 000 километр дуртар аз соҳили ҷанубу шарқии [[Африқо]] ва дар шарқи ҷазираи [[Мадагаскар]] ҷойгир шудааст.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mauritius|title=Mauritius | Currency, People, Language, Population, Maps, Religions, Chagos Archipelago, History, & Facts |website=Britannica.com|access-date=9 June 2026}}</ref> Ба ҳайати кишвар ҷазираи асосии Маврикий, инчунин ҷазираҳои Родригес, Агалега ва Сейнт Брендон (Каргадос Карахос) дохил мешаванд.<ref name="ICJ">{{Cite web|date=1 March 2018|title=Written Statement of the Republic of Mauritius|url=https://www.icj-cij.org/files/case-related/169/169-20180301-WRI-05-00-EN.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031708/https://www.icj-cij.org/files/case-related/169/169-20180301-WRI-05-00-EN.pdf|archive-date=16 December 2018|access-date=15 December 2018|website=[[International Court of Justice]]|pages=23–24|volume=1}}</ref><ref name="PCA Memorial Vol 1" /> Ҷазираҳои Маврикий ва Родригес ҳамроҳ бо ҷазираи Реюнион ([[Департаментҳои бурунмарзии Фаронса|департаменти бурунмарзии Фаронса]]) қисми гурӯҳи ҷазираҳои Маскарен ба шумор мераванд. Аксари аҳолии кишвар дар ҷазираи асосии Маврикий зиндагӣ мекунанд. Пойтахт ва калонтарин шаҳри кишвар, Порт-Луис, дар ин ҷазира низ ҷойгир шудааст. Масоҳати Ҷумҳурии Маврикий 2 040 километри мураббаъро ташкил медиҳад. [[Минтақаи истисноии иқтисодӣ|Минтақаи истисноии иқтисодии]] он бошад, тақрибан 2 миллион километри мураббаъро фаро мегирад.<ref name="EEZ 1977">{{Cite book |url=https://files.pca-cpa.org//pcadocs/mu-uk/Annexes%20to%20Memorial/MM%20Charts.pdf |title=Memorial of the Republic of Mauritius |publisher=[[Permanent Court of Arbitration]] |year=2012 |volume=IV |chapter=Figure 7: Mauritius' EEZ: 1977 |access-date=12 October 2019}}</ref><ref>{{cite conference |url=https://www.gebco.net/sites/default/files/documents/poster_internship_ldeo_portrait.pdf |title=Managing Geophysical Data in the South West Indian Ocean using GeoMapApp |last1=Runghen |first1=H. |last2=Goodwille |first2=A. |last3=Ferrini |first3=V. |last4=Wigley |first4=R. |date=2014 |conference=Challenger 2014 Conference |access-date=22 April 2025}}</ref>
Аз рӯи баъзе гипотезаҳои таърихшиносон, ки дар асоси харитаи португалии Кантино (1502) пешниҳод шудаанд, гӯё дарёгардони араб наздики соли 975 якум шуда, ин ҷазираи беаҳолиро кашф карданд ва онро "Дина Аробӣ" (''Dina Arobi'') номиданд.<ref>{{Cite web|title=History|url=https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history|access-date=1 August 2021|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628000251/https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history|accessdate=2026-07-13|archivedate=2022-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220628000251/https://mauritianarchaeology.sites.stanford.edu/history}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=F_FnBwAAQBAJ&pg=PA344|title=International Education: An Encyclopedia of Contemporary Issues and Systems|date=17 March 2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-46751-9}}</ref>
Дар харитаҳои аввали португалӣ ҷазира бо номҳои "Иля-ду-Сирне" (''Ilha do Cirne'') ё "Иля-ду-Серне" (''Ilha do Cerne'') нишон дода шудааст, чун дарёгардони португалӣ соли 1507 аз ин ҷазира омада расидаанд.<ref>{{Cite web|title=Republic of Mauritius- History|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch|access-date=12 March 2023|website=govmu.org|archive-date=16 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016015207/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch|accessdate=2026-07-13|archivedate=2016-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161016015207/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Pages/History.aspx#dutch}}</ref> Соли 1598, флоти [[Ҳоланд|нидерландӣ]] таҳти фармондеҳии адмирал Ван Варвейк ба маҳалли имрӯзаи Гранд-Порт мерасад ва ҷазираро аз худ карда, онро ба муносибати [[Маврис, шоҳзодаи Оранж]] номгузорӣ мекунад. Зиёда аз сад сол нидерландиҳо кӯшиш мекунанд, то дар ҷазира маҳалли истиқомати доимӣ бунёд намоянд. Сабабаш он буд, ки онҳо мехостанд аз ҷангалҳои дарахти [[Обнӯс|обнӯс]] истифода баранд ва аз [[Найшакар|найшакар]] шакару арак истеҳсол кунанд. Барои ин онҳо ниҳолҳои найшакарро аз [[Ҷава]] ва зиёда аз сесад ғуломи малагасиро ба ҷазира меоваранд. Аммо ҳамаи ин кӯшишҳояшон ноком ба анҷом мерасад.<ref>{{cite journal |last1=Allen |first1=Richard B. |title=The Mascarene Slave-Trade and Labour Migration in the Indian Ocean during the Eighteenth and Nineteenth Centuries |journal=Slavery & Abolition |date=August 2003 |volume=24 |issue=2 |pages=33–50 |doi=10.1080/01440390308559154 }}</ref> Бо оғози мустамликадории [[Фаронса]] (соли 1715), номи ин ҷазира ба "Ил дӯ Франс" иваз карда мешавад. Соли 1810 [[Британияи Кабир]] ҷазираро ишғол мекунад. Баъдтар, аз рӯи Созишномаи Париж (1814), Фаронса Маврикий ва ҷазираҳои вобастаи онро расман ба Британияи Кабир месупорад. Мустамликаи Британиявии Маврикий он замон ҷазираҳои Родригес, Агалега, Сейнт Брендон, галаҷазираи Чагос ва то соли 1906 [[Сейшел|Сейшелро]] низ дар бар мегирифт.<ref name="ICJ"/><ref name="PCA Memorial Vol 1" />
== Таърих ==
== Ҷуғрофия ==
== Гуногунии муҳити зист ==
[[File:Dronte dodo Raphus cucullatus.jpg|thumb|upright=.8|Маврикий ягона ҷойи зисти [[додо]], парандаи бепарвози нобудшуда буд.]] [[File:Phelsuma ornata - journal.pbio.1001382.png|thumb|[[Геккони ороёфтаи рӯзгард]]]]
Маврикий ватани баъзе аз камёбтарин рустаниву ҷонварони ҷаҳон мебошад. Аммо бо омадани одамон ба ҷазира ва ворид шудани набототу ҳайвоноти бегона, ба табиати он хатари ҷиддӣ эҷод шудааст.<ref name="BBC" /> Аз сабаби пайдоиши вулқонӣ, синну соли қадимӣ ва ҷудо буданаш аз дигар хушкиҳо, Маврикий дорои олами бойи набототу ҳайвонот мебошад.
То расидани португалиҳо дар соли 1507, дар ҷазира ягон [[Ширхӯрон|ширхӯри]] хушкӣ вуҷуд надошт. Аз ҳамин сабаб дар он ҷо чандин намуди [[Парандаи бепарвоз|парандаҳои бепарвоз]] ва [[Хазандагон|хазандагони]] калонҷусса ба вуҷуд омада, рушд кардаанд. Вале бо омадани одамон, намудҳои бегонаи ҳайвонот ва наботот ба ҷазира ворид шуда, боиси тез нобуд шудани муҳити зист ва аз байн рафтани қисми зиёди рустаниву ҷонварони маҳаллии Маврикий гардидаанд. Махсусан аз байн рафтани додо — парандаи бепарвозе, ки танҳо дар Маврикий зиндагӣ мекард, имрӯз яке аз номдортарин намунаҳои аз байн рафтани ҳайвонот дар натиҷаи фаъолияти инсон ба шумор меравад.<ref>{{cite journal |last1=Shapiro |first1=Beth |last2=Sibthorpe |first2=Dean |last3=Rambaut |first3=Andrew |last4=Austin |first4=Jeremy |last5=Wragg |first5=Graham M. |last6=Bininda-Emonds |first6=Olaf R. P. |last7=Lee |first7=Patricia L. M. |last8=Cooper |first8=Alan |title=Flight of the Dodo |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-03-01_295_5560/page/1683 |journal=Science |date=March 2002 |volume=295 |issue=5560 |pages=1683 |doi=10.1126/science.295.5560.1683 |pmid=11872833 |bibcode=2002Sci...295.1683S }}</ref><ref>{{Cite book|last=Smaill|first=Belinda|url=https://books.google.com/books?id=3y8eDQAAQBAJ&dq=dodo+extinction+emblematic&pg=PA76|title=Regarding Life: Animals and the Documentary Moving Image| page= 76 |date= 2016|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-6249-3}}</ref><ref>{{Cite book|last=Hollars|first=B. J.|url=https://books.google.com/books?id=K94nDwAAQBAJ&dq=dodo+%22poster+child%22&pg=PA3|title=Flock Together: A Love Affair with Extinct Birds|date=1 February 2017|publisher=U of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-9642-8}}</ref>
Додо инчунин яке аз рамзҳои миллии Маврикий аст ва ҳамчун яке аз ҷонварони нигаҳдорандаи сипари давлатии кишвар дар нишони давлатии Маврикий тасвир шудааст.<ref>{{Cite web|title=Republic of Mauritius- Coat of Arms|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx|access-date=27 March 2019|website=govmu.org|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327180439/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx|accessdate=2026-07-13|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327180439/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/NationalSymbols/Pages/Coat-of-Arms.aspx}}</ref>
Ҳоло камтар аз 2%-и ҷангалҳои маҳаллии Маврикий боқӣ мондааст. Ин ҷангалҳо асосан дар Боғи миллии дараҳои Дарёи Сиёҳ дар ҷанубу ғарб, қаторкӯҳи Бамбу дар ҷанубу шарқ ва қаторкӯҳҳои Мока–Порт Луис дар шимолу ғарб ҷойгиранд. Инчунин, боқимондаҳои табиати соҳилӣ ва дохилии ҷазираро дар кӯҳҳои Кор де Гарду Ле Морн Брабант ва якчанд ҷазираҳои хурди назди соҳил дидан мумкин аст. То имрӯз зиёда аз 100 намуди наботот ва ҳайвонот нест шуда, бисёр намудҳои дигар дар хатари нобудшавӣ қарор доранд. Аз солҳои 1980-ум барои ҳифзи табиат барномаҳои зиёд оғоз шуданд. Ин барномаҳо ба зиёд кардани шумораи парандаҳо ва рустаниҳои дар хатарбуда ва барқарор кардани муҳити зисти онҳо дар боғҳои миллӣ ва мамнӯъгоҳҳо равона шудаанд.<ref>{{Cite book|publisher=National Parks and Conservation Services, Government of Mauritius|title=Chapter 1. Introduction to the Republic of Mauritius|access-date=22 January 2015|url=http://npcs.govmu.org/English//DOCUMENTS/CHAP1.PDF|archive-date=3 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403104113/http://npcs.govmu.org/English//DOCUMENTS/CHAP1.PDF}}</ref>
Соли 2011 Вазорати муҳити зист ва рушди устувори Маврикий гузориши "Нигоҳи муҳити зисти Маврикий"-ро нашр кард. Дар он пешниҳод шуд, ки Сейнт Брендон [[Минтақаи муҳофизатшудаи баҳрӣ|минтақаи муҳофизатшудаи баҳрӣ]] эълон шавад.<ref>{{Cite web|title=President's Report of the Mauritian Wildlife Foundation dated March 2016|url=http://www.mauritian-wildlife.org/application/includes/common/download.php?type=11&record=4E911EA9-BE8F-FB3C-1025-8CFF6C9D3136|access-date=29 August 2017}}</ref>
[[Рӯбоҳи паррони маврикӣ]] охирон ширхӯри бумие аст, ки танҳо дар ин ҷазира зиндагӣ мекунад. Дар солҳои охир ин ҷонвар дар хатари ҷиддии азбайнравӣ дучор шудааст. Моҳи ноябри соли 2015 ҳукумат иҷозат додааст, то қисми зиёди ин кӯршабпаракҳои мевахӯр нобуд карда шаванд, чун онҳо ба боғҳои мева зараррасон шуморида мешаванд. Пеш аз соли 2015, аз сабаби кам шудани [[Тӯфон|тӯфонҳо]], шумораи онҳо зиёд шуда буд. Аз ҳамин сабаб, соли 2014 [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат|Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат (IUCN)]] мақоми онҳоро аз нобудшаванда (EN) ба осебпазир (VU) иваз карда буд. Аммо моҳи октябри соли 2018 боз барои нобуд кардани 20%-и шумораи онҳо, тақрибан 13 ҳазор аз 65 ҳазор кӯршапараки боқимонда, иҷозат дода шуд. То он вақт, бинобар нобудкуниҳои солҳои пеш, мақоми онҳо дубора ба **«дар хатари нобудшавӣ»** баргардонида шуда буд.<ref>{{Cite web|title=Welcome to the Mauritian Wildlife Foundation (MWF) – In The Field – Mauritius – Mauritius Fruit Bat|url=http://www.mauritian-wildlife.org/application/index.php?tpid=30&tcid=81|access-date=22 February 2019|website=mauritian-wildlife.org|archive-date=16 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316190712/http://www.mauritian-wildlife.org/application/index.php?tpid=30&tcid=81}}</ref>
== Сиёсат ва ҳукумат ==
[[File:Government House Port Louis.JPG|thumb|Бинои ҳукумат, Порт Луис]]
Маврикий ҷумҳурии [[Демократияи намояндагӣ|демократии намояндагии]] [[Низоми парлумонӣ|парлумонӣ]] мебошад. Президент сарвари давлат буда, сарвазир роҳбари ҳукумат мебошад ва дар иҷрои вазифаҳояш ба ӯ Шӯрои вазирон кӯмак мерасонад. Дар Маврикий низоми бисёрҳизбӣ амал мекунад. [[Ҳокимияти иҷроия]] аз ҷониби ҳукумат амалӣ мешавад. [[Ҳокимияти қонунгузор]] бошад, ба ҳукумат ва Маҷлиси миллӣ тааллуқ дорад.<ref>{{Cite web |date=2021-08-31 |title=Toward a Global Framework For Coastal Public Access |url=https://www.planetreimagined.com/coastal-public-access-paper |publisher=Planet Reimagined |website=planetreimagined.com |author1=Kira Clingen |author2=Rai Saad Khan |author3=Keoni Rodriguez |quote=When Mauritius was decolonized in 1968, the nation adopted a Westminster parliamentary system, modeled on the British system of governance, as well as significant legal frameworks from the countries that colonized the island. }}</ref>
== Тақсимоти маъмурӣ ==
{{main|Ҷазираҳои берунии Маврикий|Ноҳияҳои Маврикий}}
{{Ноҳияҳои Маврикий|float=right}}
Маврикий ҳамагӣ як воҳиди маъмурии дараҷаи якум дорад. Онро [[Ҷазираҳои берунии Маврикий]] ({{lang-fr|Îles éparses de Maurice}}) меноманд ва он аз якчанд ҷазираҳои дуртар аз [[Маврикий (ҷазира)|ҷазираи асосӣ]] ҷойгирбуда иборат аст.<ref name="gu">{{Cite web|title=Location – The territory of Mauritius|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/GeographyPeople/Location.aspx|website=Government of Mauritius|access-date=22 January 2015|archive-date=27 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327103512/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/GeographyPeople/Location.aspx|accessdate=2026-07-14|archivedate=2023-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230327103512/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/GeographyPeople/Location.aspx}}</ref>
Гурӯҳҳои ҷазираҳои Маврикий инҳоянд:
* Ҷазираи [[Маврикий (ҷазира)|Маврикий]]
* Ҷазираи [[Родригес (ҷазира)|Родригес]]
* Ҷазираи [[Сейнт Брендон (ҷазира)|Сейнт Брендон]]
* Ҷазираи [[Агалега (ҷазира)|Агалега]]
Худи ҷазираи Маврикий ба [[Ноҳияҳои Маврикий|нӯҳ ноҳия]] тақсим мешавад ва онҳо воҳидҳои маъмурии дараҷаи дуюми кишвар ба ҳисоб мераванд.
== Иқтисодиёт ==
== Мардум ==
== Фарҳанг ва маданият ==
== Забонҳо ==
Дар конститутсияи Маврикий ягон забони расмӣ ёдоварӣ нашудааст.<ref>{{cite web |last1=Hein |first1=Marc |title=Is English our official language? |date=30 November 2014 |url=https://lexpress.mu/idee/255742/english-our-official-language}}</ref> Дар он танҳо гуфта мешавад, ки забони расмии Маҷлиси миллӣ [[Забони инглисӣ|забони англисӣ]] мебошад; аммо ҳар як узви маҷлис метавонад ба раиси он бо [[Забони фаронсавӣ|забони фаронсавӣ]] низ муроҷиат кунад.<ref name="language">{{Cite web|title=Constitution of Mauritius – 49. Official language|url=http://mauritiusassembly.govmu.org/English/constitution/Pages/Constitution-Contd1.aspx#assembly|access-date=11 November 2017|website=[[National Assembly (Mauritius)|National Assembly]]}}</ref> Забонҳои англисӣ ва фаронсавӣ одатан ҳамчун забонҳои миллии Маврикий дониста мешаванд, зеро онҳо дар идораи давлатӣ, додгоҳҳо ва фаъолияти тиҷоратӣ истифода мешаванд.<ref>{{Cite web|title=Language|url=http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/Language.aspx|access-date=11 November 2017|website=Government of Mauritius|archive-date=21 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521095341/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/Language.aspx|accessdate=2026-07-13|archivedate=2017-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171020022212/http://www.govmu.org/English/ExploreMauritius/Geography-People/Pages/Language.aspx}}</ref> Конститутсияи Маврикий ба забони англисӣ навишта шудааст, дар ҳоле ки баъзе қонунҳо, аз ҷумла Кодекси шаҳрвандӣ ва Кодекси ҷиноятӣ, ба забони фаронсавӣ мебошанд. Дар пули Маврикий хатҳои лотинӣ, тамилӣ ва [[Девоногарӣ|девоногарӣ]] дида мешаванд.
== Пайвандҳо ==
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
{{Кишварҳои Африқо}}
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]
9eo52x83ry5sffzin9ei6jauw8uvdxt
Сангпушт
0
13649
1484396
1334975
2026-08-22T20:50:25Z
Zosya95
54344
1484396
wikitext
text/x-wiki
[[File:Geochelone nigra porteri.jpg|thumb|270px|'''Сангпушт''' ''Geochelone nigra porteri'']]
'''Сангпушт''' ({{lang-la|Testudinata}}) — синфи [[Хазандагон|хазандаҳо]], ҳайвони заиф, давоми 250 миллионов сол ин тараф арзи вуҷуд дорад. Қариб 230 намудҳои он, ки ба 12 синфҳо ва 5 зерсинфҳо гурӯҳбанди шудаанд, ки ҳам дар хушкӣ ва ҳам дар об зиндагӣ мекунанд.
== Зиёдшавӣ ==
== Пайдоиш ==
== синфификатсия ==
== Пайвандҳо ==
* [http://www.turtles.org.ru/ Turtles] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070708025241/http://www.turtles.org.ru/ |date=2007-07-08 }}: Дар бораи сангпуштҳо
{{commonscat|Testudines}}
{{зоология-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
[[Гурӯҳ:Сангпуштҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо]]
7cdn7b1yllv425lffmshta62rxy8nf1
Шаблон:Cite web
10
16707
1484410
991856
2026-08-22T21:17:31Z
Zosya95
54344
1484410
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="citation" {{#if:{{{ref|}}}|id="{{anchorencode:CITEREF{{{ref}}}}}"}}>{{#if: {{{1|}}}
| {{color|red|2=Ҳамаи параметрҳои шаблони {{tl|cite web}} бояд ном дошта бошад.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедиа:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}<!--
-->{{#if: {{{title|}}}
|| {{color|red|Параметрро муайян кардан зарур аст}} '''title=''' {{color|red|дар шаблони {{tl|cite web}}.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедия:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}<!--
-->{{#if: {{{url|}}}
|| {{color|red|Параметрро муайян кардан зарур аст}} '''url=''' {{color|red|дар шаблони {{tl|cite web}}.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедия:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}<!--
-->{{#if: {{{archiveurl|}}}{{{archivedate|}}}
| {{#if: {{#if: {{{archiveurl|}}}| {{#if: {{{archivedate|}}} |1}} }}
|| {{color|red|Агар дар шаблони {{tl|cite web}} параметр муайян шудааст}} '''archiveurl='''{{color|red|, бояд параметр}} '''archivedate='''{{color|red|, ва баръакс муайян карда шавад.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедия:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| ''
}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| {{#if: {{{authorlink|}}}
| {{{authorlink}}}|{{#if: {{{last|}}}
| {{{last}}}{{#if: {{{first|}}} | , {{{first}}} }}
| {{#if: {{{coauthors|}}}|{{{author}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{author}}}|pattern=^(%[*)(.-[^%.%]])(%]*)$|replace=%1%2%3.|plain=false}}}}
}}
| {{#if: {{{last|}}}
| {{{last}}}{{#if: {{{first|}}} | , {{{first}}} }}
| {{#if: {{{coauthors|}}}|{{{author}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{author}}}|pattern=^(%[*)(.-[^%.%]])(%]*)$|replace=%1%2%3.|plain=false}}}} <!-- добавление точки если её нет с учётом ссылки -->
}}
}}
}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| {{#if: {{{coauthors|}}} | <nowiki>;</nowiki> {{#invoke:String|replace|source={{{coauthors}}}|pattern=^(.-)%.?$|replace=%1.|plain=false}}}}
}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| '' 
}}{{#if: {{{editor|}}}
| {{{editor}}}: 
}}{{#if: {{{archiveurl|}}}
| {{#if: {{{title|}}} | [{{{url}}} {{{title}}}] {{#if: {{{subtitle|}}} | <small>{{{subtitle|}}}</small> }} }}
| {{#if: {{{url|}}} | {{#if: {{{title|}}} | [{{{url}}} {{{title}}}] {{#if: {{{subtitle|}}} | <small>{{{subtitle|}}}</small> }} }} }}
}}{{#if: {{{lang|}}}{{{language|}}}
| {{#ifexist: Шаблон:ref-{{{lang|{{{language}}}}}}
| {{ref-{{{lang|{{{language}}}}}} }}
|  ({{{lang|{{{language}}}}}})
}}
}}{{#if: {{{format|}}}
|  ({{{format}}})
}}{{#if: {{{website|}}}{{{work|}}}
| . ''{{#if: {{{website|}}} | {{{website}}} | {{{work}}} }}''
}}{{#if: {{{pages|}}}
|  {{{pages}}}
}}{{#switch:{{{deadlink|}}}|=|none={{deadlink}}|{{deadlink|url={{{url}}}}}
}}{{#if: {{{publisher|}}}
| . {{#if: {{{location|}}}
| {{{location}}}: 
}} {{{publisher}}}
}}{{#if: {{{date|}}}{{{datepublished|}}}
|  ({{HumanizeDate|{{{date|{{{datepublished|}}}}}}|{{{lang|{{{language}}}}}}}})
| {{#if: {{{year|}}}
| {{#if: {{{month|}}}
|  ({{{month}}} {{{year}}})
|  ({{{year}}})
}}
}}
}}.{{#if: {{{doi|}}}
|  [[Шиносаи рақамии объект|doi]]:[http://dx.doi.org/{{{doi|{{{doilabel|}}}}}} {{{doi}}}].
}}{{#if: {{{description|}}}
| — {{{description}}}.
}}{{#if: {{{quote|}}}
| — «{{{quote}}}»{{#if: {{{archivedate|}}}{{{accessdate|}}}{{{accessmonthday|}}}{{{accessdaymonth|}}}
|
}}
}}{{#if: {{{accessdate|}}}
|  <small>{{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{accessdate}}} {{{accessyear|}}} }} | {{{accessdate}}}{{#if: {{{accessyear|}}} |  {{{accessyear}}} }} }} санҷида шуд.</small>
}}{{#if: {{{accessmonthday|}}}
|  <small>{{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{accessmonthday}}} {{{accessyear|}}} }} | {{{accessmonthday}}}{{#if: {{{accessyear|}}} |  {{{accessyear}}} }} }} санҷида шуд.</small>
}}{{#if: {{{accessdaymonth|}}}
|  <small>{{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{accessdaymonth}}} {{{accessyear|}}} }} | {{{accessdaymonth}}}{{#if: {{{accessyear|}}} |  {{{accessyear}}} }} }} санҷида шуд.</small>
}}{{#if: {{{archivedate|}}}
|  <small>[{{{archiveurl}}} Баргирифта аз сарчашмаи аввал {{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{archivedate}}} }} | {{{archivedate}}} }}].</small>
}}</span></includeonly><noinclude>
{{doc}}<!-- интервики ва гурӯҳҳо бояд дар саҳифаи ҳуҷҷатгузорӣ изофа шаванд -->
</noinclude>
bb8qb1upvovv9csmf9jpt8n85z33gj0
1484418
1484410
2026-08-22T21:58:12Z
Zosya95
54344
1484418
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="citation" {{#if:{{{ref|}}}|id="{{anchorencode:CITEREF{{{ref}}}}}"}}>{{#if: {{{1|}}}
| {{color|red|2=Ҳамаи параметрҳои шаблони {{tl|cite web}} бояд ном дошта бошад.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедиа:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}<!--
-->{{#if: {{{title|}}}
|| {{color|red|Параметрро муайян кардан зарур аст}} '''title=''' {{color|red|дар шаблони {{tl|cite web}}.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедия:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}<!--
-->{{#if: {{{url|}}}
|| {{color|red|Параметрро муайян кардан зарур аст}} '''url=''' {{color|red|дар шаблони {{tl|cite web}}.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедия:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}<!--
-->{{#if: {{{archiveurl|}}}{{{archivedate|}}}
| {{#if: {{#if: {{{archiveurl|}}}| {{#if: {{{archivedate|}}} |1}} }}
|| {{color|red|Агар дар шаблони {{tl|cite web}} параметр муайян шудааст}} '''archiveurl='''{{color|red|, бояд параметр}} '''archivedate='''{{color|red|, ва баръакс муайян карда шавад.}} {{Гурӯҳ танҳо дар мақолаҳо|Википедия:Саҳифаҳо бо истифодаи нодурусти шаблон:Cite web}}}}}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| ''
}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| {{#if: {{{authorlink|}}}
| {{{authorlink}}}|{{#if: {{{last|}}}
| {{{last}}}{{#if: {{{first|}}} | , {{{first}}} }}
| {{#if: {{{coauthors|}}}|{{{author}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{author}}}|pattern=^(%[*)(.-[^%.%]])(%]*)$|replace=%1%2%3.|plain=false}}}}
}}
| {{#if: {{{last|}}}
| {{{last}}}{{#if: {{{first|}}} | , {{{first}}} }}
| {{#if: {{{coauthors|}}}|{{{author}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{author}}}|pattern=^(%[*)(.-[^%.%]])(%]*)$|replace=%1%2%3.|plain=false}}}} <!-- добавление точки если её нет с учётом ссылки -->
}}
}}
}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| {{#if: {{{coauthors|}}} | <nowiki>;</nowiki> {{#invoke:String|replace|source={{{coauthors}}}|pattern=^(.-)%.?$|replace=%1.|plain=false}}}}
}}{{#if: {{{author|}}}{{{last|}}}
| '' 
}}{{#if: {{{editor|}}}
| {{{editor}}}: 
}}{{#if: {{{archiveurl|}}}
| {{#if: {{{title|}}} | [{{{url}}} {{{title}}}] {{#if: {{{subtitle|}}} | <small>{{{subtitle|}}}</small> }} }}
| {{#if: {{{url|}}} | {{#if: {{{title|}}} | [{{{url}}} {{{title}}}] {{#if: {{{subtitle|}}} | <small>{{{subtitle|}}}</small> }} }} }}
}}{{#if: {{{lang|}}}{{{language|}}}
| {{#ifexist: Шаблон:ref-{{{lang|{{{language}}}}}}
| {{ref-{{{lang|{{{language}}}}}} }}
|  ({{{lang|{{{language}}}}}})
}}
}}{{#if: {{{format|}}}
|  ({{{format}}})
}}{{#if: {{{website|}}}{{{work|}}}
| . ''{{#if: {{{website|}}} | {{{website}}} | {{{work}}} }}''
}}{{#if: {{{pages|}}}
|  {{{pages}}}
}}{{#switch:{{{deadlink|}}}|=|none={{deadlink}}|{{deadlink|url={{{url}}}}}
}}{{#if: {{{publisher|}}}
| . {{#if: {{{location|}}}
| {{{location}}}: 
}} {{{publisher}}}
}}{{#if: {{{date|}}}{{{datepublished|}}}
|  ({{HumanizeDate|{{{date|{{{datepublished|}}}}}}|{{{lang|{{{language}}}}}}}})
| {{#if: {{{year|}}}
| {{#if: {{{month|}}}
|  ({{{month}}} {{{year}}})
|  ({{{year}}})
}}
}}
}}.{{#if: {{{doi|}}}
|  [[Шиносонаи рақамии объект|doi]]:[http://dx.doi.org/{{{doi|{{{doilabel|}}}}}} {{{doi}}}].
}}{{#if: {{{description|}}}
| — {{{description}}}.
}}{{#if: {{{quote|}}}
| — «{{{quote}}}»{{#if: {{{archivedate|}}}{{{accessdate|}}}{{{accessmonthday|}}}{{{accessdaymonth|}}}
|
}}
}}{{#if: {{{accessdate|}}}
|  <small>{{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{accessdate}}} {{{accessyear|}}} }} | {{{accessdate}}}{{#if: {{{accessyear|}}} |  {{{accessyear}}} }} }} санҷида шуд.</small>
}}{{#if: {{{accessmonthday|}}}
|  <small>{{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{accessmonthday}}} {{{accessyear|}}} }} | {{{accessmonthday}}}{{#if: {{{accessyear|}}} |  {{{accessyear}}} }} }} санҷида шуд.</small>
}}{{#if: {{{accessdaymonth|}}}
|  <small>{{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{accessdaymonth}}} {{{accessyear|}}} }} | {{{accessdaymonth}}}{{#if: {{{accessyear|}}} |  {{{accessyear}}} }} }} санҷида шуд.</small>
}}{{#if: {{{archivedate|}}}
|  <small>[{{{archiveurl}}} Баргирифта аз сарчашмаи аввал {{#iferror: {{#time: j xg Y | {{{archivedate}}} }} | {{{archivedate}}} }}].</small>
}}</span></includeonly><noinclude>
{{doc}}<!-- интервики ва гурӯҳҳо бояд дар саҳифаи ҳуҷҷатгузорӣ изофа шаванд -->
</noinclude>
f9zami5a9qix3fn4md5socp9u8x35hk
Шаблон:Citation/core
10
16708
1484360
787793
2026-08-22T19:30:28Z
Zosya95
54344
1484360
wikitext
text/x-wiki
<span class="citation {{{Citation class|{{{Citation type|}}}}}}"
{{
#switch:{{{Ref|}}}
||none =
|#default = id="{{anchorencode:{{{Ref}}}}}"
|harv = {{#if:{{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|id="CITEREF{{anchorencode:{{#if:{{{Surname1|}}}
|{{{Surname1}}}{{{Surname2|}}}{{{Surname3|}}}{{{Surname4|}}}
|{{{EditorSurname1|}}}{{{EditorSurname2|}}}{{{EditorSurname3|}}}{{{EditorSurname4|}}}
}}{{{Year|{{{Date|}}}}}}}}"
}}
}}>{{
<!--============ Author or editor and date ============-->
#if:{{{Surname1|}}}
|{{
#if: {{{AuthorMask|}}}
|{{
#iferror: {{ #expr: 1*{{{AuthorMask}}} }}
|{{{AuthorMask}}}
|{{loop|{{{AuthorMask}}}|2=—}}
}}
|{{
#if: {{{Authorlink1|}}}
|[[{{{Authorlink1}}} |{{{Surname1}}}{{
#if: {{{Given1|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}
}}]]
|{{{Surname1}}}{{
#if: {{{Given1|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname2|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<2
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#iferror: {{ #expr: 1*0.0{{{AuthorMask|}}} }}
| <!-- then punctuation should be included in AuthorMask -->
|{{
#if: {{{Surname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Authorlink2|}}}
|[[{{{Authorlink2}}} |{{{Surname2}}}{{
#if: {{{Given2|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}
}}]]
|{{{Surname2}}}{{
#if: {{{Given2|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname3|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<3
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname4|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink3|}}}
|[[{{{Authorlink3}}} |{{{Surname3}}}{{
#if: {{{Given3|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}
}}]]
|{{{Surname3}}}{{
#if: {{{Given3|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname4|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<4
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname5|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink4|}}}
|[[{{{Authorlink4}}} |{{{Surname4}}}{{
#if: {{{Given4|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}
}}]]
|{{{Surname4}}}{{
#if: {{{Given4|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname5|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<5
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname6|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink5|}}}
|[[{{{Authorlink5}}} |{{{Surname5}}}{{
#if: {{{Given5|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}
}}]]
|{{{Surname5}}}{{
#if: {{{Given5|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname6|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<6
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname7|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink6|}}}
|[[{{{Authorlink6}}} |{{{Surname6}}}{{
#if: {{{Given6|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}
}}]]
|{{{Surname6}}}{{
#if: {{{Given6|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname7|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<7
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname8|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink7|}}}
|[[{{{Authorlink7}}} |{{{Surname7}}}{{
#if: {{{Given7|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}
}}]]
|{{{Surname7}}}{{
#if: {{{Given7|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname8|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<8
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname9|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink8|}}}
|[[{{{Authorlink8}}} |{{{Surname8}}}{{
#if: {{{Given8|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}
}}]]
|{{{Surname8}}}{{
#if: {{{Given8|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname9|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{Coauthors|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}{{{Coauthors|}}}|
}}{{
#if: {{{Date|}}}
| ({{{Date}}}){{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
|{{<!-- ============== No author: display editors first == -->
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Editorlink1|}}}
|[[{{{Editorlink1}}} |{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}]]
|{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname2|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink2|}}}
|[[{{{Editorlink2}}} |{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}]]
|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname4|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink3|}}}
|[[{{{Editorlink3}}} |{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}]]
|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}
}}{{
#if:{{{EditorSurname4|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}, ed{{#if:{{{EditorSurname2|}}}|s}}{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}{{
#if: {{{Date|}}}
| ({{{Date}}}){{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Title of included work ============-->
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}{{#if:{{{Periodical|}}}||{{#if:{{{TransItalic|}}}||{{{TransTitle|}}}}}}}
|{{
#if:{{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|{{{Sep|,}}} 
}}{{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2={{
#if: {{{Periodical|}}}
|''<nowiki />{{{IncludedWorkTitle}}}<nowiki />''
|"{{{IncludedWorkTitle|}}}{{
#if: {{{TransTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
| 
}}[{{{TransTitle}}}]
}}"
}}
}}
}}{{
<!--============ Place (if different than PublicationPlace) ============-->
#if: {{{Place|}}}
|{{
#ifeq: {{{Place|}}} | {{{PublicationPlace|}}}
|
|{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} written at {{{Place}}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Editor of compilation ============-->
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}
|{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{#ifeq:{{{Sep|}}}|.|I|i}}n 
}}{{
#if: {{{Editorlink1|}}}
|[[{{{Editorlink1}}} |{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}]]
|{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}}}{{
#if: {{{EditorSurname2|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink2|}}}
|[[{{{Editorlink2}}}|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}]]
|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname4|}}}
|; 
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink3|}}}
|[[{{{Editorlink3}}}|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}]]
|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}
}}{{
#if:{{{EditorSurname4|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|
|{{{Sep|,}}} ed{{#if:{{{EditorSurname2|}}}|s}}{{#ifeq:{{{Sep}}}|.||.}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Periodicals ============-->
#if: {{{Periodical|}}}
|{{
#if: {{{Other|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Other|}}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} }}{{
#if: {{{Title|}}}{{{TransTitle|}}}
|{{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2="{{{Title}}}{{
#if: {{{TransTitle|}}}
|{{
#if: {{{Title|}}}
| 
}}[{{{TransTitle}}}]
}}"
}}{{
#if: {{{TitleNote|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{TitleNote}}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{language|}}}
| (in {{{language}}})
}}{{
#if: {{{format|}}}
| ({{{format}}})
}}{{
#if: {{{Periodical|}}}
|{{
#if:{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{Title|}}}{{{TransTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} 
}}''<nowiki />{{{Periodical}}}<nowiki />''{{
#if: {{{Series|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Series}}}
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|{{
#if: {{{Publisher|}}}
| ({{{PublicationPlace}}}<nowiki>: </nowiki>{{{Publisher}}})
| ({{{PublicationPlace}}})
}}
|{{
#if: {{{Publisher|}}}
| ({{{Publisher}}})
}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}}
| {{#if:{{{Periodical|}}}|'''<nowiki />{{{Volume}}}<nowiki />'''|{{{Volume}}}}}{{
#if: {{{Issue|}}}
| ({{{Issue}}})
}}
|{{
#if: {{{Issue|}}}
| ({{{Issue}}})
}}
}}{{
#if: {{{At|}}}
|<nowiki>: </nowiki> {{{At}}}
}}
|{{
<!--============ Anything else with a title, including books ============-->
#if: {{{Title|}}}{{{TransItalic|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{Periodical|}}}
|{{{Sep|,}}}
}} {{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2=''<nowiki />{{{Title|}}}{{
#if:{{{TransItalic|}}}| [{{{TransItalic}}}]
}}<nowiki />''
}}
}}{{
#if: {{{TitleType|}}}
| ({{{TitleType}}})
}}{{
#if: {{{Series|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Series}}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}}
|{{{Sep|,}}} '''<nowiki />{{{Volume}}}<nowiki />'''
}}{{
#if: {{{Other|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Other|}}}
}}{{
#if: {{{Edition|}}}
| ({{{Edition}}} ed.)
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationPlace}}}
}}{{
#if: {{{Publisher|}}}
|{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|<nowiki>:</nowiki>
|{{{Sep|,}}}
}} {{{Publisher}}}
}}
}}{{
<!--============ Date (if no author/editor) ============-->
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|
|{{
#if: {{{Date|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Date}}}{{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
}}{{
<!--============ Publication date ============-->
#if: {{{PublicationDate|}}}
|{{
#ifeq: {{{PublicationDate|}}} | {{{Date|}}}
|
|{{
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationDate}}}
| (published {{{PublicationDate}}})
}}
|{{
#if: {{{Periodical|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationDate}}}
| (published {{{PublicationDate}}})
}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Page within included work ============-->
#if: {{{Periodical|}}}
|
|{{
#if: {{{At|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{At}}}
}}
}}{{
<!--============ arXiv ==============-->
#if: {{{ARXIV|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=arxiv |input1={{{ARXIV|}}} }}
}}{{
<!--============ ASIN ===============-->
#if: {{{ASIN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=asin |input1={{{ASIN|}}} |input2={{{ASIN-TLD|}}} }}
}}{{
<!--============ BIBCODE ============-->
#if: {{{BIBCODE|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=bibcode |input1={{{BIBCODE|}}} }}
}}{{
<!--============ DOI ================-->
#if:{{{DOI|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=doi |input1={{{DOI|}}} |input2={{{DoiBroken|}}} |input3={{{template doc demo|}}}}}
}}{{
<!--============ ISBN ===============-->
#if: {{{ISBN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=isbn |input1={{{ISBN|}}} }}
}}{{
<!--============ ISSN ===============-->
#if: {{{ISSN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=issn |input1={{{ISSN|}}} }}
}}{{
<!--============ JFM ================-->
#if: {{{JFM|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=jfm |input1={{{JFM|}}} }}
}}{{
<!--============ JSTOR ==============-->
#if: {{{JSTOR|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=jstor |input1={{{JSTOR|}}} }}
}}{{
<!--============ LCCN ===============-->
#if: {{{LCCN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=lccn |input1={{{LCCN|}}} }}
}}{{
<!--============ MR =================-->
#if: {{{MR|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=mr |input1={{{MR|}}} }}
}}{{
<!--============ OCLC ===============-->
#if: {{{OCLC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=oclc |input1={{{OCLC|}}} }}
}}{{
<!--============ OL =================-->
#if: {{{OL|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=ol |input1={{{OL|}}} }}
}}{{
<!--============ OSTI ===============-->
#if: {{{OSTI|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=osti |input1={{{OSTI|}}} }}
}}{{
<!--============ PMC ================-->
#if: {{{PMC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=pmc |input1={{{PMC|}}} }}
}}{{
<!--============ PMID ===============-->
#if: {{{PMID|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=pmid |input1={{{PMID|}}} }}
}}{{
<!--============ RFC ================-->
#if: {{{RFC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=rfc|input1={{{RFC|}}} }}
}}{{
<!--============ SSRN ================-->
#if: {{{SSRN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=ssrn |input1={{{SSRN|}}} }}
}}{{
<!--============ ZBL ================-->
#if: {{{ZBL|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=zbl |input1={{{ZBL|}}} }}
}}{{
<!--============ Misc. Identifier ============-->
#if: {{{ID|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{ID}}}
}}{{
<!--============ Archive data, etc ===========-->
#if: {{{Archive|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Archive}}}[[Гурӯҳ:Pages using deprecated citation archive parameters]]
|{{
#if:{{{ArchiveURL|}}}{{{ArchiveDate|}}}
| {{{Sep|,}}} {{#ifeq: {{{DeadURL|}}} | no
| {{#if:{{{ArchiveURL|}}}
|{{Citation/make link|{{{ArchiveURL|}}}|{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived}} from the original
|{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived
}}
| {{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}
|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}| from {{Citation/make link|{{{OriginalURL|{{{IncludedWorkURL|}}}}}}|the original}}}}
}}
}}{{#if:{{{ArchiveDate|}}}| on {{{ArchiveDate}}}}}{{
#if:{{#if:{{{ArchiveURL|}}}||A}}{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}||B}}{{#if:{{{ArchiveDate|}}}||C}}
|. {{citation error|nocat={{{template doc demo|}}}
|If you specify <code>|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}|archiveurl|archivedate}}=</code>{{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}|| and <code>|deadurl=no</code>}}}}, you must {{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}| also specify <code>|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}|archivedate|archiveurl}}=</code>| {{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|also|first}} specify <code>|url=</code>}}}}
}}
}}
}}{{
<!--============ URL and AccessDate ============-->
#if: {{{URL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}{{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|{{{ArchiveURL|}}}|}}
|{{
#if: {{{Title|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{TransTitle|}}}
|<span class="printonly">{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{{URL}}}
}}</span>
|{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{{URL}}}
}}
}}{{
#if: {{{AccessDate|}}}
| <span class="reference-accessdate">{{#ifeq:{{{Sep|}}}|,|, санҷида шуд: |. Санҷида шуд: }}{{{AccessDate}}}</span>
}}
}}{{#if:{{{laysummary|}}}
|{{{Sep|,}}} [{{{laysummary}}} Lay summary]{{#if: {{{laysource|}}}| – ''<nowiki />{{{laysource}}}<nowiki />''}}
}}{{#if:{{{laydate|}}}
|  ({{{laydate}}})
}}{{#if:{{{quote|}}}
|{{{Sep|,}}} "{{{quote}}}"
}}{{{PS|}}}</span><!--
=== This is a COinS tag (http://ocoins.info), which allows automated tools to parse the citation information: ===
--><span
class="Z3988"
title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt={{urlencode:info:ofi/fmt:kev:mtx:}}{{
#if: {{{Periodical|}}}
|journal&rft.genre=article&rft.atitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}&rft.jtitle={{urlencode:{{{Periodical|}}}}}
|book{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|&rft.genre=bookitem&rft.btitle={{urlencode:{{{IncludedWorkTitle|}}}}}&rft.atitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}
|&rft.genre=book&rft.btitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}} |&rft.aulast={{urlencode:{{{Surname1}}}}}{{
#if: {{{Given1|}}} |&rft.aufirst={{urlencode:{{{Given1}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname1}}}}}{{
#if: {{{Given1|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname2|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname2}}}}}{{
#if: {{{Given2|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname3|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname3}}}}}{{
#if: {{{Given3|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname4|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname4}}}}}{{
#if: {{{Given4|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname5|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname5}}}}}{{
#if: {{{Given5|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname6|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname6}}}}}{{
#if: {{{Given6|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname7|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname7}}}}}{{
#if: {{{Given7|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname8|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname8}}}}}{{
#if: {{{Given8|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname9|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname9}}}}}{{
#if: {{{Given9|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given9}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Date|}}} |&rft.date={{urlencode:{{{Date}}}}}
}}{{
#if: {{{Series|}}} |&rft.series={{urlencode:{{{Series}}}}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}} |&rft.volume={{urlencode:{{{Volume}}}}}
}}{{
#if: {{{Issue|}}} |&rft.issue={{urlencode:{{{Issue}}}}}
}}{{
#if: {{{At|}}} |&rft.pages={{urlencode:{{{At}}}}}
}}{{
#if: {{{Edition|}}} |&rft.edition={{urlencode:{{{Edition}}}}}
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}{{{Place|}}} |&rft.place={{urlencode:{{{PublicationPlace|{{{Place}}}}}}}}
}}{{
#if: {{{Publisher|}}} |&rft.pub={{urlencode:{{{Publisher}}}}}
}}{{
#if: {{{ARXIV|}}} |&rft_id=info:arxiv/{{urlencode:{{{ARXIV}}}}}
}}{{
#if: {{{ASIN|}}} |&rft_id=info:asin/{{urlencode:{{{ASIN}}}}}
}}{{
#if: {{{BIBCODE|}}} |&rft_id=info:bibcode/{{urlencode:{{{BIBCODE}}}}}
}}{{
#if: {{{DOI|}}} |&rft_id=info:doi/{{urlencode:{{{DOI}}}}}
}}{{
#if: {{{ISBN|}}} |&rft.isbn={{urlencode:{{{ISBN}}}}}
}}{{
#if: {{{ISSN|}}} |&rft.issn={{urlencode:{{{ISSN}}}}}
}}{{
#if: {{{JFM|}}} |&rft.jfm={{urlencode:{{{JFM}}}}}
}}{{
#if: {{{JSTOR|}}} |&rft.jstor={{urlencode:{{{JSTOR}}}}}
}}{{
#if: {{{LCCN|}}} |&rft.lccn={{urlencode:{{{LCCN}}}}}
}}{{
#if: {{{OCLC|}}} |&rft_id=info:oclcnum/{{urlencode:{{{OCLC}}}}}
}}{{
#if: {{{OL|}}} |&rft_id=info:olnum/{{urlencode:{{{OL}}}}}
}}{{
#if: {{{OSTI|}}} |&rft_id=info:osti/{{urlencode:{{{OSTI}}}}}
}}{{
#if: {{{MR|}}} |&rft.mr={{urlencode:{{{MR}}}}}
}}{{
#if: {{{PMC|}}} |&rft_id=info:pmc/{{urlencode:{{{PMC}}}}}
}}{{
#if: {{{PMID|}}} |&rft_id=info:pmid/{{urlencode:{{{PMID}}}}}
}}{{
#if: {{{RFC|}}} |&rft_id=info:rfc/{{urlencode:{{{RFC}}}}}
}}{{
#if: {{{SSRN|}}} |&rft_id=info:ssrn/{{urlencode:{{{SSRN}}}}}
}}{{
#if: {{{ZBL|}}} |&rft_id=info:zbl/{{urlencode:{{{ZBL}}}}}
}}{{
#if: {{{URL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}} |&rft_id={{urlencode:{{{URL|{{{IncludedWorkURL|}}}}}}}}
}}&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:{{FULLPAGENAMEE}}"><span style="display: none;"> </span></span><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
9dl36tf0vahtwdqh14mnxde3kir2b6o
1484361
1484360
2026-08-22T19:31:36Z
Zosya95
54344
1484361
wikitext
text/x-wiki
<span class="citation {{{Citation class|{{{Citation type|}}}}}}"
{{
#switch:{{{Ref|}}}
||none =
|#default = id="{{anchorencode:{{{Ref}}}}}"
|harv = {{#if:{{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|id="CITEREF{{anchorencode:{{#if:{{{Surname1|}}}
|{{{Surname1}}}{{{Surname2|}}}{{{Surname3|}}}{{{Surname4|}}}
|{{{EditorSurname1|}}}{{{EditorSurname2|}}}{{{EditorSurname3|}}}{{{EditorSurname4|}}}
}}{{{Year|{{{Date|}}}}}}}}"
}}
}}>{{
<!--============ Author or editor and date ============-->
#if:{{{Surname1|}}}
|{{
#if: {{{AuthorMask|}}}
|{{
#iferror: {{ #expr: 1*{{{AuthorMask}}} }}
|{{{AuthorMask}}}
|{{loop|{{{AuthorMask}}}|2=—}}
}}
|{{
#if: {{{Authorlink1|}}}
|[[{{{Authorlink1}}} |{{{Surname1}}}{{
#if: {{{Given1|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}
}}]]
|{{{Surname1}}}{{
#if: {{{Given1|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname2|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<2
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#iferror: {{ #expr: 1*0.0{{{AuthorMask|}}} }}
| <!-- then punctuation should be included in AuthorMask -->
|{{
#if: {{{Surname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Authorlink2|}}}
|[[{{{Authorlink2}}} |{{{Surname2}}}{{
#if: {{{Given2|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}
}}]]
|{{{Surname2}}}{{
#if: {{{Given2|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname3|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<3
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname4|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink3|}}}
|[[{{{Authorlink3}}} |{{{Surname3}}}{{
#if: {{{Given3|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}
}}]]
|{{{Surname3}}}{{
#if: {{{Given3|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname4|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<4
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname5|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink4|}}}
|[[{{{Authorlink4}}} |{{{Surname4}}}{{
#if: {{{Given4|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}
}}]]
|{{{Surname4}}}{{
#if: {{{Given4|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname5|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<5
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname6|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink5|}}}
|[[{{{Authorlink5}}} |{{{Surname5}}}{{
#if: {{{Given5|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}
}}]]
|{{{Surname5}}}{{
#if: {{{Given5|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname6|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<6
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname7|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink6|}}}
|[[{{{Authorlink6}}} |{{{Surname6}}}{{
#if: {{{Given6|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}
}}]]
|{{{Surname6}}}{{
#if: {{{Given6|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname7|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<7
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname8|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink7|}}}
|[[{{{Authorlink7}}} |{{{Surname7}}}{{
#if: {{{Given7|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}
}}]]
|{{{Surname7}}}{{
#if: {{{Given7|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname8|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<8
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname9|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink8|}}}
|[[{{{Authorlink8}}} |{{{Surname8}}}{{
#if: {{{Given8|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}
}}]]
|{{{Surname8}}}{{
#if: {{{Given8|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname9|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{Coauthors|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}{{{Coauthors|}}}|
}}{{
#if: {{{Date|}}}
| ({{{Date}}}){{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
|{{<!-- ============== No author: display editors first == -->
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Editorlink1|}}}
|[[{{{Editorlink1}}} |{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}]]
|{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname2|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink2|}}}
|[[{{{Editorlink2}}} |{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}]]
|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname4|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink3|}}}
|[[{{{Editorlink3}}} |{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}]]
|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}
}}{{
#if:{{{EditorSurname4|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}, ed{{#if:{{{EditorSurname2|}}}|s}}{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}{{
#if: {{{Date|}}}
| ({{{Date}}}){{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Title of included work ============-->
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}{{#if:{{{Periodical|}}}||{{#if:{{{TransItalic|}}}||{{{TransTitle|}}}}}}}
|{{
#if:{{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|{{{Sep|,}}} 
}}{{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2={{
#if: {{{Periodical|}}}
|''<nowiki />{{{IncludedWorkTitle}}}<nowiki />''
|"{{{IncludedWorkTitle|}}}{{
#if: {{{TransTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
| 
}}[{{{TransTitle}}}]
}}"
}}
}}
}}{{
<!--============ Place (if different than PublicationPlace) ============-->
#if: {{{Place|}}}
|{{
#ifeq: {{{Place|}}} | {{{PublicationPlace|}}}
|
|{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} written at {{{Place}}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Editor of compilation ============-->
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}
|{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{#ifeq:{{{Sep|}}}|.|I|i}}n 
}}{{
#if: {{{Editorlink1|}}}
|[[{{{Editorlink1}}} |{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}]]
|{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}}}{{
#if: {{{EditorSurname2|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink2|}}}
|[[{{{Editorlink2}}}|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}]]
|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname4|}}}
|; 
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink3|}}}
|[[{{{Editorlink3}}}|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}]]
|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}
}}{{
#if:{{{EditorSurname4|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|
|{{{Sep|,}}} ed{{#if:{{{EditorSurname2|}}}|s}}{{#ifeq:{{{Sep}}}|.||.}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Periodicals ============-->
#if: {{{Periodical|}}}
|{{
#if: {{{Other|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Other|}}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} }}{{
#if: {{{Title|}}}{{{TransTitle|}}}
|{{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2="{{{Title}}}{{
#if: {{{TransTitle|}}}
|{{
#if: {{{Title|}}}
| 
}}[{{{TransTitle}}}]
}}"
}}{{
#if: {{{TitleNote|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{TitleNote}}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{language|}}}
| (in {{{language}}})
}}{{
#if: {{{format|}}}
| ({{{format}}})
}}{{
#if: {{{Periodical|}}}
|{{
#if:{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{Title|}}}{{{TransTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} 
}}''<nowiki />{{{Periodical}}}<nowiki />''{{
#if: {{{Series|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Series}}}
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|{{
#if: {{{Publisher|}}}
| ({{{PublicationPlace}}}<nowiki>: </nowiki>{{{Publisher}}})
| ({{{PublicationPlace}}})
}}
|{{
#if: {{{Publisher|}}}
| ({{{Publisher}}})
}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}}
| {{#if:{{{Periodical|}}}|'''<nowiki />{{{Volume}}}<nowiki />'''|{{{Volume}}}}}{{
#if: {{{Issue|}}}
| ({{{Issue}}})
}}
|{{
#if: {{{Issue|}}}
| ({{{Issue}}})
}}
}}{{
#if: {{{At|}}}
|<nowiki>: </nowiki> {{{At}}}
}}
|{{
<!--============ Anything else with a title, including books ============-->
#if: {{{Title|}}}{{{TransItalic|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{Periodical|}}}
|{{{Sep|,}}}
}} {{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2=''<nowiki />{{{Title|}}}{{
#if:{{{TransItalic|}}}| [{{{TransItalic}}}]
}}<nowiki />''
}}
}}{{
#if: {{{TitleType|}}}
| ({{{TitleType}}})
}}{{
#if: {{{Series|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Series}}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}}
|{{{Sep|,}}} '''<nowiki />{{{Volume}}}<nowiki />'''
}}{{
#if: {{{Other|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Other|}}}
}}{{
#if: {{{Edition|}}}
| ({{{Edition}}} ed.)
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationPlace}}}
}}{{
#if: {{{Publisher|}}}
|{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|<nowiki>:</nowiki>
|{{{Sep|,}}}
}} {{{Publisher}}}
}}
}}{{
<!--============ Date (if no author/editor) ============-->
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|
|{{
#if: {{{Date|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Date}}}{{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
}}{{
<!--============ Publication date ============-->
#if: {{{PublicationDate|}}}
|{{
#ifeq: {{{PublicationDate|}}} | {{{Date|}}}
|
|{{
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationDate}}}
| (published {{{PublicationDate}}})
}}
|{{
#if: {{{Periodical|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationDate}}}
| (published {{{PublicationDate}}})
}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Page within included work ============-->
#if: {{{Periodical|}}}
|
|{{
#if: {{{At|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{At}}}
}}
}}{{
<!--============ arXiv ==============-->
#if: {{{ARXIV|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=arxiv |input1={{{ARXIV|}}} }}
}}{{
<!--============ ASIN ===============-->
#if: {{{ASIN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=asin |input1={{{ASIN|}}} |input2={{{ASIN-TLD|}}} }}
}}{{
<!--============ BIBCODE ============-->
#if: {{{BIBCODE|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=bibcode |input1={{{BIBCODE|}}} }}
}}{{
<!--============ DOI ================-->
#if:{{{DOI|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=doi |input1={{{DOI|}}} |input2={{{DoiBroken|}}} |input3={{{template doc demo|}}}}}
}}{{
<!--============ ISBN ===============-->
#if: {{{ISBN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=isbn |input1={{{ISBN|}}} }}
}}{{
<!--============ ISSN ===============-->
#if: {{{ISSN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=issn |input1={{{ISSN|}}} }}
}}{{
<!--============ JFM ================-->
#if: {{{JFM|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=jfm |input1={{{JFM|}}} }}
}}{{
<!--============ JSTOR ==============-->
#if: {{{JSTOR|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=jstor |input1={{{JSTOR|}}} }}
}}{{
<!--============ LCCN ===============-->
#if: {{{LCCN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=lccn |input1={{{LCCN|}}} }}
}}{{
<!--============ MR =================-->
#if: {{{MR|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=mr |input1={{{MR|}}} }}
}}{{
<!--============ OCLC ===============-->
#if: {{{OCLC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=oclc |input1={{{OCLC|}}} }}
}}{{
<!--============ OL =================-->
#if: {{{OL|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=ol |input1={{{OL|}}} }}
}}{{
<!--============ OSTI ===============-->
#if: {{{OSTI|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=osti |input1={{{OSTI|}}} }}
}}{{
<!--============ PMC ================-->
#if: {{{PMC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=pmc |input1={{{PMC|}}} }}
}}{{
<!--============ PMID ===============-->
#if: {{{PMID|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=pmid |input1={{{PMID|}}} }}
}}{{
<!--============ RFC ================-->
#if: {{{RFC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=rfc|input1={{{RFC|}}} }}
}}{{
<!--============ SSRN ================-->
#if: {{{SSRN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=ssrn |input1={{{SSRN|}}} }}
}}{{
<!--============ ZBL ================-->
#if: {{{ZBL|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=zbl |input1={{{ZBL|}}} }}
}}{{
<!--============ Misc. Identifier ============-->
#if: {{{ID|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{ID}}}
}}{{
<!--============ Archive data, etc ===========-->
#if: {{{Archive|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Archive}}}[[Гурӯҳ:Pages using deprecated citation archive parameters]]
|{{
#if:{{{ArchiveURL|}}}{{{ArchiveDate|}}}
| {{{Sep|,}}} {{#ifeq: {{{DeadURL|}}} | no
| {{#if:{{{ArchiveURL|}}}
|{{Citation/make link|{{{ArchiveURL|}}}|{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived}} from the original
|{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived
}}
| {{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}
|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}| from {{Citation/make link|{{{OriginalURL|{{{IncludedWorkURL|}}}}}}|the original}}}}
}}
}}{{#if:{{{ArchiveDate|}}}| on {{{ArchiveDate}}}}}{{
#if:{{#if:{{{ArchiveURL|}}}||A}}{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}||B}}{{#if:{{{ArchiveDate|}}}||C}}
|. {{citation error|nocat={{{template doc demo|}}}
|If you specify <code>|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}|archiveurl|archivedate}}=</code>{{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}|| and <code>|deadurl=no</code>}}}}, you must {{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}| also specify <code>|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}|archivedate|archiveurl}}=</code>| {{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|also|first}} specify <code>|url=</code>}}}}
}}
}}
}}{{
<!--============ URL and AccessDate ============-->
#if: {{{URL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}{{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|{{{ArchiveURL|}}}|}}
|{{
#if: {{{Title|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{TransTitle|}}}
|<span class="printonly">{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{{URL}}}
}}</span>
|{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{{URL}}}
}}
}}{{
#if: {{{AccessDate|}}}
| <span class="reference-accessdate">{{#ifeq:{{{Sep|}}}|,|,   санҷида шуд.}}{{{AccessDate}}}</span>
}}
}}{{#if:{{{laysummary|}}}
|{{{Sep|,}}} [{{{laysummary}}} Lay summary]{{#if: {{{laysource|}}}| – ''<nowiki />{{{laysource}}}<nowiki />''}}
}}{{#if:{{{laydate|}}}
|  ({{{laydate}}})
}}{{#if:{{{quote|}}}
|{{{Sep|,}}} "{{{quote}}}"
}}{{{PS|}}}</span><!--
=== This is a COinS tag (http://ocoins.info), which allows automated tools to parse the citation information: ===
--><span
class="Z3988"
title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt={{urlencode:info:ofi/fmt:kev:mtx:}}{{
#if: {{{Periodical|}}}
|journal&rft.genre=article&rft.atitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}&rft.jtitle={{urlencode:{{{Periodical|}}}}}
|book{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|&rft.genre=bookitem&rft.btitle={{urlencode:{{{IncludedWorkTitle|}}}}}&rft.atitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}
|&rft.genre=book&rft.btitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}} |&rft.aulast={{urlencode:{{{Surname1}}}}}{{
#if: {{{Given1|}}} |&rft.aufirst={{urlencode:{{{Given1}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname1}}}}}{{
#if: {{{Given1|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname2|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname2}}}}}{{
#if: {{{Given2|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname3|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname3}}}}}{{
#if: {{{Given3|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname4|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname4}}}}}{{
#if: {{{Given4|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname5|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname5}}}}}{{
#if: {{{Given5|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname6|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname6}}}}}{{
#if: {{{Given6|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname7|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname7}}}}}{{
#if: {{{Given7|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname8|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname8}}}}}{{
#if: {{{Given8|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname9|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname9}}}}}{{
#if: {{{Given9|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given9}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Date|}}} |&rft.date={{urlencode:{{{Date}}}}}
}}{{
#if: {{{Series|}}} |&rft.series={{urlencode:{{{Series}}}}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}} |&rft.volume={{urlencode:{{{Volume}}}}}
}}{{
#if: {{{Issue|}}} |&rft.issue={{urlencode:{{{Issue}}}}}
}}{{
#if: {{{At|}}} |&rft.pages={{urlencode:{{{At}}}}}
}}{{
#if: {{{Edition|}}} |&rft.edition={{urlencode:{{{Edition}}}}}
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}{{{Place|}}} |&rft.place={{urlencode:{{{PublicationPlace|{{{Place}}}}}}}}
}}{{
#if: {{{Publisher|}}} |&rft.pub={{urlencode:{{{Publisher}}}}}
}}{{
#if: {{{ARXIV|}}} |&rft_id=info:arxiv/{{urlencode:{{{ARXIV}}}}}
}}{{
#if: {{{ASIN|}}} |&rft_id=info:asin/{{urlencode:{{{ASIN}}}}}
}}{{
#if: {{{BIBCODE|}}} |&rft_id=info:bibcode/{{urlencode:{{{BIBCODE}}}}}
}}{{
#if: {{{DOI|}}} |&rft_id=info:doi/{{urlencode:{{{DOI}}}}}
}}{{
#if: {{{ISBN|}}} |&rft.isbn={{urlencode:{{{ISBN}}}}}
}}{{
#if: {{{ISSN|}}} |&rft.issn={{urlencode:{{{ISSN}}}}}
}}{{
#if: {{{JFM|}}} |&rft.jfm={{urlencode:{{{JFM}}}}}
}}{{
#if: {{{JSTOR|}}} |&rft.jstor={{urlencode:{{{JSTOR}}}}}
}}{{
#if: {{{LCCN|}}} |&rft.lccn={{urlencode:{{{LCCN}}}}}
}}{{
#if: {{{OCLC|}}} |&rft_id=info:oclcnum/{{urlencode:{{{OCLC}}}}}
}}{{
#if: {{{OL|}}} |&rft_id=info:olnum/{{urlencode:{{{OL}}}}}
}}{{
#if: {{{OSTI|}}} |&rft_id=info:osti/{{urlencode:{{{OSTI}}}}}
}}{{
#if: {{{MR|}}} |&rft.mr={{urlencode:{{{MR}}}}}
}}{{
#if: {{{PMC|}}} |&rft_id=info:pmc/{{urlencode:{{{PMC}}}}}
}}{{
#if: {{{PMID|}}} |&rft_id=info:pmid/{{urlencode:{{{PMID}}}}}
}}{{
#if: {{{RFC|}}} |&rft_id=info:rfc/{{urlencode:{{{RFC}}}}}
}}{{
#if: {{{SSRN|}}} |&rft_id=info:ssrn/{{urlencode:{{{SSRN}}}}}
}}{{
#if: {{{ZBL|}}} |&rft_id=info:zbl/{{urlencode:{{{ZBL}}}}}
}}{{
#if: {{{URL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}} |&rft_id={{urlencode:{{{URL|{{{IncludedWorkURL|}}}}}}}}
}}&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:{{FULLPAGENAMEE}}"><span style="display: none;"> </span></span><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
8y0au01n3mc1s6eh76k93kzuaohdq3v
1484362
1484361
2026-08-22T19:32:51Z
Zosya95
54344
1484362
wikitext
text/x-wiki
<span class="citation {{{Citation class|{{{Citation type|}}}}}}"
{{
#switch:{{{Ref|}}}
||none =
|#default = id="{{anchorencode:{{{Ref}}}}}"
|harv = {{#if:{{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|id="CITEREF{{anchorencode:{{#if:{{{Surname1|}}}
|{{{Surname1}}}{{{Surname2|}}}{{{Surname3|}}}{{{Surname4|}}}
|{{{EditorSurname1|}}}{{{EditorSurname2|}}}{{{EditorSurname3|}}}{{{EditorSurname4|}}}
}}{{{Year|{{{Date|}}}}}}}}"
}}
}}>{{
<!--============ Author or editor and date ============-->
#if:{{{Surname1|}}}
|{{
#if: {{{AuthorMask|}}}
|{{
#iferror: {{ #expr: 1*{{{AuthorMask}}} }}
|{{{AuthorMask}}}
|{{loop|{{{AuthorMask}}}|2=—}}
}}
|{{
#if: {{{Authorlink1|}}}
|[[{{{Authorlink1}}} |{{{Surname1}}}{{
#if: {{{Given1|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}
}}]]
|{{{Surname1}}}{{
#if: {{{Given1|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname2|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<2
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#iferror: {{ #expr: 1*0.0{{{AuthorMask|}}} }}
| <!-- then punctuation should be included in AuthorMask -->
|{{
#if: {{{Surname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Authorlink2|}}}
|[[{{{Authorlink2}}} |{{{Surname2}}}{{
#if: {{{Given2|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}
}}]]
|{{{Surname2}}}{{
#if: {{{Given2|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname3|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<3
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname4|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink3|}}}
|[[{{{Authorlink3}}} |{{{Surname3}}}{{
#if: {{{Given3|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}
}}]]
|{{{Surname3}}}{{
#if: {{{Given3|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname4|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<4
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname5|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink4|}}}
|[[{{{Authorlink4}}} |{{{Surname4}}}{{
#if: {{{Given4|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}
}}]]
|{{{Surname4}}}{{
#if: {{{Given4|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname5|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<5
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname6|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink5|}}}
|[[{{{Authorlink5}}} |{{{Surname5}}}{{
#if: {{{Given5|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}
}}]]
|{{{Surname5}}}{{
#if: {{{Given5|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname6|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<6
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname7|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink6|}}}
|[[{{{Authorlink6}}} |{{{Surname6}}}{{
#if: {{{Given6|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}
}}]]
|{{{Surname6}}}{{
#if: {{{Given6|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname7|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<7
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname8|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink7|}}}
|[[{{{Authorlink7}}} |{{{Surname7}}}{{
#if: {{{Given7|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}
}}]]
|{{{Surname7}}}{{
#if: {{{Given7|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname8|}}}
|{{#ifexpr:{{{Trunc|8}}}<8
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
|{{
#if: {{{Surname9|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Authorlink8|}}}
|[[{{{Authorlink8}}} |{{{Surname8}}}{{
#if: {{{Given8|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}
}}]]
|{{{Surname8}}}{{
#if: {{{Given8|}}}
|{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}
}}
}}{{
#if:{{{Surname9|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{Coauthors|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}{{{Coauthors|}}}|
}}{{
#if: {{{Date|}}}
| ({{{Date}}}){{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
|{{<!-- ============== No author: display editors first == -->
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Editorlink1|}}}
|[[{{{Editorlink1}}} |{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}]]
|{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname2|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink2|}}}
|[[{{{Editorlink2}}} |{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}]]
|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname4|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink3|}}}
|[[{{{Editorlink3}}} |{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}]]
|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}
}}{{
#if:{{{EditorSurname4|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}, ed{{#if:{{{EditorSurname2|}}}|s}}{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}{{
#if: {{{Date|}}}
| ({{{Date}}}){{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Title of included work ============-->
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}{{#if:{{{Periodical|}}}||{{#if:{{{TransItalic|}}}||{{{TransTitle|}}}}}}}
|{{
#if:{{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|{{{Sep|,}}} 
}}{{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2={{
#if: {{{Periodical|}}}
|''<nowiki />{{{IncludedWorkTitle}}}<nowiki />''
|"{{{IncludedWorkTitle|}}}{{
#if: {{{TransTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
| 
}}[{{{TransTitle}}}]
}}"
}}
}}
}}{{
<!--============ Place (if different than PublicationPlace) ============-->
#if: {{{Place|}}}
|{{
#ifeq: {{{Place|}}} | {{{PublicationPlace|}}}
|
|{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} written at {{{Place}}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Editor of compilation ============-->
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}
|{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{#ifeq:{{{Sep|}}}|.|I|i}}n 
}}{{
#if: {{{Editorlink1|}}}
|[[{{{Editorlink1}}} |{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}]]
|{{{EditorSurname1}}}{{
#if: {{{EditorGiven1|}}}
|, {{{EditorGiven1}}}
}}}}{{
#if: {{{EditorSurname2|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{{AuthorSep|; }}}
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink2|}}}
|[[{{{Editorlink2}}}|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}]]
|{{{EditorSurname2}}}{{
#if: {{{EditorGiven2|}}}
|, {{{EditorGiven2}}}
}}
}}{{
#if: {{{EditorSurname3|}}}
|{{
#if: {{{EditorSurname4|}}}
|; 
|{{#if:{{{amp|}}}| & |{{{AuthorSep|; }}}}}
}}{{
#if: {{{Editorlink3|}}}
|[[{{{Editorlink3}}}|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}]]
|{{{EditorSurname3}}}{{
#if: {{{EditorGiven3|}}}
|, {{{EditorGiven3}}}
}}
}}{{
#if:{{{EditorSurname4|}}}
| et al{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|{{#if:{{{Date|}}}|.}}|.}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|
|{{{Sep|,}}} ed{{#if:{{{EditorSurname2|}}}|s}}{{#ifeq:{{{Sep}}}|.||.}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Periodicals ============-->
#if: {{{Periodical|}}}
|{{
#if: {{{Other|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Other|}}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} }}{{
#if: {{{Title|}}}{{{TransTitle|}}}
|{{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2="{{{Title}}}{{
#if: {{{TransTitle|}}}
|{{
#if: {{{Title|}}}
| 
}}[{{{TransTitle}}}]
}}"
}}{{
#if: {{{TitleNote|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{TitleNote}}}
}}
}}
}}{{
#if: {{{language|}}}
| (in {{{language}}})
}}{{
#if: {{{format|}}}
| ({{{format}}})
}}{{
#if: {{{Periodical|}}}
|{{
#if:{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{Title|}}}{{{TransTitle|}}}
|{{{Sep|,}}} 
}}''<nowiki />{{{Periodical}}}<nowiki />''{{
#if: {{{Series|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Series}}}
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|{{
#if: {{{Publisher|}}}
| ({{{PublicationPlace}}}<nowiki>: </nowiki>{{{Publisher}}})
| ({{{PublicationPlace}}})
}}
|{{
#if: {{{Publisher|}}}
| ({{{Publisher}}})
}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}}
| {{#if:{{{Periodical|}}}|'''<nowiki />{{{Volume}}}<nowiki />'''|{{{Volume}}}}}{{
#if: {{{Issue|}}}
| ({{{Issue}}})
}}
|{{
#if: {{{Issue|}}}
| ({{{Issue}}})
}}
}}{{
#if: {{{At|}}}
|<nowiki>: </nowiki> {{{At}}}
}}
|{{
<!--============ Anything else with a title, including books ============-->
#if: {{{Title|}}}{{{TransItalic|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{Periodical|}}}
|{{{Sep|,}}}
}} {{Citation/make link
| 1={{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|{{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
|{{
#if: {{{URL|}}}
|{{{URL}}}
}}
}}
| 2=''<nowiki />{{{Title|}}}{{
#if:{{{TransItalic|}}}| [{{{TransItalic}}}]
}}<nowiki />''
}}
}}{{
#if: {{{TitleType|}}}
| ({{{TitleType}}})
}}{{
#if: {{{Series|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Series}}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}}
|{{{Sep|,}}} '''<nowiki />{{{Volume}}}<nowiki />'''
}}{{
#if: {{{Other|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Other|}}}
}}{{
#if: {{{Edition|}}}
| ({{{Edition}}} ed.)
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationPlace}}}
}}{{
#if: {{{Publisher|}}}
|{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}
|<nowiki>:</nowiki>
|{{{Sep|,}}}
}} {{{Publisher}}}
}}
}}{{
<!--============ Date (if no author/editor) ============-->
#if: {{{Surname1|}}}{{{EditorSurname1|}}}
|
|{{
#if: {{{Date|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Date}}}{{
#if:{{{YearNote|}}}
| [{{{YearNote}}}]
}}
}}
}}{{
<!--============ Publication date ============-->
#if: {{{PublicationDate|}}}
|{{
#ifeq: {{{PublicationDate|}}} | {{{Date|}}}
|
|{{
#if: {{{EditorSurname1|}}}
|{{
#if: {{{Surname1|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationDate}}}
| (published {{{PublicationDate}}})
}}
|{{
#if: {{{Periodical|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{PublicationDate}}}
| (published {{{PublicationDate}}})
}}
}}
}}
}}{{
<!--============ Page within included work ============-->
#if: {{{Periodical|}}}
|
|{{
#if: {{{At|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{At}}}
}}
}}{{
<!--============ arXiv ==============-->
#if: {{{ARXIV|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=arxiv |input1={{{ARXIV|}}} }}
}}{{
<!--============ ASIN ===============-->
#if: {{{ASIN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=asin |input1={{{ASIN|}}} |input2={{{ASIN-TLD|}}} }}
}}{{
<!--============ BIBCODE ============-->
#if: {{{BIBCODE|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=bibcode |input1={{{BIBCODE|}}} }}
}}{{
<!--============ DOI ================-->
#if:{{{DOI|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=doi |input1={{{DOI|}}} |input2={{{DoiBroken|}}} |input3={{{template doc demo|}}}}}
}}{{
<!--============ ISBN ===============-->
#if: {{{ISBN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=isbn |input1={{{ISBN|}}} }}
}}{{
<!--============ ISSN ===============-->
#if: {{{ISSN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=issn |input1={{{ISSN|}}} }}
}}{{
<!--============ JFM ================-->
#if: {{{JFM|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=jfm |input1={{{JFM|}}} }}
}}{{
<!--============ JSTOR ==============-->
#if: {{{JSTOR|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=jstor |input1={{{JSTOR|}}} }}
}}{{
<!--============ LCCN ===============-->
#if: {{{LCCN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=lccn |input1={{{LCCN|}}} }}
}}{{
<!--============ MR =================-->
#if: {{{MR|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=mr |input1={{{MR|}}} }}
}}{{
<!--============ OCLC ===============-->
#if: {{{OCLC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=oclc |input1={{{OCLC|}}} }}
}}{{
<!--============ OL =================-->
#if: {{{OL|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=ol |input1={{{OL|}}} }}
}}{{
<!--============ OSTI ===============-->
#if: {{{OSTI|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=osti |input1={{{OSTI|}}} }}
}}{{
<!--============ PMC ================-->
#if: {{{PMC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=pmc |input1={{{PMC|}}} }}
}}{{
<!--============ PMID ===============-->
#if: {{{PMID|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=pmid |input1={{{PMID|}}} }}
}}{{
<!--============ RFC ================-->
#if: {{{RFC|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=rfc|input1={{{RFC|}}} }}
}}{{
<!--============ SSRN ================-->
#if: {{{SSRN|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=ssrn |input1={{{SSRN|}}} }}
}}{{
<!--============ ZBL ================-->
#if: {{{ZBL|}}}
|{{{Sep|,}}} {{citation/identifier |identifier=zbl |input1={{{ZBL|}}} }}
}}{{
<!--============ Misc. Identifier ============-->
#if: {{{ID|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{ID}}}
}}{{
<!--============ Archive data, etc ===========-->
#if: {{{Archive|}}}
|{{{Sep|,}}} {{{Archive}}}[[Гурӯҳ:Pages using deprecated citation archive parameters]]
|{{
#if:{{{ArchiveURL|}}}{{{ArchiveDate|}}}
| {{{Sep|,}}} {{#ifeq: {{{DeadURL|}}} | no
| {{#if:{{{ArchiveURL|}}}
|{{Citation/make link|{{{ArchiveURL|}}}|{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived}} from the original
|{{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived
}}
| {{#ifeq:{{{Sep}}}|.|A|a}}rchived{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}
|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}| from {{Citation/make link|{{{OriginalURL|{{{IncludedWorkURL|}}}}}}|the original}}}}
}}
}}{{#if:{{{ArchiveDate|}}}| on {{{ArchiveDate}}}}}{{
#if:{{#if:{{{ArchiveURL|}}}||A}}{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}||B}}{{#if:{{{ArchiveDate|}}}||C}}
|. {{citation error|nocat={{{template doc demo|}}}
|If you specify <code>|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}|archiveurl|archivedate}}=</code>{{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|{{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}|| and <code>|deadurl=no</code>}}}}, you must {{#if:{{{OriginalURL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}| also specify <code>|{{#if:{{{ArchiveURL|}}}|archivedate|archiveurl}}=</code>| {{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|also|first}} specify <code>|url=</code>}}}}
}}
}}
}}{{
<!--============ URL and AccessDate ============-->
#if: {{{URL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}}{{#ifeq:{{{DeadURL|}}}|no|{{{ArchiveURL|}}}|}}
|{{
#if: {{{Title|}}}{{{IncludedWorkTitle|}}}{{{TransTitle|}}}
|<span class="printonly">{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{{URL}}}
}}</span>
|{{{Sep|,}}} {{
#if: {{{IncludedWorkURL|}}}
|{{{IncludedWorkURL}}}
|{{{URL}}}
}}
}}{{
#if: {{{AccessDate|}}}
| <span class="reference-accessdate">{{#ifeq:{{{Sep|}}}|,|, |. }}{{{AccessDate}}} санҷида шуд</span>
}}
}}{{#if:{{{laysummary|}}}
|{{{Sep|,}}} [{{{laysummary}}} Lay summary]{{#if: {{{laysource|}}}| – ''<nowiki />{{{laysource}}}<nowiki />''}}
}}{{#if:{{{laydate|}}}
|  ({{{laydate}}})
}}{{#if:{{{quote|}}}
|{{{Sep|,}}} "{{{quote}}}"
}}{{{PS|}}}</span><!--
=== This is a COinS tag (http://ocoins.info), which allows automated tools to parse the citation information: ===
--><span
class="Z3988"
title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt={{urlencode:info:ofi/fmt:kev:mtx:}}{{
#if: {{{Periodical|}}}
|journal&rft.genre=article&rft.atitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}&rft.jtitle={{urlencode:{{{Periodical|}}}}}
|book{{
#if: {{{IncludedWorkTitle|}}}
|&rft.genre=bookitem&rft.btitle={{urlencode:{{{IncludedWorkTitle|}}}}}&rft.atitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}
|&rft.genre=book&rft.btitle={{urlencode:{{{Title|}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}} |&rft.aulast={{urlencode:{{{Surname1}}}}}{{
#if: {{{Given1|}}} |&rft.aufirst={{urlencode:{{{Given1}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname1|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname1}}}}}{{
#if: {{{Given1|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given1}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname2|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname2}}}}}{{
#if: {{{Given2|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given2}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname3|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname3}}}}}{{
#if: {{{Given3|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given3}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname4|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname4}}}}}{{
#if: {{{Given4|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given4}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname5|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname5}}}}}{{
#if: {{{Given5|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given5}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname6|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname6}}}}}{{
#if: {{{Given6|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given6}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname7|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname7}}}}}{{
#if: {{{Given7|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given7}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname8|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname8}}}}}{{
#if: {{{Given8|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given8}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Surname9|}}} |&rft.au={{urlencode:{{{Surname9}}}}}{{
#if: {{{Given9|}}} |{{urlencode:{{{NameSep|, }}}{{{Given9}}}}}
}}
}}{{
#if: {{{Date|}}} |&rft.date={{urlencode:{{{Date}}}}}
}}{{
#if: {{{Series|}}} |&rft.series={{urlencode:{{{Series}}}}}
}}{{
#if: {{{Volume|}}} |&rft.volume={{urlencode:{{{Volume}}}}}
}}{{
#if: {{{Issue|}}} |&rft.issue={{urlencode:{{{Issue}}}}}
}}{{
#if: {{{At|}}} |&rft.pages={{urlencode:{{{At}}}}}
}}{{
#if: {{{Edition|}}} |&rft.edition={{urlencode:{{{Edition}}}}}
}}{{
#if: {{{PublicationPlace|}}}{{{Place|}}} |&rft.place={{urlencode:{{{PublicationPlace|{{{Place}}}}}}}}
}}{{
#if: {{{Publisher|}}} |&rft.pub={{urlencode:{{{Publisher}}}}}
}}{{
#if: {{{ARXIV|}}} |&rft_id=info:arxiv/{{urlencode:{{{ARXIV}}}}}
}}{{
#if: {{{ASIN|}}} |&rft_id=info:asin/{{urlencode:{{{ASIN}}}}}
}}{{
#if: {{{BIBCODE|}}} |&rft_id=info:bibcode/{{urlencode:{{{BIBCODE}}}}}
}}{{
#if: {{{DOI|}}} |&rft_id=info:doi/{{urlencode:{{{DOI}}}}}
}}{{
#if: {{{ISBN|}}} |&rft.isbn={{urlencode:{{{ISBN}}}}}
}}{{
#if: {{{ISSN|}}} |&rft.issn={{urlencode:{{{ISSN}}}}}
}}{{
#if: {{{JFM|}}} |&rft.jfm={{urlencode:{{{JFM}}}}}
}}{{
#if: {{{JSTOR|}}} |&rft.jstor={{urlencode:{{{JSTOR}}}}}
}}{{
#if: {{{LCCN|}}} |&rft.lccn={{urlencode:{{{LCCN}}}}}
}}{{
#if: {{{OCLC|}}} |&rft_id=info:oclcnum/{{urlencode:{{{OCLC}}}}}
}}{{
#if: {{{OL|}}} |&rft_id=info:olnum/{{urlencode:{{{OL}}}}}
}}{{
#if: {{{OSTI|}}} |&rft_id=info:osti/{{urlencode:{{{OSTI}}}}}
}}{{
#if: {{{MR|}}} |&rft.mr={{urlencode:{{{MR}}}}}
}}{{
#if: {{{PMC|}}} |&rft_id=info:pmc/{{urlencode:{{{PMC}}}}}
}}{{
#if: {{{PMID|}}} |&rft_id=info:pmid/{{urlencode:{{{PMID}}}}}
}}{{
#if: {{{RFC|}}} |&rft_id=info:rfc/{{urlencode:{{{RFC}}}}}
}}{{
#if: {{{SSRN|}}} |&rft_id=info:ssrn/{{urlencode:{{{SSRN}}}}}
}}{{
#if: {{{ZBL|}}} |&rft_id=info:zbl/{{urlencode:{{{ZBL}}}}}
}}{{
#if: {{{URL|}}}{{{IncludedWorkURL|}}} |&rft_id={{urlencode:{{{URL|{{{IncludedWorkURL|}}}}}}}}
}}&rfr_id=info:sid/en.wikipedia.org:{{FULLPAGENAMEE}}"><span style="display: none;"> </span></span><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
r5xackv6ulck68xggt9drwubc5n135l
Гурӯҳ:Морҳо
14
18492
1484383
329622
2026-08-22T20:41:24Z
Zosya95
54344
1484383
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Олами ҳайвонот]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
93u8v9wgfkbjg64o41pkngg1a3gxdxv
Википедияи Тоҷикӣ
0
21929
1484452
1454185
2026-08-23T03:37:26Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Омори Википедияи Тоҷикӣ дар замонҳои мухталиф */ ислоҳи омор
1484452
wikitext
text/x-wiki
{{Фасли Википедия}}
'''Википедияи Тоҷикӣ''' ({{lang-fa|ویکیپدیای تاجیکی}}, [[забони лотинӣ|лот.]] ''Vikipediai Tojikī'') — бахше аз [[Донишномаи бархат|донишномаи интернетии]] [[Википедия]] ба [[забони тоҷикӣ]], ки монанди дигар бахшҳои забонӣ ройгон ва озодона вироиш мешавад. Дар таърихи [[27 январ]]и [[соли 2004]] таъсис шуд.
== Таърих ==
Донишномаи Википедияи Тоҷикӣ [[27 январ]]и соли [[2004]] таъсис шудааст. Дар моҳи декабри соли [[2006]] шумораи мақолаҳо 3 500, корбарон 200 тан ва мудирон 2 танро буд. [[11 август]]и [[соли 2011]] Википедияи Тоҷикӣ дорои 9 373 мақола (дар ҷойи 78) буд. Дар [[19 май]]и соли [[2012]] шумораи мақолаҳои он аз 10 000 гузашт ва дар радаи яксаду даҳуми Википедияҳо қарор гирифт. Дар таърихи [[17 декабр]]и [[соли 2015]] шумораи мақолаҳои Википедияи Тоҷикӣ аз марзи 40 000 гузашт ва [[20 декабр]]и [[соли 2019]] корбарони Википедияи Тоҷикӣ шумораи 100 000 мақоларо убур карданд.<ref>[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News#Wikipedias Wikimedia_News]</ref>
Википедияи Тоҷикӣ дар байни википедияҳои забонии кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]] дар ҷойи сеюм, баъд аз Википедияҳои қазоқӣ ва ӯзбекӣ қарор гирифтааст.
== Омори эҷод ==
Омори эҷоди корбарон нисбати таълифи мақолаҳо, шаблонҳои нав вироиши мақолаҳои гуногуни Википедия пайваста меафзояд.
Омори Википедияи Тоҷикӣ барои имрӯз чунин аст:
* Шумораи мақолот: {{NUMBEROF|ARTICLES|tg|N}} (70-ум ҷой)
* Шумораи парвандаҳо: {{NUMBEROFFILES}}
* Шумораи саҳифаҳо: {{NUMBEROF|PAGES|tg|N}}
* Шумораи вироишот: {{NUMBEROF|EDITS|tg|N}}
* Корбарони сабтиномшуда: {{NUMBEROF|USERS|tg|N}}
* Корбарони фаъол: {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|tg|N}}
* Мудирон: {{NUMBEROF|ADMINS|tg|N}}
* Жарфо: '''{{Depth|tg}}'''<ref>[http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias#10_000.2B_articles List of Wikipedias/Феҳристи Википедияҳо]</ref>.
=== Омори Википедияи Тоҷикӣ дар замонҳои мухталиф ===
<center>
{| class="wikitable" width= "100%"
|-
| colspan="10" style="text-align:center; background:#ffdead;" |'''Омори Википедияи Тоҷикӣ дар замонҳои мухталиф'''
|-
! width=9% | Таърих
! width=9% | Ҷой
! width=9% | Мақолаҳо
! width="9%" | Саҳифаҳо
! width="9%" | Вироишот
! width=9% | Жарфо
! width=9% | Корбарон
! width=9% | Фаъол
! width=9% | Мудирон
! width=9% | Парвандаҳо
|-
| [[19 май]]<nowiki/>и [[2012]]|| 110 || 10 001 || || || || || || 4 || 354
|-
| [[10 апрел]]<nowiki/>и [[2013]]|| 115 || 10 834 || 20 134 || 342 075 || 12,5 || 8 795 || 37 || 4 || 379
|-
| [[9 декабр]]и [[2013]]|| 96 || 23 004 || 34 635 || 375 560 || 2,8 || 9 884 || 41 || 5 || 459
|-
| [[25 декабр]]и [[2013]]|| 90 || 25 251 || 39 128 || 382 575 || 3,0 || 9 973 || 41 || 5 || 505
|-
| [[20 январ]]и [[2014]]|| 85 || 29 005 || 48 992 || 397 992 || 3,8 || 10 090 || 48 || 6 || 547
|-
| [[20 январ]]и [[2015]]|| 85 || 30 750 || || || 3,8 || || || 6 || 547
|-
| [[20 январ]]и [[2016]]|| 84 || 40 143 || 89 693 || 740 286 || 12,6 || 14 012 || 63 || 4 || 559
|-
|[[24 октябр]]и [[2017]]
|62
|87 496
|160 179
|1 000 437
|4
|17 939
|70
|4
|344
|-
|[[1 феврал]]и [[2018]]
|61
|93 096
|165 927
|1 017 272
|3,8
|20 977
|66
|4
|358
|-
|[[15 январ]]и [[2019]]
|64
|96 103
|179 908
|1 022 061
|4,3
|24 548
|61
|4
|404
|-
|[[20 декабр]]и [[2019]]
|63
|99 999
|187 612
|1 053 232
|4,3
|27347
|66
|6
|419
|-
|[[3 ноябр]]и [[Соли 2020|2020]]
|66
|101 627
|246 269
|1 209 987
|10
|30 047
|58
|6
|445
|-
|[[6 сентябр|20 декабри]] [[Соли 2022|2022]]
|68
|108 668
|265 080
|1 325 842
|10,4
|37 438
|103
|7
|486
|-
|[[10 август]]и [[Соли 2023|2023]]
|68
|110 010
|268 612
|1 368 261
|10,6
|40 109
|80
|6
|496
|-
|[[1 май]]и [[2024]]
|70
|112 493
|274 297
|1 397 005
|10,5
|48 216
|73
|6
|512
|-
|[[18 декабр|18 декабри]] [[2024]]
|70
|114178
|278 657
|1 416 330
|10,6
|54 281
|79
|6
|519
|-
|-
|[[30 декабр|30 декабри]] [[2025]]
|71
|116 235
|284 056
|1 447 564
|10,6
|102 751
|138
|7
|536
|-
| '''Ҳоло''' || 72 || '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' || '''{{NUMBEROFPAGES}}''' || '''{{NUMBEROFEDITS}}''' || {{Depth|tg}} || '''{{NUMBEROFUSERS}}''' || '''{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}''' || '''{{NUMBEROFADMINS}}''' || '''{{NUMBEROFFILES}}'''
|-
|}</center>
== Нақди Википедияи Тоҷикӣ ==
Дар моҳи октябри соли 2017 дар сомонаи [[Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] огоҳиномаи кумита нисбат ба вироишгарони муҳтавои Википедияи Тоҷикӣ пешниҳод шуд, ки ''«тамоми ғалатҳои имлои забони тоҷикии сомона бояд ислоҳ карда шаванд.»''<ref>{{Cite web |url=http://www.kumitaizabon.tj/tg/node/95 |title=Сомонаи Wikipedia |accessdate=2017-10-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107174016/http://www.kumitaizabon.tj/tg/node/95 |archivedate=2017-11-07 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://kloop.kg/blog/2017/10/05/tadzhikistan-vlasti-hotyat-privlech-k-otvetstvennosti-avtorov-statej-v-tadzhikskoj-versii-vikipedii-za-oshibki/|title=Таджикистан: Власти хотят привлечь к ответственности авторов статей в таджикской версии «Википедии» за ошибки|author=Казыбеков Э.|date=2017-10-05|publisher=Клооп|accessdate=2017-10-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6u53cuiye?url=https://kloop.kg/blog/2017/10/05/tadzhikistan-vlasti-hotyat-privlech-k-otvetstvennosti-avtorov-statej-v-tadzhikskoj-versii-vikipedii-za-oshibki/|archivedate=2017-10-09}}</ref><ref>{{cite web|url=https://vistanews.ru/internet/178428|title=Википедии вышли боком ошибки в таджикском разделе|author=Северный А.|date=2017-10-04|publisher=Vista News|accessdate=2017-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171009080848/https://vistanews.ru/internet/178428|archivedate=2017-10-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.tj/ru/news/tajikistan/society/20171004/komitet-po-yaziku-tadzhikistana-viyavil-oshibki-v-vikipedii-na-tadzhikskom-yazike-i-razozlilsya |title=news.tj Азия-Плюс Комитет по языку Таджикистана выявил ошибки в Википедии на таджикском языке. И разозлился |accessdate=2017-10-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171011125003/http://www.news.tj/ru/news/tajikistan/society/20171004/komitet-po-yaziku-tadzhikistana-viyavil-oshibki-v-vikipedii-na-tadzhikskom-yazike-i-razozlilsya |archivedate=2017-10-11 }}</ref><ref>[https://ru.wikinews.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B8_%D1%81%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%8C_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%C2%AB%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%C2%BB Таджикской Википедии сделали замечания и предложили заменить слово «энциклопедия»]</ref>
[[Корбар:Ibrahim|Иброҳим Рустамов]], яке аз бунёнгузорон ва муҳаррири нахустини Википедияи Тоҷикӣ ки ҳоло дар ИМА зиндагӣ мекунад, баҳори соли 2024 дар як мусоҳиба бо [[Радиои Озодӣ]] аз ҳолати имрӯзаи Википедияи Тоҷикӣ норозӣ буданашро гуфтааст. Ба андешаи ӯ, ин донишнома бештар ба зиндагинома табдил шуда ва дар баъзе аз саҳифаҳо [[Википедиа:Дидгоҳи бетараф|дидгоҳи бетараф]] риоя нашудааст<ref>{{Cite news|accessdate=2024-12-18|author=Гулбаҳори Муродӣ, Мигрант Медиа|date=2024-03-01|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Иброҳим Рустамов: "Википедия донишнома аст, на зиндагинома"|url=https://www.ozodi.org/a/32842583.html}}</ref>: ''«Бояд бештар мақолаҳои илмӣ эҷод кунем. Википедия донишномаи озод аст ва он бояд ба донишнома мубаддал шавад. Мутаассифона, саҳифаҳое ҳастанд, ки дар масъалаҳои таърихӣ ва сиёсӣ якҷониба навишта шудаанд. Назари тарафи дуюм нест. Ягон сиёсатмадорро бисёр бад тасвир кардаанд, ба сабаби ки ба сиёсати имрӯзаи ин ё он кишвар ҷавобгӯ нест.»''
== Википедияи Тоҷикӣ ва Тоҷикистон ==
[[Акс:Meeting in Tajik national encyclopedia.jpeg|мини|227x227px|Гирдиҳамоӣ дар [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] барои ҳамкории Викимедиянҳои Тоҷик ва СИЭМТ]]
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо таваҷҷуҳ ба кори викинависони тоҷик зимни суханронӣ дар мулоқоти наврӯзӣ бо зиёиёни кишвар дар [[20 март]]и [[соли 2014]]<ref>[http://www.president.tj/node/6377 Суханронӣ дар мулоқоти наврӯзӣ бо зиёиёни кишвар] — 20.03.2014</ref> гуфт:
{{quote|''Имрӯзҳо аз ҷониби ҷавонони ватанпараст «Википедияи Тоҷикӣ» пайдо шудааст ва ин ташаббуси нек аз ҷониби давлат дастгирӣ хоҳад ёфт.''
''Аз ин рӯ, ба Сарредаксияи Энсиклопедияи миллии тоҷик супориш дода мешавад, ки манбаи бузурги иттилооти илмиву оммавии худро ба ин қомуси ҷаҳонии электронӣ ворид намояд ва сомонаи хосаи худро низ таъсис диҳад.''
}}
== Гурӯҳи корбарии Викимедиянҳои Тоҷик ==
Дар авохири соли 2022 викинависони тоҷик «Гурӯҳи корбарии Викимедиянҳои Тоҷик» ({{lang-en|Tajik Wikimedians User Group}})-ро созмон доданд<ref>{{Cite web|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Tajik_Wikimedians_User_Group|title=Tajik Wikimedians User Group|author=|website=meta.wikimedia.org|publisher=Meta|lang=en|accessdate=2023-01-11}}</ref> ва ҳамзамон барои баррасӣ ва муҳокимаи масъалаҳои марбут ба Википедияи Тоҷикӣ гурӯҳи телеграмии худро боз намуданд<ref>{{Cite web|url=https://t.me/+SalJhD8o6XNmZDk0|title=Гурӯҳи корбарии Викимедиянҳои Тоҷик|website=Telegram|accessdate=2023-01-11}}</ref>.
Барои ҳалли масъалаҳои рӯзмарраи саҳифаҳои Википедияи Тоҷикӣ дар шабакаи иҷтимоъии Фейсбук гурӯҳе бо ҳадафи шиносоӣ ба намунаҳои мақолоти донишнома ва навгониҳои оморӣ барои хонандагон дастрас аст<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/groups/tg.wikipedia/|title=Википедияи Тоҷикӣ — Tajik Wikipedia|website=www.facebook.com|publisher=Facebook|lang=tg|accessdate=2023-01-11}}</ref>.
=== Ҷаласаҳо ===
[[Акс:Meetup of Tajik Wikimedians User Group, December 2023.jpeg|мини|Ҷаласаи Гурӯҳи корбарии Викимедианҳои Тоҷик, декабри 2023|286x286пкс]]
====== Ҷаласа дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ======
Гурӯҳи корбарии Викимедиянҳои Тоҷик 20 декабри соли 2023 бо пуштибонии [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] ва [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ҷаласае дар мавзӯъи «Тарғиби арзишҳои миллӣ ва рушди Тоҷикистон дар донишномаи Википедия» бо иштироки устодону донишҷӯён баргузор кард ва дар ин ҷаласа мудирони Википедияи Тоҷикӣ [[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ва [[Корбар:Darafsh|Муҳаммад Ҳайдарзода]], мудири Википедиёи Форсӣ [[:fa:کاربر:Mardetanha|Муҳсини Солик]] ва яке аз мудирони пешинаи Википедияи Русӣ [[:ru:Участница:Lvova|Анастасия Лвова]] сухан гуфтанд<ref>{{Cite web|url=https://tnu.tj/index.php/tj/be-tar-namudani-faolijati-donishnomai-ozod-vikipedija/|title=Беҳтар намудани фаъолияти Донишномаи озод – Википедия|author=|date=2023-12-20|publisher=Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2023-12-26}}</ref>.
===== 20-умин солгарди Википедияи Тоҷикӣ =====
[[Акс:Celebrating Tajik Wikipedia's 20th birthday on January 27, 2024, in Dushanbe, Tajikistan.jpg|мини|Маросими 20-умин солгарди Википедияи Тоҷикӣ дар меҳмонхонаи «Атлас», Душанбе]]
27 январи соли 2024 дар толори ҳамоиши меҳмонхонаи «Атлас»-и шаҳри Душанбе маросими 20-умин солгарди Википедияи Тоҷикӣ дар як мизи гирде бо ибтикори «Гурӯҳи корбарии Викимедиянҳои Тоҷик» ва ширкати фанноварию иттилоотии «[[Navju Tech]]» бо пуштибонии созмони Good Neighbors Tajikistan, ширкати Softclub, ширкати фанноварии Livo, ширкати мобилии «[[O Mobile]]» ва бо иштироки викинависон, кормандони муассисоту донишгоҳҳо, блогерон ва намояндагони расонаҳои хабарӣ баргузор шуд<ref>{{Cite web|url=https://dume.tj/v-dushanbe-sostojalsja-ceremonija-20-letija-tadzhikskoj-vikipedii/|title=В Душанбе состоялся церемония «20-летия Таджикской Википедии»|author=|website=Медиа о людях и жизни в Душанбе|date=2024-02-01|lang=ru|accessdate=2024-04-18}}</ref><ref>{{Cite news|accessdate=2024-04-18|author=Рао/Ро|date=2024-01-31|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Wikipedia-и тоҷикӣ 20-сола шуд. Мушкилу пешрафт кадом аст? ВИДЕО|url=https://www.ozodi.org/a/32799882.html}}</ref>.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://pressa.tj/tajikistan/vikipediyai-toҷikӣ-charo-dasturi-prezident-iҷro-nashud/|title=Чаро Википедияи Тоҷикӣ аз дигар фаслҳои забонии Википедия қафо мондааст?|author=|website=www.pressa.tj|date=2020-01-16 |publisher= |lang=tg|accessdate=2020-01-19}}
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-7QfY3rEv7c|title=Мегуянд, ки ... Википедияи Тоҷикӣ / Tajik Wikipedia|author=[[Фурқати Низом]]|website=YouTube|date=2026-02-12|publisher=[[ТВ Сафина]]}}
{{ПБ}}
{{Википедия ба забонҳои эронӣ2}}
[[Гурӯҳ:Донишномаҳои тоҷикӣ|*]]
hblm9lpsb1wjl2bgzy9epl2dl2gqabd
Бӯқаламун
0
34376
1484378
1484210
2026-08-22T20:37:26Z
Zosya95
54344
1484378
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|image file = Chamaeleonidae-01.jpg
|name = Бӯқаламун
|regnum = Ҷонварон
|rang = Оила
|latin = Chamaeleontidae
|author = <br>(Rafinesque, 1815)
|range map = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg
|range map caption = Паҳншавӣ
|range legend = {{легенда|#030|Ҷойҳои бумии зисти бӯқаламунҳо}}
}}
'''Бӯқаламун''', '''ҳафтранг''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд.
{{зоология-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Хазандагон]]
{{ПБ}}
lbb83pe76wf33sj0yoaiw18030rhoij
1484379
1484378
2026-08-22T20:37:56Z
Zosya95
54344
1484379
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|image file = Chamaeleonidae-01.jpg
|name = Бӯқаламун
|regnum = Ҷонварон
|rang = Оила
|latin = Chamaeleontidae
|wikispecies = Chamaeleontidae
|author = <br>(Rafinesque, 1815)
|range map = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg
|range map caption = Паҳншавӣ
|range legend = {{легенда|#030|Ҷойҳои бумии зисти бӯқаламунҳо}}
}}
'''Бӯқаламун''', '''ҳафтранг''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд.
{{зоология-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Хазандагон]]
{{ПБ}}
h9guxyynbf1ky5qp50nq1furjwfnx0x
1484388
1484379
2026-08-22T20:44:40Z
Zosya95
54344
1484388
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|image file = Chamaeleonidae-01.jpg
|name = Бӯқаламун
|regnum = Ҷонварон
|rang = Оила
|latin = Chamaeleontidae
|wikispecies = Chamaeleontidae
|author = <br>(Rafinesque, 1815)
|range map = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg
|range map caption = Паҳншавӣ
|range legend = {{легенда|#030|Ҷойҳои бумии зисти бӯқаламунҳо}}
}}
'''Бӯқаламун''', '''ҳафтранг''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд.
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Осиёи Ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Африқо]]
h8eaiay8buahuzc9w59rhgb45awyhy1
1484392
1484388
2026-08-22T20:47:38Z
Zosya95
54344
1484392
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|image file = Chamaeleonidae-01.jpg
|name = Бӯқаламун
|regnum = Ҷонварон
|rang = Оила
|latin = Chamaeleontidae
|wikispecies = Chamaeleontidae
|author = <br>(Rafinesque, 1815)
|range map = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg
|range map caption = Паҳншавӣ
|range legend = {{легенда|#030|Ҷойҳои бумии зисти бӯқаламунҳо}}
}}
'''Бӯқаламун''', '''ҳафтранг''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд.
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Африқо]]
5eecjkki7m03mg2jiwenh6il6fldish
1484398
1484392
2026-08-22T20:52:24Z
Zosya95
54344
1484398
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|image file = Chamaeleonidae-01.jpg
|name = Бӯқаламун
|regnum = Ҷонварон
|rang = Оила
|latin = Chamaeleontidae
|wikispecies = Chamaeleontidae
|author = <br>(Rafinesque, 1815)
|range map = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg
|range map caption = Паҳншавӣ
|range legend = {{легенда|#030|Ҷойҳои бумии зисти бӯқаламунҳо}}
}}
'''Бӯқаламун''', '''ҳафтранг''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд.
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Осиё]]
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Африқо]]
9w0h1tylu1ruauks94ysoj56shumo5s
1484451
1484398
2026-08-23T03:22:18Z
Zosya95
54344
1484451
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|image file = Chamaeleonidae-01.jpg
|name = Бӯқаламун
|regnum = Ҷонварон
|rang = Оила
|latin = Chamaeleontidae
|wikispecies = Chamaeleontidae
|author = <br>(Rafinesque, 1815)
|range map = Verbreitung_von_Chamäleons.jpg
|range map caption = Паҳншавӣ
|range legend = {{легенда|#030|Ҷойҳои бумии зисти бӯқаламунҳо}}
}}
'''Бӯқаламун''', '''ҳафтранг''' ё '''хамелеон''' ({{lang-la|Chamaeleontidae}}), яке аз шохаи [[хазанда]]ҳо, ки 4 ҷинс ва тақрибан 90 намудаш дар минтақаи субтропикӣ ва тропикии [[Африқо]] ва [[Осиё]] паҳн шудааст. Дарозиаш 4-60 см. [[Бадан]]и Бӯқаламун панҷақ, [[сар]]аш тоскулоҳшакл, [[гардан]]аш кӯтоҳ, думаш камоншакл, забонаш дароз (то 30 см). [[Ранг]]и [[пӯст]]и Бӯқаламун бо таъсири омилҳои берунӣ ([[ҳарорат]], рӯшноӣ, намӣ) ва дохилӣ (гуруснагӣ, ташнагӣ, тарс ва ангезиш) дигар мешавад. Одатан дар [[дарахт]] зиндагонӣ мекунад. Бӯқаламун ҷонварӣ камҳаракат аст. Ҳашароту мавҷудоти бемӯҳраро бо забонаш дошта мехӯрад. Аксари Бӯқаламунҳо [[тухм]] мегузоранд.
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Ҳиндустон]]
603ifbjghrp5i18a0vedary2sz39fly
Соли 2019
0
38671
1484458
1483930
2026-08-23T06:29:34Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба маола
1484458
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2019}}
{{Оғози сол|2019}}
== Рӯйдодҳо ==
* [[2 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Фармони №1170 '''солҳои 2019–2021-ро «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон вусъат додани рушди деҳот, сайёҳӣ ва дастгирии ҳунарҳои мардумӣ буд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-elon-namudani-sol-oi-2019-2021/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани солҳои 2019-2021
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.kumitaizabon.tj/tg/content/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»
|website=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Январ]] ==
* [[23 январ]] — маҷмӯаи суханрониҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони '''«О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» ба забони русӣ''' дар Душанбе ба нашр расид.<ref>{{Cite web
|url=https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20190123/nashri-kitobi-emomal-ramon-doir-ba-aoni-muosir-va-siyosati-hori
|title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=23 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/
|title=Январи соли 2019 — бойгонии АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати ҷашни [[Сада]] табрикот ироа намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/
|title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[27 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]], дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ, ҷашни [[Сада]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[30 январ]] — тибқи Индекси дарки [[коррупсия]] барои [[соли 2018]], [[Тоҷикистон]] зинаи [[152]]-юмро ишғол намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/cpi/2018/index/geo
|title=2018 Corruption Perceptions Index — Results
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/publications/corruption-perceptions-index-2018
|title=Corruption Perceptions Index 2018
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[16 феврал]] — тибқи маълумоти нашршудаи АМИТ «Ховар», [[Тоҷикистон]] аз рӯи афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ дар байни кишварҳои [[ИДМ]] пешсаф буд; афзоиши [[ММД]] 7,3 дарсадро ташкил дод.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/
|title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[19 феврал]] — қоидаҳои нави бақайдгирӣ ва фурӯши [[симкорт|симкортҳо]] ҷорӣ гардиданд; [[шаҳрвандӣ|шаҳрвандони]] [[Тоҷикистон]] на бештар аз [[2]] [[симкорт]] гирифта метавонистанд ва барои бақайдгирӣ шиносномаи намунаи нав талаб карда мешуд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20190219/oidaoi-navi-furshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kameraoi-video
|title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=19 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] марҳалаи асосии бақайдгирии [[довталаб|довталабонро]] барои ИМД-2019 оғоз намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-o-z-shud/
|title=Маркази миллии тестӣ: Марҳилаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[7 март]] — Кӯҳҳои [[Помир|Помири]] Тоҷикистон ба рӯйхати '''«100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон»''' барои соли 2019 шомил гардида, дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором ҷойи сеюмро гирифтанд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/
|title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд!
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[8 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи Модар табрикот ироа намуд ва саҳми занонро дар рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъкид кард.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-sa-mi-zanonu-bonuvoni-so-ibkor-dar-e-yo-namudanu-tara-dodani-unar-oi-mardum-baso-arzishmandu-nazarras-meboshad/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон: «Саҳми занону бонувони соҳибкор дар эҳё намудану тараққӣ додани ҳунарҳои мардумӣ басо арзишманду назаррас мебошад»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=8 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[20 март]] — дар шаҳри [[Норак]] татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]]» оғоз гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/o-ozi-tatbi-i-loi-ai-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-norak34522/
|title=Оғози татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии Неругоҳи барқи обии Норак»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=20 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/results/2019/04/29/rehabilitation-of-the-nurek-hydropower-plant
|title=Rehabilitation of the Nurek Hydropower Plant
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[2 апрел]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] '''«Роҳи танобӣ»''' аз [[Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ]] то [[Муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар Хуҷанд|Маҷмааи шоҳ Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] мавриди истифода қарор гирифт.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/04/prezidenti-to-ikiston-emomal-rah-mon-ro-i-tanob-dar-sha-ri-hugsds-andro-iftito-namudand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Роҳи танобӣ»-ро дар шаҳри Хуҷанд ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/01/emomal-ra-mon-va-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-solnomai-peshvoi-millat-2019/
|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (Солномаи Пешвои миллат — 2019)
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2020
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[8 апрел]] — дар мусобиқаи Гран-при [[Анталия]] оид ба [[дзюдо]] паҳлавони тоҷик [[Комроншоҳи Устопириён]] медали биринҷӣ ба даст овард; натиҷаи расмии мусобиқа нишон медиҳад, ки ӯ дар вазни то 90 кг ҷойи сеюмро гирифт.<ref>{{Cite web
|url=https://www.ijf.org/athlete/10855/results?results_rank_group=all
|title=Komronshokh USTOPIRIYON — Results
|website=International Judo Federation
|publisher=International Judo Federation
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.ozodi.org/a/29866391.html
|title=Комроншоҳ дар Гран-прии ҷудо дар Анталия медал гирифт
|website=Радиои Озодӣ
|publisher=RFE/RL
|date=7 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[16 май]]–[[17 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] Конфронси сатҳи баланд оид ба «Ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он, аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ва ҷиноятҳои муташаккил» баргузор гардид. Дар натиҷа '''«Эъломияи Душанбе»''' қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/05/17/
|title=Аз рӯи натиҷаҳои конфронси сатҳи баланди мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он Эъломияи Душанбе қабул гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=17 майи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://www.un.org/counterterrorism/
|title=United Nations Office of Counter-Terrorism
|website=United Nations
|publisher=United Nations
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== Июн ==
* [[15 июн]] — дар шаҳри [[Душанбе]] таҳти раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳамоиши панҷуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё (МҲТБО) баргузор гардид. Дар он сарони давлатҳо ва ҳукуматҳо ва намояндагони кишварҳои иштирокчӣ ширкат намуданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/06/elomiyai-pan-umin-sammiti-mashvarati-amkor-va-tadbir-oi-bovar-dar-osiyo-nazari-umum-ba-minta-ai-amntar-va-shukufotari-m-tbo/
|title=Эъломияи панҷумин саммити Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.s-cica.org/
|title=Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia
|website=CICA
|publisher=CICA Secretariat
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[15 июн]] — Президенти Ҷумҳурии Мардумии Чин [[Си Ҷинпин]] бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад ва миёни Тоҷикистону Чин як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/%27news/7022
|title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/
|title=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|website=Ministry of Foreign Affairs of China
|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[6 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар [[ноҳияи Балҷувон]] роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалингро мавриди истифода қарор дод.<ref>{{Cite web
|url=https://sputnik.tj/20190806/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud-1029584175.html
|title=Роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалинг кушода шуд
|website=Sputnik Тоҷикистон
|publisher=Sputnik Тоҷикистон
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-faolonu-sokinoni-no-iyai-bal-uvon/
|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо фаъолону сокинони ноҳияи Балҷувон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[23 август]] — дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)]] оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» расман оғоз гардид. Дар доираи лоиҳа таҷдиди шаш агрегати нерӯгоҳ пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/o-ozi-kor-oi-ta-didu-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-ajro-um/
|title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=23 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/42358-014/main
|title=Tajikistan: Rehabilitation of Kairakkum Hydropower Plant
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[27 август]] — дар [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ|ноҳияи Исмоили Сомонии]] шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма» ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/27/
|title=27/08/2019 — АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[31 август]] — Ансамбли фолклории «Бадахшон» дар Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ» дар шаҳри [[Самарқанд]] миёни 28 [[ансамбл]] ва гурӯҳи эҷодӣ сазовори ҷойи сеюм гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/
|title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=31 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[9 сентябр]] — агрегати дуюми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ба кор дароварда шуд. Маросими ба кор даровардани агрегат бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/amomadi-tantanav-ba-iftihori-28-solagii-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-va-o-ozi-kori-agregati-duyumi-ner-go-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 28-солагии Истиқлолияти давлатӣ ва оғози кори агрегати дуюми НБО «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/09/10/world-bank-group-supports-energy-and-economic-development-in-tajikistan
|title=World Bank Group Supports Energy and Economic Development in Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=10 сентябри 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[11 сентябр]] — дар шаҳри [[Кӯлоб]] бо гузоштани санги асос сохтмони қитъаи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» оғози расмӣ бахшида шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/o-ozi-navsozii-ro-i-k-lob-shamsiddin-sho-in-bo-ishtiroki-prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon/
|title=Оғози навсозии роҳи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=11 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/44421-024/main
|title=Tajikistan: Dushanbe-Uzbekistan Border Road Improvement Project
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[16 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи авф»'''-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Лоиҳа ба муносибати 25-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/10/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-loi-ai-onuni-um-urii-to-ikiston-dar-borai-avf-ro-ba-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-peshni-od-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф»-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 октябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/
|title=Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=ADLIA
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[24 октябр]] — [[Бонки Ҷаҳонӣ]] дар гузориши «Doing Business 2020» хабар дод, ки [[Тоҷикистон]] бо ҷойи 106-ум аз 190 иқтисод дар қатори даҳ иқтисоди аз ҳама беҳтаршудаи ҷаҳон қарор гирифтааст.<ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate
|title=Doing Business 2020 Records Important Results in Tajikistan’s Emergent Reform Program to Improve the Business Climate
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=24 October 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://documents.worldbank.org/curated/en/703921575350150410/pdf/Doing-Business-2020-Comparing-Business-Regulation-in-190-Economies-Economy-Profile-of-Tajikistan.pdf
|title=Doing Business 2020 — Economy Profile: Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — дар Тоҷикистон 25-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Дар шаҳри Душанбе маҷлиси тантанавӣ баргузор шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар он суханронӣ намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/11/konstitutsiya-sho-sutun-va-murrifi-davlatu-millat-sanadi-ta-dirsoz-va-tajinkunandai-ro-i-peshrafti-on-ast999/
|title=Конститутсия — шоҳсутун ва муаррифи давлату миллат, санади тақдирсоз ва таъйинкунандаи роҳи пешрафти он аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=4 ноябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ барои [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] таъин гардид; интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[27 март|27 марти]] [[соли 2020]] пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-dar-ravandi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-to-ikiston-46-avzai-intihobot-tashkil-karda-meshavand/
|title=ИНТИХОБОТ-2020. Дар раванди баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон 46 ҳавзаи интихоботӣ ташкил карда мешаванд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-baroi-ar-yak-izbi-siyos-to-40-da-i-a-va-ti-efiri-rojgon-peshbin-namud/
|title=ИНТИХОБОТ-2020: Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ барои ҳар як ҳизби сиёсӣ то 40 дақиқа вақти эфири ройгон пешбинӣ намуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[26 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми навбатии худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд]].<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/emomal-ra-mon-sharti-mu-imi-ba-dast-ovardani-muvaffa-iyat-dar-muboriza-bo-terrorizm-va-ekstremizm-faoliyati-amo-angshudavu-bosamari-ma-omoti-ifzi-u-u-ast/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Шарти муҳими ба даст овардани муваффақият дар мубориза бо терроризм ва экстремизм фаъолияти ҳамоҳангшудаву босамари мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аст»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/68|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-04-23}}</ref>
* [[26 декабр]] — зимни ироаи Паём [[соли 2020]] бо мавзӯи «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[26 декабр]] — [[Шоири халқии Тоҷикистон]] [[Муҳаммад Ғоиб]] барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Дастовардҳои соли 2019. Муҳаммад Ғоиб барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2019}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|3}}
[[Гурӯҳ:Соли 2019]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
tdgnyyui8le66g6ylbdqor57e2nji66
Соли 2020
0
38673
1484460
1484236
2026-08-23T06:38:54Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Рӯйдодҳо */ азнавсозии мақолаҳо
1484460
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}
== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[апрел]] ==
* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[май]] ==
* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[июн]] ==
* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[июл]] ==
* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[август]] ==
* [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[сентябр]] ==
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[октябр]] ==
* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[ноябр]] ==
* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[декабр]] ==
* [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 2020]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
4mj29vaxgzalokanjljdkz616uswa8p
1484461
1484460
2026-08-23T06:40:16Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* август */ илова
1484461
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}
== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[апрел]] ==
* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[май]] ==
* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[июн]] ==
* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[июл]] ==
* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[август]] ==
* [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[сентябр]] ==
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[октябр]] ==
* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[ноябр]] ==
* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[декабр]] ==
* [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 2020]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
3i5l7x3mc5qj1r4tpwk2ocugg0vx7v8
1484467
1484461
2026-08-23T07:28:07Z
Шухрат Саъдиев
5132
илова
1484467
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}
== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[апрел]] ==
* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[май]] ==
* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[июн]] ==
* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[июл]] ==
* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[август]] ==
* [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[сентябр]] ==
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[октябр]] ==
* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[ноябр]] ==
* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[декабр]] ==
* [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]]— Дар доираи корҳои созандагӣ ва татбиқи ҳадафи стратегии саноатикунонии босуръати кишвар дар минтақаи саноатии шаҳри [[Левакант]] корхонаҳои нави истеҳсолӣ ва як қатор иншооти соҳаи маориф мавриди истифода қарор гирифтанд. Раванди бунёди корхонаҳои нави саноатӣ ҳамчун қисми сиёсати давлатии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/22136
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref>
* [[Соли 2020]] — дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 300 корхонаю коргоҳи нави саноатӣ бо 6500 ҷойи нави корӣ мавриди истифода супорида шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Соли 2020]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
h40ucmupoj9fd2m9616vtiksp2iy3j3
Соли 2021
0
38675
1484462
1484122
2026-08-23T06:44:03Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Январ */ илова
1484462
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20210125/nalogovii-komitet-otvetil-na-chasto-zadavaemie-voprosi-pro-nalog-na-gugl |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210115/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tg/news/tajikistan/society/20210127/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-daroi-hudro-boz-mekunad |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан, ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.<ref>[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.<ref>{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}</ref>
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX 192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/295493 |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210405/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[Май]] — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[Июн]] — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20210705/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tis-voennosluzhatshih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoi-granitsi |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20210824/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' <ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211012/dar-10-sol-shumorai-aolii-toikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон» таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211029/korshinoson-dar-dushanbe-daftari-abai-muovimati-millii-afoniston-boz-shud |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' <ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[21 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишварро барои солҳои минбаъда муайян намуд. Дар Паём солҳои [[2022]]—[[2026]] ҳамчун давраи нави рушди саноатӣ пешниҳод шуда, ба рушди саноат, таъсиси ҷойҳои корӣ, рушди иқтисоди «сабз», рақамикунонӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ таваҷҷуҳ зоҳир гардид. ''Санади тасдиқкунанда: Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 декабри соли 2021.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/archive/202112 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211221/maosh-kallaoi-hol-itisodi-sabz-ushi-sun-muimtarin-nuktaoi-imsolai-payomi-emomal-ramon |title=Муҳимтарин нуктаҳои Паёми Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Asia-Plus |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2021]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
92egpqizz6gihf8xkpzpv4n3caq0yjz
1484468
1484462
2026-08-23T07:30:48Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Апрел */ илова
1484468
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20210125/nalogovii-komitet-otvetil-na-chasto-zadavaemie-voprosi-pro-nalog-na-gugl |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210115/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tg/news/tajikistan/society/20210127/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-daroi-hudro-boz-mekunad |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан, ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.<ref>[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.<ref>{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}</ref>
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX 192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/295493 |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210405/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[14 апрел]] — Шабакаи нави телевизионии Тоҷикистон — «[[ТВ Илм ва табиат]]» ба фаъолияти худ оғоз намуд. Шабака бо мақсади тарғиби илм, технология, навоварӣ, дастовардҳои соҳаи маориф ва рушди ҷаҳонбинии илмии ҷомеа таъсис дода шуд. Идеяи таъсиси шабака моҳи марти соли 2020 зимни мулоқоти Президенти Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар пешниҳод шуда буд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/04/imr-z-dar-dushanbe-shabakai-navi-televizioni-to-ikiston-ilm-va-tabiat-iftito-gardid/
|title=Имрӯз дар Душанбе Шабакаи нави телевизиони Тоҷикистон «Илм ва табиат» ифтитоҳ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Дар бораи таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/meetings_with_intelligentsia/20428
|title=Мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2020-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[Май]] — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[Июн]] — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20210705/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tis-voennosluzhatshih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoi-granitsi |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20210824/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' <ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211012/dar-10-sol-shumorai-aolii-toikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон» таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211029/korshinoson-dar-dushanbe-daftari-abai-muovimati-millii-afoniston-boz-shud |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' <ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[21 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишварро барои солҳои минбаъда муайян намуд. Дар Паём солҳои [[2022]]—[[2026]] ҳамчун давраи нави рушди саноатӣ пешниҳод шуда, ба рушди саноат, таъсиси ҷойҳои корӣ, рушди иқтисоди «сабз», рақамикунонӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ таваҷҷуҳ зоҳир гардид. ''Санади тасдиқкунанда: Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 декабри соли 2021.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/archive/202112 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211221/maosh-kallaoi-hol-itisodi-sabz-ushi-sun-muimtarin-nuktaoi-imsolai-payomi-emomal-ramon |title=Муҳимтарин нуктаҳои Паёми Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Asia-Plus |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2021]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
m8r6n1rbde0e7lp82bz2fosn3fidsk1
1484469
1484468
2026-08-23T07:51:59Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484469
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20210125/nalogovii-komitet-otvetil-na-chasto-zadavaemie-voprosi-pro-nalog-na-gugl |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210115/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tg/news/tajikistan/society/20210127/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-daroi-hudro-boz-mekunad |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан, ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.<ref>[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.<ref>{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}</ref>
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX 192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/295493 |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210405/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[14 апрел]] — Шабакаи нави телевизионии Тоҷикистон — «[[ТВ Илм ва табиат]]» ба фаъолияти худ оғоз намуд. Шабака бо мақсади тарғиби илм, технология, навоварӣ, дастовардҳои соҳаи маориф ва рушди ҷаҳонбинии илмии ҷомеа таъсис дода шуд. Идеяи таъсиси шабака моҳи марти соли 2020 зимни мулоқоти Президенти Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар пешниҳод шуда буд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/04/imr-z-dar-dushanbe-shabakai-navi-televizioni-to-ikiston-ilm-va-tabiat-iftito-gardid/
|title=Имрӯз дар Душанбе Шабакаи нави телевизиони Тоҷикистон «Илм ва табиат» ифтитоҳ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Дар бораи таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/meetings_with_intelligentsia/20428
|title=Мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2020-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[Май]] — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[Июн]] — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20210705/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tis-voennosluzhatshih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoi-granitsi |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20210824/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' <ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211012/dar-10-sol-shumorai-aolii-toikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон» таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211029/korshinoson-dar-dushanbe-daftari-abai-muovimati-millii-afoniston-boz-shud |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[7 декабр]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] ду корхонаи нави саноатӣ, аз ҷумла корхонаи истеҳсоли чароғпояҳои светодиодӣ ва лампаҳо, ба истифода дода шуданд. Ба фаъолият оғоз намудани иқтидорҳои нави истеҳсолӣ дар доираи корҳои созандагӣ бахшида ба 30-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон ва сиёсати саноатикунонии кишвар сурат гирифт.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/dar-dushanbe-du-korhonai-sanoatii-iste-sol-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Душанбе ду корхонаи саноатии истеҳсолӣ ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-08
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25799
|title=Рушди шабакаҳои нави телевизионӣ ва сиёсати давлатии ҷавонон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[14 декабр]] — Муассисаи давлатии телевизиони «[[ТВ Илм ва табиат]]» пахши барномаҳои худро оғоз намуд. Шабака дар доираи «Бистсолаи омӯзиши илмҳои табиӣ, дақиқ ва риёзӣ» таъсис дода шуда, вазифаи асосии он тарғиби илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ, риёзӣ ва техникӣ, ихтироъкорӣ ва навоварӣ мебошад.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/09/dar-ilm-va-tabiat-direktori-nav-tajn-shud-dar-advali-barnoma-oi-shabakai-navi-televizion-ch-nav-
|title=Дар «Илм ва табиат» директори нав таъйин шуд; дар ҷадвали барномаҳои шабакаи нави телевизионӣ чӣ навгониҳо ба амал меоянд?
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' <ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[21 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон Паёми дуюми худро дар соли 2021 «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» пешниҳод намуд. Дар он натиҷаҳои '''30 соли Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон''', рушди иқтисодию иҷтимоӣ, саноатикунонии босуръат, энергетика, маориф, тандурустӣ, сиёсати иҷтимоӣ ва масъалаҳои амнияти миллӣ баррасӣ шуданд. Пешниҳоди асосии иқтисодию саноатии Паём эълон намудани солҳои [[2022]]–[[2026]] ҳамчун '''«Солҳои рушди саноат»''' буд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/24852
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-12-21
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/21-dekabr-alasai-shashumi-yak-oyai-ma-lisi-mill-va-ma-lisi-namoyandagoni-um-urii-to-ikiston-davati-shashum-doir-megardad/
|title=21 декабр ҷаласаи шашуми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон баргузор мегардад
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-20
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/node/28034
|title=Натиҷа ва пешниҳодҳои Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2021
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* Эзоҳ: Баъди пешниҳоди Паёми 21 декабри соли 2021 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[6 январ|6 январи]] [[соли 2022]], №309 '''солҳои 2022–2026 «Солҳои рушди саноат»''' эълон гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-sanoat-elon-namudani-sol-oi-2022-2026/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди саноат» эълон намудани солҳои 2022–2026
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-01-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2021]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
374tnkxuh3453hfa4kaufxg5aunmb25
Соли 2022
0
38677
1484473
1484327
2026-08-23T08:22:29Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Феврал */
1484473
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]] — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман», «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.<ref>{{Cite web|url= https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>
* [[8 феврал]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]]и [[вилояти Суғд]] корхонаи истеҳсоли мехҳои печони ҶДММ «Нуртез» ва корхонаи заргарии «Зари Суғд»-и КВД «Фулузоти нодири Тоҷикистон» ба истифода дода шуданд. Корхонаҳои мазкур ба рушди истеҳсолоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг»]] ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[23 апрел]] — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[17 май]] — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини «Абобил-2» бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/311941|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи "Ситораҳои Иттиҳод"-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи "Ситораҳои иттиҳод"-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}</ref>.
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.<ref> {{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref>
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}</ref>
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.<ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Август]] ==
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент"|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи "Истиқлол" чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref> ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
* [[23 декабр]] — Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
k9ewyjde0g59u2pko1zecdn7jv4syyb
1484474
1484473
2026-08-23T08:27:18Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Апрел */ илова
1484474
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]] — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман», «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.<ref>{{Cite web|url= https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>
* [[8 феврал]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]]и [[вилояти Суғд]] корхонаи истеҳсоли мехҳои печони ҶДММ «Нуртез» ва корхонаи заргарии «Зари Суғд»-и КВД «Фулузоти нодири Тоҷикистон» ба истифода дода шуданд. Корхонаҳои мазкур ба рушди истеҳсолоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] фаъолияти корхонаи [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] оғоз гардид. Корхона барои истихроҷ ва коркарди маъданҳои қиматбаҳо, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва рушди иқтидори содиротии саноатӣ бунёд карда шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/domestic_trips/35147
|title=Оғози фаъолияти корхонаи маъдантозакунии ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2022-04-17
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг» ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[23 апрел]] — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[17 май]] — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини «Абобил-2» бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/311941|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи "Ситораҳои Иттиҳод"-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи "Ситораҳои иттиҳод"-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}</ref>.
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.<ref> {{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref>
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}</ref>
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.<ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Август]] ==
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент"|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи "Истиқлол" чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref> ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
* [[23 декабр]] — Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
ljcoyaqfhvesn685i49yyoavck2qyh0
1484475
1484474
2026-08-23T08:30:06Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* август */ илова
1484475
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]] — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман», «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.<ref>{{Cite web|url= https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>
* [[8 феврал]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]]и [[вилояти Суғд]] корхонаи истеҳсоли мехҳои печони ҶДММ «Нуртез» ва корхонаи заргарии «Зари Суғд»-и КВД «Фулузоти нодири Тоҷикистон» ба истифода дода шуданд. Корхонаҳои мазкур ба рушди истеҳсолоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] фаъолияти корхонаи [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] оғоз гардид. Корхона барои истихроҷ ва коркарди маъданҳои қиматбаҳо, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва рушди иқтидори содиротии саноатӣ бунёд карда шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/domestic_trips/35147
|title=Оғози фаъолияти корхонаи маъдантозакунии ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2022-04-17
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг» ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[23 апрел]] — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[17 май]] — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини «Абобил-2» бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/311941|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи "Ситораҳои Иттиҳод"-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи "Ситораҳои иттиҳод"-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}</ref>.
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.<ref> {{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref>
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}</ref>
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.<ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Август]] ==
* [[9 август]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи [[ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»]] ба истифода дода шуд. Корхона бо мақсади таъмини бозори дохилӣ бо маҳсулоти ватании ивазкунандаи воридот бунёд гардида, 20 ҷойи корӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент"|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи "Истиқлол" чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref> ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
* [[23 декабр]] — Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
k5oogaxipj780dn0mofzs68nbnkkvep
1484476
1484475
2026-08-23T08:31:45Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484476
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]] — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман», «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.<ref>{{Cite web|url= https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>
* [[8 феврал]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]]и [[вилояти Суғд]] корхонаи истеҳсоли мехҳои печони ҶДММ «Нуртез» ва корхонаи заргарии «Зари Суғд»-и КВД «Фулузоти нодири Тоҷикистон» ба истифода дода шуданд. Корхонаҳои мазкур ба рушди истеҳсолоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] фаъолияти корхонаи [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] оғоз гардид. Корхона барои истихроҷ ва коркарди маъданҳои қиматбаҳо, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва рушди иқтидори содиротии саноатӣ бунёд карда шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/domestic_trips/35147
|title=Оғози фаъолияти корхонаи маъдантозакунии ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2022-04-17
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг» ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[23 апрел]] — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[17 май]] — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини «Абобил-2» бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/311941|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи "Ситораҳои Иттиҳод"-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи "Ситораҳои иттиҳод"-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}</ref>.
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.<ref> {{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref>
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}</ref>
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.<ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Август]] ==
* [[9 август]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи [[ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»]] ба истифода дода шуд. Корхона бо мақсади таъмини бозори дохилӣ бо маҳсулоти ватании ивазкунандаи воридот бунёд гардида, 20 ҷойи корӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент"|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи "Истиқлол" чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref> ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
* [[20 декабр]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] корхонаи [[ҶДММ «Қолинҳои Душанбе»]] ба фаъолият оғоз намуд. Корхона аз ҷумлаи корхонаҳои калони саноатие буд, ки дар соли 2022 бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба истифода дода шуданд ва барои рушди саноати сабук ва ташкили ҷойҳои нави корӣ аҳамияти иқтисодӣ дошт.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://jumhuriyat.tj/508-2022-soli-jetirofi-tashabbusoi-navi-aonii-toikiston-siesati-dohil.html
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои нави ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[23 декабр]] — Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
7ke6mar44wr9yr9ymw1av1ds2r75rf8
Гурӯҳ:Соли 2023
14
48618
1484486
380542
2026-08-23T09:52:58Z
Шухрат Саъдиев
5132
иловаи [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]
1484486
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Солҳо|Соли 2023]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
8wjkecbc88rvs6bmekk6s0jtzvibhm6
1484487
1484486
2026-08-23T09:54:49Z
Шухрат Саъдиев
5132
илова
1484487
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Солҳо|Соли 2023]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2023]]
919u7m91vm78v2wz62nodcgxfhxqcg2
Гурӯҳ:Лепидозаврҳо
14
51781
1484384
1225759
2026-08-22T20:41:40Z
Zosya95
54344
1484384
wikitext
text/x-wiki
{{Cat main|Лепидозаврҳо}}
[[Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
0vng7yhe2qpvclbeqof3ymcsokuy9lc
Гурӯҳ:Хазандаҳо
14
51783
1484381
1225764
2026-08-22T20:40:59Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Гурӯҳ:Хазандагон]] to [[Гурӯҳ:Хазандаҳо]] over redirect
1225764
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Муҳрадорон]]
[[Гурӯҳ:Хазандашиносӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳайвоноти хунсард]]
qw80nr9oemi6ou05ps5iqo5gwh79drd
Пулпит
0
59208
1484340
1474600
2026-08-22T13:54:42Z
~2026-45732-78
150087
1484340
wikitext
text/x-wiki
'''Пулпит''' ({{lang-la|Pulpitis}}; лот. pulpa – лаҳм), газаки мағз (пулпа)-и [[дандон]]; дар натиҷаи кариеси дандон, инчунин осеби рагҳое, ки дандонро бо хун таъмин мекунанд, паридани сир, луч шудани мағз ва шикастани дандон пайдо мешавад.
Пулпит, одатан, бемории шадид аст. Дарди он хусусан шабонгоҳ худ аз худ (сарфи назар аз ҳоидани хӯрок ва таъсири ғизои гарму сард) авҷ мегирад. Баъзан дард хело тоқатфарсо гашта, аз таъсири он пушти сар, гӯш, чака, дандонҳои ҳамшафат низ дард мекунанд. Газаки пулпаи дандон ва варами бофтаҳои он, ки дар ҷавфи дандон паҳн шуда, ба бофтаҳои сахт ва асаби пулпа фишор меорад, сабаби дарди тоқатфарсо мегардад.
Одатан, дар натиҷаи газак гирифтан, мағзи дандон нобуд шуда, дард тадриҷан қатъ мегардад, вале баъд аз чанд вақт (ин муҳлат хеле гуногун аст) микроорганизмҳои пулпаи нобудшуда ба тавассути канали дандон ба решаи он гузашта, боиси периодонтит мегарданд.
Азбаски дандонҳои тифлӣ ва доимии кӯдак хеле зуд мепӯсанд, мағзи дандони онҳо газак гирифта, мадда мекунад. Решаи дандони кӯдакон нағз инкишоф наёфтааст, бинобар ин, бофтаҳои атрофи он низ газак мегиранд. Ин боиси нобуд шудани решаи дандони доимии кӯдак мегардад. Беморро духтури дандон муолиҷа мекунад.
Агар ҳангоми дард кардани мағзи дандон дарҳол ба духтур муроҷиат карда натавонед (мас., шабона), он гоҳ доруи аналгин хӯред; баъзан оби хунук низ дардро суст мекунад. Ҳангоми сахт дард кардани дандон ба ковокии он чанд чакра маҳлули гарми 2-фоизаи амидопирин (пирамидон) чаконед. Ин дору ба луобпардаи даҳон зарар надорад, вале таъсири он хеле зудгузар аст. Бинобар ин, ба паст шудани шиддати дард нигоҳ накарда, ҳар чи зудтар ба духтур муроҷиат намоед.
Барои пешгирии Пулпит дандони иллатёфтаро сари вақт табобат кунед. Соле камаш ду маротиба барои муоина ба назди духтури дандон равед. Волидайн ҳангоми дард кардани дандони кӯдак бепарвоӣ накарда, ӯро ҳатман бояд ба назди духтур баранд<ref>Энскилопедияи Донишгоҳи Давлтатии Тиббии Тоҷикистон http://tajmedun.tj/publ/ehnciklopedija/p/pulpit/19-1-0-2048{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
3zauxs43h3wvt1lojif6wz7jq21hxo9
Пловдив
0
60200
1484344
1249235
2026-08-22T15:58:26Z
Cromenio
139826
1484344
wikitext
text/x-wiki
[[Акс:Plovdiv flag.svg|thumbnail|Парчам]]
[[Акс:Plovdiv-coat-of-arms.svg|thumbnail|Нишона]]
[[Акс:Plovdiv location in Bulgaria.png|thumbnail|Харита]]
'''Пловдив''' шаҳрест дар қисми чанубии [[Булғористон]]. дар гохнлн д. Марица. Марказя маъмуриш окр.чгя Пловдяв Аз чихатм кадони ьа шхш мняти иктисодмю маданп г»ахди Со-фпя дук.чмн шаҳря ыамлакат аст. А\олмш **Ю хаж. иаф. («Ч- Уаели накляғт. Марказя иухвмв самоатя
мошинсозӣ ва электротехнпкӣ (пс-техсоли электромоторҳо, апиаратура-ҳоя электронӣ, мошниҳон чӯбкорку-нӣ). Инчунин корҳоиаҳои саиоатн хӯрокворн (конссрви меваю сабза-вот, қаннодн, тамоку ва ғайра), бофан-дагӣ (нстсҳсоли матоъҳоп пахтапш ва абрешимнн), дӯзандагӣ, чарму понафзол, шиша, коғазу целлюлоза ва хнмия (фармацевтнка, истеҳсолн воситаҳои муҳофнзати рустанӣ, рав-гани эфир) мавҷуданд. Дар назди-кии шаҳр комбинати калони сурбу руҳ ҳаст. Дар П. аз соли 1933 ин ҷониб ҳар сол моҳи сент. выставка-ярмар-каи байналхалқӣ гузаронида меша-вад. Ин-тҳои тнббн, х. қ., хуроквори, институтҳои тадқиқоти илмни сабзавот-корӣ, мевапарварӣ ва саноатн хӯрок-ворӣ, музенҳои археологӣ, этнографӣ, ннгорястови бадеии шаҳрӣ, театрҳои драма ва операи халқӣ дорад. Едго-рцҳои меъмориаш: Масҷнди ҷомеъ (а-ҳои 15—16), калисои Константии ва Елена (1832), Қасрн ақди никоҳ (1962), меҳмонхонаи «Марица» (1967), ёдгорӣ ба Армияи Советӣ бо номи «Алёша» (1955—57) ва ғ.
== Нигаред ==
{{commons|Plovdiv}}
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}
nifvfntrx8xgsv6pt2u65hx94fylwb0
Шаблон:Cite encyclopedia
10
75467
1484359
1354855
2026-08-22T19:22:15Z
Zosya95
54344
1484359
wikitext
text/x-wiki
{{Citation/core
|Citation class=book
|Surname1 = {{{last|{{{surname|{{{last1|{{{surname1|{{{author1|{{{author|{{{authors|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}
|Surname2 = {{{last2|{{{surname2|{{{author2|}}}}}}}}}
|Surname3 = {{{last3|{{{surname3|{{{author3|}}}}}}}}}
|Surname4 = {{{last4|{{{surname4|{{{author4|}}}}}}}}}
|Surname5 = {{{last5|{{{surname5|{{{author5|}}}}}}}}}
|Surname6 = {{{last6|{{{surname6|{{{author6|}}}}}}}}}
|Surname7 = {{{last7|{{{surname7|{{{author7|}}}}}}}}}
|Surname8 = {{{last8|{{{surname8|{{{author8|}}}}}}}}}
|Surname9 = {{{last9|{{{surname9|{{{author9|}}}}}}}}}
|Given1 = {{{first1|{{{given1|{{{first|{{{given|}}}}}}}}}}}}
|Given2 = {{{first2|{{{given2|}}}}}}
|Given3 = {{{first3|{{{given3|}}}}}}
|Given4 = {{{first4|{{{given4|}}}}}}
|Given5 = {{{first5|{{{given5|}}}}}}
|Given6 = {{{first6|{{{given6|}}}}}}
|Given7 = {{{first7|{{{given7|}}}}}}
|Given8 = {{{first8|{{{given8|}}}}}}
|Given9 = {{{first9|{{{given9|}}}}}}
|Authorlink1 = {{{author-link|{{{author1-link|{{{authorlink|{{{authorlink1|}}}}}}}}}}}}
|Authorlink2 = {{{author2-link|{{{authorlink2|}}}}}}
|Authorlink3 = {{{author3-link|{{{authorlink3|}}}}}}
|Authorlink4 = {{{author4-link|{{{authorlink4|}}}}}}
|Authorlink5 = {{{author5-link|{{{authorlink5|}}}}}}
|Authorlink6 = {{{author6-link|{{{authorlink6|}}}}}}
|Authorlink7 = {{{author7-link|{{{authorlink7|}}}}}}
|Authorlink8 = {{{author8-link|{{{authorlink8|}}}}}}
|Authorlink9 = {{{author9-link|{{{authorlink9|}}}}}}
|Coauthors = {{{coauthor|{{{coauthors|}}}}}}
|Year={{{year|{{ <!-- attempt to derive year from date, if possible -->
#if: {{{date|}}}
|{{
#iferror:{{#time:Y|{{{date|}}} }}
|{{#iferror:{{#time:Y|{{{publication-date|einval}}} }}||{{#time:Y|{{{publication-date|}}} }}}}
|{{#time:Y|{{{date|}}} }}
}}
|{{{publication-date|}}} <!-- last resort -->
}}
}}}
|YearNote = {{{origyear|}}}
|Date = {{#if:{{{date|}}}|{{{date}}}|{{{day|}}} {{{month|}}} {{{year|{{{publication-date|}}}}}}}}
|Title={{{encyclopedia|{{{title|}}}}}}
|TransTitle={{{trans_title|}}}
|URL={{{url|}}}
|Series={{{series|}}}
|Volume = {{{volume|}}}
|Issue = {{{issue|{{{number|}}}}}}
|At = {{
#if: {{{journal|{{{periodical|{{{newspaper|{{{magazine|}}}}}}}}}}}}
|{{{pages|{{{page|{{{at|}}}}}}}}}
|{{
#if: {{{page|}}}
|{{#if:{{{nopp|}}}||p. }}{{{page}}}
|{{
#if: {{{pages|}}}
|{{#if:{{{nopp|}}}||pp. }}{{{pages}}}
|{{{at|}}}
}}
}}
}}
|IncludedWorkTitle = {{{title|{{{article|}}}}}}
|IncludedWorkURL = {{{chapter-url|{{{chapterurl|{{{contribution-url|}}}}}}}}}
|Other = {{{others|}}}
|Edition = {{{edition|}}}
|Place = {{{place|{{{location|}}}}}}
|PublicationPlace = {{{publication-place|{{{place|{{{location|}}}}}}}}}
|Publisher = {{{publisher|}}}
|PublicationDate = {{{publication-date|}}}
|EditorSurname1 = {{{editor-last|{{{editor-surname|{{{editor1-last|{{{editor1-surname|{{{editor|{{{editors|}}}}}}}}}}}}}}}}}}
|EditorSurname2 = {{{editor2-last|{{{editor2-surname|}}}}}}
|EditorSurname3 = {{{editor3-last|{{{editor3-surname|}}}}}}
|EditorSurname4 = {{{editor4-last|{{{editor4-surname|}}}}}}
|EditorGiven1 = {{{editor-first|{{{editor-given|{{{editor1-first|{{{editor1-given|}}}}}}}}}}}}
|EditorGiven2={{{editor2-first|{{{editor2-given|}}}}}}
|EditorGiven3={{{editor3-first|{{{editor3-given|}}}}}}
|EditorGiven4={{{editor4-first|{{{editor4-given|}}}}}}
|Editorlink1={{{editor-link|{{{editor1-link|}}}}}}
|Editorlink2={{{editor2-link|}}}
|Editorlink3={{{editor3-link|}}}
|Editorlink4={{{editor4-link|}}}
|language = {{{language|{{{in|}}}}}}
|format = {{{format|}}}
|ARXIV={{{arxiv|}}}
|ASIN={{{asin|{{{ASIN|}}}}}}
|BIBCODE={{{bibcode|}}}
|DOI={{{doi|{{{DOI|}}}}}}
|DoiBroken={{{doi_inactivedate|{{{doi_brokendate|}}}}}}
|ISBN={{{isbn|{{{ISBN|}}}}}}
|ISSN={{{issn|{{{ISSN|}}}}}}
|JFM={{{jfm|{{{JFM|}}}}}}
|JSTOR={{{jstor|{{{JSTOR|}}}}}}
|LCCN={{{lccn|{{{LCCN|}}}}}}
|MR={{{mr|{{{MR|}}}}}}
|OCLC={{{oclc|{{{OCLC|}}}}}}
|OL={{{ol|{{{OL|}}}}}}
|OSTI={{{osti|{{{OSTI|}}}}}}
|PMC={{{pmc|{{{PMC|}}}}}}
|Embargo={{{pmc-embargo-date|1010-10-10}}}
|PMID={{{pmid|{{{PMID|}}}}}}
|RFC={{{rfc|{{{RFC|}}}}}}
|SSRN={{{ssrn|{{{SSRN|}}}}}}
|ZBL={{{zbl|}}}
|ID={{{id|{{{ID|}}}}}}
|AccessDate={{{access-date|{{{accessdate|}}}}}}
|quote = {{{quote|}}}
|Ref={{{ref|}}}
|Sep = {{#ifeq:{{{separator|{{{seperator}}} }}}|;|;|{{{separator|{{{seperator|.}}} }}} }}
|PS = {{{postscript|.}}}
|amp = {{{lastauthoramp|}}}
}}{{#if:{{{accessdaymonth|}}}{{{accessmonthday|}}}{{{accessday|}}}{{{accessmonth|}}}{{{accessyear|}}}{{{day|}}}{{{access-date|}}}{{{dateformat|}}}|[[Гурӯҳ:Саҳифаҳо бо параметрҳои кӯҳнашуда]]|{{NAMESPACE}} {{PAGENAME}}}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
s2toae469hvzz3ziv95seew55mmlder
Шаблон:Cite journal
10
75469
1484409
991775
2026-08-22T21:14:10Z
Zosya95
54344
1484409
wikitext
text/x-wiki
<includeonly><span class="citation" {{#if:{{{ref|}}}|id="{{anchorencode:CITEREF{{{ref}}}{{{year|{{{сол|}}}}}}}}"}}><cite style="font-style:normal">{{#if:{{{author|}}}{{{last|}}}
|{{#if:{{{authorlink|}}}
|{{{authorlink}}}|{{#if:
{{{last|}}}
|{{{last}}}{{#if:
{{{first|}}}
|, {{{first}}}
}}
|{{{author}}}
}}
|{{#if:{{{last|}}}
|{{{last}}}{{#if:
{{{first|}}}
|, {{{first}}}
}}
|{{{author}}}
}}
}}
}}{{#if:{{{author|}}}{{{last|}}}
|{{#if:{{{coauthors|}}}
| <nowiki>;</nowiki> {{{coauthors}}}
}}
}}{{#if:{{{date|}}}
| ({{{date}}})
|{{#if:{{{year|}}}
|{{#if:{{{month|}}}
| ({{{month}}} {{{year}}})
| ({{{year}}})
}}
}}
}}{{#if:{{{author|}}}{{{last|}}}
| .
}}{{#if:{{{author|}}}{{{last|}}}{{{year|}}}{{{date|}}}
|  
}}{{#ifeq:{{{quotes|}}}
| no
|
| {{#if: {{{curly|}}}|“|«}}
}}{{#if:{{{url|}}}
|[{{{url}}} {{{title}}}]
|{{{title}}}
}}{{#ifeq:{{{quotes|}}}
| no
|
| {{#if: {{{curly|}}}|”|»}}
}}{{#if: {{{language|}}}
|  ({{{language}}})
}}{{#if: {{{format|}}}
|  ({{{format}}})
}}{{#if:{{{journal|}}}
|. ''{{{journal}}}''
}}{{#if:{{{publisher|}}}
|  ({{{publisher}}})
}}{{#if:{{{volume|}}}
| '''{{{volume}}}'''
}}{{#if:{{{issue|}}}
| ({{{issue}}})
}}{{#if:{{{pages|}}}
|<nowiki>:</nowiki> {{{pages}}}
}}{{#if: {{{arxiv|}}}
| . {{arXiv|{{{arxiv}}}}}
}}{{#if: {{{DOI|}}}{{{doi|}}}{{{doilabel|}}}
| . {{DOI|{{{DOI|{{{doi|{{{doilabel}}}}}}}}}}}
}}{{#if:{{{issn|}}}
|. ISSN [http://worldcat.org/issn/{{{issn}}} {{{issn}}}]
}}{{#if:{{{pmid|}}}
|. PMID {{{pmid}}}
}}{{#if: {{{bibcode|}}}{{{bibcode|}}}
|. {{bibcode|{{{bibcode|{{{bibcode}}}}}}}}
}}{{#if:{{{id|}}}
|. {{{id}}}
}}{{#if:{{{accessdate|}}}
|. {{{accessdate}}}{{#if: {{{accessyear|}}} | , {{{accessyear}}} санҷида шуд.}}
}}{{#if: {{{accessmonthday|}}}
|  Санҷида шуд {{{accessmonthday}}}, {{{accessyear}}}
}}{{#if: {{{accessdaymonth|}}}
|  Санҷида шуд {{{accessdaymonth}}} {{{accessyear}}}
}}{{#if: {{{laysummary|}}}
|. [{{{laysummary}}} Lay summary]{{#if: {{{laysource|}}}| – ''{{{laysource}}}''}}
}}{{#if: {{{laydate|}}}
|  ({{{laydate}}})
}}.{{#if: {{{quote|}}}
|  “{{{quote}}}”
}}</cite></span></includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude>
102yyxbfjzo8tsmvo1th18xex7nx3ts
Гавҳар
0
117378
1484434
1344918
2026-08-23T01:03:37Z
Zosya95
54344
Тағйири масир ба [[Марворид]]
1484434
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Марворид]]
ks49khgodhwbklngp5rt9jootlpfsh3
Марворид
0
144097
1484435
1053413
2026-08-23T01:04:08Z
Zosya95
54344
Removed redirect to [[Гавҳар]]
1484435
wikitext
text/x-wiki
{{Дигар маъноҳо}}
{{Минерал}}
[[Акс:White pearl necklace.jpg|thumb|White pearl necklace]]
[[Акс:Uwakoya3.JPG|thumb|Uwakoya3]]
'''Марворид''', '''гавҳар''' ё '''дур''' — ҷисми сахти оҳакии лундашакл ва ағарбуғур, ки дар ковокии баъзе намудҳои моллюскҳои баҳри ё дарёӣ пайдо мешавад. Баъзан ба ҷавфи ин ҷонварон паразит, регреза ва ғ. ворид мегардад ва тадриҷан онҳоро пардаи садаф печонда гавҳар-ро ба вуҷуд меорад. Рангаш ҷилодори сафед, гулобӣ, зардча, баъзан сиёҳ. Андозааш аз зарраҳои микроскопӣ то андозаи тухми кабӯтар мешавад. Марвориди калони лунда ва дурустқолаб гаронбаҳост. Одатан, андозаи марворид аз нахӯд калонтар мешавад. Марворидро аз дарёи Сурх ва халиҷи Форс, соҳилҳои Шри-Ланка, Усторилиё, Жопун ва Венезуэло ба даст меоранд. Дар замонҳои қадим аз дарёҳои Русия, Искотланд, Олмон, Чин ва мамлакатҳои Амрикои Шимолӣ низ марворид мегирифтанд. Марворид дар Осиёи Марказӣ, Ҳиндустон ва мамлакатҳои дигари Шарқ аз қадимулайём (чанд аср пеш аз м.) маъмул буд. Марворидро дар маснуоти заргарӣ (шадда, ҳалқа (гӯшвор), ангуштарин, қуббаи сари сина) васеъ истифода мебаранд. Дар тибби қадим марворидро барои муъолиҷаи баъзе бемориҳо дар таркиби давоҳои гуногун аз ҷумла, доруи чашм (сурмаи сулаймонӣ) низ ба кор мебурданд. Бинобар афзоиши талабот ба марворид дар садаи XX ба таври маснӯъӣ ҳосил кардани он (махсусан дар Жопун) авҷ гирифт. Ба ин мақсад ба ҷавфи моллюскҳои баҳрӣ саққочаҳои садаф мегузоранд, ки аз онҳо дар муддати муайян марворид ҳосил мешавад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Гавҳар|4|муаллиф= }}
ctvjyg2lfmlewvygui8053gx2sdqg5o
Леонардо Асеведо
0
159895
1484495
1478446
2026-08-23T11:23:42Z
Explicit
19850
+[[File:260726 FC 서울 포토타임 (Leonardo Acevedo).jpg]]
1484495
wikitext
text/x-wiki
{{Варақаи футболбоз
|embed = no
|ном = Леонардо Асеведо
|акс = 260726 FC 서울 포토타임 (Leonardo Acevedo).jpg
|андозаи_акс = 200
|alt =
|шарҳи_акс =
|номи_пурра = Леонардо Асеведо Руис<br>(Leonardo Acevedo Ruiz)
|ном_ҳангоми_таваллуд =
|санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1996|04|18|df=y}}
|макони_таваллуд = [[Меделин]], [[Колумбия]]<ref group=қайд>[[:en:Colombia|Colombia]], [[:en:Medellin|Medellin]]</ref>
|санаи_вафот =
|макони_вафот =
|қад = {{қад|m=1.85}}
|мавқеъ = {{afp|FW}}
|бошгоҳи_кунунӣ = {{расми парчам|Португалия}} [[Cпортинг Клубе Де Португал Б|Cпортинг Б]][[:en:Sporting Clube de Portugal B|<sup>en</sup>]]
|рақам = 90
|солҳои_ҷавонӣ1 = –2014
|бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = Atlético Nacional[[:en:Atlético Nacional|<sup>en</sup>]]
|солҳои_ҷавонӣ2 = 2014–2015
|бошгоҳҳои_ҷавонӣ2 = FC Porto Juniors[[:en:FC Porto Juniors|<sup>en</sup>]]
|солҳо1 = 2013–
|бошгоҳҳо1 = Atlético Nacional[[:en:Atlético Nacional|<sup>en</sup>]]
|баромадҳо1 = 0
|голҳо1 = 0
|солҳо2 = 2014–2016
|бошгоҳҳо2 = FC Porto B[[:en:FC Porto B|<sup>en</sup>]]
|баромадҳо2 = 25
|голҳо2 = 9
|солҳо3 = 2016–
|бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Португалия}} → [[Cпортинг Клубе Де Португал Б|Cпортинг Б]] (кироӣ)[[:en:Sporting Clube de Portugal B|<sup>en</sup>]]
|баромадҳо3 = 23
|голҳо3 = 10
|солҳои_умумӣ =
|баромадҳои_умумӣ =
|голҳои_умумӣ =
|шаблонҳои_медал-title =
|шаблонҳои_медал =
|шаблонҳои_медал-expand =
|module =
|азнавсозии_бошгоҳ =
|азнавсозии_дастаи_миллӣ =
}}
'''Леонардо Асеведо Руис''' ({{lang-es|''Leonardo Acevedo Ruiz''}}; [[18 апрел]]и [[1996]], [[Меделин]], [[Колумбия]]) — футболбози [[Колумбия|колумбӣ]], {{afp|fw}}.<ref>[[:en:Leonardo Acevedo|Leonardo Acevedo]]</ref>
== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}
== Маснади бошгоҳӣ ==
== Мунтахаби миллӣ ==
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}
__FORCETOC__
[[Гурӯҳ:Зодагони 18 апрел]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1996]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Nacional]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Porto B]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cпортинг Клубе Де Португал Б]]
{{Colombia-footy-bio-stub}}
mss5cy428mfgpsn1nf6zeigxdnk55p6
Найзадумҳо
0
206170
1484441
1483544
2026-08-23T02:07:14Z
Zosya95
54344
1484441
wikitext
text/x-wiki
{{Гурӯҳ нест}}
{{Таксон
| regnum = Ҷонварон
| image descr = ''[[Limulus polyphemus]]''
| latin = Xiphosura
| rang = Қатор
| parent = Merostomata
| author = Latreille, 1802
| wikispecies = Xiphosura
}}
'''Найзадумҳо''' ё '''шамшердумҳо''' ({{lang-la|Xiphosura}}) — як қатори [[ҳайвон]]ҳои [[буғумпо]]и баҳриро ҳастанд, ки аз синфи [[меростомаҳо]] буда, бештари онҳо замонҳои қадим нобуд шудаанд.
== Сохти зоҳирӣ ==
Бадани найзадумҳо паҳн (дарозиаш то 90 см) буда, аз ду қисм (сарсива ва шикам) иборат аст. Дар қисми сарсива 6 ҷуфт пой доштанд, ки вазифаи ҳаракат, доштан ва майда кардани хӯрокро иҷро мекарданд.
== Ҳаёт ==
Найзадумҳо ҳайвони ҷудоҷинсаи тухмгузор аст. Аз тухми онҳо кирмина пайдо мешавад.
== Ҷинсҳо ==
12 ҷинси мурдарафтаи найзадумҳо маълуманд, ки ба давраи силур мансубанд. Найзадумҳо ба 3 ҷинс ва 5 намуд тақсим мешаванд, онҳо дар уқёнуси Атлантика ва соҳилҳои ҷанубу шарқӣ ва шарқии Осиё паҳн шудаанд. Найзадумҳо дар тунукоба зиндагӣ мекунанд. Ғизояшон ҳайвонҳои бемуҳраи зериобӣ ва обсабзҳо мебошанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Сарчашма ==
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}
[[Гурӯҳ:Меристомаҳо]]
9c9x6jesoa593lo71y7l5hmtcwgkagf
Рӯйдодҳои соли 2022
0
209753
1484454
1484237
2026-08-23T05:54:30Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Эзоҳ */ гурӯҳбандӣ
1484454
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]] — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]]и [[соли 2022]] [[Соли 2022]] барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман», «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.<ref>{{Cite web|url= https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии Наврӯз телевизиони ''«Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг»]] ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[23 апрел]] — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[17 май]] — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини «Абобил-2» бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/311941|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи "Ситораҳои Иттиҳод"-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи "Ситораҳои иттиҳод"-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}</ref>.
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.<ref> {{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref>
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}</ref>
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.<ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Август]] ==
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент"|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи "Истиқлол" чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref> ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
* [[23 декабр]] — Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
ryvixdujh0su6hk015ycz64nazzjuu2
1484455
1484454
2026-08-23T06:07:53Z
Шухрат Саъдиев
5132
азнавсозии вироиши мақола
1484455
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]] — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]]и [[соли 2022]] [[Соли 2022]] барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман», «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.<ref>{{Cite web|url= https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии Наврӯз телевизиони ''«Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг»]] ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[23 апрел]] — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[17 май]] — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини «Абобил-2» бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/311941|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи "Ситораҳои Иттиҳод"-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи "Ситораҳои иттиҳод"-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}</ref>.
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.<ref> {{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref>
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}</ref>
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.<ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Август]] ==
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент"|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи "Истиқлол" чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref> ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
* [[23 декабр]] — Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
hwg8muw4cdowahdxyydny8xrfkj2yus
1484477
1484455
2026-08-23T08:33:56Z
Шухрат Саъдиев
5132
азнавсозии вироиши мақола
1484477
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]] — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман», «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.<ref>{{Cite web|url= https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref>
* [[8 феврал]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]]и [[вилояти Суғд]] корхонаи истеҳсоли мехҳои печони ҶДММ «Нуртез» ва корхонаи заргарии «Зари Суғд»-и КВД «Фулузоти нодири Тоҷикистон» ба истифода дода шуданд. Корхонаҳои мазкур ба рушди истеҳсолоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] фаъолияти корхонаи [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] оғоз гардид. Корхона барои истихроҷ ва коркарди маъданҳои қиматбаҳо, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва рушди иқтидори содиротии саноатӣ бунёд карда шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/domestic_trips/35147
|title=Оғози фаъолияти корхонаи маъдантозакунии ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2022-04-17
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг» ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[23 апрел]] — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[17 май]] — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини «Абобил-2» бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/311941|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}</ref>
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи "Ситораҳои Иттиҳод"-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи "Ситораҳои иттиҳод"-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}</ref>.
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.<ref> {{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref><ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} </ref>
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}</ref>
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.<ref> {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Август]] ==
* [[9 август]] — Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи [[ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»]] ба истифода дода шуд. Корхона бо мақсади таъмини бозори дохилӣ бо маҳсулоти ватании ивазкунандаи воридот бунёд гардида, 20 ҷойи корӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ "Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент"|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} </ref>
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи "Истиқлол" чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}</ref>
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref> ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.<ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
* [[20 декабр]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] корхонаи [[ҶДММ «Қолинҳои Душанбе»]] ба фаъолият оғоз намуд. Корхона аз ҷумлаи корхонаҳои калони саноатие буд, ки дар соли 2022 бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба истифода дода шуданд ва барои рушди саноати сабук ва ташкили ҷойҳои нави корӣ аҳамияти иқтисодӣ дошт.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://jumhuriyat.tj/508-2022-soli-jetirofi-tashabbusoi-navi-aonii-toikiston-siesati-dohil.html
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои нави ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[23 декабр]] — Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд<ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Соли 2022| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
110ov88vhn6uz7mhb5nui7f77ityow0
Шаблон:Маъдан
10
210057
1484427
1451940
2026-08-23T00:39:02Z
Zosya95
54344
1484427
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width: 250px" data-name="Маъдан"
|-
! colspan="2" style="background: #7da7d9; color: white; text-align: center;"|<big>{{қуттӣ/ном|{{{Ном|}}}}}</big>
|-
{{#if: {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|plain=true}} |
!colspan=2 align="center" {{!}} {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=235px}}
{{!}}-
|
}}
{{#if: {{{Подпись|}}} |
!colspan=2 align="center" {{!}} {{{Подпись}}}
{{!}}-
|}}
|-
|width="30%"| [[Формулаи химиявӣ|Формула]] || {{#if: {{{формула|}}} |{{{формула}}}|????}}
|-
{{#if: {{{массаи молекулавӣ|}}} |
{{!}}[[Массаи молекулавӣ]] {{!}}{{!}}{{{массаи молекулавӣ}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Примесь|}}} |
{{!}}[[Примесь (химия)|Примесь]] {{!}}{{!}}{{{Примесь}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{соли кашф|}}} |
{{!}}[[Год|Соли кашф]] {{!}}{{!}}{{{Год открытия}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Статус IMA|}}} |
{{!}}[[Международная минералогическая ассоциация|Статус IMA]] {{!}}{{!}}{{{Статус IMA}}}
{{!}}-
|}}
|
{{#if: {{{Класс|}}}{{{Подгруппа|}}} |
! colspan="2" style="background:#7da7d9; text-align:center;" {{!}} Систематика по [[Международная минералогическая ассоциация|IMA]] <small>''([http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/21/5/1073.full.pdf Mills et al., 2009])''</small>
}}
|-
{{#if: {{{Класс|}}} |
{{!}}[[Класс (минералы)|Класс]] {{!}}{{!}}{{{Класс}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Подкласс|}}} |
{{!}}[[Подкласс (минералы)|Подкласс]] {{!}}{{!}}{{{Подкласс}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Семейство|}}} |
{{!}}[[Семейство (минералы)|Семейство]] {{!}}{{!}}{{{Семейство}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Надгруппа|}}} |
{{!}}[[Надгруппа (минералы)|Надгруппа]] {{!}}{{!}}{{{Надгруппа}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Группа|}}} |
{{!}}[[Группа (минералы)|Группа]] {{!}}{{!}}{{{Группа}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Подгруппа|}}} |
{{!}}[[Подгруппа (минералы)|Подгруппа]] {{!}}{{!}}{{{Подгруппа}}}
{{!}}-
|}}
|- <!-- Физические свойства -->
{{#if: {{{ранг|}}}{{{Температура плавления|}}} |
! colspan="2" style="background:#C1CDD9; text-align:center;" {{!}} Физические свойства
}}
|-
{{#if: {{{ранг|}}} |
{{!}}[[Ранг]] {{!}}{{!}}{{{ранг}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Цвет черты|}}} |
{{!}}[[Цвет черты]] {{!}}{{!}}{{{Цвет черты}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Блеск|}}} |
{{!}}[[Блеск минерала|Блеск]] {{!}}{{!}}{{{Блеск}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{шаффофӣ|}}} |
{{!}}[[Прозрачность среды|Прозрачность]] {{!}}{{!}}{{{Прозрачность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Твёрдость|{{{Твердость|}}}}}} |
{{!}}[[Шкала Мооса|Твёрдость]] {{!}}{{!}}{{{Твёрдость|{{{Твердость}}}}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Микротвёрдость|}}} |
{{!}}[[Микротвёрдость]] {{!}}{{!}}{{{Микротвёрдость}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Хрупкость|}}} |
{{!}}[[Хрупкость]] {{!}}{{!}}{{{Хрупкость}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Спайность|}}} |
{{!}}[[Спайность]] {{!}}{{!}}{{{Спайность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Излом|}}} |
{{!}}[[Излом]] {{!}}{{!}}{{{Излом}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Отдельность|}}} |
{{!}}[[Отдельность]] {{!}}{{!}}{{{Отдельность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Плотность|}}} |
{{!}}[[Плотность]] {{!}}{{!}}{{{Плотность}}} г/см³
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Радиоактивность|}}} |
{{!}}[[Радиоактивность]] {{!}}{{!}}{{{Радиоактивность}}} GRapi
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Электропроводность|}}} |
{{!}}[[Электропроводность]] {{!}}{{!}}{{{Электропроводность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Температура плавления|}}} |
{{!}}[[Температура плавления]] {{!}}{{!}}{{{Температура плавления}}} °C
{{!}}-
|}}
|- <!-- Кристаллографические свойства -->
{{#if: {{{Точечная группа|}}}{{{Двойникование|}}} |
! colspan="2" style="background:#C1CDD9; text-align:center;" {{!}} Кристаллографические свойства
}}
|-
{{#if: {{{Точечная группа|}}} |
{{!}}[[Кристаллографическая точечная группа симметрии|Точечная группа]] {{!}}{{!}}{{{Точечная группа}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Пространственная группа|}}} |
{{!}}[[Кристаллографическая группа|Пространственная группа]] {{!}}{{!}}{{{Пространственная группа}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Сингония|}}} |
{{!}}[[Сингония]] {{!}}{{!}}{{{Сингония}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Параметры ячейки|}}} |
{{!}}[[Параметры ячейки|Параметры ячейки]] {{!}}{{!}}{{{Параметры ячейки}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Отношение осей|}}} |
{{!}}[[Отношение осей|Отношение осей]] {{!}}{{!}}{{{Отношение осей}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Число формульных единиц (Z)|}}} |
{{!}}[[Число формульных единиц (Z)|Число формульных единиц (Z)]] {{!}}{{!}}{{{Число формульных единиц (Z)}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Объем элементарной ячейки|}}} |
{{!}}[[Элементарная ячейка|Объем элементарной ячейки]] {{!}}{{!}}{{{Объем элементарной ячейки}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Двойникование|}}} |
{{!}}[[Двойникование]] {{!}}{{!}}{{{Двойникование}}}
{{!}}-
|}}
|- <!-- Оптические свойства -->
{{#if: {{{Оптический тип|}}}{{{Внутренние рефлексы|}}} |
! colspan="2" style="background:#C1CDD9; text-align:center;" {{!}} Оптические свойства
}}
|-
{{#if: {{{Оптический тип|}}} |
{{!}}[[Оптический тип|Оптический тип]] {{!}}{{!}}{{{Оптический тип}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Показатель преломления|}}} |
{{!}}[[Показатель преломления]] {{!}}{{!}}{{{Показатель преломления}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Угол 2V|}}} |
{{!}}[[Угол 2V минерала|Угол 2V]] {{!}}{{!}}{{{Угол 2V}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Двулучепреломление|}}} |
{{!}}[[Двулучепреломление|Двулучепреломление]] {{!}}{{!}}{{{Двулучепреломление}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Максимальное двулучепреломление|}}} |
{{!}}[[Двулучепреломление|Максимальное двулучепреломление]] {{!}}{{!}}{{{Максимальное двулучепреломление}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Оптический рельеф|}}} |
{{!}}[[Оптический рельеф|Оптический рельеф]] {{!}}{{!}}{{{Оптический рельеф}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Цвет в отраженном свете|}}} |
{{!}}[[Цвет в отраженном свете|Цвет в отраженном свете]] {{!}}{{!}}{{{Цвет в отраженном свете}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Дисперсия оптических осей|}}} |
{{!}}[[Дисперсия света|Дисперсия оптических осей]] {{!}}{{!}}{{{Дисперсия оптических осей}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Плеохроизм|}}} |
{{!}}[[Плеохроизм|Плеохроизм]] {{!}}{{!}}{{{Плеохроизм}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Люминесценция|}}} |
{{!}}[[Люминесценция|Люминесценция]] {{!}}{{!}}{{{Люминесценция}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Оптическая анизотропия|}}} |
{{!}}[[Оптическая анизотропия|Оптическая анизотропия]] {{!}}{{!}}{{{Оптическая анизотропия}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Внутренние рефлексы|}}} |
{{!}}[[Внутренние рефлексы|Внутренние рефлексы]] {{!}}{{!}}{{{Внутренние рефлексы}}}
{{!}}-
|}}
| colspan=2 | {{#ifexpr: {{REVISIONSIZE}} < 10240 | }}{{#if:{{wikidata|p373|{{{Категория в Commons|}}}|plain=true}}|<div class="plainlinks metadata" style="text-align:center; width:100%; background:#C1CDD9">{{қуттӣ/Викианбор|{{{Категория в Commons|}}}|{{қуттӣ/ном|{{{русское название|{{{Название|}}}}}}}}}}</div>}}
|}
{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ: Маъданҳо аз рӯи алифбо]]}}{{#if: {{wikidata|p18|{{{Изображение|}}}|plain=true}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бетасвир дар бораи минералҳо]]}}}}<noinclude>
{{doc}}
</noinclude>
o90x3ps8h43vjm659tv0yppg1stbzr3
1484433
1484427
2026-08-23T01:00:27Z
Zosya95
54344
1484433
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width: 250px" data-name="Маъдан"
|-
! colspan="2" style="background: #7da7d9; color: white; text-align: center;"|<big>{{қуттӣ/ном|{{{Ном|}}}}}</big>
|-
{{#if: {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|plain=true}} |
!colspan=2 align="center" {{!}} {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size=235px}}
{{!}}-
|
}}
{{#if: {{{Подпись|}}} |
!colspan=2 align="center" {{!}} {{{Подпись}}}
{{!}}-
|}}
|-
|width="30%"| [[Формулаи химиявӣ|Формула]] || {{#if: {{{формула|}}} |{{{формула}}}|????}}
|-
{{#if: {{{массаи молекулавӣ|}}} |
{{!}}[[Массаи молекулавӣ]] {{!}}{{!}}{{{массаи молекулавӣ}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Примесь|}}} |
{{!}}[[Примесь (химия)|Примесь]] {{!}}{{!}}{{{Примесь}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{соли кашф|}}} |
{{!}}[[Год|Соли кашф]] {{!}}{{!}}{{{соли кашф}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Статус IMA|}}} |
{{!}}[[Международная минералогическая ассоциация|Статус IMA]] {{!}}{{!}}{{{Статус IMA}}}
{{!}}-
|}}
|
{{#if: {{{Класс|}}}{{{Подгруппа|}}} |
! colspan="2" style="background:#7da7d9; text-align:center;" {{!}} Систематика по [[Международная минералогическая ассоциация|IMA]] <small>''([http://eurjmin.geoscienceworld.org/content/21/5/1073.full.pdf Mills et al., 2009])''</small>
}}
|-
{{#if: {{{Класс|}}} |
{{!}}[[Класс (минералы)|Класс]] {{!}}{{!}}{{{Класс}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Подкласс|}}} |
{{!}}[[Подкласс (минералы)|Подкласс]] {{!}}{{!}}{{{Подкласс}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Семейство|}}} |
{{!}}[[Семейство (минералы)|Семейство]] {{!}}{{!}}{{{Семейство}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{забаргурӯҳ|}}} |
{{!}}[[Надгруппа (минералы)|Забаргурӯҳ]] {{!}}{{!}}{{{забаргурӯҳ}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Группа|}}} |
{{!}}[[Группа (минералы)|Группа]] {{!}}{{!}}{{{Группа}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Подгруппа|}}} |
{{!}}[[Подгруппа (минералы)|Подгруппа]] {{!}}{{!}}{{{Подгруппа}}}
{{!}}-
|}}
|
{{#if: {{{ранг|}}}{{ҳарорати гудозиш|}}} |
! colspan="2" style="background:#C1CDD9; text-align:center;" {{!}}
}}
|-
{{#if: {{{ранг|}}} |
{{!}}[[Ранг]] {{!}}{{!}}{{{ранг}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Цвет черты|}}} |
{{!}}[[Цвет черты]] {{!}}{{!}}{{{Цвет черты}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Блеск|}}} |
{{!}}[[Блеск минерала|Блеск]] {{!}}{{!}}{{{Блеск}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{шаффофӣ|}}} |
{{!}}[[Прозрачность среды|Прозрачность]] {{!}}{{!}}{{{Прозрачность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{сахтӣ|{{{сахтӣ|}}}}}} |
{{!}}[[Шкала Мооса|Сахтӣ]] {{!}}{{!}}{{{Твёрдость|{{{Твердость}}}}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Микротвёрдость|}}} |
{{!}}[[Микротвёрдость]] {{!}}{{!}}{{{Микротвёрдость}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Хрупкость|}}} |
{{!}}[[Хрупкость]] {{!}}{{!}}{{{Хрупкость}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Спайность|}}} |
{{!}}[[Спайность]] {{!}}{{!}}{{{Спайность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Излом|}}} |
{{!}}[[Излом]] {{!}}{{!}}{{{Излом}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Отдельность|}}} |
{{!}}[[Отдельность]] {{!}}{{!}}{{{Отдельность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Плотность|}}} |
{{!}}[[Плотность]] {{!}}{{!}}{{{Плотность}}} г/см³
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Радиоактивность|}}} |
{{!}}[[Радиоактивность]] {{!}}{{!}}{{{Радиоактивность}}} GRapi
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Электропроводность|}}} |
{{!}}[[Электропроводность]] {{!}}{{!}}{{{Электропроводность}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Температура плавления|}}} |
{{!}}[[Температура плавления]] {{!}}{{!}}{{{Температура плавления}}} °C
{{!}}-
|}}
|- <!-- Кристаллографические свойства -->
{{#if: {{{Точечная группа|}}}{{{Двойникование|}}} |
! colspan="2" style="background:#C1CDD9; text-align:center;" {{!}} Кристаллографические свойства
}}
|-
{{#if: {{{Точечная группа|}}} |
{{!}}[[Кристаллографическая точечная группа симметрии|Точечная группа]] {{!}}{{!}}{{{Точечная группа}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Пространственная группа|}}} |
{{!}}[[Кристаллографическая группа|Пространственная группа]] {{!}}{{!}}{{{Пространственная группа}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Сингония|}}} |
{{!}}[[Сингония]] {{!}}{{!}}{{{Сингония}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Параметры ячейки|}}} |
{{!}}[[Параметры ячейки|Параметры ячейки]] {{!}}{{!}}{{{Параметры ячейки}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Отношение осей|}}} |
{{!}}[[Отношение осей|Отношение осей]] {{!}}{{!}}{{{Отношение осей}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Число формульных единиц (Z)|}}} |
{{!}}[[Число формульных единиц (Z)|Число формульных единиц (Z)]] {{!}}{{!}}{{{Число формульных единиц (Z)}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Объем элементарной ячейки|}}} |
{{!}}[[Элементарная ячейка|Объем элементарной ячейки]] {{!}}{{!}}{{{Объем элементарной ячейки}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Двойникование|}}} |
{{!}}[[Двойникование]] {{!}}{{!}}{{{Двойникование}}}
{{!}}-
|}}
|- <!-- Оптические свойства -->
{{#if: {{{Оптический тип|}}}{{{Внутренние рефлексы|}}} |
! colspan="2" style="background:#C1CDD9; text-align:center;" {{!}} Оптические свойства
}}
|-
{{#if: {{{Оптический тип|}}} |
{{!}}[[Оптический тип|Оптический тип]] {{!}}{{!}}{{{Оптический тип}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Показатель преломления|}}} |
{{!}}[[Показатель преломления]] {{!}}{{!}}{{{Показатель преломления}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Угол 2V|}}} |
{{!}}[[Угол 2V минерала|Угол 2V]] {{!}}{{!}}{{{Угол 2V}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Двулучепреломление|}}} |
{{!}}[[Двулучепреломление|Двулучепреломление]] {{!}}{{!}}{{{Двулучепреломление}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Максимальное двулучепреломление|}}} |
{{!}}[[Двулучепреломление|Максимальное двулучепреломление]] {{!}}{{!}}{{{Максимальное двулучепреломление}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Оптический рельеф|}}} |
{{!}}[[Оптический рельеф|Оптический рельеф]] {{!}}{{!}}{{{Оптический рельеф}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Цвет в отраженном свете|}}} |
{{!}}[[Цвет в отраженном свете|Цвет в отраженном свете]] {{!}}{{!}}{{{Цвет в отраженном свете}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Дисперсия оптических осей|}}} |
{{!}}[[Дисперсия света|Дисперсия оптических осей]] {{!}}{{!}}{{{Дисперсия оптических осей}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Плеохроизм|}}} |
{{!}}[[Плеохроизм|Плеохроизм]] {{!}}{{!}}{{{Плеохроизм}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Люминесценция|}}} |
{{!}}[[Люминесценция|Люминесценция]] {{!}}{{!}}{{{Люминесценция}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Оптическая анизотропия|}}} |
{{!}}[[Оптическая анизотропия|Оптическая анизотропия]] {{!}}{{!}}{{{Оптическая анизотропия}}}
{{!}}-
|}}
{{#if: {{{Внутренние рефлексы|}}} |
{{!}}[[Внутренние рефлексы|Внутренние рефлексы]] {{!}}{{!}}{{{Внутренние рефлексы}}}
{{!}}-
|}}
| colspan=2 | {{#ifexpr: {{REVISIONSIZE}} < 10240 | }}{{#if:{{wikidata|p373|{{{Категория в Commons|}}}|plain=true}}|<div class="plainlinks metadata" style="text-align:center; width:100%; background:#C1CDD9">{{қуттӣ/Викианбор|{{{Категория в Commons|}}}|{{қуттӣ/ном|{{{русское название|{{{Название|}}}}}}}}}}</div>}}
|}
{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ: Маъданҳо аз рӯи алифбо]]}}{{#if: {{wikidata|p18|{{{Изображение|}}}|plain=true}}||{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бетасвир дар бораи минералҳо]]}}}}<noinclude>
{{doc}}
</noinclude>
jki3jimckwzmnd6i5939q6o58oih43o
Мирваҳа
0
216496
1484444
1483566
2026-08-23T02:16:15Z
Zosya95
54344
1484444
wikitext
text/x-wiki
{{Дар бораи||корбурди таърихии бодбезакҳои маросимҳои ибодати [[Масеҳияти ғарбӣ]]|флабеллум}}
[[File:Ripida.jpg|thumb|upright|Мирваҳаи [[Масеҳияти шарқӣ|Масеҳии шарқӣ]], асри XIX, (Осорхонаи [[Псков]]).]]
'''Мирваҳа''', рипида ё ҳексатеригон ({{lang-gr| ἑξαπτέρυγον}}, ба маънои "шашпар"), [[Бодбизан|бодбезаки]] маросимиест, ки дар ибодати [[Масеҳияти шарқӣ]] истифода мешавад.<ref>[https://morespaciousthantheheavens.blogspot.ru/2010/11/fans.html Liturgical fans]</ref><ref>[https://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/471269 The Metropolitan Museum - Liturgical fan]</ref>
Дар калисоҳои Масеҳияти шарқӣ, бодбезакҳо дар [[Маросими ибодат|маросимҳои ибодат]] аз асрҳои якуми мелодӣ сар карда, то имрӯз ба кор бурда мешаванд. Одатан, мирваҳа аз филиз сохта шуда, доирашакл мебошад ва дар он расми иконографии серафими шашпар тасвир карда шудааст. Мирваҳа ба нӯги як чӯб ё поя нишонда мешавад. Ин бодбезакҳоро кандакорӣ, зарандуд ва ё ранг ҳам мекунанд. Аз рӯи қоида, ин бодбезакҳо ҷуфт-ҷуфт сохта мешаванд.
==Оини византӣ==
===Ҳангоми дастгузории шаммос===
Ҳангоми дастгузорӣ, [[Шаммос|шаммос]] либосҳои рӯҳониро бо тартиби муайян мепӯшад. Сипас, ба ӯ мирваҳа медиҳанд ва ӯ назди [[Қурбонгоҳ|Мизи Муқаддас]] истода, бо он чизҳои муқаддасро бод медиҳад.<ref>{{Cite book |year=1998 |publication-date=2000 |title=The Great Book of Needs: Expanded and Supplemented (Volume 1): The Holy Mysteries |translator=Saint Tikhon's Monastery |pages=251 |place=South Canaan Township, Pennsylvania|publisher=Saint Tikhon's Seminary Press|isbn=9781878997562 }}</ref>
===Корбурдҳои дигар===
Ҳангоми ҳамаи ҷараёнҳои маросимӣ, ки дар онҳо ҳадияҳои Евхаристӣ ва Китоби Инҷил бурда мешаванд, хидматгузорони [[Қурбонгоҳ|қурбонгоҳ]] ин бодбезакҳоро бо худ доранд. Дар анъанаи Калисои Православии Русия, бодбезакҳоро инчунин барои гиромидошти икона ё ёдгории муқаддас истифода мебаранд.
Вақте ки бодбезакҳо истифода намешаванд, онҳоро дар пояҳое дар паси Мизи Муқаддас мегузоранд. Аммо дар анъанаҳои славянӣ, онҳо метавонанд дур аз назар, дар дохили қурбонгоҳ нигоҳ дошта шаванд.<ref>{{Cite web |date=24 январи 2021 |title=Blessing of Hexapterygon, Ripidias (or Ripidas) |url=https://orthodoxct.org/files/Misc%20Documents/Ripida-Article-01242021.pdf |website=Holy Trinity Orthodox Church, Willimantic, Connecticut}}</ref>
==Оинҳои дигар==
[[File:Ripidion 20060314.jpg|thumb|left|upright|Мирваҳаи нуқрагини арманӣ бо нақши серафими шашпар]]
Бодбезҳое, ки дар анъанаҳои калисои арманӣ (бо номи Кшотс), марунӣ (бо номи марваҳа ё марваҳаҳ) ва дигар калисоҳои православии шарқӣ истифода мешаванд, шакли хос доранд. Дар гирди лаби онҳо ҳалқаҳои хурди филизӣ ё зангӯлачаҳо пайваст карда шудаанд, ки рамзи сурудҳои фариштагон дар ситоиши Худо ҳастанд.
Дар лаҳзаҳои махсусан бошукӯҳи литургия ин бодбезакҳоро камтар такон медиҳанд, то садои зангӯлачаҳо шунида шавад.
==Адабиёт==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Ашёҳои маросими ибодати Масеҳияти шарқӣ]]
75batvfn9x7p4u0ouaa0ez55ddwj5se
Сусмор
0
277291
1484397
1368703
2026-08-22T20:51:10Z
Zosya95
54344
1484397
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
|image file = Regenwald nilwaran Varanus niloticus.jpg
|image title = ''Varanus ornatus''
|image descr = ''[[Varanus ornatus]]''
|regnum = Ҷонварон
|rang = Ҷинс
|latin = Varanus
|author = [[Merrem]], [[Илм дар соли 1820|1820]]
|syn =
* {{btname|Iberovaranus|Hoffstetter, 1969}}<ref name=PBDB>{{PBDB|38044|''Varanus''}}{{v|18|4|4}}.</ref>
* {{btname|Megalania|Owen, 1859}}<ref name=PBDB/>
* {{btname|Notiosaurus|Owen, 1884}}<ref name=PBDB/>
|typus = {{btname|[[Varanus varius]]|(Shaw, 1790)}}
|children name = Подроды
|children =
* ''Varanus (Varanus)''
* ''Varanus (Odatria)''
* ''Varanus (Soterosaurus)''
* ''Varanus (Philippinosaurus)''
* ''Varanus (Papusaurus)''
* ''Varanus (Euprepiosaurus)''
* ''Varanus (Empagusia)''
* ''Varanus (Polydaedalus)''
* ''Varanus (Psammosaurus)''
|range map = Worldwidevaranus.PNG
|range map caption =
|range map width =
|range legend =
|wikispecies = Varanus
}}
'''Сусмор''' ({{lang-la|Varanus}})— ҷонвари хазандаи баданаш дарозрӯяи думдароз аз ҷинси [[калтакалос]] аз оилаи [[хазандагон]].
== Тавсифот ==
Танашон дарози пулакчадор буда, пойхояшон хело инкишоф ёфтаанд ва думашон дароз аст. Сарашон босипарчаҳо пӯшида шудааст. Дар хушкӣ чолокона медаванд. Сусмор ҷонвари дарранда буда, калтакалос, мор, ширхӯрҳои майда, чӯҷаи паррандаҳо, ҳашаротро мехӯрад. Сусмори хокистарранг (varanusgriseus) дар Африқои Шимолӣ, Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ, инчунин дар ИҶШС (Туркманистон, Узбекистон, Тоҷикистон ва қисман ҷануби Қазоқистон) зиндагӣ мекунад.
== Зиндагонӣ ==
Сусмор дар регзори дашту биёбон (назди теппаву хомаҳо), ки буттаи қандим ва шутурхор мерӯяд, бештар вомехӯрад. Дар туғайзор бошад, миёни буттаҳои газ ва турагағай, соҳили кӯл, инчуннин дар нишебию ҷариҷойҳо ва селроҳаҳо зиндагӣ мекунад. Сусмор дар замини серрегу гилхок хона месозад. Дарозиаш то 1,5. м, ранги тахтапушташ гулобитоб аст. Тахтапушт ва думаш рахҳои (васеи сиёҳтоби кӯндаланг дорад. Дар 3-солагӣ болиғ мешавад. Сусмори мода 10—12 дона тухм гузошта, ба зери рег мегӯронад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}
{{хурд}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
3bda0uozsldzr7g5j1701wc6y6jf0at
Гаттерия
0
277449
1484394
1368704
2026-08-22T20:50:03Z
Zosya95
54344
1484394
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Tuatara.jpg
| image descr =
| regnum = Ҷонварон
| parent = Sphenodon
| rang = Намуд
| latin = Sphenodon punctatus
| author = ([[Грей, Ҷон Эдуард|Gray]], [[Илм дар соли 1842|1842]])
| iucnstatus = LC
| wikispecies = Sphenodon punctatus
}}
'''Гатте́рия''', ё '''туата́ра''' ({{lang-la|Sphenodon punctatus}}) — ягона ҷонвари [[хазанда]]и қадимӣ.
Ҳамҷинсони гаттерия дар давраи триас (тақр. 225 млн сол қабл) зиндагӣ кардаанд. Мансуби зерсинфи хазандаҳои минқорсар аст. Муҳраҳои аррапушти гаттерия амфитселӣ (аз ду ҷониб фурӯрафта) буда, ду ҷуфт чуқураки чакка ва ду ҷуфт камонаки ҷумҷума дорад. Устухони чоркунҷаи ҷумҷумаи гаттерия беҳаракат аст.
Гаттерия дар дил ҷавфи варидӣ (чун моҳиҳо) дошта, зоҳиран калтакалоси азими калонсару панҷадорро мемонад. Дарозиаш то 76 см. Дар тахтапушт ва думи гаттерия аз пулакчаҳои секунҷа шонаи секунҷаи начандон баланд рӯидааст. Рангаш зарди сабзтоб. Гаттерияҳо то омадани аврупоиҳо дар ҷазираҳои Зеландияи Нав бисёр буданд. Ҳоло фақат дар мамнуъгоҳҳои 13 ҷазирачаи халиҷи Пленти мавҷуданд. Гаттерия дар зери замин то умқи 1 м зиндагӣ мекунад. Ҷонвари шабгард буда, ҳашарот ва дигар ҳайвонҳои бемуҳраро мехӯрад. Моҳи январ ҷуфт шуда, октябр – декабр модинааш 8–15 дона тухм мегузорад. Инкишофи ҷанин 12–15 моҳ давом мекунад. Дар 15–20-солагӣ ба балоғат мерасад. То 100 сол (дар шароити сунъӣ то 50 сол) умр мебинад. Қаблан ақидае роиҷ буд, ки гаттерияҳо фақат як навъ доранд, вале соли 1989 профессор Университети Виктория (Веллингтон) Ч. Догерти дар ҷазираи Бразер навъи дигари он – туатара (S. guntheri)-ро ошкор сохт. Ба Китоби сурхи байналмилалии ҳифзи табиат дохил карда шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Гаттерия|4|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
mtb209a1mwgaf074qyvo3dc6vjmxaum
Гудозиш
0
296658
1484437
1289941
2026-08-23T01:40:22Z
Zosya95
54344
1484437
wikitext
text/x-wiki
[[File:Melting icecubes.gif|thumb|Гудозиши як.|321x321px]]
'''Гудозиш''' — раванди аз ҳолати кристаллӣ ба ҳолати [[моеъ]] (аз як ҳолати агрегатӣ ба ҳолати дигар) гузаштани модда, ки бо фурӯ бурдани гармӣ ба амал меояд.
Гудозиш дар ҳарорати муайян (ҳарорати гудозиш Тг) ҷараён мегирад. Ҳарорати гудозиш ба табиати модда ва фишори берунӣ вобаста аст. Гармие, ки ҳангоми ҳарорати гудозиш барои аз ҳолати кристаллӣ ба ҳолати моеъ гузаштани воҳиди массаи модда сарф мешавад, гармии хосси гудозиш ном дорад. Баъзе пайвастҳои калонмолекула аз ҳолати кристаллӣ ба ҳолати моеи изотропӣ зина ба зина гузашта, ҳар як зина ба давраи муайяни ихтилоли сохти кристаллӣ мувофиқат мекунад. Ҷисмҳои сахти кристаллӣ ҳарорати муайяни гудозиш доранду ҷисмҳои сахти аморфӣ надоранд. Ҷисмҳои аморфӣ бо афзудани ҳарорат гарм шуда, тадриҷан ба ҳолати моеъ мегузаранд. Гудозиши хӯлаҳо ва маҳлулҳои сахт, одатан, дар ф°Силаи муайяни ҳарорат (ибтидо ва охири гудозиш) ба амал омада, ба таркиби хӯла ва фишор вобастаанд. Аз филиззоти холис ҳарорати гудозиши волфрам баландтарин (3410°С) ва ҳарорати гудозиши симоб пасттарин (-38,90°С) мебошад. Аз моддаҳои сода карбон ҳарорати баландтарин (мувофиқи маълумоти гуногун 3500-4500°С) ва ҳелий ҳарорати гудозиши пасттарин (-272,1°С) доранд. Ба моддаҳои хеле мушкилгудоз карбиди танталу ҳафний — Та4 HtС5 (4216°С) мансуб аст. Дар ҳолати ба Тг расидани ҳарорати кристалл гудозиш оғоз ёфта, то анҷоми он ҳарорати модда бо вуҷуди гармидиҳиро давом додан, доимӣ боқӣ мемонад. Дар раванди гудозиш х°Сиятҳои физикии модда, мас., энтропия, гармигунҷоиш, муқовимати электрӣ ва ғ. тағйир меёбанд. Мувофиқи назарияи молекулавию кинетикии гудозиш ҳангоми гарм кардани кристалл энергияи лапиши атомҳои он афзуда, ҳарорати ҷисм боло меравад ва дар бандҳои панҷараи кристаллӣ нақсҳои гуногун пайдо мешаванд. Дар лаҳзаи фаро расидани Тг ғилзат (консентратсия)-и бӯҳронии нақсҳои кристалл ба вуҷуд омада, гудозиш оғоз меёбад (яъне панҷараҳои кристаллӣ вайрон мешаванд). Гармкунии баъдии ҷисм фақат робитаи байни атомҳо ва тартиби минбаъдаи онҳоро дар кристалл вайрон мекунад. Раванди гудозиш дар табиат (гудозиши барфу ях дар сатҳи Замин, гудозиши маъданҳо дар қишри Замин ва ғ.) ва дар техника (истеҳсоли филиззоту хӯлаҳо, қолабрезӣ ва ғ.) мавқеи муҳим дорад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Гудозиш|4|муаллиф=Ш. Тӯйчиев}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Равандҳои физикӣ]]
414t88ioxflb0doufww1i9qqt8ylx4z
Рӯйдодҳои соли 2019
0
302019
1484459
1483932
2026-08-23T06:34:18Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484459
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2019}}
{{Оғози сол|2019}}
== Рӯйдодҳо ==
* [[2 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Фармони №1170 '''солҳои 2019–2021-ро «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон вусъат додани рушди деҳот, сайёҳӣ ва дастгирии ҳунарҳои мардумӣ буд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-elon-namudani-sol-oi-2019-2021/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани солҳои 2019-2021
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.kumitaizabon.tj/tg/content/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»
|website=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Январ]] ==
* [[23 январ]] — маҷмӯаи суханрониҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони '''«О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» ба забони русӣ''' дар Душанбе ба нашр расид.<ref>{{Cite web
|url=https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20190123/nashri-kitobi-emomal-ramon-doir-ba-aoni-muosir-va-siyosati-hori
|title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=23 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/
|title=Январи соли 2019 — бойгонии АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати ҷашни [[Сада]] табрикот ироа намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/
|title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[27 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]], дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ, ҷашни [[Сада]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[30 январ]] — тибқи Индекси дарки [[коррупсия]] барои [[соли 2018]], [[Тоҷикистон]] зинаи [[152]]-юмро ишғол намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/cpi/2018/index/geo
|title=2018 Corruption Perceptions Index — Results
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/publications/corruption-perceptions-index-2018
|title=Corruption Perceptions Index 2018
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[16 феврал]] — тибқи маълумоти нашршудаи АМИТ «Ховар», [[Тоҷикистон]] аз рӯи афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ дар байни кишварҳои [[ИДМ]] пешсаф буд; афзоиши [[ММД]] 7,3 дарсадро ташкил дод.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/
|title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[19 феврал]] — қоидаҳои нави бақайдгирӣ ва фурӯши [[симкорт|симкортҳо]] ҷорӣ гардиданд; [[шаҳрвандӣ|шаҳрвандони]] [[Тоҷикистон]] на бештар аз [[2]] [[симкорт]] гирифта метавонистанд ва барои бақайдгирӣ шиносномаи намунаи нав талаб карда мешуд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20190219/oidaoi-navi-furshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kameraoi-video
|title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=19 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] марҳалаи асосии бақайдгирии [[довталаб|довталабонро]] барои ИМД-2019 оғоз намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-o-z-shud/
|title=Маркази миллии тестӣ: Марҳилаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[7 март]] — Кӯҳҳои [[Помир|Помири]] Тоҷикистон ба рӯйхати '''«100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон»''' барои соли 2019 шомил гардида, дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором ҷойи сеюмро гирифтанд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/
|title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд!
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[8 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи Модар табрикот ироа намуд ва саҳми занонро дар рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъкид кард.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-sa-mi-zanonu-bonuvoni-so-ibkor-dar-e-yo-namudanu-tara-dodani-unar-oi-mardum-baso-arzishmandu-nazarras-meboshad/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон: «Саҳми занону бонувони соҳибкор дар эҳё намудану тараққӣ додани ҳунарҳои мардумӣ басо арзишманду назаррас мебошад»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=8 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[20 март]] — дар шаҳри [[Норак]] татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]]» оғоз гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/o-ozi-tatbi-i-loi-ai-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-norak34522/
|title=Оғози татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии Неругоҳи барқи обии Норак»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=20 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/results/2019/04/29/rehabilitation-of-the-nurek-hydropower-plant
|title=Rehabilitation of the Nurek Hydropower Plant
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[2 апрел]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] '''«Роҳи танобӣ»''' аз [[Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ]] то [[Муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар Хуҷанд|Маҷмааи шоҳ Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] мавриди истифода қарор гирифт.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/04/prezidenti-to-ikiston-emomal-rah-mon-ro-i-tanob-dar-sha-ri-hugsds-andro-iftito-namudand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Роҳи танобӣ»-ро дар шаҳри Хуҷанд ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/01/emomal-ra-mon-va-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-solnomai-peshvoi-millat-2019/
|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (Солномаи Пешвои миллат — 2019)
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2020
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[8 апрел]] — дар мусобиқаи Гран-при [[Анталия]] оид ба [[дзюдо]] паҳлавони тоҷик [[Комроншоҳи Устопириён]] медали биринҷӣ ба даст овард; натиҷаи расмии мусобиқа нишон медиҳад, ки ӯ дар вазни то 90 кг ҷойи сеюмро гирифт.<ref>{{Cite web
|url=https://www.ijf.org/athlete/10855/results?results_rank_group=all
|title=Komronshokh USTOPIRIYON — Results
|website=International Judo Federation
|publisher=International Judo Federation
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.ozodi.org/a/29866391.html
|title=Комроншоҳ дар Гран-прии ҷудо дар Анталия медал гирифт
|website=Радиои Озодӣ
|publisher=RFE/RL
|date=7 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[16 май]]–[[17 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] Конфронси сатҳи баланд оид ба «Ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он, аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ва ҷиноятҳои муташаккил» баргузор гардид. Дар натиҷа '''«Эъломияи Душанбе»''' қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/05/17/
|title=Аз рӯи натиҷаҳои конфронси сатҳи баланди мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он Эъломияи Душанбе қабул гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=17 майи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://www.un.org/counterterrorism/
|title=United Nations Office of Counter-Terrorism
|website=United Nations
|publisher=United Nations
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== Июн ==
* [[15 июн]] — дар шаҳри [[Душанбе]] таҳти раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳамоиши панҷуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё (МҲТБО) баргузор гардид. Дар он сарони давлатҳо ва ҳукуматҳо ва намояндагони кишварҳои иштирокчӣ ширкат намуданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/06/elomiyai-pan-umin-sammiti-mashvarati-amkor-va-tadbir-oi-bovar-dar-osiyo-nazari-umum-ba-minta-ai-amntar-va-shukufotari-m-tbo/
|title=Эъломияи панҷумин саммити Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.s-cica.org/
|title=Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia
|website=CICA
|publisher=CICA Secretariat
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[15 июн]] — Президенти Ҷумҳурии Мардумии Чин [[Си Ҷинпин]] бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад ва миёни Тоҷикистону Чин як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/%27news/7022
|title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/
|title=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|website=Ministry of Foreign Affairs of China
|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[6 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар [[ноҳияи Балҷувон]] роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалингро мавриди истифода қарор дод.<ref>{{Cite web
|url=https://sputnik.tj/20190806/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud-1029584175.html
|title=Роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалинг кушода шуд
|website=Sputnik Тоҷикистон
|publisher=Sputnik Тоҷикистон
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-faolonu-sokinoni-no-iyai-bal-uvon/
|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо фаъолону сокинони ноҳияи Балҷувон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[23 август]] — дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)]] оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» расман оғоз гардид. Дар доираи лоиҳа таҷдиди шаш агрегати нерӯгоҳ пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/o-ozi-kor-oi-ta-didu-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-ajro-um/
|title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=23 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/42358-014/main
|title=Tajikistan: Rehabilitation of Kairakkum Hydropower Plant
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[27 август]] — дар [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ|ноҳияи Исмоили Сомонии]] шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма» ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/27/
|title=27/08/2019 — АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[31 август]] — Ансамбли фолклории «Бадахшон» дар Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ» дар шаҳри [[Самарқанд]] миёни 28 [[ансамбл]] ва гурӯҳи эҷодӣ сазовори ҷойи сеюм гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/
|title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=31 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[9 сентябр]] — агрегати дуюми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ба кор дароварда шуд. Маросими ба кор даровардани агрегат бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/amomadi-tantanav-ba-iftihori-28-solagii-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-va-o-ozi-kori-agregati-duyumi-ner-go-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 28-солагии Истиқлолияти давлатӣ ва оғози кори агрегати дуюми НБО «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/09/10/world-bank-group-supports-energy-and-economic-development-in-tajikistan
|title=World Bank Group Supports Energy and Economic Development in Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=10 сентябри 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[11 сентябр]] — дар шаҳри [[Кӯлоб]] бо гузоштани санги асос сохтмони қитъаи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» оғози расмӣ бахшида шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/o-ozi-navsozii-ro-i-k-lob-shamsiddin-sho-in-bo-ishtiroki-prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon/
|title=Оғози навсозии роҳи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=11 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/44421-024/main
|title=Tajikistan: Dushanbe-Uzbekistan Border Road Improvement Project
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[16 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи авф»'''-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Лоиҳа ба муносибати 25-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/10/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-loi-ai-onuni-um-urii-to-ikiston-dar-borai-avf-ro-ba-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-peshni-od-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф»-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 октябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/
|title=Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=ADLIA
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[24 октябр]] — [[Бонки Ҷаҳонӣ]] дар гузориши «Doing Business 2020» хабар дод, ки [[Тоҷикистон]] бо ҷойи 106-ум аз 190 иқтисод дар қатори даҳ иқтисоди аз ҳама беҳтаршудаи ҷаҳон қарор гирифтааст.<ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate
|title=Doing Business 2020 Records Important Results in Tajikistan’s Emergent Reform Program to Improve the Business Climate
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=24 October 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://documents.worldbank.org/curated/en/703921575350150410/pdf/Doing-Business-2020-Comparing-Business-Regulation-in-190-Economies-Economy-Profile-of-Tajikistan.pdf
|title=Doing Business 2020 — Economy Profile: Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — дар Тоҷикистон 25-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Дар шаҳри Душанбе маҷлиси тантанавӣ баргузор шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар он суханронӣ намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/11/konstitutsiya-sho-sutun-va-murrifi-davlatu-millat-sanadi-ta-dirsoz-va-tajinkunandai-ro-i-peshrafti-on-ast999/
|title=Конститутсия — шоҳсутун ва муаррифи давлату миллат, санади тақдирсоз ва таъйинкунандаи роҳи пешрафти он аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=4 ноябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ барои [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] таъин гардид; интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[27 март|27 марти]] [[соли 2020]] пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-dar-ravandi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-to-ikiston-46-avzai-intihobot-tashkil-karda-meshavand/
|title=ИНТИХОБОТ-2020. Дар раванди баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон 46 ҳавзаи интихоботӣ ташкил карда мешаванд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-baroi-ar-yak-izbi-siyos-to-40-da-i-a-va-ti-efiri-rojgon-peshbin-namud/
|title=ИНТИХОБОТ-2020: Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ барои ҳар як ҳизби сиёсӣ то 40 дақиқа вақти эфири ройгон пешбинӣ намуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[26 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми навбатии худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд]].<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/emomal-ra-mon-sharti-mu-imi-ba-dast-ovardani-muvaffa-iyat-dar-muboriza-bo-terrorizm-va-ekstremizm-faoliyati-amo-angshudavu-bosamari-ma-omoti-ifzi-u-u-ast/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Шарти муҳими ба даст овардани муваффақият дар мубориза бо терроризм ва экстремизм фаъолияти ҳамоҳангшудаву босамари мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аст»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/68|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-04-23}}</ref>
* [[26 декабр]] — зимни ироаи Паём [[соли 2020]] бо мавзӯи «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
* [[26 декабр]] — [[Шоири халқии Тоҷикистон]] [[Муҳаммад Ғоиб]] барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Дастовардҳои соли 2019. Муҳаммад Ғоиб барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2019}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|3}}
[[Гурӯҳ:Соли 2019| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2019]]
332z01p850ddm24adzhw56ijsc1gygn
Рӯйдодҳои соли 2020
0
302020
1484456
1484235
2026-08-23T06:10:58Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* август */ илова
1484456
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[апрел]] ==
* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[май]] ==
* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[июн]] ==
* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[июл]] ==
* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[август]] ==
* [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[сентябр]] ==
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[октябр]] ==
* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[ноябр]] ==
* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[декабр]] ==
* [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2020| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2020]]
ol2zevvqrhrb4euk9emgh5nrch03qm7
1484457
1484456
2026-08-23T06:19:17Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Рӯйдодҳо */ азнавсозии мақолаҳо
1484457
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}
== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[апрел]] ==
* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[май]] ==
* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[июн]] ==
* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[июл]] ==
* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[август]] ==
* [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[сентябр]] ==
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[октябр]] ==
* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[ноябр]] ==
* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[декабр]] ==
* [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2020| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2020]]
kau31529lgr062mxll7hgc8vncevbmb
1484465
1484457
2026-08-23T07:23:01Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484465
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}
== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[апрел]] ==
* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[май]] ==
* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[июн]] ==
* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[июл]] ==
* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[август]] ==
* [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[сентябр]] ==
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[октябр]] ==
* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[ноябр]] ==
* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[декабр]] ==
* [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]]— Дар доираи корҳои созандагӣ ва татбиқи ҳадафи стратегии саноатикунонии босуръати кишвар дар минтақаи саноатии шаҳри [[Левакант]] корхонаҳои нави истеҳсолӣ ва як қатор иншооти соҳаи маориф мавриди истифода қарор гирифтанд. Раванди бунёди корхонаҳои нави саноатӣ ҳамчун қисми сиёсати давлатии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/22136
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref>
* [[Соли 2020]] — дар [[Тоыикистон]] дар маҷмӯъ 300 корхонаю коргоҳи нави саноатӣ бо 6500 ҷойи нави корӣ мавриди истифода супорида шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2020| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2020]]
4ehqw0hfin2bkfbm0lyusieqyfcgw2y
1484466
1484465
2026-08-23T07:25:16Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484466
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}
== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[апрел]] ==
* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[май]] ==
* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
== [[июн]] ==
* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[июл]] ==
* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[август]] ==
* [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[сентябр]] ==
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[октябр]] ==
* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[ноябр]] ==
* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
== [[декабр]] ==
* [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref>
* [[25 декабр]]— Дар доираи корҳои созандагӣ ва татбиқи ҳадафи стратегии саноатикунонии босуръати кишвар дар минтақаи саноатии шаҳри [[Левакант]] корхонаҳои нави истеҳсолӣ ва як қатор иншооти соҳаи маориф мавриди истифода қарор гирифтанд. Раванди бунёди корхонаҳои нави саноатӣ ҳамчун қисми сиёсати давлатии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/22136
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref>
* [[Соли 2020]] — дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 300 корхонаю коргоҳи нави саноатӣ бо 6500 ҷойи нави корӣ мавриди истифода супорида шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2020| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2020]]
fu7d9rpy3voj47bsf3wedss6els0ipa
Рӯйдодҳои соли 2021
0
302031
1484463
1484310
2026-08-23T06:45:10Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Январ */ илова
1484463
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20210125/nalogovii-komitet-otvetil-na-chasto-zadavaemie-voprosi-pro-nalog-na-gugl |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210115/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tg/news/tajikistan/society/20210127/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-daroi-hudro-boz-mekunad |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан, ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.<ref>[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.<ref>{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}</ref>
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX 192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/295493 |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210405/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[Май]] — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[Июн]] — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20210705/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tis-voennosluzhatshih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoi-granitsi |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20210824/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' <ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211012/dar-10-sol-shumorai-aolii-toikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон» таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211029/korshinoson-dar-dushanbe-daftari-abai-muovimati-millii-afoniston-boz-shud |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' <ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[21 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишварро барои солҳои минбаъда муайян намуд. Дар Паём солҳои [[2022]]—[[2026]] ҳамчун давраи нави рушди саноатӣ пешниҳод шуда, ба рушди саноат, таъсиси ҷойҳои корӣ, рушди иқтисоди «сабз», рақамикунонӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ таваҷҷуҳ зоҳир гардид. ''Санади тасдиқкунанда: Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 декабри соли 2021.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/archive/202112 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211221/maosh-kallaoi-hol-itisodi-sabz-ushi-sun-muimtarin-nuktaoi-imsolai-payomi-emomal-ramon |title=Муҳимтарин нуктаҳои Паёми Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Asia-Plus |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2021| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2021]]
hthw308d4s14azvrk93t81f6uu2yvh3
1484464
1484463
2026-08-23T07:15:16Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Апрел */ илова
1484464
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20210125/nalogovii-komitet-otvetil-na-chasto-zadavaemie-voprosi-pro-nalog-na-gugl |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210115/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tg/news/tajikistan/society/20210127/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-daroi-hudro-boz-mekunad |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан, ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.<ref>[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.<ref>{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}</ref>
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX 192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/295493 |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210405/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[14 апрел]] — Шабакаи нави телевизионии Тоҷикистон — «[[ТВ Илм ва табиат]]» ба фаъолияти худ оғоз намуд. Шабака бо мақсади тарғиби илм, технология, навоварӣ, дастовардҳои соҳаи маориф ва рушди ҷаҳонбинии илмии ҷомеа таъсис дода шуд. Идеяи таъсиси шабака моҳи марти соли 2020 зимни мулоқоти Президенти Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар пешниҳод шуда буд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/04/imr-z-dar-dushanbe-shabakai-navi-televizioni-to-ikiston-ilm-va-tabiat-iftito-gardid/
|title=Имрӯз дар Душанбе Шабакаи нави телевизиони Тоҷикистон «Илм ва табиат» ифтитоҳ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Дар бораи таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/meetings_with_intelligentsia/20428
|title=Мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2020-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[Май]] — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[Июн]] — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20210705/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tis-voennosluzhatshih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoi-granitsi |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20210824/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' <ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211012/dar-10-sol-shumorai-aolii-toikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон» таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211029/korshinoson-dar-dushanbe-daftari-abai-muovimati-millii-afoniston-boz-shud |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' <ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[21 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишварро барои солҳои минбаъда муайян намуд. Дар Паём солҳои [[2022]]—[[2026]] ҳамчун давраи нави рушди саноатӣ пешниҳод шуда, ба рушди саноат, таъсиси ҷойҳои корӣ, рушди иқтисоди «сабз», рақамикунонӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ таваҷҷуҳ зоҳир гардид. ''Санади тасдиқкунанда: Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 декабри соли 2021.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmk.tj/archive/202112 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211221/maosh-kallaoi-hol-itisodi-sabz-ushi-sun-muimtarin-nuktaoi-imsolai-payomi-emomal-ramon |title=Муҳимтарин нуктаҳои Паёми Эмомалӣ Раҳмон |publisher=Asia-Plus |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2021| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2021]]
3k5zp94u8q23khw4y0lt63xad4o3rzi
1484470
1484464
2026-08-23T07:54:22Z
Шухрат Саъдиев
5132
азнавсозии вироиши мақола
1484470
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20210125/nalogovii-komitet-otvetil-na-chasto-zadavaemie-voprosi-pro-nalog-na-gugl |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210115/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tg/news/tajikistan/society/20210127/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-daroi-hudro-boz-mekunad |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан, ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.<ref>[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.<ref>{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}</ref>
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX 192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/295493 |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210405/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[14 апрел]] — Шабакаи нави телевизионии Тоҷикистон — «[[ТВ Илм ва табиат]]» ба фаъолияти худ оғоз намуд. Шабака бо мақсади тарғиби илм, технология, навоварӣ, дастовардҳои соҳаи маориф ва рушди ҷаҳонбинии илмии ҷомеа таъсис дода шуд. Идеяи таъсиси шабака моҳи марти соли 2020 зимни мулоқоти Президенти Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар пешниҳод шуда буд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/04/imr-z-dar-dushanbe-shabakai-navi-televizioni-to-ikiston-ilm-va-tabiat-iftito-gardid/
|title=Имрӯз дар Душанбе Шабакаи нави телевизиони Тоҷикистон «Илм ва табиат» ифтитоҳ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Дар бораи таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/meetings_with_intelligentsia/20428
|title=Мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2020-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[Май]] — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[Июн]] — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20210705/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tis-voennosluzhatshih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoi-granitsi |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20210824/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' <ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' <ref>{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211012/dar-10-sol-shumorai-aolii-toikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон» таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' <ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211029/korshinoson-dar-dushanbe-daftari-abai-muovimati-millii-afoniston-boz-shud |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[7 декабр]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] ду корхонаи нави саноатӣ, аз ҷумла корхонаи истеҳсоли чароғпояҳои светодиодӣ ва лампаҳо, ба истифода дода шуданд. Ба фаъолият оғоз намудани иқтидорҳои нави истеҳсолӣ дар доираи корҳои созандагӣ бахшида ба 30-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон ва сиёсати саноатикунонии кишвар сурат гирифт.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/dar-dushanbe-du-korhonai-sanoatii-iste-sol-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Душанбе ду корхонаи саноатии истеҳсолӣ ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-08
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25799
|title=Рушди шабакаҳои нави телевизионӣ ва сиёсати давлатии ҷавонон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[14 декабр]] — Муассисаи давлатии телевизиони «[[ТВ Илм ва табиат]]» пахши барномаҳои худро оғоз намуд. Шабака дар доираи «Бистсолаи омӯзиши илмҳои табиӣ, дақиқ ва риёзӣ» таъсис дода шуда, вазифаи асосии он тарғиби илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ, риёзӣ ва техникӣ, ихтироъкорӣ ва навоварӣ мебошад.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/09/dar-ilm-va-tabiat-direktori-nav-tajn-shud-dar-advali-barnoma-oi-shabakai-navi-televizion-ch-nav-
|title=Дар «Илм ва табиат» директори нав таъйин шуд; дар ҷадвали барномаҳои шабакаи нави телевизионӣ чӣ навгониҳо ба амал меоянд?
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' <ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}</ref>
* [[21 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон Паёми дуюми худро дар соли 2021 «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» пешниҳод намуд. Дар он натиҷаҳои '''30 соли Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон''', рушди иқтисодию иҷтимоӣ, саноатикунонии босуръат, энергетика, маориф, тандурустӣ, сиёсати иҷтимоӣ ва масъалаҳои амнияти миллӣ баррасӣ шуданд. Пешниҳоди асосии иқтисодию саноатии Паём эълон намудани солҳои [[2022]]–[[2026]] ҳамчун '''«Солҳои рушди саноат»''' буд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/24852
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-12-21
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/21-dekabr-alasai-shashumi-yak-oyai-ma-lisi-mill-va-ma-lisi-namoyandagoni-um-urii-to-ikiston-davati-shashum-doir-megardad/
|title=21 декабр ҷаласаи шашуми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон баргузор мегардад
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-20
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/node/28034
|title=Натиҷа ва пешниҳодҳои Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2021
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* Эзоҳ: Баъди пешниҳоди Паёми 21 декабри соли 2021 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[6 январ|6 январи]] [[соли 2022]], №309 '''солҳои 2022–2026 «Солҳои рушди саноат»''' эълон гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-sanoat-elon-namudani-sol-oi-2022-2026/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди саноат» эълон намудани солҳои 2022–2026
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-01-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2021| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2021]]
mq749i1y9pf833p41c0vv9m1vdxu7u8
Фирӯзаранг
0
304543
1484423
1481138
2026-08-22T23:40:54Z
Zosya95
54344
1484423
wikitext
text/x-wiki
{{Рангҳо
| hex = 40E0D0
| r=64|g=224|b=208
| c=71|m=0|y=7|k=12
| h=174|s=71|v=88
| рамз = Пирӯзӣ
}}
'''Фирӯзаранг''' [[Ранг|рангест]], ки дар байни рангҳои кабуду сабз омада, номаш аз номи санги қимматбаҳои [[Фирӯза|фирӯза]] гирифта шудааст.
==Решаи ном ==
Калимаи ''"туркуаз"'' ба [[Садаи XVII|асри 17]] рост меояд ва аз калимаи [[Забони фаронсавӣ|фаронсавии]] {{Lang|fr|turquois}} гирифта шудааст., ки маънояш "туркӣ" аст, зеро ин маъдан бори аввал тавассути [[Туркия]] аз конҳои вилояти таърихии [[Хуросони Бузург|Хуросони]] [[Эрон]] (Форс) ва имрӯз Афғонистон ба Аврупо оварда шудааст. <ref>{{Cite journal|author=Beale|first=Thomas W.|date=1973-10-01|title=Early trade in highland Iran: A view from a source area|journal=[[World Archaeology]]|volume=5|issue=2|pages=133–48|doi=10.1080/00438243.1973.9979561|issn=0043-8243}}</ref> <ref name="rruff">{{Cite web|url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/turquoise.pdf|title=Turquoise|website=RRUFF Project, Department of Geosciences, University of Arizona|accessdate=2022-04-24|archivedate=2012-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211163838/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/turquoise.pdf}}</ref> Аввалин истифодаи сабтшудаи ''фирӯза'' ҳамчун номи ранг дар [[Забони инглисӣ|забони англисӣ]] соли 1573 буд.
[[Акс:Turquoise.pebble.700pix.jpg|мини|[[Фирӯза|Санги]] қимматбаҳои [[фирӯза]], ки номи ин ранг аз он омадааст.]]
== Санги фирӯза ==
[[Фирӯза]] маъдани ношаффофи кабуд ё сабзтоб буда, таркибаш фосфати обдори мис ва алюминий аст. фосфати гидрогении [[мис]] ва [[алюминий]] буда, [[Формулаи химиявӣ|формулаи химиявии]] он [[Мис|CuAl<sub>6</sub>]] <sub>(</sub> [[Алюминий|PO4]] ) <sub>4</sub> ( [[Ҳидроген|OH]] ) <sub>8</sub> '''·''' [[Об|<sub>4H2O</sub>]] мебошад. Он дар навъҳои баландтар нодир ва арзишманд аст ва ҳазорсолаҳо аз сабаби ранги беназири худ ҳамчун санги ороишӣ қадр карда мешавад.
[[Акс:Closeup_of_Mir-i-Arab_Madrasa.jpg|мини|Гунбази мадрасаи Мири Араб дар [[Бухоро]], [[Ӯзбекистон]]]]
Дар бисёре аз фарҳангҳои Ҷаҳони [[Дунёи қадим|Қадим]] ва Нав, ин санги қиматбаҳо ҳазорсолаҳо ҳамчун санги муқаддас, овардакунандаи бахту саодат ё балогардон қадр карда мешуд. Қадимтарин далели ин иддао дар [[Мисри Қадим]] пайдо шудааст, ки дар он ҷо ашёи қабр бо ороиши фирӯза кашф карда шудаанд, ки тақрибан ба 3000 сол пеш аз милод тааллуқ доранд.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwXg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Пеш аз милод . Дар [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ|Империяи қадимии Форс]], сангҳои қиматбаҳои осмонӣ қаблан дар гардан ё банди даст ҳамчун муҳофизат аз марги ғайритабиӣ пӯшида мешуданд. Агар ранги онҳо тағйир ёбад, бовар доштанд, ки пӯшанда сабабе дорад, ки аз наздик шудани фалокат тарсад. Дар айни замон, маълум шуд, ки фирӯза метавонад рангро тағйир диҳад. Ин тағйирот метавонад аз сабаби рӯшноӣ ё аз сабаби аксуламали кимиёвӣ, ки аз косметика, чанг ё туршии пӯст ба вуҷуд омадааст, ба вуҷуд ояд.
Фирӯза санг ва рангест, ки бо гунбазҳо ва дохили [[Масҷид|масҷидҳои]] бузурги [[Эрон]], [[Осиёи Марказӣ]] ва [[Русия]] сахт алоқаманд аст. <ref>
{{Cite book|first=Andrew|last=Petersen|date=21 June 1999|title=Dictionary of Islamic Architecture|edition=1st|page=121|publisher=Routledge|isbn=978-0415213325}}
</ref>, <ref>
{{Cite web|url=http://herald.dawn.com/2012/11/20/tradition-of-the-tile.html|title=Tradition of the tile|author=Said|first=Farida M.|date=20 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130603121910/http://herald.dawn.com/2012/11/20/tradition-of-the-tile.html|archivedate=3 June 2013}}
</ref>
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
== Адабиёт ==
{{reflist}}
nxo83j0kzxv30f8ng1adx0wfgpy8l6u
ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ
0
312039
1484471
1482543
2026-08-23T08:19:08Z
Шухрат Саъдиев
5132
илова
1484471
wikitext
text/x-wiki
{{Маъноҳои дигар|сайёҳ|ҳунар (маъноҳо)}}
{{Шабакаи телевизионӣ
|ном = ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ
|номи пурра = Муассисаи давлатии Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”
|логотип = TVSayohi.svg
|логоном =
|бар = 200
|мамлакат = {{flag|Тоҷикистон}}
|минтақаи пахш = {{flag|Тоҷикистон}}<br>{{Парчами Замин}} [[Замин]]
|замони пахш = аз соати 7 субҳ то соати 22 шаб
|забон = [[тоҷикӣ]], [[русӣ]] ва [[англисӣ]]
|марказ = кӯч.Айнӣ 259, [[Ноҳияҳои Душанбе|ноҳияи Шоҳмансур]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|формат = DVB-S/MPEG-4/HD
|мавзӯъ = [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунарҳои мардумӣ]]
|оғоз = [[1 апрел]]и [[соли 2022]]
|анҷом =
|сабаби басташавӣ =
|ҷойгузин кардан =
|ҷойгузиншуда=
|ҷойгузинӣ =
|иҷрзатнома=
|бинандагон = наздики 10 миллион
|асосгузор = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
|молик = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва телевизиони «[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ |Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]»
|роҳбарон = Дилафрӯз Амирзода, Умед Шарифзод, Шоҳрухмирзо Исмоилзода
|каналҳои хоҳар = {{flagicon|Тоҷикистон}} [[Шабакаи Якум (Тоҷикистон)|ТВ Тоҷикистон]]<br>
{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Сафина]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Баҳористон]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Ҷаҳоннамо]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Варзиш]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Синамо]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Футбол]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Шаҳнавоз]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Илм ва табиат]]
|овози канал =
|шарикони шабака =
|шиор = "Муаррифгари имкониятҳои сайёҳӣ, таъриху фарҳанг ва ҳунарҳои мардумии Тоҷикистон!"
|сайт = [http://tvsayohi.tj tvsayohi.tj]
| terr serv 1 =
| terr chan 1 =
| sat serv 1 = YAHSAT 1A
| sat chan 1 = 11785 H 27500 3/4
| sat serv 2 = NSS 12
| sat chan 2 = 11565 H 10740 3/4
}}
'''ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (ТВ Туризм и народные ремёсла/TV Tourism and folk crafts)''' — [[8 феврал|8 феврали]] [[соли 2022]] дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref> [[шабакаи телевизионӣ|шабакаи телевизионии]] давлатӣ, умумимиллию [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунар]]ҳои мардумии [[Тоҷикистон]], ки аз [[1 апрел]]и соли [[2022]] дар ҳудуди Тоҷикистон давоми шабонарӯз 16 соат, намоиш дода мешавад. Муассисаи давлатии ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумиро дар хориҷи Тоҷикистон бо ёрии [[телевизион]]ҳои [[моҳвора]]вӣ ва ё [[интернет]] тамошо кардан мумкин аст. <ref>{{Cite web|url=http://tvsayohi.tj|title= Сомонаи расмии шабака|author=tvsayohi.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |date=2023-12-03 }}</ref>
Тестҳои техникиаш аз [[1 сентябр]]и соли [[2022]] бо моҳвораи Yahsat 1A (мавқеи корӣ 52,5°E) дар сифати HD, бе коддарорӣ, бо параметри: 11785 МГц, поляр. H, SR 27500, FEC.
== Таъсис ==
1 апрели соли 2022 бо мақсади инкишоф додани иқтидори воқеии шаҳру деҳот, муаррифии манзараҳои зебои кишвар, мавзеъҳои сайёҳӣ, маконҳои таърихӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар ҷумҳурӣ Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба фаъолият шурӯъ намуд.<ref>{{Cite web|url=http://tvsayohi.tj|title= Сомонаи расмии шабака|author=tvsayohi.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |date=2023-12-03 }}</ref> Пас аз [[1 сентябр|1 сентябри]] [[соли 2022]] бо пайваст шудан ба моҳвораи ЯҲСАТ мавҷи Телевизиони “ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба давлатҳои хориҷи кишвар низ дастрас гардид.
Муассисаи давлатии телевизиони “ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” дар асоси дастуру супоришҳо ва дастгириҳои пайвастаи Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади тарғибу ташвиқи имконияти [[сайёҳ]]ӣ, ҷалби сайёҳони дохилию хориҷӣ ба ҷумҳурӣ, мусоидат ба рушди бемайлони [[ҳунар]]<nowiki/>ҳои мардумӣ дар мамлакат ва муарифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун кишвари барои сайёҳӣ мувофиқу дорои [[фарҳанг]]у [[ҳунар]]и волои [[таърих]]ӣ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 июн]]и соли [[2021]] таъсис дода шудааст.
Аз [[25 ноябр|25 ноябри]] [[соли 2021]] бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Амирзода Дилафрӯз Субҳон директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» таъин карда шудааст. <ref>{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=45576|title=Нашрияи расмии Тоҷикистон - "Ҷумҳурият"|website=peshina.jumhuriyat.tj|accessdate=2025-06-09}}</ref>
== Сохтор ==
Телевизиони Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ 143 воҳиди корӣ дошта, сохтори он аз дастгоҳи марказӣ, ҳайати эҷодӣ иборат аз 5 раёсат, 4 шуъба, 3 бахш, инчунин, маҷмааи таҷҳизоти студиявӣ ва шуъбаҳои техникию хизматрасонӣ иборат аст.
Забони аслии шабакаи телевизионӣ — [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]], як қисми барномаҳо бо [[забони русӣ]] ва [[забони англисӣ]] барномарезӣ мешаванд.
Тамошобинони ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ зиёда аз 10 миллион нафарро ташкил медиҳанд, аз онҳо, бештар аз 5 миллионаш аз [[Тоҷикистон]] ва бақияаш аз [[Афғонистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Эрон]], [[Русия]] ва давлатҳои [[Аврупо]]<nowiki/>ю [[ИМА]] мебошанд.
== ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ==
* [http://ok.ru/video/3554651938436 Пахши мустақими шабака дар [[Одноклассники]]]
* [https://facebook.com/groups/2194410987247191/ Саҳифаи расмӣ дар [[Facebook]]]
* [https://youtube.com/@tvsayohi?feature=shared Саҳифаи расмӣ дар [[YouTube]]]
* [https://instagram.com/tv_sayohi?igshid=OGY3MTU3OGY1Mw== Саҳифаи расмӣ дар [[Instagram]]]
== Пайвандҳо ==
* [http://tvsayohi.tj Сомонаи расмии шабака]
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sayohplay.exoplayer_kotlin Боргирии замимаи мобилии шабака]
* [https://khovar.tj/rus/2022/04/segodnya-v-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-turizm-i-narodnye-remyosla/ АМИТ "Ховар"] — ''2022.04.01''
* [http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835 Низомномаи муассиса] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104094850/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835 |date=2023-11-04 }} — ''30.06.2022''
* [https://mir24.tv/news/16502953/turizm-i-narodnye-remesla-novyi-gosudarstvenny-telekanal-nachal-veshchanie-v-tadzhikistane Мир24ТВ] — ''01.04.2022''
* [https://tj.vesti.news/segodnya-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-22040112520942.htm Вести]{{Пайванди мурда|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ''01.04.2022''
* [https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html tajsohtmon.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104101851/https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html |date=2023-11-04 }} — ''01.04.2022''
{{Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои сайёҳӣ]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои ҳунарҳои мардумӣ]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии русизабон]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии англисзабон]]
39v07eh48nx7tv8mvix8jqm52spgndg
1484472
1484471
2026-08-23T08:20:23Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ
1484472
wikitext
text/x-wiki
{{Маъноҳои дигар|сайёҳ|ҳунар (маъноҳо)}}
{{Шабакаи телевизионӣ
|ном = ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ
|номи пурра = Муассисаи давлатии Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”
|логотип = TVSayohi.svg
|логоном =
|бар = 200
|мамлакат = {{flag|Тоҷикистон}}
|минтақаи пахш = {{flag|Тоҷикистон}}<br>{{Парчами Замин}} [[Замин]]
|замони пахш = аз соати 7 субҳ то соати 22 шаб
|забон = [[тоҷикӣ]], [[русӣ]] ва [[англисӣ]]
|марказ = кӯч.Айнӣ 259, [[Ноҳияҳои Душанбе|ноҳияи Шоҳмансур]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|формат = DVB-S/MPEG-4/HD
|мавзӯъ = [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунарҳои мардумӣ]]
|оғоз = [[1 апрел]]и [[соли 2022]]
|анҷом =
|сабаби басташавӣ =
|ҷойгузин кардан =
|ҷойгузиншуда=
|ҷойгузинӣ =
|иҷрзатнома=
|бинандагон = наздики 10 миллион
|асосгузор = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
|молик = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва телевизиони «[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ |Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]»
|роҳбарон = Дилафрӯз Амирзода, Умед Шарифзод, Шоҳрухмирзо Исмоилзода
|каналҳои хоҳар = {{flagicon|Тоҷикистон}} [[Шабакаи Якум (Тоҷикистон)|ТВ Тоҷикистон]]<br>
{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Сафина]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Баҳористон]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Ҷаҳоннамо]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Варзиш]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Синамо]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Футбол]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Шаҳнавоз]]<br>{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Илм ва табиат]]
|овози канал =
|шарикони шабака =
|шиор = "Муаррифгари имкониятҳои сайёҳӣ, таъриху фарҳанг ва ҳунарҳои мардумии Тоҷикистон!"
|сайт = [http://tvsayohi.tj tvsayohi.tj]
| terr serv 1 =
| terr chan 1 =
| sat serv 1 = YAHSAT 1A
| sat chan 1 = 11785 H 27500 3/4
| sat serv 2 = NSS 12
| sat chan 2 = 11565 H 10740 3/4
}}
'''ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (ТВ Туризм и народные ремёсла/TV Tourism and folk crafts)''' — [[8 феврал|8 феврали]] [[соли 2022]] дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.<ref>{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}</ref> [[шабакаи телевизионӣ|шабакаи телевизионии]] давлатӣ, умумимиллию [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунар]]ҳои мардумии [[Тоҷикистон]], ки аз [[1 апрел]]и соли [[2022]] дар ҳудуди Тоҷикистон давоми шабонарӯз 16 соат, намоиш дода мешавад. Муассисаи давлатии ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумиро дар хориҷи Тоҷикистон бо ёрии [[телевизион]]ҳои [[моҳвора]]вӣ ва ё [[интернет]] тамошо кардан мумкин аст. <ref>{{Cite web|url=http://tvsayohi.tj|title= Сомонаи расмии шабака|author=tvsayohi.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |date=2023-12-03 }}</ref>
Тестҳои техникиаш аз [[1 сентябр]]и соли [[2022]] бо моҳвораи Yahsat 1A (мавқеи корӣ 52,5°E) дар сифати HD, бе коддарорӣ, бо параметри: 11785 МГц, поляр. H, SR 27500, FEC.
== Таъсис ==
1 апрели соли 2022 бо мақсади инкишоф додани иқтидори воқеии шаҳру деҳот, муаррифии манзараҳои зебои кишвар, мавзеъҳои сайёҳӣ, маконҳои таърихӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар ҷумҳурӣ Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба фаъолият шурӯъ намуд.<ref>{{Cite web|url=http://tvsayohi.tj|title= Сомонаи расмии шабака|author=tvsayohi.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |date=2023-12-03 }}</ref> Пас аз [[1 сентябр|1 сентябри]] [[соли 2022]] бо пайваст шудан ба моҳвораи ЯҲСАТ мавҷи Телевизиони “ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба давлатҳои хориҷи кишвар низ дастрас гардид.
Муассисаи давлатии телевизиони “ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” дар асоси дастуру супоришҳо ва дастгириҳои пайвастаи Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади тарғибу ташвиқи имконияти [[сайёҳ]]ӣ, ҷалби сайёҳони дохилию хориҷӣ ба ҷумҳурӣ, мусоидат ба рушди бемайлони [[ҳунар]]<nowiki/>ҳои мардумӣ дар мамлакат ва муарифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун кишвари барои сайёҳӣ мувофиқу дорои [[фарҳанг]]у [[ҳунар]]и волои [[таърих]]ӣ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 июн]]и соли [[2021]] таъсис дода шудааст.
Аз [[25 ноябр|25 ноябри]] [[соли 2021]] бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Амирзода Дилафрӯз Субҳон директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» таъин карда шудааст. <ref>{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=45576|title=Нашрияи расмии Тоҷикистон - "Ҷумҳурият"|website=peshina.jumhuriyat.tj|accessdate=2025-06-09}}</ref>
== Сохтор ==
Телевизиони Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ 143 воҳиди корӣ дошта, сохтори он аз дастгоҳи марказӣ, ҳайати эҷодӣ иборат аз 5 раёсат, 4 шуъба, 3 бахш, инчунин, маҷмааи таҷҳизоти студиявӣ ва шуъбаҳои техникию хизматрасонӣ иборат аст.
Забони аслии шабакаи телевизионӣ — [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]], як қисми барномаҳо бо [[забони русӣ]] ва [[забони англисӣ]] барномарезӣ мешаванд.
Тамошобинони ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ зиёда аз 10 миллион нафарро ташкил медиҳанд, аз онҳо, бештар аз 5 миллионаш аз [[Тоҷикистон]] ва бақияаш аз [[Афғонистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Эрон]], [[Русия]] ва давлатҳои [[Аврупо]]<nowiki/>ю [[ИМА]] мебошанд.
== ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ==
* [http://ok.ru/video/3554651938436 Пахши мустақими шабака дар [[Одноклассники]]]
* [https://facebook.com/groups/2194410987247191/ Саҳифаи расмӣ дар [[Facebook]]]
* [https://youtube.com/@tvsayohi?feature=shared Саҳифаи расмӣ дар [[YouTube]]]
* [https://instagram.com/tv_sayohi?igshid=OGY3MTU3OGY1Mw== Саҳифаи расмӣ дар [[Instagram]]]
== Пайвандҳо ==
* [http://tvsayohi.tj Сомонаи расмии шабака]
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sayohplay.exoplayer_kotlin Боргирии замимаи мобилии шабака]
* [https://khovar.tj/rus/2022/04/segodnya-v-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-turizm-i-narodnye-remyosla/ АМИТ "Ховар"] — ''2022.04.01''
* [http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835 Низомномаи муассиса] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104094850/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835 |date=2023-11-04 }} — ''30.06.2022''
* [https://mir24.tv/news/16502953/turizm-i-narodnye-remesla-novyi-gosudarstvenny-telekanal-nachal-veshchanie-v-tadzhikistane Мир24ТВ] — ''01.04.2022''
* [https://tj.vesti.news/segodnya-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-22040112520942.htm Вести]{{Пайванди мурда|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ''01.04.2022''
* [https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html tajsohtmon.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104101851/https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html |date=2023-11-04 }} — ''01.04.2022''
{{Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон]]
kfyqjcq80rdtjwefr8wul8fd1h6srm6
Заҳри мор
0
327458
1484380
1448097
2026-08-22T20:39:36Z
Zosya95
54344
1484380
wikitext
text/x-wiki
[[Акс:Snake Milking.jpg|Гирифтани заҳр аз мор.|
мини]]
'''Заҳри мор''' — омехтаи мураккаби моддаҳои органикӣ ва ғайриорганикӣ, ки дар ғадудҳои оби даҳони баъзе намуди морҳо ҳосил мешавад.
== Тавсиф ==
Морҳои заҳрнок дар ҷоғи боло заҳрдон доранд, ки даруни он сӯрох буда, ҳангоми газидан заҳр ба воситаи он хориҷ мешавад. Заҳр дар ғадуди заҳрбарор (ғадуди оби даҳони тағйирёфта аст) ҳосил мешавад. Барои ба миқдори муайян хориҷ шудани он мушакҳои чакка мадад мерасонанд. Заҳри мор моеи часпаки шаффофи [[зард]]ча ё [[сабз]]тоб буда, аз [[албуминҳо]], [[глобулинҳо]], [[албумозҳо]], [[пептонҳо]], [[мутсин]], [[ферментҳо]], [[об]], [[намак]] ва ғ. таркиб ёфтааст; бӯй ва таъм надорад; дар об зуд ҳал ва зери таъсири [[эфир]], [[хлороформ]], [[спирт]], кислотаву ишқорҳои қавӣ, [[аммиак]], [[хлор]] ва [[бром]], инчунин нурҳои офтобӣ, [[раддий]] ва [[Рентгений|рентгенӣ]], ҳарорати баланд вайрон мешавад. Вазни қиёсиаш 1,030–1,082. Заҳри хушки морро то 23 сол нигоҳ доштан мумкин аст. Таъсири Заҳри мор ба андомгон гуногун аст. Заҳри [[шибо]] дар таркибаш геморрагин дорад, ки боиси кафидани раги хун мешавад. Заҳри [[Мори кубро|кубро]] аз [[нейротоксин]] иборат буда, силсилаи асабро хароб мекунад. Таъсири заҳри мор ба намуди мор, миқдор ва сифати заҳри ба ҷисм воридшуда, ҷой, умқи захм ва омилҳои дигар вобастагӣ дорад. Ҳангоми одамро заҳр задани [[Афъӣ|мори афъӣ]] ҷои газида дарду варам карда, пӯст хуншор мешавад, обилаҳо (баъзан бо фавти бофтаҳо) пайдо мешаванд. Газидани кубро муҷиби дилзанӣ, сарчархзанӣ, дилбеҳузурӣ ва баъзан [[қай]] мешавад, маркази нафасгирӣ фалаҷ шуда, дар сурати нарасондани ёрии фаврӣ одам мефавтад. Олимон муқаррар кардаанд, ки 1 г заҳри кубро барои саршумори зиёди сагҳо (вазни умумиашон 1250 кг), калламушҳо (1430 кг), харгӯшҳо (2000 кг) ва аспҳо (8333 кг) марговар аст. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ|Созмони ҷаҳонии беҳдошт]] дар дунё тақрибан 3000 намуди мор мавҷуд аст, ки ҳудуди 600 намуди онҳо заҳрнок буда, беш аз 200 намудашон дар тиб истифода мешаванд. Морҳои заҳрноки Тоҷикистон кубро, афъӣ, [[гурза]] ва ғ. мебошанд. Дар [[Бӯстонқалъа|деҳаи Бӯстонқалъаи]] н. Кушониён корхонаи «Мину-Фарм» фаъолият дорад, ки ба парваришу нигоҳубини морҳои заҳрнок машғул аст. Заҳри онҳоро дар соҳаи тандурустии ҷумҳурӣ истифода мебаранд. Тибқи маълумоти коршиносон, аз як адад мори шибо (гадюка) тӯли 1 моҳ то 30 мг ва аз як адад кубро то 194 мг заҳр гирифта мешавад. Аз Заҳри мор марҳамҳои гуногун истеҳсол карда, барои муолиҷаи [[артралгия]], [[Миологиа|миалгия]], [[радикулит]], [[артрит]], [[миозит]], [[периартрит]] ва ғ. истифода мебаранд. Марҳами «Випроксин» ва «Випросал В» аз заҳри мори шибо, «Наяксин» аз заҳри кубро, «Випросал» аз заҳри гурза тайёр карда мешавад. «[[Випратокс]]» аз омехтаи заҳри морҳои гуногун таркиб ёфтааст. Нигар низ Заҳролудшавӣ.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Заҳри мор|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Зоология]]
[[Гурӯҳ:Морҳо]]
j6sh2m76ep50ky3gezwzplaky1b1y6l
Қалами ранга
0
330378
1484421
1484039
2026-08-22T23:23:04Z
Zosya95
54344
/* Қаламҳои равғанасос */
1484421
wikitext
text/x-wiki
[[Акс:Colouring pencils.jpg|thumb|upright=1.3|Қаламҳои ранга]]
'''Қалами ранга''' як намуди асбоби рассомист, ки аз мағзи борики пигментдор сохта шуда, дар ғилофи найшакли чӯбин ҷойгир аст. Бар хилофи қаламҳои [[Графит|графитӣ]] ва [[Ангишт|ангиштӣ]], мағзи қалами ранга [[мум]], [[Равған|равған]] ва инчунин миқдорҳои гуногуни [[Рангдона|рангдона]]ҳо ва моддаҳои часпандаро дорад.<ref>{{Cite web|url=http://videos.howstuffworks.com/science-channel/36439-how-its-made-colored-pencils-video.htm|title=How It's Made: Colored Pencils|publisher=HowStuffWorks, Inc.|accessdate=13 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130829185101/http://videos.howstuffworks.com/science-channel/36439-how-its-made-colored-pencils-video.htm|archivedate=29 августи 2013}}</ref> Илова бар ин, қаламҳои ранга метавонанд [[Акварел|акварел]] (дар об ҳалшаванда), [[пастел|пастелӣ]] ва [[Қалами механикӣ|механикӣ]] бошанд.
Қаламҳои ранга дар доираи васеи нарх ва сифат истеҳсол мешаванд. Миқдори рангдона, навъи чӯб, [[Устувории ранг ба рӯшноӣ|устувории ранг ба рӯшноӣ]] ва нармии мағз аз хусусиятҳое мебошанд, ки сифати бренд ва арзиши қаламро муайян мекунанд. Одатан, қаламҳои ранга дар [[Қаламдон|қаламдонҳои]] махсус нигоҳ дошта мешаванд, то аз шикастан ва осеб дидан муҳофизат шаванд.
Гарчанде ки қаламҳои ранга зиёда аз як аср вуҷуд дошта бошанд ҳам, дар гузашта онҳоро рассомони профессионалӣ кам истифода мебурданд. Аммо бо рушди технология ва усулҳои нав, онҳо ба як маводи дастрас ва қулай табдил ёфта, корбурдашон дар ҷаҳони санъат фаровонтар шудааст.<ref>{{Cite book|title=Colored Pencil Painting Bible|last=Alyona|first=Nickelsen|publisher=Watson-Guptill Publications|year=2009|isbn=978-0-8230-8557-6|location=New York|pages=10–13}}</ref>
== Таърих ==
Корбурди маводҳои асосаш мумдор аз Давраи тиллоии Юнони Қадим сарчашма мегирад ва дертар онро донишманди румӣ [[Плинийи Бузург]] низ зикр кардааст. Дар тӯли асрҳо рассомон ин маводҳоро барои устуворӣ, баландию бастагӣ ва хусусиятҳои хуби рангуборияшон истифода мебурданд.<ref>{{cite journal|last=Girdler Jr.|first=Reynolds|title=Crayons in the History of the Arts|url=https://archive.org/details/sim_art-education_1967-01_20_1/page/31|journal=Art Education|year=1967|volume=20|issue=1|publisher=National Art Education Association|pages=31–32|doi=|jstor=3190944}}</ref>
Дар давоми даҳсолаҳо қаламҳои ранга асосан барои баҳодиҳию нишонагузорӣ ба кор бурда мешуданд. Танҳо аз аввали асри XX сар карда, истеҳсоли қаламҳои рангаи босифат барои рассомӣ оғоз ёфтааст. Аввалин ширкатҳои истеҳсолкунандаи чунин қаламҳо инҳо мебошанд: [[Faber-Castell]] (1908), [[Caran d'Ache (ширкат)|Caran d’Ache]] (1924), [[Berol]] (1938) ва [[Prismacolor]] (1938).<ref>{{cite web|last=Ellis|first=Margaret|title=Categories of Wax-Based Drawing Media|date=Сентябри 1997|url=http://cool.conservation-us.org/waac/wn/wn19/wn19-3/wn19-308.html|publisher=waac
newsletter|access-date=13 сентябри 2013}}</ref>
== Намудҳо ==
Якчанд намуди қаламҳои ранга барои корбурди ҳунарӣ ва рӯзмарра истеҳсол карда мешаванд.
=== Қаламҳои профессионалӣ ===
Қаламҳои рангаи профессионалӣ нисбат ба навъҳои донишҷӯӣ дорои рангдонаҳои бештар ва босифаттар мебошанд. Устувории онҳо ба рӯшноӣ, яъне напаридани рангашон дар зери таъсири [[нурҳои ултрабунафш]]и офтоб санҷида ва ҳуҷҷатгузорӣ карда мешавад. Ин қаламҳо мағзи қавитар, муқовимати беҳтар ба шикастан ва об доранд. Нуфузи бренд низ яке аз омилҳои муҳими сифати онҳо ба ҳисоб меравад.<ref>{{cite book|last=Gildow|first=Janie|title=Colored Pencil Explorations: How to Mix Media for Creative Results|date=29 July 2012|publisher=North Light Books|pages=14–15|isbn=9781440323942|url=https://books.google.com/books?id=9t7_hkSrO54C&q=colored+pencil}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ин намуди қаламҳо дорои рангҳои фаровонтарин буда, брендҳо асосан маҷмӯаҳои 72-ранга ва баъзан то 120-рангаро ҳам пешниҳод мекунанд. Ин гуна қаламҳоро, аз мағозаҳои асбобҳои рассомӣ, ба алоҳидагӣ низ дастрас кардан мумкин аст.
=== Қаламҳои донишҷӯӣ ва мактабӣ ===
[[Акс:Stabilo color pencils.jpg|thumb|Қаламҳои рангаи истеҳсоли Schwan-Stabilo]]
Бисёре аз ширкатҳое, ки қаламҳои рангаи профессионалиро мебароранд, қаламҳои донишҷӯию мактабиро низ истеҳсол мекунанд. Ин гуна қаламҳо одатан рейтинги устуворӣ ба рӯшноӣ надоранд ва миқдори рангдонаи таркибашон ҳам камтар назорат мешавад. Қаламҳои рангаи донишҷӯӣ ва мактабӣ аз ҷиҳати сифати рангдонаҳо ва устуворӣ ба рӯшноӣ аз қаламҳои рангаи профессионалӣ поинтар буда, доираи рангҳояшон низ маҳдудтар аст (маҷмӯаҳои 24- ё 36-ранга).
Бо вуҷуди ин, чунин қаламҳо арзонтаранд ва барои кӯдакон, донишҷӯён ва рассомони навомӯз хеле мувофиқ ва дастрас мебошанд.
=== Қаламҳои акварелӣ ===
{{Ҳамчунин бубинед|Акварел}}
Қаламҳои акварелӣ (дар об ҳалшаванда) метавонанд ҳам хушк, чун қаламҳои рангаи оддӣ ва ҳам тар барои ба даст овардани эффектҳои акварелӣ истифода шаванд. Дар усули тар, рассом аввал рангро ба рӯи коғаз мекашад, сипас бо хасуи намнок онро фаъол карда, паҳн мекунад. Ин техника имкон медиҳад, ки рангҳо хуб омехта шаванд. Аз ҳамин сабаб, бисёре аз рассомон дар як расм ҳам усули хушк ва ҳам тарро якҷоя истифода мебаранд.<ref>{{cite book|last=Poulin|first=Bernard|title=The Complete Colored Pencil Book|publisher=North Light Books Inc.|pages=13–14|isbn=9781440303883|url=https://books.google.com/books?id=AwEnox7y4doC&q=colored+pencil}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Қаламҳои равғанӣ ===
Қаламҳои равғанӣ дорои моддаи часпандаи равғанӣ мебошанд.<ref>{{Cite web|url=https://thevirtualinstructor.com/blog/oil-based-vs-wax-based-colored-pencils|title = Oil-Based vs Wax-Based Colored Pencils|date = 4 апрели 2016}}</ref> Ин навъи часпанда ба онҳо болои ҳамвортар ва устувории бештари ранг медиҳад.
Бо ин қаламҳо рангҳо осон омехта мешаванд ва метавон онҳоро қабат-қабат истифода бурд. Ин ба рассом кӯмак мекунад, ки гузаришҳои мулоими ранг ба даст орад.
Ин қаламҳо бо рангҳои баста ва серҷило машҳуранд ва метавонанд дар рӯи сатҳҳои гуногун истифода шаванд. Аз ҳамин сабаб, онҳо барои корҳои дақиқ ва дарозмуддат ба кор бурда мешаванд.
=== Қаламҳои пастелӣ ===
{{Ҳамчунин бубинед|Пастел}}
Қаламҳои пастелӣ ба пастелҳои сахт монанд ҳастанд. Онҳоро метавон танҳо ё якҷоя бо дигар воситаҳои рассомӣ истифода бурд. Бо ин қаламҳо метавон ба таври хушк, тар ва омехта кор кард.
Бисёре аз рассомон онҳоро барои эскизҳои аввалӣ истифода мебаранд. Ҳамчунин, нӯги онҳоро тез карда, қисмҳои дақиқи расмҳоро низ мекашанд.<ref>{{Cite web|url=https://www.art-is-fun.com/pastels|title=Art(https://www.art-is-fun.com/pastels|title=Art is fun|access-date=1 майи 2019}}</ref>
== Адабиёт ==
{{Навигатсия
|викилуғат = Қалам
}}
{{Reflist|2}}
{{Қаламҳо}}
412cxp33y2npojj6395d2gdnjq27zky
Рангдона
0
330386
1484424
1464797
2026-08-22T23:48:38Z
Zosya95
54344
1484424
wikitext
text/x-wiki
[[Акс:Indian_pigments.jpg|мини|Рангдонаҳо барои фурӯш дар дӯкони бозор дар [[Гоа]], [[Ҳиндустон]]]]
'''Рангдона''' ё '''пигмент''' як [[Пайвастҳои кимиёӣ|пайвасти кимиёвиест]], ки ба модда ё ҷонвару гиёҳҳо [[ранг]] медиҳад. Рангдонаҳо дар об ё дигар маҳлулҳо ҳал намешаванд ва одатан аз ҷиҳати кимиёвӣ камфаъоланд. Аммо рангҳо бошанд, дар ҳар гуна маҳлул ҳал мешаванд.<ref>{{Cite book|last=Gürses|first=A.|last2=Açıkyıldız|first2=M.|last3=Güneş|first3=K.|last4=Gürses|first4=M.S.|year=2016|chapter=Dyes and Pigments: Their Structure and Properties|title=Dyes and Pigments|series=SpringerBriefs in Molecular Science|publisher=Springer|doi=10.1007/978-3-319-33892-7_2|pages=13–29|isbn=978-3-319-33890-3}}</ref><ref name="UllmannInorg">{{Cite encyclopedia|encyclopedia=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry|doi=10.1002/14356007.a20_243.pub2|title=Pigments, Inorganic|date=2006|display-authors=1|isbn=3527306730}}</ref> Рангҳо бештар пайвастҳои органикӣ ва рангдонаҳо бошанд бештар ғайриорганикӣ мешаванд. Аз рангдонаҳои қадимию таърихӣ метавон [[Охра|охра]], [[Ангишт|ангишт]] ва [[Лоҷвард|лоҷвардро]] ном бурд. [[Рангдонаи биологӣ|Рангдонаҳои биологӣ]] пайвастҳое мебошанд, ки дар ҷисми чизҳои зинда ҳосил шуда, ба онҳо ранг медиҳанд.
==Таъсири иқтисодӣ==
Соли 2006 дар саросари ҷаҳон тақрибан 7,4 миллион тонна рангдонаҳои ғайриорганикӣ, органикӣ ва махсус ба фурӯш бароварда шуданд.<ref>{{Cite journal |last1=Sahoo |first1=Annapurna |last2=Panigrahi |first2=G. K. |date=1 September 2016 |title=A review on Natural Dye: Gift from bacteria |url=https://www.ijbio.com/articles/a-review-on-natural-dye-gift-from-bacteria.pdf |journal=International Journal of Bioassays|volume=5 |issue=9 |pages=4909}}</ref> Тибқи гузориши моҳи апрели соли 2018-и ''[[Bloomberg Businessweek]]'', арзиши истеҳсолоти рангдона дар ҷаҳон тақрибан 30 миллиард доллари ИМА ҳисоб шудааст. Арзиши [[Диоксиди титан|диоксиди титан]], ки барои сафедтар ва равшантар кардани бисёр чизҳо ба кор бурда мешавад, солона тақрибан 13,2 миллиард доллар буда, ранги сурхи [[Ferrari]] бошад, солона тақрибан 300 миллион доллар арзиш дорад.<ref>{{cite news |last=Schonbrun |first=Zach |url=https://www.bloomberg.com/features/2018-quest-for-billion-dollar-red/ |title=The Quest for the Next Billion-Dollar Color |work=[[Bloomberg Businessweek]] |date=2018-04-18 |access-date=2018-05-02}}</ref> Рангдонаҳои органикӣ бештар барои рангҳои чопӣ ва барои ранг кардани пластмассаю матоъҳо истифода мегарданд.<ref name=UllmannHunger/>
raastym0hwzrsq04059cvqlbmiiw5nf
Шаблон:Қаламҳо
10
330389
1484422
1464950
2026-08-22T23:23:29Z
Zosya95
54344
1484422
wikitext
text/x-wiki
{{Ҷадвали новбарӣ
| ном = Қаламҳо
| сарлавҳа = [[Қалам]]ҳо
| state= {{{state|}}}
| синфи_феҳристҳо = hlist
| гурӯҳ1 = Навъҳо
| феҳрист1 =
* [[Қалами дуредгарӣ|Дуредгарӣ]]
* [[Қалами ранга|Ранга]]
* [[Қалам|Графитӣ]]
* [[Қалам|Ангиштӣ]]
* [[Қалами мумӣ|Мумӣ]]
* [[Қалами механикӣ|Механикӣ]]
| гурӯҳ2 = Чизҳои иловагӣ
| феҳрист2 =
* [[Қаламгир]]
* [[Хаткӯркунак]]
* [[Қаламдон]]
* [[Қаламтарош]]
| гурӯҳ3 = Брендҳо
| феҳрист3 =
* [[Blackwing 602]]
* [[IKEA pencil|IKEA]]
| гурӯҳ4 = Шахсон
| феҳрист4 =
* [[Ҳаймен Липман]]
* [[John Eberhard Faber]]
* [[Joseph Dixon (inventor)|Joseph Dixon]]
* [[Slavoljub Eduard Penkala]]
| гурӯҳ5 = Дигар мавзӯъҳо
| феҳрист5 =
* [[Derwent Pencil Museum]]
* [[I, Pencil]]
* [[Pencil fighting]]
* [[Pencil Sharpener Museum]]
* [[Writing implement]]
| below = [[:Гурӯҳ:Қаламҳо|Гурӯҳ]]}}
<noinclude>
{{doc}}
</noinclude>
dgwid5z94mrdfvfc0ncwacyt0kcne5r
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2024
14
330717
1484485
1467698
2026-08-23T09:51:05Z
Шухрат Саъдиев
5132
иловаи [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]
1484485
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2024]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
m1cvb11davqd6bp549v54aw10boivlk
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2025
14
330718
1484493
1467696
2026-08-23T10:23:48Z
Шухрат Саъдиев
5132
иловаи [[Гурӯҳ:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]
1484493
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
tn2s3gzp5fejp3it02veotw7ibrtl9a
1484494
1484493
2026-08-23T10:24:12Z
Шухрат Саъдиев
5132
ислоҳ
1484494
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
g8gdvpewfmgd2o1cd78p8y7i3w61xff
Изотоп
0
331106
1484430
1470170
2026-08-23T00:45:22Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Изотобҳо]] to [[Изотоп]]
1470170
wikitext
text/x-wiki
{{Моддаи кимиёӣ}}
'''Изотобҳо''' (аз изо... ва {{Lang-grc|topos}} – '''ҷой''') — навъҳои гуногуни атомҳои як [[унсури кимиёӣ]], ки ҳастаҳои атомаш адади ҳамсони [[протон]] (Z) ва шумораи гуногуни нейтрон (Z) доранд. Ҳастаи чунин атомҳоро низ Изотобҳо меноманд.
== Тавсиф ==
Изотобҳо нуклидҳои як унсур буда, дар ҷадвали даврии унсурҳои кимиёӣ як ҷойро ишғол мекунанд. Хосияти кимиёии атомҳо, яъне мансубияти атом ба ягон унсур, аз адади электронҳо ва ҷойгиршавии онҳо дар қабатҳои электронии атом вобаста аст. Ҷои унсур дар ҷадвали даврии унсурҳои кимиёӣ аз рӯи рақами тартибии он Z, ки ба адади электронҳо дар атом ё барқа (заряд)-и атом (адади протонҳо) баробар аст, муайян карда мешавад. Дар ҳастаи атом ғайр аз протон нейтрон низ мавҷуд аст, ки массаи ҳар яки он тақрибан ба массаи як протон баробар мебошад. Адади протонҳо дар ҳамаи атомҳои унсур монанд аст. Миқдори нейтронҳо N дар атомҳои унсур гуногун (масалан, дар атоми магний 12, 13, 14) мебошад. Адади протонҳо Z ва нейтронҳо N массаи ҳаста (аслан массаи атом)-ро муайян мекунад, ки он адади массавии атом A = Z+N номида мешавад. Изотобҳоро бо аломати унсури кимиёӣ ва нишондиҳандаи адади масса, ки аз боло дар тарафи чапи аломати унсур гузошта мешавад, ифода мекунанд, Масалан,24Mq, 25Mg, 26Mg ва ғ. Дар мавриди зарурат дар тарафи чап аз поин шохис (индекс)-и рақами тартибии Изотобҳоро мегузоранд, масалан, ва ғ.
== Таърих ==
Солҳои 1906–07 маълум гардид, ки маҳсули пароканиши радиоактивии уран – ионий ва маҳсули пароканиши торий – радиоторий хусусияти кимиёии торийро зоҳир менамоянд, вале аз торий бо массаи атомӣ фарқ мекунанд. Дертар муқаррар карда шуд, ки спектрҳои рентгении ҳар сеи ин унсур шабеҳи ҳамдигар мебошанд. Моддаҳои хосияти кимиёиашон шабеҳ ва баъзе хусусиятҳои физикию массаи атомашон гуногун бо пешниҳоди олими англис Ф. Содди Изотобҳо номида шуданд. Соли 1913 физики англис Ҷ. Томсон ҳангоми бо усули парабол таҳқиқ кардани неон дар баробари 20Ne атоми вазнинро ошкор намуд, вале Изотобҳои неон будани онро тасдиқ карда натавонист. Танҳо соли 1919 физики англис Ф. Астон дар табиат дар нисбати 91% ва 9% вуҷуд доштани ду Изотобҳои неон – 20Ne ва 22Ne, Изотобҳои хлор, симоб ва чанд унсури дигарро исбот намуд. То солҳои 40 асри 20 таҳлили изотопии унсурҳои маълум сурат гирифт. Соли 1934 Ф. Жолио ва И. Жолио-Кюри бо роҳи сунъӣ 13N, 28Si ва 30P-ро, ки дар табиат вуҷуд надоштанд, ҳосил карданд. Солҳои баъдӣ бо ёрии реаксияҳои ҳастаӣ зери таъсири нейтронҳо ва зарраҳои зудбарқанокшуда бисёр Изотобҳои радиоактивии унсурҳои маълум ва наздики 20 унсури нав ҳосил карда шуданд. Ҳоло зиёда аз 276 И.-и устувори 81 унсури табиӣ ва тақр. 1500 Изотобҳои радиоактиви 105 унсури табиӣ ва синтезӣ ошкор гаштаанд.
Таҳлили таносуби нейтронҳо ва протонҳои Изотобҳои гуногуни ҳамон як унсур нишон медиҳад, ки ҳастаи Изотобҳои устувор ва Изотобҳои радиоактиви ба бета-таҷзия устувор ба ҳар як протон аз як нейтрон кам надорад. Унсурҳои рақами тартибиашон тоқ дорои на зиёда аз ду Изотобҳои устувор мебошанд. Бисёр унсурҳои рақами тартибиашон ҷуфт аз чанд Изотобҳои устувор иборатанд (масалан, қалъагӣ – 10, кинон – 9, кадмий ва теллур – 8, бисёр унсурҳои дигар – 7). Изотобҳои устувор дар рӯи Замин дар натиҷаи равандҳои ҳастаӣ ҳосил шуда, таркиби онҳо қариб бетағйир мондааст. Дигаргунии таркиби изотопии унсурҳое, ки дар биосфера дар ҳоли кӯч қарор доранд (H, C, N, O, S), ба фаъолияти мавҷудоти зинда вобаста аст. Ягонагии ҳосилшавии ҷисмҳои Манзума (Система)-и Офтоб ба ақидае водор мекунад, ки таркиби изотопии намунаи унсурҳои рӯи Замин хосси тамоми Манзумаи Офтоб аст. Шиҳобҳо ва қабатҳои амиқи қишри Замин таносуби тақр. яксони 13О/18О доранд. Ба унсурҳои кимиёии табиӣ омехта кардани Изотобҳои радиоактив имкон медиҳад, ки бо ёрии дедукторҳои афканишоти радиоактив равандҳои гуногуни физикӣ ва кимиёӣ дар онҳо назорат карда шаванд. Усули мазкур ҳоло дар биология, геология, астрофизика, физика, кимиё ва ғ. фаровон истифода мешавад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Изотобҳо|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:физика]]
{{ПБ}}
mkxahpejmqj23t7m0bacdxqsq7h1gtv
Илвайт
0
331276
1484429
1473996
2026-08-23T00:42:28Z
Zosya95
54344
1484429
wikitext
text/x-wiki
{{Маъдан
| тасвир = Ilvaite-121876.jpg
| тавсифи тасвир = Илваит ([[Далнегорск]], кишвари Приморский, Русия)
| формула = CaFe<sup>2+</sup>2</sub>Fe<sup>3+</sup>Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>O(OH)
| ранг = Оҳан-сиёҳ, хокистарранг-сиёҳ
| ранги Streak = Сиёҳ, ҳамвор ба сабз ё қаҳваранг табдил меёбад
| Равшанӣ = Нимметаллӣ
| шаффофият = Шаффоф
| Ҷудошавӣ = Тоза дар {010}, Миёна то номукаммал дар {001} ва (100)
| Системаи кристалл = орторомбӣ (ромбӣ)
| Параметрҳои панҷара =
| сахтӣ = 5,5-5,6
| Шикастан = нобаробар
| Наҷосат =
| зичӣ = 3,99-4,05
| Индекси рефрактивӣ =
| ҳолати IMA = Эътибор G
}}
'''Илвайт''' — [[Маъдан|маъдани]] нодир. Аз номи лотинии [[ҷазираи Элба]] дар [[Итолиё|Италия]] гирифта шудааст. Формулаи кимиёиаш CaFe<sub>2</sub> +2Fe<sub>3</sub>+[Si<sub>2</sub> O<sub>7</sub>]O [OH].
== Тавсиф ==
Дар таркибаш 13,69% СаО, 35,2% FeO, 19,55% Fe<sub>3</sub>O<sub>2</sub>, 29,36% SiO<sub>2</sub>, 2,20% H<sub>2</sub>O, баъзан то 9% MnO мавҷуд аст. Система (сохтор)-и шӯшабандиаш ромбӣ. Шӯшаҳояш, ки асосан дар холигиҳо дучор меоянд, бештар шакли маншур ва рахи амудӣ доранд. Бештар дар шакли донагӣ, тӯдаӣ ва шуоънамуд падид омадаанд. Рангаш сиёҳи бӯртоб ё сабз. Ранги хокааш аз сабзи сиёҳгун то сиёҳи сабзранг. Ҷилояш нимфилиззӣ, равғанӣ, дар сатҳи тозааш шишагун. Сахтиаш аз рӯи ҷадвали Моос 5,5–6. Зудшикан (чарс). Вазни хоссаш 4,1–4,2. Қабатпайвандиаш (гусехташ) комил. Шикасташ ноҳамвор. Дар кислотаҳо ба осонӣ ҳал шуда, ба таҳшини фалламонанд табдил меёбад. Илвайт дар конҳои скарнии оҳан ҳамроҳи андрадит, авгит, геденбергит, магнетит, пирит ва дигар минералҳо дучор меояд. Дар сиенитҳои нефелинӣ низ вомехӯрад. Бори аввал дар кони Рио-Марина (ҷазираи Элба) дар шакли булӯрҳои калон ёфт шудааст. Дар конҳои Норвегия, Илимауссак (Гренландияи Ғарбӣ), Урали Шимолӣ низ дучор омадааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Илвайт|7|муаллиф=Б. Шарифов}}
* Костов И. Минералогия. М., 1971;
* Ҷанобилов М. Минералогия. Д., 2012.
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Кимиё]]
f57e7sz4re33mdggn7efypk3khghjur
Боҳтер
0
332309
1484400
1478213
2026-08-22T20:54:47Z
Zosya95
54344
Ивазкунии саҳифа бо '{{Барои ҳазф}}'
1484400
wikitext
text/x-wiki
{{Барои ҳазф}}
prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8
Бронтозавр
0
332520
1484385
1479381
2026-08-22T20:42:07Z
Zosya95
54344
1484385
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| images_set = {{2 изображения|im1=Brontosaurus excelsus remount in the Peabody Museum.jpg|cap1=[[Голотип]] ''B. excelsus'' (YPM 1980),<br>{{нп5|Музей естественной истории Пибоди|||Peabody Museum of Natural History}}|im2=Brontosaurus by Tom Parker.png|cap2=Реконструкция}}
| regnum = Животные
| parent = Apatosaurinae
| rang = Род
| latin = Brontosaurus
| author = [[Марш, Отниел Чарлз|Marsh]], [[1877 год в науке|1877]]
| syn =
* {{btname|Elosaurus|Peterson & Gilmore, 1902}}
* {{btname|Eobrontosaurus|Bakker, 1998}}
| children name = [[Биологический вид|Виды]]
| children = {{center|[[#Виды|См. текст]]}}
| Возник = 156.3
| Вымер = 146.8
| wikispecies = Brontosaurus
}}
'''Бронтозавр''', '''апатозавр''' (Apatosaurus) — авлоди [[Хазандагон|хазандаҳои]] мунқариз аз гурӯҳи [[динозаврҳо]]<nowiki/>и [[Калтакалосҳо|калтакалоскос]].
== Тавсиф ==
Аз давраи юра маълуманд. Бронтозаврҳо ҳайвонҳои бузургҷусса (то 20 м) буда, гардани нисбатан кӯтоҳ ва сари хурд доштанд; бо чор по ҳаракат карда, дар об мезистанд. Ғизои Бронтозавр рустанӣ буд. Дар Амрикои Шимолӣ, эҳтимол дар Аврупо (Португалия) низ зиндагӣ кардаанд. Скелети монанд ба скелети Бронтозавр дар Фарғона (1967) ҳам ёфт шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бронтозавр, апатозавр (Apatosaurus)|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Динозаврҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандагон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандашиносӣ]]
1turwdu8mo8v6u8d7t6y8xnddryd53u
1484386
1484385
2026-08-22T20:42:19Z
Zosya95
54344
1484386
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| images_set = {{2 изображения|im1=Brontosaurus excelsus remount in the Peabody Museum.jpg|cap1=[[Голотип]] ''B. excelsus'' (YPM 1980),<br>{{нп5|Музей естественной истории Пибоди|||Peabody Museum of Natural History}}|im2=Brontosaurus by Tom Parker.png|cap2=Реконструкция}}
| regnum = Животные
| parent = Apatosaurinae
| rang = Род
| latin = Brontosaurus
| author = [[Марш, Отниел Чарлз|Marsh]], [[1877 год в науке|1877]]
| syn =
* {{btname|Elosaurus|Peterson & Gilmore, 1902}}
* {{btname|Eobrontosaurus|Bakker, 1998}}
| children name = [[Биологический вид|Виды]]
| children = {{center|[[#Виды|См. текст]]}}
| Возник = 156.3
| Вымер = 146.8
| wikispecies = Brontosaurus
}}
'''Бронтозавр''', '''апатозавр''' (Apatosaurus) — авлоди [[Хазандагон|хазандаҳои]] мунқариз аз гурӯҳи [[динозаврҳо]]<nowiki/>и [[Калтакалосҳо|калтакалоскос]].
== Тавсиф ==
Аз давраи юра маълуманд. Бронтозаврҳо ҳайвонҳои бузургҷусса (то 20 м) буда, гардани нисбатан кӯтоҳ ва сари хурд доштанд; бо чор по ҳаракат карда, дар об мезистанд. Ғизои Бронтозавр рустанӣ буд. Дар Амрикои Шимолӣ, эҳтимол дар Аврупо (Португалия) низ зиндагӣ кардаанд. Скелети монанд ба скелети Бронтозавр дар Фарғона (1967) ҳам ёфт шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бронтозавр, апатозавр (Apatosaurus)|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Динозаврҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазанда]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандашиносӣ]]
ihoea5cwsxyraxbmtkbkukzsxrfinbs
1484387
1484386
2026-08-22T20:42:33Z
Zosya95
54344
1484387
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| images_set = {{2 изображения|im1=Brontosaurus excelsus remount in the Peabody Museum.jpg|cap1=[[Голотип]] ''B. excelsus'' (YPM 1980),<br>{{нп5|Музей естественной истории Пибоди|||Peabody Museum of Natural History}}|im2=Brontosaurus by Tom Parker.png|cap2=Реконструкция}}
| regnum = Животные
| parent = Apatosaurinae
| rang = Род
| latin = Brontosaurus
| author = [[Марш, Отниел Чарлз|Marsh]], [[1877 год в науке|1877]]
| syn =
* {{btname|Elosaurus|Peterson & Gilmore, 1902}}
* {{btname|Eobrontosaurus|Bakker, 1998}}
| children name = [[Биологический вид|Виды]]
| children = {{center|[[#Виды|См. текст]]}}
| Возник = 156.3
| Вымер = 146.8
| wikispecies = Brontosaurus
}}
'''Бронтозавр''', '''апатозавр''' (Apatosaurus) — авлоди [[Хазандагон|хазандаҳои]] мунқариз аз гурӯҳи [[динозаврҳо]]<nowiki/>и [[Калтакалосҳо|калтакалоскос]].
== Тавсиф ==
Аз давраи юра маълуманд. Бронтозаврҳо ҳайвонҳои бузургҷусса (то 20 м) буда, гардани нисбатан кӯтоҳ ва сари хурд доштанд; бо чор по ҳаракат карда, дар об мезистанд. Ғизои Бронтозавр рустанӣ буд. Дар Амрикои Шимолӣ, эҳтимол дар Аврупо (Португалия) низ зиндагӣ кардаанд. Скелети монанд ба скелети Бронтозавр дар Фарғона (1967) ҳам ёфт шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бронтозавр, апатозавр (Apatosaurus)|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Динозаврҳо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
g4c8cwz4x5mwh0777qekllv3160jqlm
Арғавонӣ
0
332790
1484420
1481269
2026-08-22T22:01:47Z
Zosya95
54344
1484420
wikitext
text/x-wiki
{{Рангҳо
|hex=FF00FF
|r=255|g=0|b=255
|c=0|m=100|y=0|k=0
|h=300|s=100|v=100
}}
{{Рангҳо |textcolor=white|
title=Арғавонии чопӣ |
hex=E2007A |
r=226|g=0 |b=122|
c=0|m=100|y=0 |k=0|
h=328|s=100|v=89
}}
{{Рангҳо |textcolor=white|
title=Арғавонии чархи рангҳо (омехтаи бунафш ва сурх) |
hex=C5007F |
r=197|g=0 |b=127|
c=22|m=100|y=12 |k=0|
h=321|s=100|v=77
}}
'''Арғавонӣ''',<ref>{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/word/%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D3%A3/am2utm|title=Арғавонӣ чист? Маънии арғавонӣ|author=[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]|website=vazhaju.tj|publisher=[[Вожаҷӯ]]|lang=tg|accessdate=2026-07-17}}</ref> '''арғувонӣ''' ({{lang-en|Magenta}}) — яке аз [[ранг]]ҳои гурӯҳи [[Рангҳои спектрӣ|ғайриспектрӣ]], ки миёни ду ранги [[бунафш]] ва зарандуд (сурхи тира/ҷигарӣ) меистад. Ин ранги дуюмин бо омехта кардани рангҳои аслии сурх ва кабуд дар таносуби баробар ба вуҷуд меояд. Дар воқеъ, арғавонӣ ранги сурхи тира аст.
Арғавонӣ робитаи наздике бо бунафш дорад. Дар оптика (нуршиносӣ), бунафш ва арғавонӣ рангҳои шабеҳ ба ҳам ҳастанд<ref name="gilbert2">{{cite book|author=P. U.P. A Gilbert and Willy Haeberli|url=https://books.google.com/books?id=qSRqXvZ67lQC&pg=PA112|title=Physics in the Arts|publisher=Academic Press|year=2008|isbn=978-0-12-374150-9|page=112}}</ref><ref name=":3">{{cite book|author=Louis Bevier Spinney|url=https://archive.org/details/atextbookphysic00spingoog|title=A Text-book of Physics|publisher=Macmillan Co.|year=1911|page=[https://archive.org/details/atextbookphysic00spingoog/page/n636 573]}}</ref>. Арғавонӣ омехтае аз нури сурх ва нури кабуд ё бунафш аст, дар ҳоле ки бунафш ранги спектрӣ мебошад (аз дарозии мавҷҳои мунфариди нур). Дар корбурдҳои маъмулӣ, ҳар дуро ба рангҳое, ки байни ранги сурх ва кабуд ба ранги рӯшан вуҷуд доранд, нисбат медиҳанд, аммо арғавонӣ наздиктар ба сурх ва бунафш наздиктар ба кабуд аст<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.oed.com/view/Entry/223648|title=violet, n.1|first=|last=|website=OED Online|date=|publisher=Oxford University Press|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-04-06}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|url=https://unabridged.merriam-webster.com/unabridged/violet|title=Violet|first=|last=|website=Webster's Third New International Dictionary, Unabridged|date=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-04-06}}</ref>. Ба ҳамин тартиб, дар чархи рангҳои наққошони суннатӣ, бунафш ва арғавонӣ ҳар ду байни сурх ва кабуд қарор доранд ва арғавонӣ наздик ба сурх аст.
== Таърих ==
Дар ибтидо ранги арғавонӣ бо хонаводаи шоҳон ва салтанат дар иртибот буд, зеро ранги арғавонии сурӣ (мансуб ба шаҳри Сур, Лубнон) дар даврони бостон бисёр гаронбаҳо ва нодир буд<ref>{{Cite news|last=Dunn|first=Casey|url=https://www.nytimes.com/2013/10/09/science/the-color-of-royalty-bestowed-by-science-and-snails.html|title=The Color of Royalty, Bestowed by Science and Snails|date=2013-10-09|work=The New York Times|access-date=2020-04-04|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref>. Бунафш ранге буд, ки тавассути додрасҳои румӣ пӯшида мешуд. Ин ранг ба ранги имперӣ табдил ёфт, ки тавассути ҳокимони Империяи Византия, Империяи Муқаддаси Рум ва баъдтар аз ҷониби усқуфҳои калисои католикии Рум пӯшида мешуд. Ба ҳамин тартиб дар Ҷопон, ин ранг ба таври суннатӣ бо имперотурӣ ва ашрофзодагон ҳамроҳ аст<ref name="HibiFukuda2000">{{cite book|author1=Sadao Hibi|url=https://books.google.com/books?id=1HkYtKPrjGEC|title=The Colors of Japan|author2=Kunio Fukuda|date=January 2000|publisher=Kodansha International|isbn=978-4-7700-2536-4}}</ref>.
Арғавонӣ ранги орифон ва равоншиносон буда, ранги асроромез ва бошукӯҳ ба шумор меравад. Дӯстдорони ин ранг пайваста маҷзуби зебоиҳо ва зарофатҳо мешаванд. Онҳо мағрур ва иҷтимоиянд ва муошират бо онҳо лаззатбахш аст.
== Нигаред низ ==
* [[Бунафш]]
* [[Гулобӣ (ранг)|Гулобӣ]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Рангҳо]]
rsik5m1wphk5f8tywr9sj3mym19sivb
Гурӯҳ:Калтакалосҳои Тоҷикистон
14
333141
1484449
1483859
2026-08-23T03:20:50Z
Zosya95
54344
1484449
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Осиё]]
dci9a5r1ek47tlw7hfwqxay67o94x9r
Гурӯҳ:Морҳои Тоҷикистон
14
333147
1484401
1484190
2026-08-22T20:57:21Z
Zosya95
54344
1484401
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Морҳо]]
[[Гурӯҳ:Морҳои Осиё]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Тоҷикистон]]
b6gy1xjbyu6tjwmjpj4u07nvxgb8y74
Луччашмаки осиёӣ
0
333158
1484364
1484004
2026-08-22T19:44:04Z
Zosya95
54344
1484364
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Ablepharus pannonicus.jpeg
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| latin = Ablepharus pannonicus
| parent = Ablepharus
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| author = <br>(Fitzinger, 1823), non 1824
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{bt|Ablepharus brandti|Strauch, 1868}}
| {{bt|Ablepharus brandti festae|K. P. Schmidt, 1939}}
| {{bt|Ablepharus festae|Peracca, 1894}}
| {{bt|Ablepharus kitaibelii fitzingeri|Mertens, 1952}}
| {{bt|Ablepharus pusillus|Blanford, 1874}}
| {{bt|Blepharosteres agilis|Stoliczka, 1872}}
| {{bt|Riopa rueppelli|Gray, 1839}}
| {{bt|Scincus pannonicus|Fitzinger, 1823}}
}}
| wikicommons = Ablepharus pannonicus
| wikispecies = Ablepharus pannonicus
| itis = 1181737
}}
'''Луччашмаки осиёӣ''' ({{lang-la|Ablepharus pannonicus}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Калтакалос|калтакалосест]], ки дар [[Гурҷистон]], ҷануби [[Туркманистон]], ҷануби [[Тоҷикистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Қирғизистон]], ғарби [[Озарбойҷон]], шарқи Эрон, Ироқ, [[Умон|Умон]], [[Афғонистон]], [[Покистон]], [[Урдун]], [[Сурия]], [[Имороти Муттаҳидаи Арабӣ]], шимолу ғарби [[Ҳиндустон]] ва [[Кипр]] дида мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://eol.org/pages/796094|title=Asian snake-eyed skink - Encyclopedia of Life|website=eol.org|access-date=2022-02-03|archive-date=2022-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203142016/https://eol.org/pages/796094|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book
| last1 = Ananjeva
| first1 = N. B.
| last2 = Orlov
| first2 = N. L.
| last3 = Khalikov
| first3 = R. G.
| last4 = Darevsky
| first4 = I. S.
| last5 = Ryabov
| first5 = S. A.
| last6 = Barabanov
| first6 = A. V.
| year = 2006
| title = The reptiles of northern Eurasia: taxonomic diversity, distribution, conservation status
| series = Pensoft Series Faunistica
| volume = 47
| publisher = Pensoft Publishers
| location = Sofia
}}</ref>
== Намуди зоҳирӣ ==
Ин калтакалоси хеле хурд аст, ки дарозии баданаш аз 5 см зиёд намешавад. [[Пилк|Пилки]] ҷудогона надорад ва рӯи чашмаш бо пардаи шаффофи беҳаракат пӯшида шудааст.<ref>{{cite journal
| last = Fuhn
| first = I. E.
| year = 1969
| title = Revision and redefinition of the genus ''Ablepharus'' Lichtenstein, 1823 (Reptilia, Scincidae)
| journal = Revue Roumaine de Biologie (Zoologie)
| volume = 14
| pages = 23–41
}}</ref> Баданаш нарм, дарозрӯя ва каме ба тир монанд буда, пойҳояш кӯтоҳанд. Ҳаракаташ ба ҳаракати мор монанд аст. [[Пулакча|Пулакчаҳояш]] ҳамвор буда, пулакчаҳои пушташ аз пулакчаҳои шикамаш камтар калонтаранд. Ранги болои баданаш [[хокистарранг|хокистарранги]] [[Зайтунӣ|зайтунтоб]] ё [[Қаҳваранг|қаҳваранги]] равшан аст. Дар пушташ одатан рахҳои борики қаҳваранг дида мешаванд. Аз сӯрохи бинӣ сар карда, то паҳлӯҳои бадан, рахи қаҳваранг дорад. Зери баданаш хокистарранг ё [[Зард|зардча]] мешавад.
== Муҳити зист ==
Луччашмаки осиёӣ дар кӯҳҳо ва нишебиҳои доманакӯҳҳо, то баландиҳои 2500 метр ва бештар зиндагӣ мекунад. Онро дар ҷангалҳои [[Арча|арча]], миёни алафҳои зич ва наздикиҳои об вохӯрдан мумкин аст.<ref>{{cite book
| last1 = Sindaco
| first1 = R.
| last2 = Jeremchenko
| first2 = V. K.
| year = 2008
| title = The reptiles of the Western Palearctic. 1. Annotated checklist and distributional atlas of the turtles, crocodiles, amphisbaenians and lizards of Europe, North Africa, Middle East and Central Asia
| publisher = Edizioni Belvedere
| location = Latina
}}</ref> Он ҷонвари [[Рӯзгардӣ|рӯзгард]] аст.<ref name="grossman">{{cite journal
| last1 = Grossmann
| first1 = W.
| last2 = Kowalski
| first2 = T.
| last3 = Schillert
| first3 = A.
| year = 2013
| title = Das Asiatische Schlangen- oder Natternauge, ''Ablepharus pannonicus'' (Fitzinger, 1823)
| journal = Sauria
| location = Berlin
| volume = 35
| issue = 2
| pages = 3–13
}}</ref> Барои зимистонгузаронӣ моҳҳои октябр–ноябр пинҳон мешавад ва дар нимаи дуюми моҳи феврал бедор мегардад. Дар рӯзҳои офтобии зимистон ҳам метавонад бедор шуда, берун барояд.
== Ғизогирӣ ==
Он [[Гамбускҳо|гамбускҳо]], [[Мӯрча|мӯрчаҳо]], [[Занбӯр|занбӯрҳо]], [[Кана (ҳашарот)|канаҳо]], [[Тортанак|тортанакҳо]] ва мокритсаҳоро мехӯрад.<ref name="grossman" />
== Афзоиш ==
Тухмгузорияш то моҳи июл ба охир мерасад. Модинааш ҳар бор одатан 3–4-то тухм мегузорад, ки андозаи ҳар кадомаш тақрибан 1 см аст.
== Инчунин нигаред ==
* [[Луччашмаки биёбонӣ]]
* [[Луччашмаки олойӣ]]
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Қирғизистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Афғонистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Покистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Осиёи Миёна]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Осиёи Ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Осиёи Ғарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Осиё]]
80h46mps5w18rfrdottx2xqvgflefbg
1484391
1484364
2026-08-22T20:47:19Z
Zosya95
54344
1484391
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Ablepharus pannonicus.jpeg
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| latin = Ablepharus pannonicus
| parent = Ablepharus
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| author = <br>(Fitzinger, 1823), non 1824
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{bt|Ablepharus brandti|Strauch, 1868}}
| {{bt|Ablepharus brandti festae|K. P. Schmidt, 1939}}
| {{bt|Ablepharus festae|Peracca, 1894}}
| {{bt|Ablepharus kitaibelii fitzingeri|Mertens, 1952}}
| {{bt|Ablepharus pusillus|Blanford, 1874}}
| {{bt|Blepharosteres agilis|Stoliczka, 1872}}
| {{bt|Riopa rueppelli|Gray, 1839}}
| {{bt|Scincus pannonicus|Fitzinger, 1823}}
}}
| wikicommons = Ablepharus pannonicus
| wikispecies = Ablepharus pannonicus
| itis = 1181737
}}
'''Луччашмаки осиёӣ''' ({{lang-la|Ablepharus pannonicus}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Калтакалос|калтакалосест]], ки дар [[Гурҷистон]], ҷануби [[Туркманистон]], ҷануби [[Тоҷикистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Қирғизистон]], ғарби [[Озарбойҷон]], шарқи Эрон, Ироқ, [[Умон|Умон]], [[Афғонистон]], [[Покистон]], [[Урдун]], [[Сурия]], [[Имороти Муттаҳидаи Арабӣ]], шимолу ғарби [[Ҳиндустон]] ва [[Кипр]] дида мешавад.<ref>{{Cite web|url=https://eol.org/pages/796094|title=Asian snake-eyed skink - Encyclopedia of Life|website=eol.org|access-date=2022-02-03|archive-date=2022-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203142016/https://eol.org/pages/796094|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book
| last1 = Ananjeva
| first1 = N. B.
| last2 = Orlov
| first2 = N. L.
| last3 = Khalikov
| first3 = R. G.
| last4 = Darevsky
| first4 = I. S.
| last5 = Ryabov
| first5 = S. A.
| last6 = Barabanov
| first6 = A. V.
| year = 2006
| title = The reptiles of northern Eurasia: taxonomic diversity, distribution, conservation status
| series = Pensoft Series Faunistica
| volume = 47
| publisher = Pensoft Publishers
| location = Sofia
}}</ref>
== Намуди зоҳирӣ ==
Ин калтакалоси хеле хурд аст, ки дарозии баданаш аз 5 см зиёд намешавад. [[Пилк|Пилки]] ҷудогона надорад ва рӯи чашмаш бо пардаи шаффофи беҳаракат пӯшида шудааст.<ref>{{cite journal
| last = Fuhn
| first = I. E.
| year = 1969
| title = Revision and redefinition of the genus ''Ablepharus'' Lichtenstein, 1823 (Reptilia, Scincidae)
| journal = Revue Roumaine de Biologie (Zoologie)
| volume = 14
| pages = 23–41
}}</ref> Баданаш нарм, дарозрӯя ва каме ба тир монанд буда, пойҳояш кӯтоҳанд. Ҳаракаташ ба ҳаракати мор монанд аст. [[Пулакча|Пулакчаҳояш]] ҳамвор буда, пулакчаҳои пушташ аз пулакчаҳои шикамаш камтар калонтаранд. Ранги болои баданаш [[хокистарранг|хокистарранги]] [[Зайтунӣ|зайтунтоб]] ё [[Қаҳваранг|қаҳваранги]] равшан аст. Дар пушташ одатан рахҳои борики қаҳваранг дида мешаванд. Аз сӯрохи бинӣ сар карда, то паҳлӯҳои бадан, рахи қаҳваранг дорад. Зери баданаш хокистарранг ё [[Зард|зардча]] мешавад.
== Муҳити зист ==
Луччашмаки осиёӣ дар кӯҳҳо ва нишебиҳои доманакӯҳҳо, то баландиҳои 2500 метр ва бештар зиндагӣ мекунад. Онро дар ҷангалҳои [[Арча|арча]], миёни алафҳои зич ва наздикиҳои об вохӯрдан мумкин аст.<ref>{{cite book
| last1 = Sindaco
| first1 = R.
| last2 = Jeremchenko
| first2 = V. K.
| year = 2008
| title = The reptiles of the Western Palearctic. 1. Annotated checklist and distributional atlas of the turtles, crocodiles, amphisbaenians and lizards of Europe, North Africa, Middle East and Central Asia
| publisher = Edizioni Belvedere
| location = Latina
}}</ref> Он ҷонвари [[Рӯзгардӣ|рӯзгард]] аст.<ref name="grossman">{{cite journal
| last1 = Grossmann
| first1 = W.
| last2 = Kowalski
| first2 = T.
| last3 = Schillert
| first3 = A.
| year = 2013
| title = Das Asiatische Schlangen- oder Natternauge, ''Ablepharus pannonicus'' (Fitzinger, 1823)
| journal = Sauria
| location = Berlin
| volume = 35
| issue = 2
| pages = 3–13
}}</ref> Барои зимистонгузаронӣ моҳҳои октябр–ноябр пинҳон мешавад ва дар нимаи дуюми моҳи феврал бедор мегардад. Дар рӯзҳои офтобии зимистон ҳам метавонад бедор шуда, берун барояд.
== Ғизогирӣ ==
Он [[Гамбускҳо|гамбускҳо]], [[Мӯрча|мӯрчаҳо]], [[Занбӯр|занбӯрҳо]], [[Кана (ҳашарот)|канаҳо]], [[Тортанак|тортанакҳо]] ва мокритсаҳоро мехӯрад.<ref name="grossman" />
== Афзоиш ==
Тухмгузорияш то моҳи июл ба охир мерасад. Модинааш ҳар бор одатан 3–4-то тухм мегузорад, ки андозаи ҳар кадомаш тақрибан 1 см аст.
== Инчунин нигаред ==
* [[Луччашмаки биёбонӣ]]
* [[Луччашмаки олойӣ]]
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Қирғизистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Афғонистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Покистон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Эрон]]
jupeiw0fqjtvhqvsy53nvnt6y3rrrxo
Офтобгардаки харобазор
0
333201
1484393
1484168
2026-08-22T20:48:17Z
Zosya95
54344
1484393
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Trapelus ruderatus 349986645.jpg
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Trapelus
| latin = Trapelus ruderatus
| author = <br>(Olivier, 1804)
| range map = Trapelus ruderatus distribution.png
| range map caption = Паҳншавӣ
| wikispecies = Trapelus ruderatus
| eol = 64704770
}}
'''Офтобгардаки харобазор''' ({{lang-la|Trapelus ruderatus}}), ки '''офтобгардаки [[Балучистон|балучӣ]]''' низ номида мешавад, як намуди калтакалосест, ки дар [[Озарбойҷон]], [[Сурия]], [[Лубнон]], [[Урдун]], [[Арабистони Саудӣ]], [[Ироқ]], [[Эрон]] ва [[Покистон]] вохӯрда мешавад.
== Тавсифи зоологӣ ==
Дарозии умумии баданаш то 10 см расида, каме ҳамвору паҳн ва сараш баланду кӯтоҳ аст. Дум дар аввал зуд борик шуда, баъдан тадриҷан бориктар мешавад. Пояи дум ҳамвор буда, қисми дигари он гирд аст. Халтаи гулӯӣ инкишоф наёфтааст. Қисми пеши сар барҷаста аст.
Пулакчаҳои пушт якхела нестанд. Дар байни пулакчаҳои майдаву ҳамвор ё каме барҷаста, пулакчаҳои калонтар низ пароканда ҷойгиранд. Дар пояи дум низ чунин пулакчаҳои калон дида мешаванд. Пулакчаҳои шикам ҳамвор ё каме барҷастаанд. Пулакчаҳои дум қатор-қатор ва каҷ ҷой гирифтаанд ва ҳалқаҳои кӯндаланг ташкил намекунанд. Ангуштон гирдшакл мебошанд.
Дар наринаҳо дар пеши сӯрохии клоака ду қатори сӯрохчаҳои барҷаста мавҷуд аст. Дар модинаҳо онҳо хеле хурдтар буда, одатан дар як қатор ҷойгиранд.
Ранги пушт аз хокистарранги кабудтоб ва хокистарии сурбӣ то зардтоб ё зарди сурхтоб фарқ мекунад. Дар пушти наринаҳо одатан 5–6 рахи хокистарии тира ё қаҳваранги тира дида мешавад. Дар қисми миёнаи пушт баъзан доғҳои равшани ромбшакл низ ҳастанд. Гулӯ сафед буда, нақшҳои хокистарии дарозрӯя ё мармармонанд дорад.
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Офтобгардакҳои заминӣ]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Покистон]]
nai1li4diz1vqrpcqq2oqt2nlk2nea5
Соли 2023
0
333227
1484478
1484326
2026-08-23T09:18:27Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* август */ илова
1484478
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2023}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2023}}
== [[Январ]] ==
* [[24 январ]] — Дар [[Душанбе]] маҷлиси васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар он натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар соли 2022 ҷамъбаст гардида, вазифаҳои асосии рушди мамлакат барои соли 2023 муайян карда шуданд. Аз ҷумла, рушди иқтисодӣ, ҷалби сармоя, афзоиши иқтидорҳои истеҳсолӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва татбиқи ҳадафҳои стратегии кишвар мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/30007
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-01-24
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/01/ma-lisi-vasei-ukumati-um-ur1ii-1to-ikiston-ba-kori-hud-o-o-namud/
|title=Имрӯз маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-01-24
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[23 феврал]] — Дар Тоҷикистон 30-солагии [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Ба муносибати ин санаи таърихӣ дар [[Душанбе]] чорабиниҳои тантанавӣ баргузор шуданд.<ref>{{Cite web
|url=https://old.vkd.tj/index.php/en/information/news-archive/35526-chorabinii-far-ang-bakhshida-ba-r-zi-ta-sisjobii-uvva-oi-musalla-i-um-urii-to-ikiston-4
|title=Cultural program in honor of the Day of the creation of the Armed Forces of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-02-21
|website=vkd.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://dushanbe.tj/en/articles/1121-marosimi-am-basti-festivali-afsaronu-sarbozoni-sha-ri-dushanbe
|title=Маросими ҷамъбасти фестивали афсарон ва сарбозони шаҳри Душанбе
|author=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе
|date=2023-02-22
|website=dushanbe.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[22 март|22]]–[[24 март]] — Дар [[Ню-Йорк]] '''Конфронси оби Созмони Милали Муттаҳид-2023''' баргузор гардид, ки онро [[Тоҷикистон]] ва [[Нидерланд]] ҳамраисӣ карданд. Конфронс аввалин чорабинии сатҳи баланди [[Созмони Милали Муттаҳид]] оид ба масъалаҳои об баъди соли 1977 буда, ба баррасии иҷрои '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' ва таҳияи Water Action Agenda (Рӯзномаи амали об) равона гардид. [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар он иштирок ва суханронӣ намуд. <ref>{{Cite web
|url=https://www.un.org/en/desa/opening-statement-un-2023-water-conference
|title=Opening statement to the UN 2023 Water Conference
|author=Созмони Милали Муттаҳид
|date=2023-03-22
|website=un.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://mfa.tj/en/main/view/12352/participation-in-the-closing-ceremony-of-the-un-water-conference
|title=Participation in the closing ceremony of the UN Water Conference
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-03-24
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/events/2023/03/22/un-2023-water-conference
|title=UN 2023 Water Conference
|author=Бонки ҷаҳонӣ
|date=2023-03-22
|website=worldbank.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[25 апрел]] — Дар шаҳри [[Левакант]] агрегати №1-и [[Нерӯгоҳи барқи обии Сарбанд]] ба истифода дода шуд. Ҳамзамон корҳои сохтмон ва таҷдиди қитъаҳои роҳи байналмилалии [[Бохтар]]–[[Левакант]] ва [[Левакант]]–[[Лолазор]] оғоз гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.medt.tj/en/news/news-of-the-ministry?start=708
|title=Commissioning of hydraulic unit No. 1 of Sarband HPP in the city of Levakant
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-04-25
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.medt.tj/en/news/news-of-the-ministry?start=708
|title=Laying the foundation stone for construction and reconstruction of Bokhtar-Levakant and Levakant-Lolazor highways
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-04-25
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[18 май|18]]–[[19 май]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Сиан]]и Ҷумҳурии Мардумии Чин дар чорабиниҳои нахустин '''Саммити Чин–Осиёи Марказӣ''' иштирок намуд. 19 май саммит таҳти раёсати Президенти Чин [[Си Ҷинпин]] баргузор гардида, роҳбарони [[Чин]] ва панҷ кишвари [[Осиёи Марказӣ]] '''Эъломияи Сиан''' ва маҷмӯи санадҳои марбут ба густариши ҳамкории минтақавиро қабул карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202305/t20230519_11080116.html
|title=President Xi Jinping Chairs the Inaugural China-Central Asia Summit and Delivers a Keynote Speech
|author=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|date=2023-05-19
|website=fmprc.gov.cn
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.gov.cn/eng/wjb/zzjg_663340/yzs_663350/xwlb_663352/202305/t20230519_11080118.html
|title=President Xi Jinping and the Presidents of the Five Central Asian Countries Jointly Meet the Press
|author=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|date=2023-05-19
|website=mfa.gov.cn
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://medt.tj/en/news/news-of-the-ministry/2654-vstrecha-s-predstavitelyami-kompanij-kitajskoi-narodnoy-respubliki
|title=Meeting with representatives of business and investment companies of the People's Republic of China
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-05-18
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[5 июн|5]]–[[7 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси байналмилалии сатҳи баланд таҳти унвони «Осиёи Марказӣ: ба сӯи ояндаи устувор тавассути ниҳоди қавии минтақавӣ», бахшида ба '''30-солагии Фонди байналмилалии наҷоти Арал''' баргузор гардид. Дар чорабинӣ намояндагони давлатҳои муассиси Фонди байналмилалии наҷоти Арал ва созмонҳои байналмилалӣ масъалаҳои ҳамкории минтақавӣ, об, муҳити зист ва барқарорсозии ҳавзаи [[Баҳри Арал]]-ро баррасӣ карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://sic-icsd.com.tm/en/meropriyatiya/sobytiya/23rd-meeting-of-ifas-board-convened-in-dushanbe
|title=23rd Meeting of IFAS Board convened in Dushanbe
|author=Scientific Information Center of Interstate Commission for Sustainable Development
|date=2023-06-05
|website=sic-icsd.com.tm
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.undp.org/tajikistan/press-releases/building-resilience-tajikistan-mainstreaming-climate-risk-assessment-support-adaptation
|title=Building resilience in Tajikistan: Mainstreaming climate risk assessment to support adaptation
|author=UNDP Tajikistan
|date=2023-06-12
|website=undp.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://cawater-info.net/news/archive_e.htm
|title=Resolution of the Participants of the International Conference “Central Asia: towards Sustainable Future through a Strong Regional Institution”
|author=CAWater-Info
|date=2023-06-08
|website=cawater-info.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[19 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Ҷидда]]и [[Арабистони Саудӣ]] дар нахустин '''Саммити Осиёи Марказӣ–Шӯрои ҳамкории кишварҳои арабии Халиҷ''' иштирок намуд. Дар нишаст масъалаҳои таҳкими муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, сармоягузорӣ, нақлиёт, энергетика, амнияти озуқаворӣ, об ва иқлим баррасӣ гардида, санади муштараки сарони давлатҳо қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/foreign_trips/35290
|title=Иштирок дар нахустин нишасти сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва кишварҳои арабии Халиҷ
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-07-19
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://archive.fm.gov.om/en/7776/
|title=Joint statement of GCC Central Asia Summit
|author=Ministry of Foreign Affairs of the Sultanate of Oman
|date=2023-07-19
|website=fm.gov.om
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.arabnews.com/node/2340786/amp
|title=GCC countries cement ties, unlock potential of partnership with Central Asian C5 bloc at summit in Saudi Arabia
|author=Arab News
|date=2023-07-19
|website=arabnews.com
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[15 август]]— Дар ноҳияи [[Дарвоз]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] корхонаи истеҳсоли омехтаҳои хушки сохтмонӣ ва ранги [[ҶДММ «Шимшо»]] ба истифода супорида шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат»''' ва '''ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон''' бунёд гардида, ба рушди саноати коркард ва истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ равона шудааст.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/08/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-darvoz-korhonai-iste-soli-omehta-oi-hushki-sohtmon-va-rangi-dmm-shimsho-ro-ba-istifoda-suporidand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Дарвоз корхонаи истеҳсоли омехтаҳои хушки сохтмонӣ ва ранги ҶДММ «Шимшо»-ро ба истифода супориданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-08-15
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/36370
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[30 август]] — Дар натиҷаи боришоти шадид, сел, ярч ва обхезиҳо дар як қатор минтақаҳои [[Тоҷикистон]] талафоти ҷонӣ ва хисороти ҷиддӣ ба қайд гирифта шуд. Ҳодисаҳои табиӣ ба инфрасохтор ва манзилҳои аҳолӣ зарар расониданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/
|title=АМИТ «Ховар»
|author=АМИТ «Ховар»
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[14 сентябр]] — Дар [[Душанбе]] Вохӯрии панҷуми машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ баргузор гардид. Дар он роҳбарони [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Тоҷикистон]], [[Туркманистон]] ва [[Ӯзбекистон]] иштирок карданд. [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласаро раисӣ намуд. Дар натиҷа маҷмӯи санадҳо барои густариши ҳамкории минтақавӣ қабул гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://mfa.tj/tg/bishkek/view/13346/brifing-oid-ba-natijahoi-vokhurii-panjumi-jashnii-mashvaratii-saroni-davlatthoi-osijoi-markazi
|title=Брифинг оид ба натиҷаҳои Вохӯрии панҷуми ҷашнии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-09-14
|website=mfa.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://unrcca.unmissions.org/en/news/srsg-kaha-imnadze-participates-fifth-consultative-meeting-heads-state-central-asia
|title=SRSG Kaha Imnadze participates at the Fifth Consultative Meeting of Heads of State of Central Asia
|author=United Nations Regional Centre for Preventive Diplomacy for Central Asia
|date=2023-09-14
|website=unmissions.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uzdaily.uz/en/president-of-uzbekistan-puts-forward-several-proposals-on-the-prospects-for-further-interaction-between-central-asian-states/
|title=President of Uzbekistan puts forward several proposals on the prospects for further interaction between Central Asian states
|author=UzDaily
|date=2023-09-14
|website=uzdaily.uz
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[15 сентябр]] — Дар [[Душанбе]] ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои муассиси '''Фонди байналмилалии наҷоти Арал''' баргузор гардид. Дар он роҳбарони давлатҳои муассиси Фонд масъалаҳои фаъолияти минбаъдаи созмон, истифодаи оқилонаи захираҳои об, ҳифзи муҳити зист ва татбиқи барномаҳои ҳавзаи Аралро баррасӣ карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://cawater-info.net/library/eng/icwc/98-en.pdf
|title=BULLETIN № 5 (98)
|author=CAWater-Info
|date=2023-09-15
|website=cawater-info.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.newscentralasia.net/2023/09/15/dushanbe-meeting-of-the-council-of-the-heads-of-the-founding-states-of-the-international-fund-for-saving-the-aral-sea-outcomes/
|title=Dushanbe Meeting of the Council of the Heads of the Founding States of the International Fund for Saving the Aral Sea – Outcomes
|author=News Central Asia
|date=2023-09-15
|website=newscentralasia.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[20 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид''' дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ намуд. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, об ва пиряхҳо, амнияти байналмилалӣ, [[Афғонистон]], терроризм, рушди устувор ва тақвияти ҳамкории минтақавӣ матраҳ гардиданд. Президент инчунин аз натиҷаҳои Конфронси оби СММ-2023 ва Вохӯрии панҷуми машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ёдовар шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/31530
|title=Суханронӣ дар мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-09-20
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://digitallibrary.un.org/record/4034568/files/A_78_PV.6-EN.pdf
|title=Official Records of the General Assembly — Address by Mr. Emomali Rahmon, President of the Republic of Tajikistan
|author=Созмони Милали Муттаҳид
|date=2023-09-20
|website=un.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[13 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешваои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Бишкек]] дар ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' иштирок ва суханронӣ намуд. Дар ҷаласа масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ, фарҳангӣ ва гуманитарӣ баррасӣ гардида, аз рӯи натиҷаҳои он 15 қарор ва санад қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/10/prezidenti-um-urii-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-azoi-idm-ishtirok-namudand/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои аъзои ИДМ иштирок намуданд
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-10-13
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=News and documents of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[9 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Тошканд]] дар '''Саммити Созмони ҳамкории иқтисодӣ''' иштирок ва суханронӣ намуд. Дар нишаст масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, тиҷорат, нақлиёт, энергетика ва робитаҳои минтақавӣ баррасӣ гардиданд. <ref>{{Cite web
|url=https://akn.tj/en/category/president/page/37/
|title=Participation in the 16th Meeting of Heads of State of the Economic Cooperation Organization
|author=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-09
|website=akn.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[21 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо сафари расмӣ ба [[Федератсияи Русия]] рафт ва дар [[Москва]] бо Президенти Русия [[Владимир Путин]] мулоқоту музокироти сатҳи олӣ анҷом дод. Ҷонибҳо масъалаҳои шарикии стратегӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ, фарҳангӣ-гуманитарӣ ва амниятиро баррасӣ намуданд. <ref>{{Cite web
|url=https://ctd.tj/en/2023/11/21/meeting-and-negotiations-at-the-highest-level-between-tajikistan-and-russia/
|title=Meeting and negotiations at the highest level between Tajikistan and Russia
|author=Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-21
|website=ctd.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=Signing ceremony of new documents of cooperation between the Republic of Tajikistan and the Russian Federation
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-22
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[1 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Конфронси тағйирёбии иқлими СММ (COP28)''' дар [[Дубай]] иштирок ва суханронӣ намуд. Тоҷикистон дар доираи COP28 масъалаҳои об, иқлим, пиряхҳо ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлимро пеш бурд. Ҳамчунин дар ҳошияи конфронс павилиони «Об барои иқлим» ба фаъолият оғоз кард.<ref>{{Cite web
|url=https://unfccc.int/cop28/high-level
|title=World Climate Action Summit and high-level segment at COP28
|author=UNFCCC
|date=2023-12-01
|website=unfccc.int
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://dushanbewaterprocess.org/opening-of-the-water-for-climate-pavilion-as-part-of-cop28/
|title=Opening of the “Water for Climate” pavilion as part of COP28
|author=Dushanbe Water Process
|date=2023-12-02
|website=dushanbewaterprocess.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[28 декабр]] — Дар [[Душанбе]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар ҷамъбаст гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ ва вазифаҳои минбаъдаи рушди мамлакат муайян карда шуданд. Аз ҷумла, таъкид гардид, ки [[ММД]]-и Тоҷикистон дар [[соли 2023]] нисбат ба соли қаблӣ 8,3 фоиз афзоиш ёфта, ба беш аз 130 миллиард сомонӣ расид.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/32191
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston/
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-12-28
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/12/soli-2023-ma-m-i-ma-suloti-dohilii-to-ikiston-8-3-ziyod-gardid/
|title=Соли 2023 Маҷмӯи маҳсулоти дохилии Тоҷикистон 8,3 % зиёд гардид
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-12-28
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2023}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2023]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
phhfnoz4y0qgspp0qfx86wdt53e37ul
1484479
1484478
2026-08-23T09:22:39Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484479
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2023}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2023}}
== [[Январ]] ==
* [[24 январ]] — Дар [[Душанбе]] маҷлиси васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар он натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар соли 2022 ҷамъбаст гардида, вазифаҳои асосии рушди мамлакат барои соли 2023 муайян карда шуданд. Аз ҷумла, рушди иқтисодӣ, ҷалби сармоя, афзоиши иқтидорҳои истеҳсолӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва татбиқи ҳадафҳои стратегии кишвар мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/30007
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-01-24
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/01/ma-lisi-vasei-ukumati-um-ur1ii-1to-ikiston-ba-kori-hud-o-o-namud/
|title=Имрӯз маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-01-24
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[23 феврал]] — Дар Тоҷикистон 30-солагии [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Ба муносибати ин санаи таърихӣ дар [[Душанбе]] чорабиниҳои тантанавӣ баргузор шуданд.<ref>{{Cite web
|url=https://old.vkd.tj/index.php/en/information/news-archive/35526-chorabinii-far-ang-bakhshida-ba-r-zi-ta-sisjobii-uvva-oi-musalla-i-um-urii-to-ikiston-4
|title=Cultural program in honor of the Day of the creation of the Armed Forces of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-02-21
|website=vkd.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://dushanbe.tj/en/articles/1121-marosimi-am-basti-festivali-afsaronu-sarbozoni-sha-ri-dushanbe
|title=Маросими ҷамъбасти фестивали афсарон ва сарбозони шаҳри Душанбе
|author=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе
|date=2023-02-22
|website=dushanbe.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[22 март|22]]–[[24 март]] — Дар [[Ню-Йорк]] '''Конфронси оби Созмони Милали Муттаҳид-2023''' баргузор гардид, ки онро [[Тоҷикистон]] ва [[Нидерланд]] ҳамраисӣ карданд. Конфронс аввалин чорабинии сатҳи баланди [[Созмони Милали Муттаҳид]] оид ба масъалаҳои об баъди соли 1977 буда, ба баррасии иҷрои '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' ва таҳияи Water Action Agenda (Рӯзномаи амали об) равона гардид. [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар он иштирок ва суханронӣ намуд. <ref>{{Cite web
|url=https://www.un.org/en/desa/opening-statement-un-2023-water-conference
|title=Opening statement to the UN 2023 Water Conference
|author=Созмони Милали Муттаҳид
|date=2023-03-22
|website=un.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://mfa.tj/en/main/view/12352/participation-in-the-closing-ceremony-of-the-un-water-conference
|title=Participation in the closing ceremony of the UN Water Conference
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-03-24
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/events/2023/03/22/un-2023-water-conference
|title=UN 2023 Water Conference
|author=Бонки ҷаҳонӣ
|date=2023-03-22
|website=worldbank.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[25 апрел]] — Дар шаҳри [[Левакант]] агрегати №1-и [[Нерӯгоҳи барқи обии Сарбанд]] ба истифода дода шуд. Ҳамзамон корҳои сохтмон ва таҷдиди қитъаҳои роҳи байналмилалии [[Бохтар]]–[[Левакант]] ва [[Левакант]]–[[Лолазор]] оғоз гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.medt.tj/en/news/news-of-the-ministry?start=708
|title=Commissioning of hydraulic unit No. 1 of Sarband HPP in the city of Levakant
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-04-25
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.medt.tj/en/news/news-of-the-ministry?start=708
|title=Laying the foundation stone for construction and reconstruction of Bokhtar-Levakant and Levakant-Lolazor highways
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-04-25
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[18 май|18]]–[[19 май]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Сиан]]и Ҷумҳурии Мардумии Чин дар чорабиниҳои нахустин '''Саммити Чин–Осиёи Марказӣ''' иштирок намуд. 19 май саммит таҳти раёсати Президенти Чин [[Си Ҷинпин]] баргузор гардида, роҳбарони [[Чин]] ва панҷ кишвари [[Осиёи Марказӣ]] '''Эъломияи Сиан''' ва маҷмӯи санадҳои марбут ба густариши ҳамкории минтақавиро қабул карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202305/t20230519_11080116.html
|title=President Xi Jinping Chairs the Inaugural China-Central Asia Summit and Delivers a Keynote Speech
|author=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|date=2023-05-19
|website=fmprc.gov.cn
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.gov.cn/eng/wjb/zzjg_663340/yzs_663350/xwlb_663352/202305/t20230519_11080118.html
|title=President Xi Jinping and the Presidents of the Five Central Asian Countries Jointly Meet the Press
|author=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|date=2023-05-19
|website=mfa.gov.cn
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://medt.tj/en/news/news-of-the-ministry/2654-vstrecha-s-predstavitelyami-kompanij-kitajskoi-narodnoy-respubliki
|title=Meeting with representatives of business and investment companies of the People's Republic of China
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-05-18
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[5 июн|5]]–[[7 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси байналмилалии сатҳи баланд таҳти унвони «Осиёи Марказӣ: ба сӯи ояндаи устувор тавассути ниҳоди қавии минтақавӣ», бахшида ба '''30-солагии Фонди байналмилалии наҷоти Арал''' баргузор гардид. Дар чорабинӣ намояндагони давлатҳои муассиси Фонди байналмилалии наҷоти Арал ва созмонҳои байналмилалӣ масъалаҳои ҳамкории минтақавӣ, об, муҳити зист ва барқарорсозии ҳавзаи [[Баҳри Арал]]-ро баррасӣ карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://sic-icsd.com.tm/en/meropriyatiya/sobytiya/23rd-meeting-of-ifas-board-convened-in-dushanbe
|title=23rd Meeting of IFAS Board convened in Dushanbe
|author=Scientific Information Center of Interstate Commission for Sustainable Development
|date=2023-06-05
|website=sic-icsd.com.tm
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.undp.org/tajikistan/press-releases/building-resilience-tajikistan-mainstreaming-climate-risk-assessment-support-adaptation
|title=Building resilience in Tajikistan: Mainstreaming climate risk assessment to support adaptation
|author=UNDP Tajikistan
|date=2023-06-12
|website=undp.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://cawater-info.net/news/archive_e.htm
|title=Resolution of the Participants of the International Conference “Central Asia: towards Sustainable Future through a Strong Regional Institution”
|author=CAWater-Info
|date=2023-06-08
|website=cawater-info.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[19 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Ҷидда]]и [[Арабистони Саудӣ]] дар нахустин '''Саммити Осиёи Марказӣ–Шӯрои ҳамкории кишварҳои арабии Халиҷ''' иштирок намуд. Дар нишаст масъалаҳои таҳкими муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, сармоягузорӣ, нақлиёт, энергетика, амнияти озуқаворӣ, об ва иқлим баррасӣ гардида, санади муштараки сарони давлатҳо қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/foreign_trips/35290
|title=Иштирок дар нахустин нишасти сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва кишварҳои арабии Халиҷ
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-07-19
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://archive.fm.gov.om/en/7776/
|title=Joint statement of GCC Central Asia Summit
|author=Ministry of Foreign Affairs of the Sultanate of Oman
|date=2023-07-19
|website=fm.gov.om
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.arabnews.com/node/2340786/amp
|title=GCC countries cement ties, unlock potential of partnership with Central Asian C5 bloc at summit in Saudi Arabia
|author=Arab News
|date=2023-07-19
|website=arabnews.com
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[15 август]]— Дар ноҳияи [[Дарвоз]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] корхонаи истеҳсоли омехтаҳои хушки сохтмонӣ ва ранги [[ҶДММ «Шимшо»]] ба истифода супорида шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат»''' ва '''ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон''' бунёд гардида, ба рушди саноати коркард ва истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ равона шудааст.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/08/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-darvoz-korhonai-iste-soli-omehta-oi-hushki-sohtmon-va-rangi-dmm-shimsho-ro-ba-istifoda-suporidand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Дарвоз корхонаи истеҳсоли омехтаҳои хушки сохтмонӣ ва ранги ҶДММ «Шимшо»-ро ба истифода супориданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-08-15
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/36370
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[30 август]] — Дар натиҷаи боришоти шадид, сел, ярч ва обхезиҳо дар як қатор минтақаҳои [[Тоҷикистон]] талафоти ҷонӣ ва хисороти ҷиддӣ ба қайд гирифта шуд. Ҳодисаҳои табиӣ ба инфрасохтор ва манзилҳои аҳолӣ зарар расониданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/
|title=АМИТ «Ховар»
|author=АМИТ «Ховар»
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[14 сентябр]] — Дар [[Душанбе]] Вохӯрии панҷуми машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ баргузор гардид. Дар он роҳбарони [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Тоҷикистон]], [[Туркманистон]] ва [[Ӯзбекистон]] иштирок карданд. [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласаро раисӣ намуд. Дар натиҷа маҷмӯи санадҳо барои густариши ҳамкории минтақавӣ қабул гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://mfa.tj/tg/bishkek/view/13346/brifing-oid-ba-natijahoi-vokhurii-panjumi-jashnii-mashvaratii-saroni-davlatthoi-osijoi-markazi
|title=Брифинг оид ба натиҷаҳои Вохӯрии панҷуми ҷашнии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-09-14
|website=mfa.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://unrcca.unmissions.org/en/news/srsg-kaha-imnadze-participates-fifth-consultative-meeting-heads-state-central-asia
|title=SRSG Kaha Imnadze participates at the Fifth Consultative Meeting of Heads of State of Central Asia
|author=United Nations Regional Centre for Preventive Diplomacy for Central Asia
|date=2023-09-14
|website=unmissions.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uzdaily.uz/en/president-of-uzbekistan-puts-forward-several-proposals-on-the-prospects-for-further-interaction-between-central-asian-states/
|title=President of Uzbekistan puts forward several proposals on the prospects for further interaction between Central Asian states
|author=UzDaily
|date=2023-09-14
|website=uzdaily.uz
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[15 сентябр]] — Дар [[Душанбе]] ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои муассиси '''Фонди байналмилалии наҷоти Арал''' баргузор гардид. Дар он роҳбарони давлатҳои муассиси Фонд масъалаҳои фаъолияти минбаъдаи созмон, истифодаи оқилонаи захираҳои об, ҳифзи муҳити зист ва татбиқи барномаҳои ҳавзаи Аралро баррасӣ карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://cawater-info.net/library/eng/icwc/98-en.pdf
|title=BULLETIN № 5 (98)
|author=CAWater-Info
|date=2023-09-15
|website=cawater-info.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.newscentralasia.net/2023/09/15/dushanbe-meeting-of-the-council-of-the-heads-of-the-founding-states-of-the-international-fund-for-saving-the-aral-sea-outcomes/
|title=Dushanbe Meeting of the Council of the Heads of the Founding States of the International Fund for Saving the Aral Sea – Outcomes
|author=News Central Asia
|date=2023-09-15
|website=newscentralasia.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[20 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид''' дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ намуд. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, об ва пиряхҳо, амнияти байналмилалӣ, [[Афғонистон]], терроризм, рушди устувор ва тақвияти ҳамкории минтақавӣ матраҳ гардиданд. Президент инчунин аз натиҷаҳои Конфронси оби СММ-2023 ва Вохӯрии панҷуми машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ёдовар шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/31530
|title=Суханронӣ дар мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-09-20
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://digitallibrary.un.org/record/4034568/files/A_78_PV.6-EN.pdf
|title=Official Records of the General Assembly — Address by Mr. Emomali Rahmon, President of the Republic of Tajikistan
|author=Созмони Милали Муттаҳид
|date=2023-09-20
|website=un.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[13 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешваои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Бишкек]] дар ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' иштирок ва суханронӣ намуд. Дар ҷаласа масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ, фарҳангӣ ва гуманитарӣ баррасӣ гардида, аз рӯи натиҷаҳои он 15 қарор ва санад қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/10/prezidenti-um-urii-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-azoi-idm-ishtirok-namudand/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои аъзои ИДМ иштирок намуданд
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-10-13
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=News and documents of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[9 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Тошканд]] дар '''Саммити Созмони ҳамкории иқтисодӣ''' иштирок ва суханронӣ намуд. Дар нишаст масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, тиҷорат, нақлиёт, энергетика ва робитаҳои минтақавӣ баррасӣ гардиданд. <ref>{{Cite web
|url=https://akn.tj/en/category/president/page/37/
|title=Participation in the 16th Meeting of Heads of State of the Economic Cooperation Organization
|author=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-09
|website=akn.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[21 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо сафари расмӣ ба [[Федератсияи Русия]] рафт ва дар [[Москва]] бо Президенти Русия [[Владимир Путин]] мулоқоту музокироти сатҳи олӣ анҷом дод. Ҷонибҳо масъалаҳои шарикии стратегӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ, фарҳангӣ-гуманитарӣ ва амниятиро баррасӣ намуданд. <ref>{{Cite web
|url=https://ctd.tj/en/2023/11/21/meeting-and-negotiations-at-the-highest-level-between-tajikistan-and-russia/
|title=Meeting and negotiations at the highest level between Tajikistan and Russia
|author=Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-21
|website=ctd.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=Signing ceremony of new documents of cooperation between the Republic of Tajikistan and the Russian Federation
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-22
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[1 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Конфронси тағйирёбии иқлими СММ (COP28)''' дар [[Дубай]] иштирок ва суханронӣ намуд. Тоҷикистон дар доираи COP28 масъалаҳои об, иқлим, пиряхҳо ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлимро пеш бурд. Ҳамчунин дар ҳошияи конфронс павилиони «Об барои иқлим» ба фаъолият оғоз кард.<ref>{{Cite web
|url=https://unfccc.int/cop28/high-level
|title=World Climate Action Summit and high-level segment at COP28
|author=UNFCCC
|date=2023-12-01
|website=unfccc.int
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://dushanbewaterprocess.org/opening-of-the-water-for-climate-pavilion-as-part-of-cop28/
|title=Opening of the “Water for Climate” pavilion as part of COP28
|author=Dushanbe Water Process
|date=2023-12-02
|website=dushanbewaterprocess.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[28 декабр]] — Дар [[Душанбе]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти унвони «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар ҷамъбаст гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ ва вазифаҳои минбаъдаи рушди мамлакат муайян карда шуданд. Аз ҷумла, таъкид гардид, ки [[ММД]]-и Тоҷикистон дар [[соли 2023]] нисбат ба соли қаблӣ 8,3 фоиз афзоиш ёфта, ба беш аз 130 миллиард сомонӣ расид.<ref>{{Cite web|url=https://president.tj/node/32191
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston/
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-12-28
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/12/soli-2023-ma-m-i-ma-suloti-dohilii-to-ikiston-8-3-ziyod-gardid/
|title=Соли 2023 Маҷмӯи маҳсулоти дохилии Тоҷикистон 8,3 % зиёд гардид
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-12-28
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[Соли 2023]] — Дар [[Тоҷикистон]] 729 корхонаи нави саноатӣ ба истифода дода шуд. Афзоиши шумораи корхонаҳои нав ба рушди саноати коркард, истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд. Ин натиҷа дар доираи татбиқи ҳадафи чоруми стратегии миллӣ — саноатикунонии босуръати кишвар ба даст омад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2024/01/suhanronii-prezidenti-um-urii-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-vasei-ukumati-um-urii-to-ikiston-oid-ba-nati-a-oi-rushdi-i-tisodivu-i-timoii-kishvar-dar-soli-2023-va-vazifa-o-baroi-soli-2024/
|title=Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоии кишвар дар соли 2023
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-01
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/36370
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри соли 2023
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2023}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2023]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
3yztiq9wvh97aluj9p1h2t9l7vhz495
Рӯйдодҳои соли 2023
0
333238
1484480
1484330
2026-08-23T09:25:27Z
Шухрат Саъдиев
5132
азнавсозии вироиши мақола
1484480
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2023}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2023}}
== [[Рӯйдодҳо]] ==
== [[Январ]] ==
* [[24 январ]] — Дар [[Душанбе]] маҷлиси васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар он натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар соли 2022 ҷамъбаст гардида, вазифаҳои асосии рушди мамлакат барои соли 2023 муайян карда шуданд. Аз ҷумла, рушди иқтисодӣ, ҷалби сармоя, афзоиши иқтидорҳои истеҳсолӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва татбиқи ҳадафҳои стратегии кишвар мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/30007
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-01-24
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/01/ma-lisi-vasei-ukumati-um-ur1ii-1to-ikiston-ba-kori-hud-o-o-namud/
|title=Имрӯз маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-01-24
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[23 феврал]] — Дар Тоҷикистон 30-солагии [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Ба муносибати ин санаи таърихӣ дар [[Душанбе]] чорабиниҳои тантанавӣ баргузор шуданд.<ref>{{Cite web
|url=https://old.vkd.tj/index.php/en/information/news-archive/35526-chorabinii-far-ang-bakhshida-ba-r-zi-ta-sisjobii-uvva-oi-musalla-i-um-urii-to-ikiston-4
|title=Cultural program in honor of the Day of the creation of the Armed Forces of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-02-21
|website=vkd.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://dushanbe.tj/en/articles/1121-marosimi-am-basti-festivali-afsaronu-sarbozoni-sha-ri-dushanbe
|title=Маросими ҷамъбасти фестивали афсарон ва сарбозони шаҳри Душанбе
|author=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе
|date=2023-02-22
|website=dushanbe.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[22 март|22]]–[[24 март]] — Дар [[Ню-Йорк]] '''Конфронси оби Созмони Милали Муттаҳид-2023''' баргузор гардид, ки онро [[Тоҷикистон]] ва [[Нидерланд]] ҳамраисӣ карданд. Конфронс аввалин чорабинии сатҳи баланди [[Созмони Милали Муттаҳид]] оид ба масъалаҳои об баъди соли 1977 буда, ба баррасии иҷрои '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' ва таҳияи Water Action Agenda (Рӯзномаи амали об) равона гардид. [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар он иштирок ва суханронӣ намуд. <ref>{{Cite web
|url=https://www.un.org/en/desa/opening-statement-un-2023-water-conference
|title=Opening statement to the UN 2023 Water Conference
|author=Созмони Милали Муттаҳид
|date=2023-03-22
|website=un.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://mfa.tj/en/main/view/12352/participation-in-the-closing-ceremony-of-the-un-water-conference
|title=Participation in the closing ceremony of the UN Water Conference
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-03-24
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/events/2023/03/22/un-2023-water-conference
|title=UN 2023 Water Conference
|author=Бонки ҷаҳонӣ
|date=2023-03-22
|website=worldbank.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Апрел]] ==
* [[25 апрел]] — Дар шаҳри [[Левакант]] агрегати №1-и [[Нерӯгоҳи барқи обии Сарбанд]] ба истифода дода шуд. Ҳамзамон корҳои сохтмон ва таҷдиди қитъаҳои роҳи байналмилалии [[Бохтар]]–[[Левакант]] ва [[Левакант]]–[[Лолазор]] оғоз гардиданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.medt.tj/en/news/news-of-the-ministry?start=708
|title=Commissioning of hydraulic unit No. 1 of Sarband HPP in the city of Levakant
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-04-25
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.medt.tj/en/news/news-of-the-ministry?start=708
|title=Laying the foundation stone for construction and reconstruction of Bokhtar-Levakant and Levakant-Lolazor highways
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-04-25
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[18 май|18]]–[[19 май]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Сиан]]и Ҷумҳурии Мардумии Чин дар чорабиниҳои нахустин '''Саммити Чин–Осиёи Марказӣ''' иштирок намуд. 19 май саммит таҳти раёсати Президенти Чин [[Си Ҷинпин]] баргузор гардида, роҳбарони [[Чин]] ва панҷ кишвари [[Осиёи Марказӣ]] '''Эъломияи Сиан''' ва маҷмӯи санадҳои марбут ба густариши ҳамкории минтақавиро қабул карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202305/t20230519_11080116.html
|title=President Xi Jinping Chairs the Inaugural China-Central Asia Summit and Delivers a Keynote Speech
|author=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|date=2023-05-19
|website=fmprc.gov.cn
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.gov.cn/eng/wjb/zzjg_663340/yzs_663350/xwlb_663352/202305/t20230519_11080118.html
|title=President Xi Jinping and the Presidents of the Five Central Asian Countries Jointly Meet the Press
|author=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|date=2023-05-19
|website=mfa.gov.cn
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://medt.tj/en/news/news-of-the-ministry/2654-vstrecha-s-predstavitelyami-kompanij-kitajskoi-narodnoy-respubliki
|title=Meeting with representatives of business and investment companies of the People's Republic of China
|author=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-05-18
|website=medt.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[5 июн|5]]–[[7 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси байналмилалии сатҳи баланд таҳти унвони «Осиёи Марказӣ: ба сӯи ояндаи устувор тавассути ниҳоди қавии минтақавӣ», бахшида ба '''30-солагии Фонди байналмилалии наҷоти Арал''' баргузор гардид. Дар чорабинӣ намояндагони давлатҳои муассиси Фонди байналмилалии наҷоти Арал ва созмонҳои байналмилалӣ масъалаҳои ҳамкории минтақавӣ, об, муҳити зист ва барқарорсозии ҳавзаи [[Баҳри Арал]]-ро баррасӣ карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://sic-icsd.com.tm/en/meropriyatiya/sobytiya/23rd-meeting-of-ifas-board-convened-in-dushanbe
|title=23rd Meeting of IFAS Board convened in Dushanbe
|author=Scientific Information Center of Interstate Commission for Sustainable Development
|date=2023-06-05
|website=sic-icsd.com.tm
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.undp.org/tajikistan/press-releases/building-resilience-tajikistan-mainstreaming-climate-risk-assessment-support-adaptation
|title=Building resilience in Tajikistan: Mainstreaming climate risk assessment to support adaptation
|author=UNDP Tajikistan
|date=2023-06-12
|website=undp.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://cawater-info.net/news/archive_e.htm
|title=Resolution of the Participants of the International Conference “Central Asia: towards Sustainable Future through a Strong Regional Institution”
|author=CAWater-Info
|date=2023-06-08
|website=cawater-info.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[19 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Ҷидда]]и [[Арабистони Саудӣ]] дар нахустин '''Саммити Осиёи Марказӣ–Шӯрои ҳамкории кишварҳои арабии Халиҷ''' иштирок намуд. Дар нишаст масъалаҳои таҳкими муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, сармоягузорӣ, нақлиёт, энергетика, амнияти озуқаворӣ, об ва иқлим баррасӣ гардида, санади муштараки сарони давлатҳо қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/foreign_trips/35290
|title=Иштирок дар нахустин нишасти сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ва кишварҳои арабии Халиҷ
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-07-19
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://archive.fm.gov.om/en/7776/
|title=Joint statement of GCC Central Asia Summit
|author=Ministry of Foreign Affairs of the Sultanate of Oman
|date=2023-07-19
|website=fm.gov.om
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.arabnews.com/node/2340786/amp
|title=GCC countries cement ties, unlock potential of partnership with Central Asian C5 bloc at summit in Saudi Arabia
|author=Arab News
|date=2023-07-19
|website=arabnews.com
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[15 август]]— Дар ноҳияи [[Дарвоз]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] корхонаи истеҳсоли омехтаҳои хушки сохтмонӣ ва ранги [[ҶДММ «Шимшо»]] ба истифода супорида шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат»''' ва '''ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон''' бунёд гардида, ба рушди саноати коркард ва истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ равона шудааст.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/08/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-darvoz-korhonai-iste-soli-omehta-oi-hushki-sohtmon-va-rangi-dmm-shimsho-ro-ba-istifoda-suporidand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Дарвоз корхонаи истеҳсоли омехтаҳои хушки сохтмонӣ ва ранги ҶДММ «Шимшо»-ро ба истифода супориданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-08-15
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/36370
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[30 август]] — Дар натиҷаи боришоти шадид, сел, ярч ва обхезиҳо дар як қатор минтақаҳои [[Тоҷикистон]] талафоти ҷонӣ ва хисороти ҷиддӣ ба қайд гирифта шуд. Ҳодисаҳои табиӣ ба инфрасохтор ва манзилҳои аҳолӣ зарар расониданд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/
|title=АМИТ «Ховар»
|author=АМИТ «Ховар»
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[14 сентябр]] — Дар [[Душанбе]] Вохӯрии панҷуми машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ баргузор гардид. Дар он роҳбарони [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Тоҷикистон]], [[Туркманистон]] ва [[Ӯзбекистон]] иштирок карданд. [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласаро раисӣ намуд. Дар натиҷа маҷмӯи санадҳо барои густариши ҳамкории минтақавӣ қабул гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://mfa.tj/tg/bishkek/view/13346/brifing-oid-ba-natijahoi-vokhurii-panjumi-jashnii-mashvaratii-saroni-davlatthoi-osijoi-markazi
|title=Брифинг оид ба натиҷаҳои Вохӯрии панҷуми ҷашнии машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-09-14
|website=mfa.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://unrcca.unmissions.org/en/news/srsg-kaha-imnadze-participates-fifth-consultative-meeting-heads-state-central-asia
|title=SRSG Kaha Imnadze participates at the Fifth Consultative Meeting of Heads of State of Central Asia
|author=United Nations Regional Centre for Preventive Diplomacy for Central Asia
|date=2023-09-14
|website=unmissions.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uzdaily.uz/en/president-of-uzbekistan-puts-forward-several-proposals-on-the-prospects-for-further-interaction-between-central-asian-states/
|title=President of Uzbekistan puts forward several proposals on the prospects for further interaction between Central Asian states
|author=UzDaily
|date=2023-09-14
|website=uzdaily.uz
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[15 сентябр]] — Дар [[Душанбе]] ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои муассиси '''Фонди байналмилалии наҷоти Арал''' баргузор гардид. Дар он роҳбарони давлатҳои муассиси Фонд масъалаҳои фаъолияти минбаъдаи созмон, истифодаи оқилонаи захираҳои об, ҳифзи муҳити зист ва татбиқи барномаҳои ҳавзаи Аралро баррасӣ карданд.<ref>{{Cite web
|url=https://cawater-info.net/library/eng/icwc/98-en.pdf
|title=BULLETIN № 5 (98)
|author=CAWater-Info
|date=2023-09-15
|website=cawater-info.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.newscentralasia.net/2023/09/15/dushanbe-meeting-of-the-council-of-the-heads-of-the-founding-states-of-the-international-fund-for-saving-the-aral-sea-outcomes/
|title=Dushanbe Meeting of the Council of the Heads of the Founding States of the International Fund for Saving the Aral Sea – Outcomes
|author=News Central Asia
|date=2023-09-15
|website=newscentralasia.net
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[20 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид''' дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ намуд. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, об ва пиряхҳо, амнияти байналмилалӣ, [[Афғонистон]], терроризм, рушди устувор ва тақвияти ҳамкории минтақавӣ матраҳ гардиданд. Президент инчунин аз натиҷаҳои Конфронси оби СММ-2023 ва Вохӯрии панҷуми машваратии сарони давлатҳои Осиёи Марказӣ ёдовар шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://president.tj/node/31530
|title=Суханронӣ дар мубоҳисаҳои умумии иҷлоси 78-уми Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-09-20
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://digitallibrary.un.org/record/4034568/files/A_78_PV.6-EN.pdf
|title=Official Records of the General Assembly — Address by Mr. Emomali Rahmon, President of the Republic of Tajikistan
|author=Созмони Милали Муттаҳид
|date=2023-09-20
|website=un.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[13 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешваои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Бишкек]] дар ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' иштирок ва суханронӣ намуд. Дар ҷаласа масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ, фарҳангӣ ва гуманитарӣ баррасӣ гардида, аз рӯи натиҷаҳои он 15 қарор ва санад қабул шуд.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/10/prezidenti-um-urii-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-azoi-idm-ishtirok-namudand/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои аъзои ИДМ иштирок намуданд
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-10-13
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=News and documents of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[9 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Тошканд]] дар '''Саммити Созмони ҳамкории иқтисодӣ''' иштирок ва суханронӣ намуд. Дар нишаст масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, тиҷорат, нақлиёт, энергетика ва робитаҳои минтақавӣ баррасӣ гардиданд. <ref>{{Cite web
|url=https://akn.tj/en/category/president/page/37/
|title=Participation in the 16th Meeting of Heads of State of the Economic Cooperation Organization
|author=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-09
|website=akn.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[21 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо сафари расмӣ ба [[Федератсияи Русия]] рафт ва дар [[Москва]] бо Президенти Русия [[Владимир Путин]] мулоқоту музокироти сатҳи олӣ анҷом дод. Ҷонибҳо масъалаҳои шарикии стратегӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ, фарҳангӣ-гуманитарӣ ва амниятиро баррасӣ намуданд. <ref>{{Cite web
|url=https://ctd.tj/en/2023/11/21/meeting-and-negotiations-at-the-highest-level-between-tajikistan-and-russia/
|title=Meeting and negotiations at the highest level between Tajikistan and Russia
|author=Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-21
|website=ctd.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.mfa.tj/en/main/search?page=125
|title=Signing ceremony of new documents of cooperation between the Republic of Tajikistan and the Russian Federation
|author=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-11-22
|website=mfa.tj
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[1 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Конфронси тағйирёбии иқлими СММ (COP28)''' дар [[Дубай]] иштирок ва суханронӣ намуд. Тоҷикистон дар доираи COP28 масъалаҳои об, иқлим, пиряхҳо ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлимро пеш бурд. Ҳамчунин дар ҳошияи конфронс павилиони «Об барои иқлим» ба фаъолият оғоз кард.<ref>{{Cite web
|url=https://unfccc.int/cop28/high-level
|title=World Climate Action Summit and high-level segment at COP28
|author=UNFCCC
|date=2023-12-01
|website=unfccc.int
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://dushanbewaterprocess.org/opening-of-the-water-for-climate-pavilion-as-part-of-cop28/
|title=Opening of the “Water for Climate” pavilion as part of COP28
|author=Dushanbe Water Process
|date=2023-12-02
|website=dushanbewaterprocess.org
|language=en
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[28 декабр]] — Дар [[Душанбе]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти унвони «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар ҷамъбаст гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ ва вазифаҳои минбаъдаи рушди мамлакат муайян карда шуданд. Аз ҷумла, таъкид гардид, ки [[ММД]]-и Тоҷикистон дар [[соли 2023]] нисбат ба соли қаблӣ 8,3 фоиз афзоиш ёфта, ба беш аз 130 миллиард сомонӣ расид.<ref>{{Cite web|url=https://president.tj/node/32191
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|website=president.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston/
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-12-28
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/12/soli-2023-ma-m-i-ma-suloti-dohilii-to-ikiston-8-3-ziyod-gardid/
|title=Соли 2023 Маҷмӯи маҳсулоти дохилии Тоҷикистон 8,3 % зиёд гардид
|author=АМИТ «Ховар»
|date=2023-12-28
|website=khovar.tj
|language=tg
|access-date=2026-08-21
}}</ref>
* [[Соли 2023]] — Дар [[Тоҷикистон]] 729 корхонаи нави саноатӣ ба истифода дода шуд. Афзоиши шумораи корхонаҳои нав ба рушди саноати коркард, истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд. Ин натиҷа дар доираи татбиқи ҳадафи чоруми стратегии миллӣ — саноатикунонии босуръати кишвар ба даст омад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2024/01/suhanronii-prezidenti-um-urii-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-vasei-ukumati-um-urii-to-ikiston-oid-ba-nati-a-oi-rushdi-i-tisodivu-i-timoii-kishvar-dar-soli-2023-va-vazifa-o-baroi-soli-2024/
|title=Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоии кишвар дар соли 2023
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-01
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/36370
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри соли 2023
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2023-12-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2023}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2023| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2023]]
6irmbigzvmut5hiy2s0drnuy439b3t9
Соли 2024
0
333240
1484481
1484325
2026-08-23T09:33:53Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Феврал */ илова
1484481
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2024}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2024}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — Дар [[Тоҷикистон]] '''«Соли маърифати ҳуқуқӣ»''' оғоз гардид. Ин ташаббус ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амалӣ шуда, ҳадафи он баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, тарғиби арзишҳои демократӣ ва таҳкими эҳтиром ба [[қонун]] мебошад. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/36378|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» эълон намудани соли 2024|website=president.tj|date=2023-12-30|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=«СОЛИ МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ». Шарҳи коршиносон доир ба ҳадафҳои эълони ин сол|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[12 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фармони кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон, '''намояндагии доимии Тоҷикистон дар назди Созмони Милали Муттаҳид оид ба маориф, илм ва фарҳанг''' таъсис дода шуд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/farmoni-prezidenti-um-urii-um-urii-to-ikiston-38/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — миёни [[Тоҷикистон]] ва [[Қатар]] 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид. Санадҳо соҳаҳои андозбандӣ, мубодилаи иттилооти молиявӣ, ҳолатҳои фавқулода, иқтисод, сармоягузорӣ ва ҳамкориҳои башардӯстиро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/333152|title=Миёни Тоҷикистону Қатар 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид|website=Asia-Plus|date=2024-01-22|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.airnav.tj/en/presscenter_en/news_en/1060-president-of-tajikistan-emomali-rahmon-leaves-for-state-visit-to-state-of-qatar.html|title=President of Tajikistan Emomali Rahmon leaves for state visit to State of Qatar|website=Tajik Air Navigation|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Лубнон]] бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи худ '''ба марҳилаи плей-оффи Ҷоми Осиё роҳ ёфт'''. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/MD3/M26-TJK-v-LBN.pdf|title=Tajikistan 2–1 Lebanon — Match Summary|website=AFC|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023-ajati-ni-oii-dastai-muntahabi-millii-to-ikiston-baroi-ishtirok-dar-musobi-a-elon-shud/|title=ҶОМИ ОСИЁ-2023. Ҳайати ниҳоии дастаи мунтахаби миллии Тоҷикистон барои иштирок дар мусобиқа эълон шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар даври 1/8-ниҳоии '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Амороти Муттаҳидаи Араб]] дар силсилаи зарбаҳои 11-метра бо ҳисоби 5:3 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи футболи кишвар ба даври чорякниҳоии мусобиқаи қитъавӣ — '''Ҷоми Осиё-2023''' роҳ ёфт.<ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/M38-TJK-v-UAE.pdf|title=Tajikistan 1–1 United Arab Emirates — Round of 16 Match Summary|website=AFC|date=2024-01-28|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/la-zai-tarih-va-alabai-arzanda-pir-zii-navbatii-to-ikiston-dar-omi-osiyo-2023-dar-sarhati-somona-oi-varzishii-a-on-aror-girift/|title=Лаҳзаи таърихӣ ва ғалабаи арзанда! Пирӯзии навбатии Тоҷикистон дар Ҷоми Осиё-2023|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20240129/igor-cherevchenko-muntahabi-toikiston-boyad-dar-vati-asos-alaba-mekard|title=Тоҷикистон ба чорякфинали Ҷоми Осиё роҳ ёфт|website=Asia-Plus|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Феврал]] ==
* [[2 феврал]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар чорякфинали '''Ҷоми Осиё-2023''' бо [[Урдун]] рақобат намуда, дар ин марҳилаи мусобиқа иштирокашро анҷом дод. Роҳи мунтахаби Тоҷикистон то чорякфинал яке аз натиҷаҳои беҳтарини таърихи футболи кишвар ба ҳисоб рафт. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/|title=AFC Asian Cup 2023 — Match Reports|website=AFC|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023/|title=Ҷоми Осиё-2023 — хабарҳо ва натиҷаҳои иштироки Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[27 феврал]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба низоми фаъолияти филиалҳои Муассисаи давлатии «[[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]]» дар вилоятҳои [[Вилояти Хатлон]] ва [[Вилояти Суғд]] тағйир ворид намуд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104 санади ҳуқуқии тасдиқкунандаи тағйироти мазкур гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=147734
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104
|website=ADLIA — махзани санадҳои ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2024-02-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=46348
|title=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=2022-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[20 март]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Наврӯз]]и [[соли 2024]] паёми шодбошӣ ирсол намуд. Дар он аҳамияти Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, рамзи эҳёи табиат, дӯстӣ ва ҳамбастагии халқҳо таъкид гардид. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37140|title=Паёми шодбошӣ ба ифтихори Наврӯзи соли 2024|website=president.tj|date=2024-03-20|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37156|title=Суханронӣ дар маросими баргузории карнавали наврӯзии «Корвони шодӣ»|website=president.tj|date=2024-03-25|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Апрел]] ==
* [[9 апрел]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Иди Фитр]] паёми шодбошӣ ирсол намуда, аҳамияти арзишҳои маънавӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, хайрхоҳӣ ва эҳсонкориро таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=http://president.tj/node/33036|title=Паёми шодбошии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муносибати иди саиди Фитр|website=president.tj|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://piti.tj/en/archive/202404|title=April 2024 — Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодӣ|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Май]] ==
* [[8 май]] — Маҷлиси намояндагони [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] як қатор санадҳои марбут ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии кишварро баррасӣ ва тасдиқ намуд. Аз ҷумла, раванди густариши ҳамкории Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ дар самти маориф, илм, фарҳанг ва рушди устувор идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.tj/|title=Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=parliament.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июн]] ==
* [[10 июн|10]]–[[13 июн]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] '''Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' баргузор гардид. Дар конфронс роҳбарон, вазирон ва намояндагони баландпояи кишварҳо, созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, бахши хусусӣ ва доираҳои илмӣ иштирок намуданд. Дар натиҷа '''Эъломияи Душанбе''' қабул гардид. '''Санади тасдиқкунанда:''' Эъломияи ниҳоии Конфронси сеюми байналмилалии оби Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.cawater-info.net/library/eng/dushanbe_water-2024-en.pdf|title=Third High-Level International Conference on the International Decade for Action “Water for Sustainable Development”, 2018–2028 — Final Declaration|website=CAWater-Info|date=2024-06-13|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/en/observances/world-water-day|title=United Nations — Water and sustainable development|website=United Nations|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=Раванди оби Душанбе ва Конфронси сеюми оби Душанбе|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[3 июл|3]]–[[4 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Саммити сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай''' дар [[Остона]] иштирок намуд. Дар натиҷаи саммит [[Ҷумҳурии Беларус]] ба ҳайси узви нави комилҳуқуқ ба Созмони ҳамкории Шанхай қабул гардид ва як қатор санадҳои ҳамкорӣ ба имзо расиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.sectsco.org/|title=Shanghai Cooperation Organisation|website=sectsco.org|date=2024-07-04|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/|title=Рӯйдодҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 июл|4]]–[[6 июл]] — [[Сӣ Ҷинпинг]], Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин, бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад. [[5 июл]] дар [[Душанбе]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Сӣ Ҷинпинг]] дар бораи рушди шарикии ҳамаҷонибаи ҳамкории стратегӣ миёни Тоҷикистон ва Чин дар давраи нав изҳороти муштарак қабул намуда, беш аз 20 санади байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ иваз карданд. Дар доираи сафар биноҳои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] низ ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240714_11453552.html|title=Xi Jinping Holds Talks with Tajik President Emomali Rahmon|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/bilateral_relations/china/37883|title=Мулоқоту музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Чин|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/china/37889|title=Изҳороти матбуотӣ аз рӯйи натиҷаҳои сафари давлатии Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[5 июл]] — Дар Душанбе маросими сарфарозгардонии [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо [[Ордени Дӯстӣ (Чин)|ордени «Дӯстӣ»]]-и [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] баргузор гардид. Ин мукофоти олии Чин барои шаҳрвандони хориҷӣ ба Эмомалӣ Раҳмон барои саҳми ӯ дар рушди муносибатҳои дӯстии Тоҷикистону Чин супорида шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/meetings/37885|title=Маросими сарфарозгардонии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо мукофоти олии Ҷумҳурии Мардумии Чин — ордени «Дӯстӣ»|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240715_11454065.html|title=Xi Jinping Awards Tajik President Emomali Rahmon the Friendship Medal|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Август]] ==
* [[31 август]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амри баргузории озмуни ҷумҳуриявии «Беҳтарин китоби илмӣ, мақолаи илмӣ ва мақолаи илмию оммавӣ»-ро ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва «Соли маърифати ҳуқуқӣ» тасдиқ намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Сентябр]] ==
* [[24 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар ҷаласаи 79-уми он дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ кард. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, рушди устувор, амнияти байналмилалӣ ва ташаббуси Тоҷикистон дар соҳаи илмҳои криосфера баррасӣ шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://gadebate.un.org/sites/default/files/gastatements/79/tj_en.pdf|title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan at the General Debate of the 79th Session of the United Nations General Assembly|website=United Nations General Debate|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4088420/files/A_79_PV.7-EN.pdf|title=General Assembly — 79th session, 7th plenary meeting: Address by Mr. Emomali Rahmon|website=United Nations Digital Library|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/|title=Хабарҳо ва суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-09-24|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Октябр]] ==
* [[октябр]] — Дар доираи омодагӣ ба таҷлили 30-солагии [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ оид ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва шарҳу тавзеҳи меъёрҳои Қонуни асосии кишвар идома ёфтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — 30-солагии қабули Конститутсия|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — Дар [[Душанбе]] 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси тантанавӣ суханронӣ карда, нақши Конститутсияро дар ташаккули давлатдории навини Тоҷикистон, таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва рушди низоми ҳуқуқии кишвар таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Суханронӣ дар маҷлиси тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48649|title=Иштирок дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/48654|title=Выступление на торжественном заседании в честь 30-летия принятия Конституции Республики Таджикистан|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — Номинатсияи муштараки [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] «[[Меҳргон]]» ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарияти [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуд. Ҳамзамон номинатсияи муштараки Тоҷикистон, [[Афғонистон]], Эрон ва [[Ӯзбекистон]] — «Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ» низ ба ҳамин феҳрист шомил гардид. Қарори иҷлосияи 19-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар [[Асунсион]], [[Парагвай]]<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=«Ҷашни Меҳргон» расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/sanati-rubobsoz-va-rubobnavoz-in-asbobi-musi-ii-millii-to-ikon-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimodd-vorid-gardid/|title=Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддӣ ворид карда шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-07|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/09/Final%20Deliverables%20-%20Map%20ENG.pdf|title=UNESCO — Intangible Cultural Heritage: Tajikistan|website=UNESCO|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо фармон интихоботи нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро ба [[2 март]]и [[соли 2025]] ва интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]-ро ба [[28 март]]и [[соли 2025]] таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/49111|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|website=president.tj|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/moni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-39-3/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20241204/farmon-imzo-shud-rzi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-toikiston-malum-gardid|title=Фармон имзо шуд! Рӯзи баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон маълум гардид|website=Asia-Plus|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]]и [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми солонаи худро]] «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ироа намуд. Паём бори аввал дар бинои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисод, саноат, энергетика, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва ҳамкориҳои байналмилалиро муайян намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49227|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49223|title=Оғози ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/49225|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2024}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2024]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
c3gp55jotdw06519gvbeaxkz8qf8y7s
1484482
1484481
2026-08-23T09:36:30Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Ноябр */ илова
1484482
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2024}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2024}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — Дар [[Тоҷикистон]] '''«Соли маърифати ҳуқуқӣ»''' оғоз гардид. Ин ташаббус ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амалӣ шуда, ҳадафи он баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, тарғиби арзишҳои демократӣ ва таҳкими эҳтиром ба [[қонун]] мебошад. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/36378|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» эълон намудани соли 2024|website=president.tj|date=2023-12-30|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=«СОЛИ МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ». Шарҳи коршиносон доир ба ҳадафҳои эълони ин сол|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[12 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фармони кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон, '''намояндагии доимии Тоҷикистон дар назди Созмони Милали Муттаҳид оид ба маориф, илм ва фарҳанг''' таъсис дода шуд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/farmoni-prezidenti-um-urii-um-urii-to-ikiston-38/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — миёни [[Тоҷикистон]] ва [[Қатар]] 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид. Санадҳо соҳаҳои андозбандӣ, мубодилаи иттилооти молиявӣ, ҳолатҳои фавқулода, иқтисод, сармоягузорӣ ва ҳамкориҳои башардӯстиро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/333152|title=Миёни Тоҷикистону Қатар 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид|website=Asia-Plus|date=2024-01-22|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.airnav.tj/en/presscenter_en/news_en/1060-president-of-tajikistan-emomali-rahmon-leaves-for-state-visit-to-state-of-qatar.html|title=President of Tajikistan Emomali Rahmon leaves for state visit to State of Qatar|website=Tajik Air Navigation|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Лубнон]] бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи худ '''ба марҳилаи плей-оффи Ҷоми Осиё роҳ ёфт'''. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/MD3/M26-TJK-v-LBN.pdf|title=Tajikistan 2–1 Lebanon — Match Summary|website=AFC|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023-ajati-ni-oii-dastai-muntahabi-millii-to-ikiston-baroi-ishtirok-dar-musobi-a-elon-shud/|title=ҶОМИ ОСИЁ-2023. Ҳайати ниҳоии дастаи мунтахаби миллии Тоҷикистон барои иштирок дар мусобиқа эълон шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар даври 1/8-ниҳоии '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Амороти Муттаҳидаи Араб]] дар силсилаи зарбаҳои 11-метра бо ҳисоби 5:3 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи футболи кишвар ба даври чорякниҳоии мусобиқаи қитъавӣ — '''Ҷоми Осиё-2023''' роҳ ёфт.<ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/M38-TJK-v-UAE.pdf|title=Tajikistan 1–1 United Arab Emirates — Round of 16 Match Summary|website=AFC|date=2024-01-28|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/la-zai-tarih-va-alabai-arzanda-pir-zii-navbatii-to-ikiston-dar-omi-osiyo-2023-dar-sarhati-somona-oi-varzishii-a-on-aror-girift/|title=Лаҳзаи таърихӣ ва ғалабаи арзанда! Пирӯзии навбатии Тоҷикистон дар Ҷоми Осиё-2023|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20240129/igor-cherevchenko-muntahabi-toikiston-boyad-dar-vati-asos-alaba-mekard|title=Тоҷикистон ба чорякфинали Ҷоми Осиё роҳ ёфт|website=Asia-Plus|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Феврал]] ==
* [[2 феврал]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар чорякфинали '''Ҷоми Осиё-2023''' бо [[Урдун]] рақобат намуда, дар ин марҳилаи мусобиқа иштирокашро анҷом дод. Роҳи мунтахаби Тоҷикистон то чорякфинал яке аз натиҷаҳои беҳтарини таърихи футболи кишвар ба ҳисоб рафт. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/|title=AFC Asian Cup 2023 — Match Reports|website=AFC|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023/|title=Ҷоми Осиё-2023 — хабарҳо ва натиҷаҳои иштироки Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[27 феврал]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба низоми фаъолияти филиалҳои Муассисаи давлатии «[[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]]» дар вилоятҳои [[Вилояти Хатлон]] ва [[Вилояти Суғд]] тағйир ворид намуд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104 санади ҳуқуқии тасдиқкунандаи тағйироти мазкур гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=147734
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104
|website=ADLIA — махзани санадҳои ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2024-02-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=46348
|title=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=2022-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[20 март]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Наврӯз]]и [[соли 2024]] паёми шодбошӣ ирсол намуд. Дар он аҳамияти Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, рамзи эҳёи табиат, дӯстӣ ва ҳамбастагии халқҳо таъкид гардид. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37140|title=Паёми шодбошӣ ба ифтихори Наврӯзи соли 2024|website=president.tj|date=2024-03-20|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37156|title=Суханронӣ дар маросими баргузории карнавали наврӯзии «Корвони шодӣ»|website=president.tj|date=2024-03-25|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Апрел]] ==
* [[9 апрел]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Иди Фитр]] паёми шодбошӣ ирсол намуда, аҳамияти арзишҳои маънавӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, хайрхоҳӣ ва эҳсонкориро таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=http://president.tj/node/33036|title=Паёми шодбошии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муносибати иди саиди Фитр|website=president.tj|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://piti.tj/en/archive/202404|title=April 2024 — Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодӣ|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Май]] ==
* [[8 май]] — Маҷлиси намояндагони [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] як қатор санадҳои марбут ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии кишварро баррасӣ ва тасдиқ намуд. Аз ҷумла, раванди густариши ҳамкории Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ дар самти маориф, илм, фарҳанг ва рушди устувор идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.tj/|title=Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=parliament.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июн]] ==
* [[10 июн|10]]–[[13 июн]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] '''Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' баргузор гардид. Дар конфронс роҳбарон, вазирон ва намояндагони баландпояи кишварҳо, созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, бахши хусусӣ ва доираҳои илмӣ иштирок намуданд. Дар натиҷа '''Эъломияи Душанбе''' қабул гардид. '''Санади тасдиқкунанда:''' Эъломияи ниҳоии Конфронси сеюми байналмилалии оби Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.cawater-info.net/library/eng/dushanbe_water-2024-en.pdf|title=Third High-Level International Conference on the International Decade for Action “Water for Sustainable Development”, 2018–2028 — Final Declaration|website=CAWater-Info|date=2024-06-13|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/en/observances/world-water-day|title=United Nations — Water and sustainable development|website=United Nations|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=Раванди оби Душанбе ва Конфронси сеюми оби Душанбе|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[3 июл|3]]–[[4 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Саммити сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай''' дар [[Остона]] иштирок намуд. Дар натиҷаи саммит [[Ҷумҳурии Беларус]] ба ҳайси узви нави комилҳуқуқ ба Созмони ҳамкории Шанхай қабул гардид ва як қатор санадҳои ҳамкорӣ ба имзо расиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.sectsco.org/|title=Shanghai Cooperation Organisation|website=sectsco.org|date=2024-07-04|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/|title=Рӯйдодҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 июл|4]]–[[6 июл]] — [[Сӣ Ҷинпинг]], Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин, бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад. [[5 июл]] дар [[Душанбе]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Сӣ Ҷинпинг]] дар бораи рушди шарикии ҳамаҷонибаи ҳамкории стратегӣ миёни Тоҷикистон ва Чин дар давраи нав изҳороти муштарак қабул намуда, беш аз 20 санади байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ иваз карданд. Дар доираи сафар биноҳои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] низ ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240714_11453552.html|title=Xi Jinping Holds Talks with Tajik President Emomali Rahmon|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/bilateral_relations/china/37883|title=Мулоқоту музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Чин|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/china/37889|title=Изҳороти матбуотӣ аз рӯйи натиҷаҳои сафари давлатии Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[5 июл]] — Дар Душанбе маросими сарфарозгардонии [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо [[Ордени Дӯстӣ (Чин)|ордени «Дӯстӣ»]]-и [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] баргузор гардид. Ин мукофоти олии Чин барои шаҳрвандони хориҷӣ ба Эмомалӣ Раҳмон барои саҳми ӯ дар рушди муносибатҳои дӯстии Тоҷикистону Чин супорида шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/meetings/37885|title=Маросими сарфарозгардонии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо мукофоти олии Ҷумҳурии Мардумии Чин — ордени «Дӯстӣ»|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240715_11454065.html|title=Xi Jinping Awards Tajik President Emomali Rahmon the Friendship Medal|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Август]] ==
* [[31 август]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амри баргузории озмуни ҷумҳуриявии «Беҳтарин китоби илмӣ, мақолаи илмӣ ва мақолаи илмию оммавӣ»-ро ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва «Соли маърифати ҳуқуқӣ» тасдиқ намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Сентябр]] ==
* [[24 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар ҷаласаи 79-уми он дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ кард. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, рушди устувор, амнияти байналмилалӣ ва ташаббуси Тоҷикистон дар соҳаи илмҳои криосфера баррасӣ шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://gadebate.un.org/sites/default/files/gastatements/79/tj_en.pdf|title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan at the General Debate of the 79th Session of the United Nations General Assembly|website=United Nations General Debate|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4088420/files/A_79_PV.7-EN.pdf|title=General Assembly — 79th session, 7th plenary meeting: Address by Mr. Emomali Rahmon|website=United Nations Digital Library|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/|title=Хабарҳо ва суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-09-24|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Октябр]] ==
* [[октябр]] — Дар доираи омодагӣ ба таҷлили 30-солагии [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ оид ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва шарҳу тавзеҳи меъёрҳои Қонуни асосии кишвар идома ёфтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — 30-солагии қабули Конститутсия|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — Дар [[Душанбе]] 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси тантанавӣ суханронӣ карда, нақши Конститутсияро дар ташаккули давлатдории навини Тоҷикистон, таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва рушди низоми ҳуқуқии кишвар таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Суханронӣ дар маҷлиси тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48649|title=Иштирок дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/48654|title=Выступление на торжественном заседании в честь 30-летия принятия Конституции Республики Таджикистан|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[7 ноябр]] — Дар ноҳияи [[Кӯшониён]]и [[вилояти Хатлон]] корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни [[ҶДММ «Вахш Саноат»]] ба истифода дода шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат (2022–2026)»''' бунёд гардида, ба рушди мошинсозӣ, истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат мекунад.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-k-shoniyon-korhonai-iste-soli-mototsikl-oi-ducharha-va-secharha-oi-gunoguni-dmm-vahsh-sanoat-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Кӯшониён корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни ҶДММ «Вахш Саноат»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-11-07
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/domestic_trips/
|title=Сафарҳои дохилии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — Номинатсияи муштараки [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] «[[Меҳргон]]» ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарияти [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуд. Ҳамзамон номинатсияи муштараки Тоҷикистон, [[Афғонистон]], Эрон ва [[Ӯзбекистон]] — «Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ» низ ба ҳамин феҳрист шомил гардид. Қарори иҷлосияи 19-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар [[Асунсион]], [[Парагвай]]<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=«Ҷашни Меҳргон» расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/sanati-rubobsoz-va-rubobnavoz-in-asbobi-musi-ii-millii-to-ikon-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimodd-vorid-gardid/|title=Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддӣ ворид карда шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-07|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/09/Final%20Deliverables%20-%20Map%20ENG.pdf|title=UNESCO — Intangible Cultural Heritage: Tajikistan|website=UNESCO|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо фармон интихоботи нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро ба [[2 март]]и [[соли 2025]] ва интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]-ро ба [[28 март]]и [[соли 2025]] таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/49111|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|website=president.tj|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/moni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-39-3/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20241204/farmon-imzo-shud-rzi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-toikiston-malum-gardid|title=Фармон имзо шуд! Рӯзи баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон маълум гардид|website=Asia-Plus|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]]и [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми солонаи худро]] «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ироа намуд. Паём бори аввал дар бинои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисод, саноат, энергетика, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва ҳамкориҳои байналмилалиро муайян намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49227|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49223|title=Оғози ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/49225|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2024}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2024]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
2ncmgljdrov8ogbb3kkw2wnozgxjs3q
1484483
1484482
2026-08-23T09:41:10Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484483
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2024}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2024}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — Дар [[Тоҷикистон]] '''«Соли маърифати ҳуқуқӣ»''' оғоз гардид. Ин ташаббус ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амалӣ шуда, ҳадафи он баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, тарғиби арзишҳои демократӣ ва таҳкими эҳтиром ба [[қонун]] мебошад. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/36378|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» эълон намудани соли 2024|website=president.tj|date=2023-12-30|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=«СОЛИ МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ». Шарҳи коршиносон доир ба ҳадафҳои эълони ин сол|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[12 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фармони кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон, '''намояндагии доимии Тоҷикистон дар назди Созмони Милали Муттаҳид оид ба маориф, илм ва фарҳанг''' таъсис дода шуд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/farmoni-prezidenti-um-urii-um-urii-to-ikiston-38/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — миёни [[Тоҷикистон]] ва [[Қатар]] 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид. Санадҳо соҳаҳои андозбандӣ, мубодилаи иттилооти молиявӣ, ҳолатҳои фавқулода, иқтисод, сармоягузорӣ ва ҳамкориҳои башардӯстиро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/333152|title=Миёни Тоҷикистону Қатар 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид|website=Asia-Plus|date=2024-01-22|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.airnav.tj/en/presscenter_en/news_en/1060-president-of-tajikistan-emomali-rahmon-leaves-for-state-visit-to-state-of-qatar.html|title=President of Tajikistan Emomali Rahmon leaves for state visit to State of Qatar|website=Tajik Air Navigation|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Лубнон]] бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи худ '''ба марҳилаи плей-оффи Ҷоми Осиё роҳ ёфт'''. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/MD3/M26-TJK-v-LBN.pdf|title=Tajikistan 2–1 Lebanon — Match Summary|website=AFC|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023-ajati-ni-oii-dastai-muntahabi-millii-to-ikiston-baroi-ishtirok-dar-musobi-a-elon-shud/|title=ҶОМИ ОСИЁ-2023. Ҳайати ниҳоии дастаи мунтахаби миллии Тоҷикистон барои иштирок дар мусобиқа эълон шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар даври 1/8-ниҳоии '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Амороти Муттаҳидаи Араб]] дар силсилаи зарбаҳои 11-метра бо ҳисоби 5:3 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи футболи кишвар ба даври чорякниҳоии мусобиқаи қитъавӣ — '''Ҷоми Осиё-2023''' роҳ ёфт.<ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/M38-TJK-v-UAE.pdf|title=Tajikistan 1–1 United Arab Emirates — Round of 16 Match Summary|website=AFC|date=2024-01-28|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/la-zai-tarih-va-alabai-arzanda-pir-zii-navbatii-to-ikiston-dar-omi-osiyo-2023-dar-sarhati-somona-oi-varzishii-a-on-aror-girift/|title=Лаҳзаи таърихӣ ва ғалабаи арзанда! Пирӯзии навбатии Тоҷикистон дар Ҷоми Осиё-2023|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20240129/igor-cherevchenko-muntahabi-toikiston-boyad-dar-vati-asos-alaba-mekard|title=Тоҷикистон ба чорякфинали Ҷоми Осиё роҳ ёфт|website=Asia-Plus|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Феврал]] ==
* [[2 феврал]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар чорякфинали '''Ҷоми Осиё-2023''' бо [[Урдун]] рақобат намуда, дар ин марҳилаи мусобиқа иштирокашро анҷом дод. Роҳи мунтахаби Тоҷикистон то чорякфинал яке аз натиҷаҳои беҳтарини таърихи футболи кишвар ба ҳисоб рафт. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/|title=AFC Asian Cup 2023 — Match Reports|website=AFC|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023/|title=Ҷоми Осиё-2023 — хабарҳо ва натиҷаҳои иштироки Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[27 феврал]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба низоми фаъолияти филиалҳои Муассисаи давлатии «[[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]]» дар вилоятҳои [[Вилояти Хатлон]] ва [[Вилояти Суғд]] тағйир ворид намуд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104 санади ҳуқуқии тасдиқкунандаи тағйироти мазкур гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=147734
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104
|website=ADLIA — махзани санадҳои ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2024-02-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=46348
|title=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=2022-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[20 март]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Наврӯз]]и [[соли 2024]] паёми шодбошӣ ирсол намуд. Дар он аҳамияти Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, рамзи эҳёи табиат, дӯстӣ ва ҳамбастагии халқҳо таъкид гардид. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37140|title=Паёми шодбошӣ ба ифтихори Наврӯзи соли 2024|website=president.tj|date=2024-03-20|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37156|title=Суханронӣ дар маросими баргузории карнавали наврӯзии «Корвони шодӣ»|website=president.tj|date=2024-03-25|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Апрел]] ==
* [[9 апрел]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Иди Фитр]] паёми шодбошӣ ирсол намуда, аҳамияти арзишҳои маънавӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, хайрхоҳӣ ва эҳсонкориро таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=http://president.tj/node/33036|title=Паёми шодбошии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муносибати иди саиди Фитр|website=president.tj|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://piti.tj/en/archive/202404|title=April 2024 — Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодӣ|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Май]] ==
* [[8 май]] — Маҷлиси намояндагони [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] як қатор санадҳои марбут ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии кишварро баррасӣ ва тасдиқ намуд. Аз ҷумла, раванди густариши ҳамкории Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ дар самти маориф, илм, фарҳанг ва рушди устувор идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.tj/|title=Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=parliament.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июн]] ==
* [[10 июн|10]]–[[13 июн]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] '''Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' баргузор гардид. Дар конфронс роҳбарон, вазирон ва намояндагони баландпояи кишварҳо, созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, бахши хусусӣ ва доираҳои илмӣ иштирок намуданд. Дар натиҷа '''Эъломияи Душанбе''' қабул гардид. '''Санади тасдиқкунанда:''' Эъломияи ниҳоии Конфронси сеюми байналмилалии оби Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.cawater-info.net/library/eng/dushanbe_water-2024-en.pdf|title=Third High-Level International Conference on the International Decade for Action “Water for Sustainable Development”, 2018–2028 — Final Declaration|website=CAWater-Info|date=2024-06-13|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/en/observances/world-water-day|title=United Nations — Water and sustainable development|website=United Nations|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=Раванди оби Душанбе ва Конфронси сеюми оби Душанбе|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[3 июл|3]]–[[4 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Саммити сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай''' дар [[Остона]] иштирок намуд. Дар натиҷаи саммит [[Ҷумҳурии Беларус]] ба ҳайси узви нави комилҳуқуқ ба Созмони ҳамкории Шанхай қабул гардид ва як қатор санадҳои ҳамкорӣ ба имзо расиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.sectsco.org/|title=Shanghai Cooperation Organisation|website=sectsco.org|date=2024-07-04|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/|title=Рӯйдодҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 июл|4]]–[[6 июл]] — [[Сӣ Ҷинпинг]], Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин, бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад. [[5 июл]] дар [[Душанбе]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Сӣ Ҷинпинг]] дар бораи рушди шарикии ҳамаҷонибаи ҳамкории стратегӣ миёни Тоҷикистон ва Чин дар давраи нав изҳороти муштарак қабул намуда, беш аз 20 санади байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ иваз карданд. Дар доираи сафар биноҳои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] низ ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240714_11453552.html|title=Xi Jinping Holds Talks with Tajik President Emomali Rahmon|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/bilateral_relations/china/37883|title=Мулоқоту музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Чин|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/china/37889|title=Изҳороти матбуотӣ аз рӯйи натиҷаҳои сафари давлатии Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[5 июл]] — Дар Душанбе маросими сарфарозгардонии [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо [[Ордени Дӯстӣ (Чин)|ордени «Дӯстӣ»]]-и [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] баргузор гардид. Ин мукофоти олии Чин барои шаҳрвандони хориҷӣ ба Эмомалӣ Раҳмон барои саҳми ӯ дар рушди муносибатҳои дӯстии Тоҷикистону Чин супорида шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/meetings/37885|title=Маросими сарфарозгардонии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо мукофоти олии Ҷумҳурии Мардумии Чин — ордени «Дӯстӣ»|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240715_11454065.html|title=Xi Jinping Awards Tajik President Emomali Rahmon the Friendship Medal|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Август]] ==
* [[31 август]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амри баргузории озмуни ҷумҳуриявии «Беҳтарин китоби илмӣ, мақолаи илмӣ ва мақолаи илмию оммавӣ»-ро ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва «Соли маърифати ҳуқуқӣ» тасдиқ намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Сентябр]] ==
* [[24 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар ҷаласаи 79-уми он дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ кард. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, рушди устувор, амнияти байналмилалӣ ва ташаббуси Тоҷикистон дар соҳаи илмҳои криосфера баррасӣ шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://gadebate.un.org/sites/default/files/gastatements/79/tj_en.pdf|title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan at the General Debate of the 79th Session of the United Nations General Assembly|website=United Nations General Debate|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4088420/files/A_79_PV.7-EN.pdf|title=General Assembly — 79th session, 7th plenary meeting: Address by Mr. Emomali Rahmon|website=United Nations Digital Library|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/|title=Хабарҳо ва суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-09-24|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Октябр]] ==
* [[октябр]] — Дар доираи омодагӣ ба таҷлили 30-солагии [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ оид ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва шарҳу тавзеҳи меъёрҳои Қонуни асосии кишвар идома ёфтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — 30-солагии қабули Конститутсия|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — Дар [[Душанбе]] 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси тантанавӣ суханронӣ карда, нақши Конститутсияро дар ташаккули давлатдории навини Тоҷикистон, таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва рушди низоми ҳуқуқии кишвар таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Суханронӣ дар маҷлиси тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48649|title=Иштирок дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/48654|title=Выступление на торжественном заседании в честь 30-летия принятия Конституции Республики Таджикистан|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[7 ноябр]] — Дар ноҳияи [[Кӯшониён]]и [[вилояти Хатлон]] корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни [[ҶДММ «Вахш Саноат»]] ба истифода дода шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат (2022–2026)»''' бунёд гардида, ба рушди мошинсозӣ, истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат мекунад.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-k-shoniyon-korhonai-iste-soli-mototsikl-oi-ducharha-va-secharha-oi-gunoguni-dmm-vahsh-sanoat-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Кӯшониён корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни ҶДММ «Вахш Саноат»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-11-07
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/domestic_trips/
|title=Сафарҳои дохилии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — Номинатсияи муштараки [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] «[[Меҳргон]]» ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарияти [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуд. Ҳамзамон номинатсияи муштараки Тоҷикистон, [[Афғонистон]], Эрон ва [[Ӯзбекистон]] — «Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ» низ ба ҳамин феҳрист шомил гардид. Қарори иҷлосияи 19-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар [[Асунсион]], [[Парагвай]]<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=«Ҷашни Меҳргон» расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/sanati-rubobsoz-va-rubobnavoz-in-asbobi-musi-ii-millii-to-ikon-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimodd-vorid-gardid/|title=Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддӣ ворид карда шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-07|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/09/Final%20Deliverables%20-%20Map%20ENG.pdf|title=UNESCO — Intangible Cultural Heritage: Tajikistan|website=UNESCO|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо фармон интихоботи нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро ба [[2 март]]и [[соли 2025]] ва интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]-ро ба [[28 март]]и [[соли 2025]] таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/49111|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|website=president.tj|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/moni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-39-3/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20241204/farmon-imzo-shud-rzi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-toikiston-malum-gardid|title=Фармон имзо шуд! Рӯзи баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон маълум гардид|website=Asia-Plus|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]]и [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми солонаи худро]] «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ироа намуд. Паём бори аввал дар бинои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисод, саноат, энергетика, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва ҳамкориҳои байналмилалиро муайян намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49227|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49223|title=Оғози ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/49225|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[Соли 2024]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар доираи '''«Солҳои рушди саноат»''' 251 корхонаи нави саноатӣ ба истифода дода шуда, 1714 ҷойи нави корӣ таъсис ёфт. Ин нишондиҳанда дар нишасти матбуотии [[Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон]] расман эълон гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/08/dar-to-ikiston-251-korhonai-sanoat-bo-besh-az-1700-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 251 корхонаи саноатӣ бо беш аз 1700 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-08-01
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/07/dar-to-ikiston-dar-doirai-eloni-sol-oi-rushdi-sanoat-251-korhonai-nav-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон дар доираи эълони Солҳои рушди саноат 251 корхонаи нав ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-07-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2024}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2024]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
tm8p5c4zfgi4h2tdw1hvdbp5lf2hms2
Соли 2025
0
333241
1484488
1484328
2026-08-23T10:01:28Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Май */ илова
1484488
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2025}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2025}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва таҳкими ҳамкории кишварҳои аъзо таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Санади тасдиқкунанда: Консепсияи раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ва Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи он. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-moskva-bahshida-ba-rayosat1i-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-brifing-barguzor-gardid/|title=Дар Москва бахшида ба раёсати Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 брифинг баргузор гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-boku-vobasta-ba-rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-brifing-doir-gardid/|title=Дар Боку вобаста ба раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил брифинг доир гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-27|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Собирзода Эмомалӣ Абдураҳим]]ро вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49629|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Собирзода Э.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-01-23|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/|title=Хабарҳои моҳи январи соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Юсуф Раҳмон]] аз вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод ва [[Раҳмон Юсуф Аҳмадзод]] ба ин вазифа таъин гардид. Санади тасдиқкунанда: Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 феврали соли 2025, №956. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49782|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Раҳмон Ю.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-02-04|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/|title=Хабарҳои моҳи феврали соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-02|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — дар [[Тоҷикистон]] интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ интихоботро баргузоршуда эълон намуд; тибқи маълумоти пешакӣ, иштироки интихобкунандагон 85,3 фоизро ташкил дод. Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49895|title=Иштирок дар интихоботи даъвати нави вакилони Маҷлиси намояндагон ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-02|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250302/kmir-intihoboti-parlumonii-toikistonro-barguzorshuda-elon-kard|title=КМИР интихоботи парлумонии Тоҷикистонро баргузоршуда эълон кард|author=Asia-Plus|date=2025-03-02|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20250303/yavka-izbiratelei-na-parlamentskih-viborah-v-tadzhikistane-sostavila-853|title=Явка избирателей на парламентских выборах в Таджикистане составила 85,3%|author=Asia-Plus|date=2025-03-03|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[13 март]] — дар шаҳри [[Бишкек]] [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти [[Қирғизистон]] [[Содир Ҷабборов]] '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ ва Изҳороти муштарак''' оид ба таҳкими дӯстӣ ва ҳамсоягии некро имзо карданд. Ҳамзамон 16 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ва гузаргоҳҳои марзӣ боз шуданд. Санади тасдиқкунанда: Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ. <ref>{{Cite web|url=https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967|title=Имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-13|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20250313/imrz-emomal-ramon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-nioii-marz-baini-toikiston-va-irizistonro-imzo-mekunand|title=Имрӯз Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Жапаров Созишномаи ниҳоии марзӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистонро имзо мекунанд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20250313/miyoni-toikiston-va-iriziston-16-sanadi-navi-amkor-imzo-shud|title=Миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон 16 санади нави ҳамкорӣ имзо шуд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[13 март]] — гузаргоҳҳои давлатии «Гулистон–[[Қизил-Бел]]» ва «[[Маданият]]–Қайрағач» дар сарҳади [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] баъди тақрибан '''чор соли баста будан боз шуданд; ҳамзамон рафтуомади ҳавоӣ байни ду кишвар барқарор гардид'''. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/news/centralasia/20250314/ashki-shod-rasu-boz-oshgirivu-dastfishor-gushorish-az-bozshavii-saradi-toikistonu-iriziston|title=Ашки шодӣ, рақсу бозӣ, оғӯшгириву дастфишорӣ. Гузориш аз бозшавии сарҳади Тоҷикистону Қирғизистон|author=Asia-Plus|date=2025-03-14|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250313/pago-parvozoi-mustaim-baini-toikistonu-iriziston-bararor-meshavad|title=Пагоҳ парвозҳои мустақим байни Тоҷикистону Қирғизистон барқарор мешавад|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250408/toikistonu-iriziston-shaodatnomai-ronandagii-amdigarro-etirof-kardand|title=Тоҷикистону Қирғизистон шаҳодатномаи ронандагии ҳамдигарро эътироф карданд|author=Asia-Plus|date=2025-04-08|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[28 март]] — натиҷаҳои интихоботи аъзои даъвати нави [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳавзаҳои бисёрмандатӣ тасдиқ гардид. 25 нафар аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/nati-ai-intihoboti-davati-navi-azoi-ma-lisi-millii-ma-lisi-ol-dar-avza-oi-intihobotii-bisyormandat-tasdi-gardid/|title=Натиҷаи интихоботи даъвати нави аъзои Маҷлиси миллӣ тасдиқ гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-28|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20250328/tsentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novii-sostav-madzhlisi-milli|title=Центризбирком Таджикистана утвердил новый состав Маджлиси Милли|author=Asia-Plus|date=2025-03-28|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[31 март]] — дар [[Хуҷанд]] нахустин мулоқоти сеҷонибаи сарони [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] баргузор шуд. Сарони се кишвар '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳади давлатии се кишвар''' ва '''Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ'''-ро имзо карданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Рӯйдодҳои 31 марти соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Маросими имзои Шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои се кишвар|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[29 май]] — Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, №319 Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба Муассисаи давлатии таълимии '''«Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон»''' табдил дода шуд. Донишгоҳи навтаъсис ҳамчун пойгоҳи омода намудани мутахассисон дар соҳаи технологияҳои рақамӣ ва инноватсия муайян гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://ntc.tj/tj/hamai-khabarho/e-lon-ta-jiri-nomi-donishkadai-tekhnologiya-va-mene-menti-innovatsion-dar-sha-ri-k-lob.html
|title=Эълон: тағйири номи Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб
|website=Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2025-08-12
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uidt.tj/tj/tarikhi-donishgoh
|title=Таърихи Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|website=Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://egov.tj/site/innovation/press/news/details/1792?lang=tg
|title=Нишасти матбуотӣ дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[29 май|29–31 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] нахустин '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' баргузор гардид. Конфронс бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] ва дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо''' баргузор шуда, дар натиҷаи он '''Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо''' ва '''Даъвати Душанбе''' қабул гардиданд. Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо ва Даъвати Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tajikistan.un.org/en/295440-%E2%80%98-not-just-ice%E2%80%99-glaciers-support-human-livelihoods-un-deputy-chief-says|title='This is not just ice': Glaciers support human livelihoods|author=United Nations in Tajikistan|date=2025-06-01|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/advancing-early-warning-and-cryosphere-science-unesco-dushanbe-conference|title=Advancing Early Warning and Cryosphere Science: UNESCO at Dushanbe Conference|author=UNESCO|date=2025-06-05|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[30 май]] — дар [[Душанбе]] дар доираи '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' масъалаи ҳифзи [[пирях|пиряхҳо]] ва [[криосфера]] ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ баррасӣ гардид. [[Тоҷикистон]] дар доираи ташаббусҳои байналмилалии худ оид ба [[пирях|пиряхҳо]] мавқеи худро тақвият дод. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4086671/files/A_79_977-EN.pdf|title=Report on the International Conference on Glaciers' Preservation|author=United Nations|date=2025|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[11 июн]] — дар қароргоҳи [[ЮНЕСКО]] дар [[Порис]] бахшида ба 700-солагии [[Ҳофизи Шерозӣ]] конфронси байналмилалии илмӣ ва барномаи фарҳангӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ мероси адабӣ ва фарҳангии Ҳофиз ва нақши он дар фарҳанги тоҷикӣ-форсӣ муаррифӣ шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[27 июн]] — дар шаҳри [[Хоруғ]] [[китобхона|китобхонаи]] кӯдаконаи вилоятӣ, китобхонаи шаҳрии ба номи [[Ҳофизи Шерозӣ]] ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ ба истифода дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/domestic_trips/51515|title=Ифтитоҳи Китобхонаи кӯдаконаи вилоятӣ ва шаҳрии ба номи Ҳофизи Шерозӣ ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ дар шаҳри Хоруғ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-06-27|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/|title=Хабарҳои моҳи июни соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-06|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[12 июл]] — ёдгориҳои [[Хуттал]] ба Феҳристи мероси ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуданд. Ин маҷмааи меросӣ 11 ёдгории бостонӣ ва меъмориро дар бар гирифта, панҷумин объекти Тоҷикистон дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО гардид. <ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8955/|title=Decision 47 COM 8B.21: Cultural Heritage Sites of Ancient Khuttal|author=UNESCO World Heritage Centre|date=2025-07-12|website=whc.unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mfa.tj/en/mazarisharif/view/17316/ancient-khuttal-inscribed-on-the-unesco-world-heritage-list|title=Ancient Khuttal Inscribed on the UNESCO World Heritage List|author=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|date=2025-07-12|website=mfa.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.avesta.tj/2025/07/14/ancient-khuttal-inscribed-on-unesco-world-heritage-list/|title=Ancient Khuttal in Tajikistan Added to UNESCO World Heritage List|author=Avesta|date=2025-07-14|website=avesta.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[Август]] — дар давоми соли 2025 [[Тоҷикистон]] идомаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии худ дар соҳаи об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳоро пеш бурд. Ин фаъолият дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо — 2025''' ва '''Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо''' идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/en/content/deputy-secretary-general/statements/2025-06-03/deputy-secretary-generals-remarks-the-opening-ceremony-of-the-8th-session-of-the-global-platform-for-disaster-risk-reduction-delivered|title=Deputy Secretary-General's remarks at the opening ceremony of the Global Platform for Disaster Risk Reduction|author=United Nations|date=2025-06-03|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[Сентябр]] — дар [[Тоҷикистон]] корҳои омодагӣ ба баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди байналмилалии моҳи октябр, аз ҷумла '''Саммити «Осиёи Марказӣ — Русия»''' ва ҷаласаи [[Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ]] анҷом дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[9 октябр]] — дар [[Душанбе]] '''Саммити дуюми «Осиёи Марказӣ — Русия»''' баргузор гардид, ки дар он сарони Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Ӯзбекистон ва Русия иштирок карданд. Масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва минтақавӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/09/|title=Хабарҳои 9 октябри соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-09|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-7|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — дар [[Душанбе]] таҳти раёсати Тоҷикистон ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' баргузор гардид. Дар он масъалаҳои рушди ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, рақамӣ, энергетикӣ, гуманитарӣ ва амниятӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — Президенти [[Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон]] сафари давлатӣ анҷом дод. Дар доираи сафар миёни Тоҷикистону Русия 16 санади нави ҳамкории байнидавлатӣ ва байниҳукуматӣ ба имзо расид. Санади тасдиқкунанда: санадҳои имзошудаи дуҷониба. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[12 ноябр]] — дар ҷараёни чорабиниҳои байналмилалӣ ва фарҳангии соли 2025 масъалаҳои муаррифии '''Мероси фарҳангии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ''', аз ҷумла тавассути ЮНЕСКО, идома ёфтанд. Санадҳои ЮНЕСКО оид ба мероси фарҳангии Тоҷикистон. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[12 декабр]] — бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ, ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ матраҳ гардид. Қатъномаи дахлдор дар низоми [[Созмони Милали Муттаҳид]] қабул гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[16 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои соли 2025 ҷамъбаст ва самтҳои асосии сиёсати давлатӣ барои солҳои минбаъда муайян гардиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-mu-taram-emomal-ra-mon-dar-borai-samt-oi-asosii-siyosati-dohil-va-hori-ii-um-ur-3/|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-16|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251215/kadom-dasturu-suporishoi-emomal-ramon-dar-payomi-soli-2024-iro-nashud|title=Кадом дастуру супоришҳои Эмомалӣ Раҳмон, ки дар паёми соли 2024 дода буд, иҷро нашуд ва чаро?|author=Asia-Plus|date=2025-12-15|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[2 декабр]] — [[Тоҷикистон]], дар якҷоягӣ бо кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]], пешбурди ташаббуси байналмилалии эълон намудани '''Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ''' барои соли 2027-ро оғоз намуд. Лоиҳаи қатънома дар Маҷмаи Умумии СММ 2 декабри соли 2025 пешниҳод гардид. Лоиҳаи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ A/80/L.24.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/4095210/files/A_80_L.24-EN.pdf|title=International Year of Legal Literacy, 2027 — draft resolution A/80/L.24|author=United Nations|date=2025-12-02|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[25 декабр]] — раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] барои соли 2025 ҷамъбаст гардид. Дар давраи раёсат ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ ва як қатор дигар чорабиниҳои сатҳи баланд дар [[Душанбе]] баргузор шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-ambast-gardid/|title=Раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ҷамъбаст гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-25|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2025}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
63sm0lzkzrkg1xkxaqfsuoa1aumxpgy
1484489
1484488
2026-08-23T10:06:28Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Декабр */ илова ба мақола
1484489
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2025}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2025}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва таҳкими ҳамкории кишварҳои аъзо таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Санади тасдиқкунанда: Консепсияи раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ва Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи он. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-moskva-bahshida-ba-rayosat1i-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-brifing-barguzor-gardid/|title=Дар Москва бахшида ба раёсати Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 брифинг баргузор гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-boku-vobasta-ba-rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-brifing-doir-gardid/|title=Дар Боку вобаста ба раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил брифинг доир гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-27|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Собирзода Эмомалӣ Абдураҳим]]ро вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49629|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Собирзода Э.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-01-23|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/|title=Хабарҳои моҳи январи соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Юсуф Раҳмон]] аз вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод ва [[Раҳмон Юсуф Аҳмадзод]] ба ин вазифа таъин гардид. Санади тасдиқкунанда: Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 феврали соли 2025, №956. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49782|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Раҳмон Ю.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-02-04|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/|title=Хабарҳои моҳи феврали соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-02|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — дар [[Тоҷикистон]] интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ интихоботро баргузоршуда эълон намуд; тибқи маълумоти пешакӣ, иштироки интихобкунандагон 85,3 фоизро ташкил дод. Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49895|title=Иштирок дар интихоботи даъвати нави вакилони Маҷлиси намояндагон ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-02|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250302/kmir-intihoboti-parlumonii-toikistonro-barguzorshuda-elon-kard|title=КМИР интихоботи парлумонии Тоҷикистонро баргузоршуда эълон кард|author=Asia-Plus|date=2025-03-02|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20250303/yavka-izbiratelei-na-parlamentskih-viborah-v-tadzhikistane-sostavila-853|title=Явка избирателей на парламентских выборах в Таджикистане составила 85,3%|author=Asia-Plus|date=2025-03-03|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[13 март]] — дар шаҳри [[Бишкек]] [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти [[Қирғизистон]] [[Содир Ҷабборов]] '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ ва Изҳороти муштарак''' оид ба таҳкими дӯстӣ ва ҳамсоягии некро имзо карданд. Ҳамзамон 16 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ва гузаргоҳҳои марзӣ боз шуданд. Санади тасдиқкунанда: Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ. <ref>{{Cite web|url=https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967|title=Имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-13|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20250313/imrz-emomal-ramon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-nioii-marz-baini-toikiston-va-irizistonro-imzo-mekunand|title=Имрӯз Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Жапаров Созишномаи ниҳоии марзӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистонро имзо мекунанд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20250313/miyoni-toikiston-va-iriziston-16-sanadi-navi-amkor-imzo-shud|title=Миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон 16 санади нави ҳамкорӣ имзо шуд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[13 март]] — гузаргоҳҳои давлатии «Гулистон–[[Қизил-Бел]]» ва «[[Маданият]]–Қайрағач» дар сарҳади [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] баъди тақрибан '''чор соли баста будан боз шуданд; ҳамзамон рафтуомади ҳавоӣ байни ду кишвар барқарор гардид'''. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/news/centralasia/20250314/ashki-shod-rasu-boz-oshgirivu-dastfishor-gushorish-az-bozshavii-saradi-toikistonu-iriziston|title=Ашки шодӣ, рақсу бозӣ, оғӯшгириву дастфишорӣ. Гузориш аз бозшавии сарҳади Тоҷикистону Қирғизистон|author=Asia-Plus|date=2025-03-14|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250313/pago-parvozoi-mustaim-baini-toikistonu-iriziston-bararor-meshavad|title=Пагоҳ парвозҳои мустақим байни Тоҷикистону Қирғизистон барқарор мешавад|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250408/toikistonu-iriziston-shaodatnomai-ronandagii-amdigarro-etirof-kardand|title=Тоҷикистону Қирғизистон шаҳодатномаи ронандагии ҳамдигарро эътироф карданд|author=Asia-Plus|date=2025-04-08|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[28 март]] — натиҷаҳои интихоботи аъзои даъвати нави [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳавзаҳои бисёрмандатӣ тасдиқ гардид. 25 нафар аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/nati-ai-intihoboti-davati-navi-azoi-ma-lisi-millii-ma-lisi-ol-dar-avza-oi-intihobotii-bisyormandat-tasdi-gardid/|title=Натиҷаи интихоботи даъвати нави аъзои Маҷлиси миллӣ тасдиқ гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-28|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20250328/tsentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novii-sostav-madzhlisi-milli|title=Центризбирком Таджикистана утвердил новый состав Маджлиси Милли|author=Asia-Plus|date=2025-03-28|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[31 март]] — дар [[Хуҷанд]] нахустин мулоқоти сеҷонибаи сарони [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] баргузор шуд. Сарони се кишвар '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳади давлатии се кишвар''' ва '''Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ'''-ро имзо карданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Рӯйдодҳои 31 марти соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Маросими имзои Шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои се кишвар|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[29 май]] — Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, №319 Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба Муассисаи давлатии таълимии '''«Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон»''' табдил дода шуд. Донишгоҳи навтаъсис ҳамчун пойгоҳи омода намудани мутахассисон дар соҳаи технологияҳои рақамӣ ва инноватсия муайян гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://ntc.tj/tj/hamai-khabarho/e-lon-ta-jiri-nomi-donishkadai-tekhnologiya-va-mene-menti-innovatsion-dar-sha-ri-k-lob.html
|title=Эълон: тағйири номи Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб
|website=Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2025-08-12
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uidt.tj/tj/tarikhi-donishgoh
|title=Таърихи Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|website=Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://egov.tj/site/innovation/press/news/details/1792?lang=tg
|title=Нишасти матбуотӣ дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[29 май|29–31 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] нахустин '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' баргузор гардид. Конфронс бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] ва дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо''' баргузор шуда, дар натиҷаи он '''Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо''' ва '''Даъвати Душанбе''' қабул гардиданд. Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо ва Даъвати Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tajikistan.un.org/en/295440-%E2%80%98-not-just-ice%E2%80%99-glaciers-support-human-livelihoods-un-deputy-chief-says|title='This is not just ice': Glaciers support human livelihoods|author=United Nations in Tajikistan|date=2025-06-01|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/advancing-early-warning-and-cryosphere-science-unesco-dushanbe-conference|title=Advancing Early Warning and Cryosphere Science: UNESCO at Dushanbe Conference|author=UNESCO|date=2025-06-05|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[30 май]] — дар [[Душанбе]] дар доираи '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' масъалаи ҳифзи [[пирях|пиряхҳо]] ва [[криосфера]] ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ баррасӣ гардид. [[Тоҷикистон]] дар доираи ташаббусҳои байналмилалии худ оид ба [[пирях|пиряхҳо]] мавқеи худро тақвият дод. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4086671/files/A_79_977-EN.pdf|title=Report on the International Conference on Glaciers' Preservation|author=United Nations|date=2025|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[11 июн]] — дар қароргоҳи [[ЮНЕСКО]] дар [[Порис]] бахшида ба 700-солагии [[Ҳофизи Шерозӣ]] конфронси байналмилалии илмӣ ва барномаи фарҳангӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ мероси адабӣ ва фарҳангии Ҳофиз ва нақши он дар фарҳанги тоҷикӣ-форсӣ муаррифӣ шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[27 июн]] — дар шаҳри [[Хоруғ]] [[китобхона|китобхонаи]] кӯдаконаи вилоятӣ, китобхонаи шаҳрии ба номи [[Ҳофизи Шерозӣ]] ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ ба истифода дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/domestic_trips/51515|title=Ифтитоҳи Китобхонаи кӯдаконаи вилоятӣ ва шаҳрии ба номи Ҳофизи Шерозӣ ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ дар шаҳри Хоруғ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-06-27|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/|title=Хабарҳои моҳи июни соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-06|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[12 июл]] — ёдгориҳои [[Хуттал]] ба Феҳристи мероси ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуданд. Ин маҷмааи меросӣ 11 ёдгории бостонӣ ва меъмориро дар бар гирифта, панҷумин объекти Тоҷикистон дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО гардид. <ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8955/|title=Decision 47 COM 8B.21: Cultural Heritage Sites of Ancient Khuttal|author=UNESCO World Heritage Centre|date=2025-07-12|website=whc.unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mfa.tj/en/mazarisharif/view/17316/ancient-khuttal-inscribed-on-the-unesco-world-heritage-list|title=Ancient Khuttal Inscribed on the UNESCO World Heritage List|author=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|date=2025-07-12|website=mfa.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.avesta.tj/2025/07/14/ancient-khuttal-inscribed-on-unesco-world-heritage-list/|title=Ancient Khuttal in Tajikistan Added to UNESCO World Heritage List|author=Avesta|date=2025-07-14|website=avesta.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[Август]] — дар давоми соли 2025 [[Тоҷикистон]] идомаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии худ дар соҳаи об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳоро пеш бурд. Ин фаъолият дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо — 2025''' ва '''Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо''' идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/en/content/deputy-secretary-general/statements/2025-06-03/deputy-secretary-generals-remarks-the-opening-ceremony-of-the-8th-session-of-the-global-platform-for-disaster-risk-reduction-delivered|title=Deputy Secretary-General's remarks at the opening ceremony of the Global Platform for Disaster Risk Reduction|author=United Nations|date=2025-06-03|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[Сентябр]] — дар [[Тоҷикистон]] корҳои омодагӣ ба баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди байналмилалии моҳи октябр, аз ҷумла '''Саммити «Осиёи Марказӣ — Русия»''' ва ҷаласаи [[Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ]] анҷом дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[9 октябр]] — дар [[Душанбе]] '''Саммити дуюми «Осиёи Марказӣ — Русия»''' баргузор гардид, ки дар он сарони Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Ӯзбекистон ва Русия иштирок карданд. Масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва минтақавӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/09/|title=Хабарҳои 9 октябри соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-09|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-7|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — дар [[Душанбе]] таҳти раёсати Тоҷикистон ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' баргузор гардид. Дар он масъалаҳои рушди ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, рақамӣ, энергетикӣ, гуманитарӣ ва амниятӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — Президенти [[Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон]] сафари давлатӣ анҷом дод. Дар доираи сафар миёни Тоҷикистону Русия 16 санади нави ҳамкории байнидавлатӣ ва байниҳукуматӣ ба имзо расид. Санади тасдиқкунанда: санадҳои имзошудаи дуҷониба. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[12 ноябр]] — дар ҷараёни чорабиниҳои байналмилалӣ ва фарҳангии соли 2025 масъалаҳои муаррифии '''Мероси фарҳангии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ''', аз ҷумла тавассути ЮНЕСКО, идома ёфтанд. Санадҳои ЮНЕСКО оид ба мероси фарҳангии Тоҷикистон. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[2 декабр]] — [[Тоҷикистон]], дар якҷоягӣ бо кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]], пешбурди ташаббуси байналмилалии эълон намудани '''Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ''' барои соли 2027-ро оғоз намуд. Лоиҳаи қатънома дар Маҷмаи Умумии [[СММ]] 2 декабри соли 2025 пешниҳод гардид. Лоиҳаи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ A/80/L.24.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/4095210/files/A_80_L.24-EN.pdf|title=International Year of Legal Literacy, 2027 — draft resolution A/80/L.24|author=United Nations|date=2025-12-02|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[12 декабр]] — бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ, ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ матраҳ гардид. Қатъномаи дахлдор дар низоми [[Созмони Милали Муттаҳид]] қабул гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[16 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои соли 2025 ҷамъбаст ва самтҳои асосии сиёсати давлатӣ барои солҳои минбаъда муайян гардиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-mu-taram-emomal-ra-mon-dar-borai-samt-oi-asosii-siyosati-dohil-va-hori-ii-um-ur-3/|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-16|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251215/kadom-dasturu-suporishoi-emomal-ramon-dar-payomi-soli-2024-iro-nashud|title=Кадом дастуру супоришҳои Эмомалӣ Раҳмон, ки дар паёми соли 2024 дода буд, иҷро нашуд ва чаро?|author=Asia-Plus|date=2025-12-15|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[24 декабр]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] бинои нави Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Душанбе]]»-ро ба истифода доданд. Бино дорои 80 ҳуҷраи корӣ буда, барои фаъолияти кормандони эҷодӣ ва техникии телевизион шароити муосир фароҳам меорад. Иншоот дар доираи рушди инфрасохтори иттилоотии пойтахт бунёд гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-binoi-navi-muassisai-davlatii-televizioni-dushanbe-ro-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бинои нави Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе»-ро ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-24
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди шаҳри Душанбе ва ифтитоҳи иншооти нав дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[25 декабр]] — раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] барои соли 2025 ҷамъбаст гардид. Дар давраи раёсат ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ ва як қатор дигар чорабиниҳои сатҳи баланд дар [[Душанбе]] баргузор шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-ambast-gardid/|title=Раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ҷамъбаст гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-25|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[Соли 2025]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 400 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси тақрибан 17 ҳазор ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ нисбат ба соли қаблӣ 22,1 фоиз афзоиш ёфт. Дар байни корхонаҳои калон корхонаҳои саноати сохтмон, мошинсозӣ, саноати сабук, истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ ва коркарди маъданҳо ҷой доштанд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди саноат ва иқтисодиёти Тоҷикистон дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/emomal-ra-mon-dar-aft-soli-ohir-besh-az-2600-korhonai-sanoat-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Дар ҳафт соли охир беш аз 2600 корхонаи саноатӣ ба истифода дода шуд»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-16
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/08/dar-to-ikiston-218-korhonai-navi-sanoat-bo-3429-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 218 корхонаи нави саноатӣ бо 3429 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-08-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2025}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
7fjzybw0q4n6h5ibapiu8d3jpnz8bz8
1484490
1484489
2026-08-23T10:15:03Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Март */ илова
1484490
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2025}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2025}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва таҳкими ҳамкории кишварҳои аъзо таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Санади тасдиқкунанда: Консепсияи раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ва Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи он. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-moskva-bahshida-ba-rayosat1i-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-brifing-barguzor-gardid/|title=Дар Москва бахшида ба раёсати Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 брифинг баргузор гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-boku-vobasta-ba-rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-brifing-doir-gardid/|title=Дар Боку вобаста ба раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил брифинг доир гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-27|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Собирзода Эмомалӣ Абдураҳим]]ро вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49629|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Собирзода Э.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-01-23|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/|title=Хабарҳои моҳи январи соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Юсуф Раҳмон]] аз вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод ва [[Раҳмон Юсуф Аҳмадзод]] ба ин вазифа таъин гардид. Санади тасдиқкунанда: Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 феврали соли 2025, №956. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49782|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Раҳмон Ю.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-02-04|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/|title=Хабарҳои моҳи феврали соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-02|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — дар [[Тоҷикистон]] [[Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)| интихоботи даъвати нави]] [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ интихоботро баргузоршуда эълон намуд; тибқи маълумоти пешакӣ, иштироки интихобкунандагон 85,3 фоизро ташкил дод. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49895|title=Иштирок дар интихоботи даъвати нави вакилони Маҷлиси намояндагон ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-02|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250302/kmir-intihoboti-parlumonii-toikistonro-barguzorshuda-elon-kard|title=КМИР интихоботи парлумонии Тоҷикистонро баргузоршуда эълон кард|author=Asia-Plus|date=2025-03-02|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20250303/yavka-izbiratelei-na-parlamentskih-viborah-v-tadzhikistane-sostavila-853|title=Явка избирателей на парламентских выборах в Таджикистане составила 85,3%|author=Asia-Plus|date=2025-03-03|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref> Дар маҷмуъ [[Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)]] 4 миллиону 712 ҳазору 967 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 85,3 фоизи шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад. Иттилоъ дода шуд, ки шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 50 ҳазору 895 нафар ё 1,1 фоизро ташкил медиҳад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2025/03/intihoboti-vakiloni-hal-2025-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-gardidand/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардиданд|accessdate=2025-03-14}}</ref>
* [[13 март]] — дар шаҳри [[Бишкек]] [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти [[Қирғизистон]] [[Содир Ҷабборов]] '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ ва Изҳороти муштарак''' оид ба таҳкими дӯстӣ ва ҳамсоягии некро имзо карданд. Ҳамзамон 16 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ва гузаргоҳҳои марзӣ боз шуданд. Санади тасдиқкунанда: Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ. <ref>{{Cite web|url=https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967|title=Имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-13|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20250313/imrz-emomal-ramon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-nioii-marz-baini-toikiston-va-irizistonro-imzo-mekunand|title=Имрӯз Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Жапаров Созишномаи ниҳоии марзӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистонро имзо мекунанд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20250313/miyoni-toikiston-va-iriziston-16-sanadi-navi-amkor-imzo-shud|title=Миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон 16 санади нави ҳамкорӣ имзо шуд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[13 март]] — гузаргоҳҳои давлатии «Гулистон–[[Қизил-Бел]]» ва «[[Маданият]]–Қайрағач» дар сарҳади [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] баъди тақрибан '''чор соли баста будан боз шуданд; ҳамзамон рафтуомади ҳавоӣ байни ду кишвар барқарор гардид'''. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/news/centralasia/20250314/ashki-shod-rasu-boz-oshgirivu-dastfishor-gushorish-az-bozshavii-saradi-toikistonu-iriziston|title=Ашки шодӣ, рақсу бозӣ, оғӯшгириву дастфишорӣ. Гузориш аз бозшавии сарҳади Тоҷикистону Қирғизистон|author=Asia-Plus|date=2025-03-14|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250313/pago-parvozoi-mustaim-baini-toikistonu-iriziston-bararor-meshavad|title=Пагоҳ парвозҳои мустақим байни Тоҷикистону Қирғизистон барқарор мешавад|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250408/toikistonu-iriziston-shaodatnomai-ronandagii-amdigarro-etirof-kardand|title=Тоҷикистону Қирғизистон шаҳодатномаи ронандагии ҳамдигарро эътироф карданд|author=Asia-Plus|date=2025-04-08|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[28 март]] — натиҷаҳои интихоботи аъзои даъвати нави [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳавзаҳои бисёрмандатӣ тасдиқ гардид. 25 нафар аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/nati-ai-intihoboti-davati-navi-azoi-ma-lisi-millii-ma-lisi-ol-dar-avza-oi-intihobotii-bisyormandat-tasdi-gardid/|title=Натиҷаи интихоботи даъвати нави аъзои Маҷлиси миллӣ тасдиқ гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-28|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20250328/tsentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novii-sostav-madzhlisi-milli|title=Центризбирком Таджикистана утвердил новый состав Маджлиси Милли|author=Asia-Plus|date=2025-03-28|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[31 март]] — дар [[Хуҷанд]] нахустин мулоқоти сеҷонибаи сарони [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] баргузор шуд. Сарони се кишвар '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳади давлатии се кишвар''' ва '''Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ'''-ро имзо карданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Рӯйдодҳои 31 марти соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Маросими имзои Шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои се кишвар|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[29 май]] — Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, №319 Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба Муассисаи давлатии таълимии '''«Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон»''' табдил дода шуд. Донишгоҳи навтаъсис ҳамчун пойгоҳи омода намудани мутахассисон дар соҳаи технологияҳои рақамӣ ва инноватсия муайян гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://ntc.tj/tj/hamai-khabarho/e-lon-ta-jiri-nomi-donishkadai-tekhnologiya-va-mene-menti-innovatsion-dar-sha-ri-k-lob.html
|title=Эълон: тағйири номи Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб
|website=Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2025-08-12
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uidt.tj/tj/tarikhi-donishgoh
|title=Таърихи Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|website=Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://egov.tj/site/innovation/press/news/details/1792?lang=tg
|title=Нишасти матбуотӣ дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[29 май|29–31 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] нахустин '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' баргузор гардид. Конфронс бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] ва дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо''' баргузор шуда, дар натиҷаи он '''Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо''' ва '''Даъвати Душанбе''' қабул гардиданд. Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо ва Даъвати Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tajikistan.un.org/en/295440-%E2%80%98-not-just-ice%E2%80%99-glaciers-support-human-livelihoods-un-deputy-chief-says|title='This is not just ice': Glaciers support human livelihoods|author=United Nations in Tajikistan|date=2025-06-01|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/advancing-early-warning-and-cryosphere-science-unesco-dushanbe-conference|title=Advancing Early Warning and Cryosphere Science: UNESCO at Dushanbe Conference|author=UNESCO|date=2025-06-05|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[30 май]] — дар [[Душанбе]] дар доираи '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' масъалаи ҳифзи [[пирях|пиряхҳо]] ва [[криосфера]] ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ баррасӣ гардид. [[Тоҷикистон]] дар доираи ташаббусҳои байналмилалии худ оид ба [[пирях|пиряхҳо]] мавқеи худро тақвият дод. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4086671/files/A_79_977-EN.pdf|title=Report on the International Conference on Glaciers' Preservation|author=United Nations|date=2025|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[11 июн]] — дар қароргоҳи [[ЮНЕСКО]] дар [[Порис]] бахшида ба 700-солагии [[Ҳофизи Шерозӣ]] конфронси байналмилалии илмӣ ва барномаи фарҳангӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ мероси адабӣ ва фарҳангии Ҳофиз ва нақши он дар фарҳанги тоҷикӣ-форсӣ муаррифӣ шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[27 июн]] — дар шаҳри [[Хоруғ]] [[китобхона|китобхонаи]] кӯдаконаи вилоятӣ, китобхонаи шаҳрии ба номи [[Ҳофизи Шерозӣ]] ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ ба истифода дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/domestic_trips/51515|title=Ифтитоҳи Китобхонаи кӯдаконаи вилоятӣ ва шаҳрии ба номи Ҳофизи Шерозӣ ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ дар шаҳри Хоруғ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-06-27|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/|title=Хабарҳои моҳи июни соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-06|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[12 июл]] — ёдгориҳои [[Хуттал]] ба Феҳристи мероси ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуданд. Ин маҷмааи меросӣ 11 ёдгории бостонӣ ва меъмориро дар бар гирифта, панҷумин объекти Тоҷикистон дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО гардид. <ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8955/|title=Decision 47 COM 8B.21: Cultural Heritage Sites of Ancient Khuttal|author=UNESCO World Heritage Centre|date=2025-07-12|website=whc.unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mfa.tj/en/mazarisharif/view/17316/ancient-khuttal-inscribed-on-the-unesco-world-heritage-list|title=Ancient Khuttal Inscribed on the UNESCO World Heritage List|author=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|date=2025-07-12|website=mfa.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.avesta.tj/2025/07/14/ancient-khuttal-inscribed-on-unesco-world-heritage-list/|title=Ancient Khuttal in Tajikistan Added to UNESCO World Heritage List|author=Avesta|date=2025-07-14|website=avesta.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[Август]] — дар давоми соли 2025 [[Тоҷикистон]] идомаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии худ дар соҳаи об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳоро пеш бурд. Ин фаъолият дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо — 2025''' ва '''Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо''' идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/en/content/deputy-secretary-general/statements/2025-06-03/deputy-secretary-generals-remarks-the-opening-ceremony-of-the-8th-session-of-the-global-platform-for-disaster-risk-reduction-delivered|title=Deputy Secretary-General's remarks at the opening ceremony of the Global Platform for Disaster Risk Reduction|author=United Nations|date=2025-06-03|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[Сентябр]] — дар [[Тоҷикистон]] корҳои омодагӣ ба баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди байналмилалии моҳи октябр, аз ҷумла '''Саммити «Осиёи Марказӣ — Русия»''' ва ҷаласаи [[Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ]] анҷом дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[9 октябр]] — дар [[Душанбе]] '''Саммити дуюми «Осиёи Марказӣ — Русия»''' баргузор гардид, ки дар он сарони Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Ӯзбекистон ва Русия иштирок карданд. Масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва минтақавӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/09/|title=Хабарҳои 9 октябри соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-09|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-7|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — дар [[Душанбе]] таҳти раёсати Тоҷикистон ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' баргузор гардид. Дар он масъалаҳои рушди ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, рақамӣ, энергетикӣ, гуманитарӣ ва амниятӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — Президенти [[Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон]] сафари давлатӣ анҷом дод. Дар доираи сафар миёни Тоҷикистону Русия 16 санади нави ҳамкории байнидавлатӣ ва байниҳукуматӣ ба имзо расид. Санади тасдиқкунанда: санадҳои имзошудаи дуҷониба. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[12 ноябр]] — дар ҷараёни чорабиниҳои байналмилалӣ ва фарҳангии соли 2025 масъалаҳои муаррифии '''Мероси фарҳангии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ''', аз ҷумла тавассути ЮНЕСКО, идома ёфтанд. Санадҳои ЮНЕСКО оид ба мероси фарҳангии Тоҷикистон. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[2 декабр]] — [[Тоҷикистон]], дар якҷоягӣ бо кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]], пешбурди ташаббуси байналмилалии эълон намудани '''Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ''' барои соли 2027-ро оғоз намуд. Лоиҳаи қатънома дар Маҷмаи Умумии [[СММ]] 2 декабри соли 2025 пешниҳод гардид. Лоиҳаи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ A/80/L.24.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/4095210/files/A_80_L.24-EN.pdf|title=International Year of Legal Literacy, 2027 — draft resolution A/80/L.24|author=United Nations|date=2025-12-02|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[12 декабр]] — бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ, ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ матраҳ гардид. Қатъномаи дахлдор дар низоми [[Созмони Милали Муттаҳид]] қабул гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[16 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои соли 2025 ҷамъбаст ва самтҳои асосии сиёсати давлатӣ барои солҳои минбаъда муайян гардиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-mu-taram-emomal-ra-mon-dar-borai-samt-oi-asosii-siyosati-dohil-va-hori-ii-um-ur-3/|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-16|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251215/kadom-dasturu-suporishoi-emomal-ramon-dar-payomi-soli-2024-iro-nashud|title=Кадом дастуру супоришҳои Эмомалӣ Раҳмон, ки дар паёми соли 2024 дода буд, иҷро нашуд ва чаро?|author=Asia-Plus|date=2025-12-15|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[24 декабр]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] бинои нави Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Душанбе]]»-ро ба истифода доданд. Бино дорои 80 ҳуҷраи корӣ буда, барои фаъолияти кормандони эҷодӣ ва техникии телевизион шароити муосир фароҳам меорад. Иншоот дар доираи рушди инфрасохтори иттилоотии пойтахт бунёд гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-binoi-navi-muassisai-davlatii-televizioni-dushanbe-ro-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бинои нави Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе»-ро ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-24
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди шаҳри Душанбе ва ифтитоҳи иншооти нав дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[25 декабр]] — раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] барои соли 2025 ҷамъбаст гардид. Дар давраи раёсат ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ ва як қатор дигар чорабиниҳои сатҳи баланд дар [[Душанбе]] баргузор шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-ambast-gardid/|title=Раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ҷамъбаст гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-25|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[Соли 2025]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 400 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси тақрибан 17 ҳазор ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ нисбат ба соли қаблӣ 22,1 фоиз афзоиш ёфт. Дар байни корхонаҳои калон корхонаҳои саноати сохтмон, мошинсозӣ, саноати сабук, истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ ва коркарди маъданҳо ҷой доштанд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди саноат ва иқтисодиёти Тоҷикистон дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/emomal-ra-mon-dar-aft-soli-ohir-besh-az-2600-korhonai-sanoat-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Дар ҳафт соли охир беш аз 2600 корхонаи саноатӣ ба истифода дода шуд»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-16
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/08/dar-to-ikiston-218-korhonai-navi-sanoat-bo-3429-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 218 корхонаи нави саноатӣ бо 3429 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-08-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2025}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
hgztf5m59i9lvyinqtbwdtcabtkf9ks
1484491
1484490
2026-08-23T10:16:03Z
Шухрат Саъдиев
5132
/* Март */
1484491
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2025}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2025}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва таҳкими ҳамкории кишварҳои аъзо таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Санади тасдиқкунанда: Консепсияи раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ва Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи он. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-moskva-bahshida-ba-rayosat1i-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-brifing-barguzor-gardid/|title=Дар Москва бахшида ба раёсати Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 брифинг баргузор гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-boku-vobasta-ba-rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-brifing-doir-gardid/|title=Дар Боку вобаста ба раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил брифинг доир гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-27|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Собирзода Эмомалӣ Абдураҳим]]ро вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49629|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Собирзода Э.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-01-23|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/|title=Хабарҳои моҳи январи соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Юсуф Раҳмон]] аз вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод ва [[Раҳмон Юсуф Аҳмадзод]] ба ин вазифа таъин гардид. Санади тасдиқкунанда: Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 феврали соли 2025, №956. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49782|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Раҳмон Ю.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-02-04|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/|title=Хабарҳои моҳи феврали соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-02|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — дар [[Тоҷикистон]] [[Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)| интихоботи даъвати нави]] [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ интихоботро баргузоршуда эълон намуд; тибқи маълумоти пешакӣ, иштироки интихобкунандагон 85,3 фоизро ташкил дод. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49895|title=Иштирок дар интихоботи даъвати нави вакилони Маҷлиси намояндагон ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-02|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250302/kmir-intihoboti-parlumonii-toikistonro-barguzorshuda-elon-kard|title=КМИР интихоботи парлумонии Тоҷикистонро баргузоршуда эълон кард|author=Asia-Plus|date=2025-03-02|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20250303/yavka-izbiratelei-na-parlamentskih-viborah-v-tadzhikistane-sostavila-853|title=Явка избирателей на парламентских выборах в Таджикистане составила 85,3%|author=Asia-Plus|date=2025-03-03|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref> Дар маҷмуъ дар [Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)]] 4 миллиону 712 ҳазору 967 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 85,3 фоизи шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад. Иттилоъ дода шуд, ки шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 50 ҳазору 895 нафар ё 1,1 фоизро ташкил медиҳад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2025/03/intihoboti-vakiloni-hal-2025-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-gardidand/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардиданд|accessdate=2025-03-14}}</ref>
* [[13 март]] — дар шаҳри [[Бишкек]] [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти [[Қирғизистон]] [[Содир Ҷабборов]] '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ ва Изҳороти муштарак''' оид ба таҳкими дӯстӣ ва ҳамсоягии некро имзо карданд. Ҳамзамон 16 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ва гузаргоҳҳои марзӣ боз шуданд. Санади тасдиқкунанда: Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ. <ref>{{Cite web|url=https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967|title=Имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-13|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20250313/imrz-emomal-ramon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-nioii-marz-baini-toikiston-va-irizistonro-imzo-mekunand|title=Имрӯз Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Жапаров Созишномаи ниҳоии марзӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистонро имзо мекунанд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20250313/miyoni-toikiston-va-iriziston-16-sanadi-navi-amkor-imzo-shud|title=Миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон 16 санади нави ҳамкорӣ имзо шуд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[13 март]] — гузаргоҳҳои давлатии «Гулистон–[[Қизил-Бел]]» ва «[[Маданият]]–Қайрағач» дар сарҳади [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] баъди тақрибан '''чор соли баста будан боз шуданд; ҳамзамон рафтуомади ҳавоӣ байни ду кишвар барқарор гардид'''. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/news/centralasia/20250314/ashki-shod-rasu-boz-oshgirivu-dastfishor-gushorish-az-bozshavii-saradi-toikistonu-iriziston|title=Ашки шодӣ, рақсу бозӣ, оғӯшгириву дастфишорӣ. Гузориш аз бозшавии сарҳади Тоҷикистону Қирғизистон|author=Asia-Plus|date=2025-03-14|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250313/pago-parvozoi-mustaim-baini-toikistonu-iriziston-bararor-meshavad|title=Пагоҳ парвозҳои мустақим байни Тоҷикистону Қирғизистон барқарор мешавад|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250408/toikistonu-iriziston-shaodatnomai-ronandagii-amdigarro-etirof-kardand|title=Тоҷикистону Қирғизистон шаҳодатномаи ронандагии ҳамдигарро эътироф карданд|author=Asia-Plus|date=2025-04-08|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[28 март]] — натиҷаҳои интихоботи аъзои даъвати нави [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳавзаҳои бисёрмандатӣ тасдиқ гардид. 25 нафар аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/nati-ai-intihoboti-davati-navi-azoi-ma-lisi-millii-ma-lisi-ol-dar-avza-oi-intihobotii-bisyormandat-tasdi-gardid/|title=Натиҷаи интихоботи даъвати нави аъзои Маҷлиси миллӣ тасдиқ гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-28|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20250328/tsentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novii-sostav-madzhlisi-milli|title=Центризбирком Таджикистана утвердил новый состав Маджлиси Милли|author=Asia-Plus|date=2025-03-28|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[31 март]] — дар [[Хуҷанд]] нахустин мулоқоти сеҷонибаи сарони [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] баргузор шуд. Сарони се кишвар '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳади давлатии се кишвар''' ва '''Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ'''-ро имзо карданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Рӯйдодҳои 31 марти соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Маросими имзои Шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои се кишвар|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[29 май]] — Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, №319 Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба Муассисаи давлатии таълимии '''«Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон»''' табдил дода шуд. Донишгоҳи навтаъсис ҳамчун пойгоҳи омода намудани мутахассисон дар соҳаи технологияҳои рақамӣ ва инноватсия муайян гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://ntc.tj/tj/hamai-khabarho/e-lon-ta-jiri-nomi-donishkadai-tekhnologiya-va-mene-menti-innovatsion-dar-sha-ri-k-lob.html
|title=Эълон: тағйири номи Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб
|website=Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2025-08-12
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uidt.tj/tj/tarikhi-donishgoh
|title=Таърихи Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|website=Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://egov.tj/site/innovation/press/news/details/1792?lang=tg
|title=Нишасти матбуотӣ дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[29 май|29–31 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] нахустин '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' баргузор гардид. Конфронс бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] ва дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо''' баргузор шуда, дар натиҷаи он '''Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо''' ва '''Даъвати Душанбе''' қабул гардиданд. Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо ва Даъвати Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tajikistan.un.org/en/295440-%E2%80%98-not-just-ice%E2%80%99-glaciers-support-human-livelihoods-un-deputy-chief-says|title='This is not just ice': Glaciers support human livelihoods|author=United Nations in Tajikistan|date=2025-06-01|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/advancing-early-warning-and-cryosphere-science-unesco-dushanbe-conference|title=Advancing Early Warning and Cryosphere Science: UNESCO at Dushanbe Conference|author=UNESCO|date=2025-06-05|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[30 май]] — дар [[Душанбе]] дар доираи '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' масъалаи ҳифзи [[пирях|пиряхҳо]] ва [[криосфера]] ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ баррасӣ гардид. [[Тоҷикистон]] дар доираи ташаббусҳои байналмилалии худ оид ба [[пирях|пиряхҳо]] мавқеи худро тақвият дод. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4086671/files/A_79_977-EN.pdf|title=Report on the International Conference on Glaciers' Preservation|author=United Nations|date=2025|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[11 июн]] — дар қароргоҳи [[ЮНЕСКО]] дар [[Порис]] бахшида ба 700-солагии [[Ҳофизи Шерозӣ]] конфронси байналмилалии илмӣ ва барномаи фарҳангӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ мероси адабӣ ва фарҳангии Ҳофиз ва нақши он дар фарҳанги тоҷикӣ-форсӣ муаррифӣ шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[27 июн]] — дар шаҳри [[Хоруғ]] [[китобхона|китобхонаи]] кӯдаконаи вилоятӣ, китобхонаи шаҳрии ба номи [[Ҳофизи Шерозӣ]] ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ ба истифода дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/domestic_trips/51515|title=Ифтитоҳи Китобхонаи кӯдаконаи вилоятӣ ва шаҳрии ба номи Ҳофизи Шерозӣ ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ дар шаҳри Хоруғ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-06-27|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/|title=Хабарҳои моҳи июни соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-06|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[12 июл]] — ёдгориҳои [[Хуттал]] ба Феҳристи мероси ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуданд. Ин маҷмааи меросӣ 11 ёдгории бостонӣ ва меъмориро дар бар гирифта, панҷумин объекти Тоҷикистон дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО гардид. <ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8955/|title=Decision 47 COM 8B.21: Cultural Heritage Sites of Ancient Khuttal|author=UNESCO World Heritage Centre|date=2025-07-12|website=whc.unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mfa.tj/en/mazarisharif/view/17316/ancient-khuttal-inscribed-on-the-unesco-world-heritage-list|title=Ancient Khuttal Inscribed on the UNESCO World Heritage List|author=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|date=2025-07-12|website=mfa.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.avesta.tj/2025/07/14/ancient-khuttal-inscribed-on-unesco-world-heritage-list/|title=Ancient Khuttal in Tajikistan Added to UNESCO World Heritage List|author=Avesta|date=2025-07-14|website=avesta.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[Август]] — дар давоми соли 2025 [[Тоҷикистон]] идомаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии худ дар соҳаи об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳоро пеш бурд. Ин фаъолият дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо — 2025''' ва '''Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо''' идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/en/content/deputy-secretary-general/statements/2025-06-03/deputy-secretary-generals-remarks-the-opening-ceremony-of-the-8th-session-of-the-global-platform-for-disaster-risk-reduction-delivered|title=Deputy Secretary-General's remarks at the opening ceremony of the Global Platform for Disaster Risk Reduction|author=United Nations|date=2025-06-03|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[Сентябр]] — дар [[Тоҷикистон]] корҳои омодагӣ ба баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди байналмилалии моҳи октябр, аз ҷумла '''Саммити «Осиёи Марказӣ — Русия»''' ва ҷаласаи [[Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ]] анҷом дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[9 октябр]] — дар [[Душанбе]] '''Саммити дуюми «Осиёи Марказӣ — Русия»''' баргузор гардид, ки дар он сарони Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Ӯзбекистон ва Русия иштирок карданд. Масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва минтақавӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/09/|title=Хабарҳои 9 октябри соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-09|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-7|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — дар [[Душанбе]] таҳти раёсати Тоҷикистон ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' баргузор гардид. Дар он масъалаҳои рушди ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, рақамӣ, энергетикӣ, гуманитарӣ ва амниятӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — Президенти [[Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон]] сафари давлатӣ анҷом дод. Дар доираи сафар миёни Тоҷикистону Русия 16 санади нави ҳамкории байнидавлатӣ ва байниҳукуматӣ ба имзо расид. Санади тасдиқкунанда: санадҳои имзошудаи дуҷониба. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[12 ноябр]] — дар ҷараёни чорабиниҳои байналмилалӣ ва фарҳангии соли 2025 масъалаҳои муаррифии '''Мероси фарҳангии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ''', аз ҷумла тавассути ЮНЕСКО, идома ёфтанд. Санадҳои ЮНЕСКО оид ба мероси фарҳангии Тоҷикистон. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[2 декабр]] — [[Тоҷикистон]], дар якҷоягӣ бо кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]], пешбурди ташаббуси байналмилалии эълон намудани '''Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ''' барои соли 2027-ро оғоз намуд. Лоиҳаи қатънома дар Маҷмаи Умумии [[СММ]] 2 декабри соли 2025 пешниҳод гардид. Лоиҳаи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ A/80/L.24.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/4095210/files/A_80_L.24-EN.pdf|title=International Year of Legal Literacy, 2027 — draft resolution A/80/L.24|author=United Nations|date=2025-12-02|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[12 декабр]] — бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ, ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ матраҳ гардид. Қатъномаи дахлдор дар низоми [[Созмони Милали Муттаҳид]] қабул гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[16 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои соли 2025 ҷамъбаст ва самтҳои асосии сиёсати давлатӣ барои солҳои минбаъда муайян гардиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-mu-taram-emomal-ra-mon-dar-borai-samt-oi-asosii-siyosati-dohil-va-hori-ii-um-ur-3/|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-16|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251215/kadom-dasturu-suporishoi-emomal-ramon-dar-payomi-soli-2024-iro-nashud|title=Кадом дастуру супоришҳои Эмомалӣ Раҳмон, ки дар паёми соли 2024 дода буд, иҷро нашуд ва чаро?|author=Asia-Plus|date=2025-12-15|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[24 декабр]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] бинои нави Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Душанбе]]»-ро ба истифода доданд. Бино дорои 80 ҳуҷраи корӣ буда, барои фаъолияти кормандони эҷодӣ ва техникии телевизион шароити муосир фароҳам меорад. Иншоот дар доираи рушди инфрасохтори иттилоотии пойтахт бунёд гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-binoi-navi-muassisai-davlatii-televizioni-dushanbe-ro-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бинои нави Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе»-ро ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-24
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди шаҳри Душанбе ва ифтитоҳи иншооти нав дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[25 декабр]] — раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] барои соли 2025 ҷамъбаст гардид. Дар давраи раёсат ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ ва як қатор дигар чорабиниҳои сатҳи баланд дар [[Душанбе]] баргузор шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-ambast-gardid/|title=Раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ҷамъбаст гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-25|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[Соли 2025]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 400 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси тақрибан 17 ҳазор ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ нисбат ба соли қаблӣ 22,1 фоиз афзоиш ёфт. Дар байни корхонаҳои калон корхонаҳои саноати сохтмон, мошинсозӣ, саноати сабук, истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ ва коркарди маъданҳо ҷой доштанд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди саноат ва иқтисодиёти Тоҷикистон дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/emomal-ra-mon-dar-aft-soli-ohir-besh-az-2600-korhonai-sanoat-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Дар ҳафт соли охир беш аз 2600 корхонаи саноатӣ ба истифода дода шуд»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-16
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/08/dar-to-ikiston-218-korhonai-navi-sanoat-bo-3429-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 218 корхонаи нави саноатӣ бо 3429 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-08-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2025}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]
h2vi8v3mjd65mfqauj4arwq48sb8lql
Баҳс:Алиев Далер
1
333243
1484339
2026-08-22T12:03:47Z
~2026-45844-41
150056
/* Ивази насаб */ бахши ҷадид
1484339
wikitext
text/x-wiki
== Ивази насаб ==
Алиев Далер ба Ализода Далер Ҳоҷибек иваз карда шавад хоҳиш. [[Вижа:Ҳиссагузориҳо/~2026-45844-41|~2026-45844-41]] ([[Баҳси корбар:~2026-45844-41|talk]]) 12:03, 22 августи 2026 (UTC)
t5eld7fp9yfh9cfcntl6arvj7b1doo5
Бӯқаламуни палангсон
0
333244
1484341
2026-08-22T14:41:28Z
Zosya95
54344
Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1367279513|Panther chameleon]]" сохта шудааст
1484341
wikitext
text/x-wiki
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ('''''Furcifer pardalis''''') як намуди [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]]<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
== Тавсиф ==
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
60112dronxs2muxy31mtgai5tzv1kpm
1484342
1484341
2026-08-22T15:09:29Z
Zosya95
54344
1484342
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нар
| image2 file = Panther chameleon (Furcifer pardalis) female Montagne d’Ambre.jpg
| image2_caption = Female
| iucnstatus = LC
| status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Jenkins, R.K.B. |author2=Andreone, F. |author3=Andriamazava, A. |author4=Anjeriniaina, M. |author5=Brady, L. |author6=Glaw, F. |author7=Griffiths, R.A. |author8=Rabibisoa, N. |author9=Rakotomalala, D. |author10=Randrianantoandro, J.C. |author11=Randrianiriana, J. |author12=Randrianizahana, H. |author13=Ratsoavina, F. |author14=Robsomanitrandrasana, E. |year=2011 |title=''Furcifer pardalis'' |volume=2011 |article-number=e.T172955A6947909 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172955A6947909.en |access-date=17 August 2021}}</ref>
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]]<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
== Тавсиф ==
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
dzdqowh0pw6rundktwadfxdul5uop02
1484343
1484342
2026-08-22T15:22:57Z
Zosya95
54344
1484343
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нар
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]]<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
== Тавсиф ==
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
dgvd7h0fgi0j6wtqs0g1v8jsf5276ou
1484348
1484343
2026-08-22T18:16:35Z
Zosya95
54344
1484348
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нар
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]]<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett |name-list-style=amp | publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis |name-list-style=amp |publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нуси-Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги кабуди дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар сурх, сабз ё норанҷӣ мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан қаҳваранг ё зардтоб буда, баъзан тобиши гулобӣ, шафтолуӣ ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana |name-list-style=amp |publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
ghif341tq8yefnalosngu9litk4lr62
1484349
1484348
2026-08-22T18:19:30Z
Zosya95
54344
1484349
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нар
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]]<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нуси-Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги кабуди дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар сурх, сабз ё норанҷӣ мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан қаҳваранг ё зардтоб буда, баъзан тобиши гулобӣ, шафтолуӣ ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
9dc0ea0b2xr1p11tpjum7cg3m7lzr2u
1484350
1484349
2026-08-22T18:19:57Z
Zosya95
54344
1484350
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нар
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]]<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нуси-Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги кабуди дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар сурх, сабз ё норанҷӣ мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан қаҳваранг ё зардтоб буда, баъзан тобиши гулобӣ, шафтолуӣ ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
rh0uzifcz2riypoww8x3g8zuizcz49t
1484351
1484350
2026-08-22T18:20:19Z
Zosya95
54344
1484351
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]]<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нуси-Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги кабуди дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар сурх, сабз ё норанҷӣ мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан қаҳваранг ё зардтоб буда, баъзан тобиши гулобӣ, шафтолуӣ ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
hwbe45777m31l8rcsv6iu26dltfhkkd
1484355
1484351
2026-08-22T19:03:56Z
Zosya95
54344
1484355
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нуси-Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги кабуди дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар сурх, сабз ё норанҷӣ мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан қаҳваранг ё зардтоб буда, баъзан тобиши гулобӣ, шафтолуӣ ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи бӯқаламунҳо, бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт чанголҳои тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони бемӯҳра ва гоҳ-гоҳ рустаниро низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=[https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74] |url-access=registration}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
1phf33dvwtqodu46o3oa4lg0paqes8n
1484356
1484355
2026-08-22T19:04:46Z
Zosya95
54344
1484356
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нуси-Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги кабуди дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар сурх, сабз ё норанҷӣ мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан қаҳваранг ё зардтоб буда, баъзан тобиши гулобӣ, шафтолуӣ ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи бӯқаламунҳо, бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт чанголҳои тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони бемӯҳра ва гоҳ-гоҳ рустаниро низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
i36hz0wl2uo8g5ewba977owbg6u160x
1484357
1484356
2026-08-22T19:09:08Z
Zosya95
54344
/* Тавсифи зоологӣ */
1484357
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
=== Диапазон ===
=== Муҳити зист ===
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
ky0p8xtmqwkw1yceehfixzv07syfzk6
1484358
1484357
2026-08-22T19:14:01Z
Zosya95
54344
/* Паҳншавӣ */
1484358
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name="IUCN" /> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
qs5taautyv8yb1zbsejhnnoa0gdnr1v
1484363
1484358
2026-08-22T19:42:48Z
Zosya95
54344
1484363
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name="IUCN" /> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
s0a7jqmjya9yd107i1d653b6ua4vzs7
1484365
1484363
2026-08-22T19:54:15Z
Zosya95
54344
/* Афзоиш */
1484365
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name="IUCN" /> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, Ҷазираи Реюнион]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton |name-list-style=amp |page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
d28vkm0hgaj0unq84et6rat2uofpe22
1484366
1484365
2026-08-22T19:55:19Z
Zosya95
54344
/* Афзоиш */
1484366
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name="IUCN" /> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton |name-list-style=amp |page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
5f800rnfnkj8kfonhjkubdnly5rid8y
1484367
1484366
2026-08-22T20:01:33Z
Zosya95
54344
1484367
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony |name-list-style=amp}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name="IUCN" /> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton |name-list-style=amp |page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
jkomjqw8ie78j8hh9qmoe4h9bfldmfe
1484368
1484367
2026-08-22T20:02:29Z
Zosya95
54344
1484368
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name="IUCN" /> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton |name-list-style=amp |page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
1b2rni5ndpgc3m1tdgx908w5wju1js1
1484370
1484368
2026-08-22T20:06:11Z
Zosya95
54344
1484370
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Jenkins, R.K.B. |author2=Andreone, F. |author3=Andriamazava, A. |author4=Anjeriniaina, M. |author5=Brady, L. |author6=Glaw, F. |author7=Griffiths, R.A. |author8=Rabibisoa, N. |author9=Rakotomalala, D. |author10=Randrianantoandro, J.C. |author11=Randrianiriana, J. |author12=Randrianizahana, H. |author13=Ratsoavina, F. |author14=Robsomanitrandrasana, E. |year=2011 |title=''Furcifer pardalis'' |volume=2011 |article-number=e.T172955A6947909 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172955A6947909.en |access-date=17 August 2021}}</ref> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton|page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
9hk0g2o4nipdi3ajrtpjg3ytybydi1n
1484375
1484370
2026-08-22T20:19:19Z
Zosya95
54344
1484375
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кювйе ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Jenkins, R.K.B. |author2=Andreone, F. |author3=Andriamazava, A. |author4=Anjeriniaina, M. |author5=Brady, L. |author6=Glaw, F. |author7=Griffiths, R.A. |author8=Rabibisoa, N. |author9=Rakotomalala, D. |author10=Randrianantoandro, J.C. |author11=Randrianiriana, J. |author12=Randrianizahana, H. |author13=Ratsoavina, F. |author14=Robsomanitrandrasana, E. |year=2011 |title=''Furcifer pardalis'' |volume=2011 |article-number=e.T172955A6947909 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172955A6947909.en |access-date=17 August 2021}}</ref> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton|page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
5kt9vln236dodofgwqazlwtry1o8xjn
1484376
1484375
2026-08-22T20:22:53Z
Zosya95
54344
/* Таксономия */
1484376
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кувие ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини| Видеои ҳаракат додани чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик]]
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Jenkins, R.K.B. |author2=Andreone, F. |author3=Andriamazava, A. |author4=Anjeriniaina, M. |author5=Brady, L. |author6=Glaw, F. |author7=Griffiths, R.A. |author8=Rabibisoa, N. |author9=Rakotomalala, D. |author10=Randrianantoandro, J.C. |author11=Randrianiriana, J. |author12=Randrianizahana, H. |author13=Ratsoavina, F. |author14=Robsomanitrandrasana, E. |year=2011 |title=''Furcifer pardalis'' |volume=2011 |article-number=e.T172955A6947909 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172955A6947909.en |access-date=17 August 2021}}</ref> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton|page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
bot6o0hup5a705xa6ju4fc91rjk8oie
1484377
1484376
2026-08-22T20:24:06Z
Zosya95
54344
/* Тавсифи зоологӣ */
1484377
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангӣ''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангиро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кувие ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини|Видеои ҳаракати чашмони бӯқаламуни палангӣ аз наздик.]]
Бӯқаламунҳои палангӣ то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангӣ сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангӣ забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангӣ ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Jenkins, R.K.B. |author2=Andreone, F. |author3=Andriamazava, A. |author4=Anjeriniaina, M. |author5=Brady, L. |author6=Glaw, F. |author7=Griffiths, R.A. |author8=Rabibisoa, N. |author9=Rakotomalala, D. |author10=Randrianantoandro, J.C. |author11=Randrianiriana, J. |author12=Randrianizahana, H. |author13=Ratsoavina, F. |author14=Robsomanitrandrasana, E. |year=2011 |title=''Furcifer pardalis'' |volume=2011 |article-number=e.T172955A6947909 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172955A6947909.en |access-date=17 August 2021}}</ref> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангӣ дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангӣ ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангӣ ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангӣ дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton|page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
q7o5kh7krjy7k4et03znw37uznp3q3f
1484405
1484377
2026-08-22T21:08:12Z
Zosya95
54344
1484405
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангсон''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангсонро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кувие ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини|Видеои ҳаракати чашмони бӯқаламуни палангсон аз наздик.]]
Бӯқаламунҳои палангсон то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангсон сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангсон забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангсон ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Jenkins, R.K.B. |author2=Andreone, F. |author3=Andriamazava, A. |author4=Anjeriniaina, M. |author5=Brady, L. |author6=Glaw, F. |author7=Griffiths, R.A. |author8=Rabibisoa, N. |author9=Rakotomalala, D. |author10=Randrianantoandro, J.C. |author11=Randrianiriana, J. |author12=Randrianizahana, H. |author13=Ratsoavina, F. |author14=Robsomanitrandrasana, E. |year=2011 |title=''Furcifer pardalis'' |volume=2011 |article-number=e.T172955A6947909 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172955A6947909.en |access-date=17 August 2021}}</ref> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангсон дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангсон ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангсон ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангсон дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton|page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
in2805uu925fkn0p0f8mudiqi3htu8k
1484406
1484405
2026-08-22T21:08:19Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Бӯқаламуни палангӣ]] to [[Бӯқаламуни палангсон]]
1484405
wikitext
text/x-wiki
{{Таксон
| image file = Panther_chameleon (Furcifer pardalis) male Nosy Be.jpg
| image descr = Нарина
| iucnstatus = LC
| regnum = Ҷонварон
| rang = Намуд
| parent = Furcifer
| latin = Furcifer pardalis
| wikispecies = Furcifer pardalis
| author = <br>(Cuvier, 1829)
| range caption = Паҳншавӣ
| range map = Furcifer pardalis distribution.png
| syn = {{Collapsible list|title=''
| {{btname|Chamaeleo pardalis|Cuvier 1829 <ref name=eol-synonym>{{cite encyclopedia | title = Synonyms of Panther Chameleon (Furcifer pardalis) | encyclopedia = Encyclopedia of Life | url = http://eol.org/pages/1056895/names/synonyms | access-date = 24 декабри 2013 }}</ref>}}
| {{btname|Chamaeleo ater|Lesson 1832}}
| {{btname|Cyneosaura pardalis|Gray 1865}}
| {{btname|Chamaeleo guentheri|Boulenger 1888}}
| {{btname|Chamaeleon longicauda|Günther 1891}}
| {{btname|Chamaeleon axillaris|Werner 1899}}
| {{btname|Chamaeleon krempfi|Chabanaud 1923}}
| {{btname|Chamaeleo niger|Duméril & Bibron 1836}}
| {{btname|Chamaeleon pardalis|Werner 1911}}
| {{btname|Chamaeleon guentheri|Werner 1911}}
}}
}}
'''Бӯқаламуни палангсон''' ({{lang-la|Furcifer pardalis}}) як [[Намуд (таксономия)|намуди]] [[Бӯқаламун|бӯқаламуне]] аст, ки дар қисматҳои шарқӣ ва шимолии [[Мадагаскар]],<ref name="andreone">{{Cite journal|author=Andreone|first=F.|title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, ''Furcifer pardalis'' (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar|journal=Tropical Zoology|volume=18|issue=2|year=2005|pages=209–225|url=http://fupress.net/index.php/tropicalzoology/article/download/124/122|format=PDF|doi=10.1080/03946975.2005.10531221|bibcode=2005TrZoo..18..209A|accessdate=2014-04-17}}</ref> дар ҷангалҳои тропикӣ ёфт мешавад. Илова бар ин, он ба Реюнион ва [[Маврикий]], инчунин ба иёлати [[Флорида|Флоридаи]] [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] муаррифӣ шудааст.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://edis.ifas.ufl.edu/publication/UW501|title=WEC456/UW501: Florida's Introduced Reptiles: Veiled Chameleon (Chamaeleo calyptratus), Oustalet's Chameleon (Furcifer oustaleti), and Panther Chameleon (Furcifer pardalis)|website=edis.ifas.ufl.edu|lang=en|accessdate=2023-07-10}}</ref>
== Таксономия ==
Бӯқаламуни палангсонро якумин шуда, соли 1829, табиатшиноси фаронсавӣ Жорж Кувие ({{lang-fr|Georges Cuvier}}) тавсиф кардааст.<ref name=andreone/> Номи авлодии он, ''Furcifer'', аз калимаи лотинӣ гирифта шуда, маънояш "душоха" аст ва ба шакли пойҳои ин ҳайвон ишора мекунад.<ref name= Furcifer>{{cite book| title=The Chameleon Handbook|first=François|last= Le Berre|author2=Richard D. Bartlett| publisher =Barron's Educational Series|year=2009 |page=4|isbn=978-0-7641-4142-3|url=https://books.google.com/books?id=cxWLIC6ZvxUC&pg=PA4 }}</ref> Номи намудии ''pardalis'' маънои "палангмонанд" ё "доғдори мисли паланг"-ро дорад.<ref>{{cite book|title =From bacteria to plants|first=Michael J. |last=Padilla |author2=Ioannis Miaoulis|publisher= Prentice Hall|year= 2002 |page=30|isbn =978-0-13-054059-1 }}</ref>
== Тавсифи зоологӣ ==
[[Акс:Furcifer_pardalis_moving_eyes.ogv|мини|Видеои ҳаракати чашмони бӯқаламуни палангсон аз наздик.]]
Бӯқаламунҳои палангсон то 40 – 51 см дароз мешаванд. Наринаҳо нисбат ба модинаҳо рангорангтар, калонтар ва вазнинтар мебошанд.<ref name="auto">{{cite journal |last1=Andreone |first1=F. |last2=Guarino |first2=F.M. |last3=Randrianirina |first3=J.E. |title=Life history traits, age profile, and conservation of the panther chameleon, Furcifer pardalis (Cuvier 1829), at Nosy Be, NW Madagascar |journal=Tropical Zoology |date=2005 |volume=18 |issue=2 |pages=209–225|doi=10.1080/03946975.2005.10531221 |bibcode=2005TrZoo..18..209A }}</ref> Ранги онҳо вобаста ба маҳалли зист фарқ мекунад. Намудҳои гуногуни рангро одатан аз рӯйи минтақае, ки дар он зиндагӣ мекунанд, ном мебаранд. Бӯқаламунҳои минтақаҳои Нусӣ Бе, Анкифӣ ва Амбанҷа бештар ранги [[Кабуд|кабуди]] дурахшон доранд. Дар Амбилобе, Антсиранана ва Самбава онҳо бештар [[Сурх|сурх]], [[Сабз|сабз]] ё [[Норанҷӣ|норанҷӣ]] мешаванд. Дар Мароантсетра ва Таматаве бештар бӯқаламунҳои сурх вомехӯранд.
Модинаҳо, новобаста аз маҳалли зист, одатан [[Қаҳваранг|қаҳваранг]] ё [[Зард|зардтоб]] буда, баъзан тобиши гулобӣ, [[Шафтолу|шафтолуранг]] ё норанҷии равшан доранд. Бо вуҷуди ин, байни минтақаҳои гуногун дар ранг ва нақши онҳо каме фарқият дида мешавад.<ref name="Ferguson">{{cite book| title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |first= Gary |last=Ferguson |author2=James B. Murphy |author3=Jean-Baptiste Ramanamanjato |author4=Achille P. Raselimanana|publisher= Krieger Publishing Company |year= 2004 |isbn =978-1-57524-194-4 |pages=54, 62–63}}</ref>
Мисли ҳамаи [[Бӯқаламун|бӯқаламунҳо]], бӯқаламуни палангсон сохти махсуси ангуштон дорад. Дар ҳар як по панҷ ангушт ба ду гурӯҳ ҷудо шудаанд: як гурӯҳи дуангушта ва як гурӯҳи сеангушта. Ин сохтори панҷа ба бӯқаламун имкон медиҳад, ки шохаҳои борикро сахт қапад. Ҳар ангушт [[Чангол|чанголҳои]] тез дорад, ки ҳангоми ба пӯстлохи дарахт часпида баромадан ёрӣ медиҳад.<ref>{{cite book |last1=Higham |first1=Timothy E. |title=The Biology of Chameleons |last2=Anderson |first2=Christopher V. |publisher=University of California Press |year=2014 |isbn=978-0-520-95738-1 |editor1-last=Tolley |editor1-first=Krystal A. |location=Berkeley |pages=111–138 |chapter=Function and adaptation of chameleons |editor2-last=Herrel |editor2-first=Anthony}}</ref>
Бӯқаламунҳои палангсон забони хеле дароз доранд, ки баъзан аз баданашон ҳам дарозтар мешавад. Онҳо метавонанд забонро ба тезӣ берун бароварда, сайдро гиранд. Онҳо асосан ҷонварони [[Бемӯҳраҳо|бемӯҳра]] ва гоҳ-гоҳ [[Рустаниҳо|рустаниҳоро]] низ мехӯранд.<ref>{{cite web | url=https://animaldiversity.org/accounts/Furcifer_pardalis/ | title=Furcifer pardalis (English common name not available) | website=[[Animal Diversity Web]] }}</ref> Вақте ки нӯги забон ба сайд мечаспад, он зуд ба даҳон кашида мешавад. Сипас бӯқаламун сайдро бо ҷоғҳои қавии худ майда карда мехӯрад.<ref>{{cite book |last=Piper |first=Ross |url=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe |title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals |publisher=Greenwood Press |year=2007 |isbn=978-0-313-33922-6 |page=https://archive.org/details/extraordinaryani0000pipe/page/74 74}}</ref>
== Паҳншавӣ ==
Бӯқаламуни палангсон ба [[Мадагаскар]] бумӣ аст. Ин намуд дар пастиҳои шарқӣ ва шимолу шарқии кишвар васеъ паҳн шудааст.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Jenkins, R.K.B. |author2=Andreone, F. |author3=Andriamazava, A. |author4=Anjeriniaina, M. |author5=Brady, L. |author6=Glaw, F. |author7=Griffiths, R.A. |author8=Rabibisoa, N. |author9=Rakotomalala, D. |author10=Randrianantoandro, J.C. |author11=Randrianiriana, J. |author12=Randrianizahana, H. |author13=Ratsoavina, F. |author14=Robsomanitrandrasana, E. |year=2011 |title=''Furcifer pardalis'' |volume=2011 |article-number=e.T172955A6947909 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-2.RLTS.T172955A6947909.en |access-date=17 August 2021}}</ref> Ғайр аз ин, он ба Реюнион, [[Маврикий]] ва солҳои охир ба иёлати Флоридаи ИМА низ бо роҳи савдои [[ҳайвони хонагӣ|ҳайвоноти хонагӣ]] ворид шудааст.<ref name="IUCN" /><ref name=":3" />
Бӯқаламуни палангсон дар шарқи Мадагаскар дар ҷангалҳои боронӣ ва дар шимолу ғарб дар ҷангалҳои хушктару пароканда ва саваннаҳо зиндагӣ мекунад.<ref name=":2" />
== Рафтор ==
Бӯқаламуни палангсон ҳудудталаб буда, берун аз давраи ҷуфтшавӣ, қисми зиёди умрашро танҳо мегузаронад. Вақте ки ду нарина бо ҳам рӯ ба рӯ мешаванд, ранги худро дигар мекунанд ва баданашонро варам кунонида, зӯрии худро нишон диҳанд. Аксар вақт задухӯрд бо ҳамин тамом мешавад ва наринаи тарсида ақибнишинӣ карда, рангаш тира мешавад. Агар ҳардуяшон ақибнишиниро рад кунанд, занозании ҳаққонӣ сар мешавад.<ref name=andreone/>
Бӯқаламуни палангсон ҳарорати бадани худро вобаста ба шароит пасту баланд мекунанд. Барои гарм кардани баданашон зери офтоб менишинанд.<ref>{{cite journal |last1=Ferguson |first1=Gary W. |last2=Gehrmann |first2=William H. |last3=Chen |first3=Tai C. |last4=Holick |first4=Michael F. |title=Vitamin D-content of the Eggs of the Panther Chameleon Furcifer pardalis: its Relationship to UVB Exposure/vitamin D-condition of Mother, Incubation and Hatching Success. |journal=Journal of Herpetological Medicine and Surgery |date=2005 |volume=15 |issue=4 |pages=9–13|doi=10.5818/1529-9651.15.4.9 }}</ref>
== Афзоиш ==
[[Акс:FurciferPardalisFemale.JPG|рост|мини| Модинаи бордор, ҷазираи [[Реюнион]]]]
Бӯқаламунҳои палангсон дар синни ҳафтмоҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд.<ref name=andreone/>
Вақте ки модина тухмдор мешавад, ранги баданаш ба қаҳваранги тира ё сиёҳ табдил ёфта, рахҳои норанҷӣ пайдо мекунад. Ӯ бо ин роҳ ба наринаҳои атрофаш нишон медиҳад, ки барои ҷуфтшавӣ омода нест. Модина дар ин давра хеле ҳимоягар шуда, метавонад наринаи наздикшавандаро газад. Ранг ва нақши модинаҳои бордор вобаста ба навъи буқаламун фарқ мекунад ва аз рӯйи рангаш аз кадом маҳалли зист будани онҳо низ муайян карда мешавад.<ref name=andreone/>
Модинаҳо одатан пас аз оғози тухмгузорӣ ҳамагӣ 2 – 3 сол зиндагӣ мекунанд, зеро тухмгузорӣ ба бадани онҳо фишори зиёд меорад. Онҳо дар ин муддат тақрибан 5 – 8 маротиба тухм мегузоранд. Шумораи тухмҳо аз дастрасии хӯрок вобаста буда, ҳар бор 10 – 40 тухмро дар бар мегирад. Тухмҳо одатан пас аз тақрибан 240 рӯз кушода мешаванд.<ref name= Badger>{{cite book| title=Lizards: A Natural History of Some Uncommon Creatures—Extraordinary Chameleons, Iguanas, Geckos, and More|first=David |last=Badger|author2=John Netherton|page=71|publisher= Voyageur Press|year=2006 |
isbn =978-0-7603-2579-7}}</ref>
== Дар асорат ==
Ин бӯқаламун аз сабаби ранги зебо, андозаи калон ва осон афзоиш ёфтанаш дар асорат, дар савдои ҳайвоноти хонагӣ талаботи калон дорад.<ref name="auto"/> Нигоҳубини он нисбат ба дигар бӯқаламунҳо дигар осонтар бошад ҳам, он умри кӯтоҳ дорад ва аз як сол бештар зиндагӣ намекунанд.<ref name="andreone" /><ref name=":2">{{Cite book |title=The Panther chameleon: color variation, natural history, conservation, and captive management |date=2004 |publisher=Krieger Pub. Co |others=Gary Ferguson |isbn=1-57524-194-3 |location=Malabar, Fla. |oclc=52418030}}</ref>
== Нигораҳо ==
<gallery>
Акс:Panther_chameleon_(Furcifer_pardalis)_male_Montagne_d’Ambre.jpg|алт=Male| Нар
Акс:Panther_chameleon_furcifer_pardalis_female.jpg|алт=Female, Anjajavy Forest| Мода
</gallery>
== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Маврикий]]
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар]]
in2805uu925fkn0p0f8mudiqi3htu8k
Ҷамоати деҳоти Саричашма
0
333245
1484345
2026-08-22T16:43:51Z
Noesh
149586
Саҳифаи нав: {{Ҷамоати Тоҷикистон |ном = Деҳоти Саричашма |ном ба забони аслӣ = Ҷамоати деҳоти Саричашма |акс = |андозаи акс = |шарҳи акс = |харита = |андозаи харита = |мавқеъ дар харита = |кишвар = Тоҷикистон |мақом = Ҷамоати деҳо...
1484345
wikitext
text/x-wiki
{{Ҷамоати Тоҷикистон
|ном = Деҳоти Саричашма
|ном ба забони аслӣ = Ҷамоати деҳоти Саричашма
|акс =
|андозаи акс =
|шарҳи акс =
|харита =
|андозаи харита =
|мавқеъ дар харита =
|кишвар = Тоҷикистон
|мақом = Ҷамоати деҳот
|вилоят = Вилояти Хатлон
|ноҳия = ноҳияи Шамсиддин Шоҳин
|марказ = Саричашма
|соли таъсис =
|роҳбар =
|майдон =
|баланди =
|иқлим = Субтропикии хушк
|аҳолӣ =
|соли омор =
|зичии аҳолӣ =
|аҳолии марказ = 1487 нафар (2017)
|миллатҳо = тоҷикон
|дин = мусулмонони ҳанафӣ
|минтақаи вақт = +5
|индекси почта = 735140
|коди телефон = +992 3318
|коди авто = 03TJ
|сайти расмӣ =
}}
'''Деҳоти Саричашма''' (собиқ ''ҷамоати Саричашма'') — ҷамоати деҳотест дар ноҳияи Шамсиддин Шоҳини вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон. Маркази маъмурии он деҳаи [[Саричашма (деҳа, н. Шоҳин)|Саричашма]] мебошад.
== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Деҳоти Саричашма дар қисмати ҷанубии ноҳияи Шамсиддин Шоҳин (собиқ Шӯрообод) ҷойгир шуда, аз самти ҷануб нуқтаи охирини ҷанубии ноҳияро ташкил медиҳад. Иқлими минтақа субтропикии хушк буда, зимистонаш мулоим (то -5°C) ва тобистонаш гарм (+30-40°C) мебошад. Миқдори боришот ба ҳисоби миёна 250—300 миллиметрро ташкил медиҳад.
== Аҳолӣ ==
Аҳолии ҷамоат асосан тоҷикон буда, ба кишоварзӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ машғуланд.
== Деҳаҳои ҷамоат ==
Ба ҳудуди деҳоти Саричашма деҳаҳои зерин дохил мешаванд:
* [[Арабо (деҳа, н. Шоҳин)|Арабо]]
* [[Бушолак (деҳа, н. Шоҳин)|Бушолак]]
* [[Гулистон (деҳа, н. Шоҳин)|Гулистон]]
* [[Дарелон]]
* [[Деҳи қозӣ]]
* [[Заранг (деҳа, н. Шоҳин)|Заранг]]
* [[Зокир Шокиров (деҳа, н. Шоҳин)|Зокир Шокиров]] (Дашти Аэропорт)
* [[Ирғайлук]]
* [[Коргарон (деҳа, н. Шоҳин)|Коргарон]]
* [[Лангурҳо (деҳа, н. Шоҳин)|Лангурҳо]]
* [[Мирзо Ашӯр (деҳа, н. Шоҳин)|Мирзо Ашӯр]]
* [[Шоҳиён (н. Шоҳин)|Шоҳиён]] (собиқ ''Мирзоалӣ'')
* [[Мишкорон]]
* [[Носиров Бобо]] (Дашти Эшон)
* [[Оби Тира]]
* [[Одинабой]]
* [[Овиё (деҳа, н. Шоҳин)|Овиё]]
* [[Пистамазор (деҳа, н. Шоҳин)|Пистамазор]]
* [[Саричашма (деҳа, н. Шоҳин)|Саричашма]] (маркази ҷамоат)
* [[Сартангӣ]]
* [[Себандӣ]]
* [[Сумбулхон (деҳа, н. Шоҳин)|Сумбулхон]]
* [[Сумчакон]]
* [[Ургулӣ (деҳа, н. Шоҳин)|Ургулӣ]]
* [[Хӯҷабоғ]]
* [[Ҷилга (деҳа, н. Шоҳин)|Ҷилга]]
* [[Қавоқ]]
* [[Ялабулӣ]]
== Пайвандҳо ==
* [https://egov.tj/site/shamsiddinshohin-tj Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]
[[Курсӣ:Ҷамоатҳои ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]]
[[Курсӣ:Ҷамоатҳои вилояти Хатлон]]
m4y9tj2k6qio0svvo3dv4sq7pevaa23
1484346
1484345
2026-08-22T16:52:55Z
Noesh
149586
/* */
1484346
wikitext
text/x-wiki
Ҷамоати деҳоти Сартчашма дар [[ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]]и [[вилояти Хатлон]]и [[Тоҷикистон]] аст. Маркази маъмурии ҷамоат [[Саричашма (деҳа)|деҳаи Саричашма]] мебошад.
== Таърих ==
Саричашма ҳамчун воҳиди маъмурӣ ҳадди ақал аз ибтидои асри XX дар сарчашмаҳои хаттӣ ёд шудааст. Дар асари М. А. Варигин «Таҷрибаи тавсифи бекигарии Кӯлоб», ки соли 1916 нашр шудааст, ‘’‘Сари-Чашма’’’ яке аз ҳашт амлокдории бекигарии Кӯлоб номбар шудааст. Амлокдориҳо барои идора ва ҷамъоварии андоз истифода мешуданд.
Тибқи маълумоти Варигин, амлокдории Сари-Чашма аз ‘’‘41 деҳа’’’ иборат буда, ‘’‘661 ҳавлӣ’’’ ва ‘’‘3305 сокин’’’ дошт. Дар ҳудуди амлокдорӣ ҳамчунин 49 осиёб ба қайд гирифта шудааст.
Таркиби аҳолии амлокдории Сари-Чашма дар ин сарчашма гуногун нишон дода шудааст: 277 ҳавлӣ (1385 нафар) тоҷик, 52 ҳавлӣ (260 нафар) тоҷикони Беччӣ, инчунин гурӯҳҳои ӯзбеки қарлуқ, миршакр, мутул ва мангут-ахунӣ ва 19 ҳавлӣ (95 нафар) араб зикр шудаанд.
Худи деҳаи Сари-Чашма дар оғози асри XX яке аз нуқтаҳои аҳолинишини қобили зикри бекигарии Кӯлоб ба шумор мерафт. Варигин онро деҳаи дорои тақрибан ‘’‘45 ҳавлӣ’’’ ва воқеъ дар масофаи тақрибан ‘’‘20 верста аз шаҳри Кӯлоб’’’ номбар кардааст.
== Ҷуғрофия ==
Ҳудуди Саричашма дар минтақаи кӯҳистонии ҷануби ноҳияи Шамсиддин Шоҳин ҷойгир аст. Дар сарчашмаҳои ибтидои асри XX роҳи байни Сари-Чашма ва деҳаи Дивар зикр шуда, ағбаи Хоҷа-Бахт дар ҳамин роҳ ҷойгир дониста шудааст.
Дар наздикии деҳаи Саричашма ҷӯйи Сари-Чашма ҷорӣ буда, ба гуфтаи Варигин, он аз чашмаҳои деҳаи ҳамном сарчашма мегирифт.
== Хоҷагӣ ==
Кишоварзӣ ва махсусан боғдорӣ аз қадим аз шуғлҳои муҳими аҳолии Саричашма ба шумор мерафт. Варигин дар оғози асри XX водии Сари-Чашмаро минтақаи ободу кишоварзӣ тасвир карда, навиштааст, ки водӣ дар масофаи тақрибан ‘’‘6 верста’’’ бо боғҳои мева фаро гирифта шуда буд. Дар нишебиҳои кӯҳҳо кишти лалмӣ, аз ҷумла парвариши гандум, ривоҷ дошт.
Дар тавсифи ӯ боғҳои Сари-Чашма хуб нигоҳубин мешуданд: ҷӯйҳо тоза карда мешуданд, алаф дарав мешуд ва шохаҳои дарахтони пурмева бо такягоҳ нигоҳ дошта мешуданд. Муаллиф водии Сари-Чашмаро аз ҷиҳати ободӣ ва ҳолати хоҷагидорӣ яке аз намунаҳои хоҷагии хуби минтақа арзёбӣ кардааст.
Дар замони муосир низ кишоварзӣ яке аз бахшҳои фаъолияти иқтисодии аҳолии ҷамоат мебошад.
== Аҳолӣ ==
Дар ибтидои асри XX дар ҳудуди амлокдории Сари-Чашма 3305 нафар зиндагӣ мекарданд. Ин рақам ба воҳиди маъмурии таърихии Сари-Чашма дахл дорад ва набояд бо ҳудуди ҷамоати имрӯза комилан яксон дониста шавад.
Тибқи Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии ноҳияи Шӯрообод, дар солҳои 2010-ум ҷамоати Саричашма 26 деҳа, 1426 хоҷагӣ ва 5563 нафар аҳолӣ дошт.
== Деҳаҳои ҷамоат ==
Ба ҳудуди деҳоти Саричашма деҳаҳои зерин дохил мешаванд:
* Арабо
* Бушолак
* Гулистон
* Дарелон
* Деҳи Қозӣ
* Заранг
* Зокир Шокиров (Дашти Аэропорт)
* Ирғайлук
* Коргарон
* Лангурҳо
* Мирзо Ашӯр
* Шоҳиён (собиқ Мирзоалӣ)
* Мишкорон
* Носиров Бобо (Дашти Эшон)
* Оби Тира
* Одинабой
* Овиё
* Пистамазор
* Саричашма (маркази ҷамоат)
* Сартангӣ
* Себандӣ
* Сумбулхон
* Сумчакон
* Ургулӣ
* Хӯҷабоғ
* Ҷилга
* Қавоқ
* Ялабулӣ
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Адабиёт ==
* Варигин М. А. ‘‘Опыт описания Кулябского бекства’’. — Известия Императорского Русского географического общества. — Т. LII, вып. X. — 1916.
== Пайвандҳо ==
* [Сомонаи мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]
{{Ҷамоатҳои ноҳияи Шамсиддин Шоҳин}}
== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Деҳоти Саричашма дар қисмати ҷанубии ноҳияи Шамсиддин Шоҳин (собиқ Шӯрообод) ҷойгир шуда, аз самти ҷануб нуқтаи охирини ҷанубии ноҳияро ташкил медиҳад. Иқлими минтақа субтропикии хушк буда, зимистонаш мулоим (то -5°C) ва тобистонаш гарм (+30-40°C) мебошад. Миқдори боришот ба ҳисоби миёна 250—300 миллиметрро ташкил медиҳад.
== Аҳолӣ ==
Аҳолии ҷамоат асосан тоҷикон буда, ба кишоварзӣ, боғдорӣ ва чорводорӣ машғуланд.
== Деҳаҳои ҷамоат ==
Ба ҳудуди деҳоти Саричашма деҳаҳои зерин дохил мешаванд:
* [[Арабо (деҳа, н. Шоҳин)|Арабо]]
* [[Бушолак (деҳа, н. Шоҳин)|Бушолак]]
* [[Гулистон (деҳа, н. Шоҳин)|Гулистон]]
* [[Дарелон]]
* [[Деҳи қозӣ]]
* [[Заранг (деҳа, н. Шоҳин)|Заранг]]
* [[Зокир Шокиров (деҳа, н. Шоҳин)|Зокир Шокиров]] (Дашти Аэропорт)
* [[Ирғайлук]]
* [[Коргарон (деҳа, н. Шоҳин)|Коргарон]]
* [[Лангурҳо (деҳа, н. Шоҳин)|Лангурҳо]]
* [[Мирзо Ашӯр (деҳа, н. Шоҳин)|Мирзо Ашӯр]]
* [[Шоҳиён (н. Шоҳин)|Шоҳиён]] (собиқ ''Мирзоалӣ'')
* [[Мишкорон]]
* [[Носиров Бобо]] (Дашти Эшон)
* [[Оби Тира]]
* [[Одинабой]]
* [[Овиё (деҳа, н. Шоҳин)|Овиё]]
* [[Пистамазор (деҳа, н. Шоҳин)|Пистамазор]]
* [[Саричашма (деҳа, н. Шоҳин)|Саричашма]] (маркази ҷамоат)
* [[Сартангӣ]]
* [[Себандӣ]]
* [[Сумбулхон (деҳа, н. Шоҳин)|Сумбулхон]]
* [[Сумчакон]]
* [[Ургулӣ (деҳа, н. Шоҳин)|Ургулӣ]]
* [[Хӯҷабоғ]]
* [[Ҷилга (деҳа, н. Шоҳин)|Ҷилга]]
* [[Қавоқ]]
* [[Ялабулӣ]]
== Пайвандҳо ==
* [https://egov.tj/site/shamsiddinshohin-tj Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]
[[Курсӣ:Ҷамоатҳои ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]]
[[Курсӣ:Ҷамоатҳои вилояти Хатлон]]
gwaqhlmzaeawx2ivnxuuobo69yyl190
Шаблон:Furcifer
10
333246
1484347
2026-08-22T17:48:59Z
Zosya95
54344
Саҳифаи нав: {{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Chamaeleonidae|rang=Авлод|latin=Furcifer|name=Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар}}
1484347
wikitext
text/x-wiki
{{TaxInfo|mode={{{1|}}}|parent= Chamaeleonidae|rang=Авлод|latin=Furcifer|name=Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар}}
cffi0rs2djcldcv8vxmtprlbh1iiwew
Гурӯҳ:Хазандаҳои Мадагаскар
14
333247
1484352
2026-08-22T18:21:01Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484352
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1484353
1484352
2026-08-22T18:23:13Z
Zosya95
54344
1484353
wikitext
text/x-wiki
{{Commons cat|Reptiles of Madagascar}}
0h6dubxxa6j5wsslpshuuoue9mj5bpu
1484354
1484353
2026-08-22T18:54:32Z
Zosya95
54344
1484354
wikitext
text/x-wiki
{{Commons cat|Reptiles of Madagascar}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо аз рӯи кишвар]]
442s39rmisbqjvxejonbluxj0sqjkqm
Гурӯҳ:Саҳифаҳо бо параметрҳои кӯҳнашуда
14
333248
1484369
2026-08-22T20:03:11Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484369
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Гурӯҳ:Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар
14
333249
1484371
2026-08-22T20:08:56Z
Zosya95
54344
Саҳифаи нав: {{Category main article|Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар}} {{Commons category|Furcifer}} [[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]] [[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Африқо]]
1484371
wikitext
text/x-wiki
{{Category main article|Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар}}
{{Commons category|Furcifer}}
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Африқо]]
n951t6iljch699ve50uvy6qt01e6dna
1484372
1484371
2026-08-22T20:09:05Z
Zosya95
54344
1484372
wikitext
text/x-wiki
{{main|Бӯқаламунҳои кӯҳии Мадагаскар}}
{{Commons category|Furcifer}}
[[Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо]]
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳои Африқо]]
gvd5o6l8souzhaf66sjz5maaharfauk
Гурӯҳ:Бӯқаламунҳо
14
333250
1484373
2026-08-22T20:13:57Z
Zosya95
54344
Саҳифаи нав: {{main|Бӯқаламун}} {{Commons cat|Chamaeleonidae}} [[Гурӯҳ:Игуанамонандҳо]]
1484373
wikitext
text/x-wiki
{{main|Бӯқаламун}}
{{Commons cat|Chamaeleonidae}}
[[Гурӯҳ:Игуанамонандҳо]]
ifdicw7zbjuz61nqcb71elto7eo3psi
Гурӯҳ:Калтакалосҳои Африқо
14
333251
1484374
2026-08-22T20:17:08Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484374
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Гурӯҳ:Хазандагон
14
333252
1484382
2026-08-22T20:40:59Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Гурӯҳ:Хазандагон]] to [[Гурӯҳ:Хазандаҳо]] over redirect
1484382
wikitext
text/x-wiki
#равона [[:Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
60nxlj8trtyuh163c00b9ok49m8kzeu
1484403
1484382
2026-08-22T20:59:07Z
Zosya95
54344
Removed redirect to [[Гурӯҳ:Хазандаҳо]]
1484403
wikitext
text/x-wiki
{{Барои ҳазф}}
prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8
Гурӯҳ:Хазандаҳои Ҳиндустон
14
333253
1484389
2026-08-22T20:44:56Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484389
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1484390
1484389
2026-08-22T20:46:44Z
Zosya95
54344
1484390
wikitext
text/x-wiki
{{Commons cat|Reptiles of India}}
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Осиёи Ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳо аз рӯи кишвар]]
ai2ukemb5uqlimnrx0dnu0kaaju48y8
Гурӯҳ:Морҳои Осиё
14
333254
1484402
2026-08-22T20:57:40Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484402
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1484404
1484402
2026-08-22T21:01:37Z
Zosya95
54344
1484404
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Морҳо аз рӯи қитъа]]
[[Гурӯҳ:Хазандаҳои Осиё]]
231vxpfv9am4vzjb61fl8r3n9tphh8n
Бӯқаламуни палангӣ
0
333255
1484407
2026-08-22T21:08:19Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Бӯқаламуни палангӣ]] to [[Бӯқаламуни палангсон]]
1484407
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Бӯқаламуни палангсон]]
kc8g29pszmway13j8wiy1x1ko2oq83g
1484408
1484407
2026-08-22T21:08:44Z
Zosya95
54344
Removed redirect to [[Бӯқаламуни палангсон]]
1484408
wikitext
text/x-wiki
{{Барои ҳазф}}
prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8
Шиносонаи рақамии объект
0
333256
1484411
2026-08-22T21:25:29Z
Zosya95
54344
Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1370555188|Digital object identifier]]" сохта шудааст
1484411
wikitext
text/x-wiki
== Номгузорӣ ва синтаксис ==
=== Намоиш ===
== Адабиёт ==
[[Гурӯҳ:Шиносаҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷҷатҳои электронӣ]]
t1u26rl80vf1hbqjx36klt934kpyehm
1484416
1484411
2026-08-22T21:54:27Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Шиносаи рақамии объект]] to [[Шиносонаи рақамии объект]]
1484411
wikitext
text/x-wiki
== Номгузорӣ ва синтаксис ==
=== Намоиш ===
== Адабиёт ==
[[Гурӯҳ:Шиносаҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷҷатҳои электронӣ]]
t1u26rl80vf1hbqjx36klt934kpyehm
Digital object identifier
0
333257
1484412
2026-08-22T21:26:04Z
Zosya95
54344
Тағйири масир ба [[Шиносаи рақамии объект]]
1484412
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Шиносаи рақамии объект]]
pr3rfuq73qkek087s515nbqg3e9cuut
1484413
1484412
2026-08-22T21:26:35Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Doi]] to [[Digital object identifier]]
1484412
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Шиносаи рақамии объект]]
pr3rfuq73qkek087s515nbqg3e9cuut
1484419
1484413
2026-08-22T21:58:43Z
Zosya95
54344
Changed redirect target from [[Шиносаи рақамии объект]] to [[Шиносонаи рақамии объект]]
1484419
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Шиносонаи рақамии объект]]
n4dahaj23jxu12wc0rwdxfowynql1bj
Doi
0
333258
1484414
2026-08-22T21:26:35Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Doi]] to [[Digital object identifier]]
1484414
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Digital object identifier]]
eqq266d62ggq8cv07f6czhum8lqok8w
1484415
1484414
2026-08-22T21:26:54Z
Zosya95
54344
Removed redirect to [[Digital object identifier]]
1484415
wikitext
text/x-wiki
{{Барои ҳазф}}
prczml6xdxi3dl1rr8059l2p3tt7wd8
Шиносаи рақамии объект
0
333259
1484417
2026-08-22T21:54:27Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Шиносаи рақамии объект]] to [[Шиносонаи рақамии объект]]
1484417
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Шиносонаи рақамии объект]]
n4dahaj23jxu12wc0rwdxfowynql1bj
Гачсанг
0
333260
1484425
2026-08-23T00:20:13Z
Zosya95
54344
Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1368264228|Gypsum]]" сохта шудааст
1484425
wikitext
text/x-wiki
'''Гачсанг''' маъдани мулоими сулфат аст, ки аз сулфати калсийи обдор таркиб ёфта, [[Формулаи химиявӣ|формулаи химиявиаш]] CaSO₄·2H₂O мебошад.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/conservation-preservation-publications/canadian-conservation-institute-notes/care-plaster-paris.html|title=Care of Objects Made of Plaster of Paris – Canadian Conservation Institute (CCI) Notes 12/2|author=Institute|first=Canadian Conservation|website=www.canada.ca|date=2017-09-14|accessdate=2023-01-20}}</ref> Он ҳамчун [[нурӣ]] ва барои истеҳсоли навъҳои гуногуни [[гач]], [[гипсокартон]] ва [[бӯр]] ба кор мебаранд.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/plaster|title=Plaster {{!}} Definition, Uses, Types, & Facts|website=Britannica|lang=en|accessdate=2023-01-20}}</ref><ref name="Higgins">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zNicdkuulE4C&pg=PA521|pages=521–522|title=Industrial Minerals & Rocks: Commodities, Markets, and Uses|year=2006|editor-last=Jessica Elzea Kogel|publisher=Society for Mining, Metallurgy, and Exploration|isbn=978-0-87335-233-8}}</ref><ref name=":0" /> Гачсанг инчунин метавонад ба булӯрҳои шаффофи [[селенит]] табдил ёбад. Он бештар ҳангоми бухор шудани обҳои минералдор ё аз об гирифтани минерали [[Анҳидрит|ангидрит]] ба вуҷуд меояд.
Дар ҷадвали сахтии '''Моос''', сахтии гипс '''2''' аст, яъне он минерали хеле нарм мебошад.
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]
hd3pt4eb2wzl7dgwt0xz8fnv4b710eg
1484426
1484425
2026-08-23T00:27:24Z
Zosya95
54344
1484426
wikitext
text/x-wiki
{{Маъдан
| category = [[Sulfate mineral]]s
| boxwidth =
| boxbgcolor =
| image = Gypse Caresse.jpg
| caption = Gypsum from southwest France (27 × 22 cm)
| formula = {{chem2|CaSO4*2H2O}}
| IMAsymbol = Gp<ref>{{Cite journal|last=Warr|first=L.N.|date=2021|title=IMA–CNMNC approved mineral symbols|journal=Mineralogical Magazine|volume=85|issue=3|pages=291–320|doi=10.1180/mgm.2021.43|bibcode=2021MinM...85..291W|s2cid=235729616|doi-access=free}}</ref>
| molweight =
| strunz = 7.CD.40
| system = [[Monoclinic]]
| class = Prismatic (2/m) <br/>[[H-M symbol]]: (2/m)
| symmetry = Monoclinic <br/>[[Space group]]: ''I''2/a
| unit cell = a = 5.679(5), b = 15.202(14) <br/>c = 6.522(6) Å; β = 118.43°; Z = 4
| color = Colorless (in transmitted light) to white; often tinged other hues due to impurities; may be yellow, tan, blue, pink, dark brown, reddish brown or gray
| habit = Massive, flat. Elongated and generally prismatic crystals
| twinning = Very common on {110}
| cleavage = Perfect on {010}, distinct on {100}
| fracture = Conchoidal on {100}, splintery parallel to [001]
| tenacity = Flexible, inelastic
| mohs = 1.5{{citation needed|reason=source needed to support the claim that Mohs hardness 2 defining mineral may not actually have a Mohs hardness of 2|date=July 2026}}–2 (defining mineral for 2)
| luster = Vitreous to silky, pearly, or waxy
| refractive = ''n''<sub>α</sub> = 1.519–1.521<br/> ''n''<sub>β</sub> = 1.522–1.523<br/> ''n''<sub>γ</sub> = 1.529–1.530
| opticalprop = Biaxial (+)
| birefringence = δ = 0.010
| pleochroism = None
| 2V = 58°
| streak = White
| gravity = 2.31–2.33
| melt =
| fusibility = 5
| diagnostic =
| solubility = Hot, dilute HCl
| diaphaneity = Transparent to translucent
| other =
| references = <ref>{{cite book|editor1=Anthony, John W. |editor2=Bideaux, Richard A. |editor3=Bladh, Kenneth W. |editor4=Nichols, Monte C. |title= Handbook of Mineralogy|publisher= Mineralogical Society of America|place= Chantilly, VA, US|chapter-url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/gypsum.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20060206190607/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/gypsum.pdf |archive-date=2006-02-06 |url-status=live|chapter=Gypsum|isbn=978-0-9622097-0-3 |volume=V (Borates, Carbonates, Sulfates)|year=2003}}</ref><ref>[http://www.mindat.org/min-1784.html Gypsum]. Mindat</ref><ref name=Cornelis>{{citation |first1= Cornelis |last1= Klein | first2= Cornelius S. Jr. |last2= Hurlbut |year= 1985 |title= Manual of Mineralogy |url= https://archive.org/details/manualofmineralo00klei/page/352 |publisher= John Wiley |edition= 20th |pages= 352–353 |isbn= 978-0-471-80580-9 |url-access= registration }}</ref>
| var1 = Satin spar|var1text = Pearly, fibrous masses
| var2 = [[Selenite (mineral)|Selenite]]|var2text = Transparent and bladed crystals
| var3 = [[Alabaster]]|var3text = Fine-grained, slightly colored
}}
'''Гачсанг''' маъдани мулоими сулфат аст, ки аз сулфати калсийи обдор таркиб ёфта, [[Формулаи химиявӣ|формулаи химиявиаш]] CaSO₄·2H₂O мебошад.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/conservation-institute/services/conservation-preservation-publications/canadian-conservation-institute-notes/care-plaster-paris.html|title=Care of Objects Made of Plaster of Paris – Canadian Conservation Institute (CCI) Notes 12/2|author=Institute|first=Canadian Conservation|website=www.canada.ca|date=2017-09-14|accessdate=2023-01-20}}</ref> Он ҳамчун [[нурӣ]] ва барои истеҳсоли навъҳои гуногуни [[гач]], [[гипсокартон]] ва [[бӯр]] ба кор мебаранд.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/technology/plaster|title=Plaster {{!}} Definition, Uses, Types, & Facts|website=Britannica|lang=en|accessdate=2023-01-20}}</ref><ref name="Higgins">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zNicdkuulE4C&pg=PA521|pages=521–522|title=Industrial Minerals & Rocks: Commodities, Markets, and Uses|year=2006|editor-last=Jessica Elzea Kogel|publisher=Society for Mining, Metallurgy, and Exploration|isbn=978-0-87335-233-8}}</ref><ref name=":0" /> Гачсанг инчунин метавонад ба булӯрҳои шаффофи [[селенит]] табдил ёбад. Он бештар ҳангоми бухор шудани обҳои минералдор ё аз об гирифтани минерали [[Анҳидрит|ангидрит]] ба вуҷуд меояд.
Дар ҷадвали сахтии '''Моос''', сахтии гипс '''2''' аст, яъне он минерали хеле нарм мебошад.
[[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]]
lga6z8fnoox7unftqa89o4moccw3ba6
Лоҷвард
0
333261
1484428
2026-08-23T00:40:06Z
Zosya95
54344
Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1370464980|Lapis lazuli]]" сохта шудааст
1484428
wikitext
text/x-wiki
== Таърих ==
== Илм ва корбурд ==
=== Таркиб ===
czc3dfu2i93avi0zdttp67kfyo74tr8
Изотобҳо
0
333262
1484431
2026-08-23T00:45:22Z
Zosya95
54344
Zosya95 moved page [[Изотобҳо]] to [[Изотоп]]
1484431
wikitext
text/x-wiki
#равона [[Изотоп]]
qgc2053g1zx4of2feel5i5c113noxem
Массаи молекулавӣ
0
333263
1484432
2026-08-23T00:47:10Z
Zosya95
54344
Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1350539390|Molecular mass]]" сохта шудааст
1484432
wikitext
text/x-wiki
'''Массаи молекулавӣ''' (''m'') [[Масса|массаи]] як [[молекула]] мебошад, ки одатан бо воҳиди '''далтон (Da)''' нишон дода мешавад. Молекулаҳои як пайваст метавонанд массаҳои гуногун дошта бошанд, зеро дар таркиби онҳо [[Изотоп|изотопҳои]] гуногуни як элемент буда метавонанд. '''Массаи нисбии молекулавӣ''' нисбати массаи молекула ба воҳиди массаи атомӣ мебошад ва '''воҳиди ченак надорад'''.
[[Гурӯҳ:Масса]]
3ful9damderhnzk8e8w78vtjlo9ktjw
1484439
1484432
2026-08-23T01:46:24Z
Zosya95
54344
1484439
wikitext
text/x-wiki
'''Массаи молекулавӣ''' (''m'') [[Масса|массаи]] як [[молекула]] мебошад, ки одатан бо воҳиди '''далтон (Da)''' нишон дода мешавад. Молекулаҳои як пайваст метавонанд массаҳои гуногун дошта бошанд, зеро дар таркиби онҳо [[Изотоп|изотопҳои]] гуногуни як элемент буда метавонанд. '''Массаи нисбии молекулавӣ''' нисбати массаи молекула ба воҳиди массаи атомӣ мебошад ва '''воҳиди ченак надорад'''.
[[Гурӯҳ:Масса]]
[[Гурӯҳ:Хосиятҳои химиявӣ]]
qzp92el2tk998x9d8la7amkrohiu82l
Шаблон:Cite iucn
10
333264
1484436
2026-08-23T01:06:25Z
Zosya95
54344
Саҳифаи нав: <includeonly>{{#invoke:cite IUCN|cite}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude>
1484436
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#invoke:cite IUCN|cite}}</includeonly><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
d1hhenzjercnqv93von12d9afeqrg5a
Гурӯҳ:Масса
14
333265
1484438
2026-08-23T01:42:51Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484438
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Гурӯҳ:Хосиятҳои химиявӣ
14
333266
1484440
2026-08-23T01:46:35Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484440
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Гурӯҳ:Меристомаҳо
14
333267
1484442
2026-08-23T02:07:28Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484442
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Гурӯҳ:Маросими ибодати Масеҳияти шарқӣ
14
333268
1484445
2026-08-23T02:16:37Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484445
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1484446
1484445
2026-08-23T02:26:34Z
Zosya95
54344
1484446
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Масеҳияти шарқӣ]]
fn2hzoc3l0nwuv51wda9y3vrvrp3bwf
Гурӯҳ:Ашёҳои маросими ибодати Масеҳияти ғарбӣ
14
333269
1484447
2026-08-23T02:39:31Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484447
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Гурӯҳ:Калтакалосҳои Осиё
14
333270
1484448
2026-08-23T03:19:08Z
Zosya95
54344
Саҳифаи холӣ эҷод шуд
1484448
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
1484450
1484448
2026-08-23T03:21:36Z
Zosya95
54344
1484450
wikitext
text/x-wiki
[[Гурӯҳ:Калтакалосҳо аз рӯи қитъа]]
jto1ii8upj7eofr7ge8q6rpodqftkzu
Рӯйдодҳои соли 2024
0
333272
1484484
2026-08-23T09:50:20Z
Шухрат Саъдиев
5132
Рӯйдодҳои соли 2024
1484484
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2024}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2024}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — Дар [[Тоҷикистон]] '''«Соли маърифати ҳуқуқӣ»''' оғоз гардид. Ин ташаббус ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амалӣ шуда, ҳадафи он баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, тарғиби арзишҳои демократӣ ва таҳкими эҳтиром ба [[қонун]] мебошад. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/36378|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» эълон намудани соли 2024|website=president.tj|date=2023-12-30|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=«СОЛИ МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ». Шарҳи коршиносон доир ба ҳадафҳои эълони ин сол|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[12 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фармони кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон, '''намояндагии доимии Тоҷикистон дар назди Созмони Милали Муттаҳид оид ба маориф, илм ва фарҳанг''' таъсис дода шуд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/farmoni-prezidenti-um-urii-um-urii-to-ikiston-38/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — миёни [[Тоҷикистон]] ва [[Қатар]] 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид. Санадҳо соҳаҳои андозбандӣ, мубодилаи иттилооти молиявӣ, ҳолатҳои фавқулода, иқтисод, сармоягузорӣ ва ҳамкориҳои башардӯстиро фаро гирифтанд. <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/node/333152|title=Миёни Тоҷикистону Қатар 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид|website=Asia-Plus|date=2024-01-22|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.airnav.tj/en/presscenter_en/news_en/1060-president-of-tajikistan-emomali-rahmon-leaves-for-state-visit-to-state-of-qatar.html|title=President of Tajikistan Emomali Rahmon leaves for state visit to State of Qatar|website=Tajik Air Navigation|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[22 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Лубнон]] бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи худ '''ба марҳилаи плей-оффи Ҷоми Осиё роҳ ёфт'''. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/MD3/M26-TJK-v-LBN.pdf|title=Tajikistan 2–1 Lebanon — Match Summary|website=AFC|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023-ajati-ni-oii-dastai-muntahabi-millii-to-ikiston-baroi-ishtirok-dar-musobi-a-elon-shud/|title=ҶОМИ ОСИЁ-2023. Ҳайати ниҳоии дастаи мунтахаби миллии Тоҷикистон барои иштирок дар мусобиқа эълон шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар даври 1/8-ниҳоии '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Амороти Муттаҳидаи Араб]] дар силсилаи зарбаҳои 11-метра бо ҳисоби 5:3 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи футболи кишвар ба даври чорякниҳоии мусобиқаи қитъавӣ — '''Ҷоми Осиё-2023''' роҳ ёфт.<ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/M38-TJK-v-UAE.pdf|title=Tajikistan 1–1 United Arab Emirates — Round of 16 Match Summary|website=AFC|date=2024-01-28|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/la-zai-tarih-va-alabai-arzanda-pir-zii-navbatii-to-ikiston-dar-omi-osiyo-2023-dar-sarhati-somona-oi-varzishii-a-on-aror-girift/|title=Лаҳзаи таърихӣ ва ғалабаи арзанда! Пирӯзии навбатии Тоҷикистон дар Ҷоми Осиё-2023|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20240129/igor-cherevchenko-muntahabi-toikiston-boyad-dar-vati-asos-alaba-mekard|title=Тоҷикистон ба чорякфинали Ҷоми Осиё роҳ ёфт|website=Asia-Plus|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Феврал]] ==
* [[2 феврал]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар чорякфинали '''Ҷоми Осиё-2023''' бо [[Урдун]] рақобат намуда, дар ин марҳилаи мусобиқа иштирокашро анҷом дод. Роҳи мунтахаби Тоҷикистон то чорякфинал яке аз натиҷаҳои беҳтарини таърихи футболи кишвар ба ҳисоб рафт. <ref>{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/|title=AFC Asian Cup 2023 — Match Reports|website=AFC|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023/|title=Ҷоми Осиё-2023 — хабарҳо ва натиҷаҳои иштироки Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[27 феврал]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба низоми фаъолияти филиалҳои Муассисаи давлатии «[[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]]» дар вилоятҳои [[Вилояти Хатлон]] ва [[Вилояти Суғд]] тағйир ворид намуд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104 санади ҳуқуқии тасдиқкунандаи тағйироти мазкур гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=147734
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104
|website=ADLIA — махзани санадҳои ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2024-02-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=46348
|title=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=2022-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[20 март]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Наврӯз]]и [[соли 2024]] паёми шодбошӣ ирсол намуд. Дар он аҳамияти Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, рамзи эҳёи табиат, дӯстӣ ва ҳамбастагии халқҳо таъкид гардид. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37140|title=Паёми шодбошӣ ба ифтихори Наврӯзи соли 2024|website=president.tj|date=2024-03-20|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37156|title=Суханронӣ дар маросими баргузории карнавали наврӯзии «Корвони шодӣ»|website=president.tj|date=2024-03-25|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Апрел]] ==
* [[9 апрел]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Иди Фитр]] паёми шодбошӣ ирсол намуда, аҳамияти арзишҳои маънавӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, хайрхоҳӣ ва эҳсонкориро таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=http://president.tj/node/33036|title=Паёми шодбошии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муносибати иди саиди Фитр|website=president.tj|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://piti.tj/en/archive/202404|title=April 2024 — Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодӣ|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Май]] ==
* [[8 май]] — Маҷлиси намояндагони [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] як қатор санадҳои марбут ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии кишварро баррасӣ ва тасдиқ намуд. Аз ҷумла, раванди густариши ҳамкории Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ дар самти маориф, илм, фарҳанг ва рушди устувор идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.parliament.tj/|title=Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=parliament.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июн]] ==
* [[10 июн|10]]–[[13 июн]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] '''Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' баргузор гардид. Дар конфронс роҳбарон, вазирон ва намояндагони баландпояи кишварҳо, созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, бахши хусусӣ ва доираҳои илмӣ иштирок намуданд. Дар натиҷа '''Эъломияи Душанбе''' қабул гардид. '''Санади тасдиқкунанда:''' Эъломияи ниҳоии Конфронси сеюми байналмилалии оби Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.cawater-info.net/library/eng/dushanbe_water-2024-en.pdf|title=Third High-Level International Conference on the International Decade for Action “Water for Sustainable Development”, 2018–2028 — Final Declaration|website=CAWater-Info|date=2024-06-13|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/en/observances/world-water-day|title=United Nations — Water and sustainable development|website=United Nations|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=Раванди оби Душанбе ва Конфронси сеюми оби Душанбе|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Июл]] ==
* [[3 июл|3]]–[[4 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Саммити сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай''' дар [[Остона]] иштирок намуд. Дар натиҷаи саммит [[Ҷумҳурии Беларус]] ба ҳайси узви нави комилҳуқуқ ба Созмони ҳамкории Шанхай қабул гардид ва як қатор санадҳои ҳамкорӣ ба имзо расиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.sectsco.org/|title=Shanghai Cooperation Organisation|website=sectsco.org|date=2024-07-04|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/|title=Рӯйдодҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 июл|4]]–[[6 июл]] — [[Сӣ Ҷинпинг]], Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин, бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад. [[5 июл]] дар [[Душанбе]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Сӣ Ҷинпинг]] дар бораи рушди шарикии ҳамаҷонибаи ҳамкории стратегӣ миёни Тоҷикистон ва Чин дар давраи нав изҳороти муштарак қабул намуда, беш аз 20 санади байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ иваз карданд. Дар доираи сафар биноҳои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] низ ба истифода дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240714_11453552.html|title=Xi Jinping Holds Talks with Tajik President Emomali Rahmon|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/bilateral_relations/china/37883|title=Мулоқоту музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Чин|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/china/37889|title=Изҳороти матбуотӣ аз рӯйи натиҷаҳои сафари давлатии Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[5 июл]] — Дар Душанбе маросими сарфарозгардонии [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо [[Ордени Дӯстӣ (Чин)|ордени «Дӯстӣ»]]-и [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] баргузор гардид. Ин мукофоти олии Чин барои шаҳрвандони хориҷӣ ба Эмомалӣ Раҳмон барои саҳми ӯ дар рушди муносибатҳои дӯстии Тоҷикистону Чин супорида шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/meetings/37885|title=Маросими сарфарозгардонии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо мукофоти олии Ҷумҳурии Мардумии Чин — ордени «Дӯстӣ»|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240715_11454065.html|title=Xi Jinping Awards Tajik President Emomali Rahmon the Friendship Medal|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Август]] ==
* [[31 август]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амри баргузории озмуни ҷумҳуриявии «Беҳтарин китоби илмӣ, мақолаи илмӣ ва мақолаи илмию оммавӣ»-ро ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва «Соли маърифати ҳуқуқӣ» тасдиқ намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Сентябр]] ==
* [[24 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар ҷаласаи 79-уми он дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ кард. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, рушди устувор, амнияти байналмилалӣ ва ташаббуси Тоҷикистон дар соҳаи илмҳои криосфера баррасӣ шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://gadebate.un.org/sites/default/files/gastatements/79/tj_en.pdf|title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan at the General Debate of the 79th Session of the United Nations General Assembly|website=United Nations General Debate|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4088420/files/A_79_PV.7-EN.pdf|title=General Assembly — 79th session, 7th plenary meeting: Address by Mr. Emomali Rahmon|website=United Nations Digital Library|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/|title=Хабарҳо ва суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-09-24|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Октябр]] ==
* [[октябр]] — Дар доираи омодагӣ ба таҷлили 30-солагии [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ оид ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва шарҳу тавзеҳи меъёрҳои Қонуни асосии кишвар идома ёфтанд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — 30-солагии қабули Конститутсия|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — Дар [[Душанбе]] 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси тантанавӣ суханронӣ карда, нақши Конститутсияро дар ташаккули давлатдории навини Тоҷикистон, таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва рушди низоми ҳуқуқии кишвар таъкид намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Суханронӣ дар маҷлиси тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48649|title=Иштирок дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/48654|title=Выступление на торжественном заседании в честь 30-летия принятия Конституции Республики Таджикистан|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[7 ноябр]] — Дар ноҳияи [[Кӯшониён]]и [[вилояти Хатлон]] корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни [[ҶДММ «Вахш Саноат»]] ба истифода дода шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат (2022–2026)»''' бунёд гардида, ба рушди мошинсозӣ, истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат мекунад.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-k-shoniyon-korhonai-iste-soli-mototsikl-oi-ducharha-va-secharha-oi-gunoguni-dmm-vahsh-sanoat-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Кӯшониён корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни ҶДММ «Вахш Саноат»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-11-07
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/domestic_trips/
|title=Сафарҳои дохилии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — Номинатсияи муштараки [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] «[[Меҳргон]]» ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарияти [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуд. Ҳамзамон номинатсияи муштараки Тоҷикистон, [[Афғонистон]], Эрон ва [[Ӯзбекистон]] — «Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ» низ ба ҳамин феҳрист шомил гардид. Қарори иҷлосияи 19-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар [[Асунсион]], [[Парагвай]]<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=«Ҷашни Меҳргон» расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/sanati-rubobsoz-va-rubobnavoz-in-asbobi-musi-ii-millii-to-ikon-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimodd-vorid-gardid/|title=Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддӣ ворид карда шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-07|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/09/Final%20Deliverables%20-%20Map%20ENG.pdf|title=UNESCO — Intangible Cultural Heritage: Tajikistan|website=UNESCO|lang=en|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[4 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо фармон интихоботи нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро ба [[2 март]]и [[соли 2025]] ва интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]-ро ба [[28 март]]и [[соли 2025]] таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/49111|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|website=president.tj|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/moni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-39-3/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20241204/farmon-imzo-shud-rzi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-toikiston-malum-gardid|title=Фармон имзо шуд! Рӯзи баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон маълум гардид|website=Asia-Plus|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[28 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]]и [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми солонаи худро]] «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ироа намуд. Паём бори аввал дар бинои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисод, саноат, энергетика, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва ҳамкориҳои байналмилалиро муайян намуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49227|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49223|title=Оғози ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/49225|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}</ref>.
* [[Соли 2024]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар доираи '''«Солҳои рушди саноат»''' 251 корхонаи нави саноатӣ ба истифода дода шуда, 1714 ҷойи нави корӣ таъсис ёфт. Ин нишондиҳанда дар нишасти матбуотии [[Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон]] расман эълон гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/08/dar-to-ikiston-251-korhonai-sanoat-bo-besh-az-1700-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 251 корхонаи саноатӣ бо беш аз 1700 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-08-01
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/07/dar-to-ikiston-dar-doirai-eloni-sol-oi-rushdi-sanoat-251-korhonai-nav-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон дар доираи эълони Солҳои рушди саноат 251 корхонаи нав ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-07-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2024}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2024]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2024]]
c5dtg5kig0htkj6qgugnbmv7g7a1qep
Рӯйдодҳои соли 2025
0
333273
1484492
2026-08-23T10:20:31Z
Шухрат Саъдиев
5132
Саҳифаи нав: {{Новбарии сол|2025}} {{Новбарии сада|21}} {{Мавзӯъҳои сол|2025}} == Рӯйдодҳо == == [[Январ]] == * [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқти...
1484492
wikitext
text/x-wiki
{{Новбарии сол|2025}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2025}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва таҳкими ҳамкории кишварҳои аъзо таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Санади тасдиқкунанда: Консепсияи раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ва Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи он. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-moskva-bahshida-ba-rayosat1i-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-brifing-barguzor-gardid/|title=Дар Москва бахшида ба раёсати Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 брифинг баргузор гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-boku-vobasta-ba-rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-brifing-doir-gardid/|title=Дар Боку вобаста ба раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил брифинг доир гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-27|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[23 январ]] — [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Собирзода Эмомалӣ Абдураҳим]]ро вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намуд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49629|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Собирзода Э.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-01-23|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/|title=Хабарҳои моҳи январи соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Юсуф Раҳмон]] аз вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод ва [[Раҳмон Юсуф Аҳмадзод]] ба ин вазифа таъин гардид. Санади тасдиқкунанда: Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 феврали соли 2025, №956. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49782|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Раҳмон Ю.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-02-04|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/|title=Хабарҳои моҳи феврали соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-02|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — дар [[Тоҷикистон]] [[Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)| интихоботи даъвати нави]] [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ интихоботро баргузоршуда эълон намуд; тибқи маълумоти пешакӣ, иштироки интихобкунандагон 85,3 фоизро ташкил дод. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49895|title=Иштирок дар интихоботи даъвати нави вакилони Маҷлиси намояндагон ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-02|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250302/kmir-intihoboti-parlumonii-toikistonro-barguzorshuda-elon-kard|title=КМИР интихоботи парлумонии Тоҷикистонро баргузоршуда эълон кард|author=Asia-Plus|date=2025-03-02|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20250303/yavka-izbiratelei-na-parlamentskih-viborah-v-tadzhikistane-sostavila-853|title=Явка избирателей на парламентских выборах в Таджикистане составила 85,3%|author=Asia-Plus|date=2025-03-03|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref> Дар маҷмуъ дар [Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)]] 4 миллиону 712 ҳазору 967 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 85,3 фоизи шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад. Иттилоъ дода шуд, ки шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 50 ҳазору 895 нафар ё 1,1 фоизро ташкил медиҳад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2025/03/intihoboti-vakiloni-hal-2025-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-gardidand/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардиданд|accessdate=2025-03-14}}</ref>
* [[13 март]] — дар шаҳри [[Бишкек]] [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти [[Қирғизистон]] [[Содир Ҷабборов]] '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ ва Изҳороти муштарак''' оид ба таҳкими дӯстӣ ва ҳамсоягии некро имзо карданд. Ҳамзамон 16 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ва гузаргоҳҳои марзӣ боз шуданд. Санади тасдиқкунанда: Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ. <ref>{{Cite web|url=https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967|title=Имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-13|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20250313/imrz-emomal-ramon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-nioii-marz-baini-toikiston-va-irizistonro-imzo-mekunand|title=Имрӯз Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Жапаров Созишномаи ниҳоии марзӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистонро имзо мекунанд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20250313/miyoni-toikiston-va-iriziston-16-sanadi-navi-amkor-imzo-shud|title=Миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон 16 санади нави ҳамкорӣ имзо шуд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[13 март]] — гузаргоҳҳои давлатии «Гулистон–[[Қизил-Бел]]» ва «[[Маданият]]–Қайрағач» дар сарҳади [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] баъди тақрибан '''чор соли баста будан боз шуданд; ҳамзамон рафтуомади ҳавоӣ байни ду кишвар барқарор гардид'''. <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/news/centralasia/20250314/ashki-shod-rasu-boz-oshgirivu-dastfishor-gushorish-az-bozshavii-saradi-toikistonu-iriziston|title=Ашки шодӣ, рақсу бозӣ, оғӯшгириву дастфишорӣ. Гузориш аз бозшавии сарҳади Тоҷикистону Қирғизистон|author=Asia-Plus|date=2025-03-14|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250313/pago-parvozoi-mustaim-baini-toikistonu-iriziston-bararor-meshavad|title=Пагоҳ парвозҳои мустақим байни Тоҷикистону Қирғизистон барқарор мешавад|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250408/toikistonu-iriziston-shaodatnomai-ronandagii-amdigarro-etirof-kardand|title=Тоҷикистону Қирғизистон шаҳодатномаи ронандагии ҳамдигарро эътироф карданд|author=Asia-Plus|date=2025-04-08|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[28 март]] — натиҷаҳои интихоботи аъзои даъвати нави [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳавзаҳои бисёрмандатӣ тасдиқ гардид. 25 нафар аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/nati-ai-intihoboti-davati-navi-azoi-ma-lisi-millii-ma-lisi-ol-dar-avza-oi-intihobotii-bisyormandat-tasdi-gardid/|title=Натиҷаи интихоботи даъвати нави аъзои Маҷлиси миллӣ тасдиқ гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-28|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20250328/tsentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novii-sostav-madzhlisi-milli|title=Центризбирком Таджикистана утвердил новый состав Маджлиси Милли|author=Asia-Plus|date=2025-03-28|website=asiaplustj.info|language=ru|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[31 март]] — дар [[Хуҷанд]] нахустин мулоқоти сеҷонибаи сарони [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] баргузор шуд. Сарони се кишвар '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳади давлатии се кишвар''' ва '''Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ'''-ро имзо карданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Рӯйдодҳои 31 марти соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Маросими имзои Шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои се кишвар|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Май]] ==
* [[29 май]] — Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, №319 Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба Муассисаи давлатии таълимии '''«Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон»''' табдил дода шуд. Донишгоҳи навтаъсис ҳамчун пойгоҳи омода намудани мутахассисон дар соҳаи технологияҳои рақамӣ ва инноватсия муайян гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://ntc.tj/tj/hamai-khabarho/e-lon-ta-jiri-nomi-donishkadai-tekhnologiya-va-mene-menti-innovatsion-dar-sha-ri-k-lob.html
|title=Эълон: тағйири номи Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб
|website=Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2025-08-12
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.uidt.tj/tj/tarikhi-donishgoh
|title=Таърихи Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|website=Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://egov.tj/site/innovation/press/news/details/1792?lang=tg
|title=Нишасти матбуотӣ дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[29 май|29–31 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] нахустин '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' баргузор гардид. Конфронс бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] ва дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо''' баргузор шуда, дар натиҷаи он '''Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо''' ва '''Даъвати Душанбе''' қабул гардиданд. Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо ва Даъвати Душанбе. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tajikistan.un.org/en/295440-%E2%80%98-not-just-ice%E2%80%99-glaciers-support-human-livelihoods-un-deputy-chief-says|title='This is not just ice': Glaciers support human livelihoods|author=United Nations in Tajikistan|date=2025-06-01|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/advancing-early-warning-and-cryosphere-science-unesco-dushanbe-conference|title=Advancing Early Warning and Cryosphere Science: UNESCO at Dushanbe Conference|author=UNESCO|date=2025-06-05|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[30 май]] — дар [[Душанбе]] дар доираи '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' масъалаи ҳифзи [[пирях|пиряхҳо]] ва [[криосфера]] ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ баррасӣ гардид. [[Тоҷикистон]] дар доираи ташаббусҳои байналмилалии худ оид ба [[пирях|пиряхҳо]] мавқеи худро тақвият дод. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4086671/files/A_79_977-EN.pdf|title=Report on the International Conference on Glaciers' Preservation|author=United Nations|date=2025|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июн]] ==
* [[11 июн]] — дар қароргоҳи [[ЮНЕСКО]] дар [[Порис]] бахшида ба 700-солагии [[Ҳофизи Шерозӣ]] конфронси байналмилалии илмӣ ва барномаи фарҳангӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ мероси адабӣ ва фарҳангии Ҳофиз ва нақши он дар фарҳанги тоҷикӣ-форсӣ муаррифӣ шуд. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[27 июн]] — дар шаҳри [[Хоруғ]] [[китобхона|китобхонаи]] кӯдаконаи вилоятӣ, китобхонаи шаҳрии ба номи [[Ҳофизи Шерозӣ]] ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ ба истифода дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/domestic_trips/51515|title=Ифтитоҳи Китобхонаи кӯдаконаи вилоятӣ ва шаҳрии ба номи Ҳофизи Шерозӣ ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ дар шаҳри Хоруғ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-06-27|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/|title=Хабарҳои моҳи июни соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-06|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Июл]] ==
* [[12 июл]] — ёдгориҳои [[Хуттал]] ба Феҳристи мероси ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуданд. Ин маҷмааи меросӣ 11 ёдгории бостонӣ ва меъмориро дар бар гирифта, панҷумин объекти Тоҷикистон дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО гардид. <ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8955/|title=Decision 47 COM 8B.21: Cultural Heritage Sites of Ancient Khuttal|author=UNESCO World Heritage Centre|date=2025-07-12|website=whc.unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://mfa.tj/en/mazarisharif/view/17316/ancient-khuttal-inscribed-on-the-unesco-world-heritage-list|title=Ancient Khuttal Inscribed on the UNESCO World Heritage List|author=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|date=2025-07-12|website=mfa.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.avesta.tj/2025/07/14/ancient-khuttal-inscribed-on-unesco-world-heritage-list/|title=Ancient Khuttal in Tajikistan Added to UNESCO World Heritage List|author=Avesta|date=2025-07-14|website=avesta.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Август]] ==
* [[Август]] — дар давоми соли 2025 [[Тоҷикистон]] идомаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии худ дар соҳаи об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳоро пеш бурд. Ин фаъолият дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо — 2025''' ва '''Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо''' идома ёфт. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/en/content/deputy-secretary-general/statements/2025-06-03/deputy-secretary-generals-remarks-the-opening-ceremony-of-the-8th-session-of-the-global-platform-for-disaster-risk-reduction-delivered|title=Deputy Secretary-General's remarks at the opening ceremony of the Global Platform for Disaster Risk Reduction|author=United Nations|date=2025-06-03|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Сентябр]] ==
* [[Сентябр]] — дар [[Тоҷикистон]] корҳои омодагӣ ба баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди байналмилалии моҳи октябр, аз ҷумла '''Саммити «Осиёи Марказӣ — Русия»''' ва ҷаласаи [[Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ]] анҷом дода шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Октябр]] ==
* [[9 октябр]] — дар [[Душанбе]] '''Саммити дуюми «Осиёи Марказӣ — Русия»''' баргузор гардид, ки дар он сарони Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Ӯзбекистон ва Русия иштирок карданд. Масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва минтақавӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/09/|title=Хабарҳои 9 октябри соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-09|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-7|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — дар [[Душанбе]] таҳти раёсати Тоҷикистон ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' баргузор гардид. Дар он масъалаҳои рушди ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, рақамӣ, энергетикӣ, гуманитарӣ ва амниятӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[10 октябр]] — Президенти [[Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон]] сафари давлатӣ анҷом дод. Дар доираи сафар миёни Тоҷикистону Русия 16 санади нави ҳамкории байнидавлатӣ ва байниҳукуматӣ ба имзо расид. Санади тасдиқкунанда: санадҳои имзошудаи дуҷониба. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Ноябр]] ==
* [[12 ноябр]] — дар ҷараёни чорабиниҳои байналмилалӣ ва фарҳангии соли 2025 масъалаҳои муаррифии '''Мероси фарҳангии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ''', аз ҷумла тавассути ЮНЕСКО, идома ёфтанд. Санадҳои ЮНЕСКО оид ба мероси фарҳангии Тоҷикистон. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
== [[Декабр]] ==
* [[2 декабр]] — [[Тоҷикистон]], дар якҷоягӣ бо кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]], пешбурди ташаббуси байналмилалии эълон намудани '''Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ''' барои соли 2027-ро оғоз намуд. Лоиҳаи қатънома дар Маҷмаи Умумии [[СММ]] 2 декабри соли 2025 пешниҳод гардид. Лоиҳаи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ A/80/L.24.<ref>{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/4095210/files/A_80_L.24-EN.pdf|title=International Year of Legal Literacy, 2027 — draft resolution A/80/L.24|author=United Nations|date=2025-12-02|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[12 декабр]] — бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ, ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ матраҳ гардид. Қатъномаи дахлдор дар низоми [[Созмони Милали Муттаҳид]] қабул гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[16 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои соли 2025 ҷамъбаст ва самтҳои асосии сиёсати давлатӣ барои солҳои минбаъда муайян гардиданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-mu-taram-emomal-ra-mon-dar-borai-samt-oi-asosii-siyosati-dohil-va-hori-ii-um-ur-3/|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-16|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251215/kadom-dasturu-suporishoi-emomal-ramon-dar-payomi-soli-2024-iro-nashud|title=Кадом дастуру супоришҳои Эмомалӣ Раҳмон, ки дар паёми соли 2024 дода буд, иҷро нашуд ва чаро?|author=Asia-Plus|date=2025-12-15|website=asiaplustj.info|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[24 декабр]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] бинои нави Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Душанбе]]»-ро ба истифода доданд. Бино дорои 80 ҳуҷраи корӣ буда, барои фаъолияти кормандони эҷодӣ ва техникии телевизион шароити муосир фароҳам меорад. Иншоот дар доираи рушди инфрасохтори иттилоотии пойтахт бунёд гардид.<ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-binoi-navi-muassisai-davlatii-televizioni-dushanbe-ro-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бинои нави Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе»-ро ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-24
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди шаҳри Душанбе ва ифтитоҳи иншооти нав дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
* [[25 декабр]] — раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] барои соли 2025 ҷамъбаст гардид. Дар давраи раёсат ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ ва як қатор дигар чорабиниҳои сатҳи баланд дар [[Душанбе]] баргузор шуданд. <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-ambast-gardid/|title=Раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ҷамъбаст гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-25|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}</ref>
* [[Соли 2025]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 400 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси тақрибан 17 ҳазор ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ нисбат ба соли қаблӣ 22,1 фоиз афзоиш ёфт. Дар байни корхонаҳои калон корхонаҳои саноати сохтмон, мошинсозӣ, саноати сабук, истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ ва коркарди маъданҳо ҷой доштанд.<ref>{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди саноат ва иқтисодиёти Тоҷикистон дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/emomal-ra-mon-dar-aft-soli-ohir-besh-az-2600-korhonai-sanoat-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Дар ҳафт соли охир беш аз 2600 корхонаи саноатӣ ба истифода дода шуд»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-16
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref><ref>{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/08/dar-to-ikiston-218-korhonai-navi-sanoat-bo-3429-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 218 корхонаи нави саноатӣ бо 3429 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-08-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}</ref>
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2025}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2025]]
7pdyxlego7vd03kyrc19f701ik8d82p