Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 1680 1485095 1483865 2026-08-28T03:07:40Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485095 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Хуҷанд | номи аслӣ = Хуҷанд | акс = | итоат = маркази вилояти Суғд | давлат = Тоҷикистон | кишвар = Тоҷикистон | нишон = | парчам = | тавсифи нишон = | тавсифи парчам = | бари нишон = | бари парчам = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | шакли минтақа = Вилоят | минтақа = Вилояти Суғд | ноҳия дар ҷадвал = | шакли ноҳия = | ноҳия = | шакли ҳавзаи ҷомеа = | ҳавзаи ҷомеа = | ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал = | шакли ҷомеа = | ҷомеа = | ҷомеа дар ҷадвал = | тақсимоти дохилӣ = | роҳбар = [[Фирдавс Шарифзода]] | шакли роҳбарӣ = Раиси шаҳр | роҳбарӣ = | замони таъсис = | ёдоварии аввал = | номҳои пешина = | унвон аз = | масоҳат = 39,96<ref>{{Cite web|url=http://www.khujand.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=1314&Itemid=183&lang=tg|title=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Хуҷанд - Хуҷанд - маркази ҳунарҳои мардумӣ|website=www.khujand.tj|accessdate=2022-12-18}}</ref> | шакли баландӣ = | баландии марказ МА = | иқлим = | забони расмӣ = тоҷикӣ | аҳолӣ = 198 700<ref>{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022|author=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2022-11-15|archivedate=2022-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221010195817/https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf}}</ref> | соли ҳисоб = 2022 | соли барӯйхатгирӣ = 2022 | зичӣ = | агломератсия = | ҳайати миллӣ = [[тоҷикон]] | гурӯҳҳои миллӣ = [[Мардуми тоҷик|тоҷикҳо]], ӯзбекҳо | гурӯҳҳои динӣ = [[мусулмон]]он | номи қавмӣ = хуҷандӣ, хуҷандиҳо | ҳайати динӣ = [[мусулмон]]ҳо | вақти минтақавӣ = +5 | DST = | коди телефон = +992 3422 | нишонаи почта = 735700 | нишонаҳои почта = | коди худрав = 02РТ, 02TJ | шакли шинохтан = | шакли шинохтани ададӣ = | гурӯҳ дар Commons = Khujand | сайт = | забони сайт = | забони сайт 2 = | add1n = | add1 = | add2n = Замони таъсис | add2 = садаи VII то милод | add3n = | add3 = }} [[Акс:Historical_Museum_of_Sughd.jpg|thumb|right|250px| Осорхонаи таърихии вилояти Суғд]] [[Акс:Parcham.jpg|thumb|Майдони марказии Хуҷанд бо парчам]] [[Акс:Мақбараи Камоли Хуҷандӣ.jpg|thumb|Мақбараи Камоли Хуҷандӣ дар шаҳри Хуҷанд]] [[Акс:Бозори Панҷшанбе.jpg|thumb|Бозори Панҷшанбе]] '''Хуҷанд''' (аз {{lang-sog|kwc'nth}} (''xučant(a) > Xuǰand'')<ref>{{Статья|автор=Лурье П. Б.|заглавие=Историко-лингвистический анализ согдийской топонимики|ссылка=http://www.orientalstudies.ru/rus/images/pdf/dis_lurje_2004.pdf|язык=|издание=Дисс. на соиск. уч. ст. канд. фил. наук|тип=|место=СПб.|год=2004|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=40, 151|issn=}}</ref>, {{lang-fa|خجند}}, дар солҳои 1936—1991 ''Ленинобод'') — маркази сиёсӣ-маъмурии [[вилояти Суғд]]. Аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ шаҳри дуюми [[Тоҷикистон]] мебошад. Аҳолӣ — 198 700 нафар (2022). == Таърих == [[Акс:Мечеть и голуби 2.JPG|thumb|Масҷиди шайх Муслиҳиддин]] Хуҷанд яке аз [[шаҳр]]ҳои қадимтарин дар [[Осиёи Миёна]] мебошад, ки ҳамчун маркази [[тиҷорат]] машҳур ва аз инҷо [[Шоҳроҳи Абрешим|«Роҳи бузурги абрешим»]] мегузашт, ки [[Осиё]] ва [[Аврупо]]ро пайваст мекард. Таърихшиносони қадим Хуҷандро «Тирози ҷаҳон» ё «Арӯси даҳр» номида<ref>[http://enc-dic.com/enc_geo/Hudzhand-2881.html Худжанд] // Географическая энциклопедия {{ref-ru}}</ref><ref>[http://spacereal.ru/sputnikovaya-karta-xudzhand/ Спутниковая карта Худжанд]{{Пайванди мурда|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 30.03.2010{{ref-ru}}</ref>, аз мардуми бофарҳанги он ёдовар шудаанд. === Даври қадим === ==== Сохтмони шаҳр ==== Хуҷанд ҳамчун шаҳри таърихан куҳани Осиёи Марказӣ, аз рӯи тадқиқоти олимони бостоншинос, таърихшиносону меъморон чанд давраи бобаракаташро аз сар гузаронидааст. Давраи якуми сохтмони шаҳр (асрҳои VI-IV то милод) Хуҷанди архаикӣ (қадим) ба ҳисоб меравад, ки мансуб ба замони ҳукмронии сулолаи [[Давлати Ҳахоманишиҳо|Ҳахоманишиҳост]]. Сонитар, Хуҷанд дар ҳайъати империяи [[Искандари Мақдунӣ]] васеъ мешавад ва инкишоф меёбад. Баъди Хуҷандро забт намудани Искандар (асри IV то милод) қалъаи шаҳр мустаҳкам карда мешавад. Дар қатори сокинони таҳҷоӣ ҳамшаҳриёни аввалини мо (ҷамоаҳои суғдиву фарғонагиҳову сакоиҳо) дар қисми нави шаҳр кироягони эллинӣ, афсарони македонии барои юришҳои ояндаи Искандар корношоям, асирони ҳарбӣ низ зиндагӣ мекарданд. Ба шарафи забткориаш ба шаҳр номи ҷаҳонгири антиқӣ Искандар дода шуд, ки он шаҳри охирини номи худашро гузошта — Искандарияи Канорӣ ба ҳисоб меравад. Аз рӯи маълумоти мавҷуда, дарозии девори шаҳри замони Искандар 60 стадии юнонӣ буд, ки ба 6000 қадам баробар аст. Ин давраи дуввуми антиқии сохтори шаҳри мост. === Асрҳои миёна === ==== Азнавсозиҳои шаҳр ==== Давраи сеюми шаҳрсозии Хуҷанд асосан ба асрҳои миёна рост меояд. Ибтидои асрҳои миёна (асрҳои VI-VII) Хуҷанд аз ҳисоби тараққиёти табиии дохилии худ ва зиёдшавии аҳолии атроф ҳам васеъ мегардад. Сохти нави топографии он чун шаҳри сеқисмдор (куҳандизу шаҳристону работ) шакл меёбад. Фаҳмиши асрҳои миёна хеле васеъ аст — аз асрҳои V-VI то миёнаҳои асри ХIХ-ро{{Огоҳии болоисатрӣ|day={{CURRENTDAY}}|month={{CURRENTMONTH}}|year={{CURRENTYEAR}}|text=[[Википедиа:Пайвандҳо ба манобеъ|сарчашма?]]|link=Википедия:Ба беҳтаркунӣ|comment=}} дарбар мегирад. Асрҳои VI-VII Хуҷанд аз ҷиҳати иқтисодиву хоҷагӣ ва фарҳангӣ инкишоф меёбад. Дар шаҳр азнавсозиҳои нақшавию истеҳкомӣ гузаронида мешавад: нимаи шарқии шаҳри антиқӣ, назар ба тадқиқоти бостоншиносон, бо масоҳати қариб 8 гектари имрӯза ба қалъаи нави калони шаҳрӣ табдил меёбад. Қисмҳои боқимондаи шарқӣ, шимолӣ ва ҷанубии девори антиқӣ чун асоси қалъаи нав истифода шудаанд. Инро ҳафриёти археологии солҳои пешина ва мушоҳидаҳову назорати археологӣ ҳангоми бурдани корҳои азнавсозиву эҳёи девору дарвозаи шарқии куҳандиз вобаста ба ҷашни 1100-солагии [[давлати Сомониён]] бори дигар тасдиқ намудаанд: (июни соли 1999 ва сохтмони бинои нави Осорхонаи вилоятӣ — соли 2004) — он соли 2006 ба истифода дода шуд — дар болои паҳлӯи маҷрои шохоби хушкшудаи регу қуму сангрезадори такшонмондаи интиҳои ҷараёни Сойи Хоҷа Боқирғон, ки ба [[Сирдарё]] ҷорӣ мешуд, осори Хуҷанди архаикиву болои он — антиқӣ — похсадевор ва пас — болои онон осори моддии девори ибтидои асримиёнагӣ ва бозёфти мансуб ба он давр (шикастапораҳову қисмҳои сиҳатмондаи маснуоти кулолгарӣ-табақи гилӣ, коса, чароғи сирдодашудаи давраи сонитар, хумчаву офтобаҳо ва ғайра) низ дар бурришҳои сохтмонӣ аён шудаанд. Танҳо девори ғарбии куҳандизи Хуҷанд аз нав эҳё гардид.<ref name="hakikati-sugd.tj">{{Cite web |url=http://www.hakikati-sugd.tj/index.php/culture/2981-ramzi-sarfarozii-ovidonai-millati-to-ik |title=Рамзи сарфарозии ҷовидонаи миллати тоҷик |accessdate=2016-12-11 |archivedate=2017-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171002223205/http://www.hakikati-sugd.tj/index.php/culture/2981-ramzi-sarfarozii-ovidonai-millati-to-ik }}</ref> ==== Давраи Сомониён — муборизаи хуҷандиён зидди арабҳо ==== Дар бораи Хуҷанди ибтидои асрҳои миёна ва давраи Сомониён бештар сарчашмаҳои хаттии форсиву арабизабон маълумот медиҳанд. Назар ба маълумотҳо, нимаи дуюми асри VII номи шаҳр бори аввал дар шакли «Хуҷанд(а)» вомехӯрад (ал-Белазурӣ). Дар шакли «Гюйчжанти» номи шаҳрро сарчашмаҳои чинӣ дар хроникаи Таншу (боби 221) ҳам хотиррасон менамоянд. Ҷуғрофиядонҳову сайёҳони арабизабон Ибн-ал-Асир, ад-Димишқӣ, Ёқути Ҳамавӣ, Ибни Ҳавкал, ал-Муқаддасӣ, Ибн-ал-Фақеҳ, Истахрӣ бештар дар бораи Хуҷанди асрҳои VIII-ХII, яъне давраи ба ин шаҳр ҳуҷум намудани арабҳо ва то замони арафаи ҳуҷуми муғулҳо ба Хуҷанд маълумот додаанд. Ба ахбори Ибн-ал-Асир биноан (асри ХII-ибтидои ХIII), Хуҷанд ба қатори он шаҳрҳои Осиёи Миёна дохил мешуд, ки зидди ҳуҷуми арабҳо муборизаи яроқнок бурдааст. Баъди соли 705 ҳукмрони Хуросон таъйин гардидан сарлашкари араб Қутайба ибни Муслим (соли 715 дар [[Фарғона]] қатл шудааст) нақшаи юриши водии фарғонагии худро тартиб медиҳад (соли 713) ва ба минтақаҳои паси Сирдарёии [[Мовароуннаҳр]] лашкар мекашад. Чун лашкари Салм лашкари Қутайба ҳам ба муқобилияти силоҳноки хуҷандиён дучор меояд ва муҳориба тӯл мекашад. Дар «[[Китобу-л-ансоб]]»-и Самъонӣ (солҳои 1113-1167) зикр шудааст, ки Хуҷанд соли 103 ҳиҷрӣ (соли 721-722-м) аз тарафи арабҳо забт шудааст. Ба қавли баъзе сарчашмашиносони муосири мо, соли 94 ҳиҷрӣ (соли 713 милодӣ) арабҳо зӯран бо бор намудани шартҳои хеле гарон бар дӯши хуҷандиён роҳи гуфтушуниди оташборро пеш гирифтанд. Вале хуҷандиён ба ин шарту гирифтори асири арабҳо будан дер тоқат накарда, соли 103 (соли 721-722 милодӣ) боз ба муборизаи зидди арабҳо бармехезанд. Соли 722 байни хуҷандиёну лашкари араб бо сардории ҷонишини волии Хуросон ал-Ҳарашӣ муборизаи сахт мешавад. Ў шаҳрро муҳосира намуда, бе ҳуҷум онро гирифтанӣ мешавад. Вале хуҷандиён бо ҳар роҳ муҳосираро рахна намуда, ба лашкари Ҳарашӣ зарба мерасониданд. Лекин охируламр арабҳо ба Хуҷанд дохил мешаванд… Ҳанӯз то Хуҷандро ишғол кардани арабҳо-асрҳои VII-VIII — дар доманаи самти шарқии куҳандиз — девори он — аллакай майдони васеи Регистони шаҳр ба вуҷуд омада буд. Дар он ҷой аввалин бозори шаҳр ҷой гирифта буд. Ибн Ҳавкал ин Регистонро таҳти унвони «майдону» «рабза» ба забон гирифтааст. Ал-Истахрӣ ҳам онро «майдон» мегӯяд. Тарафи дигари майдон — паси рабза — «Дору-л-имораҳ» ё «сарои иморат», яъне, бинои ҳокими Хуҷанд буд (он аз миёнаи асри ХIХ сар карда бо номи «Боғи ҳоким» маълум асту рӯ ба Регистон мениҳад). Бинои «сарои иморат» ҳам бо девор печонида гирифта шуда буд. ==== Ҳусни шаҳр дар асрҳои миёна ==== Хуҷанд ҳам ибтидои асрҳои миёна, хусусан асрҳои IХ-Х сеқисма буду аз куҳандиз (куҳанқалъа бо арки маликнишин), шаҳристон ё мадина (худи шаҳр) ва работ (мавзеъҳои наздишаҳрӣ) иборат буд. Умуман, ба қавли ал-Истахрӣ, масоҳати Хуҷанди асри Х шаш-ҳафт километр буда, дарозиаш аз бараш бартарӣ доштааст. Шаҳристон, ки девораш асрҳои VI-VII сохта шудааст, (А.Мирбобоев), аз маҳаллаҳои истиқоматии шаҳриён бо масҷиди ҷомеъ ва муассисоти дигар, куҳандиз бошад, аз қароргоҳи расмии ҳоким, лашкаргоҳ, маҳбас ва ғайра, работ — ҳудуди наздишаҳрӣ — бо қисмҳои ҳунармандиву тиҷоратӣ иборат буданд. Асрҳои ХI-ХII шаҳристону работи Хуҷанд ба ҳам омезиш ёфтаанд. Дар шаҳристон чанд муассисоте ҷойгир буданд, ки якеи онҳо майдони Намозгоҳ — Мусалло (ҷои намозхонии умумиву калон)-и Хуҷанд буд.<ref name="hakikati-sugd.tj"/> Ин Майдони Намозгоҳ-Мусалло дар ҳудуди девори шаҳристони Хуҷанди асримиёнагӣ на барвақттар аз асрҳои Х-ХI ба вуҷуд омада буд. Сонитар дар ҳудуди шаҳристон мақбараву масҷиду мадрасаи Ҳазрати Бобо бунёд мегардад (асрҳои ХII-ХIII, ХVIII-ХIХ). Дар кунҷи ҷанубӣ-шарқии Намозгоҳ дертар (асри ХIХ) осиёбе ҷойгир буд, ки шояд он бо оби канали Қӯрхона ба кор дароварда мешуд. Дар ин минтақаи Хуҷанди асримиёнагӣ чанд бинои монументалӣ, дармонгоҳӣ, хидмативу маишӣ низ ҷойгир буданд, ки якеи он маҷмааи асримиёнагии археологӣ-меъморӣ-маркази фарматсевтӣ — дармонгоҳи «Дорулшифо» ба ҳисоб меравад (Харобаҳои ба асрҳои IХ-ХII, ХIV-ХV тааллуқдоштаи онро тӯли солҳои 1999-2001 Экспедитсияи илмӣ-фарҳангӣ-бостоншиносии муштараки Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд — ДДХ — ба номи академик Бобоҷон Fафуров «Мерос» омӯхтааст). Ин иншооти хеле нодирест, ки намунаи худро то ҳол дар шакли ҳафриётгашта дар Осиёи Марказӣ надорад ва он кашфиёти нави илми бостоншиносии тоҷик ба ҳисоб меравад. Нақшаи композитсионӣ-меъмории маҷмаа иборат аз системаи девору гузаргоҳҳо буда, бештар равияи шимол-ҷанубро доранд. Ба миёнсаройи марказӣ аз тарафи шарқ — он ҷое, ки ҳам шикофаи кофтукови археологиаш ба охир расидаро дорад, кас дохил мешуд. Тахмин меравад, ки миёнсарой бо равоқ (арк)-и нимсиркулӣ болопӯш буд, ба воситаи роҳ-рави асосии он кас ба гузаргоҳҳои нисбатан борики камераҳои равоқдори таъйиноти шифоӣ-профилактикӣ дошта дохил мешуд. Умуман, тамоми бино аз берун монументалӣ менамуд, девори яклухти умумӣ дошта, ҳуҷраҳои болопӯши равоқмонанд дошт — ҳамаи ин маҷмӯи таъйноти ҷамъиятӣ доштани биноро тасдиқ менамуд. Девори бино ловида нашуда, аз ҳисоби хиштхобонии ботартибу босифат (ҳам дохил ва ҳам беруни бино), ки нақшу нигори намуди барои меъмории асрҳои IХ-Х хосро дошт, хеле босалобату монументалӣ менамуд. Дар ин дармонгоҳи дорутайёркуниву физиотерапевтии асримиёнагии Хуҷанд бемориҳои гуногуни одам табобат карда мешуданд. («Дорулшифо» ҳоло қисмҳои дигари аз ҷиҳати археологӣ омӯхтанашударо низ дорад).<ref name="hakikati-sugd.tj"/> Дохили шаҳристони Хуҷанди асримиёнагӣ (асрҳои IХ-ХII) чанд қабристон ва мазорҳо вуҷуд доштанд, ки барои муайянкунии ҳудуду сарҳади шаҳр дар асрҳои гуногун чун аломат, нишона хидмат менамоянд. Он қабристонҳо ба ду қисм тақсим карда шудаанд: ҷамъиятӣ ва оилавӣ ё авлодӣ. 1. Қабристони назди мазори Ҳазрати Бобо (шимолӣ-шарқии Хуҷанд, назди Боғи ҳоким). 2. Қабристону мазори Хоҷа Бикробод. 3.Қабристону мазори Туғбобохон, Бӯзирак-Ато. Ҳамаи ин мазору қабристонҳои дар қисмҳои шимолӣ-шарқӣ, ҷанубӣ ва ғарбии куҳандизу шаҳр умуман ҷойгиршуда сарҳади ба ин самтҳо мутобиқи шаҳри асрҳои Х-ХII-ро ташкил мекарданд. Яъне, он сарҳад аз куҳандиз-маҳалли Боғи ҳоким-250 м. ҷанубтари куҳандиз (берун аз девори шаҳристон)-ғарбии куҳандизро (200-250м. дуртар аз он) дарбар мегирифт ва он мутобиқ ба маҳаллаҳои ҳамноми Ҳазрати Бобо, Хоҷа Бикробод, Туғбобохон (Дувахон-Тубахон) ва атрофи он буд. Ғайр аз ин, дар асрҳои ХI-ХII қабристону мазорҳои Чорчироғ, Масҷиди Сурх ва баъзе дигарон ҳам буданд (А.Мирбобоев). Асрҳои сонӣ ҳам (ХVIII-ХIХ) онон ба қисмҳои Раззоқ ё Чаҳоршанбеи шаҳр дохил мешуданд. Шояд, маҳаллаи Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ ҳам дар якеи маҳаллаҳои ин қисми шаҳр ҷойгир шуда бошад. Қисми дигари Хуҷанд минтақаи майдони Панҷшанбеи шаҳр буд (онро дертар қисми ба деҳаи Қалъаи нав ва Мазор дохилшаванда ҳам меҳисобиданд). Он майдон чун маркази ҳунармандиву тиҷоратии Хуҷанд берун аз работи асримиёнагии Хуҷанд, тахминан асрҳои ХIV-ХVI шакл ёфтааст. Вале ҳафриёти археологии солҳои 70-уми асри ХХ дар ин майдон гузаронида (ҷои собиқи «саройи унҷигиҳо» — чойхонаи «Шарқ» — тарабхонаи собиқи «Панҷшанбе» — Осорхонаи собиқи вилоятии таърихӣ-кишваршиносӣ — Маркази савдои «Ҳоҷӣ Абдулазиз») ва бозёфти ду тангаи мисин (якеаш мансуб ба асри ХII дар чуқурии 3 м.) гувоҳи он аст, ки ин минтақа ҳам аз қисмҳои қадимаи шаҳр аст. Асри ХII дар ин ҷо мақбараи мулкдору шоир ва арбоби барҷастаи дин, пешвои маслиҳатгару ҳокими Хуҷанд Бадеуддини Нурӣ (тахаллусашон «шайх Муслиҳиддин») бунёд мегардад ва сонитар дар атрофи он маҷмааи ҳамноми таърихӣ-меъмории шайх Муслиҳиддин шакл меёбад (асрҳои ХIV-ХIХ). Ибни Ҳавкал менависад, ки Хуҷанд «байни вилоятҳо аз ҷиҳати ҳусну назокат ягонаест»; ал-Муқаддасӣ махсус қайд мекунад: «Хуҷанд шаҳри пурҳаловатест дар ин сӯ, аз он дида шаҳри дилкаштаре нест, аз байнаш наҳре ҷорист ва дар шафаташ кӯҳест, ки онро оқилону шоирон мадҳу сано мегӯянд. Ва дар Шарқу Ғарб зеботар шаҳре аз он нест. Вай мафтункунандаву дилрабост, касонро моту мабҳут месозад, бо форсӣ онро «дил бибурда» гӯянд». Олим-энсиклопедисти машҳури асрҳои IХ-Х Абӯнасри Форобӣ шаҳру давлатҳоро ба қатори шаҳру давлати накӯкор, шаҳру давлати бехирад, шуҳрату шарафпараст, шаҳру давлати таърифпараст, шаҳру давлати дурӯяву ноустувор, шаҳру давлати дурӯғпарасту хасис тақсим менамояд. Баҳодиҳӣ, умуман, барои Шарқи асримиёнагӣ анъана будааст. Яқинан, барои Самарқанд мағрурӣ, барои Балх-ҷавонмардӣ, Ҳирот-рашку ҳасад хос будаанд. Хуҷанди асримиёнагӣ бошад, аз рӯи анъанаҳои баҳодиҳӣ, чун «Тирози ҷаҳон» — арабиаш «Арӯс-ал-мамолик» машҳур гашта буд.<ref name="hakikati-sugd.tj"/> Дар таърихи Хуҷанд сокинони шаҳр борҳо барои озоди хеш бо истилогарон даст ба гиребон шуда дар мудофиаи шаҳр қаҳрамонӣ нишон додаанд. Дар асри XIII дар вақти истилои муғулҳо қаҳрамонии худро [[Темурмалик]]и паҳлавон нишон дода буд, ки ҳоло халқи ин шаҳр бо ӯ ифтихор доранд. Нигаред:[[Темурмалик]] ==== Роҳи Абрешим ==== Шаҳри Хуҷанд чун маркази савдо, ҳунармандӣ дар гузашта машҳур буд. Роҳи корвонгузари тиҷоратии асримиёнагӣ — [[Шоҳроҳи Абрешим|«Роҳи бузурги абрешим»]] ба Осиёи Миёна, аз [[Ҳиндустон]], [[Эрон]], Шарқи Наздик, [[Хитой]] ва ҳавзаи баҳри Миёназамин аз ин ҷо мегузашт. ==== Шахсони бузурги шаҳр ==== Хуҷанд зодгоҳи як зумра шахсони бузурги тарихист. Олимон — мунаҷҷим ва риёзидон [[Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ]] (а. X), ҷуғрофияшинос ва сайёҳ [[Ҳоҷӣ Юсуф Мирфаёзов]] (1842—1925), шоирон [[Маҳастии Хуҷандӣ]] (а. XII), [[Камоли Хуҷандӣ]] (а. 14), [[Муҳаммадаминхоҷаи Кошиф]] (1825—87), [[Тошхӯҷаи Асирӣ]] (1864—1916), [[Абдуллои Файёз]] (1847—1934) ва диг. арбобони илму маданият ин ҷо касби камол кардаанд. === Мустамликадории Россияи подшоҳӣ === 24 майи 1866 ба шаҳр аскарони подшоҳй даромаданд ва он ба ҳайати Россия дохил шуд. Ин воқеа аҳамияти прогрессивӣ низ дошт. Минбаъд ба Хуҷанд инқилобиён ва равшанфикрони рус омаданд, ки онҳо дар инкишофи шуури синфӣ ва худогоҳии маҳаллӣ таъсир гузоштанд. ==== Вокеъаҳои солҳои 1916-1917 ==== [[4 июл]]и [[1916]] мардуми Хуҷанд ба муқобили сиёсати мустамликадории Россияи подшоҳӣ ва феодалҳои маҳаллӣ шӯриш бардоштанд, ки он дар тамоми [[Осиёи Миёна]] паҳн гашт. Дар ҷараёни муборизаҳои синфй инқилобчиёни машҳур ба майдон омаданд. [[24 ноябр]]и [[1917]] Ҳокимияти Советӣ дар Хуҷанд ғалаба кард. Дертар шаҳр аввал ба ҳайати ҶШС Ӯзбекистон ва аз [[2 октябр]]и [[1929]] ба Тоҷикистон ҳамроҳ шуд. Соли [[1936]] шаҳр [[Ленинобод]] ном гирифт. === Давраи шӯравӣ=== Дар солҳои Ҳокимияти шӯравӣ Хуҷанд ба яке аз марказҳои калони иқтисодӣ ва мадании Тоҷикистон табдил ёфт. Соҳаҳои асосии саноат: [[бофандагӣ]], коркарди металл, [[бинокорй]], [[дӯзандагӣ]], [[хӯрокворӣ]]. С. [[1982]] дар шаҳр зиёда аз 25 корхонаи саноатӣ мавҷуд буд. Комбинати шоҳибофии шаҳр яке аз калонтарин корхонаҳои саноатии [[ИҶШС]] буда, 80% шоҳии [[Тоҷикистон]] (зиёда аз 45 навъ ва 500 номгӯи [[матоъ]])-ро истеҳсол мекард. С. 1981 комбинати консерви шаҳр 53 млн қуттии консерв мебаровард, ки ин миқдор бо тамоми консерви корхонаҳои Россия ([[1913]]) баробар буд. Дар шаҳр комбинатҳои [[шир]], [[равған]], масолеҳп бинокорй, заводҳои тухми кирмак, [[шиша]], «Торгмаш» (зарфҳои қаҳвапазӣ, термостатҳо ва ғайра), истеҳсоли зарфҳои сирдор, «Газаппарат*, таъмири [[автомобил]], истеҳсоли маснуоти оҳану бетонӣ, [[нон]], матбаа, фабрикаҳои мебельсозӣ, пойафзолдӯзӣ ва ғайра фаъолият менамуданд. Маҳсулоти саноати шаҳр ба [[Булғория]], [[Куба]], [[Румыния]], [[Венгрия]], [[Муғулистон]], [[Афғонистон]], [[Алҷазоир]], [[Эфиопия]], [[Ҳиндустон]], [[Гвинея]], [[Сомали]] ва ғ. фиристода мешуд. Соли таҳсили 1981- 1982 дар шаҳр 22 мактаби миёна, 3 мактаби 8-сола, 3 техникум, 3 омузишгоҳ (мусиқӣ, педагоги, тиббй), 6 омӯзишгоҳи касбҳои техникӣ буданд, ки 25 ҳаз. _наф. хонанда ва 4723 наф. донишҷӯ таҳсил мекарданд. Яке аз аввалин донишкадаҳо — [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров|Институти давлатии педагогин ба номи С. М. Киров]], Институти такмили нхтисосн муаллимон, Филиали Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, шуъбаи [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] мавҷуданд. === Замони муосир === {{Photomontage | photo1a = View to Khujand.JPG | photo2a = Маҷмааи таърихӣ- фарҳангии Истиклол.jpg | photo2b = Волчица 1.JPG | photo2c = Темурмалик.jpg | photo3a = Anton Ruiter Khujand, marketsquare.jpg | color = white | color_border = white | position = right | spacing = 2 | size = 260 | foot_montage = }} Дар солҳои Истиқлоияти Тоҷикистон дар натиҷаи буҳрони иқтисодӣ якчанд корхонаҳои бузург ба монанди корхонаи истеҳсоли "Абрешими Хуҷанд" ва диг. аз фаъолият бозмонданд. Дар натиҷаи гузаштан ба иқтисоди бозаргонӣ ҳоло бештар корхонаҳои хусусӣ ва иттиҳодияҳои саҳомӣ ташкилу фаъолият намуда истодаанд. Аз соли 2010 Минтақаи озоди иқтисодии "Суғд" (МОИ "Суғд") бо сармояи ватаниву хориҷӣ ба фаъолият шурӯъ намудааст ва имрӯз аввалин маҳсулоти корхонаҳои он ба муомилот баромадаанд. Махсусан, дар Хуҷанд соҳаи сохтмон дар замони истиқлол рушд намудааст. Дар шаҳр чунин иншоотҳои нав ба монанди бинои нави [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]], комплекси варзишӣ бо ҳавзи шиноварӣ, меҳмонҳонаи баландошёнаи "Эҳсон" мактабу кӯдакистонҳо, корхонаҳои хурди истеҳсолӣ, хидмати маишӣ, бозору мағозаҳо ва муассисаҳои давлатӣ қомат рост намуданд. Боғу хиёбонҳои нав ба вуҷуд омаданд. Масалан, [[21 март]]и [[соли 2015]] [[боғ]]и навсозишудаи фарҳангӣ-фароғатии ба номи [[Камоли Хуҷандӣ]] бо пайкараи ӯ, [[мақбара]] ва хонаю чорбоғи рамзии ин шоири ширинкаломи тоҷик, ки [[оромгоҳ]]и воқеияш дар шаҳри [[Табрез]]и [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] қарор дорад, дар маскани собиқ боғи фароғатии шаҳрӣ ифтитоҳ ёфтааст.([https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D2%93%D0%B8_%D0%B1%D0%B0_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8_%D0%A5%D1%83%D2%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D3%A3 Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ|бештар...]) == Аҳолӣ == Хуҷанд аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ дар ҷойи дуюм баъд аз Душанбе меистад. {|class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: white; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" style="border: 1em solid white") |- |'''Сол''' |1897 |1926 |1959 |1973 |1989 |2002 |2007 |2011 |2013 |2014 |2015 |2016 |2019 |2020 |2021 |2022 |- |'''Аҳолӣ, <br /> ҳазор наф.''' |30 |37 |77 |113 |160 |147 |149 |165 |167 |170 |173 |175<ref>[http://www.statoids.com/ytj.html Raions of Tajikistan]</ref> |182 |184 |196,8 |198,7 |} == Маҳаллаҳои Хуҷанд == # маҳаллаи «Хуҷанд» — 5091 нафар # маҳаллаи «Тути калон» — 8768 нафар # маҳаллаи «Чорчароғ» — 8312 нафар # маҳаллаи «Раззоқ» — 6952 нафар # маҳаллаи «Масҷиди Савр» — 7534 нафар # маҳаллаи «Қорӣ Раҳмат Қурбонов» — 6759 нафар # маҳаллаи «Содир Ҳофиз» — 5921 нафар # маҳаллаи «Шарқ» — 4019 нафар # маҳаллаи «Сарибаланд» — 5765 нафар # маҳаллаи «Ҷаббор Расулов» — 5965 нафар # маҳаллаи «1 Май» — 4341 нафар # маҳаллаи «Сирдарё» — 3982 нафар # маҳаллаи «Сайҳун» — 5095 нафар # маҳаллаи «Чашмаи Арзана» — 5908 нафар # маҳаллаи «Бофанда» — 5820 нафар # маҳаллаи «Ваҳдат» — 5942 нафар # маҳаллаи «Темурмалик» — 8343 нафар # маҳаллаи «Тиллакон» — 8916 нафар # маҳаллаи «Мевагул» — 16549 нафар # маҳаллаи «Суғдиёна» — 11428 нафар # маҳаллаи «Дӯстии халқҳо» — 15309 нафар # маҳаллаи «Навбаҳор» — 8235 нафар<ref>{{Cite web |url=http://www.khujand.tj/tarih/mahlla |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131106175246/http://khujand.tj/tarih/mahlla |archivedate=2013-11-06 }}</ref> == Роҳбарияти шаҳр == * Раиси шаҳр —[[Фирдавс Шарифзода]] (2020 то ҳол) == Саноат ва энергетика == Корхонаҳои истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ дар шаҳр — 597 адад * хусусӣ 592 адад * давлатӣ — 5 адад * миқдори кормандон дар соҳаи саноат 8775 нафар * корхонаҳои муштарак — 7 адад * корхонаҳои нав ташкилшуда дар соли 2015 — 31 адад == Саноат == Вазъи соҳаи энергетика ва саноат. Нигаред:<ref>{{Cite web |url= http://www.khujand.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=7920&Itemid=192&lang=tg|title=Вазъи соҳаи энергетика ва саноат, соли 2022|author=www.khujand.tj|date=2024-10-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-10-08}}</ref> === [[Минтақаи озоди иқтисодии Суғд]] === Минтақаи озоди иқтисодии Суғд соли 2009 ҳамчун қитъаи алоҳидаи (маҳдуди) Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ҳудуди аниқ муқарраргардида таъсис ёфта, дар он барои фаъолияти соҳибкорӣ ва сармоягузорӣ шароити имтиёзноки иқтисодӣ ва низоми махсуси иқтисодӣ муҳайе карда шудааст. Намуди МОИ “Суғд” саноатӣ-инноватсионӣ буда, бо ҳадафҳои умумииқтисодӣ, рушди тиҷорати хориҷӣ, иҷтимоӣ ва илмӣ-техникӣ ба муҳлати 25 сол ташкил шудааст. Дар ҳудуди МОИ “Суғд” ташкил намудани инфрасохтори муосири муҳандисию нақлиетӣ, телекоммуникатсионӣ ва истеҳсолии ҷавобгӯ ба стандартҳои ҷаҳонӣ, дар истеҳсолот ҷорӣ намудани ихтироот ва фановарии ватанӣ, ташкили шабакаи истеҳсолоти аз ҷиҳати экологӣ тоза низ дар назар аст.<ref>{{Cite web |url=http://www.fezsughd.tj/index.php/tj/2015-07-01-17-47-38/obshchaya-informatsiya |title=МОИ “Суғд”/ Маълумоти умумӣ |accessdate=2017-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170425005603/http://www.fezsughd.tj/index.php/tj/2015-07-01-17-47-38/obshchaya-informatsiya |archivedate=2017-04-25 }}</ref> Минтақаи озоди иқтисодии “Суғд” дар қисмати ҷанубу ғарбии шаҳри Хуҷанд ҷойгир шудааст. Дар ин қитаъаи замин таҳлили геологию геодезӣ ва лоиҳакашӣ анҷом дода шудааст. Масоҳати умумии МОИ “Суғд” 320 гектарро ташкил медиҳад.<ref>{{Cite web |url=http://www.fezsughd.tj/index.php/tj/2015-07-01-17-47-38/raspolozhenie |title=МОИ “Суғд”/ Маълумоти умумӣ |accessdate=2017-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170729051906/http://www.fezsughd.tj/index.php/tj/2015-07-01-17-47-38/raspolozhenie |archivedate=2017-07-29 }}</ref> Субъектҳои [[Минтақаи озоди иқтисодии Суғд]]: # 1) Корхонаи коркарди дарахт «Арча» назди ҶДММ «Фортуна-КО» — коркарди пиломатериал барои дар ва тиреза # 2) ҶДММ Корхонаи муштараки тоҷикӣ-туркӣ «СИЛКОАТ БОЯ» — истеҳсол ва фуруши маҳсулотҳои лаку ранг барои ороиши иморатҳо # 3) ҶДММ «СТАР ПЛАСТ» — Истеҳсоли маҳсулотҳои пластикӣ # 4) ҶСП «АРИАНА МЕТАЛ ПЛАСТ» — Истеҳсоли маҳсулотҳои метали-пластикӣ (бозичаҳои кӯдакона) # 5) Коллеҷи техникии ш.Хуҷанд # 6) ҶДММ «ИНВЕСТИЦИОННАЯ КОМПАНИЯ ТАДЖИКИСТАН ОРИДЖИНАЛ» — Ташкилоти сармояҷамъкун ба МОИ Суғд # 7) ҶДММ «Дусти Амирхон» — Истеҳсоли ҳавокашакҳои вентилятсионӣ # 8) ҶДММ Корхонаи муштараки тоҷикӣ-полшагӣ «СкорутТ Таҷ» — Ҷамъоварии гелеоколлекторҳои офтобӣ барои гармкунии об # 9) ҶДММ "Реал" — Истеҳсоли қубурҳои полиэтиленӣ ва ноқилҳои электрикӣ # 10) ҶДММ Корхонаи муштараки тоҷикӣ-туркӣ «Таджпроф» — Истеҳсоли профилҳо аз алюминий # 11) ҶДММ «Идораи сохтмонии №1 ХУДЖАНДСОЗ» — Истеҳсоли маҳсулотҳои сохтмонӣ # 12) ҶСП "АДМ-ЭЙР» — Хизматрасонии фаврии таъмири таҷҳизотҳои парвозкунанда # 13) ҶДММ "Мебел" — Истеҳсоли ЛДСП, МДФ, ДВП, фанер # 14) ҶДММ «Сомон Энержи» — Истеҳсоли маҳсулотҳои рушноидиҳанда # 15) СИ "Абдулло-заде Р.Р." — Истеҳсоли афшураҳои табии, сабзавот ва меваҳои хушк # 16) ҶДММ "Роял Корпорейшн" — Истеҳсоли маҳсулотҳои сохтмонии иноватсиони # 17) ҶДММ "Ҷаҳони нав ММ" — Истеҳсоли маҳсулотҳои лакӣ ва андовакуни (ороиши беруна) # 18) ҶДММ "Таджик полиэтилен" — Истеҳсоли маҳсулотҳои полиэтилени # 19) ҶДММ "Азияполитекс" — Истеҳсоли халтаҳои полипропиленӣ # 20) ҶДММ "Кристал мозаик" - Истеҳсоли маҳсулотҳои саффолӣ # 21) ҶДММ "Равзана пластик" — Истеҳсоли дару тирезаҳо аз ПВХ # 22) ҶДММ "Зарфишон" — Коркарди маҳсулотҳои ҳоҷагии қишлоқ ва истеҳсоли шакар # 23) ҶДММ Корхонаи муштараки тоҷикӣ-туркӣ “Арча-мебел” — Истеҳсоли мебел барои соҳаи тиб, маориф ва муассисаҳои давлатӣ # 24) ҶДММ «Оҳанкор» — Истеҳсоли маҳсулотҳои металли # 25) Филиали «Хантана Кканада INC». — Истеҳсол ва бастабандии асал # 26) ҶДММ Корхонаи муштараки тоҷикӣ-туркӣ «Афранг Пластик» — Истеҳсоли профилҳо барои дару тиреза аз ПВХ # 27) [[ҶДММ «Донаи алмос»]] — Истеҳсоли хушкмева. # 28) ҶДММ «Сомон Кейс» — Истеҳсоли сумка, рюкзак (борхалта) ва портфел. # 29) ФИЛИАЛИ ҶДММ «Компания Алавн Алмуттаҳида» — Омӯзиш ва истеҳсоли маҳсулотҳои ҳунарҳои мардумӣ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fezsughd.tj/index.php/tj/2015-07-01-17-47-38/raspolozhenie |title=МОИ “Суғд”/ Маълумоти умумӣ |accessdate=2017-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170729051906/http://www.fezsughd.tj/index.php/tj/2015-07-01-17-47-38/raspolozhenie |archivedate=2017-07-29 }}</ref> # == Нақлиёт == Дар масофаи 12 км дуртар аз Хуҷанд [[фурудгоҳи байналмилалии Хуҷанд]] амал мекунад. Дар шаҳри Хуҷанд истгоҳи роҳи оҳани калонтарин мавҷуд мебошад, ки [[вилояти Суғд]]ро бо қисми ҷанубии Тоҷикистон, инчунин бо дигар минтақаҳои давлатҳои хориҷи дуру наздик пайваст мекунад. Дарозии умумии роҳҳои оҳан дар ҷумҳурӣ 943 км-ро ташкил медиҳад, ки 678 км онро роҳҳои асосӣ ташкил медиҳанд. Ҳиссаи калони ҳамлу нақли молу маҳсулоти байнидавлатӣ ба роҳи оҳан рост меояд. Аз қаламрави вилоят роҳи Душанбе-Хуҷанд-Чаноқ бо дарозии 354 км мегузарад, ки қисми шимоли кишварро бо ҷануби он пайваст мекунад. Шоҳроҳи автомобилгарди Душанбе-Хуҷанд-Чаноқ ба худ якчанд нақбҳоро, ки дарозии умумиашон зиёда аз 10 км.-ро ташкил медиҳад дар бар мегирад. Шоҳроҳи мазкур соли [[2012]] аз нав таъмир карда шуда ба истифодабарӣ дода шуда буд.<ref>{{Cite web |url=http://www.fezsughd.tj/index.php/tj/creative-squad/khudzhand |title=Шаҳри Хуҷанд |accessdate=2017-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161125143209/http://fezsughd.tj/index.php/tj/creative-squad/khudzhand |archivedate=2016-11-25 }}</ref> == Фарҳанг == * театрҳо ва марказҳои фарҳангӣ — 6 адад * толорҳои консертӣ — 5 адад * китобхонаҳои оммавӣ — 11 адад * китобхонаҳои хусусӣ — 10 адад * осорхонаҳо — 3 адад * ёдгориҳои таърихӣ — 10 адад == Маориф == * мактабҳои маълумоти умумӣ — 48 * кӯдакистонҳо — 31 адад * кӯдакистонҳои хусусӣ — 5 адад<ref name="Маълумоти Хуҷанд">{{Cite web |url=http://www.khujand.tj/tg/tarih |title=Маълумоти Хуҷанд |accessdate=2016-08-25 |archivedate=2016-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160911102138/http://khujand.tj/tg/tarih }}</ref> == Мактабҳои олӣ == * [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]] * [[Донишгоҳи Давлатии Ҳуқуқ, Бизнес, ва Сиёсати Тоҷикистон]] * [[Донишкадаи кӯҳию металургии Тоҷикистон]] * [[Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон]] == Тандурустӣ == * Муасисаҳои тандурустӣ — 43 адад * марказҳои тиббӣ — 7 адад * беморхонаҳо — 15 адад * марказҳои тиббии хусусӣ — 21 адад == Варзиш == * стадионҳо — 7 * иншоотҳои варзишӣ — 210 адад * ҳавзҳои шиноварӣ — 4 адад<ref name="Маълумоти Хуҷанд"/> ==Ёдгориҳои шаҳр == [[Акс:Мечеть и голуби 3.JPG|left|200px|Мақбараи шайх Муслиҳиддин (а. XIV)]] [[Маҷмааи таърихӣ - меъмории Шайх Муслиҳиддин|Мақбараи шайх Муслиҳиддин (а. XIV)]] ва боқимондаи [[Қалъаи Хуҷанд]] — Ӯрда (а. VII—VIII) аз ёдгориҳои таърихй ва меъморӣ мебошанд. Дар бинои тарҳрезишудаи [[Қалъаи Хуҷанд]] ҳоло, Осорхонаи таърихии вилояти Суғд бунёд гардидааст. Дар ҳаминҷо, назди соҳили Сирдарё нимпайкараҳои адибону аломаҳо ин диёр гузошта шудааст. Дар соҳили рости дарёи Сир дар давраи шӯравӣ ҳайкали В. И. Ленин қомат афрохта буд (ҳоло, ба ҷойи он муҷассамаи [[Исмоили Сомонӣ]] гузошта шудааст). Дар маркази шаҳр, инчунин ҳайкали ёдгории ҷанговароне, ки дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ шаҳид шудаанд ва нимпайкараҳои инқилобчиёну ходимони намоёни давлативу фарҳангии хуҷандӣ гузошта шудааст. == Маркази илму фарҳанг == Хуҷанд бо намояндагони илму адаби форсу тоҷик ба монанди [[Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ]] (а. X) — мунаҷҷим ва риёзидон, [[Маҳастии Хуҷандӣ]] (а. XII) — адиба, [[Камоли Хуҷандӣ]] (а. XIV) — шоир, [[Муҳаммадаминхоҷаи Кошиф]] (1825–1887) — шоир, [[Тошхӯҷаи Асирӣ]] (1864–1916) — шоир, маорифпарвар, [[Абдуллои Файёз]] (1847–1934) — шоир, [[Ҳоҷӣ Юсуф Мирфаёзов]] (1842–1925) — ҷуғрофияшинос ва сайёҳ ифтихор дорад. Марказҳои фарҳангии Хуҷанд — [[Китобхонаи вилоятии ба номи Тошхоҷа Асирӣ (Хуҷанд)]] (таъсис,соли 1917), [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ]] (Таъсис,соли 1932), Осорхонаи таърихии вилояти Суғд дар шаҳри Хуҷанд, 4 мактабҳои таҳсилоти олӣ ва диг. муассисаҳои илму фарҳанг ва маориф мебошанд. Чунин шахсиятҳои номдор ба монанди [[Фарзона]], [[Розия Озод]], [[Мавҷуда Ҳакимова]], [[Норинисо]] — адибаҳо, [[Муҳаммад Осимӣ]] — (1920–1996) файласуф, академик, раиси [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]], [[Юсуф Носиров]] — (1932–2007) биолог, академики [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]], [[Маъруфхоҷа Баҳодуров]] — (1920–1997) овозхон,[[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]], [[Мунзифа Ғаффорова]] — (1924–2013) файласуф, доктори илм, ректори [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ]], [[Зикриё Бобохоҷаев]], табиб, клинитсист, доктори илм, профессор, [[Ҷӯрабек Набиев]] — (соли [[1941]]), овозхон, [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ва диг. зодагони шаҳри Хуҷанд, дар Тоҷикистон соҳиби шуҳрат шудаанд. <gallery> Акс:Джура Зокиров.JPG|Ҷӯра Зокиров Акс:Абдулло Рахимбаев.JPG|Абдулло Раҳимбоев Акс:Бободжан Гафуров.JPG|Бобоҷон Ғафуров Акс:Султон Умаров.JPG|Султон Умаров </gallery> == [[Бозори «Панҷшанбе»]] == [[File:Tim Griffin Panjshanbe bazar - 13.jpg|thumb|800px|Бозори Панҷшанбе, 2011]] [[Бозори «Панҷшанбе»]] дар маркази Хуҷанд воқеъ аст. Майдони васеи назди бозор бо фавора оро дода шудааст. Рӯ ба рӯи бозор [[Маҷмааи таърихӣ - меъмории Шайх Муслиҳиддин|Мақбараи шайх Муслиҳиддин (а. XIV)]] бино ёфтааст. Калонтарин бозоре, ки дар шакли пӯшида дар Осиёи Миёна дар даврони шӯравӣ сохта шудааст, бозори овозадори «Панҷшанбе» мебошад.<ref>{{Cite web |url=http://www.hakikati-sugd.tj/index.php/social/3918-panjshanbe |title=Калонтарин бозор дар Осиёи Миёна |accessdate=2017-10-28 |archivedate=2022-05-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220522144833/http://www.hakikati-sugd.tj/index.php/social/3918-panjshanbe }}</ref> [[Бозори «Панҷшанбе»]] солҳои 50-уми асри XX сохта шудааст ва аз ҳамон вақт манбаи хариду фуруши маҳсулоти кишоварзӣ, хурокворӣ ва лавозимоти саноативу хоҷагидорӣ мебошад ва барои сокинони Хуҷанд хидмат мерасонад. == Шахсиятҳои обрӯманд == * [[Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ]] (а. X) — мунаҷҷим ва риёзидон, * [[Маҳастии Хуҷандӣ]] (а. XII) — адиба, * [[Камоли Хуҷандӣ]] (а. XIV) — шоир, * [[Муҳаммадаминхоҷаи Кошиф]] (1825–1887) — шоир, * [[Тошхӯҷаи Асирӣ]] (1864–1916) — шоир, * [[Абдуллои Файёз]] (1847–1934) — шоир, * [[Ҳоҷӣ Юсуф Мирфаёзов]] (1842–1925) — ҷуғрофияшинос ва сайёҳ, * [[Тошмуҳаммад Ниёзович Қорӣ-Ниёзӣ]] — аввалин президенти Фарҳангистони улуми [[Ӯзбекистон]], * [[Фарзона]] — адиба,"Шоири халқи Тоҷикистон", Ҷоизадори [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] ([[2008]]). * [[Муҳаммад Осимӣ]] (1920–1996) — файласуф, академик, собиқ раиси [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]], * [[Юсуф Носиров]] (1932–2007) — биолог, академики [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]], собиқ ректори Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон, * [[Маъруфхоҷа Баҳодуров]] (1920–1997) — [[овозхон]], [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] * [[Мунзифа Ғаффорова]] (1924–2013) — файласуф, доктори илм, [[профессор]], собиқ ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ, * [[Зикриё Бобохоҷаев]] — табиб, доктори илм, [[профессор]], * [[Исҳоқӣ Юсуф Баширхонович|Юсуф Исҳоқӣ]] (1932–1996) — табиб, доктори илм, [[профессор]], академик, собиқ ректори Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино, * [[Ҷӯрабек Набиев]] — овозхон, [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]], * [[Озод Аминзода]] — шоира, шаҳрванди фахрии шаҳри Хуҷанд, * [[Воҳид Асрорӣ]] (1917–1996) — адабиётшинос, доктори илм, [[профессор]], * [[Нӯъмон Неъматов]] (1927–2011) — олим, доктори илми таърих, [[профессор]], Академики [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]. == Бародаршаҳрӣ == * {{flagicon|Қазоқистон}}, [[Чимканд]] ([[Забони қазоқӣ|қаз]]. ''Шымкент''), [[Қазоқистон]]; * {{flagicon|Озарбойҷон}}, [[Агстафа]] ([[Забони озарбойҷонӣ|озарӣ.]] ''Ağstafa''), [[Озарбойҷон]]; * {{flagicon|ИМА}}, [[Линколн (Небраска)|Линколн]] ([[Забони англисӣ|англ.]] ''Lincoln''), [[ИМА]]; * {{flagicon|Русия}}, [[Оренбург]] ([[Русия]]); * {{flagicon|Ӯзбекистон}}, [[Самарқанд]] ([[Забони ӯзбекӣ|узб.]] ''Samarqand''), ([[Ӯзбекистон]]). == Аксҳои Хуҷанд == <gallery> Акс:Волчица 1.JPG|Ҳайкали модагург Акс:Темурмалик.jpg|Муҷассамаи Темурмалик дар осорхона Акс:Монумент "Герб Таджикистана".JPG|Нишони Тоҷикистон дар соҳили Сирдарё Акс:Маҳаллаву манзилҳои қадимаи Хуҷанд 02.jpg|Хона-осорхонаи этнографӣ, ҳавлии Эргашбойбача Акс:Улицы г. Худжанда.JPG|thumb|Хиёбонҳои Хуҷанд Акс:Маҷмааи таърихӣ- фарҳангии Истиклол.jpg|Маҷмааи таърихӣ- фарҳангии Истиклол Акс:Кӯчаҳои Хуҷанд 1.jpg|Манзараи хиёбонҳо (аз МТФ "Истиқлол") Акс:Кӯчаҳои Хуҷанд 7.jpg|Манзилгоҳои нав дар шаҳри Хуҷанд Акс:Кӯчаҳои Хуҷанд 3.jpg|Манзараи хиёбонҳо (аз МТФ "Истиқлол") Акс:Аллеи Худжанда.JPG|Гулгашти шаҳрӣ Акс:Дворец культуры молодёжи.JPG|Бинои Қасри ҷавонон Акс:Улицы Худжанда.JPG |Ҷавонони шаҳр </gallery> === Нигаред === * [http://www.flickr.com/search/?q=Khudjand шаҳри Хуҷанд] * [http://www.angelfire.com/pe/rudaki/khujand.html шаҳри Хуҷанд] * [http://traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/khujand Khujand travel guide Фурудгоҳи Хуҷанд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120727203329/http://www.traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/khujand |date=2012-07-27 }} * [http://www.greatestcities.com/Asia/Tajikistan/Khujand_formerly_Leninabad_city.html шаҳри Хуҷанд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220410124618/http://www.greatestcities.com/Asia/Tajikistan/Khujand_formerly_Leninabad_city.html |date=2022-04-10 }} * [http://www.openstreetmap.org/?lat=40.275&lon=69.6427&zoom=13&layers=B000FTF OpenStreetMap Харита] * [http://khujand.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=5052%3Amuloqot&catid=36%3Anavgoni&Itemid=182&lang=tg КОНСЕПСИЯИ БУНЁДИ МУЗЕЙ- МАМНӮЪГОҲИ ДАВЛАТИИ ХУҶАНДИ БОСТОН (КУҲАНДИЗ БО АРК (КРЕМЛ), РЕГИСТОН, МАҶМААИ ХОҶА КАМОЛ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231118072233/http://khujand.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=5052:muloqot&catid=36:navgoni&Itemid=182&lang=tg |date=2023-11-18 }} * [http://khujand.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=5052%3Amuloqot&catid=36%3Anavgoni&Itemid=182&lang=tg КОНСЕПСИЯИ БУНЁДИ МУЗЕЙ- МАМНӮЪГОҲИ ДАВЛАТИИ ХУҶАНДИ БОСТОН (КУҲАНДИЗ БО АРК (КРЕМЛ), РЕГИСТОН, МАҶМААИ ХОҶА КАМОЛ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231118072233/http://khujand.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=5052:muloqot&catid=36:navgoni&Itemid=182&lang=tg |date=2023-11-18 }} * [http://www.khujand.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=1314&Itemid=183&lang=tg Маълумоти Хуҷанд] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна== * [http://khujand.tj/ Сомонаи шаҳри Хуҷанд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190726134234/http://www.khujand.tj/ |date=2019-07-26 }} {{Шаҳрҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон}} {{Тоҷикистон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Суғд]] [[Гурӯҳ:Хуҷанд]] d99n6rgeiov2vgp1d5nf0zgwo587veq 0 4645 1485083 1484973 2026-08-28T00:00:00Z Zosya95 54344 1485083 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо |hex= FFFF00 |r=255|g=255|b=0 |c=0|m=0|y=100|k=0 |h=60|s=100|v=100 }} '''Зард''' — [[ранг]]е, ки ҳангоми ҳисси он ҳубобчаҳои навъҳои L ва M-и чашм ба кор медароянд. Пуркунанда ё давоми ранги [[кабуд]] дар низоми [[RGB]] мебошад. Ранги зарди монохромӣ дар ҳудуди дарозии мавҷи электромагнитии 550-590 нм ҷой гирифтааст. == Нигаред == * Норанҷӣ == Пайвандҳо == {{commons|Yellow}} == Адабиёт == * {{Книга |ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01007231018 |автор={{nobr|Артюшин Л. Ф.}} |заглавие=Основы воспроизведения цвета в фотографии, кино и полиграфии, с илл |год=1970 |место=Москва |издательство=«Искусство» |страниц=548 }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Книга |ссылка=https://www.studmed.ru/gurevich-mm-cvet-i-ego-izmerenie_ccf6a6ba30a.html |автор={{nobr|Гуревич М. М.}} |заглавие=Цвет и его измерение |год=1950 |место=Москва - Ленинград |издательство=Акад. наук СССР |страниц=268 |archivedate=2018-09-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180910103317/https://www.studmed.ru/gurevich-mm-cvet-i-ego-izmerenie_ccf6a6ba30a.html }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180910103317/https://www.studmed.ru/gurevich-mm-cvet-i-ego-izmerenie_ccf6a6ba30a.html |date=2018-09-10 }} * {{Книга |ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01007775850 |автор={{nobr|Джадд Д., Вышецки Г.}} |заглавие=Цвет в науке и технике, пер. с англ. |ответственный=Под ред. д. т. н., проф. П.Ф. Артюшина |год=1978 |место=Москва |издательство=«Мир» |страниц=592 }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Книга |ссылка=https://bookree.org/reader?file=718411 |автор={{nobr|Ивенс Р. - М.}} |заглавие=Введение в теорию цвета, пер. с англ., с илл |год=1965 |место=Москва |издательство=«Мир» |страниц=446 |isbn=978-5-458-24263-9}} {{Тобишҳои зард}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] l0qkwdm2uovxmdrwbgojpu2592znscb 0 4646 1485076 1484943 2026-08-27T23:57:13Z Zosya95 54344 1485076 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо |hex=FF0000 |r=255|g=0|b=0 |c=0|m=100|y=100|k=0 |h=0|s=100|v=100 |тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage | photo1a=Delicious fresh strawberries (4735910403).jpg | photo1b=Cardinal.jpg | photo1c= | photo2a=Cardinal Théodore Adrien Sarr 2.JPG | photo2b= | photo2c=Magdalena Frackowiak.jpg | photo3a=Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG |size=243 }} </div> }} '''Сурх''' — ба тайфе аз рангҳо гуфта мешавад ки дар пойинтарин басомади нури қобили ташхис тавассути чашми инсон қарор доранд. Сурх дар канори [[Зард|зарду]] обӣ яке аз се ранги аслӣ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] [[Гурӯҳ:Рангҳо]] {{Тобишҳои сурх}} 7g67upp8b2tlkfii05jehj4h9f0qay9 1485077 1485076 2026-08-27T23:57:43Z Zosya95 54344 1485077 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо |hex=FF0000 |r=255|g=0|b=0 |c=0|m=100|y=100|k=0 |h=0|s=100|v=100 |тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage | photo1a=Delicious fresh strawberries (4735910403).jpg | photo1b=Cardinal.jpg | photo1c= | photo2a=Cardinal Théodore Adrien Sarr 2.JPG | photo2b= | photo2c=Magdalena Frackowiak.jpg | photo3a=Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG |size=200 }} </div> }} '''Сурх''' — ба тайфе аз рангҳо гуфта мешавад ки дар пойинтарин басомади нури қобили ташхис тавассути чашми инсон қарор доранд. Сурх дар канори [[Зард|зарду]] обӣ яке аз се ранги аслӣ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] [[Гурӯҳ:Рангҳо]] {{Тобишҳои сурх}} j5t3t1mux5ovd4cjvt6qkhx068t123b 1485078 1485077 2026-08-27T23:57:54Z Zosya95 54344 1485078 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо |hex=FF0000 |r=255|g=0|b=0 |c=0|m=100|y=100|k=0 |h=0|s=100|v=100 |тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage | photo1a=Delicious fresh strawberries (4735910403).jpg | photo1b=Cardinal.jpg | photo1c= | photo2a=Cardinal Théodore Adrien Sarr 2.JPG | photo2b= | photo2c=Magdalena Frackowiak.jpg | photo3a=Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG |size=240 }} </div> }} '''Сурх''' — ба тайфе аз рангҳо гуфта мешавад ки дар пойинтарин басомади нури қобили ташхис тавассути чашми инсон қарор доранд. Сурх дар канори [[Зард|зарду]] обӣ яке аз се ранги аслӣ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] [[Гурӯҳ:Рангҳо]] {{Тобишҳои сурх}} kcdlreqddag63p5s4r9xwaa21fgjtvd 1485084 1485078 2026-08-28T00:00:25Z Zosya95 54344 1485084 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо |hex=FF0000 |r=255|g=0|b=0 |c=0|m=100|y=100|k=0 |h=0|s=100|v=100 |тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage | photo1a=Delicious fresh strawberries (4735910403).jpg | photo1b=Cardinal.jpg | photo1c= | photo2a=Cardinal Théodore Adrien Sarr 2.JPG | photo2b= | photo2c=Magdalena Frackowiak.jpg | photo3a=Chinese honor guard in column 070322-F-0193C-014.JPEG |size=240 }} </div> }} '''Сурх''' — ба тайфе аз рангҳо гуфта мешавад ки дар пойинтарин басомади нури қобили ташхис тавассути чашми инсон қарор доранд. Сурх дар канори [[Зард|зарду]] обӣ яке аз се ранги аслӣ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] {{Тобишҳои сурх}} 1d39tndvuc5kse04yrutyd4qqryh6wv 0 4648 1485089 1484561 2026-08-28T00:04:55Z Zosya95 54344 1485089 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо| |hex=008000 |r= 0|g=128|b=0 |c=100|m=0|y=100|k=0 |h=120|s=100|v=100 }} '''Сабз''' — яке аз се [[ранг]]ҳои асосӣ аст, ки дар баробари сурх ва кабуд. == Пайвандҳо == {{commons|Green}} {{Тобишҳои ранги сабз}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] i9gpi6qo5dhahzkl2iumrdkoxf3gqvk 0 4654 1485088 1484554 2026-08-28T00:04:29Z Zosya95 54344 1485088 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо |hex=0000FF |textcolor=white |r=0|g=0|b=255 |c=100|m=100|y=0|k=0 |h=240|s=100|v=100 }} '''Кабуд''' — яке аз се ранги асли рангдонаҳо дар наққошӣ ва назарияи ранги суннатӣ ва ҳамчунин дар модели ранги [[RGB]] аст. [[File:Neptune - Voyager 2 (29347980845) flatten crop.jpg|300px|мини|[[Нептун]] аз тадқиқоти кайҳонии «[[Вояҷер-2]]» соли 1989]] == Эзоҳ == {{reflist}} {{Тобишҳои ранги кабуд}} [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] i33n3fqvekfvjf94hu3vgn9o7qger6s 0 5537 1485046 1315655 2026-08-27T17:58:40Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485046 wikitext text/x-wiki '''Асри дуздони дарёи Кариб''' — падидае хос аз тавзеъи муҷаддади ганҷҳо, пӯли нақд ва колоҳо байни ширкаткунандагон дар истеъмори [[Амрико]] дар асри ба истилоҳ анбошти сармояи аввалия — дар қарнҳои XVI—XVII оғоз шуд . Қарнҳо ва пас аз ташдиди муборизаи новгонии кишварҳои Аврупои Ғарбӣ бо дуздони дарёӣ дар даҳаи 1720 ба поён расид. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://jamaica-guide.info/past.and.present/history/english.settlers/index.html Jamaica Guide — History — Pirates and English Settlement] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060619061858/http://jamaica-guide.info/past.and.present/history/english.settlers/index.html |date=2006-06-19 }} — discusses piracy on Jamaica including Henry Morgan. * [http://www.wdl.org/en/item/4393/ Method of Securing the Ports and Populations of All the Coasts of the Indies] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160527055959/https://www.wdl.org/en/item/4393/ |date=2016-05-27 }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Таърихи Кариб]] [[Гурӯҳ:Роҳзанӣ]] rqb6kzq2sd1iu977kxegyoiv8jeemhj 0 8213 1485030 1448930 2026-08-27T14:23:40Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485030 wikitext text/x-wiki {{Нерӯгоҳ |Ном = НБО Роғун |Навъ = НБО |Тасвир = Ariana tunnel dam company rogun hydro electric power plant project.jpg |Андозаи тасвир = 300px |Имзо = |Кишвар = Тоҷикистон |Дарё = [[Вахш]] |Силсиланерӯгоҳ = [[Силсиланерӯгоҳҳои дарёи Вахш|Вахш]] |Молик = ҶСП «НБО Роғун» |Вазъ = сохтмон рафтаистодааст |Оғози сохтмон = [[1976]] |Бакордарории агрегатҳо = [[соли 2018]] ва баъдтар |Навъи НБО = саддӣ |Коркарди барқ = 17 млрд кВт⋅с.<ref>[https://www.mewr.tj/?page_id=614. Министерство энергетики и водных ресурсов республики Таджикистан]</ref><ref name="mir24.tv">[https://mir24.tv/news/16335522/17-mlrd-kilovattov-v-god-rogunskaya-ges-samaya-moshchnaya-v-centralnoi-azii. 17 млрд киловаттов в год: Рогунская ГЭС – самая мощная в Центральной Азии]</ref><ref name="ReferenceA">[https://mir24.tv/news/16335578/hram-sveta-nacii-start-rogunskoi-ges-dan. «Храм света нации»: старт Рогунской ГЭС дан]</ref> |Тавоноӣ = 3600 |Фишори ҳисобӣ = |Навъи турбина = радиально-осевые |Хароҷот ба воситаи трубинаҳо = 6× |Тавоноии генераторҳо = 6×600 |Генераторҳои барқӣ = 6× |Трубинаҳо = 6× |Навъ плотины = каменно-набросная |Дарозии сарбанд = |Шлюз = надорад |Баландии сарбанд = 335 |Калидабзор = |lat_deg =38 |lat_min =40 |lat_sec =59 |lat_dir =N |lon_deg =69 |lon_min =46 |lon_sec =19 |lon_dir =E |region = |CoordScale = }} [[Акс:Rogun hydro electric power plant.jpeg|мини|300px|Рӯзи ифтитоҳи агрегати дуюми НБО Роғун]] [[Акс:Ariana tunnel dam company rogun hydro electric power plant project.jpg|мини|300px|НБО Роғун]] '''Неругоҳи барқи обии Роғун''' (НБО Роғун) — [[нерӯгоҳ]]и барқи обии калонтарин дар дарёи [[Вахш]] мебошад, ки сохтмонаш дар [[дарёи Вахш]] давом ёфта истодааст. == Таърих == Сохтмони неругоҳи барқи обии дар [[Осиёи Марказӣ]] калонтарин — [[Роғун]] соли 1976 сар шуда буд. Иқтидори лоиҳавии НБО Роғун ба 3600 МВт баробар буда, он аз 6 [[агрегат]]и 600 МВт ва баландии сарбанди он 335 метр муайян шуда буд. Ин неругоҳ дар ҳолати пурра ба кор даромаданаш дар як сол метавонад 17млрд кВт-соат нерӯи барқ ҳосил кунад.<ref name="mir24.tv">[https://mir24.tv/news/16335522/17-mlrd-kilovattov-v-god-rogunskaya-ges-samaya-moshchnaya-v-centralnoi-azii. 17 млрд киловаттов в год: Рогунская ГЭС – самая мощная в Центральной Азии]</ref><ref name="ReferenceA">[https://mir24.tv/news/16335578/hram-sveta-nacii-start-rogunskoi-ges-dan. «Храм света нации»: старт Рогунской ГЭС дан]</ref><ref name="president.tj">{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/13405|title=Оғози бунёди сарбанди Неругоҳи барқи обии Роғун|author=|website=president.tj|date=2016-10-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2018-12-27}}</ref><ref>[http://vestikavkaza.ru/analytics/Rogun-zarabotaet-uzhe-osenyu-No-ostayutsya-voprosy-i-voznikayut-novye.html Рогун заработает уже осенью. Но остаются вопросы и возникают новые], "Вестник Кавказа", 11 июля 2018 года.</ref> Оид ба сохтани НБО Роғун соли 2005 байни Тоҷикистон ва Ширкати «Русский алюминий» («Русал»)-и [[Федератсияи Русия]] шартномае имзо шуд, вале он амалӣ нагардид. Тоҷикистон [[29 август]]и [[соли 2007]] он шартномаро бо ширкати «Русал» бекор карда, [[азм]] кард, ки ин нерўгоҳро бо маблағи худ месозад. Бо ҳамин мақсад ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Нерӯгоҳи барқи обии Роғун» таъсис ва ойинномааш [[15 апрел]]и [[соли 2008]], бо сармояи 116 млн сомонӣ тасдиқ гардид. Соли 2009 ҳадди ин сармоя ба 6 млрд сомонӣ расонида шуд. Ҳукумати Тоҷикистон бо ширкати сохтмонии Salini Impregilo (Италия) қарордоде ба имзо расонидааст, барои сохтмону ба кор даровардани ду агрегати барқии НБО Роғун 3,9 млрд доллари амрикоӣ пешбинӣ шудааст. Танҳо барои бунёди сарбанди сунъии калонтарини Роғун, 1 миллиарду 950 миллион доллар маблағ сарф хоҳад шуд. Дар охири соли 2018 дар назар аст, се агрегати НБО Роғун ба истифода супорида шаванд, менависад Хадамоти иттилоотии Осиёи Марказӣ — СА-NEWS<ref>http://ca-news.org/news:1385218 Таджикистан в 2018 году намерен запустить три агрегата Рогунской НБО</ref> Барои корҳои барқарорсозӣ ва сохтмони неругоҳи «Роғун» дар давраи истиқлол зиёда аз 12,5 миллиард сомонӣ маблағ азхуд карда шудааст. Дар ин иншооти муҳимми аср қариб 15 ҳазор нафар мутахассисону коргарон машғули кор буда, зиёда аз 2100 адад техника ва мошину механизмҳо сафарбар гардидааст. [[File:Rogun Dam.jpg|300px|мини|Сохтмони Неругоҳи барқи обии Роғун дар соли 2016]] [[File:Tunnel Sadd Ariana Cavern construction of Rogun Dam hydro power plant in the Republic of Tajikistan.jpg|300px|мини|Сохтмони Неругоҳи барқи обии Роғун дар соли 2019]] == Монеаҳои сохтмон == Барои давом додани сохтмони НБО Роғун ҷумҳуриҳои поёноби [[Амударё]] [[Ӯзбекистон]] ва [[Туркманистон]] зиддият нишон медиҳанд. Сабаби норозигии роҳбарияти ин ҷумҳуриҳо ва махсусан [[Ӯзбекистон]] ин хатари руй додани зилзилаҳо дар атрофи сарбанди (баланди — 335 метр) НБО Роғун ва кам гардидани резиши миёнаи оби [[Амударё]] аст, ки ба обёрӣ намудани заминҳои давлатҳои поёноб оварда мерасонад. Барои санҷидани зарари экологии НБО Роғун ва [[обанбор]]и он, ҳамин давлатҳо ба [[СММ]] ва дигар созмонҳои байналмилалӣ муроҷиат намуданд. Бо маблағгузории [[Бонки Ҷаҳонӣ]] сохтмони НБО Роғун ва обанбори он тахминан 3 сол аз санҷиши ҷиддӣ гузаронида шуданд ва барои муҳити атроф ва экологияи минтақа безарар дониста шуданд. == Бунёди сарбанд == Дар таърихи [[29 октябр]]и [[соли 2016]] Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] худ савори булдозери вазнин аз соати 10-и субҳ то 11:30 расо якуним соат бо пеш кардани сангу шағал маҷрои дарёи Вахшро баста ба бунёди сарбанди Неругоҳи барқи обии Роғун ҳусни оғоз бахшид.<ref name="president.tj"/> == Ба кор даровардани чархаи якуми НБО Роғун == [[16 ноябр]]и [[соли 2018]] Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар вазъияти тантанавӣ чархаи якуми Неругоҳи барқи обии «Роғун»-ро ба кор дароварданд. Нахуст дар маҳалли сохтмони Неругоҳи барқи обии Роғун хатти баландшиддати интиқоли нерӯи барқи 500 кВ-и “Душанбе-Роғун”-ро бо пахши васлак ба истифода дода, орзуву омоли деринаи миллати тоҷикро ҷомаи амал пӯшониданд. Хатти баландшиддати интиқоли неруи барқи 500 кВ-и “Душанбе- Роғун” дар доираи лоиҳаи “Барқарорсозӣ ва сохтмони хати баландшиддати интиқоли неруи барқи 500 кВ дар ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ” амалӣ шуда, арзиши умумии тарҳ 650 миллион сомонӣ мебошад. Лоиҳаи мазкур моҳи сентябри соли 2017 оғоз ёфта, анҷоми тадбиқи лоиҳа тибқи нақша моҳи августи соли 2021 пешбинӣ шудааст. Сипас ба фаъолияти Дастгоҳи тақсимкунандаи пӯшидаи элегазии Неругоҳи барқи обии Роғун оғози расмӣ бахшиданд. Корҳои васлгарии таҷҳизоти Дастгоҳи маҷмӯии пӯшидаи тақсимкунии элегазӣ “КРУЭ” ҳанӯз моҳи феврали соли 2018 бо иштироки мутахассисони варзидаи маҳаллӣ бо сифати баланд ба анҷом расонида шуда буд. Дар ин иншооти болопӯшида 19 адад дастгоҳи элегазии 500 кВ ва 4 дастгоҳи элегазии 220 кВ насб гардидааст. Интиқоли неруи барқ аз ин иншоот ба системаи ягонаи энергетикии мамлакат тавассути шаш хати барқи ҳавоии 500 кВ сурат мегирад. Ҳамчунин аз таҷҳизоти мазкур тавассути як хати дузанҷираи 220 кВ то Зеристгоҳи барқии шаҳри Роғун неруи барқ интиқол дода хоҳад шуд. Фаъолияти ин маркази муқтадир дар ҳамкорӣ бо ширкати овозадори олмонии Siemens бо сифати баланд бунёд шуд. Маҳз аз ҳамин толор тавассути дастгоҳҳои истеҳсоли ширкати бонуфузи ҷаҳонӣ нерӯи барқи дар НБО Роғун истеҳсолшаванда ба хатҳои баландшиддат интиқол дода мешавад. Дар дохили бинои КРУЭ 57 полюси васлакҳои элегазии 500 кВ, 99 трансформатори ҷараёнӣ, 30 модули дарозкунанда, 168 адад ҷудокунанда, 48 трансформатори шиддат ва 30 адад маҳдудкунандаи шиддати 500 кВ васл карда шуданд. Дар байни 36 полюс модулҳои мобайнии ҷараёнгузар насб гардидааст. Ҳамаи полюсҳои 500 кВ бо металлоконструксияҳои муҳофизатӣ ҷиҳозонида шудаанд.<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/18897|title=Маросими ба кор даровардани агрегати якуми Нерӯгоҳи барқи обии “Роғун”|author=|website=president.tj|date=2018-11-16|publisher= |lang=tg|accessdate=2018-12-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fergananews.com/news/34122|title=Эмомали Рахмон запустил первый гидроагрегат Рогунской ГЭС|author=|website=fergananews.com|date=2018-11-16|publisher= |lang=tg|accessdate=2018-12-27}}</ref> Гидроагрегати якуми неругоҳ баъд аз навсозӣ 24 октябри соли 2022 бо иштироки Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон мавриди истифода қарор дода шуда буд ва ҳоло бо иқтидори 375 МВт фаъолият дорад.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/47039|title=Оғози сафари корӣ ба шаҳри Норак ва ба кор даровардани чархаи чоруми неругоҳи обии “Норак”|author=|website=president.tj|date=2024-08-24|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-08-24}}</ref> == Ба кор даровардани чархаи дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун» == [[9 сентябр]]и [[соли 2019]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Нерӯгоҳи барқи обии «Роғун» ба шаҳри Роғун ташриф оварданд. Ба кор даровардани агрегати дуюми нерӯгоҳ нерӯи барқи аз он тавлидшаванда ба системаи умумии энергетикии мамлакат интиқол дода шуд.<ref>{{Cite web|url=http://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/|title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун»|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2019-12-24}}</ref> == Оғози навсозӣ шудани чархаи якуми НБО Роғун == Иқтидори тавлиди гидроагрегати чоруми неругоҳ баъди навсозӣ дар як шабонарӯз ба 8 миллиону 266 ҳазору 519 кВт/соат неруи барқ мерасад. Агрегати навсозшуда бо пахши тугма аз ҷониби Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар фазои тантанавӣ ба кор дароварда шуда, кори боэътимоди агрегат бо гузоштани танга дар болои он ҷавобгӯи талаботи стандартҳои байналмилалӣ арзёбӣ гардид. Айни ҳол марҳилаи якуми корҳои навсозӣ дар неругоҳ идома дошта, дар доираи он таҷдиди 3 гидроагрегати дигари неругоҳ, таҷҳизоти асосӣ ва ёрирасони он, ивазнамоии 27 крани борбардор, навсозии 3 ҳалқаи барқии комплекси зеризаминӣ, ивази лифтҳо, таъмири дарбандҳои бефи поён, таҷдиди дарбандҳои куравӣ, навсозии стансияҳои насосии неругоҳ, таҷдиди системаи идора ва назорат ба анҷом расонида шуда, дар маҷмуъ неругоҳи Норак тақрибан мавриди навсозии куллӣ қарор хоҳад гирифт. То имрӯз дар доираи лоиҳа ба ғайр аз пурра навсозӣ гардидани ду гидроагрегати неругоҳ ҳамзамон дастгоҳи тақсимоти кушодаи 220 ва 500 кВ (киловолт) ба дастгоҳи тақсимоти пушидаи элегазӣ иваз карда шуд ва анҷоми ин тадбир сифати истеҳсол ва хизматрасониро беҳтар гардонидааст. Дарбанди куравӣ қисми асосии гидроагрегат ба ҳисоб рафта, ҳангоми кушодани он об вориди камераи спиралӣ мегардад ва ба воситаи чарха гидроагрегат ба даврзанӣ медарояд.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/47039|title=Оғози сафари корӣ ба шаҳри Норак ва ба кор даровардани чархаи чоруми неругоҳи обии “Норак”|author=|website=president.tj|date=2024-08-24|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-08-24}}</ref> == Ишоотҳои даврони истиқлоли Тоҷикистон== Оғози корҳои барқарорсозӣ ва бунёди Неругоҳи барқи обии «Роғун», таҷдиду азнавсозии неругоҳҳои барқи обии «Норак», «Сарбанд» ва «Қайроққум», мавриди истифода қарор гирифтани неругоҳҳои барқи обии «Сангтӯда - 1», «Сангтӯда - 2», Помир – 1, неругоҳи барқи обии «Тоҷикистон» дар баландии 3500 метр аз сатҳи баҳр дар ноҳияи дурдасти Мурғоб, Маркази барқу гармидиҳии Душанбе -2, зеристгоҳҳои барқии 500 киловолтаи «Душанбе» ва «Суғд», хати интиқоли барқи 500 киловолтаи «Ҷануб-Шимол», Дастгоҳҳои тақсимкунандаи пӯшидаи элегазии 220 ва 500 киловолта дар неругоҳи барқи обии Норак, зеристгоҳҳои барқии 220 киловолтаи «Лолазор», «Хатлон», «Айнӣ», «Шаҳристон», «Шаҳринав», «Геран - 2», хатҳои интиқоли барқи 220 киловолтаи «Лолазор-Хатлон», «Тоҷикистон-Афғонистон», «Хуҷанд-Айнӣ», «Қайроққум-Суғд», «Айнӣ-Рӯдакӣ» ва оғози татбиқи воқеии лоиҳаи КАСА – 1000 аз ҷумлаи комёбиҳои бузурги Тоҷикистон дар роҳи расидан ба истиқлоли комили энергетикӣ мебошанд, ки таҳти роҳнамоии бевоситаи Пешвои хирадманду дурандеш муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон амалӣ карда шудаанд. Бо татбиқи лоиҳаҳои мазкур дар даҳ соли охир иқтидорҳои истеҳсолии системаи энергетикии кишвар 1320 мегават зиёд ва беш аз 1300 километр хатҳои интиқоли барқи баландшиддати 500, 220 ва 110 киловолта мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/18897|title=Маросими ба кор даровардани агрегати якуми Неругоҳи барқи обии “Роғун”|author=|website=president.tj|date=2018-11-16|publisher= |lang=tg|accessdate=2018-12-27}}</ref> [[20 январ]]и [[соли 2020]] [https://sputnik-tj.com/docs/about/index.html Оҷонсии иттилоотии Sputnik] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191208092124/https://sputnik-tj.com/docs/about/index.html |date=2019-12-08 }} гузорише овардааст, ки Маҷлиси намояндагони Ҷумҳури Тоҷикистон ҳафтаи пеш пазируфт (соли 2020), аз моддаи 9-и Қонун “Дар бораи хусусигардонии моликияти давлатӣ”, калимаҳои [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии “Роғун”]] ва Корхонаи воҳиди давлатии “[[Ширкати Алюминийи Тоҷик]]” хориҷ карда шуданд. Моддаи 9-и қонуни мазкур дар бораи объектҳоест, ки хусусӣ гардонида намешаванд ва дар он таъкид шудаст, “амволи нерӯгоҳи барқи обии “Норак”, нерўгоҳи барқи обии “Роғун” ва корхонаи воҳиди давлатии “[[Ширкати Алюминийи Тоҷик]]” хусусӣ гардонида намешаванд”.<ref>{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/industry/20200120/1030566842/Ijozati-khususi-kardani-Rogun-va-Talko.html|title=Иҷозати хусусӣ кардани амволи “Роғун” ва “Талко”: Ҳукумату парлумон пазируфтанд|author=|website=www.sputnik-tj.com|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-01-22}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://ferghana-blog.livejournal.com/24782.html Гора к Магомету или Магомет к горе… (обсуждение проблем Рогунской НБО, Аральского моря и Сарезского озера)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201022130858/https://ferghana-blog.livejournal.com/24782.html |date=2020-10-22 }} * [http://nm.tj/economy/24753-rogunskaya-ges-kak-faktor-integracii-i-ekonomicheskogo-razvitiya.html Рогунская НБО, как фактор интеграции и экономического развития] * [http://erg.h17.ru/sarez/sarez+.html Сарез, Рогун, Арал] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304093158/http://erg.h17.ru/sarez/sarez+.html |date=2016-03-04 }} * [https://web.archive.org/web/20110604173115/http://www.itar-tass.com/c108/155555.html Отложенный Апокалипсис] * [http://www.toptj.com/News/2013/04/11/rogun Значение сотрудничества Таджикистана и Узбекистана в проекте строительства Рогунской НБО] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160305054922/http://www.toptj.com/News/2013/04/11/rogun |date=2016-03-05 }} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон|Роғун]] nqmwe9w61716l1tkiuj8ttnris4n4qj 0 13169 1485052 1448150 2026-08-27T20:38:04Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485052 wikitext text/x-wiki {{Созмон}} [[Акс:The_Soviet_Union_1988_CPA_5911_stamp_(40th_anniversary_of_World_Health_Organization._Emblem_of_WHO).jpg|рост|мини|213x213пкс|Маркаи почтавии [[Иттиҳоди Шӯравӣ|СССР]], [[Соли 1988|1988]] : {{Nobr|40-солагии СУТ}}]] '''Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ''' ('''СУТ''', ҳамч. '''Созмони ҷаҳонии беҳдошт''' ('''СҶБ'''); {{lang-en|World Health Organization, WHO}} — [[Агентиҳои махсусгардонидашудаи СММ|муассисаи махсусгардонидашудаи Созмони Милали Муттаҳид]], иборат аз 194 кишвари аъзо, вазифаи асосии он ҳалли байналмилалии [[Мушкил|мушкилиҳои саломатӣ]] [[Аҳолии Замин|аҳолии ҷаҳон]] аст. Он соли 1948 таъсис ёфта, марказаш дар Женеваи Швейтсария ҷойгир аст. Ба гурӯҳи махсусгардонидашудаи [[СММ]], ба ғайр аз СУТ, [[ЮНЕСКО]] (Ташкилоти таълимӣ, илмӣ ва фарҳангии Созмони Милали Муттаҳид), [[Созмони Байналмилалии Меҳнат]] (СБМ), [[ЮНИСЕФ]] (Хазинаи кӯдакон) шомиланд. Кишвар-аъзои СММ бо қабули [[Оиннома]] узви СУТ мешавад. Кишвари ғайри-аъзои СММ бо аксарияти оддии овозҳои [[Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид|Ассамблеяи Генералӣ]] ба узвияти СУТ қабул карда мешавад. Ҳудудҳое, ки ҳуқуқи ба сифати субъектҳои муносибатҳои байналмилалӣ баромад карданро надоранд, метавонанд ба СУТ ҳамчун аъзои ассотсиатсия дар асоси изҳороти аз номи онҳо содиркардаи узви СУТ ё дигар мақоми ваколатдори масъули [[Равобити байналмиллалӣ|муносибатҳои байналмилалии]] ин қаламравҳо қабул карда шаванд. == Замина барои таъсиси СУТ == Аввалин ниҳоди марбут ба ҳамкории байни миллатҳо дар ин масъала Шӯрои олии тандурустии Константинопол буд, ки соли 1839 таъсис ёфтааст. Вазифаҳои асосии он назорат аз болои киштиҳои хориҷӣ дар бандарҳои [[Имперотурии Усмонӣ|Империяи Усмонӣ]] ва чораҳои зидди эпидемия оид ба пешгирии паҳншавии чума ва вабо буданд. Баъдтар, чунин шӯроҳо дар [[Марокаш]] (1840) ва [[Миср]] (1846) таъсис дода шуданд. Соли 1851 дар Париж [[Конфронси илмӣ|Конфронси]] [[Санитарӣ|I Байналмилалии Санитарӣ]] баргузор гардид, ки дар он 12 давлат, аз ҷумла [[Империяи Русия]] ширкат варзиданд. Натиҷаи кори ин форум қабули [[Конвенсия]]и байналмилалии санитарӣ буд, ки тартиби [[карантин]]и [[баҳр]]ро дар [[баҳри Миёназамин]] муайян мекард. Аммо, ин натиҷа танҳо дар соли 1892 нисбати холера ва дар соли 1897 барои вабо ба даст оварда шуд. Дар оғози асри 20, аз ду созмони тандурустӣ байниҳукуматӣ бештар таъсис дода шуданд: дар соли 1902 Бюрои панамрикоии санитарӣ ([[Вашингтон (шаҳр)|Вашингтон]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]), дар соли 1907 —ҷамъиятии Идораи [[Беҳдошт|гигиенаи]] дар [[Аврупо]] (Париж, [[Фаронса]]). Вазифаҳои асосии онҳо паҳн кардани иттилоот дар бораи масъалаҳои умумии тиб (хусусан дар бораи бемориҳои сироятӣ) буданд. Пас аз [[Ҷанги якуми ҷаҳон|Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ]] дар соли 1923 Созмони Байналмилалии Тандурустии [[Лигаи миллатҳо|Лигаи Миллатҳо]] (Женева, Швейтсария) ба кор шурӯъ кард ва дар охири [[Ҷанги дуюми ҷаҳон|Ҷанги Дуюми Ҷаҳон]] дар моҳи июли соли 1946 дар [[Ню-Йорк]], мувофиқи қарори Конфронси умумиҷаҳонии тандурустӣ, тасмим гирифта шуд, ки СУТ-ро таъсис диҳад. Конститутсияи СУТ 7 апрели соли 1948 ба тасвиб расид, аз он вақт инҷониб 7 апрел ҳамчун "[[Рӯзи ҷаҳонии тандурустӣ|Рӯзи умумиҷаҳонии тандурустӣ]]" ҷашн гирифта мешавад. == Таърихи СУТ == Бо дарназардошт аз сайти расмӣ <ref name="autogenerated20130210-1">[http://www.who.int/about/brochure_ru.pdf Работа на благо здоровья: Познакомьтесь со Всемирной организацией здравоохранения]</ref> : * 1948: СУТ масъулияти таснифи байналмилалии бемориҳоро ( [[ICD]] ) бар дӯш мегирад. * 1952-1964: СУТ Барномаи [[Барномаи глобулии грануломаи тропикӣ|глобалии бартарафсозии грануломаи тропикии тропикиро]] амалӣ кард. * 1974: СУТ дар тӯли 30 сол [[Барномаи бартарафсозии онҳокерциаз|Барномаи решаканкунии Онҳосеркозро]] раҳбарӣ кард. * 1974: Ассамблеяи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ қарор оид ба таҳияи [[Васеъ намудани барномаи эмгузаронӣ барои таъмини дастрасӣ ба ваксинаҳои барои кӯдакон муҳим|Барномаи васеътари эмгузаронӣ барои таъмини дастрасӣ ба ваксинаҳои муҳим барои кӯдакон]] қабул кард. * 1975: Ассамблеяи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ мафҳумҳои доруҳои муҳим ва сиёсати миллии нашъамандиро қабул кард. Пас аз ду сол, [[Рӯйхати намунавии доруҳои муҳимтарини ТУТ|Рӯйхати доруҳои муҳимтарин]] пайдо шудан гирифтанд. * 1967-1979: Дар тӯли 12 сол, СУТ маъракаи несткунии нағзак (оспа)-ро пурра ҳамоҳанг кард. Решакан кардани пурраи оспа дар саросари ҷаҳон муҳимтарин дастоварди СУТ мебошад. * 1978: [[Конфронси байналмилалӣ оид ба кумаки аввалияи тиббӣ]] ҳадафи таърихии Тандурустиро барои ҳама муайян мекунад. * 1988: Оғози [[Ташаббуси глобалии барҳамдиҳии полиомиелит|Ташаббуси ҷаҳонии маҳви полиомиелит]]. * 1990: [[Ҳамҷинсгароӣ|Ҳомосексуализм]] аз рӯйхати бемориҳои рӯҳӣ хориҷ карда шуд <ref>{{Cite web |url=https://denvistorii.ru/17-maya/vsemirnaia-organizatsiia-zdravookhraneniia-iskliuchila-gomoseksualnost.html |title=Всемирная организация здравоохранения исключила гомосексуальность из списка психических заболеваний |accessdate=2021-03-23 |archivedate=2020-10-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027112222/http://denvistorii.ru/17-maya/vsemirnaia-organizatsiia-zdravookhraneniia-iskliuchila-gomoseksualnost.html }}</ref> * 2003: Қабул карда шуд — [[Конвенсияи чорчӯбаи ТУТ оид ба мубориза бо тамоку|Конвенсияи чаҳорчӯби ТУТ оид ба мубориза бо тамоку]]. * 2004: [[Стратегияи ҷаҳонӣ оид ба парҳез ва парҳез, фаъолияти ҷисмонӣ ва саломатӣ|Стратегияи глобалӣ оид ба парҳез ва парҳез, фаъолияти ҷисмонӣ ва саломатӣ]] қабул карда шуд. * 2005: Ассамблеяи Умумиҷаҳонии [[Қоидаҳои байналмилалии тандурустӣ|Тандурустӣ Қоидаҳои байналмилалии тандурустиро]] таҷдиди назар мекунад. == Сохтори СУТ == * [[Ассамблеяи умумиҷаҳонии тандурустӣ]] * [[Шӯрои иҷроияи ТУТ|Кумитаи иҷроия]] * [[Котиботи ТУТ|Котибот]] == Идораи марказии СУТ == СУТ дар [[Женева]], Швейтсария воқеъ аст. Сохтори марказӣ <ref>{{Cite web |url=http://www.who.int/about/structure/organigram/ru/index.html |title=Структура штаб-квартиры ВОЗ |accessdate=2021-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131025175529/http://www.who.int/about/structure/organigram/ru/index.html |archivedate=2013-10-25 }}</ref> : * Директори генералӣ * Муовини директори генералӣ * Дафтари Директори Генералӣ (ODG) Шуъбаҳо * Тандурустии оила, занон ва кӯдакон (FWC) * Системаҳои тандурустӣ ва инноватсия (HIS) * Роҳнамои умумӣ (GMG) * Бехатарии саломатӣ ва муҳити атроф (HSE) * ВИЧ / СПИД, сил, вараҷа ва бемориҳои хунукназаронаи тропикӣ (HTM) * Бемориҳои ғайрисироятӣ ва солимии рӯҳӣ (NMH) * Фалаҷи кӯдакон, ҳолатҳои фавқулодда ва ҳамкории кишварҳо (КУИ) == Роҳбарияти ТУТ == === Директори генералии ТУТ === Тибқи Конститутсияи ТУТ, [[Директори генералии ТУТ|Директори генералӣ]] аз ҷониби Ассамблеяи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ бо пешниҳоди Шӯрои иҷроия таъйин карда мешавад. Давлатҳои аъзои СУТ пешниҳодҳои худро бо номзадҳо дар шакли муқарраршуда ба Раёсати иҷроия мефиристанд. Кумитаи иҷроия баррасии аввалияи пешниҳодҳоро барои номзадҳо анҷом медиҳад, рӯйхати мухтасари номзадҳоро тартиб медиҳад, бо онҳо мусоҳибаҳо мегузаронад, вазъи ҷисмонии номзадро арзёбӣ мекунад <ref>[http://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/EB130/B130_ID1-ru.pdf Выдвижение кандидатур на пост Генерального директора: записка юрисконсульта]</ref>. Гурӯҳи кории давлатҳои аъзо оид ба раванд ва усулҳои интихоби Директори генералии Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ таъсис дода шудааст <ref>[http://apps.who.int/gb/edg/r/R_index.html EDG]</ref>. === Директорони генералии ТУТ === * аз соли 2017 Доктор Тедрос Адханом Гебресиесус <ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/dg/tedros/biography/ru/|title=Биография д-ра Тедроса Адханома Гебрейесуса|publisher=Всемирная организация здравоохранения|lang=ru|accessdate=2018-11-18}}</ref> ( [[Эфиопия]] ) * 2007-2017 доктор Маргарет Чан ( [[Ҷумҳурии Халқии Чин|ҶХЧ]] ) * 2006-2007 Доктор {{Тарҷума нашудааст 3|Андерс Нордстрём|Андерс Нордстрём|en|Anders Nordström}} <span style="font-style:normal; font-weight:normal;"><span class="noprint" style="white-space: nowrap;"><span style="font-size:95%; position: relative; top:.4em;"><span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span></span></span></span> ( [[Суэд|Шветсия]] ) (иҷрокунанда) * 2003-2006 доктор Ли Ҷонг Вук ( [[Ҷумҳурии Корея]] ) * 1998-2003 доктор Гро Харлем Брунтланд ( [[Нурвеж|Норвегия]] ) * 1988-1998 Доктор Хироши Накадзима ( [[Ҷопон]] ) * 1973-1988 доктор Ҳалфдан Малер ( [[Донморк|Дания]] ) * 1953-1973 доктор Марколино Гомес Кандау ( [[Бразилия]] ) * 1948-1953 Доктор Брок Чисҳолм ( [[Канада]] ) == Ҳадафҳои СУТ == * пешниҳоди тавсияҳои байналмилалӣ дар соҳаи тандурустӣ * муқаррар намудани стандартҳои саломатӣ * ҳамкорӣ бо ҳукуматҳои миллӣ барои таҳкими барномаҳои миллии тандурустӣ * таҳия ва интиқоли технологияҳои мувофиқ, иттилоотӣ ва стандартҳои саломатӣ. == Минтақаҳои фаъолияти СУТ == * Тақвият ва такмили хадамоти миллии тандурустӣ; * Пешгирӣ ва мубориза бо бемориҳои сироятӣ ва сироятӣ; * Ҳифз ва беҳтар намудани муҳити зист; * Тандурустии модару кӯдак; * Тайёр кардани кадрҳои тиббӣ; * Рушди таҳқиқоти биотиббӣ; * Омори санитарӣ. == Идораҳои минтақавии СУТ == [[Акс:World_Health_Organisation_regional_offices.svg|рост|мини|250x250пкс| Минтақаҳои ТУТ ва намояндагиҳои минтақавӣ:{{Legend|#9de678|Юго-Восточной Азии (Азиатское) — в [[Дели]] ([[Индия]])}}{{Legend|#7ae6ce|Западной части Тихого океана (Тихоокеанское) — в [[Манила|Маниле]] ([[Филиппины]])}}{{Legend|#e6e678|Восточно-Средиземноморское (Средиземноморское) — в [[Каир]]е ([[Египет]])}}{{Legend|#e078e6|Европейское — в [[Копенгаген]]е ([[Дания]])}}{{Legend|#e67878|Американское — в [[Вашингтон (округ Колумбия)|Вашингтоне]] ([[США]])}}{{Legend|#78aae6|стран [[Африка|Африки]] южнее Сахары (Африканское) — в [[Браззавиль|Браззавиле]] ([[Республика Конго|Конго]])}}]] Тибқи моддаи 44 Конститутсияи СУТ, байни солҳои 1949 ва 1952 намояндагиҳои минтақавии СУТ кушода шуданд: * [[Дафтари минтақавии Аврупо]] — дар [[Копенҳаген|Копенгаген]] ([[Донморк|Дания]]), * [[Дафтари минтақавии Амрико]] — [[Вашингтон (шаҳр)|Вашингтон]] ([[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]), * [[Дафтари минтақавии баҳри Миёназамин]] — дар [[Қоҳира]] ([[Миср]]), * [[Дафтари минтақавӣ оид ба Осиёи Ҷанубу Шарқӣ|Дафтари минтақавии Осиёи Ҷанубу Шарқӣ]] — [[Деҳлӣ]] ([[Ҳиндустон]]), * [[Дафтари минтақавии Ғарбии Уқёнуси Ором]], дар [[Манила]], [[Филиппин]] * [[Дафтари минтақавии Африка]] дар [[Браззавил]]и [[Ҷумҳурии Конго|Конго]] Ин ба Ассамблеяи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ ( [[Ассамблеяи умумиҷаҳонии тандурустӣ|АУТ]] ) имкон дод, ки принсипи «Як идора, як минтақа» -ро татбиқ кунад. Аксари қарорҳо дар сатҳи минтақавӣ, аз ҷумла муҳокимаи буҷаи СУТ ва қабули қарорҳо аз ҷониби аъзои ҷаласаи як идораи мушаххаси минтақавӣ қабул карда мешаванд <ref name="burci53">Burci, Vignes (2004). pp. 53-57.</ref>. Ҳар як идора кумитаи минтақавӣ дорад, ки соле як маротиба, одатан дар тирамоҳ ҷаласа мекунад. Дар ҷаласаи дафтари минтақавии СУТ намояндагони ҳар як кишвар ё узви шарик, аз ҷумла намояндагони он кишварҳое, ки пурра эътироф нашудаанд, ширкат меварзанд. Масалан, намояндаи [[Фаластин]] дар ҷаласаҳои Бюрои минтақавии баҳри Миёназамин иштирок мекунад. Ҳар як минтақаро намояндагии минтақавӣ муаррифӣ мекунад <ref name="burci53"/>. Дафтари минтақаро директори минтақавӣ роҳбарӣ мекунад, ки онро кумита интихоб мекунад. Дафтар барои тасдиқи қарорҳо масъул аст, гарчанде ки аз соли 2004 инҷониб ягон ҳолати бекор кардани қарорҳои кумитаи минтақа вуҷуд надорад. Раванди интихоби директорони минтақавӣ мавзӯи баҳсҳо буд, ки ҳеч фоидаи амалӣ намебахшад. Аз соли 1999 директорони минтақавӣ ба муҳлати панҷсола интихоб карда мешаванд <ref>{{Cite web|url=http://apps.who.int/gb/archive/pdf_files/WHA52/ew2.pdf|title=A year of change: Reports of the Executive Board on its 102nd and 103rd sessions|format=PDF|publisher=WHO|accessdate=2012-02-11|archiveurl=https://www.webcitation.org/682Xi9e9G?url=http://apps.who.int/gb/archive/pdf_files/WHA52/ew2.pdf|archivedate=2012-05-30}}</ref>. Директори минтақавӣ роҳбари СУТ барои минтақаи худ мебошад. Директори минтақавӣ кормандони соҳаи тиб ва дигар мутахассисонро дар идораҳо ва марказҳои мутахассисон идора ва / ё назорат мекунад. Дар баробари Директори генералии СУТ ва роҳбарони идораҳои минтақавии СУТ, ки бо номи намояндагони СУТ дар минтақа маъруфанд, Директори минтақавӣ инчунин мақоми мустақими назорат дар минтақа мебошад. == Дигар офисҳои СУТ == * [[Агентии байналмилалии тадқиқот оид ба саратон|Агентии байналмилалии таҳқиқоти саратон]] — дар Лион ([[Фаронса]]). * [[Маркази рушди тандурустии ТУТ|Маркази рушди тандурустии СУТ]] — дар [[Кобе]] ([[Ҷопон]]). * [[ТУТ Дафтари Лион|СУТ Дафтари Лион]] — дар Лион ([[Фаронса]]). * [[ТУТ Маркази баҳри Миёназамин оид ба коҳиш додани хатари саломатӣ|СУТ Маркази баҳри Миёназамин оид ба коҳиш додани хатари саломатӣ]] — дар [[Тунис (шаҳр)|Тунис]] ([[Тунис]]). * [[Дафтари ТУТ дар Иттиҳоди Аврупо|Дафтари Иттиҳоди Аврупоии СУТ]] дар [[Брюссел]] ([[Белгия]]) ҷойгир аст. * [[Дафтари ТУТ оид ба пешгирӣ ва мубориза бо бемориҳои сироятӣ (Дафтари NCD)|Дафтари СУТ оид ба пешгирӣ ва мубориза бо бемориҳои сироятӣ (Дафтари NCD)]] — дар [[Маскав|шаҳри Москва,]] [[Русия]]. * [[Дафтари ТУТ дар Созмони Милали Муттаҳид|Дафтари СУТ дар СММ]] — дар [[Ню-Йорк]] ([[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]). * [[Дафтарҳои ТУТ дар Бонки Ҷаҳонӣ ва Хазинаи Байналмилалии Асъор|Дафтарҳои СУТ дар Бонки Ҷаҳонӣ ва Сандуқи Байналмилалии Пул]] — дар [[Вашингтон (шаҳр)|Вашингтон]] ([[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]). == Кори СУТ == Кори СУТ дар шакли Ассамблеяҳои Умумиҷаҳонии Тандурустӣ ташкил карда шудааст, ки дар он ҳар сол намояндагони давлатҳои аъзо масъалаҳои тандурустиро муҳокима мекунанд. Дар байни Ассамблеяҳо нақши асосии функсионалиро Кумитаи иҷроия мебозад, ки ба он намояндагони 30 давлат шомиланд (дар байни онҳо — 5 узви доимӣ: [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]], [[Русия]], [[Бритониё|Британияи Кабир]], [[Фаронса]] ва [[Ҷумҳурии Халқии Чин|Чин]]). Барои мубоҳиса ва машварат, СУТ мутахассисони сершумори машҳурро ҷалб мекунад, ки маводи техникӣ, илмӣ ва иттилоотӣ омода мекунанд, ҷаласаҳои шӯрои коршиносонро ташкил мекунанд. Фаъолияти табъу нашри СУТ, аз ҷумла ҳисоботи Директори генералӣ оид ба фаъолият, маводҳои оморӣ, ҳуҷҷатҳои кумитаҳо ва ҷаласаҳо, аз ҷумла ҳисоботи Ассамблея, кумитаҳои иҷроия, маҷмӯаҳои қарорҳо, маҷаллаҳои СУТ нашр мешаванд: Бюллетени WHO, WHO Chronicle, Форуми байналмилалии тандурустӣ, Тандурустии ҷаҳонӣ, Солномаи омори ҷаҳонии санитарӣ, як қатор монографияҳо ва ҳисоботи техникӣ. Забонҳои расмӣ англисӣ ва фаронсавӣ мебошанд, забонҳои корӣ (ба истиснои забонҳои ишорашуда) русӣ, испанӣ, арабӣ, чинӣ, олмонӣ мебошанд. Фаъолияти СУТ тибқи барномаҳои умумӣ дар тӯли 5-7 сол, банақшагирӣ барои 2 сол амалӣ карда мешаванд. Дар айни замон, самтҳои афзалиятнок инҳоянд: * Рушди системаҳои тандурустӣ дар кишварҳо мутобиқи қарор дар бораи принсипҳои асосии солимии миллӣ ( [[Соли 1970|1970]] ), ки масъулияти давлат, воситаҳои пешгирӣ, иштироки аҳолӣ, истифодаи дастовардҳои илм ва ғайраро ба таври возеҳ муайян мекунад. ва ғайра; * Омӯзиш ва такмили кормандони соҳаи тандурустӣ; * Рушди кумаки аввалияи тиббию санитарӣ тибқи Эъломияи Алмаато [[ЮНИСЕФ|СУТ—ЮНИСЕФ]] ([[Соли 1978|1978]]); * Ҳифз ва таҳкими саломатии гурӯҳҳои гуногуни аҳолӣ; * Ҳифзи муҳити зист; * Мубориза бар зидди бемориҳои сироятӣ ва паразитӣ, эмкунӣ ва эмкунӣ алайҳи бемориҳои асосии эпидемия; * Муҳофизат ва ташвиқи солимии равонӣ; * Таъмини саломатии модарон ва кӯдакон; * Маълумот дар бораи мушкилоти саломатӣ; * Барномаи васеъшудаи таҳқиқоти тиббии илмӣ; * Самтҳои дахлдори кумаки машваратӣ ва техникӣ ба кишварҳои аъзо. СУТ бисёр масъалаҳои муҳимро ҳал мекунад. Бо ташаббуси СУТ ва бо дастгирии фаъоли системаҳои миллии тандурустӣ (аз ҷумла [[Иттиҳоди Шӯравӣ|СССР]]) маъракаи нест кардани оспа дар ҷаҳон гузаронида шуд (ҳолати охирин соли 1981 ба қайд гирифта шудааст); маъракаи мубориза бо [[вараҷа]], ки паҳншавии он тақрибан 2 маротиба коҳиш ёфтааст, барномаи эмкунӣ алайҳи 6 бемории сироятӣ, ташкили ошкор ва мубориза бо [[ВНМО]], ташкили марказҳои истинодӣ ва иттилоотӣ дар бисёр иёлатҳо, ташаккул хадамоти кумаки аввалияи тиббию санитарӣ, мактабҳои тиббӣ, курсҳои омӯзишӣ ва ғ. Нақши асосии ТУТ дар расидан ба ин ҳадафҳо расонидани маслиҳатҳо, таҷриба ва кумаки техникӣ ба кишварҳо, инчунин пешниҳоди маълумоти зарурӣ барои омӯзонидани кишварҳо барои ҳалли мушкилоти асосии саломатӣ мебошад. СУТ то имрӯз муҳимтарин самтҳои фаъолияти системаҳои тандурустии миллиро муайян кардааст: ВИЧ / [[СПИД]], сил, вараҷа, мусоидат ба ҳомиладории бехатар — солимии модар ва кӯдак, солимии наврасон, солимии равонӣ, бемориҳои музмин. == Маблағгузории СУТ == 1) Сарпарасти асосии СУТ ИМА буд (15%) <ref name=":1">{{Cite news|title=Кто финансирует ВОЗ?|author=|url=https://vz.ru/question/2020/4/15/1034463.html|work=vz.ru|date=15 апреля 2020}}</ref>. 2) Маблағи дуввуме, ки ба СУТ интиқол дода мешавад, аз [[Билл Гейтс]] (10%) мебошад. Дақиқтараш, фонди муштараки ӯ бо ҳамсараш Мелинда - ӯ қавл додааст, ки 530 миллион интиқол медиҳад, онҳо асосан ба лоиҳаҳои африқоӣ хоҳанд рафт <ref name=":1"/>. 3) Саввум боз Билл Гейтс мебошад. Қариб. Ин дафъа — Эътилофи Ҷаҳонии Ваксинаҳо ва Иммунизатсия (GAVI), ки вай созмонҳои гуногуни хусусӣ ва давлатиро муттаҳид кардааст. СУТ аз GAVI 370 миллион (8%) мегирад <ref name=":1"/>. Ба даҳгонаи беҳтарин инчунин Британияи Кабир (8%), Олмон (6%) ва Бонки Ҷаҳонӣ (3%) дохиланд <ref name=":1"/>. Мувофиқи маълумоти вебсайти расмӣ <ref name="autogenerated20130210-1"/> дар солҳои 2006-2007 ҳаҷми умумии буҷети СУТ тақрибан 3,3 миллиард доллари ИМА-ро ташкил дод. Аз ин 28% саҳмҳои муназзами кишварҳои узви СУТ ва 72% саҳмҳои ихтиёрии давлатҳои аъзои СУТ, саҳмияҳои СММ, ташкилотҳои байниҳукуматӣ ва ғайриҳукуматӣ, фондҳо, ҳукуматҳои маҳаллӣ, бахши хусусӣ ва даромади фоизҳо мебошанд. Аз соли 2008, идоракунии СУТ ба натиҷаҳо дар асоси як нақшаи стратегии миёнамуҳлати шашсола (солҳои 2008-2013) бо се давраи буҷети дусола асос ёфтааст <ref>{{Cite web |url=http://www.who.int/about/resources_planning/ru/index.html |title=Ресурсы и планирование |accessdate=2021-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131223132524/http://www.who.int/about/resources_planning/ru/index.html |archivedate=2013-12-23 }}</ref>. Дар соли 2020, президенти ИМА [[Доналд Трамп]] эълом дошт, ки пардохтҳоро ба буҷаи Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ (СУТ) манъ мекунад, зеро он "масъулияти асосии худро иҷро накард ва бояд ба ҷавобгарӣ кашида шавад" <ref>{{Cite news|title=Трамп объявил о приостановке финансирования ВОЗ|author=|url=https://www.rbc.ru/politics/15/04/2020/5e96371f9a79477a73cb726f|work=РБК|date=15.04.2020}}</ref><ref>{{Cite news|title=Трамп объявил о разрыве отношений США c ВОЗ|author=|url=https://www.interfax.ru/world/710979|work=interfax.ru|date=29.05.2020}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|title="Распространяли китайскую дезинформацию о Covid-19": Трамп приостановил финансирование Всемирной организации здравоохранения|author=|url=https://www.bbc.com/russian/news-52289102|work=BBC Русская Служба|date=}}</ref>. СУТ борҳо ба кор ба манфиати Чин айбдор карда шудааст; чунин мешуморанд, ки Чин ба таври ғайримустақим тавассути Сандуқ тавассути созмонҳои мухталиф пули зиёдеро ба СУТ интиқол медиҳад <ref name=":1"/><ref name=":0">{{Cite news|title=ВОЗ облажалась»: Трамп упрекает организацию в работе на Китай|author=|url=https://www.gazeta.ru/politics/2020/04/14_a_13048333.shtml|work=gazeta.ru|date=14.04.2020}}</ref>.<blockquote>«СУТ дар ҳақиқат фош шуд. Бо баъзе сабабҳо, он ҳанӯз ҳам ба Чин нигаронида шудааст, гарчанде ки онро асосан Иёлоти Муттаҳида маблағгузорӣ мекунад. Мо инро хуб меомӯзем. Хушбахтона, ман маслиҳати онҳоро рад кардам, то марзҳои моро барои Чин барвақт боз кунанд. Чаро онҳо ба мо чунин тавсияи нодуруст доданд? "- гуфт Трамп <ref name=":0"/>.</blockquote> == Рӯзҳои ҷаҳонии СУТ ба системаи [[рӯзҳои байналмилалии СММ]] дохил карда шудаанд == * 4 феврал - [[Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо саратон]] * 24 март - [[Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо бемории сил]] * 7 апрел - [[Рӯзи ҷаҳонии тандурустӣ]] * 25 апрел - [[Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо вараҷа]] * 31 май - [[Рӯзи ҷаҳонии бидуни тамоку]] * 14 июн - [[Рӯзи умумиҷаҳонии донори хун]] * 28 июл - [[Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо гепатит]] * 10 сентябр - [[Рӯзи умумиҷаҳонии пешгирии худкушӣ|Рӯзи ҷаҳонии пешгирии худкушӣ]] * 28 сентябр - Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо бемории девонагӣ * 10 октябр - [[Рӯзи ҷаҳонии солимии равонӣ]] * 14 ноябр - Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо диабет * 15 ноябр - Рӯзи ҷаҳонии ёдбуди қурбониёни садамаҳои роҳ ''дар соли 2015 муқаррар карда шудааст; якшанбеи сеюми моҳи ноябр.'' == Рӯзҳои ҷаҳонӣ, ки аз ҷониби СУТ дастгирӣ карда мешаванд == Ин рӯзҳои ҷаҳонӣ ҷузъи системаи рӯзҳои байналмилалии СММ нестанд. * 27 сентябр - Рӯзи ҷаҳонии қалб ''ҳамчун рӯзи соли 2015 муқаррар карда шудааст; якшанбеи охири моҳи сентябр''. * 8 октябр - Рӯзи ҷаҳонии биноиш ''рӯзест дар соли 2015; панҷшанбеи дуюми октябр.'' * 24 октябр - Рӯзи ҷаҳонии фалаҷи атфол <ref>{{Cite web |url=http://www.endpolio.org/worldpolioday |title=«World Polio Day» (Всемирный день борьбы с полиомиелитом) — история инициативы на сайте www.endpolio.org |accessdate=2021-03-23 |archivedate=2015-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925112736/http://www.endpolio.org/worldpolioday }}</ref> * 17 ноябр - Рӯзи ҷаҳонии зидди бемории музмини обструктивии шуш * 3 март - Рӯзи ҷаҳонии ҳифзи шунавоӣ == Сафирони хайрхоҳ == Сафирони ҳусни ният одамони маъруф аз олами санъат, адабиёт, вақтхушӣ, варзиш ва дигар соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ мебошанд, ки дар ҳамкории зич бо СУТ бо ҷалби таваҷҷуҳ ба кӯшишҳои солимии СУТ саҳм мегиранд. Директори генералӣ ба муҳлати ду сол таъйин кардааст.<ref>{{Cite web |url=http://www.who.int/goodwill_ambassadors/ru/index.html |title=Послы доброй воли |accessdate=2021-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131025175540/http://www.who.int/goodwill_ambassadors/ru/index.html |archivedate=2013-10-25 }}</ref> Сафирони хайрхоҳро бо волонтёрони ихтиёрӣ, ки тақрибан ҳар як шахсе шуда метавонад, ки ба талаботи беинсофона ҷавобгӯ бошад: синну сол аз 25-сола, маълумоти олӣ ва собиқаи корӣ, инчунин донистани забони англисӣ. Барои ӯ кофист, ки ба вебсайти ихтиёриёни СММ муроҷиат кунад. == Ислоҳоти СУТ == Бо дарназардошти сайти расмӣ <ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/about/who_reform/process/ru/index.html|title=Общая информация о процессе реформы, начиная от первоначальных консультаций по будущему финансирования ВОЗ до настоящего времени|deadlink=yes|accessdate=2013-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130321163916/http://www.who.int/about/who_reform/process/ru/index.html|archivedate=2013-03-21}}</ref> : * Январи 2010: Директори генералии СУТ доктор Маргарет Чан машварати ғайрирасмиро оид ба ояндаи маблағгузории СУТ даъват намуд. Аммо, иштирокчиён саволҳои бештар муҳимро дар бораи нақш ва хусусияти кори СУТ ба миён гузоштанд. * Январи 2011: Иҷлосияи 128-уми Раёсати Иҷроия ба Котибот даъват кард, ки биниши куллии ислоҳотро таҳия кунад ва моҳи май барномаи муфассалтарро ба Маҷмааи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ пешниҳод намояд. Се хишти сохтмон - афзалиятҳо, идоракунӣ ва идоракунӣ - муайян карда шуданд ва то имрӯз чаҳорчӯбаи ташкилии ин раванд боқӣ мондаанд. * Моҳи майи 2011: 64-умин Ассамблеяи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ (WHA64) Директори генералӣ гузориши маҷмӯии "Ояндаи Маблағгузории СУТ" -ро пешниҳод кард, ки дар он унсурҳои самти умумии барномаи ислоҳот нишон дода шудааст. Давлатҳои аъзо қатъномае қабул карданд, ки самти умумии ислоҳотро тасдиқ мекунад. * 1-3 ноябри соли 2011: Ҷаласаи махсуси Шӯрои иҷроияи тақрибан 100 давлати аъзо дар бораи ҳар як се самти асосии фаъолият: ислоҳоти афзалиятҳо, идоракунӣ ва идоракунӣ қарор қабул кард. * 16-23 январи соли 2012: Иҷлосияи 130-юми Шӯрои иҷроия машваратҳоро бо давлатҳои аъзо оид ба рӯзномаи ислоҳот аз сар гирифт. * 26 феврали 2012: Ҷаласаи иттилоотӣ бо Котибот оид ба барномаҳои СУТ ва таъйиноти афзалиятнок. * 27-28 феврали соли 2012: Ҷаласаи давлатҳои аъзо оид ба барномаҳо ва муқаррароти афзалиятнок, ки ба он ноил гардид. * Моҳи майи соли 2012: Ассамблеяи 65-уми ҷаҳонии тандурустӣ (WHA65) натиҷаи мулоқоти кишварҳои узвро оид ба барномаҳо ва таъйини афзалиятҳо дар моҳи феврал тасдиқ кард. Як қатор ислоҳоти идоракунӣ ва идоракунии барномаро тасдиқ кард ва аз Котибот дархост карда шуд, ки амалҳои минбаъда, аз ҷумла амалисозии онҳоро анҷом диҳад. == Танкид == Фаъолияти СУТ дар робита бо вазъи атрофи [[зукоми хук]] дар [[соли 2009]], ки аз ҷониби Шӯрои Аврупо ҳамчун "қаллобии тиббӣ" тавсиф шудааст,<ref>[https://www.newsru.com/world/12jan2010/cochon_flu.html Свиной грипп — одна из медицинских афер столетия, считают в Совете Европы]</ref>. Он гоҳ СУТ ба иммунизатсияи оммавии аҳолӣ исрор кард <ref>[https://www.vesti.ru/doc.html?id=328151 ВОЗ по-прежнему настаивает на массовой иммунизации от гриппа A/H1N1]</ref>. Танҳо дар Русия барои хариди як ваксина алайҳи пандемияи вуҷуднадошта 4 миллиард рубл сарф шудааст; дар ИМА 138 миллион доза ваксинаи нолозим талаб карда шудааст. Дар ИА фоидаи дорусозон ба 7 миллиард евро расид. Ташкилот дар созиш бо дорусозони Рош Холдинг асос ёфтааст <ref>[https://www.vesti.ru/doc.html?id=327942 «Свиной грипп»: ВОЗ подозревают в сговоре с фармацевтами]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.meltingreality.com/svinoj-i-ptichij-gripp-epidemija/ |title=СВИНОЙ И ПТИЧИЙ ГРИПП. «ЭПИДЕМИИ» ПРИБЫЛИ |accessdate=2021-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125230210/http://www.meltingreality.com/svinoj-i-ptichij-gripp-epidemija/ |archivedate=2020-11-25 }}</ref>. Дар давраи пас аз пандемия, мунаққидон изҳор доштанд, ки СУТ хатарро аз роҳи паҳн кардани "тарсу ҳарос" ба ҷои "иттилооти фаврӣ" зиёд мекунад <ref>[http://www.nbcnews.com/id/36421914 ''WHO admits errors in handling flu pandemic: Agency accused of overplaying danger of the virus as it swept the globe.''] Posted by NBC News</ref>. Коршиносони соҳа эътироз карданд, ки пандемияи соли 2009 дар натиҷаи «ҳамкории бесобиқа миёни мақомоти соҳаи тандурустии ҷаҳонӣ, олимон ва истеҳсолкунандагон натиҷаи ҳамаҷониба ба пандемияро фароҳам овард, бо як қатор ваксинаҳо пас аз се моҳи эълони пандемия, барои истифода тасдиқ карда шуд. Ин ҷавоб танҳо ба шарофати омодагии васеъ дар даҳсолаи охир имконпазир гардид. ". [[Духтурони бидуни марз|Табибони Бидуни Марз]] СУТ-ро дар соли 2015 барои сарфи назар кардани таҳдиди эбола танқид карданд <ref>[https://tass.ru/obschestvo/1847685 «Врачи без границ» раскритиковали ВОЗ за недостаточную активность в борьбе с Эболой]</ref>. Вазорати тандурустии Русия ва [[Роспотребнадзор]] дар [[соли 2018]] гузориши СУТ дар бораи эпидемияи СПИД дар Русияро танқид карда, маълумоти дар он мавҷудбударо беасос ва аз будаш зиёд ҳисоб карданд <ref>[https://nplus1.ru/news/2018/11/30/rospotrebnadzor-is-unhappy Роспотребнадзор и Минздрав раскритиковали доклад ВОЗ о ВИЧ-инфекции]</ref>. Дар моҳи майи соли [[Соли 2020|2020,]] [[президенти ИМА]] [[Доналд Трамп]] СУТ-ро барои радди ислоҳот танқид кард ва роҳбарияти ташкилотро ба робитаҳои наздик бо Пекин айбдор кард, ки дар робита ба ин вай муносибатҳоро канда ва аз маблағгузорӣ маҳрум кард.<ref name=":2"/><ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/29/05/2020/5ed161b59a7947958d86d1cb|title=Трамп объявил о разрыве отношений США с ВОЗ|publisher=РБК|lang=ru|accessdate=2020-05-31}}</ref> == Дар синамо == * Ағбаи Кассандра (1976). Дар оғози филм, воқеаҳо дар қароргоҳи СУТ дар Женева рух медиҳанд. Як қатор аломатҳои филм кормандони СУТ мебошанд. * Сироят (2011). СУТ кӯшиш мекунад, ки паҳншавии вируси марговари пайдоиши номаълумро пешгирӣ кунад. * Инферно (2016; дар асоси романи ҳамноми Дэн Браун). Ин созмон талош дорад, ки пандемияи глобалиро пешгирӣ кунад, ки метавонад аз ҷониби вируси таҳиякардаи биотеррорист ба вуҷуд ояд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.who.int/ru Сомонаи расмии ТУТ ба забони русӣ] * [https://web.archive.org/web/20070216061407/http://ru.christiantoday.com/article/2134.htm ТУТ саҳми ташкилотҳои ба дин асосёфта дар ВИЧ / СПИД дар Африқоро эътироф мекунад]{{недоступная ссылка|число=21|месяц=05|год=2013|url=http://ru.christiantoday.com/article/2134.htm|id=20070213}} * [https://web.archive.org/web/20090903081458/http://www.euro.who.int/document/bca/rus0809r.pdf Созишномаи ҳамкорӣ дар ду сол]{{недоступная ссылка|число=21|месяц=05|год=2013|url=http://www.euro.who.int/document/bca/rus0809r.pdf|id=20090829}} байни Вазорати тандурустӣ ва рушди иҷтимоии Федератсияи Русия ва Дафтари минтақавии ТУТ дар Аврупо барои солҳои 2008/2009. [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] [[Гурӯҳ:Муассисаҳои махсуси СММ]] hgkh57qwgilnker1e786f1gqyizzel0 0 16784 1485063 1474553 2026-08-27T22:08:59Z ~2026-46779-40 151041 1485063 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом |навъ = шахсияти таърихӣ |тасвир = Alī.png |арабӣ = علي بن أبي طالب |навъи фаъолият = Паӣиғамбарӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон |аввалдавр = 2026 |охирдавр = То ҳанӯз |пешгузашта = [[Усмон ибни ]] |ҷонишин = [[Ҳасан ибни Алӣ]] |ном тав = Аброр Алӣ ибни Ҳабибуллоҳ ал-Қурғанӣи |лақаб = Ҳадят Ӯллоҳ Асадуллоҳ, ва Шери Худо |таърихи таваллуд = 02.07.1991|мӯъҷизот=Хоб|шабоҳат=Аброр|устодон=Мастӯура|ҷойи кор=Шаҳри Қӯрғонтеппа Вилояти Қӯрғонтеппа|маълумот=Олӣи|ҷанг=Шаҳрвандӣи|фарзандон=.|ҳамсар=.|падар=Ҳабибуллоҳ|умр=36|эътиқод=Хӯуддо|модар=Мастӯура|зодгоҳ=Шаҳри Қӯрғонтеппа Вилояти Қӯрғонтеппа ҶШСТ ИҶШС|таърихи даргузашт=.|шуғл=Паӣиғамбарӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон шо|касб=Шоир нависанда|ном ҳангоми таваллуд=Аброр|номи аслӣ=Саӣид Аброр Нӯурӣи|ном=Аброр}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]]. == Таърих == Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ» Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст. Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «[[хавориҷ]]» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт. Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: «Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам». Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд. Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони ([[хутба]])-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд. Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти Алӣ ибни Абутолиб, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд». Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: «Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд». === Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абутолиб === Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абутолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба [[Муъовия]] афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд. == Даргузашт дар натиҷаи суиқасд == Вақте талошҳои халифаи чаҳорум Алӣ ибни Абутолиб дар ҳидояти [[хавориҷ]] натиҷае набахшид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва [[Бағдод]] лашкари азиме бар зидди вай гирд оварданд, Алӣ ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд. Гарчи дар ин ҷанг аксари хавориҷ кушта шуданд, вале ақоид ва анде­шаҳои инҳирофии онҳо аз байн нарафт. Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги [[Наҳравон]] ба фикри куштани Алӣ , [[Муъовия]] ва [[Амр ибни Ос]] – се шахсияти номдор ва таъсиргузори [[ислом]] дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани Алӣ ибни Абутолиб комёб шуданд. ([[Соли 661]]) == Нигаред низ == * [[Муъовия ибни Абусуфиён]] * [[Шиъа|Шиъаён]] * [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]] == Адабиёт == * ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين، * علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛ * Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1 * Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8. * Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2. * Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3. * Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40. == Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа == {{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}} == Сарчашма == * [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]] [[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]] [[Гурӯҳ:Саҳоба]] rfssnxo3lnp6dhdmvaj4ovv55iqc8i9 1485064 1485063 2026-08-27T22:13:15Z ~2026-46779-40 151041 1485064 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом |навъ = шахсияти таърихӣ |тасвир = тоҷикистон.png |тоҷикӣ = Аброр Ҳадиятуллоҳ |навъи фаъолият = Паӣиғамбарӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон |аввалдавр = 2026 |охирдавр = То ҳанӯз |пешгузашта = [[Мастӯура бӣинтӣ Орӣиф]] |ҷонишин = |ном тав = Аброр Алӣ ибни Ҳабибуллоҳ ал-Қурғанӣи |лақаб = Ҳадят Ӯллоҳ Асадуллоҳ, ва Шери Худо |таърихи таваллуд = 02.07.1991|мӯъҷизот=Хоб|шабоҳат=Аброр|устодон=Мастӯура|ҷойи кор=Шаҳри Қӯрғонтеппа Вилояти Қӯрғонтеппа|маълумот=Олӣи|ҷанг=Шаҳрвандӣи|фарзандон=.|ҳамсар=.|падар=Ҳабибуллоҳ|умр=36|эътиқод=Хӯуддо|модар=Мастӯура|зодгоҳ=Шаҳри Қӯрғонтеппа Вилояти Қӯрғонтеппа ҶШСТ ИҶШС|таърихи даргузашт=.|шуғл=Паӣиғамбарӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон шо|касб=Шоир нависанда|ном ҳангоми таваллуд=Аброр|номи аслӣ=Саӣид Аброр Нӯурӣи|ном=Аброр}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]]. == Таърих == Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ» Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст. Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «[[хавориҷ]]» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт. Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: «Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам». Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд. Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони ([[хутба]])-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд. Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти Алӣ ибни Абутолиб, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд». Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: «Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд». === Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абутолиб === Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абутолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба [[Муъовия]] афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд. == Даргузашт дар натиҷаи суиқасд == Вақте талошҳои халифаи чаҳорум Алӣ ибни Абутолиб дар ҳидояти [[хавориҷ]] натиҷае набахшид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва [[Бағдод]] лашкари азиме бар зидди вай гирд оварданд, Алӣ ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд. Гарчи дар ин ҷанг аксари хавориҷ кушта шуданд, вале ақоид ва анде­шаҳои инҳирофии онҳо аз байн нарафт. Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги [[Наҳравон]] ба фикри куштани Алӣ , [[Муъовия]] ва [[Амр ибни Ос]] – се шахсияти номдор ва таъсиргузори [[ислом]] дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани Алӣ ибни Абутолиб комёб шуданд. ([[Соли 661]]) == Нигаред низ == * [[Муъовия ибни Абусуфиён]] * [[Шиъа|Шиъаён]] * [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]] == Адабиёт == * ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين، * علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛ * Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1 * Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8. * Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2. * Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3. * Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40. == Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа == {{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}} == Сарчашма == * [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]] [[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]] [[Гурӯҳ:Саҳоба]] np4mwlia3o78fc2m0tbo9ih46hi1uz9 1485097 1485064 2026-08-28T03:22:14Z VASHGIRD 8035 Вироиши [[Special:Contributions/~2026-46779-40|~2026-46779-40]] ([[User talk:~2026-46779-40|Баҳс]]) вогардонида шуд ба охирин тағйире, ки [[User:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] анҷом дода буд 1474553 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом |навъ = шахсияти таърихӣ |тасвир = Alī.png |арабӣ = علي بن أبي طالب |навъи фаъолият = Халифаи рошид |аввалдавр = 656 |охирдавр = 661 |пешгузашта = [[Усмон ибни Аффон]] |ҷонишин = [[Ҳасан ибни Алӣ]] |ном тав = Абулҳасан Алӣ ибни Абитолиб ал-Қурайшӣ |лақаб = Муртазо, Абутуроб, Ҳайдари Каррор, Асадуллоҳ, ва Шери Худо |таърихи таваллуд = 17.03.599}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]]. == Таърих == Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ» Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст. Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «[[хавориҷ]]» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт. Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: «Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам». Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд. Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони ([[хутба]])-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд. Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти Алӣ ибни Абутолиб, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд». Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: «Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд». === Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абутолиб === Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абутолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба [[Муъовия]] афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд. == Даргузашт дар натиҷаи суиқасд == Вақте талошҳои халифаи чаҳорум Алӣ ибни Абутолиб дар ҳидояти [[хавориҷ]] натиҷае набахшид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва [[Бағдод]] лашкари азиме бар зидди вай гирд оварданд, Алӣ ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд. Гарчи дар ин ҷанг аксари хавориҷ кушта шуданд, вале ақоид ва анде­шаҳои инҳирофии онҳо аз байн нарафт. Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги [[Наҳравон]] ба фикри куштани Алӣ , [[Муъовия]] ва [[Амр ибни Ос]] – се шахсияти номдор ва таъсиргузори [[ислом]] дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани Алӣ ибни Абутолиб комёб шуданд. ([[Соли 661]]) == Нигаред низ == * [[Муъовия ибни Абусуфиён]] * [[Шиъа|Шиъаён]] * [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]] == Адабиёт == * ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين، * علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛ * Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1 * Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8. * Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2. * Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2. * Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3. * Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40. == Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа == {{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}} == Сарчашма == * [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]] [[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]] [[Гурӯҳ:Саҳоба]] pwlxapm2nrmvwiqswninegedpn4ptz0 0 21162 1485031 1448933 2026-08-27T14:23:44Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485031 wikitext text/x-wiki {{Нерӯгоҳ |Навъ = НБО |Тасвир = |Ном = НБО Норак |Андозаи тасвир = 300 px |Имзо = Сарбанди ''НБО Норак'' |Кишвар = Тоҷикистон |lat_dir =N |lat_deg =38 |lat_min =22 |lat_sec =35.29 |lon_dir =E |lon_deg =69 |lon_min =20 |lon_sec =59.96 |region = |CoordScale = |Вазъ = амалкунанда |Дарё = [[Вахш]] |Силсиланерӯгоҳ = [[Силсиланеругоҳҳои барқи обӣ дар дарёи Вахш|Вахш]] |Оғози сохтмон = [[1961]] |Бакордарории агрегатҳо = 1972-1979 |Тавоноӣ = 3 000 |Коркарди барқ = 11,2 млрд.кВт.с<ref>{{Cite web |url=http://rushydro.livejournal.com/207680.html |title=Высочайшая в мире. Нурекская ГЭС |accessdate=2017-09-26 |archivedate=2016-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160103082234/http://rushydro.livejournal.com/207680.html }}</ref> |Навъи НБО = саддӣ |Фишори ҳисобӣ = 223<ref name="ref-list">{{Cite web |url=http://www.ukrbiz.net/rus/a_pages/7783 |title=Референц-лист - Гидротурбостроение |accessdate=2017-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522144454/http://www.ukrbiz.net/rus/a_pages/7783 |archivedate=2013-05-22 }}</ref> |Навъи турбина = радиально-осевые |Турбинаҳо = 9 х РО 310-В-475 <ref name="ref-list"/> |Хароҷот ба воситаи трубинаҳо = 9 х 150 <ref name="nur-fax">Форма 17. Станционный узел (для гидроэлектростанций). Факс из «Барки Точик» ОАХК, 07.12.2009</ref> |Генераторҳои барқӣ = 9 х |Тавоноии генераторҳо = 9 x 305 <ref name="ref-list"/> |Навъи сарбанд = каменно-набросная |Баландии сарбанд = 300 |Дарозии сарбанд = |Шлюз = надорад |Калидабзор = |Молик = ҶСП «НБО Норак» }} [[Акс:Нурекская ГЭС, Таджикистан.JPG|thumb|350px|Нерӯгоҳи барқии обии Норак ба номи [[Турсун Ӯлҷабоев]]]] [[Акс:Нурекская ГЭС, Таджикистан 2.JPG|thumb|350px|Бинои Нерӯгоҳи барқии обии Норак ва обанбор]] '''Неругоҳи барқи обии Норак ба номи Турсун Ӯлҷабоев''' [[НБО Норак]] - дар [[дарёи Вахш]] сохта шудааст. Сохтмони нерӯгоҳ соли [[1961]] оғоз гардида, гидроагрегати нахустини он соли [[1972]], охиринаш соли [[1979]] ба кор дароварда шудааст. Дар '''Нерӯгоҳи барқи обии Норак''' 9 гидроагрегати иқтидори лоиҳавиашон 300 ҳазор кВт насб шудаанд. Иқтидори умумии муайяншудаи неругоҳ 3000 ҳазор кВт - ро ташкил медиҳад. == Таърих == Сохтмони НБО-и Норак соли 1961 оғоз ёфт, агрегати якуми он [[15 ноябр]]и [[соли 1972]], бо иқтидори 300 МВт ва нерӯгоҳ бо иқтидори пурраш (2700 МВт) - соли [[1979]] ба истифода супорида шуд. Соли [[1988]] ҳамаи нуҳ агрегати нерӯгоҳ таҷдид гардида, иқтидори ҳар кадом ба 335 МВт ва иқтидори умумии нерӯгоҳ ба 3000 МВт расонида шуд. Бо ин иқтидори бузург НБО-и Норак афсонае буд, ки дар кишвари мо ба ҳақиқат табдил ёфт, номи [[Тоҷикистон]]ро дар арсаи олам машҳур намуд. Аз дигар тараф маҳз НБО-и Норак исбот сохт, ки захираҳои гидроэнергетикии кишвари мо, ки дар як сол 527 миллиард кВт.сатро ташкил медиҳад ва он аз ибтидои солҳои сиюми асри гузашта таҳқиқ мешаванд, воқеӣ буда, барои рушди иқтисодиву иҷтимоии тамоми минтақа нафъовару манфиатбахшанд. Дар заминаи нерӯи барқе, ки дар ин нерӯгоҳ ва дигар нерӯгоҳҳои дар [[дарёи Вахш]] сохташуда истеҳсол мегардад, аз солҳои 70-ум асри гузашта сар карда, комплекси истеҳсолии Ҷануби Тоҷикистон, аз ҷумла Заводи нуриҳои азотии Вахш, Заводи электрохимиявии Ёвон, [[Ширкати алюминийи тоҷик]] ва ғ. созмон ёфт. Баландии сарбанди [[НБО Норак]] — 300 метр ''(то соли 2013 аз ҳама баландтарин сарбанд дар ҷаҳон ба шумор мерафт)''. [[File:1974 CPA 4400.jpg|300px|thumb|НБО-и Норак дар маркаи почта, соли 1974]] == Обанбори Норак == Обанбори Норак дар [[дарёи Вахш]] барои таъмини НБО Норак бо об сохта шудааст. Обанбори Норак чунин параметрҳо (сатҳу ҳаҷм)ро дорост: * масоҳати обанбор – 98 км²; * дарозии обанбор дар сурати сатҳи максималӣ – 70 км; * * чуқурии миёна - 107 м; * * фаррохӣ - 5 км; * * ҳаҷми умумии лоиҳавӣ – 10,5 км³; * * ҳаҷми фоиданоки лоиҳавӣ – 4,5 км³; * * баландии призмаи истифодашаванда – 53 м; * * сатҳи максималии об – 910 м; * * сатҳи минималии об - 857 м. То 1 январи соли [[2010]] [[НБО Норак]] 353,6 млрд. кВт.соат нерӯи барқ истеҳсол кардааст. == Лоиҳаи «Барқарорсозии НБО «Норак» == [[20 март]]и [[соли 2019]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Норак ба татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии НБО «Норак» оғози расмӣ бахшиданд. Дар натиҷаи татбиқи ин лоиҳа НБО «Норак» таҷдид ва эътимодноктар гардида, иқтидори лоиҳавияш аз 3000 ба 3300 МВт бардошта хоҳад шуд.<ref>{{Cite web|url=http://khovar.tj/2019/12/imr-z-r-zi-energetik-o-dar-davrai-isti-loliyat-i-tidori-iste-solii-so-a-be-nazardoshti-nbo-ro-un-1520-mvt-ziyod-shud/|title=Дар давраи Истиқлолият иқтидори истеҳсолии соҳа бе назардошти НБО «Роғун» 1520 МВт зиёд шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2019-12-22|archivedate=2019-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191222130729/http://khovar.tj/2019/12/imr-z-r-zi-energetik-o-dar-davrai-isti-loliyat-i-tidori-iste-solii-so-a-be-nazardoshti-nbo-ro-un-1520-mvt-ziyod-shud/}}</ref> == Нигаред == * [[Норак]] * [[Энергетикаи Тоҷикистон]] == Пайвандҳо == * [http://www.minenergo.tj/davomash_ru/oaxbtj_ru.html Министерство энергетики Республики Таджикистан. Нурекская ГЭС]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071021080833/http://www.minenergo.tj/davomash_ru/oaxbtj_ru.html |date=2007-10-21 }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон]] glpt1bn4xlr8yvhncu00fb4h7vrm9et 0 21462 1485037 1380173 2026-08-27T15:33:47Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485037 wikitext text/x-wiki [[Акс:Norak,vakhsh.jpg|thumb|200px|Дарёи Вахш]] [[Акс:Норак2007.JPG|thumb|200px|Обанбори Норак]] ''' Обанбори Норак''' — дар [[дарёи Вахш]], назди шаҳри [[Норак]], [[вилояти Хатлон]] ҷойгир аст. Обанбори Норак барои таъмини [[Нерӯгоҳи барқии обии Норак]] бо об сохта шудааст. * Обанбори Норак чунин параметрҳо (сатҳу ҳаҷм)-ро дорост: * масоҳати обанбор – 98 км²; * дарозии обанбор дар сурати сатҳи максималӣ – 70 км; * * чуқурии миёна - 107 м; * * фаррохӣ - 5 км; * * ҳаҷми умумии лоиҳавӣ – 10,5 км³; * * ҳаҷми фоиданоки лоиҳавӣ – 4,5 км³; * * баландии призмаи истифодашаванда – 53 м; * * сатҳи максималии об – 910 м; * * сатҳи минималии об - 857 м. То 1 январи соли 2010 [[Нерӯгоҳи барқии обии Норак]] 353,6 млрд. кВт.соат нерўи барқ истеҳсол кардааст. '''Обанбори Норак''' бо шабакаҳои [[НБО Норак]] пайваст аст. Обанбори Норак дар солҳои 70 - уми асри XX бо об пур карда шудааст. Оби обанбори Норак на танҳо барои истеҳсоли нерӯи барқ, инчунин ба воситаи нақбҳои махсус (нақби [[Данғара]] дарозиаш — 14 км.) барои обёрии заминҳои корам истифода бурда мешавад. == Инҷоро ҳам бингаред == * [[Нерӯгоҳҳои барқии обии Вахш]] * [[Вахш]] {{Умуми}} == Пайвандҳо == * [http://www.minenergo.tj/davomash_ru/oaxbtj_ru.html Министерство энергетики Республики Таджикистан. Нурекская ГЭС]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071021080833/http://www.minenergo.tj/davomash_ru/oaxbtj_ru.html |date=2007-10-21 }} * [http://khovar.tj/energetics/25642-nbo-i-norak-40-sola-shud.html Норак 40 сола шуд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140420082830/http://khovar.tj/energetics/25642-nbo-i-norak-40-sola-shud.html |date=2014-04-20 }} [[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Обанборҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Мавзеъҳои табии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Объектҳои обӣ ба тартиби алифбо]] 4843kprn3hoy6zngrztyav3rh5viqzt 0 22460 1485133 1445678 2026-08-28T09:21:01Z VASHGIRD 8035 1485133 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = |номи аслӣ = Марям Эшонҷонова |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 11.11.1956 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Сӯх}} [[вилояти Фарғона]], [[Ӯзбекистон|ҶШС Ӯзбекистон]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{нависанда}}, {{шоир}}, {{рӯзноманигор}} |солҳои фаъолият = |самт = |жанр = |забони осор = |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = Ҷоизаи адабии байнулмилалии ба номи Борис Пастернак, (Москва, 1995), Ҷоизаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон «Нишони сухан», ([[2006]]), Ҷоизаи адабии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, ([[2013]]) |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Марямбонуи Фарғонӣ''' (''Марям Эшонҷонова''; [[11 ноябр]]и [[1956]], деҳаи [[Равон (Ӯзбекистон)|Ровон]], [[ноҳияи Сӯх]], вилояти Фарғона) — [[рӯзноманигор]], [[нависанда]] ва [[шоир|шоири]] тоҷик, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви Иттиҳодияи журналистон ([[1992]]) ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] ([[1996]]). == Зиндагинома == Марям Эшонҷонова пас аз донишомӯхта шудан аз мактаби миёнаи №11 ноҳияи Сӯх, донишҷӯи Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Самарқанд ба номи Садриддин Айнӣ шуд (1973—1977). Фаъолияти кориаш аз мактаби деҳа оғоз шудааст. Солҳои 1977—1984 омӯзгори забону адабиёти тоҷикӣ дар мактаби деҳа буд. Дар соли [[1984]] ба [[Душанбе]] омада, то ноябри соли 1989 методисти калони Маркази методии Вазорати маорифи Тоҷикистон буд. Дар нашрияҳои [[«Паёми Душанбе»]], [[Рӯзномаи «Садои мардум»|«Садои мардум»]], [[«Адабиёт ва санъат»]], маҷаллаҳои [[«Истиқбол»]], [[Фирӯза (маҷалла)|«Фирӯза»]] ва радиои Ҷумҳурии исломии Эрон «Садои Хуросон» ва ҳафтаномаи «Омӯзгор» кор кардааст. Аз замони донишомӯзӣ (солҳои 1970) ба адабиёту таълифоти адабӣ майлу шавқ зоҳир кардааст ва нигоштаҳояш нахуст дар рӯзномаи ноҳиявии «Ҳаёти нав» (ҳоло «Садои Сӯх»), баъдан дар рӯзномаву маҷаллаҳои «Ҳақиқати Ӯзбекистон» (ҳоло «Овози тоҷик»), «Тоҷикистони Советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият»), «Адабиёт ва санъат», «Машъал», «Хорпуштак», «Садои Шарқ» чоп шудаанд. Дар жанрҳои гуногуни шеър – ғазал, ғазал-маснавӣ, дубайтӣ, рубоӣ, чорпора, мухаммас табъ озмудааст. Тарғиби фарҳангу таърихи ибратомӯзи тоҷикон, таҳкими ҳувийяти миллӣ, тасвири латофату фатонати гӯшаҳои сарсабзи Тоҷикистон, садоқат ва муҳаббати инсонӣ ва бозтоби ҳаёти содаву пурфайзи рустонишинон аз дарунмояҳои аслии ашъори Марямбону аст (маҷмуъаҳои «Исои ман шав», 2006, «Нури ахтарпораҳо», 2011, «Табъи гуҳаррез», 2016). == Фаъолияти адабиву рӯзноманигорӣ == Муҳимтарин осори насриаш маҷмуъаҳои «Афсонаи тамаддун» (1995, як достони бачагона ва чанд ҳикоя), «Ҳадиси Риштон»(2000; достони таърихӣ аз ҳунари кулолию кошикорӣ дар Риштон ва ҳикояҳо), «Хуморшикан» (2004;  як эссе ва чанд ҳикоя), «Чаҳор қисса» (2006), «Шаҳболи хаёл» (2011) ҳастанд. Дар романи «Таманно» (2014) ба мавзуъи ҳассоси ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон (солҳои 1990) таваҷҷуҳ кардааст. Қаҳрамони ин асар, Таманно, ки бонуи таҳсилкарда ва орзуманди хушбахтии мардуми диёри худ аст, дар ниҳояти изтиробу парешонии ботинӣ аз бадбахтиҳои нохостаи ҷанги бародаркуши кишвар худро тасаллӣ медиҳад, ки гӯиё барояш ин ҳама хобу хаёланд ва бояд аз ин кобуси ҷонфарсо ҳар чи зудтар бедор шаваду раҳоӣ ёбад. Соли 2020 баргузидаи осори насрии Марямбону бо номи «Ман чунин девонаам» дар Теҳрон чоп шуд. Очерк ва нақди адабӣ дар осори публисистии Марямбону мавқеъи аслӣ дорад. Дар мақолаҳояш ҷузъиёти муҳиммеро аз рӯзгори як зумра адибон, донишмандон ва фарҳангиёни тоҷик, ба монанди Сотим Улуғзода, Муҳаммадҷон Шакурии Бухороӣ, Боймуҳаммад Ниёзов, Маъруфхӯҷа Баҳодуров, Барно Исҳоқова, Малика Қаландарова, Гурминҷ Завқибеков, Аҳмадбек Қучқоров, Ниёз Сафаров, Соҷида Муродова, Ҳабиб Искандаров ва дигарон равшан карда, дар бораи рушди донишу маърифати миллӣ масъалагузорӣ кардааст. Марямбону дорандаи Ҷоизаи адабии байнулмилалии ба номи Б. Пастернак (барои китоби «Афсонаи тамаддун», 1995), ҷоизаи «Нишони сухан» аз ИН Тоҷикистон (2006), Ҷоизаи адабии ба номи Садриддин Айнӣ (барои маҷмуъаи «Шаҳболи хаёл», 2013) ва Аълочии матбуот, фарҳанг ва маорифи Тоҷикистон (2002), узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1992), узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1996) аст. Намунае аз ашъори Марямбону: Ғазали ғазал бихоҳам, на ғазал, ғизол ояд, Ҳама ҳусну зебу оро, сару по ҷамол ояд. Ба рухаш, ки моҳи тобон, ба лабаш, ки лаъли сероб, Ба назар зи мушку анбар биниҳода хол ояд. Ба само назар бикардам, ба ҷабин чу шамси Ховар, Нигаҳаш ба сони ахтар, ба забар ҳилол ояд... Ба қиёс сарви боло, ба шамим атри Порис, Зи пари ду зулфи афшон фаразан шамол ояд... Қафаси ҳиҷо куҷо шуд, гирамаш ба донаи меҳр? Тарафе ғизоли зебо, тарафе ҳилол ояд!.. == Ҷоизаҳо == * Дорандаи Ҷоизаи адабии байнулмилалии ба номи Борис Пастернак, (Москва, 1995), * Ҷоизаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон «Нишони сухан», ([[2006]]), * Ҷоизаи адабии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, ([[2013]]) * Нишони Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон «100-солагии матбуоти тоҷик».([[2012]]) * Аълочии матбуот, фарҳанг ва маорифи Тоҷикистон мебошад. == Осор == * Афсонаи тамаддун: Қиссаву ҳикояҳо. — Душанбе: Пайк, 1995.- 88 с. * Ҳадиси Риштон: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Нодир, 2000.- 50 с. * Хуморшикан: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2004. — 128 с. * Исои ман шав: Шеър. — Душанбе: ЭР-граф, 2006. — 60 с. * Чаҳор қисса: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе, 2006. — 160 с. * Нури ахтарпораҳо: Маҷмӯаи шеърҳо. — Душанбе: Адиб, 2011. — 128 с.<ref>Гулбаргҳои меҳр: Маълумотномаи библиографӣ барои синни миёна ва калони мактабӣ./Мураттибон: Авғонов Қурбон, Юсупова Муҳаббат; Муҳаррир Шаҳрия Адҳамзод. — Душанбе,2013, — С. 33</ref> * Шаҳболи хаёл: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2011. — 2014 c. * Таманно: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2014. — 191 с. * Табъи гуҳаррез. Маҷмӯаи ашъор. — Душанбе: Ирфон, 2016—182 с. Намунаҳои осори назмиву насрии зиёдаш дар маҷмӯаҳои дастҷамъӣ низ чоп шудаанд.<ref>{{Cite web |url=http://tojnews.tj/inhoro-boyad-shinokht-maryambonui-farghony |title=Марямбонуи Фарғонӣ |accessdate=2014-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141123170033/http://www.tojnews.tj/inhoro-boyad-shinokht-maryambonui-farghony |archivedate=2014-11-23 }}</ref> == Адабиёт == * ''Адибони вилояти Суғд.'' Хуҷанд, 2014. ''Адибони Тоҷикистон''. Д., 2014; * ''О. Шакурзода.'' мақ. Марямбонуи Фарғонӣ. ЭМТ. Ҷ. 12. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XX-и Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XXI-и Тоҷикистон]] 20ywjq14lilwyscjlrzn4jy8222c57x 1485134 1485133 2026-08-28T09:27:06Z VASHGIRD 8035 1485134 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Марямбонуи Фарғонӣ |номи аслӣ = Марям Эшонҷонова |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = Марям Эшонҷонова |тахаллусҳо = Марямбонуи Фарғонӣ |таърихи таваллуд = 11.11.1956 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Сӯх}}, [[Вилояти Фарғона]], [[ҶШС Ӯзбекистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}}, {{рӯзноманигор|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1977—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[наср]], [[эссе]], [[очерк]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = Ҷоизаи ба номи Б. Пастернак (1995)<br>[[Ҷоизаи «Нишони сухан»]] (2006)<br>[[Ҷоизаи адабии ба номи Садриддин Айнӣ]] (2013) |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Аълочии маорифи Тоҷикистон]]<br>[[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]]<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Марямбонуи Фарғонӣ''' (аслиаш ''Марям Эшонҷонова''; тав. [[11 ноябр]]и [[1956]], деҳаи [[Равон (Ӯзбекистон)|Ровон]], [[Ноҳияи Сӯх|ноҳияи Сӯх]], [[Вилояти Фарғона]], [[ҶШС Ӯзбекистон]]) — [[шоир]], [[нависанда]] ва [[рӯзноманигор]]и тоҷик, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1992) ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1996). == Зиндагинома == Марям Эшонҷонова пас аз донишомӯхта шудан аз мактаби миёнаи №11-и ноҳияи Сӯх, донишҷӯи Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Самарқанд ба номи Садриддин Айнӣ шуд (1973—1977). Фаъолияти кориаш аз мактаби деҳа оғоз шудааст. Солҳои 1977—1984 омӯзгори забону адабиёти тоҷикӣ дар мактаби деҳа буд. Соли 1984 ба шаҳри [[Душанбе]] омада, то ноябри соли 1989 методисти калони Маркази методии Вазорати маорифи Тоҷикистон буд. Дар нашрияҳои [[«Паёми Душанбе»]], [[Рӯзномаи «Садои мардум»|«Садои мардум»]], [[«Адабиёт ва санъат»]], маҷаллаҳои [[«Истиқбол»]], [[Фирӯза (маҷалла)|«Фирӯза»]], радиои «Садои Хуросон» ва ҳафтаномаи «Омӯзгор» кор кардааст. Аз замони донишомӯзӣ (солҳои 1970) ба адабиёту таълифоти адабӣ майлу шавқ зоҳир карда, нигоштаҳояш нахуст дар рӯзномаи ноҳиявии «Ҳаёти нав» (ҳоло «Садои Сӯх»), баъдан дар рӯзномаву маҷаллаҳои «Ҳақиқати Ӯзбекистон» (ҳоло «Овози тоҷик»), «Тоҷикистони Советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият»), «Адабиёт ва санъат», «Машъал», «Хорпуштак» ва «Садои Шарқ» чоп шудаанд. Дар жанрҳои гуногуни шеър — ғазал, ғазал-маснавӣ, дубайтӣ, рубоӣ, чорпора ва мухаммас табъ озмудааст. Тарғиби фарҳангу таърихи ибратомӯзи тоҷикон, таҳкими ҳувияти миллӣ, тасвири латофату фатонати гӯшаҳои сарсабзи Тоҷикистон, садоқат ва муҳаббати инсонӣ ва бозтоби ҳаёти содаву пурфайзи рустонишинон аз дарунмояҳои аслии ашъори Марямбону мебошанд (маҷмӯаҳои «Исои ман шав», 2006; «Нури ахтарпораҳо», 2011; «Табъи гуҳаррез», 2016). == Фаъолияти адабӣ ва рӯзноманигорӣ == Муҳимтарин осори насриаш маҷмӯаҳои «Афсонаи тамаддун» (1995), «Ҳадиси Риштон» (2000), «Хуморшикан» (2004), «Чаҳор қисса» (2006) ва «Шаҳболи хаёл» (2011) ҳастанд. Дар романи «Таманно» (2014) ба мавзӯи ҳассоси ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон таваҷҷӯҳ кардааст. Соли 2020 баргузидаи осори насрии ӯ бо номи «Ман чунин девонаам» дар Теҳрон чоп шуд. Очерк ва нақди адабӣ дар осори публисистии Марямбону мавқеи аслӣ доранд. Дар мақолаҳояш ҷузъиёти муҳиммеро аз рӯзгори як зумра адибону фарҳангиёни тоҷик (Сотим Улуғзода, Муҳаммадҷон Шакурии Бухороӣ, Боймуҳаммад Ниёзов, Маъруфхӯҷа Баҳодуров, Барно Исҳоқова, Малика Қаландарова, Гурминҷ Завқибеков ва дигарон) равшан намудааст. === Намунае аз ашъор === {{иқтибоси академикӣ|<poem> Ғазали ғазал бихоҳам, на ғазал, ғизол ояд, Ҳама ҳусну зебу оро, сару по ҷамол ояд. Ба рухаш, ки моҳи тобон, ба лабаш, ки лаъли сероб, Ба назар зи мушку анбар биниҳода хол ояд. Ба само назар бикардам, ба ҷабин чу шамси Ховар, Нигаҳаш ба сони ахтар, ба забар ҳилол ояд... Ба қиёс сарви боло, ба шамим атри Порис, Зи пари ду зулфи афшон фаразан шамол ояд... Қафаси ҳиҷо куҷо шуд, гирамаш ба донаи меҳр? Тарафе ғизоли зебо, тарафе ҳилол ояд!.. </poem>|сарчашма=}} == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * Ҷоизаи адабии байнулмилалии ба номи Борис Пастернак (Москва, 1995) * Ҷоизаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон «Нишони сухан» (2006) * Ҷоизаи адабии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2013) * Нишони Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон «100-солагии матбуоти тоҷик» (2012) * [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]] (2002) * [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2002) * [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] (2002) == Осор == * Афсонаи тамаддун: Қиссаву ҳикояҳо. — Душанбе: Пайк, 1995. — 88 с. * Ҳадиси Риштон: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Нодир, 2000. — 50 с. * Хуморшикан: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2004. — 128 с. * Исои ман шав: Шеър. — Душанбе: ЭР-граф, 2006. — 60 с. * Чаҳор қисса: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе, 2006. — 160 с. * Нури ахтарпораҳо: Маҷмӯаи шеърҳо. — Душанбе: Адиб, 2011. — 128 с.<ref>Гулбаргҳои меҳр: Маълумотномаи библиографӣ. — Душанбе, 2013. — С. 33.</ref> * Шаҳболи хаёл: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2011. — 204 c. * Таманно: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2014. — 191 с. * Табъи гуҳаррез: Маҷмӯаи ашъор. — Душанбе: Ирфон, 2016. — 182 с. == Адабиёт == * {{ЭМТ|Марямбонуи Фарғонӣ|12|муаллиф=О. Шакурзода}} * Адибони вилояти Суғд. — Хуҷанд, 2014. * Адибони Тоҷикистон. — Д., 2014. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Сӯх]] [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XX-и Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XXI-и Тоҷикистон]] tftqh6e202slx8zrhvfhdluctkultva 1485135 1485134 2026-08-28T09:28:45Z VASHGIRD 8035 1485135 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Марямбонуи Фарғонӣ |номи аслӣ = Марям Эшонҷонова |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = Марям Эшонҷонова |тахаллусҳо = Марямбонуи Фарғонӣ |таърихи таваллуд = 11.11.1956 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Сӯх}}, [[Вилояти Фарғона]], [[ҶШС Ӯзбекистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}}, {{рӯзноманигор|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1977—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[наср]], [[эссе]], [[очерк]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = Ҷоизаи ба номи Б. Пастернак (1995)<br>[[Ҷоизаи «Нишони сухан»]] (2006)<br>[[Ҷоизаи адабии ба номи Садриддин Айнӣ]] (2013) |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Аълочии маорифи Тоҷикистон]]<br>[[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]]<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Марямбонуи Фарғонӣ''' (''Марям Эшонҷонова''; зод. [[11 ноябр]]и [[1956]], деҳаи [[Равон (Ӯзбекистон)|Ровон]], [[Ноҳияи Сӯх|ноҳияи Сӯх]], [[вилояти Фарғона]], [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон|ҶШС Узбекистон]]) — [[шоир]], [[нависанда]] ва [[рӯзноманигор]]и тоҷик, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1992) ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1996). == Зиндагинома == Марям Эшонҷонова пас аз донишомӯхта шудан аз мактаби миёнаи №11-и ноҳияи Сӯх, донишҷӯи Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Самарқанд ба номи Садриддин Айнӣ шуд (1973—1977). Фаъолияти кориаш аз мактаби деҳа оғоз шудааст. Солҳои 1977—1984 омӯзгори забону адабиёти тоҷикӣ дар мактаби деҳа буд. Соли 1984 ба шаҳри [[Душанбе]] омада, то ноябри соли 1989 методисти калони Маркази методии Вазорати маорифи Тоҷикистон буд. Дар нашрияҳои [[«Паёми Душанбе»]], [[Рӯзномаи «Садои мардум»|«Садои мардум»]], [[«Адабиёт ва санъат»]], маҷаллаҳои [[«Истиқбол»]], [[Фирӯза (маҷалла)|«Фирӯза»]], радиои «Садои Хуросон» ва ҳафтаномаи «Омӯзгор» кор кардааст. Аз замони донишомӯзӣ (солҳои 1970) ба адабиёту таълифоти адабӣ майлу шавқ зоҳир карда, нигоштаҳояш нахуст дар рӯзномаи ноҳиявии «Ҳаёти нав» (ҳоло «Садои Сӯх»), баъдан дар рӯзномаву маҷаллаҳои «Ҳақиқати Ӯзбекистон» (ҳоло «Овози тоҷик»), «Тоҷикистони Советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият»), «Адабиёт ва санъат», «Машъал», «Хорпуштак» ва «Садои Шарқ» чоп шудаанд. Дар жанрҳои гуногуни шеър — ғазал, ғазал-маснавӣ, дубайтӣ, рубоӣ, чорпора ва мухаммас табъ озмудааст. Тарғиби фарҳангу таърихи ибратомӯзи тоҷикон, таҳкими ҳувияти миллӣ, тасвири латофату фатонати гӯшаҳои сарсабзи Тоҷикистон, садоқат ва муҳаббати инсонӣ ва бозтоби ҳаёти содаву пурфайзи рустонишинон аз дарунмояҳои аслии ашъори Марямбону мебошанд (маҷмӯаҳои «Исои ман шав», 2006; «Нури ахтарпораҳо», 2011; «Табъи гуҳаррез», 2016). == Фаъолияти адабӣ ва рӯзноманигорӣ == Муҳимтарин осори насриаш маҷмӯаҳои «Афсонаи тамаддун» (1995), «Ҳадиси Риштон» (2000), «Хуморшикан» (2004), «Чаҳор қисса» (2006) ва «Шаҳболи хаёл» (2011) ҳастанд. Дар романи «Таманно» (2014) ба мавзӯи ҳассоси ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон таваҷҷӯҳ кардааст. Соли 2020 баргузидаи осори насрии ӯ бо номи «Ман чунин девонаам» дар Теҳрон чоп шуд. Очерк ва нақди адабӣ дар осори публисистии Марямбону мавқеи аслӣ доранд. Дар мақолаҳояш ҷузъиёти муҳиммеро аз рӯзгори як зумра адибону фарҳангиёни тоҷик (Сотим Улуғзода, Муҳаммадҷон Шакурии Бухороӣ, Боймуҳаммад Ниёзов, Маъруфхӯҷа Баҳодуров, Барно Исҳоқова, Малика Қаландарова, Гурминҷ Завқибеков ва дигарон) равшан намудааст. === Намунае аз ашъор === {{иқтибоси академикӣ|<poem> Ғазали ғазал бихоҳам, на ғазал, ғизол ояд, Ҳама ҳусну зебу оро, сару по ҷамол ояд. Ба рухаш, ки моҳи тобон, ба лабаш, ки лаъли сероб, Ба назар зи мушку анбар биниҳода хол ояд. Ба само назар бикардам, ба ҷабин чу шамси Ховар, Нигаҳаш ба сони ахтар, ба забар ҳилол ояд... Ба қиёс сарви боло, ба шамим атри Порис, Зи пари ду зулфи афшон фаразан шамол ояд... Қафаси ҳиҷо куҷо шуд, гирамаш ба донаи меҳр? Тарафе ғизоли зебо, тарафе ҳилол ояд!.. </poem>|сарчашма=}} == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * Ҷоизаи адабии байнулмилалии ба номи Борис Пастернак (Москва, 1995) * Ҷоизаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон «Нишони сухан» (2006) * Ҷоизаи адабии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ (2013) * Нишони Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон «100-солагии матбуоти тоҷик» (2012) * [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]] (2002) * [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2002) * [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] (2002) == Осор == * Афсонаи тамаддун: Қиссаву ҳикояҳо. — Душанбе: Пайк, 1995. — 88 с. * Ҳадиси Риштон: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Нодир, 2000. — 50 с. * Хуморшикан: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2004. — 128 с. * Исои ман шав: Шеър. — Душанбе: ЭР-граф, 2006. — 60 с. * Чаҳор қисса: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе, 2006. — 160 с. * Нури ахтарпораҳо: Маҷмӯаи шеърҳо. — Душанбе: Адиб, 2011. — 128 с.<ref>Гулбаргҳои меҳр: Маълумотномаи библиографӣ. — Душанбе, 2013. — С. 33.</ref> * Шаҳболи хаёл: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2011. — 204 c. * Таманно: Қисса ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2014. — 191 с. * Табъи гуҳаррез: Маҷмӯаи ашъор. — Душанбе: Ирфон, 2016. — 182 с. == Адабиёт == * {{ЭМТ|Марямбонуи Фарғонӣ|12|муаллиф=О. Шакурзода}} * Адибони вилояти Суғд. — Хуҷанд, 2014. * Адибони Тоҷикистон. — Д., 2014. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Сӯх]] [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XX-и Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XXI-и Тоҷикистон]] rph9b8f60tu3okdjyapwdx00tzwzicb 0 38663 1485053 1483480 2026-08-27T20:40:57Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485053 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2015}} {{Оғози сол|2015}} == Рӯйдодҳо == === Январ === * Дар моҳи [[январ]]и [[соли 2015]] ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] (tg.wikipedia.org) 1 038 935 маротиба муштариёни [[Internet]] ворид шудаанд. Шумораи мақолаҳои [[тоҷикӣ]] ба 30 750 расид.<ref name="stats.wikimedia.org">{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Tajik Wikipedia at a glance January 2015 |accessdate=2016-08-25 |archivedate=2018-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}</ref> * [[23 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паёми навбатии худро пешниҳод намуд. Дар [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] самтҳои асосии сиёсати иқтисодию иҷтимоӣ, рушди саноат, энергетика, нақлиёт, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва дигар масъалаҳои рушди кишвар барои [[соли 2015]] ва давраи миёнамуҳлат муайян гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/8136 |title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=123414 |title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 31 январи соли 2015 №35 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-31 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[23 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод намуд, ки соли 2015 дар кишвар '''«Соли оила»''' эълон карда шавад. Дар Паём ба зарурати баланд бардоштани маърифати оиладорӣ, масъулияти падару модарон дар таълиму тарбияи фарзанд ва таҳкими пойдории оила таъкид гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/8136 |title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/01/soli-2015-soli-oila-elon-gardid/ |title=Соли 2015 — Соли оила эълон гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> == [[Феврал]] == * [[3 феврал]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Фармони №352 '''«Дар бораи эълон намудани соли 2015 “Соли оила”»'''-ро ба имзо расонид. Ҳадафи ин иқдом таҳкими мақоми оила дар ҷомеа, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ ва танзими муносибатҳои оилавӣ буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/01/2015-coli-idomai-tadbir-o-baroi-rushdi-ustuvor/ |title=2015 — соли идомаи тадбирҳо барои рушди устувор |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2016-01 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nbt.tj/files/images/jurnal/Bonkdori_3_2015.pdf |title=Бонкдорӣ дар Тоҷикистон, №3, 2015 |website=Бонки миллии Тоҷикистон |publisher=Бонки миллии Тоҷикистон |date=2015 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[25 феврал]] — — Шӯрои директорони иҷроияи Гурӯҳи Бонки Ҷаҳонӣ барои марҳалаи дуюми барномаи «Central Asia Road Links» ҷудо намудани 45 миллион [[доллари ИМА]]-ро барои беҳтар намудани робитаҳои нақлиётии минтақавии Тоҷикистон тасдиқ намуд. [[Лоиҳа]] ба таҷдиди тақрибан 70 километр [[роҳ|роҳҳои]] наздисарҳадии [[вилояти Суғд]], аз ҷумла самтҳои пайвасткунанда бо [[Ӯзбекистон]] ва [[Қирғизистон]], равона гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/02/25/world-bank-invests-in-tajikistans-regional-transport-connectivity |title=World Bank Invests in Tajikistan’s Regional Transport Connectivity |website=World Bank |publisher=World Bank Group |date=2015-02-25 |language=en |access-date=2026-08-15 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == [[Март]] == * [[1 март]] — дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоботи вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Тибқи маълумоти пешакии Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, дар интихобот 3 791 727 нафар ё 87,7 фоизи интихобкунандагон иштирок карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/03/kadom-1203-izb-1203-o-voridi-parlumon-shudand/ |title=Кадом ҳизбҳо вориди Парлумон шуданд? |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-03-02 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/143306 |title=Tajikistan, Parliamentary Elections, 1 March 2015: Statement of Preliminary Findings and Conclusions |website=OSCE/ODIHR |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |date=2015-03-02 |language=en |access-date=2026-08-15 }}</ref> Тибқи натиҷаҳои ниҳоӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] ([[ҲХДТ]]) — 65,4 %, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] ([[ҲАТ]]) — 11,7 %, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] (ҲИИТ) — 7,5 %, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] ([[ҲСТ]]) — 5,5%-и раъйи интихобкунандагонро касб намуданд. Ҳамин тариқ, тибқи рӯихати ҳизбӣ дар [[парлумон|парлумони]] нав ҲХДТ-ро 16 нафар, ҲАТ-ро — 3 нафар, ҲИИТ-ро 2 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] (ҲНИТ) — 1,6 %, [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] (ҲКТ) — 2,2 %, [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] (ҲДТ) — 1,7 % ва [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] (ҲСДТ) — 0,5%-и интихобкунадагон овоз доданд. Ба иттилои манбаъ, дар интихобот 4 млн. 319 ҳазору 395 интихобкунандагон ба қайд гирифта шуда, аз ин шумор 3 млн. 791 ҳазору 827 нафар овоз доданд. Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ 35 нафар - номзадҳои [[ҲХДТ]], 2 нафар - номзади [[ҲАТ]], 2 нафар - намояндаи [[ҲКТ]] ва 1 нафарӣ номзадҳои [[ҲДТ]] ва [[ҲИИТ]] пирӯзӣ ба даст оварда, ба [[парлумон]] роҳ ёфтанд.<ref>{{Cite web |url=http://www.news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |title=КМИР натиҷаҳои ниҳоии интихоботро эълон кард |accessdate=2016-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323102808/http://news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |archivedate=2015-03-23 }}</ref> == [[Июн]] == * [[14 июн]]и соли 2015 — [[Википедиаи Тоҷикӣ]] (tg.wikipedia.org) # Шумораи мақолаҳо — зиёда аз 32 500 # Шумораи саҳифаҳо — зиёда аз 70 000 Аз рӯи шумораи мақолаҳо [[Википедиаи Тоҷикӣ]] '''дар ҷойи 85-ӯм''' қарор гирифта буд. <ref>https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 Википедия: Список Википедий 14.06.2015]</ref> == [[Август]] == * [[23 август]] — гурзандози тоҷик [[Дилшод Назаров]] дар мусобиқаи Бозиҳои ҷаҳонӣ оид ба варзиши сабук дар шаҳри [[Пекин]] соҳиби ҷойизаи дуюм гардид. Ӯ ҳоло якумин аз варзишгарони тоҷикистониест, ки барои иштирок намудан дар [[Бозиҳои олимпӣ]] дар Рио-Дежанейрои [[Бразилия]] ([[соли 2016]]) роҳхат гирифтааст.<ref>{{Cite web |url=http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira |title=Дилшод Назаров получил медаль и $30 тыс. на чемпионате мира |accessdate=2016-08-25 |archivedate=2017-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170816103214/http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira }}</ref> * [[24 август]] — Дар [[Панҷакент]] Президенти мамлакат Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди [[Зарафшон (корхонаи заршӯӣ)|Корхонаи муштараки заршӯии «Зарафшон»ро]] ифтитоҳ намуд. Дар ин коргоҳ дар як сол то 2,2 тонна [[тило]]и холис истеҳсол карда шуда, қариб 11 ҳазор тонна [[маъдан]]ро дар як шабонарӯз коркард менамояд. Дар корхонаи муштараки «Зарафшон» то имрӯз танҳо ду коргоҳ фаъолият мекард, ки имкон дошт то 4 ҳазор тонна маъданро дар як шабонарӯз коркард намояд. Баробари мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани коргоҳи бузург иқтидори умумии корхона дар як шабонарӯз ба коркарди 17 ҳазор тонна [[маъдан]] баробар гардида, иқтидори истеҳсолии корхонаи муштараки «Зарафшон» то 5 тонна [[тилло]] дар як сол расонида мешавад.<ref>{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |title=Ифтитоҳи Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки заршӯии «Зарафшон» |accessdate=2016-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193202/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |archivedate=2016-03-04 }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[14 сентябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон [[Нурсултон Назарбоев]] Аҳднома оид ба шарикии стратегӣ байни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Қазоқистон|Ҷумҳурии Қазоқистонро]] ба имзо расониданд. Ин санад заминаи ҳуқуқии рушди минбаъдаи ҳамкориҳои дуҷонибаро дар соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ, иҷтимоӣ ва гуманитарӣ мустаҳкам намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mid.tj/tg/main/view/1260/press-reliz-roje-ba-faoliyati-vazorati-korhoi-khorijii-tojikiston-dar-soli-2015 |title=Пресс-релиз роҷеъ ба фаъолияти Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон дар соли 2015 |website=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1600000019 |title=О ратификации Договора о стратегическом партнерстве между Республикой Казахстан и Республикой Таджикистан |website=Әділет |publisher=Мақомоти давлатии Ҷумҳурии Қазоқистон |date=2016-10-31 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[14 сентябр]] — зимни сафари расмии Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон [[Нурсултон Назарбоев]] ба [[Тоҷикистон]] дар шаҳри Душанбе миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистон '''Аҳднома оид ба шарикии стратегӣ байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистон|Созишнома дар бораи шарикии стратегӣ''' ба имзо расид. Санад заминаи ҳуқуқии рушди минбаъдаи муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ, фарҳангӣ ва дигар самтҳои ҳамкории дуҷонибаро мустаҳкам намуд.<ref>{{Cite web |url=https://mfa.tj/tg/main/view/138/munosibathoi-tojikiston-bo-qazoqiston |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Қазоқистон |website=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mfa.tj/tg/nur-sultan/munosibatho/munosibathoi-dujoniba |title=Муносибатҳои Тоҷикистон бо Қазоқистон |website=Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Қазоқистон |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/01/2015-coli-idomai-tadbir-o-baroi-rushdi-ustuvor/ |title=2015 — соли идомаи тадбирҳо барои рушди устувор |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2016-01 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[29 сентябр]] — [[Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дархости Прокурори генералиро баррасӣ намуда, [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон|Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистонро]] ташкилоти экстремистӣ-террористӣ эътироф карда, фаъолияти онро манъ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/09/nit-tashkiloti-ifrotgaroyu-terrorist-elon-va-faoliyatash-man-karda-shud/ |title=ҲНИТ ташкилоти ифротгарою террористӣ эълон ва фаъолияташ манъ карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-09-29 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> == [[Октябр]] == [[18 октябр]] — дар [[ноҳияи Айнӣ]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Роҳи автомобилгарди Айнӣ– Панҷакент|Роҳи автомобилгарди Айнӣ– Панҷакентро]] ифтитоҳ намуд. Дарозии умумии роҳи навсозишуда 112,6 километр буда, корҳои асосӣ дар моҳи октябри соли 2012 оғоз гардида, моҳи октябри соли 2015 анҷом ёфтанд. Ифтитоҳи роҳ яке аз лоиҳаҳои муҳими рушди инфрасохтори нақлиётӣ ва баромадан аз бунбасти коммуникатсионии кишвар арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/10/iftito-i-ro-i-moshingardi-ajn-pan-akent-dar-sha-ri-pan-akent-va-mulo-ot-bo-sokinon/ |title=Ифтитоҳи роҳи мошингарди Айнӣ-Панҷакент дар шаҳри Панҷакент ва мулоқот бо сокинон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-10-18 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2015/10/otkrytie-avtodorogi-ajni-pendzhikent/ |title=Открытие автодороги Айни-Пенджикент |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-10-18 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref> == [[Декабр]] == *[[9 декабр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»-ро бо қарори №257 қабул кард.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=125984 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 9 декабри соли 2015 №257 «Оид ба қабул кардани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат”» |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-09 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> * [[18 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»'''-ро баррасӣ намуда, бо қарори №146 онро якдилона ҷонибдорӣ кард.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=125985 |title=Қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 18 декабри соли 2015 №146 «Оид ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат”» |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-18 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/%27news/9707 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-18 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> * [[25 декабр]] — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» бо рақами №1259 ҳамчун санади қонунгузорӣ ба расмият дароварда шуд. Қонуни мазкур аз муқаддима ва 16 модда иборат буда, вазъи сиёсиву ҳуқуқӣ, салоҳият, дахлнопазирӣ, бунёди осорхона, бойгонӣ, китобхона, амният ва кафолатҳои иҷтимоию иқтисодии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллатро муқаррар мекунад. <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=125982 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 25 декабри соли 2015 №1259 «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-25 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> == [[Соли 2015]] == • Соли 2015 — дар шаҳри [[Душанбе]] корҳои сохтмонии навбати дуюми [[Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2]] идома ёфтанд. Иқтидори навбати дуюм 300 МВт пешбинӣ шуда буд. Тибқи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба истифода додани он барои беҳтар намудани таъминоти барқ ва гармии пойтахт пешбинӣ гардида буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/8136 |title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://api.president.tj/event/missives/9779 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016 |language=tg |access-date=2026-08-15 |accessdate=2026-08-16 |archivedate=2026-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260818090720/https://api.president.tj/event/missives/9779 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2015}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2015|*]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] 606txaq0286t81e8hg9axozvkhltjrd 0 38665 1485054 1483559 2026-08-27T20:40:59Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485054 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2016}} {{Оғози сол|2016}} == Рӯйдодҳо == == [[Январ]] == * [[15 январ]] — [[Википедия]] [[15 январ|15 январи]] [[соли 2001]] ба фаъолият оғоз карда буд. Бунёди Викимедиа дар арафаи ин солгарди 15-ум баргузории тақрибан 150 чорабиниро дар шаш қитъа эълон намуда, рушди Википедияро ҳамчун донишномаи озоди ҳамкорӣ таъкид кард. (Wikimedia Foundation)<ref>{{Cite web |url=https://wikimediafoundation.org/news/2016/01/14/wikipedia-15-foundation-endowment/ |title=Wikipedia celebrates 15 years of free knowledge |website=Wikimedia Foundation |date=14 January 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=en }}</ref> == [[Март]] == * [[3 март]] — [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[3 март]]и [[соли 2016]] тағйири номи як қатор шаҳру навоҳиро, ки аз ҷониби президент пешниҳод шуда буд, ҷонибдорӣ намуданд. * Рӯихати шаҳру ноҳияҳо ва иншооти ҷуғрофӣ, ки номашон тағйир ёфт: * [[Ноҳияи Ҳисор]] - [[Ҳисор|шаҳри Ҳисор]]; * * [[Ноҳияи Тавилдара]] - [[ноҳияи Сангвор]]; * * [[Ноҳияи Ҷиргатол]] - [[ноҳияи Лахш]]; * * Ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ - [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]]; * * [[Ноҳияи Ҷиликӯл]] - [[ноҳияи Дӯстӣ]]; * * [[Ноҳияи Қумсангир]] - [[ноҳияи Ҷайҳун]]; * * [[Ноҳияи Шӯрообод]] - [[ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]]; * * Шаҳри [[Қайроққум]] - [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]; * * Шаҳри [[Чкаловск]] - [[Бӯстон (шаҳр)|Бӯстон]]; * * [[Ноҳияи Ғончӣ]] - [[ноҳияи Деваштич]]; * * [[Обанбори Қайроққум]] - [[Обанбори Баҳри тоҷик]]. <ref>{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |title=Тағйири номи як шаҳр дар Тоҷикистон чӣ арзиш дорад? |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2016 |access-date=4 августи 2026|language=tg|}}</ref> * [[15 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон ''Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ''»-ро таҳти №1292 ба имзо расонд. Қонун тартиби номгузорӣ, сабти насаб ва номи падарро дар асоси фарҳанг ва анъанаҳои миллии тоҷикӣ танзим намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.adlia.tj/show_doc.fwx?rgn=126565 |title=Закон Республики Таджикистан от 15 марта 2016 года, №1292 |website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=15 March 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=126668&compareid=126668 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 марти соли 2016, №1292 |website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=15 марти 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=27248 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ» |website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> * [[23 март]] — Дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] корхонаи сементбарории ҶДММ «Хуаксин Ғаюр — Суғдсемент» ба истифода дода шуд. Иқтидори солонаи корхона беш аз як миллион тонна семент буда, барои зиёда аз 1300 нафар ҷойи кори доимӣ фароҳам оварда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/03/iftito-i-korhonai-sementbarorii-dmm-huaksin-ayur-su-dsement-dar-no-iyai-bobo-on-afurov/ |title=Ифтитоҳи корхонаи сементбарории ҶДММ «Хуаксин Ғаюр — Суғдсемент» дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-03-23 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[24 март]] — дар шаҳри [[Конибодом]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] корхонаи коркарди нафти [[ҶДММ «Нафтрасон»]] ба фаъолият оғоз намуд. Иқтидори солонаи корхона барои коркарди 70 ҳазор тонна нафти хом пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/03/lider-natsii-otkryl-predpriyatie-po-pererabotke-nefti-naftrason-v-selskom-dzhamoate-pulodon-g-kanibadama/ |title=Лидер нации открыл предприятие по переработке нефти «Нафтрасон» в сельском джамоате Пулодон г. Канибадама |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-03-24 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> == [[Апрел]] == * [[22 апрел]] — дар [[ноҳияи Ёвон]]и [[вилояти Хатлон]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] корхонаи истеҳсоли варақаҳои гаҷии [[ҶДММ «Хуаҷиан Ғаюр Индастриал»]] ба истифода дода шуд. Ҳамзамон барои бунёди ду коргоҳи нави истеҳсоли ранг ва маводи гармидор санги асос гузошта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/04/lider-natsii-otkryl-predpriyatie-po-proizvodstvu-gipsokartonov-ooo-huadzhian-gayur-indastrial-v-yavanskom-rajone/ |title=Лидер нации открыл предприятие по производству гипсокартона ООО «Хуаджиан Гаюр Индастриал» в Яванском районе |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-04-22 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> == [[Май]] == * [[22 май]] — дар Ҷумҳурии Тоҷикистон раъйпурсии умумихалқӣ оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Дар натиҷаи раъйпурсӣ ба Конститутсия тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/constitution |title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[24 май]] — дар [[Душанбе]] намоишгоҳи «Корвони тиҷорати Покистон» оғоз ёфт, ки дар он зиёда аз 40 ширкати покистонӣ маҳсулоти [[Покистон|Покистонро]] ба намоиш гузоштанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/05/iftito-i-korvoni-pokiston-va-festivali-mango-dar-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи «Корвони тиҷорати Покистон» ва «Фестивали манго» дар Душанбе |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-05-24 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[25 май]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси Маҷлиси Шӯрои Арабистони Саудӣ доктор Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Иброҳим Оли Шайх мулоқот анҷом дод. Дар мулоқот вазъ ва дурнамои муносибатҳои дуҷонибаи [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Арабистони Саудӣ]] баррасӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2026/05/ta-vimi-amit-hovar-imr-z-25-maj-dushanbe-145-umin-r-zi-soli-2026-ast/ |title=Тақвими АМИТ «Ховар»: имрӯз 25 май |website=АМИТ «Ховар» |date=25 майи 2026 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> == [[Август]] == * [[19 август]] — варзишгари тоҷик [[Дилшод Назаров]] дар мусобиқаи гурзандозии Бозиҳои тобистонаи олимпии Рио-де-Жанейро ғолиб шуда, медали тилло ба даст овард. Ӯ гурзро ба масофаи 78,68 метр ҳаво дод.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13834 |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[24 август]] — роҳи оҳани [[Душанбе]] — [[Қӯрғонтеппа]] — [[Кӯлоб]], аз ҷумла қитъаи [[Ваҳдат]] — [[Ёвон]] мавриди истифода қарор гирифт. Ин [[роҳи оҳан]] барои рушди нақлиёт, иқтисодиёти [[вилояти Хатлон]] ва беҳтар гардидани ҳамлу нақли мусофирону бор аҳамияти муҳим дошт.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/15372 |title=Ба истифода супоридани роҳи оҳани Душанбе — Қӯрғонтеппа — Кӯлоб |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[1 сентябр]] — дар [[ноҳияи Данғара]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон чорабиниҳои Рӯзи дониш ва оғози соли нави таҳсил баргузор гардида, [[Донишгоҳи давлатии Данғара]] ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/12908 |title=Сафарҳои дохилӣ |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-09-01 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[2 сентябр]] — Ҳукумати Ҷумҳурии Ӯзбекистон расман даргузашти [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Ислом Каримов|Ислом Каримовро]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.gov.uz/ru/news/view/7168 |title=Правительственный портал Республики Узбекистан |website=Ҳукумати Ҷумҳурии Ӯзбекистон |date=2016-09-02 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> * [[3 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои иштирок дар маросими видоъ бо [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Ислом Каримов]] ба шаҳри [[Самарқанд]] сафар намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/12921 |title=Иштирок дар маросими видоъ бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Ислом Каримов |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-09-03 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[9 сентябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 25-умин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон гузашти низомӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/12936 |title=Гузашти низомӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-09-08 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[9 сентябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 25-умин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳпаймоӣ баргузор гардид. Дар он 52 ҳазор донишҷӯ, хонанда ва кормандони муассисаҳои давлатӣ иштирок намуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/09/shestvie-po-sluchayu-dnya-nezavisimosti-respubliki-tadzhikistan/ |title=Шествие по случаю Дня независимости Республики Таджикистан |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-09-09 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> * [[9 сентябр]] — дар Варзишгоҳи марказии ҷумҳуриявии шаҳри [[Душанбе]] тантанаҳои фарҳангӣ ба муносибати 25-умин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/09/tantana-oi-far-angii-markaz-ba-iftihori-25-umin-solgardi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Тантанаҳои фарҳангии марказӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-09-09 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[13 сентябр]] — дар [[ноҳияи Спитамен]]и [[вилояти Суғд]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи истеҳсолии [[ҶСП «Норд Азия Металл»]] ба истифода дода шуд. Корхона ба истеҳсоли қубурҳо ва профилҳои металлӣ машғул буда, иқтидори солонаи он 60 ҳазор тонна металлро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-iste-solii-sp-nord-aziya-metall/ |title=Ифтитоҳи корхонаи истеҳсолии ҶСП «Норд Азия Металл» |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-09-13 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> === [[Октябр]] === * [[26 октябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»'''-ро қабул намуд.<ref>{{Cite web |url=https://api.president.tj/leader_of_the_nation |title=Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[29 октябр]] — дар [[Роғун]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] маросими оғози бунёди сарбанди [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13405 |title=Оғози бунёди сарбанди Нерӯгоҳи барқи обии Роғун |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-10-29 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> === [[Ноябр]] === * [[8 ноябр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»'''-ро якдилона ҷонибдорӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://api.president.tj/leader_of_the_nation |title=Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] як қатор қонунҳо, аз ҷумла '''Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»''' ва Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъминоти иҷтимоӣ, хизматрасонӣ ва муҳофизати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро ба имзо расонид.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13503 |title=Ба имзо расидани як қатор қонунҳо |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-11-14 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[18 ноябр]] — — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Сарбанд]] ба оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии '''Неругоҳи барқи обии «Сарбанд»''' ҳусни оғоз бахшид. Ҳамзамон, дар Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Азот» марҳилаи дуюми таҷдиду навсозии корхона оғоз гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/11/18/ |title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/11/18/ |title=Шуруъи таҷдид ва азнавсозии корхонаи саноатии «Азот» |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/01/solnomai-peshvoi-millat-2016/ |title=Солномаи Пешвои миллат-2016 |website=АМИТ «Ховар» |date=2017 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> === [[Декабр]] === * [[8 декабр]] — — навбати дуюми [[Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2]] бо иқтидори 300 МВт мавриди истифода қарор гирифт. Бо ба истифода додани навбати дуюм иқтидори умумии Марказ, якҷо бо навбати аввал, ба 400 МВт расид. Дар маросими ифтитоҳ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] иштирок намуд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13834 |title=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/01/solnomai-peshvoi-millat-2016/ |title=Солномаи Пешвои миллат-2016 |website=АМИТ «Ховар» |date=2017 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/speeches/12444 |title=Суханронӣ дар бораи навбати дуюми Маркази барқу гармидиҳии «Душанбе-2» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> * [[22 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паёми солонаи худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/12756 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-12-22 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2016}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Соли 2016|*]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] 6gz4glblrmqsew8nkofi4yvlcofwjv6 0 38667 1485055 1483672 2026-08-27T20:41:01Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485055 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2017}} {{Оғози сол|2017}} == Рӯйдодҳо == === [[Январ]] === * [[13 январ]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Фармони №812 '''соли 2017-ро «Соли ҷавонон»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии ҷавонон, афзун намудани саҳми онҳо дар рушди иҷтимоию иқтисодии кишвар ва таҳкими мавқеи ҷавонон дар ҷомеа муайян гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> === [[Феврал]] === * [[17 феврал]] — расонаҳои хабарӣ ба ҳамагон маълум намуданд, ки — <big>Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро '''беҳтарин чойхонаи ҷаҳон''' номид.</big> Баробари ин Сомонаи амрикоии CNN Travel, ба рӯйхати беҳтарин чойхонаҳои ҷаҳон: * {{lang-en|"Tea House 278"}} — дар иёлоти амрикоии Мэн ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Rangoon"}} — дар Маями ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Leaf Tea Bar"}} — дар [[Ню-Йорк]] ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Sengan-en"}} — дар [[Ҷопон]], * {{lang-en|"Plain of Six Glaciers"}} — дар [[Канада]], * {{lang-en|"The Random Tea Room"}} — дар Филаделфи ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Proper Tea"}} — дар [[Британияи Кабир]], * {{lang-en|"The Anne Hathaway Cottage Tea Room"}} — дар иёлоти Вирҷиния ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Rx Tea Time"}} — дар иёлоти Вайоминг ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Pin Von"}} — дар [[Чин]] дохил шуданд. * [[17 феврал]] — сомонаи CNN чойхонаи «Роҳат»-и Душанбе ро дар байни 11 чойхонаи беҳтарини ҷаҳон дохил кард. Ин рӯйхат ба маъруфияти байналмилалии яке аз ёдгориҳои меъморӣ ва фарҳангии пойтахти Тоҷикистон мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170217/236813 |title=CNN lists Rohat teahouse among 11 of the world's best teahouses |website=Asia-Plus |date=17 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251022140409/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170217/236813 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/travel/ |title=Travel |website=CNN Travel |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[28 феврал]] — Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин бо сафари расмӣ ба Тоҷикистон омад. Дар Душанбе мулоқот ва музокироти ӯ бо Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор шуда, байни ду кишвар як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд. Путин инчунин Эмомалӣ Раҳмонро бо ордени Александр Невский сарфароз гардонд.<ref>{{Cite web |url=https://www.kremlin.ru/events/president/news/53951 |title=Встреча с Президентом Таджикистана Эмомали Рахмоном |website=Президент России |date=27 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> == [[Март]] == * [[1 март]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Исломобод]]и [[Покистон]] дар нишасти 13-уми Созмони ҳамкории иқтисодӣ иштирок намуд. Нишаст таҳти унвони «Пайвастагӣ барои шукуфоии минтақавӣ» баргузор гардид ва масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, тиҷорат, нақлиёт ва ҳамгироии минтақавӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/islamabad/view/23/relations-of-tajikistan-with-pakistan |title=Relations of Tajikistan with Pakistan |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20170301/237184 |title=Rahmon attends the 13th ECO summit in Islamabad |website=Asia-Plus |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251018022207/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20170301/237184 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dawn.com/news/1317777/declaration-signed-at-the-eco-conference |title=Declaration signed at the ECO conference |website=Dawn |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> ==[[Апрел]]== * [[Апрел]] — дар Тоҷикистон маъракаи мубориза бо коррупсия ва парвандаҳои вобаста ба як қатор мансабдорони собиқ вусъат гирифт. Баъзе аз шахсони собиқи мақомоти зидди фасод ва гумрук ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шуданд. Бонки ҷаҳонӣ ин равандро дар гузориши иқтисодии соли 2017 ҳамчун яке аз рӯйдодҳои муҳими соли кишвар қайд кардааст.<ref>{{Cite web |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/963071514451761441/pdf/Tajikistan-Heightened-Vulnerabilities-Despite-Sustained-Growth-Country-Economic-Update-2017.pdf |title=Tajikistan: Heightened Vulnerabilities Despite Sustained Growth |website=World Bank |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/security/2017 |title=Tajikistan — Security and Law Enforcement, 2017 |website=Asia-Plus |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> == [[Август]] == * [[23 август]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' овоз дод. Тағйирот маҳдудиятҳоро нисбат ба хароҷот ва баргузории як қатор маросимҳо пурзӯр намуд.<ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rferl.org/a/tajikistan-law-pushes-traditional-clothes-not-islamic-hijab/28692417.html |title=Tajik Lawmakers Approve Bill Supporting 'Traditional Clothes' |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=23 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[28 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйиру иловаҳои қонунгузорӣ дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳоро имзо кард. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' забҳи [[чорво]] ва додани [[таом]] дар маъракаҳои [[азодорӣ]] комилан манъ шуда, [[тӯй|тӯйи хатна]] аз ин ба баъд бидуни даъвати [[санъаткор]]он бояд доир шавад. Бо [[тӯй|тӯйи дигар]] муштарак кардани [[хатнасӯр]] ҳам акнун манъ мешавад. Қонун баъди интишори расмӣ мавриди амал қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> == [[Сентябр]] == * [[1 сентябр]] — дар қароргоҳи [[Созмони ҳамкории Шанхай]] дар [[Пекин]] Рӯзи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> == [[Октябр]]== * [[11 октябр]]–[[14 октябр]] — дар шаҳри [[Тошканд]] Рӯзҳои фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардиданд. Баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ дар пасманзари беҳтар шудани муносибатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аҳамияти хос дошт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[15 октябр]] — дар Тоҷикистон Иди [[Меҳргон]] таҷлил гардид. Ҷашни Меҳргон ҳамчун яке аз ҷашнҳои суннатии мардуми тоҷик баргузор шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/14-oktyabr-dar-to-ikiston-r-zi-me-rgon-ast/ |title=Дар Тоҷикистон Рӯзи Меҳргон аст |website=АМИТ «Ховар» |date=14 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> * [[25 октябр]] — Маҷлиси намояндагон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи маҳдуд намудани истифодаи маҳсулоти тамоку»'''-ро қабул кард. Қонун заминаи ҳуқуқии маҳдуд намудани истифода, истеҳсол, воридот, содирот ва фурӯши маҳсулоти тамокуро муқаррар намуд.<ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103420 |title=Law of the Republic of Tajikistan «About restriction of use of tobacco products» |website=CIS Legislation |date=2 январи 2018 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103422 |title=Resolution of Majlisi namoyandagon No. 925 |website=CIS Legislation |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/268503 |title=Smoking and tobacco restrictions in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[26 октябр]] — маросими оғози корҳои таҷдид ва навсозии роҳи мошингарди [[Душанбе]] –[[Қӯрғонтеппа]] баргузор гардид. Марҳилаи аввали лоиҳа 33,2 километрро дар бар гирифта, бо дастгирии [[Бонки рушди Осиё]] амалӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/news/adb-president-visits-tajikistan-strengthen-partnership |title=ADB President Visits Tajikistan to Strengthen Partnership |website=Asian Development Bank |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/26/ |title=26 октябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> == [[Ноябр]] == * [[6 ноябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] [[Боғи фарҳангу фароғатии ба номи С. Айнӣ|Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ]] баъди азнавсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-ba-dasturii-nav-mavri-barh-bardori-qaror-girift/ |title=Ифтитоҳи Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ баъд аз азнавсозӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=6 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> * [[18 ноябр]] — дар шаҳри [[Бӯстон]] марҳилаи дуюми корхонаи истеҳсоли халтаҳои полипропиленӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/18/ |title=18 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> * [[19 ноябр]] — дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]] ҷашни 25-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар чорабинии тантанавӣ иштирок ва суханронӣ кард.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/19/ |title=19 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Суханрониҳо ва паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> == [[Декабр]]== * [[1 декабр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри Минск бо Президенти Беларус [[Александр Лукашенко]] мулоқот намуд. Дар мулоқот масъалаҳои муносибатҳои дуҷониба ва рушди ҳамкории Тоҷикистон ва Беларус баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/1/ |title=1 декабри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=1 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[19 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Фармони №968 '''«Дар бораи ҷашни 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»'''-ро ба имзо расонид. Мувофиқи фармон таҷлили 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2021 пешбинӣ гардид. <ref> {{Cite web |url=https://www.president.tj/node/19184 |title=Солномаи соли 2018 — маълумот дар бораи Фармони №968 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2018 |access-date=17 августи 2026 |language=tg }}</ref> * [[22 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона ироа намуд. Дар Паём самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисоду саноат, энергетика, нақлиёт, амният, тандурустӣ, маориф, фарҳанг, ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ муайян карда шуданд. <ref> {{Cite web |url=https://www.president.tj/node/16771 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=22 декабри 2017 |access-date=17 августи 2026 |language=tg }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2017}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 2017]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] 3twu2rs1o0trb4qwf403lsoubbd20bi 0 38669 1485056 1483696 2026-08-27T20:43:04Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485056 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2018}} {{Оғози сол|2018}} == Рӯйдодҳо == * соли 2018 — '''«Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» дар Тоҷикистон.'''<ref>{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/tajikistan/power/20180122/prezident-ramzi-soli-rushdi-saiyo-va-unaroi-mardum-ro-tasdi-kard |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2019-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022025556/http://news.tj/tj/news/tajikistan/power/20180122/prezident-ramzi-soli-rushdi-saiyo-va-unaroi-mardum-ro-tasdi-kard |archivedate=2018-10-22 }}</ref> * 16 ноябри — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар вазъияти тантанавӣ агрегати якуми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун|Нерӯгоҳи барқи обии «Роғун»]]-ро ба кор дароварданд. * соли 2018 — Даҳсолаи байналмилалии '''«Об-барои Рушди Устувор»''' барои солҳои 2018—2028 шурӯъ гардид. == [[Феврал]] == * [[14 феврал]] — Дар [[ноҳияи Фирдавсӣ|ноҳияи Фирдавси]]и шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи муштараки [[«AKIA AVESTO»]], ки бори аввал дар Тоҷикистон бандубасти [[автобус|автобусҳои]] тамғаи «AKIA»-ро ба роҳ мондааст, ба фаъолият шурӯъ намуд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/02/iste-sol-va-bandubasti-avtobus-oi-tam-ai-akia-dar-um-urii-to-ikiston/ |title=Истеҳсол ва бандубасти автобусҳои тамғаи «AKIA» дар Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=14 феврали 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> * [[16 феврал]] — Бошгоҳи «Истиқлол»-и Душанбе бори чорум барандаи [[Ҷоми Федератсияи футболи Тоҷикистон]] шуд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/02/isti-lol-bori-chorum-barandai-omi-federatsiyai-futboli-to-ikiston-shud/ |title=«Истиқлол» бори чорум барандаи Ҷоми Федератсияи футболи Тоҷикистон шуд |date=16 феврали 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> == [[Март]] == * [[22 март]] — Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028» дар шаҳри [[Ню-Йорк]] расман оғоз гардид. <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/pga/72/event-latest/launch-of-the-international-decade-of-water-for-sustainable-development-2018-2028/ |title=Launch of the International Decade of Water for Sustainable Development 2018–2028 |date=22 марти 2018 |publisher=United Nations |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028/ |title=Иштирок дар иҷлосияи 72-юми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид ба муносибати оғози Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028» |date=22 марти 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/849767 |title=International Decade for Action, "Water for Sustainable Development", 2018–2028 |publisher=United Nations Digital Library |language=en }}</ref> * [[24 март]] — Мақолаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони «Об барои рушди устувор» (Water for Sustainable Development) дар маҷаллаи «UN Chronicle» ба табъ расид. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/03/nashri-ma-olai-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-ma-allai-nigorishi-smm-ta-ti-unvoni-ob-baroi-rushdi-ustuvor-water-for-sustainable-development/ |title=Нашри мақолаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷаллаи «Нигориши СММ» таҳти унвони «Об барои рушди устувор» |date=24 марти 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> == [[Апрел]] == * [[6 апрел]] — Натиҷаҳои тадқиқоти Маркази тадқиқоти сотсиологии «Зеркало» дар Душанбе муаррифӣ гардиданд; тибқи он рӯзномаи «Ҷумҳурият» бо 34 дарсад серхонандатарин нашрияи чопии Тоҷикистон будааст. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/04/um-uriyat-nashriyai-serhonandatarini-to-ikiston-dar-dushanbe-nati-a-oi-tad-i-otii-markazi-zerkalo-muarrif-gardidand/ |title=«ҶУМҲУРИЯТ» — НАШРИЯИ СЕРХОНАНДАТАРИНИ ТОҶИКИСТОН |date=6 апрели 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> == [[Май]] == * [[16 май]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Беларус [[Александр Лукашенко]] дар шаҳри [[Ҳисор]] марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Беларус — ҶСК «Агротехсервис»-ро ба истифода доданд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/05/ba-istifoda-dodani-mar-ilai-vprpvavvali-korhonai-mushtaraki-traktorsozii-to-ikisonu-belarus-dar-sha-ri-isor/ |title=Ба истифода додани марҳилаи аввали корхонаи муштараки тракторсозии Тоҷикистону Беларус дар шаҳри Ҳисор |date=16 майи 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> == [[Август]] == * [[28 август]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] [[Боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон»]] баъди навсозӣ ба истифода дода шуд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/08/iftito-i-bo-i-far-angiyu-faro-atii-k-li-avonon-dar-sha-ri-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи Боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон» дар шаҳри Душанбе |date=28 августи 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[5 сентябр]] — Дар маҳаллаи 82-юми шаҳри [[Душанбе]] аввалин эстакада дар Тоҷикистон ба истифода дода шуд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/05/ |title=05/09/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> * [[14 сентябр]] — Дар шаҳри [[Хоруғ]] бинои [[Донишгоҳи Осиёи Марказӣ]] ба истифода дода шуд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftitohi-donishgo-i-osiyoi-markaz/ |title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Донишгоҳи Осиёи Марказӣ |date=14 сентябри 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[20 сентябр]] — Дар [[ноҳияи Шоҳмансур|ноҳияи Шоҳмансури]] шаҳри [[Душанбе]] Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ» ифтитоҳ гардид. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/20/ |title=20/09/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> * [[27 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Шавкат Мирзиёев]] дар шаҳри [[Турсунзода]] марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон — [[ҶДММ «ТАЛКО-КРАНТАС»]]-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд. <ref>{{Cite web |url=https://www.mid.tj/tg/main/view/3563/bozdidi-saroni-davlathoi-tojikistonu-uzbekiston-az-kvd-shirkati-alyuminiii-tojik-va-iftitohi-korkhonai-mushtaraki-talko-krantas |title=Боздиди сарони давлатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аз КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» ва ифтитоҳи корхонаи муштараки «ТАЛКО-КРАНТАС» |date=27 сентябри 2018 |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg }}</ref> * [[27 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Шавкат Мирзиёев]] дар [[ноҳияи Шоҳмансур|ноҳияи Шоҳмансури]] шаҳри [[Душанбе]] Боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ»-ро ба истифода доданд. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/iftito-i-bo-i-nizomiddin-alisher-navo-dar-sha-ri-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи Боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ» дар шаҳри Душанбе |date=27 сентябри 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> == [[Октябр]] == * [[22 октябр]] — Дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] корхонаи нави истеҳсоли асфалт ва регу шағал мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/10/22/ |title=22/10/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> * [[22 октябр]] — Дар ҷамъбасти Кинофестивали 8-уми байналмилалии «Дидор» Шоҳҷоиза ба филми «Боғи анорӣ»-и коргардони Озарбойҷон Илгар Наҷаф дода шуд; ҷоизаи беҳтарин филми кӯтоҳметраж ба филми «Киноман»-и коргардони қирғиз Аскар Нурахонулу расид. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/10/22/ |title=22/10/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> * [[25 октябр]] — дар хабарҳои расонаӣ оид ба нашри феҳристи «500 мусулмони маъруфи ҷаҳон» номи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] низ зикр гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20181025/abib-nurmuammedov-dar-rihati-500-nafar-musalmononi-marufi-dunyo |title=Ҳабиб Нурмуҳаммедов дар рӯйхати 500 нафар мусалмонони маъруфи дунё |website=Asia-Plus |date=25 октябри 2018 |publisher=Asia-Plus |language=tg |access-date=18 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://jumhuriyat.tj/print:page,1,7083-peshvoi-millat-dini-mubini-islom-dar-takimi-nizomi-omea-metavonad-nashi-sudmand-guzorad.html |title=Пешвои миллат: «Дини мубини ислом дар таҳкими низоми ҷомеа метавонад нақши судманд гузорад» |website=Ҷумҳурият |publisher=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=18 августи 2026 }}</ref> == [[Ноябр]] == * [[16 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маросими тантанавӣ агрегати якуми [[Неругоҳи барқи обии Роғун]]-ро ба кор даровард. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/11/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-yakumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/ |title=Маросими ба кор даровардани агрегати якуми Неругоҳи барқи обии «Роғун» |date=16 ноябри 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref> == [[Соли 2018]] == * [[соли 2018]] — «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» дар Тоҷикистон. <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-18/ |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани соли 2018 |date=29 декабри 2017 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tvt.tj/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston-dar-borai-soli-rushdi-sayyokhi-va-khunarkhoi-mardumi-elon |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани соли 2018 |date=29 декабри 2017 |publisher=Телевизиони Тоҷикистон |language=tg }}</ref> * [[соли 2018]] — Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028» оғоз гардид. <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/pga/72/event-latest/launch-of-the-international-decade-of-water-for-sustainable-development-2018-2028/ |title=Launch of the International Decade of Water for Sustainable Development 2018–2028 |date=22 March 2018 |publisher=United Nations |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/849767 |title=International Decade for Action, "Water for Sustainable Development", 2018–2028 |publisher=United Nations Digital Library |language=en }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2018}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Соли 2018]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] 7p6akc68v2jii0gw3vscl5de9xz72qo 0 38671 1485057 1484622 2026-08-27T20:43:07Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485057 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2019}} {{Оғози сол|2019}} == Рӯйдодҳо == * [[2 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Фармони №1170 '''солҳои 2019–2021-ро «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон вусъат додани рушди деҳот, сайёҳӣ ва дастгирии ҳунарҳои мардумӣ буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-elon-namudani-sol-oi-2019-2021/ |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани солҳои 2019-2021 |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kumitaizabon.tj/tg/content/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» |website=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Январ]] == * [[23 январ]] — маҷмӯаи суханрониҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони '''«О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» ба забони русӣ''' дар Душанбе ба нашр расид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20190123/nashri-kitobi-emomal-ramon-doir-ba-aoni-muosir-va-siyosati-hori |title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ |website=Asia-Plus |publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс» |date=23 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/ |title=Январи соли 2019 — бойгонии АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати ҷашни [[Сада]] табрикот ироа намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/ |title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/ |title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=27 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[27 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]], дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ, ҷашни [[Сада]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/ |title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=27 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[30 январ]] — тибқи Индекси дарки [[коррупсия]] барои [[соли 2018]], [[Тоҷикистон]] зинаи [[152]]-юмро ишғол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2018/index/geo |title=2018 Corruption Perceptions Index — Results |website=Transparency International |publisher=Transparency International |date=30 январи 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.transparency.org/en/publications/corruption-perceptions-index-2018 |title=Corruption Perceptions Index 2018 |website=Transparency International |publisher=Transparency International |date=30 январи 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Феврал]] == * [[16 феврал]] — тибқи маълумоти нашршудаи АМИТ «Ховар», [[Тоҷикистон]] аз рӯи афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ дар байни кишварҳои [[ИДМ]] пешсаф буд; афзоиши [[ММД]] 7,3 дарсадро ташкил дод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/ |title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=16 феврали 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[19 феврал]] — қоидаҳои нави бақайдгирӣ ва фурӯши [[симкорт|симкортҳо]] ҷорӣ гардиданд; [[шаҳрвандӣ|шаҳрвандони]] [[Тоҷикистон]] на бештар аз [[2]] [[симкорт]] гирифта метавонистанд ва барои бақайдгирӣ шиносномаи намунаи нав талаб карда мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20190219/oidaoi-navi-furshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kameraoi-video |title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео |website=Asia-Plus |publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс» |date=19 феврали 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Март]] == * [[2 март]] — [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] марҳалаи асосии бақайдгирии [[довталаб|довталабонро]] барои ИМД-2019 оғоз намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-o-z-shud/ |title=Маркази миллии тестӣ: Марҳилаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[7 март]] — Кӯҳҳои [[Помир|Помири]] Тоҷикистон ба рӯйхати '''«100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон»''' барои соли 2019 шомил гардида, дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором ҷойи сеюмро гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/ |title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд! |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=7 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[8 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи Модар табрикот ироа намуд ва саҳми занонро дар рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъкид кард.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-sa-mi-zanonu-bonuvoni-so-ibkor-dar-e-yo-namudanu-tara-dodani-unar-oi-mardum-baso-arzishmandu-nazarras-meboshad/ |title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон: «Саҳми занону бонувони соҳибкор дар эҳё намудану тараққӣ додани ҳунарҳои мардумӣ басо арзишманду назаррас мебошад» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=8 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[20 март]] — дар шаҳри [[Норак]] татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]]» оғоз гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/o-ozi-tatbi-i-loi-ai-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-norak34522/ |title=Оғози татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии Неругоҳи барқи обии Норак» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=20 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/results/2019/04/29/rehabilitation-of-the-nurek-hydropower-plant |title=Rehabilitation of the Nurek Hydropower Plant |website=World Bank |publisher=World Bank |language=en |access-date=19 августи 2026 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == [[Апрел]] == * [[2 апрел]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] '''«Роҳи танобӣ»''' аз [[Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ]] то [[Муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар Хуҷанд|Маҷмааи шоҳ Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] мавриди истифода қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/04/prezidenti-to-ikiston-emomal-rah-mon-ro-i-tanob-dar-sha-ri-hugsds-andro-iftito-namudand/ |title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Роҳи танобӣ»-ро дар шаҳри Хуҷанд ифтитоҳ намуданд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2 апрели 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/emomal-ra-mon-va-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-solnomai-peshvoi-millat-2019/ |title=Эмомалӣ Раҳмон ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (Солномаи Пешвои миллат — 2019) |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2020 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[8 апрел]] — дар мусобиқаи Гран-при [[Анталия]] оид ба [[дзюдо]] паҳлавони тоҷик [[Комроншоҳи Устопириён]] медали биринҷӣ ба даст овард; натиҷаи расмии мусобиқа нишон медиҳад, ки ӯ дар вазни то 90 кг ҷойи сеюмро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://www.ijf.org/athlete/10855/results?results_rank_group=all |title=Komronshokh USTOPIRIYON — Results |website=International Judo Federation |publisher=International Judo Federation |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/29866391.html |title=Комроншоҳ дар Гран-прии ҷудо дар Анталия медал гирифт |website=Радиои Озодӣ |publisher=RFE/RL |date=7 апрели 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Май]] == * [[16 май]]–[[17 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] Конфронси сатҳи баланд оид ба «Ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он, аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ва ҷиноятҳои муташаккил» баргузор гардид. Дар натиҷа '''«Эъломияи Душанбе»''' қабул шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/05/17/ |title=Аз рӯи натиҷаҳои конфронси сатҳи баланди мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он Эъломияи Душанбе қабул гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=17 майи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/counterterrorism/ |title=United Nations Office of Counter-Terrorism |website=United Nations |publisher=United Nations |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == Июн == * [[15 июн]] — дар шаҳри [[Душанбе]] таҳти раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳамоиши панҷуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё (МҲТБО) баргузор гардид. Дар он сарони давлатҳо ва ҳукуматҳо ва намояндагони кишварҳои иштирокчӣ ширкат намуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/06/elomiyai-pan-umin-sammiti-mashvarati-amkor-va-tadbir-oi-bovar-dar-osiyo-nazari-umum-ba-minta-ai-amntar-va-shukufotari-m-tbo/ |title=Эъломияи панҷумин саммити Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=15 июни 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.s-cica.org/ |title=Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia |website=CICA |publisher=CICA Secretariat |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[15 июн]] — Президенти Ҷумҳурии Мардумии Чин [[Си Ҷинпин]] бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад ва миёни Тоҷикистону Чин як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/event/%27news/7022 |title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=15 июни 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ |title=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |website=Ministry of Foreign Affairs of China |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Август]] == * [[6 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар [[ноҳияи Балҷувон]] роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалингро мавриди истифода қарор дод.<ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20190806/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud-1029584175.html |title=Роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалинг кушода шуд |website=Sputnik Тоҷикистон |publisher=Sputnik Тоҷикистон |date=6 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-faolonu-sokinoni-no-iyai-bal-uvon/ |title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо фаъолону сокинони ноҳияи Балҷувон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=6 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[23 август]] — дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)]] оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» расман оғоз гардид. Дар доираи лоиҳа таҷдиди шаш агрегати нерӯгоҳ пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/o-ozi-kor-oi-ta-didu-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-ajro-um/ |title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=23 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/projects/42358-014/main |title=Tajikistan: Rehabilitation of Kairakkum Hydropower Plant |website=Asian Development Bank |publisher=Asian Development Bank |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[27 август]] — дар [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ|ноҳияи Исмоили Сомонии]] шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма» ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/ |title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=27 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/27/ |title=27/08/2019 — АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[31 август]] — Ансамбли фолклории «Бадахшон» дар Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ» дар шаҳри [[Самарқанд]] миёни 28 [[ансамбл]] ва гурӯҳи эҷодӣ сазовори ҷойи сеюм гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/ |title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=31 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[9 сентябр]] — агрегати дуюми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ба кор дароварда шуд. Маросими ба кор даровардани агрегат бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/ |title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=9 сентябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/09/amomadi-tantanav-ba-iftihori-28-solagii-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-va-o-ozi-kori-agregati-duyumi-ner-go-i-bar-i-obii-ro-un/ |title=Ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 28-солагии Истиқлолияти давлатӣ ва оғози кори агрегати дуюми НБО «Роғун» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=9 сентябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/09/10/world-bank-group-supports-energy-and-economic-development-in-tajikistan |title=World Bank Group Supports Energy and Economic Development in Tajikistan |website=World Bank |publisher=World Bank |date=10 сентябри 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[11 сентябр]] — дар шаҳри [[Кӯлоб]] бо гузоштани санги асос сохтмони қитъаи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» оғози расмӣ бахшида шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/09/o-ozi-navsozii-ro-i-k-lob-shamsiddin-sho-in-bo-ishtiroki-prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon/ |title=Оғози навсозии роҳи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=11 сентябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/projects/44421-024/main |title=Tajikistan: Dushanbe-Uzbekistan Border Road Improvement Project |website=Asian Development Bank |publisher=Asian Development Bank |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Октябр]] == * [[16 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи авф»'''-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Лоиҳа ба муносибати 25-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/10/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-loi-ai-onuni-um-urii-to-ikiston-dar-borai-avf-ro-ba-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-peshni-od-namudand/ |title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф»-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуданд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=16 октябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/ |title=Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=ADLIA |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[24 октябр]] — [[Бонки Ҷаҳонӣ]] дар гузориши «Doing Business 2020» хабар дод, ки [[Тоҷикистон]] бо ҷойи 106-ум аз 190 иқтисод дар қатори даҳ иқтисоди аз ҳама беҳтаршудаи ҷаҳон қарор гирифтааст.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate |title=Doing Business 2020 Records Important Results in Tajikistan’s Emergent Reform Program to Improve the Business Climate |website=World Bank |publisher=World Bank |date=24 October 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 |accessdate=2026-08-19 |archivedate=2026-05-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260511021829/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://documents.worldbank.org/curated/en/703921575350150410/pdf/Doing-Business-2020-Comparing-Business-Regulation-in-190-Economies-Economy-Profile-of-Tajikistan.pdf |title=Doing Business 2020 — Economy Profile: Tajikistan |website=World Bank |publisher=World Bank |date=2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Ноябр]] == * [[6 ноябр]] — дар Тоҷикистон 25-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Дар шаҳри Душанбе маҷлиси тантанавӣ баргузор шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар он суханронӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/11/konstitutsiya-sho-sutun-va-murrifi-davlatu-millat-sanadi-ta-dirsoz-va-tajinkunandai-ro-i-peshrafti-on-ast999/ |title=Конститутсия — шоҳсутун ва муаррифи давлату миллат, санади тақдирсоз ва таъйинкунандаи роҳи пешрафти он аст |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=4 ноябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Декабр]] == * [[4 декабр]] — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ барои [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] таъин гардид; интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[27 март|27 марти]] [[соли 2020]] пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-dar-ravandi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-to-ikiston-46-avzai-intihobot-tashkil-karda-meshavand/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Дар раванди баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон 46 ҳавзаи интихоботӣ ташкил карда мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=7 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-baroi-ar-yak-izbi-siyos-to-40-da-i-a-va-ti-efiri-rojgon-peshbin-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020: Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ барои ҳар як ҳизби сиёсӣ то 40 дақиқа вақти эфири ройгон пешбинӣ намуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=16 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[26 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми навбатии худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд]].<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston/ |title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/emomal-ra-mon-sharti-mu-imi-ba-dast-ovardani-muvaffa-iyat-dar-muboriza-bo-terrorizm-va-ekstremizm-faoliyati-amo-angshudavu-bosamari-ma-omoti-ifzi-u-u-ast/ |title=Эмомалӣ Раҳмон: «Шарти муҳими ба даст овардани муваффақият дар мубориза бо терроризм ва экстремизм фаъолияти ҳамоҳангшудаву босамари мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аст» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/68|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-04-23}}</ref> * [[26 декабр]] — зимни ироаи Паём [[соли 2020]] бо мавзӯи «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/26/ |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[26 декабр]] — [[Шоири халқии Тоҷикистон]] [[Муҳаммад Ғоиб]] барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/26/ |title=Дастовардҳои соли 2019. Муҳаммад Ғоиб барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2019}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|3}} [[Гурӯҳ:Соли 2019]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] azfim4mpjykicfuzk8vymg1icoz76av 0 38673 1485058 1484467 2026-08-27T20:43:09Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485058 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2020}} {{Новбарии сада|21}} {{Мавзӯъҳои сол|2020}} == Рӯйдодҳо == * '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/event/missives |title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/constitution |title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/ |title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=2019-12-26 |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> == [[январ]] == * [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> == [[феврал]] == * [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[март]]== * [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[апрел]] == * [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[май]] == * [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> == [[июн]] == * [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[июл]] == * [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[август]] == * [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/ |title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат |website=АМИТ «Ховар» |date=2020-08-11 |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/ |title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт» |website=АМИТ «Ховар» |date=2020-08-03 |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/25010 |title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> == [[сентябр]] == * [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[октябр]] == * Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[ноябр]] == * [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[декабр]] == * [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[25 декабр]]— Дар доираи корҳои созандагӣ ва татбиқи ҳадафи стратегии саноатикунонии босуръати кишвар дар минтақаи саноатии шаҳри [[Левакант]] корхонаҳои нави истеҳсолӣ ва як қатор иншооти соҳаи маориф мавриди истифода қарор гирифтанд. Раванди бунёди корхонаҳои нави саноатӣ ҳамчун қисми сиёсати давлатии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/22136 |title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоӣ |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/25010 |title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> * [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref> * [[Соли 2020]] — дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 300 корхонаю коргоҳи нави саноатӣ бо 6500 ҷойи нави корӣ мавриди истифода супорида шуд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/25010 |title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Соли 2020]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]] pcdj5vwea7drr12645p207mbztu6t5a 0 58359 1485141 1278773 2026-08-28T09:52:16Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Додохон Эгамзода]] to [[Додохони Эгамзод]] 1278773 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Додохон Эгамзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 01.04.1951 |зодгоҳ = |таърихи марг = |маҳалли марг = |шаҳрвандӣ = |навъи фаъолият = рӯзноманигор,нависанда |солҳои фаъолият = |самт = |жанр = |забони осор = |дебют = |ҷоизаҳо = |мукофотҳо = |сайт = |викитека = |викигуфтовард = |викианбор = |имзо = }} '''Додохон Эгамзода''' - нависанда ва рӯзноманигори тоҷик.<ref>Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, прогноз погоды на 1 апреля 2014 года (Азия Плюс) http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140810055729/http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda |date=2014-08-10 }}</ref> == Зиндагинома == == Эҷодиёт == == Сарчашма == <references/> [[Гурӯҳ:FootBot:FBT002A]] {{bio-stub}} o6tu7iv5zvpf3idjhy0t2qu3rohpy2l 1485145 1485141 2026-08-28T10:01:58Z VASHGIRD 8035 1485145 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Додохон Эгамзод |номи аслӣ = |тасвир = |паҳнои тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Додохон Эгамов |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 01.04.1951 |зодгоҳ = Ворух, {{Зодгоҳ|ноҳияи Исфара}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{рӯзноманигор|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1973—то ҳол |самт = |жанр = [[ҳаҷв]], [[қисса]], [[ҳикоя]], [[эссе]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Ордени Шараф]] дараҷаи II<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Додохон Эгамзод''' (аслиаш ''Додохон Эгамзода''; тав. [[1 апрел]]и [[1951]], деҳаи [[Ворух]], [[Ноҳияи Исфара|ноҳияи Исфара]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[нависанда]], [[ҳаҷвнигор]] ва [[рӯзноманигор]]и тоҷик<ref>Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, прогноз погоды на 1 апреля 2014 года (Азия Плюс) http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140810055729/http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda |date=2014-08-10 }}</ref>, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (аз 1976) ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1988). == Зиндагинома == Додохон Эгамзод 1 апрели соли 1951 дар деҳаи [[Ворух]]и ноҳияи Исфара ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа (1969), ба шуъбаи рӯзноманигории факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуда, онро соли 1974 хатм кардааст. == Фаъолияти меҳнатӣ ва рӯзноманигорӣ == Фаъолияти меҳнатиашро аз августи соли 1973 ҳамчун ходими адабии рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» оғоз намудааст: * **1975** (феврал — август) — лектори Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * **1975—1980** — мухбири «Комсомоли Тоҷикистон» дар вилояти Ленинобод (Суғд); * **1980—1989** — мухбир ва котиби масъули рӯзномаи «Адабиёт ва санъат»; * **1989—1991** — сармуҳаррири рӯзномаи «Паёми Душанбе»; * **1991—1992** — муовини аввали сармуҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистон»; * **1999—2007** — сармуҳаррири рӯзномаи «Нилуфар» ва ҳамзамон сармуҳаррири «Сухани халқ» (нашрияи Кумитаи иҷроияи вилоятии ҲХДТ дар вилояти Суғд); * Аз **августи соли 2007** — сармуҳаррири маҷаллаи «Ноҳид» ва бунёдгузори нашрияҳои «Саломат бошед!», «Лочин», «Лаку Пак» ва «Ганҷи Ворух». Дар Маҷлиси машваратии адибони ҷавони шӯравӣ (Маскав, 1984), Ҳамоиши VIII байналмилалии ҳаҷвнигорон (Габрово, Булғористон, 1988) ва чандин фестивалҳои «Юморина» дар шаҳри Одесса ширкат ورзидааст. == Эҷодиёт == Муаллифи маҷмӯаҳои қиссаву ҳикояҳои ҳаҷвӣ ва публисистӣ: * «Караван улыбок» (1986) * «Лабханди Нодир» (1987) * «Гаҳворабахш ё худ қиссаи зангирии худам» * «Лангари бозсозӣ» (1989) * «1001 ханда» (1992) * «Парастуи рамида» * «Муҳаббати думбурида ё худ тафсири ишқи гулдухтар ё гулписар» * «Балогардон ё худ пораҳо аз хотираҳои як нависанда дар бораи се президент» (2013) == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II * Нишони [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] * Медали ҷашнии «100-солагии матбуоти тоҷик» == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] d9jnk09tiy0c59jkth94r3ayjru8427 1485146 1485145 2026-08-28T10:02:36Z VASHGIRD 8035 /* Фаъолияти меҳнатӣ ва рӯзноманигорӣ */ 1485146 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Додохон Эгамзод |номи аслӣ = |тасвир = |паҳнои тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Додохон Эгамов |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 01.04.1951 |зодгоҳ = Ворух, {{Зодгоҳ|ноҳияи Исфара}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{рӯзноманигор|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1973—то ҳол |самт = |жанр = [[ҳаҷв]], [[қисса]], [[ҳикоя]], [[эссе]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Ордени Шараф]] дараҷаи II<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Додохон Эгамзод''' (аслиаш ''Додохон Эгамзода''; тав. [[1 апрел]]и [[1951]], деҳаи [[Ворух]], [[Ноҳияи Исфара|ноҳияи Исфара]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[нависанда]], [[ҳаҷвнигор]] ва [[рӯзноманигор]]и тоҷик<ref>Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, прогноз погоды на 1 апреля 2014 года (Азия Плюс) http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140810055729/http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda |date=2014-08-10 }}</ref>, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (аз 1976) ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1988). == Зиндагинома == Додохон Эгамзод 1 апрели соли 1951 дар деҳаи [[Ворух]]и ноҳияи Исфара ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа (1969), ба шуъбаи рӯзноманигории факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуда, онро соли 1974 хатм кардааст. == Фаъолияти корӣ == Фаъолияти меҳнатиашро аз августи соли 1973 ҳамчун ходими адабии рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» оғоз намудааст: * 1975 (феврал — август) — лектори Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1975—1980 — мухбири «Комсомоли Тоҷикистон» дар вилояти Ленинобод (Суғд); * 1980—1989 — мухбир ва котиби масъули рӯзномаи «Адабиёт ва санъат»; * 1989—1991 — сармуҳаррири рӯзномаи «Паёми Душанбе»; * 1991—1992 — муовини аввали сармуҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистон»; * 1999—2007 — сармуҳаррири рӯзномаи «Нилуфар» ва ҳамзамон сармуҳаррири «Сухани халқ» (нашрияи Кумитаи иҷроияи вилоятии ҲХДТ дар вилояти Суғд); * Аз августи соли 2007 — сармуҳаррири маҷаллаи «Ноҳид» ва бунёдгузори нашрияҳои «Саломат бошед!», «Лочин», «Лаку Пак» ва «Ганҷи Ворух». Дар Маҷлиси машваратии адибони ҷавони шӯравӣ (Маскав, 1984), Ҳамоиши VIII байналмилалии ҳаҷвнигорон (Габрово, Булғористон, 1988) ва чандин фестивалҳои «Юморина» дар шаҳри Одесса ширкат ورзидааст. == Эҷодиёт == Муаллифи маҷмӯаҳои қиссаву ҳикояҳои ҳаҷвӣ ва публисистӣ: * «Караван улыбок» (1986) * «Лабханди Нодир» (1987) * «Гаҳворабахш ё худ қиссаи зангирии худам» * «Лангари бозсозӣ» (1989) * «1001 ханда» (1992) * «Парастуи рамида» * «Муҳаббати думбурида ё худ тафсири ишқи гулдухтар ё гулписар» * «Балогардон ё худ пораҳо аз хотираҳои як нависанда дар бораи се президент» (2013) == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II * Нишони [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] * Медали ҷашнии «100-солагии матбуоти тоҷик» == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] kdf0doqlbmvncsylg5tya0j7aw53vp6 1485147 1485146 2026-08-28T10:04:03Z VASHGIRD 8035 /* Эзоҳ */ 1485147 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Додохон Эгамзод |номи аслӣ = |тасвир = |паҳнои тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Додохон Эгамов |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 01.04.1951 |зодгоҳ = Ворух, {{Зодгоҳ|ноҳияи Исфара}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{рӯзноманигор|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1973—то ҳол |самт = |жанр = [[ҳаҷв]], [[қисса]], [[ҳикоя]], [[эссе]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Ордени Шараф]] дараҷаи II<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Додохон Эгамзод''' (аслиаш ''Додохон Эгамзода''; тав. [[1 апрел]]и [[1951]], деҳаи [[Ворух]], [[Ноҳияи Исфара|ноҳияи Исфара]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[нависанда]], [[ҳаҷвнигор]] ва [[рӯзноманигор]]и тоҷик<ref>[http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, прогноз погоды на 1 апреля 2014 года (Азия Плюс)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140810055729/http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda |date=2014-08-10 }}</ref>, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (аз 1976) ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1988). == Зиндагинома == Додохон Эгамзод 1 апрели соли 1951 дар деҳаи [[Ворух]]и ноҳияи Исфара ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа (1969), ба шуъбаи рӯзноманигории факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуда, онро соли 1974 хатм кардааст. == Фаъолияти корӣ == Фаъолияти меҳнатиашро аз августи соли 1973 ҳамчун ходими адабии рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» оғоз намудааст: * 1975 (феврал — август) — лектори Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1975—1980 — мухбири «Комсомоли Тоҷикистон» дар вилояти Ленинобод (Суғд); * 1980—1989 — мухбир ва котиби масъули рӯзномаи «Адабиёт ва санъат»; * 1989—1991 — сармуҳаррири рӯзномаи «Паёми Душанбе»; * 1991—1992 — муовини аввали сармуҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистон»; * 1999—2007 — сармуҳаррири рӯзномаи «Нилуфар» ва ҳамзамон сармуҳаррири «Сухани халқ» (нашрияи Кумитаи иҷроияи вилоятии ҲХДТ дар вилояти Суғд); * Аз августи соли 2007 — сармуҳаррири маҷаллаи «Ноҳид» ва бунёдгузори нашрияҳои «Саломат бошед!», «Лочин», «Лаку Пак» ва «Ганҷи Ворух». Дар Маҷлиси машваратии адибони ҷавони шӯравӣ (Маскав, 1984), Ҳамоиши VIII байналмилалии ҳаҷвнигорон (Габрово, Булғористон, 1988) ва чандин фестивалҳои «Юморина» дар шаҳри Одесса ширкат ورзидааст. == Эҷодиёт == Муаллифи маҷмӯаҳои қиссаву ҳикояҳои ҳаҷвӣ ва публисистӣ: * «Караван улыбок» (1986) * «Лабханди Нодир» (1987) * «Гаҳворабахш ё худ қиссаи зангирии худам» * «Лангари бозсозӣ» (1989) * «1001 ханда» (1992) * «Парастуи рамида» * «Муҳаббати думбурида ё худ тафсири ишқи гулдухтар ё гулписар» * «Балогардон ё худ пораҳо аз хотираҳои як нависанда дар бораи се президент» (2013) == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II * Нишони [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] * Медали ҷашнии «100-солагии матбуоти тоҷик» == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] g26hfz62vtxji1vq35ke75l0m83cflp 1485148 1485147 2026-08-28T10:04:52Z VASHGIRD 8035 1485148 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Додохон Эгамзод |номи аслӣ = |тасвир = |паҳнои тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Додохон Эгамов |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 01.04.1951 |зодгоҳ = Ворух, {{Зодгоҳ|ноҳияи Исфара}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{рӯзноманигор|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1973—то ҳол |самт = |жанр = [[ҳаҷв]], [[қисса]], [[ҳикоя]], [[эссе]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Ордени Шараф]] дараҷаи II<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Додохон Эгамзод''' (''Додохон Эгамов''; зод. [[1 апрел]]и [[1951]], деҳаи [[Ворух]], [[Ноҳияи Исфара|ноҳияи Исфара]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[нависанда]], [[ҳаҷвнигор]] ва [[рӯзноманигор]]и тоҷик<ref>[http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, прогноз погоды на 1 апреля 2014 года (Азия Плюс)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140810055729/http://news.tj/ru/news/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsy-sobytii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2014-goda |date=2014-08-10 }}</ref>, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (аз 1976) ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1988)<ref>{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%d1%8d%d0%b3%d0%b0%d0%bc%d0%b7%d0%be%d0%b4-%d0%b4%d0%be%d0%b4%d0%be%d1%85%d0%be%d0%bd/|title=ЭГАМЗОД ДОДОХОН|publisher=Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-08-28}}</ref>. == Зиндагинома == Додохон Эгамзод 1 апрели соли 1951 дар деҳаи [[Ворух]]и ноҳияи Исфара ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа (1969), ба шуъбаи рӯзноманигории факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуда, онро соли 1974 хатм кардааст. == Фаъолияти корӣ == Фаъолияти меҳнатиашро аз августи соли 1973 ҳамчун ходими адабии рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» оғоз намудааст: * 1975 (феврал — август) — лектори Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1975—1980 — мухбири «Комсомоли Тоҷикистон» дар вилояти Ленинобод (Суғд); * 1980—1989 — мухбир ва котиби масъули рӯзномаи «Адабиёт ва санъат»; * 1989—1991 — сармуҳаррири рӯзномаи «Паёми Душанбе»; * 1991—1992 — муовини аввали сармуҳаррири рӯзномаи «Тоҷикистон»; * 1999—2007 — сармуҳаррири рӯзномаи «Нилуфар» ва ҳамзамон сармуҳаррири «Сухани халқ» (нашрияи Кумитаи иҷроияи вилоятии ҲХДТ дар вилояти Суғд); * Аз августи соли 2007 — сармуҳаррири маҷаллаи «Ноҳид» ва бунёдгузори нашрияҳои «Саломат бошед!», «Лочин», «Лаку Пак» ва «Ганҷи Ворух». Дар Маҷлиси машваратии адибони ҷавони шӯравӣ (Маскав, 1984), Ҳамоиши VIII байналмилалии ҳаҷвнигорон (Габрово, Булғористон, 1988) ва чандин фестивалҳои «Юморина» дар шаҳри Одесса ширкат ورзидааст. == Эҷодиёт == Муаллифи маҷмӯаҳои қиссаву ҳикояҳои ҳаҷвӣ ва публисистӣ: * «Караван улыбок» (1986) * «Лабханди Нодир» (1987) * «Гаҳворабахш ё худ қиссаи зангирии худам» * «Лангари бозсозӣ» (1989) * «1001 ханда» (1992) * «Парастуи рамида» * «Муҳаббати думбурида ё худ тафсири ишқи гулдухтар ё гулписар» * «Балогардон ё худ пораҳо аз хотираҳои як нависанда дар бораи се президент» (2013) == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II * Нишони [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] * Медали ҷашнии «100-солагии матбуоти тоҷик» == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] lnsso9j6utmjy234xbcalf7siun2h0r 0 59041 1485149 1387171 2026-08-28T10:11:22Z VASHGIRD 8035 1485149 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Юсуфҷон}} {{Ҳамнасабҳо|Аҳмадзода}} {{Адиб |ном = Юсуфҷон Аҳмадзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 29.12.1947 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Конибодом}}, [[Вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{тарҷумон|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}}, {{шоир|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1965—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[афсона]], [[қисса]], [[роман]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Ордени Шараф]] (2002)<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] (1999)<br>[[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2011) |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Юсуфҷон Аҳмадзода''' (зод. [[29 декабр]]и [[1947]], деҳоти Пӯлодон, [[ноҳияи Конибодом]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шоир]], [[нависанда]], [[тарҷумон]], [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1980) ва [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (аз 2000). == Зиндагинома == Юсуфҷон Аҳмадзода 29 декабри соли 1947 дар деҳоти Пӯлодони ноҳияи Конибодом таваллуд ёфтааст. Соли 1965, баъди хатми мактаби миёнаи зодгоҳаш, таҳсилро дар факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] идома дода, ҳамзамон дар нашриёти «Ирфон» машғули кори ноширӣ гардидааст. Дар тӯли беш аз чилу ҳафт соли заҳмат дар соҳаи нашриёт аз дараҷаи мусаҳҳеҳӣ то мақоми муҳаррири хурду муҳаррири калон, мудири шуъба ва ҷонишини раиси нашриёти «Адиб» камол ёфтааст. Сипас ҳамчун муовини раиси нашриёти «Адабиёти бачагон» фаъолият намудааст. Ҳамчун шоир ва нависандаи кӯдакону калонсолон шинохта шуда, суруду таронаҳо ва ғазалу рубоиҳо месарояд. == Эҷодиёт == Нахустин маҷмӯаи ашъораш «Туҳфаҳо» соли 1978 чоп шудааст. Минбаъд шеъру достон ва қиссаву афсонаҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Мурғобӣ, чӣ мекобӣ?!» (1981), «Хурсандӣ» (1982), «Ҳулбӯ» (1987), «Садсола шав-е, дурроҷ!» (1989), «Панҷоҳ барг» (1996), «Марзи баланд» (1997), «Оинаи дидор» (1999), «Мӯрчае дона ёфт…» (2003), «Абри сафед» (2003), «Хумори ишқ» (2004), «Наҷвои хӯшаҳо» (2007), «Дар хаймаи Хайём» (2011), «Хурӯсаки тоҷбасар», «Офтоби сарам», «Ситорачаҳои барфӣ» (2013) мунташир гардидаанд. Соли 2001 қисми якуми романи таърихии ӯ «Ҳафт рӯъё» ва соли 2010 романи «Ишқи духтари кулаҳпӯш» ба нашр расиданд. === Тарҷумонӣ === Баробари таълифи асарҳои манзуму мансур, дар тарҷумаи осори адибони маъруфи ҷаҳон — [[Бародарон Гримм]], [[Иван Бунин]], [[Ҳанс Кристиан Андерсен]], [[Вилелм Ҳауфф]], [[Корней Чуковский]], [[Самуил Маршак]], П. Муъмин, [[Агния Барто]], В. Бубнис, А. Валтон, Л. Тудев ва дигарон саҳми арзанда гузоштааст. == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Ордени Шараф (Тоҷикистон)|Ордени Шараф]] (2002) * [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] (1999) * [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2011) == Осор == * Туҳфаҳо (1978) * Мурғобӣ, чӣ мекобӣ?! (1981) * Хурсандӣ (1982) * Ҳулбӯ (1987) * Садсола шав-е, дурроҷ! (1989) * Панҷоҳ барг (1996) * Марзи баланд (1997) * Оинаи дидор (1999) * Ҳафт рӯъё (роман, 2001) * Мӯрчае дона ёфт… (2003) * Абри сафед (2003) * Хумори ишқ (2004) * Наҷвои хӯшаҳо (2007) * Ишқи духтари кулаҳпӯш (роман, 2010) * Дар хаймаи Хайём (2011) * Хурӯсаки тоҷбасар (2013) * Офтоби сарам (2013) * Ситорачаҳои барфӣ (2013) == Адабиёт == * ''Адибони Тоҷикистон'' (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ). / Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе: «Адиб», 2014. — с. 48. — ISBN 978-99947-2-379-9. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20160305072817/http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/10776-yusufjon-ahmadzoda-dar-jodai-adabijot-namekhoham-ki-autsayder-bosham.html Юсуфҷон Аҳмадзода: «Дар ҷодаи адабиёт намехоҳам, ки аутсайдер бошам» // Рӯзгор] [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] kqv2nsd4gdqts405ug5b5hwgi0jyoh1 1485150 1485149 2026-08-28T10:11:44Z VASHGIRD 8035 /* Осор */ 1485150 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Юсуфҷон}} {{Ҳамнасабҳо|Аҳмадзода}} {{Адиб |ном = Юсуфҷон Аҳмадзода |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 29.12.1947 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Конибодом}}, [[Вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{тарҷумон|Тоҷикистон}}, {{нависанда|Тоҷикистон}}, {{шоир|Тоҷикистон}} |солҳои фаъолият = 1965—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[афсона]], [[қисса]], [[роман]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = |ҷоизаҳо = [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Ордени Шараф]] (2002)<br>[[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] (1999)<br>[[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2011) |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Юсуфҷон Аҳмадзода''' (зод. [[29 декабр]]и [[1947]], деҳоти Пӯлодон, [[ноҳияи Конибодом]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шоир]], [[нависанда]], [[тарҷумон]], [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1980) ва [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (аз 2000). == Зиндагинома == Юсуфҷон Аҳмадзода 29 декабри соли 1947 дар деҳоти Пӯлодони ноҳияи Конибодом таваллуд ёфтааст. Соли 1965, баъди хатми мактаби миёнаи зодгоҳаш, таҳсилро дар факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] идома дода, ҳамзамон дар нашриёти «Ирфон» машғули кори ноширӣ гардидааст. Дар тӯли беш аз чилу ҳафт соли заҳмат дар соҳаи нашриёт аз дараҷаи мусаҳҳеҳӣ то мақоми муҳаррири хурду муҳаррири калон, мудири шуъба ва ҷонишини раиси нашриёти «Адиб» камол ёфтааст. Сипас ҳамчун муовини раиси нашриёти «Адабиёти бачагон» фаъолият намудааст. Ҳамчун шоир ва нависандаи кӯдакону калонсолон шинохта шуда, суруду таронаҳо ва ғазалу рубоиҳо месарояд. == Эҷодиёт == Нахустин маҷмӯаи ашъораш «Туҳфаҳо» соли 1978 чоп шудааст. Минбаъд шеъру достон ва қиссаву афсонаҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Мурғобӣ, чӣ мекобӣ?!» (1981), «Хурсандӣ» (1982), «Ҳулбӯ» (1987), «Садсола шав-е, дурроҷ!» (1989), «Панҷоҳ барг» (1996), «Марзи баланд» (1997), «Оинаи дидор» (1999), «Мӯрчае дона ёфт…» (2003), «Абри сафед» (2003), «Хумори ишқ» (2004), «Наҷвои хӯшаҳо» (2007), «Дар хаймаи Хайём» (2011), «Хурӯсаки тоҷбасар», «Офтоби сарам», «Ситорачаҳои барфӣ» (2013) мунташир гардидаанд. Соли 2001 қисми якуми романи таърихии ӯ «Ҳафт рӯъё» ва соли 2010 романи «Ишқи духтари кулаҳпӯш» ба нашр расиданд. === Тарҷумонӣ === Баробари таълифи асарҳои манзуму мансур, дар тарҷумаи осори адибони маъруфи ҷаҳон — [[Бародарон Гримм]], [[Иван Бунин]], [[Ҳанс Кристиан Андерсен]], [[Вилелм Ҳауфф]], [[Корней Чуковский]], [[Самуил Маршак]], П. Муъмин, [[Агния Барто]], В. Бубнис, А. Валтон, Л. Тудев ва дигарон саҳми арзанда гузоштааст. == Ҷоизаҳо == * [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Ордени Шараф]] (2002) * [[Аълочии матбуоти Тоҷикистон]] (1999) * [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2011) == Осор == * Туҳфаҳо (1978) * Мурғобӣ, чӣ мекобӣ?! (1981) * Хурсандӣ (1982) * Ҳулбӯ (1987) * Садсола шав-е, дурроҷ! (1989) * Панҷоҳ барг (1996) * Марзи баланд (1997) * Оинаи дидор (1999) * Ҳафт рӯъё (роман, 2001) * Мӯрчае дона ёфт… (2003) * Абри сафед (2003) * Хумори ишқ (2004) * Наҷвои хӯшаҳо (2007) * Ишқи духтари кулаҳпӯш (роман, 2010) * Дар хаймаи Хайём (2011) * Хурӯсаки тоҷбасар (2013) * Офтоби сарам (2013) * Ситорачаҳои барфӣ (2013) == Адабиёт == * ''Адибони Тоҷикистон'' (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ). / Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе: «Адиб», 2014. — с. 48. — ISBN 978-99947-2-379-9. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://web.archive.org/web/20160305072817/http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/10776-yusufjon-ahmadzoda-dar-jodai-adabijot-namekhoham-ki-autsayder-bosham.html Юсуфҷон Аҳмадзода: «Дар ҷодаи адабиёт намехоҳам, ки аутсайдер бошам» // Рӯзгор] [[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] iumowkbwl5xatrj3b9neh4ybpyovbrt 0 59123 1485073 1411775 2026-08-27T23:51:16Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485073 wikitext text/x-wiki Дар поён номгузориҳои навини шаҳрҳои [[Тоҷикистон]] оварда шудаанд: [[File:Биноҳои Душанбе.jpg|thumb|Биноҳои муосири ш. Душанбе]] * Душанбе → Душанбе-Бозор → Душанбе (Дюшамбе) → [[Сталинобод]] (1929) → [[Душанбе]](1961)<ref>{{Cite web |url=http://nashtajikistan.ru/goroda.php |title=Города Таджикистана |accessdate=2015-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140315185745/http://nashtajikistan.ru/goroda.php |archivedate=2014-03-15 }}</ref> * Хуҷанд (Хоҷент) → [[Ленинобод]] (1939) → [[Хуҷанд]] (1991)<ref>{{Cite web |url=http://www.tajikistan.orexca.com/rus/khujand_city.shtml |title=Города Таджикистана, Худжанд |accessdate=2015-11-23 |archivedate=2015-11-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124131659/http://www.tajikistan.orexca.com/rus/khujand_city.shtml }}</ref> * Исфисор → Стансияи Ленинобод (1936) → Советобод (1962-1964) → Хуҷанд (1964) → Советобод (1964-1978) → Ғафуров * Устуршана → Ӯротеппа →[[Истаравшан]] (2000)<ref>{{Cite web |url=http://www.tajikistan.orexca.com/rus/istaravshan_city.shtml |title=Города Таджикистана, Истаравшан |accessdate=2015-11-23 |archivedate=2016-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161026065252/http://tajikistan.orexca.com/rus/istaravshan_city.shtml }}</ref> * Янгибозор → Орҷонекидзеобод (1936) → Кофарниҳон (1992) → [[Ваҳдат]] (2003) * Табошар → [[Истиқлол (шаҳр)| Истиқлол]] (2012)<ref>{{Cite web |url=http://www.gezitter.org/society/10671_zamena_nepriyatnyih_toponimov_na_severe_tadjikistana/ |title=Замена «неприятных» топонимов на севере Таджикистана |accessdate=2015-11-23 |archivedate=2015-11-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124140430/http://www.gezitter.org/society/10671_zamena_nepriyatnyih_toponimov_na_severe_tadjikistana/ }}</ref> * Регар → [[Турсунзода (шаҳр)|Турсунзода]] (1978)<ref>{{Cite web |url=http://nashtajikistan.ru/gorod_tursunzade.php |title=Города Таджикистана, город Турсунзаде |accessdate=2015-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124092403/http://nashtajikistan.ru/gorod_tursunzade.php |archivedate=2015-11-24 }}</ref> * Сотсгород 6 (1941) → Чкалов (1944) → Чкаловск (1956) → [[Бӯстон|Бӯстон (шаҳр)]] (2016)<ref name="news.tj">{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |title=Тағйири номи як шаҳр дар Тоҷикистон чӣ арзиш дорад? |accessdate=2016-05-09 |archiveurl=https://archive.today/20160308115206/http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |archivedate=2016-03-08 }}</ref> * Калининобод → [[Сарбанд]] (1996) → [[Леваканд]] (2018) * Хуҷанд (1957—1962) → Қайроққум → Ориёнкант (2015)<ref>[http://www.sogd-pravda.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=945:2015-07-01-07-17-56&catid=62:2013-02-27-08-42-30&Itemid=91 Информационное сообщение о второй сессии Маджлиса народных депутатов Согдийской области]</ref> → [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] (2016)<ref name="news.tj"/> * Аҷинатеппа (Лоғмон) → Қурғонтеппа → [[Бохтар (шаҳр)|Бохтар]] * [[Ноҳияи Ҳисор]] → шаҳри Ҳисор (2016)<ref name="news.tj"/> == Собиқ шаҳрҳо == * [[Ғафуров]] — шаҳр то соли 1978, шаҳрак ва аз соли 1999 боз шаҳр. * [[Ҳисор]] — шаҳр 1993—2005, холо шаҳрак. * [[Навобод]] — шаҳр 1950—1959, холо шаҳрак. * [[Панҷ]] — шаҳр то соли 1953, холо шаҳрак. * [[Шӯроб]] — шаҳр 1952—2007, холо шаҳрак. == Нигаред низ == * [[Шаҳрҳои Тоҷикистон]] == Манобеъ == <references/> [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Феҳрист:Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Феҳристи шаҳрҳои Тоҷикистон‎]] [[Гурӯҳ:Феҳристи шаҳрҳо]] msufoxfxu4zyhbk9awbcvqvzk9gb15b 0 60354 1485093 1484503 2026-08-28T00:23:51Z Zosya95 54344 1485093 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо |hex=808080 |r=128|g=128|b=128 |c=0|m=0|y=0|k=50 |h=0|s=0|v=50 }} '''Xокистарранг''' — рангест байни [[сиёҳ]] ва [[сафед]]. Ин ранги бетараф ё акроматикӣ аст, ки маънояш айнан, ки ба он як ранги аст» бе ранги." Ин ранги осмони-абрӣ мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{color-stub}} {{Тобишҳои хокистарранг}} o3o8ukipiitkl380deqna4omzycvs24 0 112169 1485136 1279447 2026-08-28T09:42:26Z VASHGIRD 8035 1485136 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Файзи Ашӯр |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = Файзи Ашӯр |таърихи таваллуд = 07.11.1965 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб}}, [[Вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[драматург]] |солҳои фаъолият = 1990—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[драматургия]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]]<br>Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин<br>Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Медали «Хидмати шоиста»]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Файзи Ашӯр''' (зод. [[7 ноябр]]и [[1965]], [[Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[драматург]]и тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1996). == Зиндагинома == Файзи Ашӯр 7 ноябри соли 1965 дар шаҳри [[Кӯлоб]], дар оилаи Шоири халқии Тоҷикистон [[Ашӯр Сафар]] ба дунё омадааст. Соли 1983 мактаби миёнаи №9-и шаҳри Кӯлобро хатм карда, ба факултаи забонҳои Шарқи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуд ва онро соли 1990 ба итмом расонд. Солҳои 1985—1987 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС хизмати ҳарбиро адо намудааст. == Фаъолияти меҳнатӣ ва эҷодӣ == * **1990—1991** — муаллими забони арабӣ дар мактаби №9-и шаҳри Кӯлоб; * **1991—1995** — омӯзгори кафедраи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]]; * **1995—2001** — китобдори Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар; * **2001—2004** — мудири шуъбаи масоили иҷтимоӣ-фарҳангӣ ва алоқа бо созмонҳои ҷамъиятӣ-сиёсии Дастгоҳи раиси шаҳри Кӯлоб; * Аз **соли 2004** фаъолияти худро дар Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар, Китобхонаи вилоятии бачагона ва ҳамчун мудири бахши фарҳанги шаҳри Кӯлоб идома додааст. === Осор ва барномаҳои фарҳангӣ === Ашъор ва асарҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Карашмаи субҳ», «Касби падар», «Хоки роҳ», «Ғамномаи нотамом», «Дунёст саҳна», «Ғизои андеша» ва «Рози оина» ба табъ расидаанд. Муаллифи барномаҳои бузурги фарҳангии «Чароғи падарро фурӯзон дор!» (ба муносибати 40-солагии шаҳри Норак), «Наврӯзи Данғара», «Устоди ҳунар» (ба муносибати 60-солагии Ҷӯрабек Муродов), «Ҳамдилӣ аз ҳамзабонӣ беҳтар аст» (ба муносибати 10-солагии Рӯзи ваҳдати миллӣ) ва «Мазҳари тамаддун» (ба муносибати 2700-солагии шаҳри Кӯлоб) мебошад. === Драматургия ва театр === Пйесаҳои саҳнавии ӯ — «Захми дил», «Ё раб!», «Давлати Сомониён», «Ҳусайни аробакаш» ва «Фиғон» дар Театр-студияи «Авасто», Театри мусиқӣ-комедияи ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб ва Театри мусиқӣ-комедияи ба номи А. Муҳаммадҷонови шаҳри Бохтар саҳнагузорӣ шуда, дар фестивал-озмуни ҷумҳуриявии «Парасту» сазовори баҳои баланд гардидаанд. Ҳамчунин силсилаи сурудҳояш аз ҷониби хори [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] иҷро мешаванд. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Медали «Хизмати шоиста»]] * [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]] * Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин * Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар == Осор == * Карашмаи субҳ * Касби падар * Хоки роҳ * Ғамномаи нотамом * Дунёст саҳна * Ғизои андеша * Рози оина == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Зодагони Кӯлоб]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Драматургони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] 0cg0mcra81u87w9so8lzajcu3kkhrjr 1485137 1485136 2026-08-28T09:47:23Z VASHGIRD 8035 /* Эзоҳ */ 1485137 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Файзи Ашӯр |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = Файзи Ашӯр |таърихи таваллуд = 07.11.1965 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб}}, [[Вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[драматург]] |солҳои фаъолият = 1990—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[драматургия]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]]<br>Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин<br>Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Медали «Хидмати шоиста»]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Файзи Ашӯр''' (зод. [[7 ноябр]]и [[1965]], [[Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[драматург]]и тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1996). == Зиндагинома == Файзи Ашӯр 7 ноябри соли 1965 дар шаҳри [[Кӯлоб]], дар оилаи Шоири халқии Тоҷикистон [[Ашӯр Сафар]] ба дунё омадааст. Соли 1983 мактаби миёнаи №9-и шаҳри Кӯлобро хатм карда, ба факултаи забонҳои Шарқи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуд ва онро соли 1990 ба итмом расонд. Солҳои 1985—1987 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС хизмати ҳарбиро адо намудааст. == Фаъолияти меҳнатӣ ва эҷодӣ == * **1990—1991** — муаллими забони арабӣ дар мактаби №9-и шаҳри Кӯлоб; * **1991—1995** — омӯзгори кафедраи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]]; * **1995—2001** — китобдори Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар; * **2001—2004** — мудири шуъбаи масоили иҷтимоӣ-фарҳангӣ ва алоқа бо созмонҳои ҷамъиятӣ-сиёсии Дастгоҳи раиси шаҳри Кӯлоб; * Аз **соли 2004** фаъолияти худро дар Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар, Китобхонаи вилоятии бачагона ва ҳамчун мудири бахши фарҳанги шаҳри Кӯлоб идома додааст. === Осор ва барномаҳои фарҳангӣ === Ашъор ва асарҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Карашмаи субҳ», «Касби падар», «Хоки роҳ», «Ғамномаи нотамом», «Дунёст саҳна», «Ғизои андеша» ва «Рози оина» ба табъ расидаанд. Муаллифи барномаҳои бузурги фарҳангии «Чароғи падарро фурӯзон дор!» (ба муносибати 40-солагии шаҳри Норак), «Наврӯзи Данғара», «Устоди ҳунар» (ба муносибати 60-солагии Ҷӯрабек Муродов), «Ҳамдилӣ аз ҳамзабонӣ беҳтар аст» (ба муносибати 10-солагии Рӯзи ваҳдати миллӣ) ва «Мазҳари тамаддун» (ба муносибати 2700-солагии шаҳри Кӯлоб) мебошад. === Драматургия ва театр === Пйесаҳои саҳнавии ӯ — «Захми дил», «Ё раб!», «Давлати Сомониён», «Ҳусайни аробакаш» ва «Фиғон» дар Театр-студияи «Авасто», Театри мусиқӣ-комедияи ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб ва Театри мусиқӣ-комедияи ба номи А. Муҳаммадҷонови шаҳри Бохтар саҳнагузорӣ шуда, дар фестивал-озмуни ҷумҳуриявии «Парасту» сазовори баҳои баланд гардидаанд. Ҳамчунин силсилаи сурудҳояш аз ҷониби хори [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] иҷро мешаванд. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Медали «Хизмати шоиста»]] * [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]] * Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин * Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар == Осор == * Карашмаи субҳ * Касби падар * Хоки роҳ * Ғамномаи нотамом * Дунёст саҳна * Ғизои андеша * Рози оина == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Драматургони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] 153uasz47m4lbim48gjqyv38gbescne 1485138 1485137 2026-08-28T09:49:49Z VASHGIRD 8035 1485138 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Файзи Ашӯр |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = Файзи Ашӯр |таърихи таваллуд = 07.11.1965 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб}}, [[Вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[драматург]] |солҳои фаъолият = 1990—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[драматургия]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]]<br>Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин<br>Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Медали «Хидмати шоиста»]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Файзи Ашӯр''' (зод. [[7 ноябр]]и [[1965]], [[Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[драматург]]и тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1996). == Зиндагинома == Файзи Ашӯр 7 ноябри соли 1965 дар шаҳри [[Кӯлоб]], дар хонаводаи [[Ашӯр Сафар]] ба дунё омадааст<ref>{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%d0%b0%d1%88%d3%af%d1%80-%d1%84%d0%b0%d0%b9%d0%b7/|title=АШӮР ФАЙЗ|publisher=Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-08-28}}</ref>. Соли 1983 мактаби миёнаи №9-и шаҳри Кӯлобро хатм карда, ба факултаи забонҳои Шарқи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуд ва онро соли 1990 ба итмом расонд. Солҳои 1985—1987 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС хизмати ҳарбиро адо намудааст. == Фаъолияти корӣва эҷодӣ == * 1990—1991 — муаллими забони арабӣ дар мактаби №9-и шаҳри Кӯлоб; * 1991—1995 — омӯзгори кафедраи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]]; * 1995—2001 — китобдори Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар; * 2001—2004 — мудири шуъбаи масоили иҷтимоӣ-фарҳангӣ ва алоқа бо созмонҳои ҷамъиятӣ-сиёсии Дастгоҳи раиси шаҳри Кӯлоб; Аз соли 2004 фаъолияти худро дар Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар, Китобхонаи вилоятии бачагона ва ҳамчун мудири бахши фарҳанги шаҳри Кӯлоб идома додааст. === Осор ва барномаҳои фарҳангӣ === Ашъор ва асарҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Карашмаи субҳ», «Касби падар», «Хоки роҳ», «Ғамномаи нотамом», «Дунёст саҳна», «Ғизои андеша» ва «Рози оина» ба табъ расидаанд. Муаллифи барномаҳои бузурги фарҳангии «Чароғи падарро фурӯзон дор!» (ба муносибати 40-солагии шаҳри Норак), «Наврӯзи Данғара», «Устоди ҳунар» (ба муносибати 60-солагии Ҷӯрабек Муродов), «Ҳамдилӣ аз ҳамзабонӣ беҳтар аст» (ба муносибати 10-солагии Рӯзи ваҳдати миллӣ) ва «Мазҳари тамаддун» (ба муносибати 2700-солагии шаҳри Кӯлоб) мебошад. === Драматургия ва театр === Пйесаҳои саҳнавии ӯ — «Захми дил», «Ё раб!», «Давлати Сомониён», «Ҳусайни аробакаш» ва «Фиғон» дар Театр-студияи «Авасто», Театри мусиқӣ-комедияи ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб ва Театри мусиқӣ-комедияи ба номи А. Муҳаммадҷонови шаҳри Бохтар саҳнагузорӣ шуда, дар фестивал-озмуни ҷумҳуриявии «Парасту» сазовори баҳои баланд гардидаанд. Ҳамчунин силсилаи сурудҳояш аз ҷониби хори [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] иҷро мешаванд. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Медали «Хизмати шоиста»]] * [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]] * Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин * Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар == Осор == * Карашмаи субҳ * Касби падар * Хоки роҳ * Ғамномаи нотамом * Дунёст саҳна * Ғизои андеша * Рози оина == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Драматургони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] 9n9d3026zzujnyzyoyoem52wxg6lrm8 1485139 1485138 2026-08-28T09:49:58Z VASHGIRD 8035 /* Ҷоизаҳо */ 1485139 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Файзи Ашӯр |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = Файзи Ашӯр |таърихи таваллуд = 07.11.1965 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб}}, [[Вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[драматург]] |солҳои фаъолият = 1990—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[драматургия]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]]<br>Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин<br>Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Медали «Хидмати шоиста»]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Файзи Ашӯр''' (зод. [[7 ноябр]]и [[1965]], [[Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[драматург]]и тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1996). == Зиндагинома == Файзи Ашӯр 7 ноябри соли 1965 дар шаҳри [[Кӯлоб]], дар хонаводаи [[Ашӯр Сафар]] ба дунё омадааст<ref>{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%d0%b0%d1%88%d3%af%d1%80-%d1%84%d0%b0%d0%b9%d0%b7/|title=АШӮР ФАЙЗ|publisher=Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-08-28}}</ref>. Соли 1983 мактаби миёнаи №9-и шаҳри Кӯлобро хатм карда, ба факултаи забонҳои Шарқи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуд ва онро соли 1990 ба итмом расонд. Солҳои 1985—1987 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС хизмати ҳарбиро адо намудааст. == Фаъолияти корӣва эҷодӣ == * 1990—1991 — муаллими забони арабӣ дар мактаби №9-и шаҳри Кӯлоб; * 1991—1995 — омӯзгори кафедраи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]]; * 1995—2001 — китобдори Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар; * 2001—2004 — мудири шуъбаи масоили иҷтимоӣ-фарҳангӣ ва алоқа бо созмонҳои ҷамъиятӣ-сиёсии Дастгоҳи раиси шаҳри Кӯлоб; Аз соли 2004 фаъолияти худро дар Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар, Китобхонаи вилоятии бачагона ва ҳамчун мудири бахши фарҳанги шаҳри Кӯлоб идома додааст. === Осор ва барномаҳои фарҳангӣ === Ашъор ва асарҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Карашмаи субҳ», «Касби падар», «Хоки роҳ», «Ғамномаи нотамом», «Дунёст саҳна», «Ғизои андеша» ва «Рози оина» ба табъ расидаанд. Муаллифи барномаҳои бузурги фарҳангии «Чароғи падарро фурӯзон дор!» (ба муносибати 40-солагии шаҳри Норак), «Наврӯзи Данғара», «Устоди ҳунар» (ба муносибати 60-солагии Ҷӯрабек Муродов), «Ҳамдилӣ аз ҳамзабонӣ беҳтар аст» (ба муносибати 10-солагии Рӯзи ваҳдати миллӣ) ва «Мазҳари тамаддун» (ба муносибати 2700-солагии шаҳри Кӯлоб) мебошад. === Драматургия ва театр === Пйесаҳои саҳнавии ӯ — «Захми дил», «Ё раб!», «Давлати Сомониён», «Ҳусайни аробакаш» ва «Фиғон» дар Театр-студияи «Авасто», Театри мусиқӣ-комедияи ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб ва Театри мусиқӣ-комедияи ба номи А. Муҳаммадҷонови шаҳри Бохтар саҳнагузорӣ шуда, дар фестивал-озмуни ҷумҳуриявии «Парасту» сазовори баҳои баланд гардидаанд. Ҳамчунин силсилаи сурудҳояш аз ҷониби хори [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] иҷро мешаванд. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Медали «Хизмати шоиста»|Медали «Хидмати шоиста»]] * [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]] * Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин * Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар == Осор == * Карашмаи субҳ * Касби падар * Хоки роҳ * Ғамномаи нотамом * Дунёст саҳна * Ғизои андеша * Рози оина == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Драматургони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] hbhq949a8q36p8wpbk532v1uacfc013 1485140 1485139 2026-08-28T09:50:45Z VASHGIRD 8035 1485140 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Файзи Ашӯр |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = Файзи Ашӯр |таърихи таваллуд = 07.11.1965 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Кӯлоб}}, [[Вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[драматург]] |солҳои фаъолият = 1990—то ҳол |самт = |жанр = [[шеър]], [[драматургия]] |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]]<br>Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин<br>Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026)<br>[[Медали «Хидмати шоиста»]] |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Файзи Ашӯр''' (зод. [[7 ноябр]]и [[1965]], [[Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[драматург]]и тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026). Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (аз 1996). == Зиндагинома == Файзи Ашӯр 7 ноябри соли 1965 дар шаҳри [[Кӯлоб]], дар хонаводаи [[Ашӯр Сафар]] ба дунё омадааст<ref>{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%d0%b0%d1%88%d3%af%d1%80-%d1%84%d0%b0%d0%b9%d0%b7/|title=АШӮР ФАЙЗ|publisher=Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-08-28}}</ref>. Соли 1983 мактаби миёнаи №9-и шаҳри Кӯлобро хатм карда, ба факултаи забонҳои Шарқи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дохил шуд ва онро соли 1990 ба итмом расонд. Солҳои 1985—1987 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС хизмати ҳарбиро адо намудааст. == Фаъолияти корӣва эҷодӣ == * 1990—1991 — муаллими забони арабӣ дар мактаби №9-и шаҳри Кӯлоб; * 1991—1995 — омӯзгори кафедраи забонҳои хориҷии [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]]; * 1995—2001 — китобдори Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар; * 2001—2004 — мудири шуъбаи масоили иҷтимоӣ-фарҳангӣ ва алоқа бо созмонҳои ҷамъиятӣ-сиёсии Дастгоҳи раиси шаҳри Кӯлоб; Аз соли 2004 фаъолияти худро дар Китобхонаи ба номи Ашӯр Сафар, Китобхонаи вилоятии бачагона ва ҳамчун мудири бахши фарҳанги шаҳри Кӯлоб идома додааст. === Осор ва барномаҳои фарҳангӣ === Ашъор ва асарҳои ӯ дар маҷмӯаҳои «Карашмаи субҳ», «Касби падар», «Хоки роҳ», «Ғамномаи нотамом», «Дунёст саҳна», «Ғизои андеша» ва «Рози оина» ба табъ расидаанд. Муаллифи барномаҳои бузурги фарҳангии «Чароғи падарро фурӯзон дор!» (ба муносибати 40-солагии шаҳри Норак), «Наврӯзи Данғара», «Устоди ҳунар» (ба муносибати 60-солагии Ҷӯрабек Муродов), «Ҳамдилӣ аз ҳамзабонӣ беҳтар аст» (ба муносибати 10-солагии Рӯзи ваҳдати миллӣ) ва «Мазҳари тамаддун» (ба муносибати 2700-солагии шаҳри Кӯлоб) мебошад. === Драматургия ва театр === Пйесаҳои саҳнавии ӯ — «Захми дил», «Ё раб!», «Давлати Сомониён», «Ҳусайни аробакаш» ва «Фиғон» дар Театр-студияи «Авасто», Театри мусиқӣ-комедияи ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб ва Театри мусиқӣ-комедияи ба номи А. Муҳаммадҷонови шаҳри Бохтар саҳнагузорӣ шуда, дар фестивал-озмуни ҷумҳуриявии «Парасту» сазовори баҳои баланд гардидаанд. Ҳамчунин силсилаи сурудҳояш аз ҷониби хори [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] иҷро мешаванд. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2026) * [[Медали «Хизмати шоиста»|Медали «Хидмати шоиста»]] * [[Ҷоизаи ба номи Мирзо Турсунзода]] * Ҷоизаи ба номи Шамсиддин Шоҳин<ref>{{Cite web|url=https://new.kgu.tj/news/1535|title=ФАЙЗИ АШӮР-ШОИРИ РАНГИНХАЁЛ ВА ДАҚИҚНИГОР|website=new.kgu.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-28}}</ref> * Ҷоизаи ба номи Ашӯр Сафар == Осор == * Карашмаи субҳ * Касби падар * Хоки роҳ * Ғамномаи нотамом * Дунёст саҳна * Ғизои андеша * Рози оина == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Драматургони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]] pv6wb7d64x098ogq8ei8u86y0pfop1e 0 139772 1485123 1441470 2026-08-28T08:26:45Z VASHGIRD 8035 /* Ҷоизаву орденҳо */ 1485123 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |мухотаб = |ном = Рустами Эмомалӣ |номи аслӣ = |тасвир = Рустами Эмомали.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |имзои нишон = |бари нишон = <!—ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА--> |вазифа = Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам = Flag and emblem of Tajikistan.png |парчам2 = Emblem of Tajikistan.svg |аввалдавр = [[17 апрел]]и [[2020]] |охирдавр = |пешгузашта = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин = |вазифа_2 = Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] |парчам_2 = |парчам2_2 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_2 = 24 апрели 2019 |пешгузашта_2 = [[Умед Аҳмадҷонов]] |президент_2 = [[Салмон ибни Иброҳим ал-Халифа]] |вазифа_3 = [[Раиси шаҳри Душанбе]] |парчам_3 = |парчам2_3 = Coat_of_Arms_of_Dushanbe.png |аввалдавр_3 = [[4 апрел]]и [[2017]]<br><small>(и. в. аз 12 январ то 4 апрели 2017)</small><ref name="Тағйироти кадрӣ" /> |охирдавр_3 = |пешгузашта_3 = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин_3 = |вазифа_4 = Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам_4 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_4 = [[соли 2015]] |охирдавр_4 = [[12 январ]]и [[2017]] |пешгузашта_4 = [[Фаттоҳ Саидов]] |ҷонишин_4 = [[Сулаймон Султонзода]] |вазифа_5 = Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |парчам_5 = Flag of Tajikistan.svg |пешгузашта_5 = |ҷонишин_5 = [[Фаттоҳ Саидов]] |аввалдавр_5 = [[соли 2013]] |охирдавр_5 = [[соли 2015]] |вазифа_6 = Муовини Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |аввалдавр_6 = [[соли 2012]] |охирдавр_6 = [[соли 2013]] <!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --> |таърихи таваллуд = 19.12.1987 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Данғара|ноҳияи Данғара}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ҷинс = |ном ҳангоми таваллуд = |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = <!-- ХИЗМАТИ ҲАРБӢ --> |рутба = |солҳои хизмат = |мансубият = |намуди қушун = |фармондеҳ = |ҷангҳо = <!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӣ --> |фазои илмӣ = |ҷойҳои кор = |маъруф ба = <!-- ДИГАРҲО --> |ҳизб = |таҳсилот = [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]] ([[2008]])<br>Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русия ([[2011]]) |дараҷаи илмӣ = |унвонҳои илмӣ = |касб = |фаъолият = |эътиқод = [[ислом]], [[ҳанафӣ]] |ҷоизаҳо = {{Ордени «Зарринтоҷ»}} |соядаст = |монограмма = |бари монограммаҳо = |сайт = http://dushanbe.tj |викианбор = }} '''Рустами Эмомалӣ''' (зод. [[19 декабр]]и [[соли 1987]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[давлатмард]] ва [[Сиёсатмадор|сиёсатмадори]] тоҷик, генерал-майори хадамоти гумрук ([[2014]]). Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз [[соли 2020|2020]] даъвати VI)<ref name=":0">{{Cite web|url=http://president.tj/node/22864|title=Иштирок дар Иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2020-04-22}}</ref>, (аз [[соли 2025|2025]] даъвати VII) <ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. [[раиси шаҳри Душанбе]] (аз [[соли 2017|2017]])<ref name="Тағйироти кадрӣ" />, президенти [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]]<ref>{{Cite web|url=https://avesta.tj/2024/12/14/rustam-emomali-pereizbran-prezidentom-federatsii-futbola-tadzhikistana/|title=Рустами Эмомали переизбран президентом Федерации футбола Таджикистана|website=Avesta.tj|date=2024-12-14|lang=ru|accessdate=2024-12-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fft.tj/tj/rustam-emomal-digarbora-prezidenti-federatsiyai-futboli-to-ikiston-intihob-shud/|title=Рустам Эмомалӣ дигарбора президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон интихоб шуд|date=2024-12-14|publisher=Федератсияи футболи Тоҷикистон|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. == Зиндагинома == Рустами Эмомалӣ [[19 декабр]]и [[соли 1987]] дар [[ноҳияи Данғара]] дар хонаводаи [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Азизмоҳ Асадуллоева]]<ref>Асадуллоева Азизмоҳ // Энсиклопедияи бонувони шинохтаи тоҷик — {{Д.}}, 2021. — С. 80. — 520 с. — ISBN 978-999-75-68-20-5</ref> ба дунё омадааст. Дар соли 2008 [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисодиёти ҷаҳон, соли 2011 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русияро бо ихтисоси идоракунии давлатӣ ва соли 2014 [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст<ref>{{Cite web|url=https://dushanbe.tj/biography|title=Тарҷумаи ҳоли Раиси шаҳри Душанбе|website=dushanbe.tj|publisher=Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|accessdate=2023-09-15}}</ref>. Забонҳои русӣ, англисӣ ва олмониро медонад<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/000-11/|title=Рустами Эмомалӣ — Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. === Хонавода === Оиладор, соҳиби 2 фарзанд<ref name=":1" />. === Фаъолияти корӣ === Рустами Эмомалӣ фаъолияти кориашро соли 2006 ба ҳайси сармутахассиси шуъбаи ҳамкорӣ бо созмони умумии савдои [[Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оғоз намуда, солҳои 2009—2011 дар вазифаи сардори Раёсати дастгирии соҳибкории [[Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст. Солҳои 2011—2012 сардори Раёсати ташкили мубориза бар зидди ҳуқуқвайронкуниҳои гумруки Хадамоти гумрук, солҳои 2012—2013 муовини сардори Хадамоти гумрук ва солҳои 2013—2015 сардори [[Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд<ref name=":1">{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/resolutions/5499|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2013-11-30|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Солҳои 2015—2017 дар вазифаи Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст<ref>{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/decrees/7953|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Директори Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2015-03-16|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Аз 12 январи соли 2017 бо Фармони Президенти Тоҷикистон иҷрокунандаи вазифаи Раиси шаҳри Душанбе <ref name="Тағйироти кадрӣ">{{Cite web|url=https://president.tj/event/'news/12849|title=Тағйироти кадрӣ дар ҳайати роҳбарии мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2017-01-12|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. ва аз [[4 апрел|4 апрели]] [[соли 2017]] ба вазифаи Раиси шаҳри Душанбе таъин гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. Аз 17 апрели соли 2020 то соли 2025 Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VI адои вазифа намудааст. [[11 апрел|11 апрели]] [[соли 2025]] дар иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. === Фаъолияти ҷамъиятӣ === [[Акс:Дилшод Назаров ва Рустами Эмомалӣ.jpg|thumb|Гурзпартои маъруфи тоҷик [[Дилшод Назаров]] бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|alt=Гурзпартои маъруфи тоҷик Дилшод Назаров бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|left]] Аз апрели соли 2009 муовини Раиси [[Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон]], аз ноябри соли 2009 узви Кумитаи муносибатҳои байналмиллалии Шурои олимпии Осиё ва аз январи соли 2012 Раиси [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] ва аз апрели соли 2019 Рустами Эмомалӣ Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] интихоб шудааст<ref>{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/sport/20190424/1028755591/rustam-emomali-izbran-prezident-central-aziatskoy-futbol-associacii.html|title=Рустам Эмомали избран президентом Центрально-Азиатской футбольной ассоциации|author=Sputnik|publisher=Sputnik Таджикистан|lang=ru|accessdate=2019-09-04}}</ref>. == Ҷоизаву орденҳо == * [[2018 ]]— [[Ордени Зарринтоҷ|Ордени «Зарринтоҷ» дараҷаи II]]<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/18267|title=Маросими супоридани ҷоизаҳои давлатӣ|author=|website=www.president.tj|date=|publisher=Сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2018-08-30}}</ref> * [[2026 ]]— [[Ордени Исмоили Сомонӣ|Ордени Исмоили Сомонӣ дараҷаи I]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Cite web|url=http://prezident.tj/node/22865|title=Суханронӣ дар иҷлосияи нахустини Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум|author=Президенти Тоҷикистон|website=prezident.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2023-09-15}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Раисони шаҳри Душанбе]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]] [[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]] fxclrtijga1erfgap6u1snotlljo9xb 1485124 1485123 2026-08-28T08:28:16Z VASHGIRD 8035 /* Ҷоизаву орденҳо */ 1485124 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |мухотаб = |ном = Рустами Эмомалӣ |номи аслӣ = |тасвир = Рустами Эмомали.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |имзои нишон = |бари нишон = <!—ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА--> |вазифа = Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам = Flag and emblem of Tajikistan.png |парчам2 = Emblem of Tajikistan.svg |аввалдавр = [[17 апрел]]и [[2020]] |охирдавр = |пешгузашта = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин = |вазифа_2 = Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] |парчам_2 = |парчам2_2 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_2 = 24 апрели 2019 |пешгузашта_2 = [[Умед Аҳмадҷонов]] |президент_2 = [[Салмон ибни Иброҳим ал-Халифа]] |вазифа_3 = [[Раиси шаҳри Душанбе]] |парчам_3 = |парчам2_3 = Coat_of_Arms_of_Dushanbe.png |аввалдавр_3 = [[4 апрел]]и [[2017]]<br><small>(и. в. аз 12 январ то 4 апрели 2017)</small><ref name="Тағйироти кадрӣ" /> |охирдавр_3 = |пешгузашта_3 = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин_3 = |вазифа_4 = Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам_4 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_4 = [[соли 2015]] |охирдавр_4 = [[12 январ]]и [[2017]] |пешгузашта_4 = [[Фаттоҳ Саидов]] |ҷонишин_4 = [[Сулаймон Султонзода]] |вазифа_5 = Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |парчам_5 = Flag of Tajikistan.svg |пешгузашта_5 = |ҷонишин_5 = [[Фаттоҳ Саидов]] |аввалдавр_5 = [[соли 2013]] |охирдавр_5 = [[соли 2015]] |вазифа_6 = Муовини Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |аввалдавр_6 = [[соли 2012]] |охирдавр_6 = [[соли 2013]] <!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --> |таърихи таваллуд = 19.12.1987 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Данғара|ноҳияи Данғара}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ҷинс = |ном ҳангоми таваллуд = |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = <!-- ХИЗМАТИ ҲАРБӢ --> |рутба = |солҳои хизмат = |мансубият = |намуди қушун = |фармондеҳ = |ҷангҳо = <!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӣ --> |фазои илмӣ = |ҷойҳои кор = |маъруф ба = <!-- ДИГАРҲО --> |ҳизб = |таҳсилот = [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]] ([[2008]])<br>Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русия ([[2011]]) |дараҷаи илмӣ = |унвонҳои илмӣ = |касб = |фаъолият = |эътиқод = [[ислом]], [[ҳанафӣ]] |ҷоизаҳо = {{Ордени «Зарринтоҷ»}} |соядаст = |монограмма = |бари монограммаҳо = |сайт = http://dushanbe.tj |викианбор = }} '''Рустами Эмомалӣ''' (зод. [[19 декабр]]и [[соли 1987]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[давлатмард]] ва [[Сиёсатмадор|сиёсатмадори]] тоҷик, генерал-майори хадамоти гумрук ([[2014]]). Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз [[соли 2020|2020]] даъвати VI)<ref name=":0">{{Cite web|url=http://president.tj/node/22864|title=Иштирок дар Иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2020-04-22}}</ref>, (аз [[соли 2025|2025]] даъвати VII) <ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. [[раиси шаҳри Душанбе]] (аз [[соли 2017|2017]])<ref name="Тағйироти кадрӣ" />, президенти [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]]<ref>{{Cite web|url=https://avesta.tj/2024/12/14/rustam-emomali-pereizbran-prezidentom-federatsii-futbola-tadzhikistana/|title=Рустами Эмомали переизбран президентом Федерации футбола Таджикистана|website=Avesta.tj|date=2024-12-14|lang=ru|accessdate=2024-12-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fft.tj/tj/rustam-emomal-digarbora-prezidenti-federatsiyai-futboli-to-ikiston-intihob-shud/|title=Рустам Эмомалӣ дигарбора президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон интихоб шуд|date=2024-12-14|publisher=Федератсияи футболи Тоҷикистон|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. == Зиндагинома == Рустами Эмомалӣ [[19 декабр]]и [[соли 1987]] дар [[ноҳияи Данғара]] дар хонаводаи [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Азизмоҳ Асадуллоева]]<ref>Асадуллоева Азизмоҳ // Энсиклопедияи бонувони шинохтаи тоҷик — {{Д.}}, 2021. — С. 80. — 520 с. — ISBN 978-999-75-68-20-5</ref> ба дунё омадааст. Дар соли 2008 [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисодиёти ҷаҳон, соли 2011 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русияро бо ихтисоси идоракунии давлатӣ ва соли 2014 [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст<ref>{{Cite web|url=https://dushanbe.tj/biography|title=Тарҷумаи ҳоли Раиси шаҳри Душанбе|website=dushanbe.tj|publisher=Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|accessdate=2023-09-15}}</ref>. Забонҳои русӣ, англисӣ ва олмониро медонад<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/000-11/|title=Рустами Эмомалӣ — Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. === Хонавода === Оиладор, соҳиби 2 фарзанд<ref name=":1" />. === Фаъолияти корӣ === Рустами Эмомалӣ фаъолияти кориашро соли 2006 ба ҳайси сармутахассиси шуъбаи ҳамкорӣ бо созмони умумии савдои [[Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оғоз намуда, солҳои 2009—2011 дар вазифаи сардори Раёсати дастгирии соҳибкории [[Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст. Солҳои 2011—2012 сардори Раёсати ташкили мубориза бар зидди ҳуқуқвайронкуниҳои гумруки Хадамоти гумрук, солҳои 2012—2013 муовини сардори Хадамоти гумрук ва солҳои 2013—2015 сардори [[Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд<ref name=":1">{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/resolutions/5499|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2013-11-30|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Солҳои 2015—2017 дар вазифаи Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст<ref>{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/decrees/7953|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Директори Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2015-03-16|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Аз 12 январи соли 2017 бо Фармони Президенти Тоҷикистон иҷрокунандаи вазифаи Раиси шаҳри Душанбе <ref name="Тағйироти кадрӣ">{{Cite web|url=https://president.tj/event/'news/12849|title=Тағйироти кадрӣ дар ҳайати роҳбарии мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2017-01-12|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. ва аз [[4 апрел|4 апрели]] [[соли 2017]] ба вазифаи Раиси шаҳри Душанбе таъин гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. Аз 17 апрели соли 2020 то соли 2025 Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VI адои вазифа намудааст. [[11 апрел|11 апрели]] [[соли 2025]] дар иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. === Фаъолияти ҷамъиятӣ === [[Акс:Дилшод Назаров ва Рустами Эмомалӣ.jpg|thumb|Гурзпартои маъруфи тоҷик [[Дилшод Назаров]] бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|alt=Гурзпартои маъруфи тоҷик Дилшод Назаров бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|left]] Аз апрели соли 2009 муовини Раиси [[Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон]], аз ноябри соли 2009 узви Кумитаи муносибатҳои байналмиллалии Шурои олимпии Осиё ва аз январи соли 2012 Раиси [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] ва аз апрели соли 2019 Рустами Эмомалӣ Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] интихоб шудааст<ref>{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/sport/20190424/1028755591/rustam-emomali-izbran-prezident-central-aziatskoy-futbol-associacii.html|title=Рустам Эмомали избран президентом Центрально-Азиатской футбольной ассоциации|author=Sputnik|publisher=Sputnik Таджикистан|lang=ru|accessdate=2019-09-04}}</ref>. == Ҷоизаву орденҳо == * [[2018 ]]— [[Ордени Зарринтоҷ|Ордени «Зарринтоҷ» дараҷаи II]]<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/18267|title=Маросими супоридани ҷоизаҳои давлатӣ|author=|website=www.president.tj|date=|publisher=Сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2018-08-30}}</ref> * [[2026 ]]— [[Ордени Исмоили Сомонӣ|Ордени Исмоили Сомонӣ дараҷаи I]]<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/56832|title=Маросими мукофотсупорӣ ба ифтихори 35-умин солгарди Истиқлоли давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-28}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Cite web|url=http://prezident.tj/node/22865|title=Суханронӣ дар иҷлосияи нахустини Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум|author=Президенти Тоҷикистон|website=prezident.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2023-09-15}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Раисони шаҳри Душанбе]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]] [[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]] b3t7d88h1t9iu59sygiam5bdt6n5e4w 1485125 1485124 2026-08-28T08:29:05Z VASHGIRD 8035 1485125 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |мухотаб = |ном = Рустами Эмомалӣ |номи аслӣ = |тасвир = Рустами Эмомали.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |имзои нишон = |бари нишон = <!—ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА--> |вазифа = Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам = Flag and emblem of Tajikistan.png |парчам2 = Emblem of Tajikistan.svg |аввалдавр = [[17 апрел]]и [[2020]] |охирдавр = |пешгузашта = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин = |вазифа_2 = Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] |парчам_2 = |парчам2_2 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_2 = 24 апрели 2019 |пешгузашта_2 = [[Умед Аҳмадҷонов]] |президент_2 = [[Салмон ибни Иброҳим ал-Халифа]] |вазифа_3 = [[Раиси шаҳри Душанбе]] |парчам_3 = |парчам2_3 = Coat_of_Arms_of_Dushanbe.png |аввалдавр_3 = [[4 апрел]]и [[2017]]<br><small>(и. в. аз 12 январ то 4 апрели 2017)</small><ref name="Тағйироти кадрӣ" /> |охирдавр_3 = |пешгузашта_3 = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин_3 = |вазифа_4 = Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам_4 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_4 = [[соли 2015]] |охирдавр_4 = [[12 январ]]и [[2017]] |пешгузашта_4 = [[Фаттоҳ Саидов]] |ҷонишин_4 = [[Сулаймон Султонзода]] |вазифа_5 = Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |парчам_5 = Flag of Tajikistan.svg |пешгузашта_5 = |ҷонишин_5 = [[Фаттоҳ Саидов]] |аввалдавр_5 = [[соли 2013]] |охирдавр_5 = [[соли 2015]] |вазифа_6 = Муовини Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |аввалдавр_6 = [[соли 2012]] |охирдавр_6 = [[соли 2013]] <!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --> |таърихи таваллуд = 19.12.1987 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Данғара|ноҳияи Данғара}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ҷинс = |ном ҳангоми таваллуд = |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = <!-- ХИЗМАТИ ҲАРБӢ --> |рутба = |солҳои хизмат = |мансубият = |намуди қушун = |фармондеҳ = |ҷангҳо = <!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӣ --> |фазои илмӣ = |ҷойҳои кор = |маъруф ба = <!-- ДИГАРҲО --> |ҳизб = |таҳсилот = [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]] ([[2008]])<br>Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русия ([[2011]]) |дараҷаи илмӣ = |унвонҳои илмӣ = |касб = |фаъолият = |эътиқод = [[ислом]], [[ҳанафӣ]] |ҷоизаҳо = {{Ордени «Зарринтоҷ»}} {{Ордени Исмоили Сомонӣ}} |соядаст = |монограмма = |бари монограммаҳо = |сайт = http://dushanbe.tj |викианбор = }} '''Рустами Эмомалӣ''' (зод. [[19 декабр]]и [[соли 1987]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[давлатмард]] ва [[Сиёсатмадор|сиёсатмадори]] тоҷик, генерал-майори хадамоти гумрук ([[2014]]). Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз [[соли 2020|2020]] даъвати VI)<ref name=":0">{{Cite web|url=http://president.tj/node/22864|title=Иштирок дар Иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2020-04-22}}</ref>, (аз [[соли 2025|2025]] даъвати VII) <ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. [[раиси шаҳри Душанбе]] (аз [[соли 2017|2017]])<ref name="Тағйироти кадрӣ" />, президенти [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]]<ref>{{Cite web|url=https://avesta.tj/2024/12/14/rustam-emomali-pereizbran-prezidentom-federatsii-futbola-tadzhikistana/|title=Рустами Эмомали переизбран президентом Федерации футбола Таджикистана|website=Avesta.tj|date=2024-12-14|lang=ru|accessdate=2024-12-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fft.tj/tj/rustam-emomal-digarbora-prezidenti-federatsiyai-futboli-to-ikiston-intihob-shud/|title=Рустам Эмомалӣ дигарбора президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон интихоб шуд|date=2024-12-14|publisher=Федератсияи футболи Тоҷикистон|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. == Зиндагинома == Рустами Эмомалӣ [[19 декабр]]и [[соли 1987]] дар [[ноҳияи Данғара]] дар хонаводаи [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Азизмоҳ Асадуллоева]]<ref>Асадуллоева Азизмоҳ // Энсиклопедияи бонувони шинохтаи тоҷик — {{Д.}}, 2021. — С. 80. — 520 с. — ISBN 978-999-75-68-20-5</ref> ба дунё омадааст. Дар соли 2008 [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисодиёти ҷаҳон, соли 2011 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русияро бо ихтисоси идоракунии давлатӣ ва соли 2014 [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст<ref>{{Cite web|url=https://dushanbe.tj/biography|title=Тарҷумаи ҳоли Раиси шаҳри Душанбе|website=dushanbe.tj|publisher=Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|accessdate=2023-09-15}}</ref>. Забонҳои русӣ, англисӣ ва олмониро медонад<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/000-11/|title=Рустами Эмомалӣ — Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. === Хонавода === Оиладор, соҳиби 2 фарзанд<ref name=":1" />. === Фаъолияти корӣ === Рустами Эмомалӣ фаъолияти кориашро соли 2006 ба ҳайси сармутахассиси шуъбаи ҳамкорӣ бо созмони умумии савдои [[Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оғоз намуда, солҳои 2009—2011 дар вазифаи сардори Раёсати дастгирии соҳибкории [[Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст. Солҳои 2011—2012 сардори Раёсати ташкили мубориза бар зидди ҳуқуқвайронкуниҳои гумруки Хадамоти гумрук, солҳои 2012—2013 муовини сардори Хадамоти гумрук ва солҳои 2013—2015 сардори [[Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд<ref name=":1">{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/resolutions/5499|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2013-11-30|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Солҳои 2015—2017 дар вазифаи Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст<ref>{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/decrees/7953|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Директори Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2015-03-16|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Аз 12 январи соли 2017 бо Фармони Президенти Тоҷикистон иҷрокунандаи вазифаи Раиси шаҳри Душанбе <ref name="Тағйироти кадрӣ">{{Cite web|url=https://president.tj/event/'news/12849|title=Тағйироти кадрӣ дар ҳайати роҳбарии мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2017-01-12|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. ва аз [[4 апрел|4 апрели]] [[соли 2017]] ба вазифаи Раиси шаҳри Душанбе таъин гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. Аз 17 апрели соли 2020 то соли 2025 Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VI адои вазифа намудааст. [[11 апрел|11 апрели]] [[соли 2025]] дар иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. === Фаъолияти ҷамъиятӣ === [[Акс:Дилшод Назаров ва Рустами Эмомалӣ.jpg|thumb|Гурзпартои маъруфи тоҷик [[Дилшод Назаров]] бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|alt=Гурзпартои маъруфи тоҷик Дилшод Назаров бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|left]] Аз апрели соли 2009 муовини Раиси [[Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон]], аз ноябри соли 2009 узви Кумитаи муносибатҳои байналмиллалии Шурои олимпии Осиё ва аз январи соли 2012 Раиси [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] ва аз апрели соли 2019 Рустами Эмомалӣ Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] интихоб шудааст<ref>{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/sport/20190424/1028755591/rustam-emomali-izbran-prezident-central-aziatskoy-futbol-associacii.html|title=Рустам Эмомали избран президентом Центрально-Азиатской футбольной ассоциации|author=Sputnik|publisher=Sputnik Таджикистан|lang=ru|accessdate=2019-09-04}}</ref>. == Ҷоизаву орденҳо == * [[2018 ]]— [[Ордени Зарринтоҷ|Ордени «Зарринтоҷ» дараҷаи II]]<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/18267|title=Маросими супоридани ҷоизаҳои давлатӣ|author=|website=www.president.tj|date=|publisher=Сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2018-08-30}}</ref> * [[2026 ]]— [[Ордени Исмоили Сомонӣ|Ордени Исмоили Сомонӣ дараҷаи I]]<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/56832|title=Маросими мукофотсупорӣ ба ифтихори 35-умин солгарди Истиқлоли давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-28}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Cite web|url=http://prezident.tj/node/22865|title=Суханронӣ дар иҷлосияи нахустини Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум|author=Президенти Тоҷикистон|website=prezident.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2023-09-15}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Раисони шаҳри Душанбе]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]] [[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]] 9annr2og5z13k85soyj8fx17qvnheuc 1485126 1485125 2026-08-28T08:32:53Z VASHGIRD 8035 /* Ҷоизаву орденҳо */ 1485126 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |мухотаб = |ном = Рустами Эмомалӣ |номи аслӣ = |тасвир = Рустами Эмомали.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |имзои нишон = |бари нишон = <!—ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА--> |вазифа = Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам = Flag and emblem of Tajikistan.png |парчам2 = Emblem of Tajikistan.svg |аввалдавр = [[17 апрел]]и [[2020]] |охирдавр = |пешгузашта = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин = |вазифа_2 = Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] |парчам_2 = |парчам2_2 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_2 = 24 апрели 2019 |пешгузашта_2 = [[Умед Аҳмадҷонов]] |президент_2 = [[Салмон ибни Иброҳим ал-Халифа]] |вазифа_3 = [[Раиси шаҳри Душанбе]] |парчам_3 = |парчам2_3 = Coat_of_Arms_of_Dushanbe.png |аввалдавр_3 = [[4 апрел]]и [[2017]]<br><small>(и. в. аз 12 январ то 4 апрели 2017)</small><ref name="Тағйироти кадрӣ" /> |охирдавр_3 = |пешгузашта_3 = [[Маҳмадсаид Убайдуллоев]] |ҷонишин_3 = |вазифа_4 = Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] |парчам_4 = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр_4 = [[соли 2015]] |охирдавр_4 = [[12 январ]]и [[2017]] |пешгузашта_4 = [[Фаттоҳ Саидов]] |ҷонишин_4 = [[Сулаймон Султонзода]] |вазифа_5 = Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |парчам_5 = Flag of Tajikistan.svg |пешгузашта_5 = |ҷонишин_5 = [[Фаттоҳ Саидов]] |аввалдавр_5 = [[соли 2013]] |охирдавр_5 = [[соли 2015]] |вазифа_6 = Муовини Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |аввалдавр_6 = [[соли 2012]] |охирдавр_6 = [[соли 2013]] <!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --> |таърихи таваллуд = 19.12.1987 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Данғара|ноҳияи Данғара}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ҷинс = |ном ҳангоми таваллуд = |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = <!-- ХИЗМАТИ ҲАРБӢ --> |рутба = |солҳои хизмат = |мансубият = |намуди қушун = |фармондеҳ = |ҷангҳо = <!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӣ --> |фазои илмӣ = |ҷойҳои кор = |маъруф ба = <!-- ДИГАРҲО --> |ҳизб = |таҳсилот = [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]] ([[2008]])<br>Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русия ([[2011]]) |дараҷаи илмӣ = |унвонҳои илмӣ = |касб = |фаъолият = |эътиқод = [[ислом]], [[ҳанафӣ]] |ҷоизаҳо = {{Ордени «Зарринтоҷ»}} {{Ордени Исмоили Сомонӣ}} |соядаст = |монограмма = |бари монограммаҳо = |сайт = http://dushanbe.tj |викианбор = }} '''Рустами Эмомалӣ''' (зод. [[19 декабр]]и [[соли 1987]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[давлатмард]] ва [[Сиёсатмадор|сиёсатмадори]] тоҷик, генерал-майори хадамоти гумрук ([[2014]]). Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз [[соли 2020|2020]] даъвати VI)<ref name=":0">{{Cite web|url=http://president.tj/node/22864|title=Иштирок дар Иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2020-04-22}}</ref>, (аз [[соли 2025|2025]] даъвати VII) <ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. [[раиси шаҳри Душанбе]] (аз [[соли 2017|2017]])<ref name="Тағйироти кадрӣ" />, президенти [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]]<ref>{{Cite web|url=https://avesta.tj/2024/12/14/rustam-emomali-pereizbran-prezidentom-federatsii-futbola-tadzhikistana/|title=Рустами Эмомали переизбран президентом Федерации футбола Таджикистана|website=Avesta.tj|date=2024-12-14|lang=ru|accessdate=2024-12-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fft.tj/tj/rustam-emomal-digarbora-prezidenti-federatsiyai-futboli-to-ikiston-intihob-shud/|title=Рустам Эмомалӣ дигарбора президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон интихоб шуд|date=2024-12-14|publisher=Федератсияи футболи Тоҷикистон|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. == Зиндагинома == Рустами Эмомалӣ [[19 декабр]]и [[соли 1987]] дар [[ноҳияи Данғара]] дар хонаводаи [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Азизмоҳ Асадуллоева]]<ref>Асадуллоева Азизмоҳ // Энсиклопедияи бонувони шинохтаи тоҷик — {{Д.}}, 2021. — С. 80. — 520 с. — ISBN 978-999-75-68-20-5</ref> ба дунё омадааст. Дар соли 2008 [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисодиёти ҷаҳон, соли 2011 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Русияро бо ихтисоси идоракунии давлатӣ ва соли 2014 [[Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст<ref>{{Cite web|url=https://dushanbe.tj/biography|title=Тарҷумаи ҳоли Раиси шаҳри Душанбе|website=dushanbe.tj|publisher=Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|accessdate=2023-09-15}}</ref>. Забонҳои русӣ, англисӣ ва олмониро медонад<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/000-11/|title=Рустами Эмомалӣ — Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. === Хонавода === Оиладор, соҳиби 2 фарзанд<ref name=":1" />. === Фаъолияти корӣ === Рустами Эмомалӣ фаъолияти кориашро соли 2006 ба ҳайси сармутахассиси шуъбаи ҳамкорӣ бо созмони умумии савдои [[Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оғоз намуда, солҳои 2009—2011 дар вазифаи сардори Раёсати дастгирии соҳибкории [[Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст. Солҳои 2011—2012 сардори Раёсати ташкили мубориза бар зидди ҳуқуқвайронкуниҳои гумруки Хадамоти гумрук, солҳои 2012—2013 муовини сардори Хадамоти гумрук ва солҳои 2013—2015 сардори [[Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд<ref name=":1">{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/resolutions/5499|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2013-11-30|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Солҳои 2015—2017 дар вазифаи Директори [[Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] кор кардааст<ref>{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/documents/decrees/7953|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Дар бораи Директори Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Рустами Эмомалӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2015-03-16|lang=|accessdate=2024-12-23}}</ref>. Аз 12 январи соли 2017 бо Фармони Президенти Тоҷикистон иҷрокунандаи вазифаи Раиси шаҳри Душанбе <ref name="Тағйироти кадрӣ">{{Cite web|url=https://president.tj/event/'news/12849|title=Тағйироти кадрӣ дар ҳайати роҳбарии мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2017-01-12|lang=tg|accessdate=2024-12-23}}</ref>. ва аз [[4 апрел|4 апрели]] [[соли 2017]] ба вазифаи Раиси шаҳри Душанбе таъин гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. Аз 17 апрели соли 2020 то соли 2025 Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VI адои вазифа намудааст. [[11 апрел|11 апрели]] [[соли 2025]] дар иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/raisi-majlisi-milli/|title=Раиси Маҷлиси Миллӣ - Рустами Эмомалӣ|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}</ref>. === Фаъолияти ҷамъиятӣ === [[Акс:Дилшод Назаров ва Рустами Эмомалӣ.jpg|thumb|Гурзпартои маъруфи тоҷик [[Дилшод Назаров]] бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|alt=Гурзпартои маъруфи тоҷик Дилшод Назаров бо Раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон Рустами Эмомалӣ|left]] Аз апрели соли 2009 муовини Раиси [[Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон]], аз ноябри соли 2009 узви Кумитаи муносибатҳои байналмиллалии Шурои олимпии Осиё ва аз январи соли 2012 Раиси [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] ва аз апрели соли 2019 Рустами Эмомалӣ Президенти [[Ассотсиатсияи футболи Осиёи Марказӣ]] интихоб шудааст<ref>{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/sport/20190424/1028755591/rustam-emomali-izbran-prezident-central-aziatskoy-futbol-associacii.html|title=Рустам Эмомали избран президентом Центрально-Азиатской футбольной ассоциации|author=Sputnik|publisher=Sputnik Таджикистан|lang=ru|accessdate=2019-09-04}}</ref>. == Ҷоизаву орденҳо == * [[Ордени Зарринтоҷ]] дараҷаи II ([[2018]])<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/18267|title=Маросими супоридани ҷоизаҳои давлатӣ|author=|website=www.president.tj|date=|publisher=Сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2018-08-30}}</ref> * Ордени Дӯстӣ дараҷаи II (2025, [[Қазоқистон]])<ref>{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/ru/glava-gosudarstva-prinyal-predsedatelya-madzhlisi-milli-madzhilisi-oli-tadzhikistana-rustami-emomali-267581|title=Глава государства принял председателя Маджлиси милли Маджлиси Оли Таджикистана Рустами Эмомали|archive-date=2025-08-27|access-date=2025-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20250827135831/https://www.akorda.kz/ru/glava-gosudarstva-prinyal-predsedatelya-madzhlisi-milli-madzhilisi-oli-tadzhikistana-rustami-emomali-267581|url-status=live}}</ref> * [[Ордени Исмоили Сомонӣ]] дараҷаи I ([[2026 ]])<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/56832|title=Маросими мукофотсупорӣ ба ифтихори 35-умин солгарди Истиқлоли давлатӣ|website=www.president.tj|publisher=Сомонаи расмии Президенти Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2026-08-28}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Cite web|url=http://prezident.tj/node/22865|title=Суханронӣ дар иҷлосияи нахустини Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум|author=Президенти Тоҷикистон|website=prezident.tj|date=2020-04-17|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон|accessdate=2023-09-15}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Раисони шаҳри Душанбе]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]] [[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]] 45wt9zc7ipmqygo7nhbfh3lwsi26t1b 0 140270 1485087 1397168 2026-08-28T00:03:35Z ~2026-46824-67 151063 /* Эзоҳ */ 1485087 wikitext text/x-wiki {{Забон}} [[Акс:Xikwor-zik.jpg|мини|рост]] '''Забони вахонӣ''' (X̌ikwor zik) — аз забонҳои эронии ҷануби шарқиест, ки аз рӯи хусусиятҳои фонетикӣ ва луғавию грамматикии худ дар байни соири забонҳои помирӣ мавқеи хоссаро ишғол мекунад. Дар ҳудуди [[ноҳияи Ишкошим]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]и Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони [[Афғонистон]], дар манотиқи Чатрор ва Хунзои [[Покистон]] ва ҳамчунин дар вилояти Синтсизяни [[Чин]] ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999]. Ин забон ҳам дар води Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад.<ref>[http://www.kumitaizabon.tj/tg/category/ kumitaizabon.tj/забоншиносӣ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Дар ҳудуди ноҳияи Ишкошими Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони Афғонистон, дар манотиқи Чатрор ва Хунзои Покистон ва, ҳамчунин, дар Сариқули Чин ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999]. Ин забон ҳам дар водии Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад. Густараи истеъмоли ин забон нисбат ба тамоми забонҳои эронии шарқӣ васеътар аст ва он дар байни забонҳои эронӣ ягона забоне мебошад, ки дар тамоми ҳавзаҳои этнолингвистии Ҳиндукуши Шарқӣ мавриди корбурд қарор дорад. Аз ин рӯ, шаклҳои диалектологии гуфтори вахонӣ низ зиёд аст ва танҳо дар қаламрави Бадахшони Тоҷикистон се лаҳҷаи ин забон – шарқӣ (болоӣ), марказӣ (миёна) ва ғарбӣ (поёнӣ) корбурд дорад. Муҳаққиқон тамоми анвои диалектологии корбурди забони вахониро дар тафовут аз дигар забонҳои помирӣ лаҳҷа гуфтаанд, зеро дар фарқият аз, масалан, намояндагони забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ, ки ҳар кадоме номи забони худро ба маҳалли корбурдии он мансуб медонанд ва номи умумие барои он забонҳо вуҷуд надорад, вахонизабонони тамоми ҳавзаҳои минтақаи Ҳиндукуши Шарқӣ забонашонро вахонӣ (вахӣ) меноманд ва номи локалӣ (маҳаллӣ)-и дигаре барои лаҳҷаҳои он вуҷуд надорад. Водии Вахонро, ки дар он вахониён зиндагӣ мекунанд, дарёи Панҷ ду қисмат кардааст, ки соҳили рости он дар қаламрави Тоҷикистон ва соҳили чапи он дар ҳудуди Афғонистон ҷойгир аст. Аз он мавқеияте, ки водии Вахон дар Эрони бостон ва дар масири Роҳи Абрешим ишғол мекард (аз ин водӣ як шохаи муҳимми ин шоҳроҳ мегузашт, ки дар таърих бо номи «Роҳи бузурги буддоӣ» маъруф аст), дар бораи ин сарзамин ва сокинони он дар сарчашмаҳои таърихии чинӣ, юнонӣ, арабӣ ва форсӣ-тоҷикӣ маълумоти фаровоне овардашудааст. Афсона, ривоёту нақлҳо, чистону зарбулмасалҳо, таронаҳо, суруди алла ва «Булбулик» аз маъруфтарин жанрҳои фолклорие мебошанд, ки ба забони вахонӣ эҷод шудаанд. Дар шарқшиносии аврупоӣ дар бораи ин забон бори аввал А. Бёрнс иттилоъ дода буд<ref>{{Cite web|url=https://www.kumitaizabon.tj/en/node/19|title=Забони вахонӣ {{!}} The Committee of Language and Terminology by the Government of the Republic of Tajikistan|website=www.kumitaizabon.tj|accessdate=2023-02-09|archivedate=2023-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209155655/https://www.kumitaizabon.tj/en/node/19}}</ref>. ==Адабиёт == * Пахалина Т. Н. Памирские языки. — М.: Наука (ГРВЛ), 1969. — 164 с. — (Языки народов Азии и Африки). * Языки и этнография «Крыши мира». СПб.: «Петербургское Востоковедение», 2005. — 112 с. * Payne, John, «Pamir languages» in Compendium Linguarum Iranicarum, ed. Schmitt (1989), 417—444. * Эдельман Д. И. Памирские языки // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: СЭ, 1990. *Shaw R. On the Ghalchah Languages (Wakhi and Sarikoli) // Yournal of the Asiatic Society of Bengal. -1876. v. 45; Tomaschek W. Die Pamir-Dialekte // Centralasiatische Studien, 2. – Wien, 1880; W. Geiger W. Die Pamir-Dialekte // Grundriss der iraniscen Philologie/ Bd. 1, Abt. 2. – Strassburg, 1898-1901; *Пахалина Т.Н. Ваханский язык. – М., 1975; Грюнберг А.Л., Стеблин-Каменский И.М. Языки Восточного Гиндукуша. Ваханский язык. – М.,1976. *Климчицкий С.И. Ваханские тексты // Труды ТБ АН СССР, т. 3, Лингвистика. – М.Л., 1936, с. 75-124; *Пахалина Т.Н. Ваханский язык. – М., 1975; Грюнберг А.Л., Стеблин-Каменский И.М. Языки Восточного Гиндукуша. Ваханский язык. – М.,1976; *Вух диёр ганҷ (Ганҷи Вахонзамин) (мураттибон Матробов С., Мирбобоев А.) – Душанбе, 2016; Хиквор нақлиш завер (Ҳикояҳо барои хурдсолон ба забони вахонӣ: Таҳияи Сайфиддин Шайдоев) – Душанбе, 2016. 48 саҳ.; *С.Матробиён. Асоб.Ҳисоб. – Душанбе, 2016; *Матробов С., Соҳибназарбекова Р. Чистониш. – Душанбе, 2016 ва ғ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}}ин ҷо як мисоли аудиоии el idioma wakhi аст https://www.youtube.com/watch?v=xlW2K3XWde8<nowiki/>{{хурд}} [[Гурӯҳ:Забонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Забонҳои мардуми Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] bgd2dq0tzt3v5hkdosd4io9a1hf126o 1485090 1485087 2026-08-28T00:05:08Z ~2026-46824-67 151063 /* Эзоҳ */ 1485090 wikitext text/x-wiki {{Забон}} [[Акс:Xikwor-zik.jpg|мини|рост]] '''Забони вахонӣ''' (X̌ikwor zik) — аз забонҳои эронии ҷануби шарқиест, ки аз рӯи хусусиятҳои фонетикӣ ва луғавию грамматикии худ дар байни соири забонҳои помирӣ мавқеи хоссаро ишғол мекунад. Дар ҳудуди [[ноҳияи Ишкошим]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]и Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони [[Афғонистон]], дар манотиқи Чатрор ва Хунзои [[Покистон]] ва ҳамчунин дар вилояти Синтсизяни [[Чин]] ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999]. Ин забон ҳам дар води Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад.<ref>[http://www.kumitaizabon.tj/tg/category/ kumitaizabon.tj/забоншиносӣ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Дар ҳудуди ноҳияи Ишкошими Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони Афғонистон, дар манотиқи Чатрор ва Хунзои Покистон ва, ҳамчунин, дар Сариқули Чин ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999]. Ин забон ҳам дар водии Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад. Густараи истеъмоли ин забон нисбат ба тамоми забонҳои эронии шарқӣ васеътар аст ва он дар байни забонҳои эронӣ ягона забоне мебошад, ки дар тамоми ҳавзаҳои этнолингвистии Ҳиндукуши Шарқӣ мавриди корбурд қарор дорад. Аз ин рӯ, шаклҳои диалектологии гуфтори вахонӣ низ зиёд аст ва танҳо дар қаламрави Бадахшони Тоҷикистон се лаҳҷаи ин забон – шарқӣ (болоӣ), марказӣ (миёна) ва ғарбӣ (поёнӣ) корбурд дорад. Муҳаққиқон тамоми анвои диалектологии корбурди забони вахониро дар тафовут аз дигар забонҳои помирӣ лаҳҷа гуфтаанд, зеро дар фарқият аз, масалан, намояндагони забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ, ки ҳар кадоме номи забони худро ба маҳалли корбурдии он мансуб медонанд ва номи умумие барои он забонҳо вуҷуд надорад, вахонизабонони тамоми ҳавзаҳои минтақаи Ҳиндукуши Шарқӣ забонашонро вахонӣ (вахӣ) меноманд ва номи локалӣ (маҳаллӣ)-и дигаре барои лаҳҷаҳои он вуҷуд надорад. Водии Вахонро, ки дар он вахониён зиндагӣ мекунанд, дарёи Панҷ ду қисмат кардааст, ки соҳили рости он дар қаламрави Тоҷикистон ва соҳили чапи он дар ҳудуди Афғонистон ҷойгир аст. Аз он мавқеияте, ки водии Вахон дар Эрони бостон ва дар масири Роҳи Абрешим ишғол мекард (аз ин водӣ як шохаи муҳимми ин шоҳроҳ мегузашт, ки дар таърих бо номи «Роҳи бузурги буддоӣ» маъруф аст), дар бораи ин сарзамин ва сокинони он дар сарчашмаҳои таърихии чинӣ, юнонӣ, арабӣ ва форсӣ-тоҷикӣ маълумоти фаровоне овардашудааст. Афсона, ривоёту нақлҳо, чистону зарбулмасалҳо, таронаҳо, суруди алла ва «Булбулик» аз маъруфтарин жанрҳои фолклорие мебошанд, ки ба забони вахонӣ эҷод шудаанд. Дар шарқшиносии аврупоӣ дар бораи ин забон бори аввал А. Бёрнс иттилоъ дода буд<ref>{{Cite web|url=https://www.kumitaizabon.tj/en/node/19|title=Забони вахонӣ {{!}} The Committee of Language and Terminology by the Government of the Republic of Tajikistan|website=www.kumitaizabon.tj|accessdate=2023-02-09|archivedate=2023-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209155655/https://www.kumitaizabon.tj/en/node/19}}</ref>. ==Адабиёт == * Пахалина Т. Н. Памирские языки. — М.: Наука (ГРВЛ), 1969. — 164 с. — (Языки народов Азии и Африки). * Языки и этнография «Крыши мира». СПб.: «Петербургское Востоковедение», 2005. — 112 с. * Payne, John, «Pamir languages» in Compendium Linguarum Iranicarum, ed. Schmitt (1989), 417—444. * Эдельман Д. И. Памирские языки // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: СЭ, 1990. *Shaw R. On the Ghalchah Languages (Wakhi and Sarikoli) // Yournal of the Asiatic Society of Bengal. -1876. v. 45; Tomaschek W. Die Pamir-Dialekte // Centralasiatische Studien, 2. – Wien, 1880; W. Geiger W. Die Pamir-Dialekte // Grundriss der iraniscen Philologie/ Bd. 1, Abt. 2. – Strassburg, 1898-1901; *Пахалина Т.Н. Ваханский язык. – М., 1975; Грюнберг А.Л., Стеблин-Каменский И.М. Языки Восточного Гиндукуша. Ваханский язык. – М.,1976. *Климчицкий С.И. Ваханские тексты // Труды ТБ АН СССР, т. 3, Лингвистика. – М.Л., 1936, с. 75-124; *Пахалина Т.Н. Ваханский язык. – М., 1975; Грюнберг А.Л., Стеблин-Каменский И.М. Языки Восточного Гиндукуша. Ваханский язык. – М.,1976; *Вух диёр ганҷ (Ганҷи Вахонзамин) (мураттибон Матробов С., Мирбобоев А.) – Душанбе, 2016; Хиквор нақлиш завер (Ҳикояҳо барои хурдсолон ба забони вахонӣ: Таҳияи Сайфиддин Шайдоев) – Душанбе, 2016. 48 саҳ.; *С.Матробиён. Асоб.Ҳисоб. – Душанбе, 2016; *Матробов С., Соҳибназарбекова Р. Чистониш. – Душанбе, 2016 ва ғ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}}Инҷо як мисоли аудиоӣ бо забони вахӣ оварда шудааст https://www.youtube.com/watch?v=xlW2K3XWde8<nowiki/>{{хурд}} [[Гурӯҳ:Забонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Забонҳои мардуми Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] 12vcyl2odiko2c6gqnjimvo2ek1zln7 1485092 1485090 2026-08-28T00:13:41Z ~2026-46824-67 151063 /* Эзоҳ */ 1485092 wikitext text/x-wiki {{Забон}} [[Акс:Xikwor-zik.jpg|мини|рост]] '''Забони вахонӣ''' (X̌ikwor zik) — аз забонҳои эронии ҷануби шарқиест, ки аз рӯи хусусиятҳои фонетикӣ ва луғавию грамматикии худ дар байни соири забонҳои помирӣ мавқеи хоссаро ишғол мекунад. Дар ҳудуди [[ноҳияи Ишкошим]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]и Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони [[Афғонистон]], дар манотиқи Чатрор ва Хунзои [[Покистон]] ва ҳамчунин дар вилояти Синтсизяни [[Чин]] ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999]. Ин забон ҳам дар води Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад.<ref>[http://www.kumitaizabon.tj/tg/category/ kumitaizabon.tj/забоншиносӣ]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Дар ҳудуди ноҳияи Ишкошими Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон, дар қисмати чапи водии Вахони Афғонистон, дар манотиқи Чатрор ва Хунзои Покистон ва, ҳамчунин, дар Сариқули Чин ривоҷ дорад [Пахалина 1975; Грюнберг, Стеблин-Каменский 1978; Стеблин-Каменский 1999]. Ин забон ҳам дар водии Вахон ва ҳам дар манотиқи дигар гӯишҳои сершумор дорад. Густараи истеъмоли ин забон нисбат ба тамоми забонҳои эронии шарқӣ васеътар аст ва он дар байни забонҳои эронӣ ягона забоне мебошад, ки дар тамоми ҳавзаҳои этнолингвистии Ҳиндукуши Шарқӣ мавриди корбурд қарор дорад. Аз ин рӯ, шаклҳои диалектологии гуфтори вахонӣ низ зиёд аст ва танҳо дар қаламрави Бадахшони Тоҷикистон се лаҳҷаи ин забон – шарқӣ (болоӣ), марказӣ (миёна) ва ғарбӣ (поёнӣ) корбурд дорад. Муҳаққиқон тамоми анвои диалектологии корбурди забони вахониро дар тафовут аз дигар забонҳои помирӣ лаҳҷа гуфтаанд, зеро дар фарқият аз, масалан, намояндагони забонҳои гурӯҳи шуғнӣ-рӯшонӣ, ки ҳар кадоме номи забони худро ба маҳалли корбурдии он мансуб медонанд ва номи умумие барои он забонҳо вуҷуд надорад, вахонизабонони тамоми ҳавзаҳои минтақаи Ҳиндукуши Шарқӣ забонашонро вахонӣ (вахӣ) меноманд ва номи локалӣ (маҳаллӣ)-и дигаре барои лаҳҷаҳои он вуҷуд надорад. Водии Вахонро, ки дар он вахониён зиндагӣ мекунанд, дарёи Панҷ ду қисмат кардааст, ки соҳили рости он дар қаламрави Тоҷикистон ва соҳили чапи он дар ҳудуди Афғонистон ҷойгир аст. Аз он мавқеияте, ки водии Вахон дар Эрони бостон ва дар масири Роҳи Абрешим ишғол мекард (аз ин водӣ як шохаи муҳимми ин шоҳроҳ мегузашт, ки дар таърих бо номи «Роҳи бузурги буддоӣ» маъруф аст), дар бораи ин сарзамин ва сокинони он дар сарчашмаҳои таърихии чинӣ, юнонӣ, арабӣ ва форсӣ-тоҷикӣ маълумоти фаровоне овардашудааст. Афсона, ривоёту нақлҳо, чистону зарбулмасалҳо, таронаҳо, суруди алла ва «Булбулик» аз маъруфтарин жанрҳои фолклорие мебошанд, ки ба забони вахонӣ эҷод шудаанд. Дар шарқшиносии аврупоӣ дар бораи ин забон бори аввал А. Бёрнс иттилоъ дода буд<ref>{{Cite web|url=https://www.kumitaizabon.tj/en/node/19|title=Забони вахонӣ {{!}} The Committee of Language and Terminology by the Government of the Republic of Tajikistan|website=www.kumitaizabon.tj|accessdate=2023-02-09|archivedate=2023-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230209155655/https://www.kumitaizabon.tj/en/node/19}}</ref>. ==Адабиёт == * Пахалина Т. Н. Памирские языки. — М.: Наука (ГРВЛ), 1969. — 164 с. — (Языки народов Азии и Африки). * Языки и этнография «Крыши мира». СПб.: «Петербургское Востоковедение», 2005. — 112 с. * Payne, John, «Pamir languages» in Compendium Linguarum Iranicarum, ed. Schmitt (1989), 417—444. * Эдельман Д. И. Памирские языки // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: СЭ, 1990. *Shaw R. On the Ghalchah Languages (Wakhi and Sarikoli) // Yournal of the Asiatic Society of Bengal. -1876. v. 45; Tomaschek W. Die Pamir-Dialekte // Centralasiatische Studien, 2. – Wien, 1880; W. Geiger W. Die Pamir-Dialekte // Grundriss der iraniscen Philologie/ Bd. 1, Abt. 2. – Strassburg, 1898-1901; *Пахалина Т.Н. Ваханский язык. – М., 1975; Грюнберг А.Л., Стеблин-Каменский И.М. Языки Восточного Гиндукуша. Ваханский язык. – М.,1976. *Климчицкий С.И. Ваханские тексты // Труды ТБ АН СССР, т. 3, Лингвистика. – М.Л., 1936, с. 75-124; *Пахалина Т.Н. Ваханский язык. – М., 1975; Грюнберг А.Л., Стеблин-Каменский И.М. Языки Восточного Гиндукуша. Ваханский язык. – М.,1976; *Вух диёр ганҷ (Ганҷи Вахонзамин) (мураттибон Матробов С., Мирбобоев А.) – Душанбе, 2016; Хиквор нақлиш завер (Ҳикояҳо барои хурдсолон ба забони вахонӣ: Таҳияи Сайфиддин Шайдоев) – Душанбе, 2016. 48 саҳ.; *С.Матробиён. Асоб.Ҳисоб. – Душанбе, 2016; *Матробов С., Соҳибназарбекова Р. Чистониш. – Душанбе, 2016 ва ғ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}}Инҷо як мисоли аудиоӣ бо забони вахонӣ оварда шудааст https://www.youtube.com/watch?v=xlW2K3XWde8<nowiki/>{{хурд}} [[Гурӯҳ:Забонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Забонҳои мардуми Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] 7j7sk25f0f5b8qpbpwidhfev5o2wce5 0 140513 1485048 1483560 2026-08-27T18:45:43Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485048 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2016}} {{Оғози сол|2016}} == Рӯйдодҳо == == [[Январ]] == * [[15 январ]] — [[Википедия]] [[15 январ|15 январи]] [[соли 2001]] ба фаъолият оғоз карда буд. Бунёди Викимедиа дар арафаи ин солгарди 15-ум баргузории тақрибан 150 чорабиниро дар шаш қитъа эълон намуда, рушди Википедияро ҳамчун донишномаи озоди ҳамкорӣ таъкид кард. (Wikimedia Foundation)<ref>{{Cite web |url=https://wikimediafoundation.org/news/2016/01/14/wikipedia-15-foundation-endowment/ |title=Wikipedia celebrates 15 years of free knowledge |website=Wikimedia Foundation |date=14 January 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=en }}</ref> == [[Март]] == * [[3 март]] — [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[3 март]]и [[соли 2016]] тағйири номи як қатор шаҳру навоҳиро, ки аз ҷониби президент пешниҳод шуда буд, ҷонибдорӣ намуданд. * Рӯихати шаҳру ноҳияҳо ва иншооти ҷуғрофӣ, ки номашон тағйир ёфт: * [[Ноҳияи Ҳисор]] - [[Ҳисор|шаҳри Ҳисор]]; * * [[Ноҳияи Тавилдара]] - [[ноҳияи Сангвор]]; * * [[Ноҳияи Ҷиргатол]] - [[ноҳияи Лахш]]; * * Ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ - [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]]; * * [[Ноҳияи Ҷиликӯл]] - [[ноҳияи Дӯстӣ]]; * * [[Ноҳияи Қумсангир]] - [[ноҳияи Ҷайҳун]]; * * [[Ноҳияи Шӯрообод]] - [[ноҳияи Шамсиддин Шоҳин]]; * * Шаҳри [[Қайроққум]] - [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]; * * Шаҳри [[Чкаловск]] - [[Бӯстон (шаҳр)|Бӯстон]]; * * [[Ноҳияи Ғончӣ]] - [[ноҳияи Деваштич]]; * * [[Обанбори Қайроққум]] - [[Обанбори Баҳри тоҷик]]. <ref>{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |title=Тағйири номи як шаҳр дар Тоҷикистон чӣ арзиш дорад? |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2016 |access-date=4 августи 2026|language=tg|}}</ref> * [[15 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон ''Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ''»-ро таҳти №1292 ба имзо расонд. Қонун тартиби номгузорӣ, сабти насаб ва номи падарро дар асоси фарҳанг ва анъанаҳои миллии тоҷикӣ танзим намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.adlia.tj/show_doc.fwx?rgn=126565 |title=Закон Республики Таджикистан от 15 марта 2016 года, №1292 |website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=15 March 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=ru }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=126668&compareid=126668 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 марти соли 2016, №1292 |website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=15 марти 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=27248 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ» |website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> * [[23 март]] — Дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] корхонаи сементбарории ҶДММ «Хуаксин Ғаюр — Суғдсемент» ба истифода дода шуд. Иқтидори солонаи корхона беш аз як миллион тонна семент буда, барои зиёда аз 1300 нафар ҷойи кори доимӣ фароҳам оварда шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/03/iftito-i-korhonai-sementbarorii-dmm-huaksin-ayur-su-dsement-dar-no-iyai-bobo-on-afurov/ |title=Ифтитоҳи корхонаи сементбарории ҶДММ «Хуаксин Ғаюр — Суғдсемент» дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-03-23 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[24 март]] — дар шаҳри [[Конибодом]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] корхонаи коркарди нафти [[ҶДММ «Нафтрасон»]] ба фаъолият оғоз намуд. Иқтидори солонаи корхона барои коркарди 70 ҳазор тонна нафти хом пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/03/lider-natsii-otkryl-predpriyatie-po-pererabotke-nefti-naftrason-v-selskom-dzhamoate-pulodon-g-kanibadama/ |title=Лидер нации открыл предприятие по переработке нефти «Нафтрасон» в сельском джамоате Пулодон г. Канибадама |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-03-24 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> == [[Апрел]] == * [[22 апрел]] — дар [[ноҳияи Ёвон]]и [[вилояти Хатлон]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] корхонаи истеҳсоли варақаҳои гаҷии [[ҶДММ «Хуаҷиан Ғаюр Индастриал»]] ба истифода дода шуд. Ҳамзамон барои бунёди ду коргоҳи нави истеҳсоли ранг ва маводи гармидор санги асос гузошта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/04/lider-natsii-otkryl-predpriyatie-po-proizvodstvu-gipsokartonov-ooo-huadzhian-gayur-indastrial-v-yavanskom-rajone/ |title=Лидер нации открыл предприятие по производству гипсокартона ООО «Хуаджиан Гаюр Индастриал» в Яванском районе |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-04-22 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> == [[Май]] == * [[22 май]] — дар Ҷумҳурии Тоҷикистон раъйпурсии умумихалқӣ оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Дар натиҷаи раъйпурсӣ ба Конститутсия тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/constitution |title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[24 май]] — дар [[Душанбе]] намоишгоҳи «Корвони тиҷорати Покистон» оғоз ёфт, ки дар он зиёда аз 40 ширкати покистонӣ маҳсулоти [[Покистон|Покистонро]] ба намоиш гузоштанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/05/iftito-i-korvoni-pokiston-va-festivali-mango-dar-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи «Корвони тиҷорати Покистон» ва «Фестивали манго» дар Душанбе |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-05-24 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[25 май]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси Маҷлиси Шӯрои Арабистони Саудӣ доктор Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Иброҳим Оли Шайх мулоқот анҷом дод. Дар мулоқот вазъ ва дурнамои муносибатҳои дуҷонибаи [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Арабистони Саудӣ]] баррасӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2026/05/ta-vimi-amit-hovar-imr-z-25-maj-dushanbe-145-umin-r-zi-soli-2026-ast/ |title=Тақвими АМИТ «Ховар»: имрӯз 25 май |website=АМИТ «Ховар» |date=25 майи 2026 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> == [[Август]] == * [[19 август]] — варзишгари тоҷик [[Дилшод Назаров]] дар мусобиқаи гурзандозии Бозиҳои тобистонаи олимпии Рио-де-Жанейро ғолиб шуда, медали тилло ба даст овард. Ӯ гурзро ба масофаи 78,68 метр ҳаво дод.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13834 |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[24 август]] — роҳи оҳани [[Душанбе]] — [[Қӯрғонтеппа]] — [[Кӯлоб]], аз ҷумла қитъаи [[Ваҳдат]] — [[Ёвон]] мавриди истифода қарор гирифт. Ин [[роҳи оҳан]] барои рушди нақлиёт, иқтисодиёти [[вилояти Хатлон]] ва беҳтар гардидани ҳамлу нақли мусофирону бор аҳамияти муҳим дошт.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/15372 |title=Ба истифода супоридани роҳи оҳани Душанбе — Қӯрғонтеппа — Кӯлоб |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[1 сентябр]] — дар [[ноҳияи Данғара]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон чорабиниҳои Рӯзи дониш ва оғози соли нави таҳсил баргузор гардида, [[Донишгоҳи давлатии Данғара]] ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/12908 |title=Сафарҳои дохилӣ |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-09-01 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[2 сентябр]] — Ҳукумати Ҷумҳурии Ӯзбекистон расман даргузашти [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Ислом Каримов|Ислом Каримовро]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.gov.uz/ru/news/view/7168 |title=Правительственный портал Республики Узбекистан |website=Ҳукумати Ҷумҳурии Ӯзбекистон |date=2016-09-02 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> * [[3 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои иштирок дар маросими видоъ бо [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Ислом Каримов]] ба шаҳри [[Самарқанд]] сафар намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/12921 |title=Иштирок дар маросими видоъ бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Ислом Каримов |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-09-03 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[9 сентябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 25-умин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон гузашти низомӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/12936 |title=Гузашти низомӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-09-08 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[9 сентябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 25-умин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳпаймоӣ баргузор гардид. Дар он 52 ҳазор донишҷӯ, хонанда ва кормандони муассисаҳои давлатӣ иштирок намуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2016/09/shestvie-po-sluchayu-dnya-nezavisimosti-respubliki-tadzhikistan/ |title=Шествие по случаю Дня независимости Республики Таджикистан |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-09-09 |access-date=2026-08-17 |language=ru }}</ref> * [[9 сентябр]] — дар Варзишгоҳи марказии ҷумҳуриявии шаҳри [[Душанбе]] тантанаҳои фарҳангӣ ба муносибати 25-умин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/09/tantana-oi-far-angii-markaz-ba-iftihori-25-umin-solgardi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Тантанаҳои фарҳангии марказӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-09-09 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[13 сентябр]] — дар [[ноҳияи Спитамен]]и [[вилояти Суғд]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи истеҳсолии [[ҶСП «Норд Азия Металл»]] ба истифода дода шуд. Корхона ба истеҳсоли қубурҳо ва профилҳои металлӣ машғул буда, иқтидори солонаи он 60 ҳазор тонна металлро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-iste-solii-sp-nord-aziya-metall/ |title=Ифтитоҳи корхонаи истеҳсолии ҶСП «Норд Азия Металл» |website=АМИТ «Ховар» |date=2016-09-13 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> === [[Октябр]] === * [[26 октябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»'''-ро қабул намуд.<ref>{{Cite web |url=https://api.president.tj/leader_of_the_nation |title=Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[29 октябр]] — дар [[Роғун]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] маросими оғози бунёди сарбанди [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13405 |title=Оғози бунёди сарбанди Нерӯгоҳи барқи обии Роғун |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-10-29 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> === [[Ноябр]] === * [[8 ноябр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»'''-ро якдилона ҷонибдорӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://api.president.tj/leader_of_the_nation |title=Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=2026-08-17 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] як қатор қонунҳо, аз ҷумла '''Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»''' ва Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъминоти иҷтимоӣ, хизматрасонӣ ва муҳофизати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро ба имзо расонид.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13503 |title=Ба имзо расидани як қатор қонунҳо |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-11-14 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> * [[18 ноябр]] — — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Сарбанд]] ба оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии '''Неругоҳи барқи обии «Сарбанд»''' ҳусни оғоз бахшид. Ҳамзамон, дар Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи «Азот» марҳилаи дуюми таҷдиду навсозии корхона оғоз гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/11/18/ |title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/11/18/ |title=Шуруъи таҷдид ва азнавсозии корхонаи саноатии «Азот» |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2016 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/01/solnomai-peshvoi-millat-2016/ |title=Солномаи Пешвои миллат-2016 |website=АМИТ «Ховар» |date=2017 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> === [[Декабр]] === * [[8 декабр]] — — навбати дуюми [[Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2]] бо иқтидори 300 МВт мавриди истифода қарор гирифт. Бо ба истифода додани навбати дуюм иқтидори умумии Марказ, якҷо бо навбати аввал, ба 400 МВт расид. Дар маросими ифтитоҳ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] иштирок намуд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/13834 |title=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/01/solnomai-peshvoi-millat-2016/ |title=Солномаи Пешвои миллат-2016 |website=АМИТ «Ховар» |date=2017 |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/speeches/12444 |title=Суханронӣ дар бораи навбати дуюми Маркази барқу гармидиҳии «Душанбе-2» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |access-date=4 августи 2026 |language=tg }}</ref> * [[22 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паёми солонаи худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/12756 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016-12-22 |access-date=2026-08-17 |language=tg }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2016}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Соли 2016|*]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2016]] bz1yu0zmiwi9mreq9grvthjzyqcw533 0 148332 1485112 1414231 2026-08-28T04:38:29Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485112 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = |номи аслӣ = {{Lang-en|Ernest Hemingway}} |тасвир = |жанр = |Lib = http://www.lib.ru/INPROZ/HEMINGUEJ/ |соядаст = Ernest Hemingway Signature.svg |викитека = }} '''Эрне́ст Ми́ллер Ҳемингуэ́й''' ({{Lang-en|Ernest Miller Hemingway}}; {{СанаиТаваллуд|21|7|1899}}, Оук-Парк, Иллинойс, [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] — {{СанаиМарг|2|7|1961}}, Кетчум, Айдаҳо, ИМА) — нависандаи амрикоӣ, рӯзноманигор, барандаи [[ҷоизаи Нобел]] дар бахши адабиёт [[соли 1954]]. == Зиндагинома == Эрнест Ҳемингуэй {{СанаиТаваллуд|21|7|1899|1}} дар [[Чикаго]] — шаҳраки Оук-Парк (Иллинойс, [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]) ба дунё омадааст. Падараш Кларенс Эдмонт Ҳемингуэй духтур буд, модараш Грейс Холл бошад, ҳаети худашро ба тарбияи кӯдакон бахшида буд. Эрнест Ҳемингуэй ба донишгоҳ шомил нашуд ва ба рӯзноманигорӣ пардохт. Замони ҷанги аввали ҷаҳонӣ ӯро ба хотири чашмҳои заифаш ба аскарӣ нагирифтанд, аммо Ҳемингуэйи 19-сола ба Салиби Сурх пайваст ва соли 1918 дар Итолиё маҷруҳ шуда буд<ref name="ozodagon">{{Cite web|url=http://www.ozodagon.com/index.php?newsid=16576|title=ВИДЕО: “Пирамард ва баҳр”-и Ҳемингуэй ва тоҷикиомӯзии Сюзан Эллиотт » Озодагон|publisher=www.ozodagon.com|lang=ru|accessdate=2017-07-21}}</ref>. Соли 1961 Ҳемингуэй, ки аз афсурдагии руҳӣ азият мекашид, дар манзилаш дар иёлати Айдаҳои Амрико бо туфанги шикорӣ худро кушт<ref name="ozodagon" />. == Эҷодиёт == === Пирамард ва дарё === «Пирмард ва дарё» аз қиссаҳои Эрнест Ҳемингуэй аст, ки соли 1952 дар маҷаллаи «Лайф» нашр шудааст, дар бораи моҳигири кубагӣ Сантяго ва муборизаи ӯ бо моҳии азиме, ки сайди аз ҳама бузург дар ҳаёташ мешавад, нақл мекунад. Эрнест Ҳемингуэй дар соли 1953 барои ин қисса ҷоизаи Пулитсерро ба даст ова рда, соли 1954 барои асарҳои эҷодкардааш, аз ҷумла барои «Пирмард ва дарё» сазовори ҷозиаи адабии Нобел шуд<ref name="ozodi" />. «Пирмард ва дарё» бори аввал соли 2014 аз забони аслаш — англисӣ ба тоҷикӣ тарҷума ва чоп шуд<ref name="ozodi">{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/ernest-hemingways-the-old-man-and-the-sea-published-in-tajik-/25415261.html|title="Пирамард ва баҳр" -и Ҳемингвей - ба забони тоҷикӣ (ВИДЕО)|publisher=Радиои Озодӣ|accessdate=2017-07-21}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ|}} == Пайвандҳо == * [http://www.cubaweb.ru/ernest-heminguej-i-kuba/ Эрнест Хемингуэй и Куба] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190630142908/https://www.cubaweb.ru/ernest-heminguej-i-kuba/ |date=2019-06-30 }} * [http://www.peeep.us/b823c13e Париж Хемингуэя и не только…] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161024215059/http://www.peeep.us/b823c13e |date=2016-10-24 }} * {{Статья|год=15 марта 2002|автор=Марианна Шатерникова.|ссылка=http://www.chayka.org/oarticle.php?id=460|заглавие=Те, кто его любил. Женщины Хемингуэя|издание=[[Чайка (журнал)|Чайка]]|тип=журнал|номер=6(22)}} * [http://univertv.ru/video/filologiya/literaturovedenie/zarubezhnaya_literatura/ernest_heminguej/ Эрнест Хемингуэй] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170621191947/http://univertv.ru/video/filologiya/literaturovedenie/zarubezhnaya_literatura/ernest_heminguej/ |date=2017-06-21 }} — лауреат Нобелевской премии по литературе (1954) * Писатель Эрнест Хемингуэй был завербован КГБ, но неудачно * [http://www.jzl-life.ru/book/heminguej-5595590.html Эрнест Хемингуэй в серии ЖЗЛ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120203154835/http://www.jzl-life.ru/book/heminguej-5595590.html |date=2012-02-03 }} * ''Балонова М. Г.'' [http://www.disser.h10.ru/balonovaMG.html Проблема героя в позднем творчестве Э. Хемингуэя (40—50-е гг.)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170618024435/http://www.disser.h10.ru/balonovaMG.html |date=2017-06-18 }}. Кандидатская диссертация. Нижний Новгород, 2002 * {{Cite web|url=http://www.nytimes.com/2011/07/02/opinion/02hotchner.html|title=Hemingway, Hounded by the Feds|author=A. E. Hotchner.|date=1 июля 2011|publisher=The New York Times|archiveurl=https://www.webcitation.org/61A3EYQm1?url=http://www.nytimes.com/2011/07/02/opinion/02hotchner.html?_r=1|archivedate=2011-08-23|accessdate=2017-07-21}} * [http://getparalleltranslations.com/browse/%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82-%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9/32 Англо-русский параллельный перевод книг Эрнеста Хемингуэя] * [http://vault.fbi.gov/ernest-miller-hemingway/ernest-hemingway-part-01-of-01/view FBI Records: The Vault, Subject: Ernest Hemingway] * [http://www.topcrop.ru/persons/kak-nauchitsja-pisat-sovety-hemingujeja.html Эрнест Хемингуэй об искусстве писать в интервью Арнолду Сэмюэл­сону] [[Гурӯҳ:Хабарнигорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Нависандагони ИМА]] {{нависанда-нопурра}} asab0buc8oq5d7pjtu1o3wgwsizppph 0 209900 1485047 1483481 2026-08-27T18:40:43Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485047 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2015}} {{Оғози сол|2015}} == Рӯйдодҳо == === Январ === * Дар моҳи [[январ]]и [[соли 2015]] ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] (tg.wikipedia.org) 1 038 935 маротиба муштариёни [[Internet]] ворид шудаанд. Шумораи мақолаҳои [[тоҷикӣ]] ба 30 750 расид.<ref name="stats.wikimedia.org">{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Tajik Wikipedia at a glance January 2015 |accessdate=2016-08-25 |archivedate=2018-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}</ref> * [[23 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паёми навбатии худро пешниҳод намуд. Дар [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] самтҳои асосии сиёсати иқтисодию иҷтимоӣ, рушди саноат, энергетика, нақлиёт, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва дигар масъалаҳои рушди кишвар барои [[соли 2015]] ва давраи миёнамуҳлат муайян гардиданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/8136 |title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=123414 |title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 31 январи соли 2015 №35 |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-31 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[23 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод намуд, ки соли 2015 дар кишвар '''«Соли оила»''' эълон карда шавад. Дар Паём ба зарурати баланд бардоштани маърифати оиладорӣ, масъулияти падару модарон дар таълиму тарбияи фарзанд ва таҳкими пойдории оила таъкид гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/8136 |title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/01/soli-2015-soli-oila-elon-gardid/ |title=Соли 2015 — Соли оила эълон гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> == [[Феврал]] == * [[3 феврал]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Фармони №352 '''«Дар бораи эълон намудани соли 2015 “Соли оила”»'''-ро ба имзо расонид. Ҳадафи ин иқдом таҳкими мақоми оила дар ҷомеа, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ ва танзими муносибатҳои оилавӣ буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/01/2015-coli-idomai-tadbir-o-baroi-rushdi-ustuvor/ |title=2015 — соли идомаи тадбирҳо барои рушди устувор |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2016-01 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nbt.tj/files/images/jurnal/Bonkdori_3_2015.pdf |title=Бонкдорӣ дар Тоҷикистон, №3, 2015 |website=Бонки миллии Тоҷикистон |publisher=Бонки миллии Тоҷикистон |date=2015 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[25 феврал]] — — Шӯрои директорони иҷроияи Гурӯҳи Бонки Ҷаҳонӣ барои марҳалаи дуюми барномаи «Central Asia Road Links» ҷудо намудани 45 миллион [[доллари ИМА]]-ро барои беҳтар намудани робитаҳои нақлиётии минтақавии Тоҷикистон тасдиқ намуд. [[Лоиҳа]] ба таҷдиди тақрибан 70 километр [[роҳ|роҳҳои]] наздисарҳадии [[вилояти Суғд]], аз ҷумла самтҳои пайвасткунанда бо [[Ӯзбекистон]] ва [[Қирғизистон]], равона гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/02/25/world-bank-invests-in-tajikistans-regional-transport-connectivity |title=World Bank Invests in Tajikistan’s Regional Transport Connectivity |website=World Bank |publisher=World Bank Group |date=2015-02-25 |language=en |access-date=2026-08-15 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == [[Март]] == * [[1 март]] — дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоботи вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Тибқи маълумоти пешакии Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, дар интихобот 3 791 727 нафар ё 87,7 фоизи интихобкунандагон иштирок карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/03/kadom-1203-izb-1203-o-voridi-parlumon-shudand/ |title=Кадом ҳизбҳо вориди Парлумон шуданд? |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-03-02 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/143306 |title=Tajikistan, Parliamentary Elections, 1 March 2015: Statement of Preliminary Findings and Conclusions |website=OSCE/ODIHR |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |date=2015-03-02 |language=en |access-date=2026-08-15 }}</ref> Тибқи натиҷаҳои ниҳоӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] ([[ҲХДТ]]) — 65,4 %, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] ([[ҲАТ]]) — 11,7 %, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] (ҲИИТ) — 7,5 %, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] ([[ҲСТ]]) — 5,5%-и раъйи интихобкунандагонро касб намуданд. Ҳамин тариқ, тибқи рӯихати ҳизбӣ дар [[парлумон|парлумони]] нав ҲХДТ-ро 16 нафар, ҲАТ-ро — 3 нафар, ҲИИТ-ро 2 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] (ҲНИТ) — 1,6 %, [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] (ҲКТ) — 2,2 %, [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] (ҲДТ) — 1,7 % ва [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] (ҲСДТ) — 0,5%-и интихобкунадагон овоз доданд. Ба иттилои манбаъ, дар интихобот 4 млн. 319 ҳазору 395 интихобкунандагон ба қайд гирифта шуда, аз ин шумор 3 млн. 791 ҳазору 827 нафар овоз доданд. Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ 35 нафар - номзадҳои [[ҲХДТ]], 2 нафар - номзади [[ҲАТ]], 2 нафар - намояндаи [[ҲКТ]] ва 1 нафарӣ номзадҳои [[ҲДТ]] ва [[ҲИИТ]] пирӯзӣ ба даст оварда, ба [[парлумон]] роҳ ёфтанд.<ref>{{Cite web |url=http://www.news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |title=КМИР натиҷаҳои ниҳоии интихоботро эълон кард |accessdate=2016-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323102808/http://news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |archivedate=2015-03-23 }}</ref> == [[Июн]] == * [[14 июн]]и соли 2015 — [[Википедиаи Тоҷикӣ]] (tg.wikipedia.org) # Шумораи мақолаҳо — зиёда аз 32 500 # Шумораи саҳифаҳо — зиёда аз 70 000 Аз рӯи шумораи мақолаҳо [[Википедиаи Тоҷикӣ]] '''дар ҷойи 85-ӯм''' қарор гирифта буд. <ref>https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 Википедия: Список Википедий 14.06.2015]</ref> == [[Август]] == * [[23 август]] — гурзандози тоҷик [[Дилшод Назаров]] дар мусобиқаи Бозиҳои ҷаҳонӣ оид ба варзиши сабук дар шаҳри [[Пекин]] соҳиби ҷойизаи дуюм гардид. Ӯ ҳоло якумин аз варзишгарони тоҷикистониест, ки барои иштирок намудан дар [[Бозиҳои олимпӣ]] дар Рио-Дежанейрои [[Бразилия]] ([[соли 2016]]) роҳхат гирифтааст.<ref>{{Cite web |url=http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira |title=Дилшод Назаров получил медаль и $30 тыс. на чемпионате мира |accessdate=2016-08-25 |archivedate=2017-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170816103214/http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira }}</ref> * [[24 август]] — Дар [[Панҷакент]] Президенти мамлакат Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди [[Зарафшон (корхонаи заршӯӣ)|Корхонаи муштараки заршӯии «Зарафшон»ро]] ифтитоҳ намуд. Дар ин коргоҳ дар як сол то 2,2 тонна [[тило]]и холис истеҳсол карда шуда, қариб 11 ҳазор тонна [[маъдан]]ро дар як шабонарӯз коркард менамояд. Дар корхонаи муштараки «Зарафшон» то имрӯз танҳо ду коргоҳ фаъолият мекард, ки имкон дошт то 4 ҳазор тонна маъданро дар як шабонарӯз коркард намояд. Баробари мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани коргоҳи бузург иқтидори умумии корхона дар як шабонарӯз ба коркарди 17 ҳазор тонна [[маъдан]] баробар гардида, иқтидори истеҳсолии корхонаи муштараки «Зарафшон» то 5 тонна [[тилло]] дар як сол расонида мешавад.<ref>{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |title=Ифтитоҳи Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки заршӯии «Зарафшон» |accessdate=2016-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193202/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |archivedate=2016-03-04 }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[14 сентябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон [[Нурсултон Назарбоев]] Аҳднома оид ба шарикии стратегӣ байни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Қазоқистон|Ҷумҳурии Қазоқистонро]] ба имзо расониданд. Ин санад заминаи ҳуқуқии рушди минбаъдаи ҳамкориҳои дуҷонибаро дар соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ, иҷтимоӣ ва гуманитарӣ мустаҳкам намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mid.tj/tg/main/view/1260/press-reliz-roje-ba-faoliyati-vazorati-korhoi-khorijii-tojikiston-dar-soli-2015 |title=Пресс-релиз роҷеъ ба фаъолияти Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон дар соли 2015 |website=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z1600000019 |title=О ратификации Договора о стратегическом партнерстве между Республикой Казахстан и Республикой Таджикистан |website=Әділет |publisher=Мақомоти давлатии Ҷумҳурии Қазоқистон |date=2016-10-31 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[14 сентябр]] — зимни сафари расмии Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон [[Нурсултон Назарбоев]] ба [[Тоҷикистон]] дар шаҳри Душанбе миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистон '''Аҳднома оид ба шарикии стратегӣ байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қазоқистон|Созишнома дар бораи шарикии стратегӣ''' ба имзо расид. Санад заминаи ҳуқуқии рушди минбаъдаи муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ, фарҳангӣ ва дигар самтҳои ҳамкории дуҷонибаро мустаҳкам намуд.<ref>{{Cite web |url=https://mfa.tj/tg/main/view/138/munosibathoi-tojikiston-bo-qazoqiston |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Ҷумҳурии Қазоқистон |website=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mfa.tj/tg/nur-sultan/munosibatho/munosibathoi-dujoniba |title=Муносибатҳои Тоҷикистон бо Қазоқистон |website=Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Қазоқистон |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2016/01/2015-coli-idomai-tadbir-o-baroi-rushdi-ustuvor/ |title=2015 — соли идомаи тадбирҳо барои рушди устувор |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2016-01 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> * [[29 сентябр]] — [[Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дархости Прокурори генералиро баррасӣ намуда, [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон|Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистонро]] ташкилоти экстремистӣ-террористӣ эътироф карда, фаъолияти онро манъ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/09/nit-tashkiloti-ifrotgaroyu-terrorist-elon-va-faoliyatash-man-karda-shud/ |title=ҲНИТ ташкилоти ифротгарою террористӣ эълон ва фаъолияташ манъ карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-09-29 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> == [[Октябр]] == [[18 октябр]] — дар [[ноҳияи Айнӣ]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Роҳи автомобилгарди Айнӣ– Панҷакент|Роҳи автомобилгарди Айнӣ– Панҷакентро]] ифтитоҳ намуд. Дарозии умумии роҳи навсозишуда 112,6 километр буда, корҳои асосӣ дар моҳи октябри соли 2012 оғоз гардида, моҳи октябри соли 2015 анҷом ёфтанд. Ифтитоҳи роҳ яке аз лоиҳаҳои муҳими рушди инфрасохтори нақлиётӣ ва баромадан аз бунбасти коммуникатсионии кишвар арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2015/10/iftito-i-ro-i-moshingardi-ajn-pan-akent-dar-sha-ri-pan-akent-va-mulo-ot-bo-sokinon/ |title=Ифтитоҳи роҳи мошингарди Айнӣ-Панҷакент дар шаҳри Панҷакент ва мулоқот бо сокинон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-10-18 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2015/10/otkrytie-avtodorogi-ajni-pendzhikent/ |title=Открытие автодороги Айни-Пенджикент |website=АМИТ «Ховар» |publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» |date=2015-10-18 |language=ru |access-date=2026-08-15 }}</ref> == [[Декабр]] == *[[9 декабр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»-ро бо қарори №257 қабул кард.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=125984 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 9 декабри соли 2015 №257 «Оид ба қабул кардани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат”» |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-09 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> * [[18 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат»'''-ро баррасӣ намуда, бо қарори №146 онро якдилона ҷонибдорӣ кард.<ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=125985 |title=Қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 18 декабри соли 2015 №146 «Оид ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат”» |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-18 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/%27news/9707 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-18 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> * [[25 декабр]] — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» бо рақами №1259 ҳамчун санади қонунгузорӣ ба расмият дароварда шуд. Қонуни мазкур аз муқаддима ва 16 модда иборат буда, вазъи сиёсиву ҳуқуқӣ, салоҳият, дахлнопазирӣ, бунёди осорхона, бойгонӣ, китобхона, амният ва кафолатҳои иҷтимоию иқтисодии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллатро муқаррар мекунад. <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=125982 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 25 декабри соли 2015 №1259 «Дар бораи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат» |website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-12-25 |language=tg |access-date=2026-08-16 }}</ref> == [[Соли 2015]] == • Соли 2015 — дар шаҳри [[Душанбе]] корҳои сохтмонии навбати дуюми [[Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2]] идома ёфтанд. Иқтидори навбати дуюм 300 МВт пешбинӣ шуда буд. Тибқи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба истифода додани он барои беҳтар намудани таъминоти барқ ва гармии пойтахт пешбинӣ гардида буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/8136 |title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2015-01-23 |language=tg |access-date=2026-08-15 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://api.president.tj/event/missives/9779 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2016 |language=tg |access-date=2026-08-15 |accessdate=2026-08-16 |archivedate=2026-08-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260818090720/https://api.president.tj/event/missives/9779 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2015}} [[Гурӯҳ:Соли 2015|*]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2015]]} jio3y0r2de3bis8brdbrgyb7smsr6ga 0 215356 1485098 1485020 2026-08-28T03:22:39Z VASHGIRD 8035 Вироиши [[Special:Contributions/~2026-46753-62|~2026-46753-62]] ([[User talk:~2026-46753-62|Баҳс]]) вогардонида шуд ба охирин тағйире, ки [[User:185.177.2.147|185.177.2.147]] анҷом дода буд 1348737 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Деҳа |номи тоҷикӣ = Гулшан |номи аслӣ = |тасвир = |тавсифи тасвир = |тобеият = |кишвар = Тоҷикистон |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |шакли минтақа = Вилоят |минтақа = Вилояти Хатлон |минтақа дар ҷадвал = Вилояти Хатлон{{!}} Хатлон |шакли ноҳия = Ноҳия |ноҳия = ноҳияи Фархор |ноҳия дар ҷадвал = ноҳияи Фархор {{!}} Фархор |шакли ҷомеа = Ҷамоат |ҷомеа = Деҳоти Гулшан |ҷомеа дар ҷадвал = |тақсимоти дохилӣ = |шакли роҳбарӣ = Раиси маҳалла |роҳбар = |замони таъсис = |аввалин номбарӣ = |номҳои пешина = |мақом аз = |забони расмӣ = тоҷикӣ |аҳолӣ = 5868 |соли барӯйхатгирӣ = 2017 |зичӣ = |агломератсия = |ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]] |ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]] |этнохороним = |вақти минтақавӣ = |DST = |коди телефон = +992 3316 |нишонаи почта = 735140 |нишонаҳои почта = |коди мошинҳо = TJ03 |шакли шиноса = |шиносаи ададӣ = |гурӯҳ дар Commons = |сайт = }} '''Гулшан''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Гулшан]]и [[ноҳияи Фархор]]. Аз Гулшан то маркази ноҳия 7 км; роҳ‒асфалтпӯш. Аҳолиаш 5868 нафар ([[2017]]), тоҷикон. == Мардум == Қисми зиёди аҳолиаш солҳои 1960-66 бо мақсади обод кардани заминҳои бекорхобида ва рушди пахтакорӣ аз ноҳияи собиқ Шӯрообод, имрӯза Шамсиддин Шоҳин ба ин деҳа кӯчонда шудаанд. Аввилн кӯча дар ин деҳа бо номи Девдор ташкил шудааст, зеро сокинони ин кӯча номи деҳаи худро аз ноҳияи собиқ Шӯрообод, ки он ҳам Девдор ном дошт, дар ин ҷо номгузорӣ намуданд. Пас аз чанд сол, кӯчаи дигар бо номи Хуҷабоғ ташкил гардид. Сокинони ин кӯча низ, бошандагони деҳаи бо ҳамин номи ноҳияи собиқ Шӯрообод буданд. Кӯчаҳои дигари ин ҷамоат бошад, Гулшан ва Олимтой ном доранд. Бошандагони ин кӯчаҳо, аз манотиқи ҷумҳурӣ мебошанд, ки ба ин ҷо омада сукунатро ихтиёр кардаанд. Баъди солҳои 1990 бо сабаби зиёд шудани аҳолӣ, аз қисми болоии ҷамоат деҳоти Гулшан барои сокинон заминҳо ҷиҳати бунёди хонаҳои истиқоматӣ ҷудо карда шуд ва кӯча ва ё маҳаллаи наве бо номи Алиобод ташкил гардид. == Иқтисод == Гулшан мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, 16 нуқтаи савдои хусусӣ, қасри фарҳанг, толори кино, 2 сартарошхона, 2 дорухона, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, бозор, 2 корхонаи дӯзандагӣ, дукони нонпазӣ, ҳаммоми замонавӣ, мағозаи китобфурӯшӣ, беморхона, 2 осиёби барқӣ ва масҷиди ҷомеъ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ, ғаллакорӣ ва пахтакорӣ. Дар ҳудуди деҳа 231 хоҷагии хурди деҳқонӣ ва хоҷагиҳои деҳқонии «Комил», «Шаҳриёр», «Чилтан» ва «Дашти Ангора» мавҷуд аст. Заминҳо аз дарёи Панҷ тавассути пойгоҳи обкашӣ обёрӣ мешаванд. == Шахсиятҳои маъруф == Шоир [[Гадомад Султонов]], сарвари бригадаи хидматнишондода [[Қудратулло Иззатуллоев]], собиқ вакили Шӯрои Олии ИҶШС, механизатори пешқадам ва қаҳрамонмодар [[Мевагул Ғозиева]], собиқадор ва аълочии маориф Одина Пирӣ дар ҳамин деҳа таваллуд шудаанд. Дар замони соҳибистиқлолӣ, ҷавонони зиёди мутаваллиди ин ҷамоат пас аз таҳсил дар донишгоҳу донишкадаҳои олӣ ба мақомҳои баланди касбу ҳунар расидаанд, ки имрӯз дар сатҳи ҷумҳурӣ шинохта шудаанд. Аз ҷумла аввалин рӯзноманигор аз ин деҳа Ашурзода Саидҷаъфар Ашур мебошад, ки айни замон ҳамчун директори Радиои «FM Ховар»-и АМИТ «Ховар» фаъолият дорад. Рӯзноманигорони дигар Робиямоҳ Назирова ва Моҳлиқо Шарифова низ зодагони ин деҳаи зебо мебошанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Гулшан|4|муаллиф= }} * Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2 {{Тоҷикистон-нопурра}} {{ноҳияи Фархор}} [[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Фархор]] [[Гурӯҳ:Ҷамоати Гулшан]] m009bkdcrsp62lqr3ourblsib3n7lga 0 219275 1485094 1442548 2026-08-28T02:56:08Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485094 wikitext text/x-wiki {{ВМ | Номи тоҷикӣ = Хонкандӣ, Степанакерт | Кишвар = Озарбойҷон }} '''Хонкандӣ''' ([[Забони озарбойҷонӣ|озарб.]] ''Xankəndi'') — [[шаҳр]]и тобеи ҷумҳуриявист дар [[Озарбойҷон]]. Дар поёни нишебии шарқи қаторкӯҳи Қарабоғ, дар водии дарёи Қарқарарҷой (Каркарчай) ҷойгир шудааст. Масоҳаташ 25,6 км² мебошад, аҳолӣ дар соли 2011 53,400 нафарро ташкил медиҳад. == Таърих == Пештар, он ҷо шаҳраки армании Вараракн ҷойгир буд<ref name="The Caucasian knot">Levon Chorbajian, Patrick Donabédian, Claude Mutafian. [https://books.google.com/books?id=OUlnYdOHJ3wC&pg=PA139&dq=Vararakn&cd=2#v=onepage&q=Vararakn&f=false The Caucasian knot: the history & geopolitics of Nagorno-Karabagh], p.139</ref>, ки ба номи дарёе, ки аз он ҷорист ном мегирифт<ref name="ase">Армянская советская энциклопедия. — Ереван, 1985. — том 11, стр. 124—125, ст. «Степанакерт»</ref><ref name="kae">Краткая Армянская энциклопедия в 4-х томах{{ref-hy}}. — Ереван: «Армянская энциклопедия», 2003. — том 4, стр. 508, ст. «Степанакерт»</ref>. Дар охири асри XVIII, зимистонгузаронии хони Қарабоғ – Иброҳим Халил Хон бо номи "Хонабоғ" <ref>{{Книга|автор=Мкртчян Ш. М.|заглавие=Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха|издательство=Парберакан|место=Ереван|год=1989|страницы=152|isbn=}}</ref> ({{lang-az|Xanabağ}}) дар макони сукунат таъсис ёфт. Аз соли 1822 — таҳти сарварии бевоситаи [[Империяи Русия]] (ноҳияи Шушаи губернияи Елизаветпол), пас он ҳам Хонигарии Қарабоғро бекор кард. Дар соли 1847, ин деҳа бо номи Хонкандӣ, ки маънояш "деҳаи Хон" дар [[Забони туркии озарбойҷонӣ|ҳудуди Озарбойҷон]] гузашт <ref>[https://books.google.ru/books?id=H9QjAAAAMAAJ&q=%22В+прошлом+небольшое+селение+Ханкенды+(ханская+деревня)+превратилось+в+утопающий+в+зелени+город.%22&dq=%22В+прошлом+небольшое+селение+Ханкенды+(ханская+деревня)+превратилось+в+утопающий+в+зелени+город.%22&hl=ru&ei=63ZVTsvPEIP0-gbRir3TBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA Архитектура Советского Азербайджана. стр. 76]</ref>. Дар Хонкандӣ аспҳои хушзот, ки ба хонагӣ мансуб буданд, нигоҳ дошта мешуданд. Бо пешниҳоди роҳбари қисми шаҳрвандӣ дар Қафқоз генерал А.П. Ермолов дар қаламравҳои ба Русия дохилшуда марказҳои доимӣ бо хоҷагиҳо таъсис дода шуданд, ки дар он қисмҳои низомии иборат аз оилаҳои сарбозон ҷойгир буданд. Идораи ба ин монанд дар аввал дар Гурҷистон ва баъдан дар наздикии [[Ереван|Эривани]], Шуша, Дарбанд ва Қуба пайдо шуд. Яке аз ин шаҳракҳо Хонкандӣ буд. Таҳиягари тавсифи нуқтаҳои аҳолинишини Русия дар музофоти Елизаветпол И. Сегал навиштааст: "Деҳаи Хан-Кенди (на як рисола) аз сарбозони нафақа ва инчунин аз аъзои оилаҳои онҳо, ки пас аз адои хидмат ба ватан баргаштан намехостанд, таъсис ёфтааст." <ref>{{Книга|автор=Исмаил-Заде Д.|заглавие=Русские поселения в Закавказье в 30-х — 80-х годах XIX века|издание=[[Вопросы истории]]|место=М.|издательство=Изд-во «Правда»|год=1976|страницы=20|isbn=}}</ref>. Пас аз соли 1898, ҳукумати империяи Хонкандӣ ба гарнизони Русия мубаддал гашт (бинобар ин «штаб» зуд-зуд номида мешуд). Деҳаи казакҳо буд, ки таваққуфгоҳи полки сунженский буд. Он казармаҳо, беморхонаҳо, як калисои маъмурӣ, инчунин якчанд хонаҳо, ки дар онҳо оилаҳои афсарон ва аҳолии кам зиндагӣ мекарданд, қисмҳои ҳарбиро бо хӯрок таъмин мекарданд, фаро мегирифт. Аҳолии маҳаллӣ аз арманиҳо ва озарбойҷонҳо иборат буданд <ref name="Кочарян_46">{{Книга|автор=Кочарян Г. А.|заглавие=Нагорный Карабах|издание=Общество обследования и изучения Азербайджана|место=Б.|издательство=|год=1925|страницы=46|isbn=}}</ref>. Дар солҳои 1918-1920. дар Хонкандӣ, қисмҳои низомии мусаввитистҳо ҷойгир шуданд. [[Акс:Uyezd of Shusha.JPG|чап|мини|250x250пкс| Деҳаи Хонкандӣ дар харитаи ноҳияи Шушаи губернияи Елизаветпол дар соли 1903]] Пас аз таъсиси ҳокимияти шӯравӣ бо қарори Кумитаи Иҷроияи Марказии Ҷумҳурии Озарбойҷон аз 10 августи соли 1923, деҳаи Хонкандӣ ба номи раиси Коммунаи Боку - Степан Шаумян номи Степанакерт ({{Lang-hy|Ստեփանակերտ}}) номида шуд. Дар шаҳр маркази нав ташкил шуд -вилояти Мухтори Кӯҳистони Қарабоғи ҶШС Озарбойҷон <ref name="АСЭ">{{Статья|заглавие=Ханкәнди|ответственный=Под ред. Дж. Кулиева|место=[[Азербайджанская советская энциклопедия]]|издательство=Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии|год=1987|том=X|страницы=49}}</ref>. Дар замони ВМКҚ, Степанакерт нуқтаи фарсуда буд, ки дар он ҷо шумораи биноҳои наҷотёфта ба 10-15 мерасид. Баъзе биноҳо пурра хароб гардида, дар баъзеи дигар дарҳо ва тирезаҳо набуданд, танҳо деворҳо аз як қатор биноҳо боқӣ монданд. Дар соли аввал, як қисми биноҳо барқарор карда шуданд, инчунин бисёриҳо аз нав сохта шуданд, роҳҳо беҳтар карда шуданд, алоқаҳои барқӣ ва телефонӣ ба шаҳр сохта шуданд <ref name="Кочарян">{{Книга|автор=Кочарян Г. А.|заглавие=Нагорный Карабах|издание=Общество обследования и изучения Азербайджана|место=Б.|издательство=|год=1925|страницы=67—68|isbn=}}</ref>. Лоиҳаи аввал барои банақшагирӣ ва ободонии шаҳр дар соли 1926 аз ҷониби меъмор Александр Таманян, дуюмаш соли 1938 аз ҷониби меъмор Слободяник, сеюм дар соли 1968 аз ҷониби меъмор Дадашян таҳия шудааст. Ҳама лоиҳаҳо бо системаи таҳиянамудаи Таманян пайравӣ карданд <ref name="ase"/>. Дар шаҳр Боғи фарҳанг ва истироҳат таъсис дода шуд ба номи М. Азизбеков, дар маркази Степанакерт ҳайкали С. Шаумян барпо карда шуд <ref>{{Книга|заглавие=Азербайджан (Исторические и достопримечательные места)|издательство=Изд-во АН Азербайджанской ССР|место=Б.|год=1960|страницы=87}}</ref>. Степанакерт маркази тамоми саноати вилояти автономӣ, пеш аз ҳама абрешим ва шаробпарварӣ гардид. Дар охири даврони Шӯравӣ дар онҷо якчанд корхонаҳо, аз ҷумла заводҳои барқӣ ва асфалт сохта шуданд. Мактаби техникии кишоварзӣ, як пажӯҳишгоҳи педагогӣ, як мактаби тиббӣ ва мусиқӣ, осорхонаи таърихшиносии маҳаллӣ ва театри драмавӣ мавҷуд буданд. Дар соли 1960, ансамбли майдони марказии Степанакерт бо бинои кумитаи минтақавӣ (ҳукумати ҳозираи ҶҚК) сохта шуд. Ин майдон (бо номи Ленин) дар соли 1988 майдони тазоҳуроти қариб бефосила барои дастгирии талабот оид ба интиқоли ВМҚК ба ҶШС Арманистон гардид. Соли 1968, дар Степанакерт аллакай зӯроварии байни миллатҳо ба амал омада буд. Сипас, дар ин шаҳр мурофиаи директори мактаби шаҳри Озарбойҷон баргузор шуд, ки дар куштори як духтари арманӣ айбдор карда шуд. Арманҳо дар назди суд ҷамъ омада, ҳукми судяи Озарбойҷонро хеле сабук ҳисобиданд ва мошинеро, ки дар он ҷинояткор, судя ва чанд каси дигар ҷойгир буданд, сӯзонданд. Вазъияти аҳолии озаримиллати шаҳр аз сабаби муноқишаҳои шадиди афзоянда дар минтақа мушкил шуд. Институти педагогии Степанакерт ба дарсҳои кафедраи Озарбойҷон оғоз кард, донишҷӯёни озарӣ маҷбур шуданд Степанакертро тарк кунанд <ref name="akt">{{Статья|заглавие=Заключение комитета Верховного Совета РСФСР по правам человека по итоғам слушаний, посвященных нарушению прав человека в районе вооружённого конфликта в ряде районов Азербайджанской Республики и Республики Армения (конец апреля – май 1991 года)|год=1991}}</ref>. 18-21 сентябр, дар Степанакерт, погромҳои аҳолии Озарбойҷон бо ҳамроҳии латукӯб ва оташсӯзии хонаҳо баргузор мешаванд ; Озариҳо аз шаҳр хориҷ карда шуданд <ref>[http://news.bbc.co.uk/hi/russian/news/newsid_3681000/3681079.stm Карабах: хронология конфликта]. BBC Russian.</ref>. 26 ноябри соли 1991, бо қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Озарбойҷон, шаҳр Хонкандӣ номгузорӣ шуд <ref>{{Cite web|url=http://www.kommersant.ru/doc.aspx?fromsearch=f5b1e79c-7aab-455d-9122-d599e0ccc265&docsid=1711|title=Азербайджан — Армения: военные приготовления к переговорам|author=РОМАН Ъ-ГЛЕБОВ, ГЕОРГИЙ Ъ-ЛЕССКИС|date=02.12.1991|publisher=Журнал «Коммерсантъ»|lang=ru|deadlink=yes}}</ref>. Мақомоти Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ номи Степанакертро нигоҳ доштанд. Бо авҷ гирифтани низоъ дар атрофи Қарабоғи Кӯҳӣ, мубориза дар атрофи Степанакерт хусусияти торафт шадидтарро ба худ гирифт. Дар зимистони 1991-1992 шаҳр вазъи душвор дошт, аз тарафи шаҳри Шушаи Озарбойҷон тирпарронӣ ба амал омад, ки то ба гузариши он ба зери назорати қувваҳои мусаллаҳи Қарабоғи Кӯҳӣ дар моҳи майи соли 1992 давом мекард<ref>[http://www.idelo.ru/424/17.html СССР после распада // Армения на рубеже веков // Карабаҳская война]</ref>. Ҳамзамон, қувваҳои мусаллаҳи Арманистон ва Озарбойҷон дар атрофи шаҳри Степанакерт - Каркиҷахон, ки асосан сокинони озарӣ мезистанд амалҳои ҷангӣ давом мекард (ин сокинон дар тирамоҳи соли 1991 аз шаҳр баромаданд). Дар моҳи январи соли 1992, арманҳо сарбозони Озарбойҷонро аз маҳалҳо берун карданд ва як қатор мавқеъҳои оташнишониро нест карданд, ки аз он ҷо Степанакерт низ оташ кушод, дар ҳоле ки қисмате аз хонаҳои Каркидҷахон сӯхта шуданд <ref name="Мемориал">{{Cite web|url=http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/index.htm|title=ДОКЛАД ПРАВОЗАЩИТНОГО ЦЕНТРА «МЕМОРИАЛ» О МАССОВЫХ НАРУШЕНИЯХ ПРАВ ЧЕЛОВЕКА, СВЯЗАННЫХ С ЗАНЯТИЕМ НАСЕЛЕННОГО ПУНКТА ХОДЖАЛЫ В НОЧЬ С 25 НА 26 ФЕВРАЛЯ 1992 г. ВООРУЖЕННЫМИ ФОРМИРОВАНИЯМИ|publisher=Мемориал|lang=ru|accessdate=2019-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140622134115/http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/index.htm|archivedate=2014-06-22}}</ref>. 9 майи 1992 қувваҳои Қарабоғи Арманистон Шушаро забт карданд ва як қатор нуқтаҳои тирандозии Озарбойҷонро дар наздикии он пахш карданд. Ҳамин тавр, тирандозии бераҳмонаи Степанакерт аз Шуша, ки чанд сол тӯл кашид, қатъ гардид, ки дар натиҷа дар Степанакерт ягон бино намонд.<ref>Uhlig M.A. ''The Karabakh war'' / World Policy Journal, Vol. 10, No. 4 (Winter, 1993/1994), pp. 47-52 Published by: Duke University Press ''The sources of this hardened outlook are not difficult to discover. In the battered Karabakh capital of Stepanakert, a surprisingly large city of once-handsome avenues and imposing Soviet-style buildings, resi- dents no longer cower underground to es- cape relentless Azeri shelling, which ceased when Karabakh commandos captured Azeri gun positions on a mountaintop overlooking the city in May 1992. In the wake of recent battlefield gains, there is even a mood of grim optimism on the streets, as military jeeps and civilian construction teams hurry by. But years of bombardment from Azeri aircraft and long-range guns have left scarcely a building unscarred or a window intact. Refugees pack every available dwelling, and shortages of even basic goods serve as a constant reminder of the enclave’s long-standing vulnerability'' </ref> == Аҳолӣ == Дар замони таъсиси ВМКҚ дар Степанакерт, шумораи сокинон ба 300 нафар мерасид. Барӯйхатгирии аҳолӣ пас аз як сол, дар моҳи декабри соли 1924, аллакай 2467 нафар сокинонро дар шаҳр сабт кард <ref name="Кочарян"/>. Мувофиқи барӯйхатгирии тамоми Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1989 дар Степанакерт 56705 нафар зиндагӣ мекарданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php|title=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей.|publisher=www.demoscope.ru|accessdate=2017-12-05}}</ref> '''Ҷадвал: Аҳолии Хонкандӣ''' <ref>{{Cite web|url=http://stat-nkr.am/Publications/10/joxovrdagrakan_2009.pdf|title=Статистическая служба НКР|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''Рақамҳо аз рӯи шумораи аҳолӣ бо ҳазор нишон дода шудаанд.'' {| class="standard" | | 2002 сол | Соли 2003 | 2004 сол | Соли 2005 | 2006 сол | 2007 сол | 2008 сол | 2009 сол | 2010 сол | 2011 сол |- | Степанакерт | 49.7 | 49.8 | 49.9 | 50,0 аст | 50,4 аст | 51,0 аст | 51.6 | 52.3 | 53,0 аст | 53,4 аст |} === Таркиби этникӣ === Аҳолии Хонкандӣ, ки аз сарбозони нафақа ва наслҳои онҳо ташкил ёфтаанд, аз динҳои православии рус буданд. Соли 1886 дар шаҳрак 52 хона буд. Аҳолӣ ба соҳаи кишоварзӣ ва инчунин ҳунарҳои гуногун, нақлиёт, иҷораи хонаҳо барои артиш ва ғайра машғул буданд.<ref>{{Книга|автор=А. Г. Деконский|заглавие=Экономический быт государственных крестьян в Шушинском и Джебраильском уездах Елизаветпольской губернии // Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Закавказского края|ссылка=|издательство=|место=Тифлис|год=1886|страницы=232|страниц=|isbn=}}</ref> Мувофиқи маълумоти Кумитаи омори Закавказӣе, аз рӯйхати оилаҳо барои соли 1886, 71 хона ва 279 нафар сокинон ба қайд гирифта шудаанд, ки аз онҳо 276 нафар русҳо, 2 арманҳо ва 1 тотор (яъне озарбойҷонӣ) мебошанд, ки [[Ислом|динҳои]] православӣ, арманӣ-григорианӣ ва [[Ислом|суннӣ-мусулмонӣ]] мепарастанд <ref>{{Книга|автор=|заглавие=Свод статистических данных о населении Закавказского края, извлечённых из посемейных списков 1886 г.|место=Тифлис|издательство=|год=1893|страницы=|isbn=}}</ref>. Мувофиқи маълумоти полис, соли 1908 аҳолии Хонкандӣ танҳо аз русҳо иборат буд, ки онҳо 282 нафарро ташкил медоданд <ref>{{Книга|автор=|заглавие=Памятная книжка Елисаветпольской губернии на 1910 год. Отдел III|место=Елисаветполь|издательство=|год=1910|страницы=90—91|isbn=}}</ref> Мувофиқи "тақвими Қафқоз" барои соли 1910, дар деҳаи Хонкандӣ, ноҳияи Шушаи вилояти Елизаветпол дар соли 1908 362 нафар, асосан русҳо буданд<ref>{{Книга|автор=|заглавие=Кавказский календарь на 1910 год. Часть 1|место=Тифлис|том=|год=|страницы=393|isbn=}}</ref>. Тақвими Қафқоз барои соли 1912 дар ин ҷо аллакай 1076 нафар, асосан русҳо сабт шудааст<ref>{{Книга|автор=|заглавие=Кавказский календарь на 1912 год. Отдел статистический|место=Тифлис|том=|год=1911|страницы=215|isbn=}}</ref>. Бо вуҷуди ин, тақвими навбатӣ барои соли 1915 бо 1550 нафар, асосан татарҳо (яъне, озариҳо) қайд карда шуд <ref>{{Книга|автор=|заглавие=Кавказский календарь на 1915 год. Отдел статистический|место=Тифлис|том=|год=1914|страницы=195|isbn=}}</ref>. Мувофиқи барӯйхатгирии кишоварзии Озарбойҷон дар соли 1921, аҳолии Хонкандӣ 1,208 нафарро ташкил дод<ref>{{Книга|автор=|заглавие=Азербайджанская сельскохозяйственная перепись 1921 года. Итоги. Т. I. Вып. VIII. Шушинский уезд.|место=Баку|издательство=Издание Аз. Ц.С.У.|год=1922|страницы=12—13, 21|isbn=}}</ref>. Дар соли 1926, аҳолии Степанпкерт 3.200 нафар буд, (аз он 85,4% арманиҳо ва 10,8% [[Озарбойҷонҳо|озариҳо]] ). Барӯйхатгирии соли 1931 дар Озарбойҷон 4,911 нафар сокинонро дар шаҳр нишон дод, ки аз онҳо 4,172 нафар арманҳо, 493 нафар озарбойҷониҳо ва 220 нафарашон русҳо буданд <ref>{{Книга|автор=|заглавие=Перепись населения Азербайджана 1931 года. Вып II: Народность, пол, возраст, грамотность|место=Баку|издательство=Азернешр|год=1932|страницы=88—89|isbn=}}</ref>. Тибқи ҳисобҳо, дар соли 1987 озарбойҷониҳо 12,8% аҳолиро (6,8 ҳазор нафар) дар Степанакерт ташкил медоданд. Таркиби этникии аҳолии Степанакерт, тибқи барӯйхатгирии Иттифоқии ИҶШС дар солт 1939:<ref>http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=761</ref> * Арманиҳо - 9079 (86,8%) * Озарбойҷониҳо - 672 (6,4%) * Русҳо - 563 (5.4%) * Украинҳо - 85 (0.8%) * Гурҷистониҳо - 9 (0.09%) * Юнониҳо - 9 (0.09%) * Яҳудиён - 8 (0.08%) * Олмониҳо - 6 (0.06%) * Лаҳистониҳо - 6 (0.06%) * Лезгинҳо - 4 (0.04%) * Беларусҳо - 3 (0.03%) * Латвиягиҳо - 2 (0.02%) * Лакиҳо - 2 (0.02%) * Молдавиягиҳо - 1 (0,0009%) Дар деҳоти ҳамсоя, ки як қисми ноҳияи Степанакерт буданд, мувофиқи ҳамин саршумории соли 1939, 29 321 нафар зиндагӣ мекарданд, ки аз онҳо:<ref>http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=765</ref> * Арманиҳо - 26,881 (91,7%) * Озарбойҷониҳо - 2 014 (6.9%) * Русҳо - 305 (1%) * Украинҳо - 60 (0,2%) * Чувашҳо - 33 (0.1%) * Лезгинҳо - 12 (0.04%) * Талишҳо - 4 (0.01%) * Яҳудиён - 3 (0.01%) * Белоруссиягиҳо - 1 * Олмониҳо - 1 * Гурҷистониҳо - 1 * Курдҳо - 1 * Латишҳо - 1 == Иқлим == Иқлими Хонкандӣ субтропикии ним хушк аст. Тобистон нисбатан гарм аст, аммо гармии шадид камёб аст ва бо баландии деҳа мулоим мешавад. Боришоти ҳадди аксар дар баҳор ва аввали тобистон рух медиҳад. Зимистонҳо нарм ва хушк аст, аммо баъзан сардиҳои шадид имконпазиранд. Гармтарин моҳ июл аст ва ҳарорати миёна +24 дараҷа аст. Сардиэтарин ҳарорати миёна дар моҳи январ аст, аммо пасттарин ва баландтаринҳо дар моҳи феврал аст. Бо вуҷуди ин, нури офтобии дарозмуддат дар моҳи феврал аз ҳарорати миёнаи ҳаво гармтар мешавад. == Мақомот == Тамоми мақомоти қонунгузорӣ, иҷроия ва судии ҷумҳурӣ дар Хонкандӣ ҷойгиранд. Хонаи давлатии ҶҚК, қароргоҳи президент, бинои Маҷлиси миллӣ ва бонки Артсахбанк (Бонки марказӣ) дар маркази шаҳр дар майдони Ҷумҳурӣ ҷойгиранд. === Ҳукумати маҳаллӣ === Дар интихоботи мэри Степанакерт дар [[соли 2004]], Эдуард Агабекекян дар даври дуввуми интихобот ғолиб омад <ref>[http://www.regnum.ru/news/312002.html Новым мэром Степанакерта стал Эдуард Агабекян], 23.08.2004</ref>. Дар интихоботи мэр дар моҳи октябри соли 2007, Вазген Микаелян интихоб шуд <ref>{{Cite web |url=http://old.artsakhtert.com/rus/index.php?lang=eng&t=archive&d=23&m=10&y=2007&id=3387 |title=Премьер-министр представил нового мэра, 23 Октябрь 2007 |accessdate=2019-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140723030942/http://old.artsakhtert.com/rus/index.php?lang=eng&t=archive&d=23&m=10&y=2007&id=3387 |archivedate=2014-07-23 }}</ref>. 18 сентябри соли 2011, Сурен Григорян мэр интихоб шуд <ref>{{Cite news|title=Сурен Григорян избран мэром Степанакерта — предварительные результаты ЦИК НКР|url=http://news.am/rus/news/74657.html|publisher=News.am}}</ref>. Дар интихобот, 15 нафар аъзои Шӯрои пирони Степанакерт низ интихоб шуданд <ref name="выборы2011">[http://www.newsarmenia.ru/politics/20110922/42526503.html Новости — Армения: ЦИК Карабаха обобщил итоги муниципальных выборов]{{Пайванди мурда|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Маориф == * '''Донишгоҳи давлатии Артсах''' Дар айни замон донишгоҳ 9 факултет дорад ва дар 29 ихтисос мутахассис тайёр мекунад, дар ин ҷо 4700 нафар донишҷӯён ва магистрантҳо таҳсил мекунанд, 338 омӯзгор кор мекунанд (110 нафари онҳо дар як соат кор мекунанд). Донишгоҳ 21 кафедра, китобхонаи электронӣ, марказҳои илмӣ, дандонпизишкӣ, толори муосир, обсерватория, шунавандагони таҳсили фосилавӣ дорад <ref name="ASU">[http://asu.am/ Официальный сайт] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130521121715/http://asu.am/ |date=2013-05-21 }} Арцахского государственного университета</ref> * '''Мактаби мусиқӣ''' '''ба номи Саят Новӣ''' == Иқтисод == === Сайёҳӣ === ==== Ҷойҳои сайёҳон ==== * Ёдгории “ Мо - кӯҳҳои мо ”, ки маъмулан “Папик-Татик” номида мешавад (бобою бибӣ), дар даромадгоҳи Хонкандӣ ҷойгир шудааст ва нишонаи фарқкунандаи шаҳр аст. * Калисои Сент Ҷеймс - калисои нав, ифтитоҳи он 6 майи 2007 баргузор шудааст. == Нақлиёт == === Нақлиёти ҷамъиятӣ === Нақлиёти ҷамъиятӣ аз автобус, Газел, [[Mercedes-Benz|Мерседес]], ПАЗ, Хёнде Каунти, Икарус ва ғ. иборатаст. Парки автобус доимо бо мошинҳои нав таҷдид карда мешавад. Шабакаи нақлиёти ҷамъиятӣ дар Степанакерт бемайлон кор мекунад ва бо хатсайрҳои доимӣ ба тамоми шаҳрҳои ҷумҳурӣ парвоз мекунад. === Ҳаракати ҳавоӣ === Фурудгоҳи Хонкандӣ, дар Хоҷалӣ 10 км аз шимоли Хонкандӣ воқеъ мебошад ва аз соли 2011 дар раванди бозсозӣ аст. 1 октябри соли 2012 Фурудгоҳи Байналмилалии Степанакерт расман мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт <ref>[http://panarmenian.net/rus/news/125383/ Степанакертский аэропорт официально сдан в эксплуатацию]</ref>. == Фарҳанг == [[Акс:Степанакертский Драм. театр.jpg|рост|мини|300x300пкс| Театри драмавии Степанакерт]] == Аксҳо == <gallery> Акс:Stepanakert-road-P1003102.JPG|<nowiki> </nowiki>Кӯчаи асосии шаҳр Акс:Stephanakert skyline.jpg|<nowiki> </nowiki>Намоиши Степанакерт аз ҷониби [[Шуша]] Акс:Step.jpeg|<nowiki> </nowiki>Панорамаҳои шаҳр Акс:Stepanakert in fall.jpg|<nowiki> </nowiki>Дар канори Степанакерт Акс:Stepanakert103-3.jpg|<nowiki> </nowiki>Парк дар маркази Степанакерт </gallery> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои берунӣ == * [http://www.stepanakert.am/ Сайти расмии шаҳрдории Степанакерт] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191026115819/http://www.stepanakert.am/ |date=2019-10-26 }} * [http://www.xankendi.az/lang,az/ Сайти расмии Хонкандӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191028095018/http://www.xankendi.az/lang,az/ |date=2019-10-28 }} * [http://imyerevan.com/ru/society/view/206 "Шаҳри интиқолшуда"] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20241225063127/https://imyerevan.com/ru/society/view/206/ |date=2024-12-25 }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} {{Шаҳрҳои Озарбойҷон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Озарбойҷон]] akptcwe51ikqzn9a0mslksy0qgo9j5j 0 221845 1485107 1314498 2026-08-28T03:34:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485107 wikitext text/x-wiki [[Акс:Middle_East_geographic.jpg|мини|300x300пкс| Харитаи физикии Шарқи Наздик]] '''Шарқи Наздик''' ё '''Ховари Наздик''' — номи таърихии минтақаест, ки дар [[Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ|Осиёи Ғарбӣ]] ва [[Африқои Шимолӣ|Африқои Шимолӣ ]] ҷойгир аст. Номи ин минтақаи шарқии ба [[Аврупо]] наздиктаринро аврупоиҳо гузоштаанд. Аҳолии асосӣ: [[Озарбойҷонҳо|озарбойҷониҳо]], [[арабҳо]], [[арманиҳо]], [[ашшӯриён]], [[гурҷиҳо]], [[юнониҳо]], [[форсҳо]], [[яҳудиён]], [[мисриҳо]], [[курдҳо]] ва туркҳо. Дар Шарқи Наздик 350–360 миллион [[Ислом|мусулмон]]<nowiki/>он (туркҳо, форсҳо, курдҳо, арабҳо ва ғайра), 60-70 миллион [[Масеҳият|масеҳиён]] (арманиҳо, юнониҳои [[Анатулиё]], гурҷиҳо, ошшуриён, коптҳо, марониҳо ва ғайра), 9 миллион [[Яҳудият|яҳудӣ ]], 3 миллион друзҳо, 2 миллион язидҳо ва ғайра зиндагӣ мекунанд. Тавассути Шарқи Наздик (Ховари Наздик) роҳи асосӣ аз [[Аврупо]] ва [[Африқо]] ба [[Осиё|Осиё]] мегузарад. [[Иқлим]]и минтақа асосан хушк аст, якчанд дарёҳои калон мавҷуданд, ки барои обёрӣ истифода мешаванд. Шарқи Наздик як минтақаи муҳими тавлидкунандаи нафт дар Осиё мебошад. == Таърих == Таърихи Шарқи Наздик ба давраҳои «таваллуд ёфтани тамаддуни башарӣ дар Шарқи Наздик» рост меояд <ref name="Кол">{{Cite web |url=http://religionpeace.ru/kolybel_civilizacii_drevniy_blijniy_vostok.html |title=Алан Миллард, Колыбель цивилизации: Древний Ближний Восток. |accessdate=2019-12-18 |archivedate=2013-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729190704/http://religionpeace.ru/kolybel_civilizacii_drevniy_blijniy_vostok.html }}</ref>. Дар тӯли таърихи тӯлонии худ, Шарқи Наздик ҳамчун муҳимтарин маркази сиёсӣ, иқтисодӣ, мазҳабӣ ва фарҳангӣ боқӣ мондааст. Дар ин минтақа динҳои қадимаи арманӣ ва гурҷӣ, [[Маздаясно|зардуштия]], [[Яҳудият|яҳудия]], [[Масеҳият|масеҳия]] ва [[ислом]] пайдо шуданд. Дар Шарқи Наздик баъзе давлатҳои қадимтарин мавҷуд буданд - Аратта, [[Давлати Митан|Митан]], [[Мисри Қадим|Мисри қадим]], Атропатена, [[Урарту]], Арманистони бузург, [[Шумер]], Давлати Ҳетти, Финикия, тамаддуни Эгей (Давлати Минойи Крит ва Кипр), Карфаген, Шоҳигарии Исроил ва Яҳудо, [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо]], [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ]], [[Бобул]], [[Ошшур]], Иберия ва Колхида, [[Хилофати Араб]] ва ғайра. Харитаи сиёсии муосири Шарқи Наздик пас аз Ҷанги Якуми Ҷаҳонӣ, вақте, ки [[Имперотурии Усмонӣ]] ба як қатор давлатҳои алоҳида тақсим карда шуд, ташаккул ёфт. Рӯйдодҳои дигари муҳими сиёсӣ дар таърихи муосири минтақа ин ташкили давлати [[Исроил]] дар [[Соли 1948|соли 1948 ]] мебошад. Захираҳои зиёди [[нафт]] дар Шарқи Наздик дар садаи XX ба минтақа мақоми нави сиёсӣ ва иқтисодӣ доданд. Пас аз [[соли 1945]] истихроҷи фаъолонаи нафт дар [[Арабистони Саудӣ]], [[Эрон]], [[Кувайт]], [[Ироқ]], [[Имороти Муттаҳидаи Арабӣ]] сар шуд. Дар давраи [[Ҷанги Сард|ҷанги сард]] Шарқи Наздик ба як минтақаи муборизаи идеолужии байни [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ва [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС ]] табдил ёфт. Дар айни замон, минтақа аз ҷиҳати сиёсӣ ноустувор аст<ref>{{Cite web|url=http://russian1.people.com.cn/95181/7241908.html|title=На Среднем Востоке по-прежнему напряженная ситуация|deadlink=yes|accessdate=2014-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714223139/http://russian1.people.com.cn/95181/7241908.html|archivedate=2014-07-14}}</ref>. Мушкилоти аслии сиёсии Шарқи Наздик оқибатҳои ҷанги Ироқ, даргирии Фаластину Исроил, ҷанги шаҳрвандӣ дар Сурия, ихтилофҳо дар бораи саркубшавии арманиҳо, юнониҳо, ашшӯриён дар Туркия ва бо дарки амиқи Шарқи Наздик — даргириҳо ва вазъи бесуботи сиёсӣ дар [[Покистон]] ва [[Афғонистон]] <ref name="Сред">Строго говоря, эти события относятся к региону [[Средний Восток|Среднего Востока]]</ref>, низои [[Покистон]] бо [[Ҳиндустон]] аз барои [[Кашмир]], хатари ҳамлаи [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ба [[Эрон]] мебошанд. Аз нуқтаи назари мазҳаб дар минтақа, ҳам фарқиятҳои мазҳабӣ дар байни мусулмонон дар байни [[суннӣ]] ва [[шиа]]ҳо ва инчунин фарқиятҳои мазҳабӣ дар байни мусулмонон ва намояндагони динҳои дигар қавитаранд. == Нигаред низ == * Шарқи Наздики Бузург * Шарқ (минтақа) * Ховари Миёна * [[Шом]] * [[Осиёи Хурд]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{dmoz|World/Russian/Страны_и_регионы/Ближний_Восток/|Ближний Восток}} * Густерин П. В. Арабский язык в современном мире / О значении арабского языка * Густерин П. В. Турецкий гамбит * Санкт-Петербургский центр изучения современного Ближнего Востока * Ближний Восток — Глазами Израильских Журналистов * История и рассуждения о «Ближнем Востоке» * Ближний Восток — информационный центр * А. Мухиэддин, Расширенный Ближний Восток [[Гурӯҳ:Минтақаҳои ҷаҳон]] [[Гурӯҳ:Шарқи Наздик]] 1vbskbldqvzndh4fr3tq2re9evbunek 3 240806 1485035 1073069 2026-08-27T14:44:51Z Cabayi 15749 Cabayi moved page [[Баҳси корбар:Narcis90]] to [[Баҳси корбар:Prometheu$]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Narcis90|Narcis90]]" to "[[Special:CentralAuth/Prometheu$|Prometheu$]]" 1073069 wikitext text/x-wiki {{Хуш омадед/чаҳорчӯба |welcomeHeader=Хуш омадед ба Википедиаи Тоҷикӣ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}! |firstStepsTitle=Роҳнамои қадамҳои аввалин |firstStepsText=[[Image:Heckert GNU white.svg|left|60px|thumb|]] Акнун Шумо метавонед на фақат мақолаҳоро дар Википедиа хонед, боз Шумо метавонед мақолаҳоро вироиш кунед ва ё мақолаи худро ба Википедиа ирсол кунед. Барои дар Википедиа чӣ тавр мақола навиштан аз [[Википедиа:Барои_навкорон|ин ҷо]] бинед. Муҳтавои Википедиа таҳти иҷозаномаи [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) ва иҷозаномаи [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html GFDL] дастрас аст. Шумо метавонед бо литсензияи GFDL дар [http://69.246.228.115/tajikngo/www/CBT/TAJIKTEXTBOOKS/license.html инҷо] ва [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike] (CC-BY-SA) шинос шавед. * [[Википедиа:Роҳнамои намуд]] * [[Википедиа:Ҳуқуқи муаллиф]] |helpTitle=Ёрӣ |helpText=Иттилооти бештарро метавонед дар [[Википедиа:Вуруди корбарон|вуруди корбарон]] пайдо намоед. Шумо боз метавонед саволҳои худро дар ин ҷо нависед '''[[Роҳнамо:Мундариҷа|Роҳнамо]]''' ё дар канали [[w:Wikipedia:IRC tutorial|IRC]] [[irc:wikipedia-tg|#wikipedia-tg]] ([http://java.freenode.net//index.php?channel=wikipedia-tg бевосита аз дигарон бипурсед]). Инчунин шумо метавонед бо яке аз [[Википедиа:Мудирон|мудирон]] дар тамос бошед ё дар саҳифаи баҳси яке аз онҳо саволи худро нависед. |tipsTitle=Чизҳои хуб ва роҳнамоиҳо |tipsText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Ба саҳифаи корбарии худ қуттиҳо забонҳоро гузоред ва сатҳи дониши забондонии худро ба дигарон муайян кунед. * Дар вақти дар саҳифаи баҳси корбарон саволеро навишта бо илова кардани &#126;&#126;&#126;&#126; дар охири савол имзои худро гузоред. * Бисёр мақолаҳои Википедиа нопурра мебошад, агар мақолаи нопурраеро дарёфт кардед, пайванди вироишро дар болои он мақола пахш кунед, баъд як аз ин рамзҳои зеринро <nowiki>{{stub}}</nowiki> ё <nowiki>{{ҷавона}}</nowiki> ба матн илова карда, саҳифаро захира кунед. |mistakeTitle=Ба хатогие роҳ додед ё дучор шудед? |mistakeText=<div></div><!--empty div is to make sure bullets work--> * Агар ягон хатогиеро дар мақолае пайдо кардед, метавонед дар боло пайванди Вироишро пахш карда хатогиро бартараф кунед ва саҳифаро захира кунед. * Агар ба ягон хатогие роҳ додед ва ё унвони ягон мақоларо хато навиштед. Бо яке аз мудирон дар тамос шавед. * Агар ду мақолаи монандеро пайдо кардед, лутфан яке аз онҳоро холи карда масири онро ба дигар тағйир диҳед. * Агар мақолае бо забони ғайри тоҷикиро дарёфт кардед, лутфан вироишро пахш карда дар боло <nowiki>{{тарҷума}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. * Агар мақолаи бемазмунро дарёфт кардед, лутфан вироишро дар боло пахш карда дар болои саҳифа <nowiki>{{delete}}</nowiki> нависед ва саҳифаро захира кунед. Баъд яке аз мудирон он мақоларо баррасӣ карда дар ҳолати зарури онро ҳазв ё вироиш хоҳанд кард. |feedbackText=(P.S. Барои ин паём мехоҳед [[Википедиа баҳс:Гузориши Хуш омадед|пешниҳоди]] худро нависед?) |lang=tg }} --[[File:Robot icon.svg|26px]] [[User:SamakBot|'''<span style="color:#ff5722">Samak</span><span style="color:#666565">Bot</span>''']] ^{[[Баҳси_корбар:SamakBot|'''Talk''']]} 09:32, 22 Декабри 2019 (UTC) 9rubtj7h54iuj5ifhdb6fl2fvuoee8d 0 277557 1485038 1393718 2026-08-27T15:54:25Z Ҷамшед Ғафуров 26805 1485038 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – то ҳол |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, тав. [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] - [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — овозхон ва ҳунарпешаи [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и турк. == Зиндагинома == Бодия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истамбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бодия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бодия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бодия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бодия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бодия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашт. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] p2aqbyhel431c15wh3g9gf4bysubbh5 1485039 1485038 2026-08-27T15:54:51Z Ҷамшед Ғафуров 26805 /* Зиндагинома */ 1485039 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – то ҳол |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, тав. [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] - [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — овозхон ва ҳунарпешаи [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и турк. == Зиндагинома == Бедия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истамбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бодия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бодия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бодия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бодия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бодия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашт. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] g4xpq1zqzqscbxim11you3rxi4ojy3a 1485040 1485039 2026-08-27T15:55:13Z Ҷамшед Ғафуров 26805 /* Зиндагинома */ 1485040 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – то ҳол |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, тав. [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] - [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — овозхон ва ҳунарпешаи [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и турк. == Зиндагинома == Бедия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истанбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бодия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бодия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бодия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бодия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бодия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашт. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] jnh7zj46kp8ww89078crkn2vayakcdd 1485041 1485040 2026-08-27T15:56:32Z Ҷамшед Ғафуров 26805 /* Фаъолият */ 1485041 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – то ҳол |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, тав. [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] - [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — овозхон ва ҳунарпешаи [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и турк. == Зиндагинома == Бедия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истанбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бедия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бедия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бедия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бедия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бедия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашт. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] fha32706vae0bm39pm3wc2rtbi3kem7 1485042 1485041 2026-08-27T16:00:20Z Ҷамшед Ғафуров 26805 Ҷамшед Ғафуров moved page [[Бодия Энер]] to [[Бедия Энер]] 1485041 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – то ҳол |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, тав. [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] - [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — овозхон ва ҳунарпешаи [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и турк. == Зиндагинома == Бедия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истанбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бедия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бедия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бедия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бедия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бедия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашт. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] fha32706vae0bm39pm3wc2rtbi3kem7 1485044 1485042 2026-08-27T16:01:16Z Ҷамшед Ғафуров 26805 /* Фаъолият */ 1485044 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – то ҳол |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, тав. [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] - [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — овозхон ва ҳунарпешаи [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и турк. == Зиндагинома == Бедия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истанбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бедия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бедия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бедия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бедия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бедия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашта буд. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] c2pzt6xurv9jbneaiw8lpf1h33wkc9i 1485045 1485044 2026-08-27T16:02:41Z Ҷамшед Ғафуров 26805 1485045 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – 2024 |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, тав. [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] - [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — овозхон ва ҳунарпешаи [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и турк. == Зиндагинома == Бедия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истанбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бедия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бедия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бедия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бедия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бедия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашта буд. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] 2e3oqqnf31ure87tonql9e0arzlou43 1485151 1485045 2026-08-28T11:25:40Z Ҷамшед Ғафуров 26805 1485151 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Бедия Энер |номи аслӣ = {{lang-tr|Bedia Ener}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Bedia Ener |таърихи таваллуд = 15.06.1954 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ушок (шаҳр)|Ушок}}, [[Туркия]] |таърихи даргузашт = 13.01.2025 |маҳалли даргузашт = {{Зодгоҳ|Истанбул}}, [[Туркия]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Туркия}} |касб = [[ҳунарпеша]]<br>[[овозхон]] |солҳои фаъолият = 1968 – 2024 |самт = [[театр]], [[синамо]], [[силсилафилм]] |мукофотҳо = }} '''Бедия Энер''' ({{lang-tr|Bedia Ener}}, [[15 июн]]и [[1954]], [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] — [[13 январ]]и [[2025]], [[Истанбул]], [[Туркия]]) — [[овозхон]] ва [[ҳунарпеша]]и [[театр]], [[синамо]] ва [[телевизион]]и [[Туркия|турк]]. == Зиндагинома == Бедия Энер як қисми таҳсилоти худро дар шаҳри бо таърихи бойи [[Ушок (шаҳр)|Ушок]] гирифтааст. Ин шаҳр дар ғарби [[Туркия]] ҷойгир буда, бахше аз музофоти [[Осиёи хурд|Анатолия]] аст. Соли [[1968]] ба [[Истанбул]] омада, ба маркази ҷамъияти Бакиркой пайвастааст. == Фаъолият == Аз соли [[1970]] инҷониб Бедия дар намоишномаҳои театрии шаҳри [[Истанбул]] фаъолона ширкат варзида, инчунин дар саҳнаи театри Ҳалдун Дормен ва дигар театрҳо нақш бозидааст. Соли [[1972]], Бедия Энер дар филми «Sabu Kahraman Korsan» дар экранҳои калон баромад кардааст. Ҳамчун ҳунарпешаи сабти овоз, ӯ дар бисёр филмҳои хориҷӣ овоз додааст. Соли [[2002]] Бедия Энер дар силсилафилми коргардонҳо Авнӣ Кунюкоғлу ва Назиф Туна «Дунёи асрор» (Sirlar Dunyasi) нақш бозидааст. Соли 2005, ӯ дар силсилафилми «Beşinci Boyut» нақш бастааст. Соли 2014 дар якҷоягӣ бо [[Энгин Акурак]], [[Тубо Бюйюкюстюн]], [[Дамла Ҷолбай]], [[Ҳазал Туресан]], [[Набоҳат Чеҳра]] ва [[Озкан Текдамир]] дар силсилафилми машҳури '''Ишқи Сиёҳ''' (Kara Para Ask) нақш бастаанд. Соли [[2016]], ӯ дар нақши Гулсум дар мелодрамаи бисёрқисмаи Bana Sevmeyi Anlat нақш бастааст. Соли [[2019]], Бедия Энер нақши модари Ҳоҷиро дар силсилафилми «Ошиёни дилам» (Canevim) иҷро кардааст. Дар саҳна Арас Айдин, [[Биран Дамла Йилмаз]], [[Озгур Чевик]], [[Ниҳон Букаач]], [[Зуҳал Генгер Эркай]], [[Бурҷу Туна]] ва дигарон ҳунарнамоӣ намудаанд. Соли [[2020]] ҳунарпеша дар силсилфилми ҳаҷвии «Ишқ дар зери бом» ({{lang-tr|Çatı Katı Aşk}}) нақши Саодат Йилмазро бозидааст, ки нақшҳои асосиро ҳунарпешаҳо [[Фурқон Андич]] ва [[Селин Шакарҷӣ]] бозидаанд. Нақшҳои Бедия Энер ҳам драмавӣ буданду ҳам ҳаҷвӣ, ки аз уҳдаи ҳамаи нақшҳо ба осони баромадааст. Ҳангоми 66-солагияшро ҷашн гирифтан, ҳунарпеша тасмим гирифт, ки дар саҳнаи театр дар спектакли нави «Баҳори дуввум» баромад карда ҳамаро ҳайрон кунад. Нақши асосиро бо ӯ Ҷихат Тамер иҷро кард. Дар як мусоҳиба ҳунарпеша гуфт, ки вай хеле ҳаяҷонӣ аст, зеро пас аз чандин сол ба саҳнаи театр баргашта буд. == Филмнома == === Силсилафилмҳо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Бо тоҷикӣ !Нақш |- |2024 |''Aşka Düşman'' | | | |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' | | | |- |rowspan="3"|2021 |''[[Ada Masalı]]'' | | | |- |''[[Arcane]]'' | | | |- |''Alev Alev'' | | | |- |2020 |Menajerimi Ara | |Наримон |- |2020 |Çatı Katı Aşk |Ишқ зери бом |Саодат Йилмаз |- |2019 |Canevim |Ошиёни дилам |Ҳоҷӣ Анна |- |2018 |İkizler Memo-Can | | |- |2017 |Dostlar Mahallesi | | |- |2014 |Kara Para Aşk | |Фотима<ref>{{cite web| url = http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | title = Bedia Ener ‘Kara Para Aşk’ Dizisine Dahil Oldu! | erişimtarihi = 2 Ocak 2014 | data = 2 Ocak 2014 | yayımcı = TelevizyonDizisi.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20140910204748/http://www.televizyondizisi.com/index.php/bedia-ener-kara-para-ask-dizisine-dahil-oldu/175603/50/ | arşivtarihi = 10 Eylül 2014 | ölüurl =evet}}</ref> |- |2013 |League of Legends | | |- |2012 |Evlerden Biri | | |- |2012 |Bir Zamanlar Osmanlı: Kıyam | | |- |2011 |Devrimden Sonra | | |- |2008 |Kendi Okulumuza Doğru |Рӯ ба сӯи маърифат |Ҳусния |- |2006 |Yeşeren Düşler |Хаёлҳои сабз |Оиша Акбаш |- |2006 |Yaprak Dökümü |Хазон |Неҳир |- |2005 |Beşinci Boyut | | |- |2005 |Kırık Kanatlar | | |- |2004 |Büyük Buluşma | | |- |2003 |Şarkılar Seni Söyler | | |- |2003 |Mustafa Hakkında Her şey | | |- |2002 |Lahmacun ve Pizza | | |- |2002 |Derya & Deniz | | |- |2002 |Gülbeyaz | | |- |2001 |Karanlıkta Koşanlar | | |- |2000 |Külyutmaz | | |- |1995 |Mirasyediler | |Фирдавс |- |1995 |Melek Apartmanı | | |- |1992 |Mahallenin Muhtarları | | |- |1985 |Kırık Hayatlar | | |} === Синамо === {| class="wikitable" !Сол !Номгӯй !Нақш |- |2018 |İyi Oyun |Одила |- |2017 |Cenaze İşleri |Руқия |- |2015 |Azazil 2: Büyü |Воҳида |- |2015 |Adana İşi |Ҷамила |- |2014 |Yolculuk | |- |2014 |Asla Vazgeçme | |- |2013 |Sürgün İnek |Сария |- |2011 |Güzel Günler Göreceğiz |Модари фиген |- |2011 |Eş Ruhumun Eş Zamanı | |- |2010 |Sinyora Enrica ile İtalyan Olmak | |- |2009 |Hırçın Kız Kadife |Кадифа |- |2009 |Модари Думрул | |- |2003 |Mustafa Hakkında Herşey |Модари Фикрат |- |1982 |İffet | |- |1972 |Sabu Kahraman Korsan |Амора |} === Театр === * İkinci Bahar — 2018 * Üç Dahi — 2017 * Şark Dişçisi / Марта — 2016 * Üç Nokta / Фотима — 2015 * Kelebekler Özgürdür / Нонпаз — 2014 * Tom, Dick ve Harry — 2012 * Fare Kapanı * Mutfak Cadıları == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Туркия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Authority control}} * {{IMDb|1855926}} * {{instagram|bediaeneroztep}} * [http://www.bediaeneroztep.com Bedia Ener Öztep resmi internet adresi] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200626212911/http://www.bediaeneroztep.com/ |date=2020-06-26 }} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Туркия]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Туркия]] quu5n3jjevs0s46eaowm3lglz19alk1 0 281738 1485116 1294024 2026-08-28T07:15:17Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485116 wikitext text/x-wiki [[Акс:Cold_War_alliances_mid-1975.svg|мини|350x350пкс|<span style="color:#0000FF;">█</span> [[Капитализм|кишварҳои капиталистӣ]]<br /><span style="color:#FF0000;">█</span> [[Блоки шарқӣ|кишварҳои сотсиалистӣ]] <span style="color:#32CD32;">█</span> "Ҷаҳони сеюм" - Кишварҳои ба блокҳо ҳамроҳнашуда (соли 1974) ]] '''Ҷаҳони сеюм ('''{{Lang-ru|Третий мир}}''')''' истилоҳи сиёсии нимаи дуюми садаи XX буда, давлатҳои мустақилро, ки бевосита дар [[Ҷанги Сард]] ширкат надоштанд, ифода мекунад <ref name="Arnold2010">{{Книга|заглавие=The A to Z of the Non-Aligned Movement and Third World|ссылка=https://books.google.com/books?id=4b4aAAAAQBAJ&pg=PA296|страницы=296|издательство={{Нп3|Rowman & Littlefield|Scarecrow Press|en|Rowman & Littlefield}}|isbn=978-1-4616-7231-9|автор=Guy Arnold|год=2010}}{{ref-en}}</ref>. Аслан маънои он кишварҳое буд, ки ба сателлитҳои ИМА ("дунёи аввал") ё иттиҳоди сотсиалистӣ ("дунёи дуюм") ҳамроҳ нашудаанд. Баъдан, ин мафҳум барои муайян кардани кишварҳое, ки аз ҷиҳати сатҳи рушд заиф мебошанд (синоними мафҳуми "[[кишварҳои рӯ ба тараққӣ]]") истифода мешавад ва баъзан ҳамчун [[пейоратив]] (мафҳуми манфӣ) истифода мешавад . Мафҳуми ''ҷаҳони сеюм'' ба илм дар доираи [[неомарксизм]] ворид карда шуд.<ref>''[[Лебедева, Марина Михайловна|Лебедева М.М.]]'' Мировая политика. - М., Аспект Пресс, 2007. - с. 40</ref> == Таърих == Ба маънои муосири худ, ин мафҳум бори аввал дар як мақолаи олими фаронсавӣ [[Алфред Сови]] дар маҷаллаи [[L'Observateur]] 14 августи соли 1952 истифода шудааст <ref>[http://www.worldwidewords.org/qa/qa-wor3.htm First, Second and Third Worlds]</ref>, ки дар он кишварҳои ҷаҳони сеюмро бо амволи сеюм дар ҷомеаи анъанавӣ муқоиса кардааст. Дар аввал, ин мафҳум ба кишварҳое ишора мекард, ки дар давраи Ҷанги Сард на ба [[Дунёи Ғарб|ҷаҳони Ғарб]] ([[НАТО]]) ва на ба [[Блоки шарқӣ|кишварҳои сотсиалистӣ]] ([[Созмони шартномаи Варшава|СШВ]]) тааллуқ надоштанд. Ҷаҳони сеюм майдони рақобат дар байни қудратҳои пешрафта буд. Аз соли 1974 инҷониб маоистҳо худро бо «ҷаҳони сеюм» муаррифӣ карда, ба истилоҳ «сотсиал-империализм» ва «ревизионизм»-и [[СССР]]-ро маҳкум мекунанд. Ҳаракати ҳамроҳнашавӣ ({{Lang-ru|Движение неприсоединения}}) ба блокҳо кӯшиши ба қувваи мустақили сиёсии байналмилалӣ табдил додани ҷаҳони сеюм буд. Кишварҳои рӯ ба тараққиро инчунин кишварҳои "ҷаҳони сеюм" меноманд.  Кишварҳои рӯ ба тараққӣ дар навбати худ аз рӯи дараҷаи рушди иқтисодӣ ба се гурӯҳи асосӣ тақсим карда мешаванд. Кишварҳои камтараққӣ – кишварҳои Африқо, миёнатараққӣ – кишварҳои Осиё ва муқоисатан тараққиёфта – кишварҳои Амрикои Лотинӣ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Ҳамчунин нигаред == * [[Империализм]] * [[Миллиарди тилоӣ]] * [[Рӯзи ҳамкории ҷанубу ҷануби Созмони Милали Муттаҳид]] * [[Консепсияи рушд]] * [[Се назарияи дунёӣ]] == Пайвандҳои берунӣ == * [http://abc.informbureau.com/html/odaoee_ied.html Таърифи ҷаҳони сеюм] * [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=262&Itemid=1 Бартараф кардани фосилаи байни ҷаҳони сеюм ва якум] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100823143158/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=262&Itemid=1 |date=2010-08-23 }} [[Гурӯҳ:Неомарксизм]] [[Гурӯҳ:Ҷанги Сард]] [[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи иқтисодӣ]] [[Гурӯҳ:Ҷуғрофиёи сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Рушди иқтисодӣ]] jo3mwjxo4mcb6pp0v06tmtrrmkpvol5 0 302019 1485050 1484607 2026-08-27T18:52:42Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485050 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2019}} {{Оғози сол|2019}} == Рӯйдодҳо == * [[2 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Фармони №1170 '''солҳои 2019–2021-ро «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон вусъат додани рушди деҳот, сайёҳӣ ва дастгирии ҳунарҳои мардумӣ буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-elon-namudani-sol-oi-2019-2021/ |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани солҳои 2019-2021 |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kumitaizabon.tj/tg/content/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» |website=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Январ]] == * [[23 январ]] — маҷмӯаи суханрониҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони '''«О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» ба забони русӣ''' дар Душанбе ба нашр расид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20190123/nashri-kitobi-emomal-ramon-doir-ba-aoni-muosir-va-siyosati-hori |title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ |website=Asia-Plus |publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс» |date=23 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/ |title=Январи соли 2019 — бойгонии АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати ҷашни [[Сада]] табрикот ироа намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/ |title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/ |title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=27 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[27 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]], дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ, ҷашни [[Сада]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/ |title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=27 январи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[30 январ]] — тибқи Индекси дарки [[коррупсия]] барои [[соли 2018]], [[Тоҷикистон]] зинаи [[152]]-юмро ишғол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2018/index/geo |title=2018 Corruption Perceptions Index — Results |website=Transparency International |publisher=Transparency International |date=30 январи 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.transparency.org/en/publications/corruption-perceptions-index-2018 |title=Corruption Perceptions Index 2018 |website=Transparency International |publisher=Transparency International |date=30 январи 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Феврал]] == * [[16 феврал]] — тибқи маълумоти нашршудаи АМИТ «Ховар», [[Тоҷикистон]] аз рӯи афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ дар байни кишварҳои [[ИДМ]] пешсаф буд; афзоиши [[ММД]] 7,3 дарсадро ташкил дод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/ |title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=16 феврали 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[19 феврал]] — қоидаҳои нави бақайдгирӣ ва фурӯши [[симкорт|симкортҳо]] ҷорӣ гардиданд; [[шаҳрвандӣ|шаҳрвандони]] [[Тоҷикистон]] на бештар аз [[2]] [[симкорт]] гирифта метавонистанд ва барои бақайдгирӣ шиносномаи намунаи нав талаб карда мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20190219/oidaoi-navi-furshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kameraoi-video |title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео |website=Asia-Plus |publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс» |date=19 феврали 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Март]] == * [[2 март]] — [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] марҳалаи асосии бақайдгирии [[довталаб|довталабонро]] барои ИМД-2019 оғоз намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-o-z-shud/ |title=Маркази миллии тестӣ: Марҳилаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[7 март]] — Кӯҳҳои [[Помир|Помири]] Тоҷикистон ба рӯйхати '''«100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон»''' барои соли 2019 шомил гардида, дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором ҷойи сеюмро гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/ |title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд! |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=7 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[8 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи Модар табрикот ироа намуд ва саҳми занонро дар рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъкид кард.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-sa-mi-zanonu-bonuvoni-so-ibkor-dar-e-yo-namudanu-tara-dodani-unar-oi-mardum-baso-arzishmandu-nazarras-meboshad/ |title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон: «Саҳми занону бонувони соҳибкор дар эҳё намудану тараққӣ додани ҳунарҳои мардумӣ басо арзишманду назаррас мебошад» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=8 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[20 март]] — дар шаҳри [[Норак]] татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]]» оғоз гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/03/o-ozi-tatbi-i-loi-ai-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-norak34522/ |title=Оғози татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии Неругоҳи барқи обии Норак» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=20 марти 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/results/2019/04/29/rehabilitation-of-the-nurek-hydropower-plant |title=Rehabilitation of the Nurek Hydropower Plant |website=World Bank |publisher=World Bank |language=en |access-date=19 августи 2026 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == [[Апрел]] == * [[2 апрел]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] '''«Роҳи танобӣ»''' аз [[Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ]] то [[Муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар Хуҷанд|Маҷмааи шоҳ Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] мавриди истифода қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/04/prezidenti-to-ikiston-emomal-rah-mon-ro-i-tanob-dar-sha-ri-hugsds-andro-iftito-namudand/ |title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Роҳи танобӣ»-ро дар шаҳри Хуҷанд ифтитоҳ намуданд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2 апрели 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/emomal-ra-mon-va-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-solnomai-peshvoi-millat-2019/ |title=Эмомалӣ Раҳмон ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (Солномаи Пешвои миллат — 2019) |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2020 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[8 апрел]] — дар мусобиқаи Гран-при [[Анталия]] оид ба [[дзюдо]] паҳлавони тоҷик [[Комроншоҳи Устопириён]] медали биринҷӣ ба даст овард; натиҷаи расмии мусобиқа нишон медиҳад, ки ӯ дар вазни то 90 кг ҷойи сеюмро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://www.ijf.org/athlete/10855/results?results_rank_group=all |title=Komronshokh USTOPIRIYON — Results |website=International Judo Federation |publisher=International Judo Federation |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/29866391.html |title=Комроншоҳ дар Гран-прии ҷудо дар Анталия медал гирифт |website=Радиои Озодӣ |publisher=RFE/RL |date=7 апрели 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Май]] == * [[16 май]]–[[17 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] Конфронси сатҳи баланд оид ба «Ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он, аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ва ҷиноятҳои муташаккил» баргузор гардид. Дар натиҷа '''«Эъломияи Душанбе»''' қабул шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/05/17/ |title=Аз рӯи натиҷаҳои конфронси сатҳи баланди мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он Эъломияи Душанбе қабул гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=17 майи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.un.org/counterterrorism/ |title=United Nations Office of Counter-Terrorism |website=United Nations |publisher=United Nations |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == Июн == * [[15 июн]] — дар шаҳри [[Душанбе]] таҳти раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳамоиши панҷуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё (МҲТБО) баргузор гардид. Дар он сарони давлатҳо ва ҳукуматҳо ва намояндагони кишварҳои иштирокчӣ ширкат намуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/06/elomiyai-pan-umin-sammiti-mashvarati-amkor-va-tadbir-oi-bovar-dar-osiyo-nazari-umum-ba-minta-ai-amntar-va-shukufotari-m-tbo/ |title=Эъломияи панҷумин саммити Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=15 июни 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.s-cica.org/ |title=Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia |website=CICA |publisher=CICA Secretariat |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[15 июн]] — Президенти Ҷумҳурии Мардумии Чин [[Си Ҷинпин]] бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад ва миёни Тоҷикистону Чин як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/event/%27news/7022 |title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=15 июни 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ |title=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |website=Ministry of Foreign Affairs of China |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Август]] == * [[6 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар [[ноҳияи Балҷувон]] роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалингро мавриди истифода қарор дод.<ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20190806/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud-1029584175.html |title=Роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалинг кушода шуд |website=Sputnik Тоҷикистон |publisher=Sputnik Тоҷикистон |date=6 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-faolonu-sokinoni-no-iyai-bal-uvon/ |title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо фаъолону сокинони ноҳияи Балҷувон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=6 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[23 август]] — дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)]] оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» расман оғоз гардид. Дар доираи лоиҳа таҷдиди шаш агрегати нерӯгоҳ пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/o-ozi-kor-oi-ta-didu-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-ajro-um/ |title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=23 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/projects/42358-014/main |title=Tajikistan: Rehabilitation of Kairakkum Hydropower Plant |website=Asian Development Bank |publisher=Asian Development Bank |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[27 август]] — дар [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ|ноҳияи Исмоили Сомонии]] шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма» ба истифода дода шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/ |title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=27 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/27/ |title=27/08/2019 — АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[31 август]] — Ансамбли фолклории «Бадахшон» дар Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ» дар шаҳри [[Самарқанд]] миёни 28 [[ансамбл]] ва гурӯҳи эҷодӣ сазовори ҷойи сеюм гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/ |title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=31 августи 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Сентябр]] == * [[9 сентябр]] — агрегати дуюми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ба кор дароварда шуд. Маросими ба кор даровардани агрегат бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/ |title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=9 сентябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/09/amomadi-tantanav-ba-iftihori-28-solagii-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-va-o-ozi-kori-agregati-duyumi-ner-go-i-bar-i-obii-ro-un/ |title=Ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 28-солагии Истиқлолияти давлатӣ ва оғози кори агрегати дуюми НБО «Роғун» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=9 сентябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/09/10/world-bank-group-supports-energy-and-economic-development-in-tajikistan |title=World Bank Group Supports Energy and Economic Development in Tajikistan |website=World Bank |publisher=World Bank |date=10 сентябри 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[11 сентябр]] — дар шаҳри [[Кӯлоб]] бо гузоштани санги асос сохтмони қитъаи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» оғози расмӣ бахшида шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/09/o-ozi-navsozii-ro-i-k-lob-shamsiddin-sho-in-bo-ishtiroki-prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon/ |title=Оғози навсозии роҳи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=11 сентябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/projects/44421-024/main |title=Tajikistan: Dushanbe-Uzbekistan Border Road Improvement Project |website=Asian Development Bank |publisher=Asian Development Bank |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Октябр]] == * [[16 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи авф»'''-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Лоиҳа ба муносибати 25-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/10/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-loi-ai-onuni-um-urii-to-ikiston-dar-borai-avf-ro-ba-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-peshni-od-namudand/ |title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф»-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуданд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=16 октябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/ |title=Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=ADLIA |publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[24 октябр]] — [[Бонки Ҷаҳонӣ]] дар гузориши «Doing Business 2020» хабар дод, ки [[Тоҷикистон]] бо ҷойи 106-ум аз 190 иқтисод дар қатори даҳ иқтисоди аз ҳама беҳтаршудаи ҷаҳон қарор гирифтааст.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate |title=Doing Business 2020 Records Important Results in Tajikistan’s Emergent Reform Program to Improve the Business Climate |website=World Bank |publisher=World Bank |date=24 October 2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 |accessdate=2026-08-19 |archivedate=2026-05-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260511021829/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://documents.worldbank.org/curated/en/703921575350150410/pdf/Doing-Business-2020-Comparing-Business-Regulation-in-190-Economies-Economy-Profile-of-Tajikistan.pdf |title=Doing Business 2020 — Economy Profile: Tajikistan |website=World Bank |publisher=World Bank |date=2019 |language=en |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Ноябр]] == * [[6 ноябр]] — дар Тоҷикистон 25-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Дар шаҳри Душанбе маҷлиси тантанавӣ баргузор шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар он суханронӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/11/konstitutsiya-sho-sutun-va-murrifi-davlatu-millat-sanadi-ta-dirsoz-va-tajinkunandai-ro-i-peshrafti-on-ast999/ |title=Конститутсия — шоҳсутун ва муаррифи давлату миллат, санади тақдирсоз ва таъйинкунандаи роҳи пешрафти он аст |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=4 ноябри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == [[Декабр]] == * [[4 декабр]] — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ барои [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] таъин гардид; интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[27 март|27 марти]] [[соли 2020]] пешбинӣ шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-dar-ravandi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-to-ikiston-46-avzai-intihobot-tashkil-karda-meshavand/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Дар раванди баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон 46 ҳавзаи интихоботӣ ташкил карда мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=7 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-baroi-ar-yak-izbi-siyos-to-40-da-i-a-va-ti-efiri-rojgon-peshbin-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020: Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ барои ҳар як ҳизби сиёсӣ то 40 дақиқа вақти эфири ройгон пешбинӣ намуд |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=16 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[26 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми навбатии худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд]].<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston/ |title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/emomal-ra-mon-sharti-mu-imi-ba-dast-ovardani-muvaffa-iyat-dar-muboriza-bo-terrorizm-va-ekstremizm-faoliyati-amo-angshudavu-bosamari-ma-omoti-ifzi-u-u-ast/ |title=Эмомалӣ Раҳмон: «Шарти муҳими ба даст овардани муваффақият дар мубориза бо терроризм ва экстремизм фаъолияти ҳамоҳангшудаву босамари мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аст» |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/68|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-04-23}}</ref> * [[26 декабр]] — зимни ироаи Паём [[соли 2020]] бо мавзӯи «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/26/ |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> * [[26 декабр]] — [[Шоири халқии Тоҷикистон]] [[Муҳаммад Ғоиб]] барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/26/ |title=Дастовардҳои соли 2019. Муҳаммад Ғоиб барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид |website=АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |date=26 декабри 2019 |language=tg |access-date=19 августи 2026 }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2019}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|3}} [[Гурӯҳ:Соли 2019| ]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2019]] fvk77jxjdafygbbv0d2y8qve44sxeau 0 302020 1485051 1484466 2026-08-27T18:54:25Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485051 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2020}} {{Новбарии сада|21}} {{Мавзӯъҳои сол|2020}} == Рӯйдодҳо == * '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/event/missives |title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/constitution |title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/ |title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=2019-12-26 |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> == [[январ]] == * [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> == [[феврал]] == * [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[март]]== * [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[апрел]] == * [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[май]] == * [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> == [[июн]] == * [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[17 июн]] — Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[18 июн]] — Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[24 июн]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[июл]] == * [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[6 июл]] — дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[13 июл]] — Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[август]] == * [[6 август]] — дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/ |title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат |website=АМИТ «Ховар» |date=2020-08-11 |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/ |title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт» |website=АМИТ «Ховар» |date=2020-08-03 |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/25010 |title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> == [[сентябр]] == * [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[октябр]] == * Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.<ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[ноябр]] == * [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> == [[декабр]] == * [[3 декабр]] — Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[9 декабр]] — ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[10 декабр]] — дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[10 декабр]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[23 декабр]] — баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[23 декабр]] — Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.<ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref> * [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[24 декабр]] — дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.<ref>{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[25 декабр]] — тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.<ref>{{Cite web |url=https://asiaplustj.info/ru/node/291813 |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref> * [[25 декабр]]— Дар доираи корҳои созандагӣ ва татбиқи ҳадафи стратегии саноатикунонии босуръати кишвар дар минтақаи саноатии шаҳри [[Левакант]] корхонаҳои нави истеҳсолӣ ва як қатор иншооти соҳаи маориф мавриди истифода қарор гирифтанд. Раванди бунёди корхонаҳои нави саноатӣ ҳамчун қисми сиёсати давлатии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ арзёбӣ гардид.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/22136 |title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоӣ |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/25010 |title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> * [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}</ref> * [[Соли 2020]] — дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 300 корхонаю коргоҳи нави саноатӣ бо 6500 ҷойи нави корӣ мавриди истифода супорида шуд.<ref>{{Cite web |url=https://president.tj/node/25010 |title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date= |accessdate=2026-08-23 |lang=tg }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]] [[Гурӯҳ:Соли 2020| ]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2020]] ohyhfsuqj8lxcxg1g1y7f9vywfbzdrc 0 309908 1485029 1477160 2026-08-27T14:21:27Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485029 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = |номи аслӣ = Сафарзода Некрӯз Шодӣ |тасвир = {{бахши тасвир | тасв = Некрӯз Сафазода ва Нурмуҳамад Амиршоҳӣ.jpg | мавқеъ = right | зернавис = | мавқеи_зернавис = center | бар = 270 | умумӣ = 700 | боло = 30 | рост = 300 | поён = 35 | чап = 70 | чорчӯба = не }} |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = |зодгоҳ = |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = |ҷойҳои кор = [[СИЭМТ]], [[Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносӣ]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои таърих}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||}} |алма-матер = |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Некрӯз Сафарзода''' (''Сафарзода Некрӯз Шодӣ''; {{ВД-Дебоча}}) — [[муаррих]], номзади илмҳои таърих ([[2020]])<ref>{{Cite web|url=https://institute-history.tj/en/node/157|title=Сафаров Некрӯз Шодиевич|website=institute-history.tj|publisher=Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносӣ|accessdate=2023-08-21|archivedate=2023-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230821102657/https://institute-history.tj/en/node/157}}</ref>, пажӯҳишгари сарчашмаҳои таърихӣ, ҷуғрофиёи таърихӣ ва таърихи сиёсии садаҳои миёнаи Эрону Осиёи Марказӣ. == Зиндагинома == Некрӯз Сафарзода 27 июни соли 1989 дар шаҳри Қурғонтеппа дар оилаи табиб ба дунё омадааст<ref name=":0">Некрӯз Сафарзода. Ҷуғрофиёи таърихии давлати Сомониён (бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ, англисӣ ва хатти форсӣ). — {{Д.}}: «Ирфон», 2024. — С. 5. — 560 с. — ISBN 978-99975-1-437-0</ref>. Баъди хатми литсейи № 1 -и шаҳри Қурғонтеппа дар соли 2007 ба [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] дохил шуда, онро соли 2012 хатм намуд. Солҳои 2014–2018 аспиранти шуъбаи таҳсили ғоибонаи [[Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш|Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд. == Корнома == Солҳои 2012—2015 веростор-саҳифабанди шуъбаи комплектатсия, муҳаррири редаксияҳои фарҳанг ва таърих, солҳои 2015—2024 мудири редаксияи донишномаҳо барои кӯдакон ва наврасони [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик]]<ref>{{Cite web|url=https://podcasters.spotify.com/pod/show/jom1/episodes/ep-eu2nue/a-a54j45f|title=Некрӯз Сафаров by JOM|website=Spotify for Podcasters|lang=en|accessdate=2023-08-21}}</ref> ва солҳои 2024—2026 ҷонишини сармуҳаррир-котиби масъули СИЭМТ буд<ref name=":0" />. Аз июни 2026 директори [[Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот|Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мебошад. Ҳамзамон, дар солҳои 2020—2026 дар вазифаҳои лаборант, ходими хурд, ходими илмӣ ва ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш кор кардааст. == Таълифот == Некрӯз Шодӣ Сафарзода муаллифи як монография ва беш аз 30 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ доир ба таърих, ҷуғрофиёи таърихӣ, таърихнигорӣ, сарчашмашиносӣ ва методҳои таҳқиқоти таърихӣ, кишваршиносӣ ва мардумшиносӣ мебошад. Мақолаҳояш дар ҷилдҳои [[Энсиклопедияи миллии тоҷик]] (ҷилдҳои 3-11), Донишномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (Душанбе, 2021), Донишномаи мухтасари кӯдакон ва наврасон (Душанбе, 2016) нашр шудаанд. Баргардонкунандаи ҷилдҳои 7 ва 16-и «Таъриху-р-русули ва-л-мулук»-и Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ (Душанбе, 2014), «Масолик ва-л-мамолик»-и [[Ибни Хурдодбеҳ]] (Душанбе, 2022) ва «ал-Булдон»-и Ибни Возеҳи Яъқубӣ (Душанбе, 2022) аз хатти форсӣ ба кириллӣ. Некрӯз Сафарзода мураттиби донишномаҳои «Ахтаршиносӣ» (Душанбе, 2022), «Ахтарони илм» (Душанбе, 2022) барои кӯдакон ва наврасон. Узви ҳайати муаллифони лоиҳаҳои миллии «Таърихи халқи тоҷик» ва «Мероси фарҳангии Хуросони Бузург» дар Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш мебошад<ref>{{Cite web|url=https://institute-history.tj/tj/node/376|title=Сафарзода Некрӯз|website=institute-history.tj|publisher=Институти таърих, бостоншонсӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш|accessdate=2023-08-21}}</ref>. == Осор == * Ҷуғрофиёи таърихии давлати Сомониён (Бо хатти кириллӣ ва форсӣ). — {{Д.}}: «Эр-граф», 2022. — 292 с. * Ҷуғрофиёи таърихии давлати Сомониён / Монография [бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ, англисӣ ва хатти форсӣ]. — {{Д.}}: «Ирфон», 2024. — 560 с. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Cite web|url=https://tarena.academia.edu/NekruzSafarzoda|title=Nekruz Safarzoda - Tajik National University|author=|website=tarena.academia.edu|lang=en|accessdate=2026-06-17}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Номзадҳои улуми таърих]] [[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]] rvqp1zmbrtmthpibpl2yntj4urinzwq 0 321096 1485127 1416587 2026-08-28T08:42:08Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Фирдавс Назримад Толибзода]] to [[Фирдавс Толибзода]] 1416587 wikitext text/x-wiki '''Фирдавс Назримад Толибзода''' — бонкдори тоҷик. == Зиндагинома == Дар Тоҷикистон таваллуд шудааст, аз рӯи миллат тоҷик. Донишгоҳи Баҳри Миёназамини Шарқии Ҷумҳурии Туркияи Қибри Шимолиро бо ихтисоси бонкдорӣ ва молия хатм намуда, дараҷаи магистрро дар Донишкадаи Миллии олии сиёсатшиносӣ (Ҷопон) бо ихтисоси идоракунии давлатӣ гирифтааст. == Фаъолияти меҳнатӣ == 2003-2009  - иқтисодчии категорияи II, иқтисодчии пешбари Раёсати назорати бонкӣ ва иҷозатномадиҳии Бонки миллии Тоҷикистон; 2009-2010  - магистратура дар Донишкадаи миллии олии сиёсатшиносӣ, Токио, Ҷопон; 2010-2015  - сариқтисодчӣ, сармутахассис, муовини сардор дар шӯъбаҳои назорати ташкилотҳои молиявии ғайрибонкӣ ва бозрасии дуюми Раёсати назорати бонкии Бонки миллии Тоҷикистон; 2015-2020  – муовини сардор, сардори шуъбаи таҳлил ва иҷозатномаи Раёсати назорати бонкии Бонки миллии Тоҷикистон; 2020-2021  — муовини директори Раёсати назорати бонкии Бонки миллии Тоҷикистон; Аз 18 январи соли 2021 (№ 120) то 17 августи соли 2022 муовини раиси Бонки миллии Тоҷикистон; 17 августи соли 2022 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон No424 муовини якуми Раиси Бонки миллии Тоҷикистон таъин гардид; аз 16 январи соли 2024 - Раиси Бонки миллии Тоҷикистон. Забонҳо: бо забонҳои русӣ, англисӣ ва туркӣ озодона. Оиладор, соҳиби 4 фарзанд. == Эзоҳ == * https://centrasia.org/person2.php?st=1610983933 8bbd7llmtk9y7g1wg4du2ols01561rd 1485129 1485127 2026-08-28T08:45:10Z VASHGIRD 8035 1485129 wikitext text/x-wiki {{Сиёсатмадор |ном = Фирдавс Толибзода |номи аслӣ = Толибзода Фирдавс Назримад |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |мақоми_кунунӣ = [[Раиси Бонки миллии Тоҷикистон]] |оғози_фаъолият_кунунӣ = 16 январи 2024 |таърихи таваллуд = 11.03.1980 |зодгоҳ = [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[бонкдор]], [[иқтисоддон]] |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] |алма-матер = Донишгоҳи Шарқи Миёназамин (Кипри Шимолӣ)<br>Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (2010) |ҷоизаҳо = {{Ордени Шараф}} }} '''Фирдавс Назримад Толибзода''' (зод. [[11 март]]и [[1980]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[бонкдор]] ва [[иқтисоддон]]и тоҷик, [[Раиси Бонки миллии Тоҷикистон]] (аз 2024). == Зиндагинома == Фирдавс Толибзода 11 марти соли 1980 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ буда, Донишгоҳи Шарқи Миёназамини Ҷумҳурии Туркии Кипри Шимолиро бо ихтисоси бонкдорӣ ва молия хатм кардааст. Солҳои 2009—2010 дар магистратураи Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (Япония) таҳсил намудааст. Узви [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] мебошад. Бо забонҳои англисӣ, русӣ ва туркӣ суҳбат мекунад. == Фаъолияти корӣ == Фаъолияти меҳнатии худро соли 2003 дар [[Бонки миллии Тоҷикистон]] оғоз намудааст: * 2003—2009 — иқтисодчии дараҷаи II ва иқтисодчии пешбари Идораи назорати бонкӣ ва иҷозатномадиҳии БМТ; * 2010—2015 — сариқтисодчӣ, сармутахассис, муовини сардори шуъбаи назорати ташкилотҳои молиявии ғайрибонкӣ ва шуъбаи бозрасии дувуми Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2015—2020 — муовини сардор, сардори Идораи таҳлил ва иҷозатномадиҳии Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2020—2021 — муовини директори Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2021—2022 — муовини Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 18 январи соли 2021); * 2022—2024 — муовини якуми Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 17 августи соли 2022); * Аз 16 январи соли 2024 — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 681) [[Раиси Бонки миллии Тоҷикистон]] таъин гардидааст<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj/|title=Раҳбарияти Бонки миллии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии БМТ|lang=tg}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II (28 августи 2026) * Нишони [[Аълочии Бонки миллии Тоҷикистон]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://nbt.tj/ Толибзода Фирдавс Назримад // Сомонаи расмии Бонки миллии Тоҷикистон] [[Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Раисони Бонки миллии Тоҷикистон]] t903v50oubqyfk775zj6q9xfe5ud845 1485130 1485129 2026-08-28T08:45:24Z VASHGIRD 8035 1485130 wikitext text/x-wiki {{Сиёсатмадор |ном = Фирдавс Толибзода |номи аслӣ = Толибзода Фирдавс Назримад |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |мақоми_кунунӣ = [[Раиси Бонки миллии Тоҷикистон]] |оғози_фаъолият_кунунӣ = 16 январи 2024 |таърихи таваллуд = 11.03.1980 |зодгоҳ = [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[бонкдор]], [[иқтисоддон]] |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] |алма-матер = Донишгоҳи Шарқи Миёназамин (Кипри Шимолӣ)<br>Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (2010) |ҷоизаҳо = {{Ордени Шараф}} }} '''Фирдавс Назримад Толибзода''' (зод. [[11 март]]и [[1980]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[бонкдор]] ва [[иқтисоддон]]и тоҷик, Раиси [[Бонки миллии Тоҷикистон]] (аз 2024). == Зиндагинома == Фирдавс Толибзода 11 марти соли 1980 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ буда, Донишгоҳи Шарқи Миёназамини Ҷумҳурии Туркии Кипри Шимолиро бо ихтисоси бонкдорӣ ва молия хатм кардааст. Солҳои 2009—2010 дар магистратураи Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (Япония) таҳсил намудааст. Узви [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] мебошад. Бо забонҳои англисӣ, русӣ ва туркӣ суҳбат мекунад. == Фаъолияти корӣ == Фаъолияти меҳнатии худро соли 2003 дар [[Бонки миллии Тоҷикистон]] оғоз намудааст: * 2003—2009 — иқтисодчии дараҷаи II ва иқтисодчии пешбари Идораи назорати бонкӣ ва иҷозатномадиҳии БМТ; * 2010—2015 — сариқтисодчӣ, сармутахассис, муовини сардори шуъбаи назорати ташкилотҳои молиявии ғайрибонкӣ ва шуъбаи бозрасии дувуми Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2015—2020 — муовини сардор, сардори Идораи таҳлил ва иҷозатномадиҳии Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2020—2021 — муовини директори Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2021—2022 — муовини Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 18 январи соли 2021); * 2022—2024 — муовини якуми Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 17 августи соли 2022); * Аз 16 январи соли 2024 — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 681) [[Раиси Бонки миллии Тоҷикистон]] таъин гардидааст<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj/|title=Раҳбарияти Бонки миллии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии БМТ|lang=tg}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II (28 августи 2026) * Нишони [[Аълочии Бонки миллии Тоҷикистон]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://nbt.tj/ Толибзода Фирдавс Назримад // Сомонаи расмии Бонки миллии Тоҷикистон] [[Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Раисони Бонки миллии Тоҷикистон]] ikvzcaz83m4tg4zbssaf0no24vyai10 1485131 1485130 2026-08-28T08:46:13Z VASHGIRD 8035 /* Ҷоизаҳо */ 1485131 wikitext text/x-wiki {{Сиёсатмадор |ном = Фирдавс Толибзода |номи аслӣ = Толибзода Фирдавс Назримад |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |мақоми_кунунӣ = [[Раиси Бонки миллии Тоҷикистон]] |оғози_фаъолият_кунунӣ = 16 январи 2024 |таърихи таваллуд = 11.03.1980 |зодгоҳ = [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[бонкдор]], [[иқтисоддон]] |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] |алма-матер = Донишгоҳи Шарқи Миёназамин (Кипри Шимолӣ)<br>Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (2010) |ҷоизаҳо = {{Ордени Шараф}} }} '''Фирдавс Назримад Толибзода''' (зод. [[11 март]]и [[1980]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[бонкдор]] ва [[иқтисоддон]]и тоҷик, Раиси [[Бонки миллии Тоҷикистон]] (аз 2024). == Зиндагинома == Фирдавс Толибзода 11 марти соли 1980 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ буда, Донишгоҳи Шарқи Миёназамини Ҷумҳурии Туркии Кипри Шимолиро бо ихтисоси бонкдорӣ ва молия хатм кардааст. Солҳои 2009—2010 дар магистратураи Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (Япония) таҳсил намудааст. Узви [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] мебошад. Бо забонҳои англисӣ, русӣ ва туркӣ суҳбат мекунад. == Фаъолияти корӣ == Фаъолияти меҳнатии худро соли 2003 дар [[Бонки миллии Тоҷикистон]] оғоз намудааст: * 2003—2009 — иқтисодчии дараҷаи II ва иқтисодчии пешбари Идораи назорати бонкӣ ва иҷозатномадиҳии БМТ; * 2010—2015 — сариқтисодчӣ, сармутахассис, муовини сардори шуъбаи назорати ташкилотҳои молиявии ғайрибонкӣ ва шуъбаи бозрасии дувуми Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2015—2020 — муовини сардор, сардори Идораи таҳлил ва иҷозатномадиҳии Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2020—2021 — муовини директори Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2021—2022 — муовини Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 18 январи соли 2021); * 2022—2024 — муовини якуми Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 17 августи соли 2022); * Аз 16 январи соли 2024 — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 681) Раиси Бонки миллии Тоҷикистон таъйин гардидааст<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj/tj/about/organ/muovin__2__tolibzoda.php|title=Раиси Бонки миллии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии БМТ|lang=tg}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II (28 августи 2026) * Нишони Аълочии Бонки миллии Тоҷикистон == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Раисони Бонки миллии Тоҷикистон]] i2travgxri2rbcxgwc0q2vrl2572fed 1485132 1485131 2026-08-28T08:55:46Z VASHGIRD 8035 1485132 wikitext text/x-wiki {{Сиёсатмадор |ном = Фирдавс Толибзода |номи аслӣ = Толибзода Фирдавс Назримад |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |мақоми_кунунӣ = [[Раиси Бонки миллии Тоҷикистон]] |оғози_фаъолият_кунунӣ = 16 январи 2024 |таърихи таваллуд = 11.03.1980 |зодгоҳ = [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[бонкдор]], [[иқтисоддон]] |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] |алма-матер = Донишгоҳи Шарқи Миёназамин (Кипри Шимолӣ)<br>Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (2010) |ҷоизаҳо = {{Ордени Шараф}} }} '''Фирдавс Назримад Толибзода''' (зод. [[11 март]]и [[1980]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[бонкдор]] ва [[иқтисоддон]]и тоҷик, Раиси [[Бонки миллии Тоҷикистон]] (аз 2024)<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj/tj/about/organ/muovin__2__tolibzoda.php|title=Раиси Бонки миллии Тоҷикистон|publisher=Сомонаи расмии БМТ|lang=tg}}</ref>. == Зиндагинома == Фирдавс Толибзода 11 марти соли 1980 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба дунё омадааст. Маълумоташ олӣ буда, Донишгоҳи Шарқи Миёназамини Ҷумҳурии Туркии Кипри Шимолиро бо ихтисоси бонкдорӣ ва молия хатм кардааст. Солҳои 2009—2010 дар магистратураи Институти миллии олӣ оид ба фанҳои сиёсии Токио (Япония) таҳсил намудааст. Узви [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] мебошад. Бо забонҳои англисӣ, русӣ ва туркӣ суҳбат мекунад. == Фаъолияти корӣ == Фаъолияти меҳнатии худро соли 2003 дар [[Бонки миллии Тоҷикистон]] оғоз намудааст: * 2003—2009 — иқтисодчии дараҷаи II ва иқтисодчии пешбари Идораи назорати бонкӣ ва иҷозатномадиҳии БМТ; * 2010—2015 — сариқтисодчӣ, сармутахассис, муовини сардори шуъбаи назорати ташкилотҳои молиявии ғайрибонкӣ ва шуъбаи бозрасии дувуми Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2015—2020 — муовини сардор, сардори Идораи таҳлил ва иҷозатномадиҳии Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2020—2021 — муовини директори Департаменти назорати бонкии БМТ; * 2021—2022 — муовини Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 18 январи соли 2021); * 2022—2024 — муовини якуми Раиси Бонки миллии Тоҷикистон (бо Фармони Президенти ҶТ аз 17 августи соли 2022); * Аз 16 январи соли 2024 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 681) Раиси Бонки миллии Тоҷикистон таъйин гардидааст. == Ҷоизаҳо == * [[Ордени Шараф]] дараҷаи II (28 августи 2026) * Нишони Аълочии Бонки миллии Тоҷикистон == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Раисони Бонки миллии Тоҷикистон]] mho2ivubhdtcoxxsetci0h65lnw0ek8 0 321400 1485101 1419114 2026-08-28T03:27:27Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485101 wikitext text/x-wiki [[Акс:P2P-network.svg|мини|207x207пкс| '''Шабакаи пирингӣ''' дар он гиреҳҳо бидуни як сохтори марказӣ бо ҳамдигар "сӯҳбат мекунанд"]] [[Акс:Server-based-network.svg|мини|207x207пкс| '''Шабакаи бисёр баробарӣ''' дар асоси модели '''муштарӣ-сервер''', ки дар он ''муштариён'' ба гиреҳи марказии шабака (сервер) дастрасӣ пайдо мекунанд]] '''Шабакаи пиринг, ғайримарказонидашуда''' ё '''баробар ба баробар''' ({{Lang-en|peer-to-peer, P2P}} — баробар ба баробар) — [[шабакаи компютерии]] фарогир, ки ба баробарии иштирокчиён асос ёфтааст. Аксар вақт дар чунин шабака серверҳои ҷудошуда вуҷуд надоранд ва ҳар як гиреҳ (баробар) ҳамчун муштарӣ ҳам вазифаҳои серверро иҷро мекунад. == Таърих == Бори аввал калимаи «peer-to-peer» [[соли 1984]] дар вақти коркарди архитектураи Advanced Peer to Peer Networking (APPN) аз ҷониби ширкати [[IBM]] истифода шудааст. == Дастгоҳи шабакаи баробар ба баробар == Дар шабака як қатор мошинҳо мавҷуданд, ки ҳар кадоми онҳо метавонанд бо ҳар яки дигарҳо муошират кунанд. Ҳар яке аз ин мошинҳо метавонанд ба мошинҳои дигар дархост фиристанд, то ҳама гуна захираҳоро дар дохили ин шабака таъмин кунанд ва аз ин рӯ, ҳамчун муштарӣ амал кунанд. == Шабакаҳои хусусии P2P == Намунаи шабака: RetroShare == Пахши баробар ба баробар == == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm Шабакаҳои мубодилаи файлҳои P2P: принсипҳои асосӣ, протоколҳо, амният.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045626/http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm |date=2017-04-20 }} [http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm Ю.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045626/http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm |date=2017-04-20 }} [http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm Н Гуркин, Ю.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045626/http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm |date=2017-04-20 }} [http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm Семёнов А] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045626/http://ccc.ru/magazine/depot/06_11/read.html?0302.htm |date=2017-04-20 }} Архивная копия * [http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm Шабакаҳои мубодилаи файлҳои P2P: принсипҳои асосӣ, протоколҳо, амният.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045740/http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm |date=2017-04-20 }} [http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm Ю.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045740/http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm |date=2017-04-20 }} [http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm Н Гуркин, Ю.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045740/http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm |date=2017-04-20 }} [http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm Семёнов А] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170420045740/http://saturn.itep.ru/p2p_2006.htm |date=2017-04-20 }} Архивная копия [[Гурӯҳ:Шабакаҳои роёнаӣ]] 1150nhkvt6sk33veb2cts71r24mbszh 0 322709 1485096 1484980 2026-08-28T03:18:56Z Фурқати Низом 109075 Саҳифаро холӣ кард 1485096 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1485099 1485096 2026-08-28T03:23:38Z Фурқати Низом 109075 Фурқати Низом moved page [[Ҳуқуқҳои ЛГБТ дар Тоҷикистон]] to [[ҲАРЧИ]]: Misspelled title: Иваз намудани номи мақола ба шакли дуруст ва маъмултарини ном. 1485096 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 330341 1485117 1483776 2026-08-28T07:32:49Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485117 wikitext text/x-wiki {{Шахс | номи аслӣ = {{lang-en|George Skakel}} | ном ҳангоми таваллуд = Ҷорҷ Ҷордан Скейкел<br><small>{{lang-en|George Jordan Skakel}}</small> | таваллуд = {{таваллуд|16|06|1892}} | зодгоҳ = [[Чикаго|Чикаго, Иллинойс]], ИМА | таърихи даргузашт = {{Санаи даргузашт ва син|1955|10|3|1892|7|16}} | маҳалли даргузашт = наздики Юнион Ситӣ, [[Оклаҳома]], ИМА | оромгоҳ = [[Putnam Cemetery|Saint Mary's Cemetery]], [[Greenwich, Connecticut]], U.S. | пеша = {{hlist|Соҳибкор|Савдогар}} | солҳои фаъолият = 1919–1955 | ҷои кор = The Great Lakes Coal & Coke Company | завҷа = {{Хонадорӣ|Энн Браннак|1917}} | фарзандон = {{Рӯйхат | * 7-то * Ҷорҷиэнн Скейкел * [[Этел Кеннедӣ]] }} }} '''Ҷорҷ Скейкел''' ({{lang-en|George Skakel}}) соҳибкори амрикоӣ ва асосгузори ширкати Great Lakes Carbon Corporation (баъдтар қисми SGL Carbon).<ref>{{cite web|url=http://www.sglcarbon.com/|title=Home : SGL Group – The Carbon Company| publisher=SGLCarbon| access-date=24 ноябри 2014}}</ref> Духтараш [[Этел Кеннедӣ]], ҳамсари [[Роберт Ф. Кеннедӣ]] ва модари [[Роберт Ф. Кеннедӣ (хурдӣ)]], котиби Вазорати тандурустӣ ва хизматрасониҳои иҷтимоии ИМА буд. == Солҳои ҷавонӣ == Ҷорҷ Скейкел 16 июли соли 1892 дар шаҳри [[Чикаго]], штати Иллинойс таваллуд шудааст. Падари ӯ Ҷеймс Кӯртис Скейкел соҳибкор буд ва модараш Грейс Мерӣ Ҷордан ном дошт. Онҳо [[Протестантизм|протестант]] буданду решаашон [[Ҳолланд|ҳолландӣ]] буд.<ref>{{cite book| last=David| first= Lester |title= Ethel: The Story of Mrs. Robert F. Kennedy|url=https://archive.org/details/ethelstoryofmrsr00davi|year=1971|publisher=World Publishing Company|page=[https://archive.org/details/ethelstoryofmrsr00davi/page/4 4]}}</ref><ref>{{cite news|last=Sheenan|first=Susan|title=Heaven Still Has Pearly Gates, Angels, For Ethel|newspaper=The Palm Beach Post|date=3 ноябри 1969|page=C-4}}</ref><ref>{{cite book|last=Hilty|first=James|title=Robert Kennedy: Brother Protector|url=https://archive.org/details/robertkennedy0000jame| year=2000 |publisher=Temple University Press|isbn=1-439-90519-3|page=[https://archive.org/details/robertkennedy0000jame/page/54 54]}}</ref> Ӯ як бародари калонӣ бо номи Уиллиям Скейкел, як хоҳари хурдӣ бо номи Маргарет Скейкел ва як бародари хурдӣ бо номи Ҷеймс Кӯртис Скейкел (хурдӣ) дошт.<ref>{{cite book |last=Oppenheimer |first=Jerry |url=https://archive.org/details/othermrskennedye00oppe |title=The Other Mrs. Kennedy : An Intimate and Revealing Look at the Hidden Life of Ethel Skakel Kennedy |publisher=St. Martin's Paperbacks |year=1994 |isbn=9780312110406}}</ref> == Корнома == Скейкел фаъолияти кории худро ҳамчун корманди оддии роҳи оҳан, ки дар як ҳафта ҳамагӣ $8 маош мегирифт, оғоз кард.<ref>{{cite book|last=Hilty|first=James|title=Robert Kennedy: Brother Protector|url=https://archive.org/details/robertkennedy0000jame| year=2000 |publisher=Temple University Press|isbn=1-439-90519-3|page=[https://archive.org/details/robertkennedy0000jame/page/54 54]}}</ref> Ҳангоми кор дар роҳи оҳан ӯ пай бурд, ки нархи пасмондаҳои ангишт, ки барои истеҳсоли кокс истифода мешуданд, бисёр тағйир меёфт. Ширкатҳои ангиштканӣ аксар вақт маҷбур мешуданд ин маводро нигоҳ доранд ё ҳатто пул дода, онро ба дарёҳо партоянд. Скейкел фикр кард, ки ин маводро аз ширкатҳои ангишт харида, истифода бурдан мумкин аст. Моҳи майи соли 1919 ӯ бо ду шарикаш $1000 ҷамъ карда, ширкати The Great Lakes Coal & Coke Company-ро таъсис дод.<ref name=OtherKennedy>{{cite book |last=Oppenheimer |first=Jerry |title=The Other Mrs. Kennedy: An Intimate and Revealing Look at the Hidden Life of Ethel Skakel Kennedy |publisher=Macmillan |year=1995 |page=23 |isbn=0-312-95600-2}}</ref> Онҳо коксро аз ширкатҳои ангишт мехариданд ва онро тоза карда, ба [[Карбон|карбони]] тоза табдил медоданд. Ин карбон барои истеҳсоли [[Алюминий|алюминий]] истифода мешуд ва то соли 1929 Скейкел миллионер шуд.<ref>{{cite book |last=Dumas |first=Timothy |title=Greentown: Murder and Mystery in Greenwich, America's Wealthiest Community |url=https://archive.org/details/greentownmurderm00duma |publisher=Arcade Publishing |year=1998 |page=[https://archive.org/details/greentownmurderm00duma/page/128 128] |isbn=1-559-70441-1}}</ref> Баъдтар ин корхона хеле калон шуда, ба The Great Lakes Carbon Corporation табдил ёфт ва яке аз калонтарин ширкатҳои хусусии ИМА гардид. Пас аз он ки Скейкел соли 1955 дар садамаи ҳавопаймоӣ ҳалок шуд, писаронаш Ҷорҷи хурдӣ ва Ҷеймси III идораи ширкатро ба даст гирифтанд.<ref name=levitt>{{cite book |last=Levitt |first=Leonard |title=Conviction: Solving the Moxley Murder: A Reporter and a Detective's Twenty-Year Search for Justice |url=https://archive.org/details/convictionsolvin00levi |publisher=HarperCollins |year=2004 |pages=[https://archive.org/details/convictionsolvin00levi/page/25 25–26] |isbn=0-060-54430-9}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == Скейкел 25 ноябри соли 1917 ба котиби пешинаи худ Энн Браннак (1892–1955), ки пайрави масеҳияти католикӣ буд, хонадор шуд. Онҳо ҳафт фарзанд доштанд: * Ҷорҷиэнн (1918–1983) — соли 1945 бо Ҷон Доудл (1918–1957) ва соли 1958 бо Ҷорҷ Терриен (1923–1992) издивоҷ кард. * Ҷеймси III (1921–1998) — соли 1952 бо Вирҷиния Вайнман (1930–1998) издивоҷ кард. * Ҷорҷи хурдӣ (1922–1966) — соли 1951 бо Ҷоан Коррун (1928–1967) издивоҷ кард. * Раштон (1923–2003) — соли 1953 бо Энн Рейнолдз (1932–1973) ва соли 1983 бо Анна Мей Деккер (1937–2019) издивоҷ кард. Ӯ падари Майкл Скейкел буд. * Патриша (1925–2000) — соли 1949 бо Луан Кафф издивоҷ кард. Писари онҳо Киаран Кафф (тав. 1963) сиёсатмадори ирландӣ буда, аз соли 2019 то 2024 узви Парлумони Аврупо буд. * Этел (1928–2024) — соли 1950 бо [[Роберт Ф. Кеннедӣ]] (1925–1968) издивоҷ кард. * Энн (1933–2023) — соли 1954 бо Ҷон Маккуӣ (1928–2011) издивоҷ кард. 3 октябри соли 1955 Ҷорҷ ва Энн Скейкел ҳангоми поён рафтани ҳавопаймои хусусие, ки дар он сафар мекарданд, дар наздикии Юнион-Ситӣ, Оклаҳома ҳалок шуданд.<ref>{{cite news |title=Robert Kennedy's Wife's Parents Die in Plane Crash |newspaper=The Daily Boston Globe |date=5 октябри 1955 |page=29}}</ref><ref>{{cite report |title=Accident Investigation Report: Great Lakes Carbon Corporation, Douglas A-26-C, N 67148 near Union City, Oklahoma, October 3, 1955 |url=https://napoleon130.tripod.com/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/joewhitney.pdf |publisher=Civil Aeronautics Board |access-date=2026-08-18 |archive-date=2024-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808140257/https://napoleon130.tripod.com/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/joewhitney.pdf |dead-url=yes }}</ref> Онҳо дар қабристони Сейнт-Мерӣ дар Гринвич, [[Коннектикут]] ба хок супорида шудаанд.<ref>{{harv|David|1971|p=226}}</ref> == Адабиёт == [[Гурӯҳ:Хонадони Скейкел]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1955]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1892]] 4f9fv7kp35mm0q1ngj3qfu30874rbga 0 333105 1485049 1483936 2026-08-27T18:49:23Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1485049 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2017}} {{Оғози сол|2017}} == Рӯйдодҳо == === [[Январ]] === * [[13 январ]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Фармони №812 '''соли 2017-ро «Соли ҷавонон»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии ҷавонон, афзун намудани саҳми онҳо дар рушди иҷтимоию иқтисодии кишвар ва таҳкими мавқеи ҷавонон дар ҷомеа муайян гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> === [[Феврал]] === * [[17 феврал]] — расонаҳои хабарӣ ба ҳамагон маълум намуданд, ки — <big>Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро '''беҳтарин чойхонаи ҷаҳон''' номид.</big> Баробари ин Сомонаи амрикоии CNN Travel, ба рӯйхати беҳтарин чойхонаҳои ҷаҳон: * {{lang-en|"Tea House 278"}} — дар иёлоти амрикоии Мэн ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Rangoon"}} — дар Маями ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Leaf Tea Bar"}} — дар [[Ню-Йорк]] ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Sengan-en"}} — дар [[Ҷопон]], * {{lang-en|"Plain of Six Glaciers"}} — дар [[Канада]], * {{lang-en|"The Random Tea Room"}} — дар Филаделфи ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Proper Tea"}} — дар [[Британияи Кабир]], * {{lang-en|"The Anne Hathaway Cottage Tea Room"}} — дар иёлоти Вирҷиния ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Rx Tea Time"}} — дар иёлоти Вайоминг ([[ИМА]]), * {{lang-en|"Pin Von"}} — дар [[Чин]] дохил шуданд. * [[17 феврал]] — сомонаи CNN чойхонаи «Роҳат»-и Душанбе ро дар байни 11 чойхонаи беҳтарини ҷаҳон дохил кард. Ин рӯйхат ба маъруфияти байналмилалии яке аз ёдгориҳои меъморӣ ва фарҳангии пойтахти Тоҷикистон мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170217/236813 |title=CNN lists Rohat teahouse among 11 of the world's best teahouses |website=Asia-Plus |date=17 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251022140409/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170217/236813 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/travel/ |title=Travel |website=CNN Travel |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[28 феврал]] — Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин бо сафари расмӣ ба Тоҷикистон омад. Дар Душанбе мулоқот ва музокироти ӯ бо Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор шуда, байни ду кишвар як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд. Путин инчунин Эмомалӣ Раҳмонро бо ордени Александр Невский сарфароз гардонд.<ref>{{Cite web |url=https://www.kremlin.ru/events/president/news/53951 |title=Встреча с Президентом Таджикистана Эмомали Рахмоном |website=Президент России |date=27 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> == [[Март]] == * [[1 март]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Исломобод]]и [[Покистон]] дар нишасти 13-уми Созмони ҳамкории иқтисодӣ иштирок намуд. Нишаст таҳти унвони «Пайвастагӣ барои шукуфоии минтақавӣ» баргузор гардид ва масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, тиҷорат, нақлиёт ва ҳамгироии минтақавӣ баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/islamabad/view/23/relations-of-tajikistan-with-pakistan |title=Relations of Tajikistan with Pakistan |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20170301/237184 |title=Rahmon attends the 13th ECO summit in Islamabad |website=Asia-Plus |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251018022207/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20170301/237184 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dawn.com/news/1317777/declaration-signed-at-the-eco-conference |title=Declaration signed at the ECO conference |website=Dawn |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> ==[[Апрел]]== * [[Апрел]] — дар Тоҷикистон маъракаи мубориза бо коррупсия ва парвандаҳои вобаста ба як қатор мансабдорони собиқ вусъат гирифт. Баъзе аз шахсони собиқи мақомоти зидди фасод ва гумрук ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шуданд. Бонки ҷаҳонӣ ин равандро дар гузориши иқтисодии соли 2017 ҳамчун яке аз рӯйдодҳои муҳими соли кишвар қайд кардааст.<ref>{{Cite web |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/963071514451761441/pdf/Tajikistan-Heightened-Vulnerabilities-Despite-Sustained-Growth-Country-Economic-Update-2017.pdf |title=Tajikistan: Heightened Vulnerabilities Despite Sustained Growth |website=World Bank |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/security/2017 |title=Tajikistan — Security and Law Enforcement, 2017 |website=Asia-Plus |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> == [[Август]] == * [[23 август]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' овоз дод. Тағйирот маҳдудиятҳоро нисбат ба хароҷот ва баргузории як қатор маросимҳо пурзӯр намуд.<ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rferl.org/a/tajikistan-law-pushes-traditional-clothes-not-islamic-hijab/28692417.html |title=Tajik Lawmakers Approve Bill Supporting 'Traditional Clothes' |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=23 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[28 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйиру иловаҳои қонунгузорӣ дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳоро имзо кард. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' забҳи [[чорво]] ва додани [[таом]] дар маъракаҳои [[азодорӣ]] комилан манъ шуда, [[тӯй|тӯйи хатна]] аз ин ба баъд бидуни даъвати [[санъаткор]]он бояд доир шавад. Бо [[тӯй|тӯйи дигар]] муштарак кардани [[хатнасӯр]] ҳам акнун манъ мешавад. Қонун баъди интишори расмӣ мавриди амал қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> == [[Сентябр]] == * [[1 сентябр]] — дар қароргоҳи [[Созмони ҳамкории Шанхай]] дар [[Пекин]] Рӯзи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> == [[Октябр]]== * [[11 октябр]]–[[14 октябр]] — дар шаҳри [[Тошканд]] Рӯзҳои фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардиданд. Баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ дар пасманзари беҳтар шудани муносибатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аҳамияти хос дошт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[15 октябр]] — дар Тоҷикистон Иди [[Меҳргон]] таҷлил гардид. Ҷашни Меҳргон ҳамчун яке аз ҷашнҳои суннатии мардуми тоҷик баргузор шуд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/14-oktyabr-dar-to-ikiston-r-zi-me-rgon-ast/ |title=Дар Тоҷикистон Рӯзи Меҳргон аст |website=АМИТ «Ховар» |date=14 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> * [[25 октябр]] — Маҷлиси намояндагон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи маҳдуд намудани истифодаи маҳсулоти тамоку»'''-ро қабул кард. Қонун заминаи ҳуқуқии маҳдуд намудани истифода, истеҳсол, воридот, содирот ва фурӯши маҳсулоти тамокуро муқаррар намуд.<ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103420 |title=Law of the Republic of Tajikistan «About restriction of use of tobacco products» |website=CIS Legislation |date=2 январи 2018 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103422 |title=Resolution of Majlisi namoyandagon No. 925 |website=CIS Legislation |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.asiaplustj.info/en/node/268503 |title=Smoking and tobacco restrictions in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[26 октябр]] — маросими оғози корҳои таҷдид ва навсозии роҳи мошингарди [[Душанбе]] –[[Қӯрғонтеппа]] баргузор гардид. Марҳилаи аввали лоиҳа 33,2 километрро дар бар гирифта, бо дастгирии [[Бонки рушди Осиё]] амалӣ мешуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.adb.org/news/adb-president-visits-tajikistan-strengthen-partnership |title=ADB President Visits Tajikistan to Strengthen Partnership |website=Asian Development Bank |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/26/ |title=26 октябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> == [[Ноябр]] == * [[6 ноябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] [[Боғи фарҳангу фароғатии ба номи С. Айнӣ|Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ]] баъди азнавсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-ba-dasturii-nav-mavri-barh-bardori-qaror-girift/ |title=Ифтитоҳи Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ баъд аз азнавсозӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=6 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> * [[18 ноябр]] — дар шаҳри [[Бӯстон]] марҳилаи дуюми корхонаи истеҳсоли халтаҳои полипропиленӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/18/ |title=18 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> * [[19 ноябр]] — дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]] ҷашни 25-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар чорабинии тантанавӣ иштирок ва суханронӣ кард.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/19/ |title=19 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Суханрониҳо ва паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref> == [[Декабр]]== * [[1 декабр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри Минск бо Президенти Беларус [[Александр Лукашенко]] мулоқот намуд. Дар мулоқот масъалаҳои муносибатҳои дуҷониба ва рушди ҳамкории Тоҷикистон ва Беларус баррасӣ шуданд.<ref>{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/1/ |title=1 декабри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=1 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}</ref> * [[19 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Фармони №968 '''«Дар бораи ҷашни 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»'''-ро ба имзо расонид. Мувофиқи фармон таҷлили 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2021 пешбинӣ гардид. <ref> {{Cite web |url=https://www.president.tj/node/19184 |title=Солномаи соли 2018 — маълумот дар бораи Фармони №968 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2018 |access-date=17 августи 2026 |language=tg }}</ref> * [[22 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона ироа намуд. Дар Паём самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисоду саноат, энергетика, нақлиёт, амният, тандурустӣ, маориф, фарҳанг, ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ муайян карда шуданд. <ref> {{Cite web |url=https://www.president.tj/node/16771 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=22 декабри 2017 |access-date=17 августи 2026 |language=tg }}</ref> == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 2017}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2017]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2017]] oflggiuczmimz1b5pm9mrsuf7y904ap 10 333293 1485086 1484929 2026-08-28T00:03:19Z Zosya95 54344 1485086 wikitext text/x-wiki {{Ҷадвали новбарӣ | ном = Тобишҳои {{{номи_ранг|}}} | state={{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | сабки_сарлавҳа = background:{{{ранги_замина|purple}}}; color:{{{ранги_матн|white}}}; {{box-shadow border|a|#000000}} | сарлавҳа = {{colored link | {{{ранги_матн|white}}} | Тобишҳои {{{номи_ранг|}}} }} | синфи_бадан = wraplinks | listpadding = 0 | tracking = no | list1 = <table style="background:transparent; width:100%"> {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{1|}}}|ном1={{{2|}}}|мақола1={{{3|}}} |ранг2={{{4|}}}|ном2={{{5|}}}|мақола2={{{6|}}} |ранг3={{{7|}}}|ном3={{{8|}}}|мақола3={{{9|}}} |ранг4={{{10|}}}|ном4={{{11|}}}|мақола4={{{12|}}} |ранг5={{{13|}}}|ном5={{{14|}}}|мақола5={{{15|}}} |ранг6={{{16|}}}|ном6={{{17|}}}|мақола6={{{18|}}} |ранг7={{{19|}}}|ном7={{{20|}}}|мақола7={{{21|}}} |ранг8={{{22|}}}|ном8={{{23|}}}|мақола8={{{24|}}} |ранг9={{{25|}}}|ном9={{{26|}}}|мақола9={{{27|}}} |ранг10={{{28|}}}|ном10={{{29|}}}|мақола10={{{30|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{31|}}}|ном1={{{32|}}}|мақола1={{{33|}}} |ранг2={{{34|}}}|ном2={{{35|}}}|мақола2={{{36|}}} |ранг3={{{37|}}}|ном3={{{38|}}}|мақола3={{{39|}}} |ранг4={{{40|}}}|ном4={{{41|}}}|мақола4={{{42|}}} |ранг5={{{43|}}}|ном5={{{44|}}}|мақола5={{{45|}}} |ранг6={{{46|}}}|ном6={{{47|}}}|мақола6={{{48|}}} |ранг7={{{49|}}}|ном7={{{50|}}}|мақола7={{{51|}}} |ранг8={{{52|}}}|ном8={{{53|}}}|мақола8={{{54|}}} |ранг9={{{55|}}}|ном9={{{56|}}}|мақола9={{{57|}}} |ранг10={{{58|}}}|ном10={{{59|}}}|мақола10={{{60|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{61|}}}|ном1={{{62|}}}|мақола1={{{63|}}} |ранг2={{{64|}}}|ном2={{{65|}}}|мақола2={{{66|}}} |ранг3={{{67|}}}|ном3={{{68|}}}|мақола3={{{69|}}} |ранг4={{{70|}}}|ном4={{{71|}}}|мақола4={{{72|}}} |ранг5={{{73|}}}|ном5={{{74|}}}|мақола5={{{75|}}} |ранг6={{{76|}}}|ном6={{{77|}}}|мақола6={{{78|}}} |ранг7={{{79|}}}|ном7={{{80|}}}|мақола7={{{81|}}} |ранг8={{{82|}}}|ном8={{{83|}}}|мақола8={{{84|}}} |ранг9={{{85|}}}|ном9={{{86|}}}|мақола9={{{87|}}} |ранг10={{{88|}}}|ном10={{{89|}}}|мақола10={{{90|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{91|}}}|ном1={{{92|}}}|мақола1={{{93|}}} |ранг2={{{94|}}}|ном2={{{95|}}}|мақола2={{{96|}}} |ранг3={{{97|}}}|ном3={{{98|}}}|мақола3={{{99|}}} |ранг4={{{100|}}}|ном4={{{101|}}}|мақола4={{{102|}}} |ранг5={{{103|}}}|ном5={{{104|}}}|мақола5={{{105|}}} |ранг6={{{106|}}}|ном6={{{107|}}}|мақола6={{{108|}}} |ранг7={{{109|}}}|ном7={{{110|}}}|мақола7={{{111|}}} |ранг8={{{112|}}}|ном8={{{113|}}}|мақола8={{{114|}}} |ранг9={{{115|}}}|ном9={{{116|}}}|мақола9={{{117|}}} |ранг10={{{118|}}}|ном10={{{119|}}}|мақола10={{{120|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{121|}}}|ном1={{{122|}}}|мақола1={{{123|}}} |ранг2={{{124|}}}|ном2={{{125|}}}|мақола2={{{126|}}} |ранг3={{{127|}}}|ном3={{{128|}}}|мақола3={{{129|}}} |ранг4={{{130|}}}|ном4={{{131|}}}|мақола4={{{132|}}} |ранг5={{{133|}}}|ном5={{{134|}}}|мақола5={{{135|}}} |ранг6={{{136|}}}|ном6={{{137|}}}|мақола6={{{138|}}} |ранг7={{{139|}}}|ном7={{{140|}}}|мақола7={{{141|}}} |ранг8={{{142|}}}|ном8={{{143|}}}|мақола8={{{144|}}} |ранг9={{{145|}}}|ном9={{{146|}}}|мақола9={{{147|}}} |ранг10={{{148|}}}|ном10={{{149|}}}|мақола10={{{150|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{151|}}}|ном1={{{152|}}}|мақола1={{{153|}}} |ранг2={{{154|}}}|ном2={{{155|}}}|мақола2={{{156|}}} |ранг3={{{157|}}}|ном3={{{158|}}}|мақола3={{{159|}}} |ранг4={{{160|}}}|ном4={{{161|}}}|мақола4={{{162|}}} |ранг5={{{163|}}}|ном5={{{164|}}}|мақола5={{{165|}}} |ранг6={{{166|}}}|ном6={{{167|}}}|мақола6={{{168|}}} |ранг7={{{169|}}}|ном7={{{170|}}}|мақола7={{{171|}}} |ранг8={{{172|}}}|ном8={{{173|}}}|мақола8={{{174|}}} |ранг9={{{175|}}}|ном9={{{176|}}}|мақола9={{{177|}}} |ранг10={{{178|}}}|ном10={{{179|}}}|мақола10={{{180|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{181|}}}|ном1={{{182|}}}|мақола1={{{183|}}} |ранг2={{{184|}}}|ном2={{{185|}}}|мақола2={{{186|}}} |ранг3={{{187|}}}|ном3={{{188|}}}|мақола3={{{189|}}} |ранг4={{{190|}}}|ном4={{{191|}}}|мақола4={{{192|}}} |ранг5={{{193|}}}|ном5={{{194|}}}|мақола5={{{195|}}} |ранг6={{{196|}}}|ном6={{{197|}}}|мақола6={{{198|}}} |ранг7={{{199|}}}|ном7={{{200|}}}|мақола7={{{201|}}} |ранг8={{{202|}}}|ном8={{{203|}}}|мақола8={{{204|}}} |ранг9={{{205|}}}|ном9={{{206|}}}|мақола9={{{207|}}} |ранг10={{{208|}}}|ном10={{{209|}}}|мақола10={{{210|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{211|}}}|ном1={{{212|}}}|мақола1={{{213|}}} |ранг2={{{214|}}}|ном2={{{215|}}}|мақола2={{{216|}}} |ранг3={{{217|}}}|ном3={{{218|}}}|мақола3={{{219|}}} |ранг4={{{220|}}}|ном4={{{221|}}}|мақола4={{{222|}}} |ранг5={{{223|}}}|ном5={{{224|}}}|мақола5={{{225|}}} |ранг6={{{226|}}}|ном6={{{227|}}}|мақола6={{{228|}}} |ранг7={{{229|}}}|ном7={{{230|}}}|мақола7={{{231|}}} |ранг8={{{232|}}}|ном8={{{233|}}}|мақола8={{{234|}}} |ранг9={{{235|}}}|ном9={{{236|}}}|мақола9={{{237|}}} |ранг10={{{238|}}}|ном10={{{239|}}}|мақола10={{{240|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{241|}}}|ном1={{{242|}}}|мақола1={{{243|}}} |ранг2={{{244|}}}|ном2={{{245|}}}|мақола2={{{246|}}} |ранг3={{{247|}}}|ном3={{{248|}}}|мақола3={{{249|}}} |ранг4={{{250|}}}|ном4={{{251|}}}|мақола4={{{252|}}} |ранг5={{{253|}}}|ном5={{{254|}}}|мақола5={{{255|}}} |ранг6={{{256|}}}|ном6={{{257|}}}|мақола6={{{258|}}} |ранг7={{{259|}}}|ном7={{{260|}}}|мақола7={{{261|}}} |ранг8={{{262|}}}|ном8={{{263|}}}|мақола8={{{264|}}} |ранг9={{{265|}}}|ном9={{{266|}}}|мақола9={{{267|}}} |ранг10={{{268|}}}|ном10={{{269|}}}|мақола10={{{270|}}} }} {{Тобишҳои ранг/10 |ранг1={{{271|}}}|ном1={{{272|}}}|мақола1={{{273|}}} |ранг2={{{274|}}}|ном2={{{275|}}}|мақола2={{{276|}}} |ранг3={{{277|}}}|ном3={{{278|}}}|мақола3={{{279|}}} |ранг4={{{280|}}}|ном4={{{281|}}}|мақола4={{{282|}}} |ранг5={{{283|}}}|ном5={{{284|}}}|мақола5={{{285|}}} |ранг6={{{286|}}}|ном6={{{287|}}}|мақола6={{{288|}}} |ранг7={{{289|}}}|ном7={{{290|}}}|мақола7={{{291|}}} |ранг8={{{292|}}}|ном8={{{293|}}}|мақола8={{{294|}}} |ранг9={{{295|}}}|ном9={{{296|}}}|мақола9={{{297|}}} |ранг10={{{298|}}}|ном10={{{299|}}}|мақола10={{{300|}}} }} </table> | сабки_поёнӣ = font-size:smaller; background:transparent; {{box-shadow border|t|{{{ранги_замина|{{{ранг|purple}}}}}}}} | поёнӣ = {{#if: {{{нишон_додани_эзоҳ|{{{эзоҳ|}}}}}} |{{{эзоҳ|Барои ҳар номи ранг як намунаи маъмул нишон дода шудааст; ҳар номи ранг метавонад тобишҳои гуногуни ба ҳам наздикро дар бар гирад.}}} }} }}{{main other| {{#if:{{{nocategory|}}} | |[[Гурӯҳ:Рангҳо]] }} }} <noinclude> {{documentation}} </noinclude> 6yf2rx5uw1c7n14jidfiv6oqhvl9cgv 0 333377 1485028 1485006 2026-08-27T14:13:54Z Zosya95 54344 1485028 wikitext text/x-wiki {{Таксон | image file = Garidel Pierre - P53- Kermès des teinturiers.jpg | regnum = Ҷонварон | latin = Kermes vermilio | wikispecies = Kermes vermilio | wikicommons = Kermes vermilio | parent = Kermes | rang = Намуд | author = <br>Planchon, 1864 | ncbi = | eol = 840327 }} '''Сипарболаки қирмизии баҳримиёназаминӣ''' ({{lang-la|Kermes vermilio}}) як намуди [[Кирминаи қирмизсоз|сипарболаки қирмизсозе]] ({{lang-la|Kermes}}) аст, ки дарахтонро мехӯрад. Ин ҳашаротро одамон барои ҳосил кардани моддаи рангкунандаи [[Қирмиз|қирмиз]] истифода мебурданд.<ref>{{cite book |last = Eastaugh |first = Nicholas |title = Pigment Compendium: A Dictionary of Historical Pigments | publisher = Butterworth-Heinemann |year = 2004 |isbn = 0-7506-5749-9|page=211}}</ref> == Адабиёт == {{reflist}} 9moekgcbhw91xl9797dodftw6j0g1uo 0 333387 1485032 2026-08-27T14:24:34Z اپارسین 84791 Саҳифаи нав: [[Парванда:Шугнанская_тюбетейка_01.jpg|thumb|Тасвири тоқии шуғнонӣ]] '''Тоқии шуғнонӣ''' (дар Афғонистон ҳамчунин бо номҳои '''тоқии тоҷикӣ''' ва '''тоқии бадахшонӣ''' маъруф аст) — як навъи сарпӯши суннатӣ мебошад, ки дар байни аҳолии [[Бадахшон]]и [[Афғонистон]] ва Тоҷик... 1485032 wikitext text/x-wiki [[Парванда:Шугнанская_тюбетейка_01.jpg|thumb|Тасвири тоқии шуғнонӣ]] '''Тоқии шуғнонӣ''' (дар Афғонистон ҳамчунин бо номҳои '''тоқии тоҷикӣ''' ва '''тоқии бадахшонӣ''' маъруф аст) — як навъи сарпӯши суннатӣ мебошад, ки дар байни аҳолии [[Бадахшон]]и [[Афғонистон]] ва [[Тоҷикистон]] паҳн шудааст. Ин тоқӣ ба навъҳои сарпӯшҳои суннатии [[Помир]] мансуб буда, аз тоқидӯзиҳои дигар минтақаҳои [[Тоҷикистон]] аз ҷиҳати шакл, ранг ва тарзи ороиш фарқ мекунад. Хусусияти хоси он шакли гирд ва қисми болоии содаю бе нақшу нигор буда, дар атрофи он як навори борики ороишӣ ҷойгир мешавад.<ref name="DDZT2023">{{cite web |title=Паёми Донишгоҳи давлатии Данғара |website=Паёми Донишгоҳи давлатии Данғара |publisher=Донишгоҳи давлатии Данғара |year=2023 |number=1 |url=https://payom.ddzt.tj/wp-content/uploads/2023/vestnik_2023_1_49.pdf |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="Khogu2025">{{cite web |title=Паёми Донишгоҳи Хоруғ |publisher=Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи Моёншо Назаршоев |date=2025 |number=2 |url=https://khogu.tj/wp-content/uploads/2026/01/ВЕСТНИК-№-2-2025-ГУЛАНИТАÐ%A0Ӣ.pdf-2.pdf |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="TajikTubeteikaStanRadar">{{cite web |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=StanRadar |publisher=StanRadar |url=https://stanradar.com/news/full/53930-o-chem-govorit-tadzhikskaja-tjubetejka.html |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> == Пайдоиш == Шуғнон минтақаест дар [[Бадахшон]], ки тавассути дарёи [[Панҷ]] байни ду кишвар ба ду қисм ҷудо шудааст: [[ноҳияи Шуғнон|ноҳияи Шуғнон]] дар [[Афғонистон]] ва [[ноҳияи Шуғнон (Тоҷикистон)|ноҳияи Шуғнон]] дар [[Тоҷикистон]]. Тоқие, ки бо номи тоқии шуғнонӣ маъруф аст, аз минтақаҳои [[Шуғнон]], [[Ишкошим]], [[Хоруғ]], Роштқалъа ва [[Рӯшон]] сарчашма мегирад. Он аз сарпӯшҳои суннатии тоҷикони помирӣ ба шумор меравад. == Шакл ва намуди зоҳирӣ == Тоқии шуғнонӣ одатан шакли гирд ва баландии кам дошта, қисми болоии он сатҳи сода ва бе нақшу нигор дорад. Бар хилофи бисёре аз тоқии чоркунҷа ва сернақши минтақаҳои дигари Тоҷикистон, қисми болоии ин навъи тоқӣ одатан бо гулдӯзии васеъ пӯшида намешавад. Диққати асосии ороишӣ ба шакли содаи тоқӣ ва ҳошияи атрофи он равона мешавад. Ин хусусият дар тавсифи тоқии минтақаҳои Шуғнон, Рӯшон, Роштқалъа ва Хоруғ низ мушоҳида мешавад.<ref name="Khogu2025"/><ref name="DDZT2023"/> Тоқии шуғнонӣ ғайр аз шакли гирд, дорои сохтори махсусе мебошад, ки дар тавсифи маҳаллӣ бо номи «таг-паҳнӣ» ёд мешавад. Фарқият дар шакл ва баландии қисмҳои гуногуни тоқӣ, инчунин ранг ва шероз, аз ҷумлаи хусусиятҳое мебошанд, ки онро аз дигар навъҳои тоқии Тоҷикистон фарқ мекунанд.<ref name="DDZT2023"/><ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> == Шероз == Муҳимтарин унсури ороишии тоқии шуғнонӣ «шероз» мебошад. Шероз навори борик ва нақшдорест, ки дар атрофи тоқӣ ҷойгир шуда, сарҳади байни қисми содаи болоӣ ва канори тоқиро муайян мекунад. Дар забони шуғнонӣ ин вожа дар шакли «шерозӣ» низ истифода мешавад. Шероз дар заминаи сафед бо истифода аз риштаҳои пахтагӣ, абрешимӣ ва инчунин нахҳои тиллоиву нуқрагин гулдӯзӣ мешавад. Ин навор имкон медиҳад, ки қисми асосии тоқӣ сода боқӣ монда, қисми атрофи он бо нақшу ранг оро дода шавад.<ref name="DDZT2023"/> Вожаи «шероз» дар истифодаи шуғнонӣ бо вожаи форсии «шероза» вобаста дониста мешавад. «Шероза» дар забони форсӣ ба ҳошия ё наворе гуфта мешавад, ки дар атрофи тоқӣ, либос ё остин дӯхта мешавад.<ref name="DDZT2023"/> == Рангҳои шероз == Яке аз хусусиятҳои фарқкунандаи тоқии шуғнонӣ таркиби рангии ҳошияи он мебошад. Дар намунаҳои маълуми ин навъи тоқӣ дар навори атрофӣ рангҳои сурх, сабз ва кабуд ба назар мерасанд. Дар муқобили қисми содаи тоқӣ, маҳз ҳошия унсури асосии ороишӣ ба шумор меравад. Манбаъҳои марбут ба тоқии помирӣ низ ба аҳамияти ранг ва шероз дар фарқ кардани ин сарпӯшҳо таъкид мекунанд.<ref name="DDZT2023"/><ref name="Khogu2025"/><ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> Ранги сурх дар фарҳанги либоспӯшии шуғнонӣ аҳамияти хос дорад. Дар байни шуғнониҳо ранги сурх дар либос ва ороиши занон бо мафҳумҳои дурахшонӣ, зебоӣ, ҷавонӣ ва покдоманӣ алоқаманд дониста шуда, дар либоси арӯсӣ низ истифода мешудааст.<ref name="DDZT2023"/> Бо вуҷуди ин, маънои ҳар як ранги дар шероз истифодашавандаро набояд ба таври қатъӣ ва берун аз заминаи фарҳангӣ шарҳ дод. Манбаъҳои мавҷуда бештар дар бораи аҳамияти умумии рангҳо ва истифодаи ранги сурх дар либоси шуғнонӣ сухан мегӯянд, на дар бораи маънои рамзии ҷудогонаи ҳар як навори рангаи тоқӣ.<ref name="DDZT2023"/> == Ранг ва синну сол == Дар суннати либоспӯшии помирӣ ранги тоқӣ дар баъзе минтақаҳо бо синну соли соҳиби он алоқаманд будааст. Масалан, ранги сурх барои ҷавонон, кабуд барои калонсолон ва сабз барои пиронсолон зикр шудааст. Ин тақсимбандӣ дар тавсифи тоқии Хоруғ, Рӯшон, Роштқалъа ва Шуғнон оварда шудааст.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/><ref name="TNews2023">{{cite web |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=T-News |date=12 декабри 2023 |url=https://t-news.tj/obshhestvo/kultura/o-chem-govorit-tadjikskaia-tubeteika |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> Аммо ин робитаи байни ранг ва синну солро набояд ҳамчун қоидаи доимӣ ва тағйирнопазир баррасӣ кард, зеро истифодаи рангҳо дар давраҳо ва ҳолатҳои гуногун тағйир ёфтааст. Ранги сурх ғайр аз ҷавонӣ, дар либоси арӯсии шуғнонӣ низ истифода мешудааст.<ref name="DDZT2023"/> == Истифода дар маросимҳо == Тоқии шуғнонӣ дар гузашта як қисми либоси ҳаррӯза низ ба шумор мерафт. Занон ҳангоми аз хона баромадан метавонистанд тоқиро зери рӯймоли калон пӯшанд ва рӯймолро болои он гузоранд. Ранги сурх дар либоси занони шуғнонӣ, махсусан дар либоси арӯсӣ, ҷойгоҳи хос дошт. Тоқии сурх дар баробари дигар унсурҳои сурхи либоси арӯсӣ истифода мешуд.<ref name="DDZT2023"/> == Пулкак ё попак == Дар канори тоқӣ унсури ороишие бо номи «попак» (пулкак) ё шаклҳои дигари он, аз ҷумла «пулак» ва «пулк», ҷойгир мешавад. Ин унсур аз риштаи абрешимӣ сохта шуда, аз ҷониби тоқӣ ба шероз пайваст мешавад.<ref name="AsiaPlus2026">{{cite web |author=Саша Каримова |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=Asia-Plus |date=28 марти 2026 |url=https://asiaplus.news/2026/03/28/o-chem-govorit-tadzhikskaya-tjubetejka/ |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="DDZT2023"/> Пулкак ғайр аз вазифаи ороишӣ, барои занон ва мардон ҷойгиршавии гуногун доштааст. Занон онро дар тарафи чап ва мардон дар тарафи рост мегузоштанд. Ин фарқият дар тарзи пӯшидани тоқӣ яке аз ҷузъиёти хоси либоси суннатии шуғнонӣ мебошад.<ref name="DDZT2023"/> Дар баъзе тафсирҳои марбут ба тоқии помирӣ, даста ё попаки паҳлӯӣ дорои вазифаи муҳофизатӣ ва вобаста ба эътиқодҳои мардумӣ дониста мешавад. Бо вуҷуди ин, ин назарро бояд ҳамчун тафсири фарҳангӣ баён кард, на ҳамчун далели қатъӣ дар бораи пайдоиши ин унсур.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> == Фарқ аз дигар тоқии Тоҷикистон == Тоқии шуғнонӣ аз бисёре аз тоқии минтақаҳои дигари Тоҷикистон бо шакли гирд, қисми болоии сода, шероз ва таркиби рангии худ фарқ мекунад. Дар ҳоле ки намунаҳое ба монанди [[тоқии Чуст]] сохтори чоркунҷа ва нақшу нигори хос дар рӯйи тоқӣ доранд, тоқии шуғнонӣ бештар ба шакли гирд ва ҳошияи ороишӣ такя мекунад.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> Ин хусусиятҳо имкон медиҳанд, ки тоқии шуғнонӣ ҳамчун яке аз намунаҳои хоси сарпӯши суннатии Помир баррасӣ шавад.<ref name="EthnoMuseumPamir">{{cite web |title=Материалы по этнографии народов Памира |publisher=Российский этнографический музей |url=https://ethnomuseum.ru/files/PDF/Library/Podnozhye/978-5-9501-0240-0.pdf |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> == Тоқии шуғнонӣ ва ҳувияти помирӣ == Тоқии шуғнонӣ дар бозтоби фарҳангии мардуми Помир ҷойгоҳи хос дорад. Дар манбаъҳои русии этнографӣ ин тоқӣ ҳамчун яке аз унсурҳои хоси зоҳирии фарҳанги Бадахшон баррасӣ шудааст. Шакли содаи бадан, ҳошияи рангоранг ва шакли гирди он симои фарқкунандаи сарпӯши суннатии Шуғнонро ба вуҷуд меорад.<ref name="EthnoMuseumPamir"/> Фарқиятҳои зоҳирии тоқӣ дар минтақаҳои гуногуни Бадахшон, аз ҷумла фарқият дар шакл, ранг ва шероз, як қисми гуногунии минтақавии либоси помириро ташкил медиҳанд. Тоқии шуғнонӣ дар ин маҷмӯа ҷойгоҳи муайян дошта, хусусиятҳои он бо суннатҳои либоспӯшии мардуми Бадахшон иртибот дорад.<ref name="DDZT2023"/><ref name="AsiaPlus2026"/> == Нигористон == [[Парванда:Tajik Wikimedians dec23 03.jpg|thumb|Ҷавонони [[тоҷик]] бо тоқии шуғнонӣ]] [[Парванда:Шугнанская_тюбетейка_04.jpg|thumb|Тоқии шуғнонӣ бо ранги кабуд]] [[Парванда:Шугнанская_тюбетейка_02.jpg|thumb|Тоқии шуғнонӣ бо ранги сурх]] [[Парванда:Мужчина_с_рубабом_в_руках.jpg|thumb|Марди тоҷик бо [[рубоб]] ва тоқии қаҳваранг]] [[Парванда:Памирец_(таджик).JPG|thumb|Тоҷик бо тоқии сурх]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Категория:Сарпӯшҳои тоҷикӣ]] [[Категория:Фарҳанги тоҷик]] [[Категория:Фарҳанги Бадахшон]] [[Категория:Шуғнон]] [[Категория:Помир]] fvrb8flka20unxg3zrnb4oohtvi2fp0 1485033 1485032 2026-08-27T14:29:06Z اپارسین 84791 1485033 wikitext text/x-wiki [[Акс:Шугнанская_тюбетейка_01.jpg|thumb|Тасвири тоқии шуғнонӣ]] '''Тоқии шуғнонӣ''' (дар Афғонистон ҳамчунин бо номҳои '''тоқии тоҷикӣ''' ва '''тоқии бадахшонӣ''' маъруф аст) — як навъи сарпӯши суннатӣ мебошад, ки дар байни аҳолии [[Бадахшон]]и [[Афғонистон]] ва [[Тоҷикистон]] паҳн шудааст. Ин тоқӣ ба навъҳои сарпӯшҳои суннатии [[Помир]] мансуб буда, аз тоқидӯзиҳои дигар минтақаҳои [[Тоҷикистон]] аз ҷиҳати шакл, ранг ва тарзи ороиш фарқ мекунад. Хусусияти хоси он шакли гирд ва қисми болоии содаю бе нақшу нигор буда, дар атрофи он як навори борики ороишӣ ҷойгир мешавад.<ref name="DDZT2023">{{cite web |title=Паёми Донишгоҳи давлатии Данғара |website=Паёми Донишгоҳи давлатии Данғара |publisher=Донишгоҳи давлатии Данғара |year=2023 |number=1 |url=https://payom.ddzt.tj/wp-content/uploads/2023/vestnik_2023_1_49.pdf |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="Khogu2025">{{cite web |title=Паёми Донишгоҳи Хоруғ |publisher=Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи Моёншо Назаршоев |date=2025 |number=2 |url=https://khogu.tj/wp-content/uploads/2026/01/ВЕСТНИК-№-2-2025-ГУЛАНИТАÐ%A0Ӣ.pdf-2.pdf |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="TajikTubeteikaStanRadar">{{cite web |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=StanRadar |publisher=StanRadar |url=https://stanradar.com/news/full/53930-o-chem-govorit-tadzhikskaja-tjubetejka.html |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> == Пайдоиш == Шуғнон минтақаест дар [[Бадахшон]], ки тавассути дарёи [[Панҷ]] байни ду кишвар ба ду қисм ҷудо шудааст: [[ноҳияи Шуғнон|ноҳияи Шуғнон]] дар [[Афғонистон]] ва [[ноҳияи Шуғнон (Тоҷикистон)|ноҳияи Шуғнон]] дар [[Тоҷикистон]]. Тоқие, ки бо номи тоқии шуғнонӣ маъруф аст, аз минтақаҳои [[Шуғнон]], [[Ишкошим]], [[Хоруғ]], Роштқалъа ва [[Рӯшон]] сарчашма мегирад. Он аз сарпӯшҳои суннатии тоҷикони помирӣ ба шумор меравад. == Шакл ва намуди зоҳирӣ == Тоқии шуғнонӣ одатан шакли гирд ва баландии кам дошта, қисми болоии он сатҳи сода ва бе нақшу нигор дорад. Бар хилофи бисёре аз тоқии чоркунҷа ва сернақши минтақаҳои дигари Тоҷикистон, қисми болоии ин навъи тоқӣ одатан бо гулдӯзии васеъ пӯшида намешавад. Диққати асосии ороишӣ ба шакли содаи тоқӣ ва ҳошияи атрофи он равона мешавад. Ин хусусият дар тавсифи тоқии минтақаҳои Шуғнон, Рӯшон, Роштқалъа ва Хоруғ низ мушоҳида мешавад.<ref name="Khogu2025"/><ref name="DDZT2023"/> Тоқии шуғнонӣ ғайр аз шакли гирд, дорои сохтори махсусе мебошад, ки дар тавсифи маҳаллӣ бо номи «таг-паҳнӣ» ёд мешавад. Фарқият дар шакл ва баландии қисмҳои гуногуни тоқӣ, инчунин ранг ва шероз, аз ҷумлаи хусусиятҳое мебошанд, ки онро аз дигар навъҳои тоқии Тоҷикистон фарқ мекунанд.<ref name="DDZT2023"/><ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> == Шероз == Муҳимтарин унсури ороишии тоқии шуғнонӣ «шероз» мебошад. Шероз навори борик ва нақшдорест, ки дар атрофи тоқӣ ҷойгир шуда, сарҳади байни қисми содаи болоӣ ва канори тоқиро муайян мекунад. Дар забони шуғнонӣ ин вожа дар шакли «шерозӣ» низ истифода мешавад. Шероз дар заминаи сафед бо истифода аз риштаҳои пахтагӣ, абрешимӣ ва инчунин нахҳои тиллоиву нуқрагин гулдӯзӣ мешавад. Ин навор имкон медиҳад, ки қисми асосии тоқӣ сода боқӣ монда, қисми атрофи он бо нақшу ранг оро дода шавад.<ref name="DDZT2023"/> Вожаи «шероз» дар истифодаи шуғнонӣ бо вожаи форсии «шероза» вобаста дониста мешавад. «Шероза» дар забони форсӣ ба ҳошия ё наворе гуфта мешавад, ки дар атрофи тоқӣ, либос ё остин дӯхта мешавад.<ref name="DDZT2023"/> == Рангҳои шероз == Яке аз хусусиятҳои фарқкунандаи тоқии шуғнонӣ таркиби рангии ҳошияи он мебошад. Дар намунаҳои маълуми ин навъи тоқӣ дар навори атрофӣ рангҳои сурх, сабз ва кабуд ба назар мерасанд. Дар муқобили қисми содаи тоқӣ, маҳз ҳошия унсури асосии ороишӣ ба шумор меравад. Манбаъҳои марбут ба тоқии помирӣ низ ба аҳамияти ранг ва шероз дар фарқ кардани ин сарпӯшҳо таъкид мекунанд.<ref name="DDZT2023"/><ref name="Khogu2025"/><ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> Ранги сурх дар фарҳанги либоспӯшии шуғнонӣ аҳамияти хос дорад. Дар байни шуғнониҳо ранги сурх дар либос ва ороиши занон бо мафҳумҳои дурахшонӣ, зебоӣ, ҷавонӣ ва покдоманӣ алоқаманд дониста шуда, дар либоси арӯсӣ низ истифода мешудааст.<ref name="DDZT2023"/> Бо вуҷуди ин, маънои ҳар як ранги дар шероз истифодашавандаро набояд ба таври қатъӣ ва берун аз заминаи фарҳангӣ шарҳ дод. Манбаъҳои мавҷуда бештар дар бораи аҳамияти умумии рангҳо ва истифодаи ранги сурх дар либоси шуғнонӣ сухан мегӯянд, на дар бораи маънои рамзии ҷудогонаи ҳар як навори рангаи тоқӣ.<ref name="DDZT2023"/> == Ранг ва синну сол == Дар суннати либоспӯшии помирӣ ранги тоқӣ дар баъзе минтақаҳо бо синну соли соҳиби он алоқаманд будааст. Масалан, ранги сурх барои ҷавонон, кабуд барои калонсолон ва сабз барои пиронсолон зикр шудааст. Ин тақсимбандӣ дар тавсифи тоқии Хоруғ, Рӯшон, Роштқалъа ва Шуғнон оварда шудааст.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/><ref name="TNews2023">{{cite web |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=T-News |date=12 декабри 2023 |url=https://t-news.tj/obshhestvo/kultura/o-chem-govorit-tadjikskaia-tubeteika |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> Аммо ин робитаи байни ранг ва синну солро набояд ҳамчун қоидаи доимӣ ва тағйирнопазир баррасӣ кард, зеро истифодаи рангҳо дар давраҳо ва ҳолатҳои гуногун тағйир ёфтааст. Ранги сурх ғайр аз ҷавонӣ, дар либоси арӯсии шуғнонӣ низ истифода мешудааст.<ref name="DDZT2023"/> == Истифода дар маросимҳо == Тоқии шуғнонӣ дар гузашта як қисми либоси ҳаррӯза низ ба шумор мерафт. Занон ҳангоми аз хона баромадан метавонистанд тоқиро зери рӯймоли калон пӯшанд ва рӯймолро болои он гузоранд. Ранги сурх дар либоси занони шуғнонӣ, махсусан дар либоси арӯсӣ, ҷойгоҳи хос дошт. Тоқии сурх дар баробари дигар унсурҳои сурхи либоси арӯсӣ истифода мешуд.<ref name="DDZT2023"/> == Пулкак ё попак == Дар канори тоқӣ унсури ороишие бо номи «попак» (пулкак) ё шаклҳои дигари он, аз ҷумла «пулак» ва «пулк», ҷойгир мешавад. Ин унсур аз риштаи абрешимӣ сохта шуда, аз ҷониби тоқӣ ба шероз пайваст мешавад.<ref name="AsiaPlus2026">{{cite web |author=Саша Каримова |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=Asia-Plus |date=28 марти 2026 |url=https://asiaplus.news/2026/03/28/o-chem-govorit-tadzhikskaya-tjubetejka/ |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="DDZT2023"/> Пулкак ғайр аз вазифаи ороишӣ, барои занон ва мардон ҷойгиршавии гуногун доштааст. Занон онро дар тарафи чап ва мардон дар тарафи рост мегузоштанд. Ин фарқият дар тарзи пӯшидани тоқӣ яке аз ҷузъиёти хоси либоси суннатии шуғнонӣ мебошад.<ref name="DDZT2023"/> Дар баъзе тафсирҳои марбут ба тоқии помирӣ, даста ё попаки паҳлӯӣ дорои вазифаи муҳофизатӣ ва вобаста ба эътиқодҳои мардумӣ дониста мешавад. Бо вуҷуди ин, ин назарро бояд ҳамчун тафсири фарҳангӣ баён кард, на ҳамчун далели қатъӣ дар бораи пайдоиши ин унсур.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> == Фарқ аз дигар тоқии Тоҷикистон == Тоқии шуғнонӣ аз бисёре аз тоқии минтақаҳои дигари Тоҷикистон бо шакли гирд, қисми болоии сода, шероз ва таркиби рангии худ фарқ мекунад. Дар ҳоле ки намунаҳое ба монанди [[тоқии Чуст]] сохтори чоркунҷа ва нақшу нигори хос дар рӯйи тоқӣ доранд, тоқии шуғнонӣ бештар ба шакли гирд ва ҳошияи ороишӣ такя мекунад.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> Ин хусусиятҳо имкон медиҳанд, ки тоқии шуғнонӣ ҳамчун яке аз намунаҳои хоси сарпӯши суннатии Помир баррасӣ шавад.<ref name="EthnoMuseumPamir">{{cite web |title=Материалы по этнографии народов Памира |publisher=Российский этнографический музей |url=https://ethnomuseum.ru/files/PDF/Library/Podnozhye/978-5-9501-0240-0.pdf |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> == Тоқии шуғнонӣ ва ҳувияти помирӣ == Тоқии шуғнонӣ дар бозтоби фарҳангии мардуми Помир ҷойгоҳи хос дорад. Дар манбаъҳои русии этнографӣ ин тоқӣ ҳамчун яке аз унсурҳои хоси зоҳирии фарҳанги Бадахшон баррасӣ шудааст. Шакли содаи бадан, ҳошияи рангоранг ва шакли гирди он симои фарқкунандаи сарпӯши суннатии Шуғнонро ба вуҷуд меорад.<ref name="EthnoMuseumPamir"/> Фарқиятҳои зоҳирии тоқӣ дар минтақаҳои гуногуни Бадахшон, аз ҷумла фарқият дар шакл, ранг ва шероз, як қисми гуногунии минтақавии либоси помириро ташкил медиҳанд. Тоқии шуғнонӣ дар ин маҷмӯа ҷойгоҳи муайян дошта, хусусиятҳои он бо суннатҳои либоспӯшии мардуми Бадахшон иртибот дорад.<ref name="DDZT2023"/><ref name="AsiaPlus2026"/> == Нигористон == [[Парванда:Tajik Wikimedians dec23 03.jpg|thumb|Ҷавонони [[тоҷик]] бо тоқии шуғнонӣ]] [[Парванда:Шугнанская_тюбетейка_04.jpg|thumb|Тоқии шуғнонӣ бо ранги кабуд]] [[Парванда:Шугнанская_тюбетейка_02.jpg|thumb|Тоқии шуғнонӣ бо ранги сурх]] [[Парванда:Мужчина_с_рубабом_в_руках.jpg|thumb|Марди тоҷик бо [[рубоб]] ва тоқии қаҳваранг]] [[Парванда:Памирец_(таджик).JPG|thumb|Тоҷик бо тоқии сурх]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Категория:Сарпӯшҳои тоҷикӣ]] [[Категория:Фарҳанги тоҷик]] [[Категория:Фарҳанги Бадахшон]] [[Категория:Шуғнон]] [[Категория:Помир]] tet6mtkztlty6o395zig7gn6o06nhuj 1485034 1485033 2026-08-27T14:29:41Z اپارسین 84791 /* Нигористон */ 1485034 wikitext text/x-wiki [[Акс:Шугнанская_тюбетейка_01.jpg|thumb|Тасвири тоқии шуғнонӣ]] '''Тоқии шуғнонӣ''' (дар Афғонистон ҳамчунин бо номҳои '''тоқии тоҷикӣ''' ва '''тоқии бадахшонӣ''' маъруф аст) — як навъи сарпӯши суннатӣ мебошад, ки дар байни аҳолии [[Бадахшон]]и [[Афғонистон]] ва [[Тоҷикистон]] паҳн шудааст. Ин тоқӣ ба навъҳои сарпӯшҳои суннатии [[Помир]] мансуб буда, аз тоқидӯзиҳои дигар минтақаҳои [[Тоҷикистон]] аз ҷиҳати шакл, ранг ва тарзи ороиш фарқ мекунад. Хусусияти хоси он шакли гирд ва қисми болоии содаю бе нақшу нигор буда, дар атрофи он як навори борики ороишӣ ҷойгир мешавад.<ref name="DDZT2023">{{cite web |title=Паёми Донишгоҳи давлатии Данғара |website=Паёми Донишгоҳи давлатии Данғара |publisher=Донишгоҳи давлатии Данғара |year=2023 |number=1 |url=https://payom.ddzt.tj/wp-content/uploads/2023/vestnik_2023_1_49.pdf |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="Khogu2025">{{cite web |title=Паёми Донишгоҳи Хоруғ |publisher=Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи Моёншо Назаршоев |date=2025 |number=2 |url=https://khogu.tj/wp-content/uploads/2026/01/ВЕСТНИК-№-2-2025-ГУЛАНИТАÐ%A0Ӣ.pdf-2.pdf |language=tg |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="TajikTubeteikaStanRadar">{{cite web |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=StanRadar |publisher=StanRadar |url=https://stanradar.com/news/full/53930-o-chem-govorit-tadzhikskaja-tjubetejka.html |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> == Пайдоиш == Шуғнон минтақаест дар [[Бадахшон]], ки тавассути дарёи [[Панҷ]] байни ду кишвар ба ду қисм ҷудо шудааст: [[ноҳияи Шуғнон|ноҳияи Шуғнон]] дар [[Афғонистон]] ва [[ноҳияи Шуғнон (Тоҷикистон)|ноҳияи Шуғнон]] дар [[Тоҷикистон]]. Тоқие, ки бо номи тоқии шуғнонӣ маъруф аст, аз минтақаҳои [[Шуғнон]], [[Ишкошим]], [[Хоруғ]], Роштқалъа ва [[Рӯшон]] сарчашма мегирад. Он аз сарпӯшҳои суннатии тоҷикони помирӣ ба шумор меравад. == Шакл ва намуди зоҳирӣ == Тоқии шуғнонӣ одатан шакли гирд ва баландии кам дошта, қисми болоии он сатҳи сода ва бе нақшу нигор дорад. Бар хилофи бисёре аз тоқии чоркунҷа ва сернақши минтақаҳои дигари Тоҷикистон, қисми болоии ин навъи тоқӣ одатан бо гулдӯзии васеъ пӯшида намешавад. Диққати асосии ороишӣ ба шакли содаи тоқӣ ва ҳошияи атрофи он равона мешавад. Ин хусусият дар тавсифи тоқии минтақаҳои Шуғнон, Рӯшон, Роштқалъа ва Хоруғ низ мушоҳида мешавад.<ref name="Khogu2025"/><ref name="DDZT2023"/> Тоқии шуғнонӣ ғайр аз шакли гирд, дорои сохтори махсусе мебошад, ки дар тавсифи маҳаллӣ бо номи «таг-паҳнӣ» ёд мешавад. Фарқият дар шакл ва баландии қисмҳои гуногуни тоқӣ, инчунин ранг ва шероз, аз ҷумлаи хусусиятҳое мебошанд, ки онро аз дигар навъҳои тоқии Тоҷикистон фарқ мекунанд.<ref name="DDZT2023"/><ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> == Шероз == Муҳимтарин унсури ороишии тоқии шуғнонӣ «шероз» мебошад. Шероз навори борик ва нақшдорест, ки дар атрофи тоқӣ ҷойгир шуда, сарҳади байни қисми содаи болоӣ ва канори тоқиро муайян мекунад. Дар забони шуғнонӣ ин вожа дар шакли «шерозӣ» низ истифода мешавад. Шероз дар заминаи сафед бо истифода аз риштаҳои пахтагӣ, абрешимӣ ва инчунин нахҳои тиллоиву нуқрагин гулдӯзӣ мешавад. Ин навор имкон медиҳад, ки қисми асосии тоқӣ сода боқӣ монда, қисми атрофи он бо нақшу ранг оро дода шавад.<ref name="DDZT2023"/> Вожаи «шероз» дар истифодаи шуғнонӣ бо вожаи форсии «шероза» вобаста дониста мешавад. «Шероза» дар забони форсӣ ба ҳошия ё наворе гуфта мешавад, ки дар атрофи тоқӣ, либос ё остин дӯхта мешавад.<ref name="DDZT2023"/> == Рангҳои шероз == Яке аз хусусиятҳои фарқкунандаи тоқии шуғнонӣ таркиби рангии ҳошияи он мебошад. Дар намунаҳои маълуми ин навъи тоқӣ дар навори атрофӣ рангҳои сурх, сабз ва кабуд ба назар мерасанд. Дар муқобили қисми содаи тоқӣ, маҳз ҳошия унсури асосии ороишӣ ба шумор меравад. Манбаъҳои марбут ба тоқии помирӣ низ ба аҳамияти ранг ва шероз дар фарқ кардани ин сарпӯшҳо таъкид мекунанд.<ref name="DDZT2023"/><ref name="Khogu2025"/><ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> Ранги сурх дар фарҳанги либоспӯшии шуғнонӣ аҳамияти хос дорад. Дар байни шуғнониҳо ранги сурх дар либос ва ороиши занон бо мафҳумҳои дурахшонӣ, зебоӣ, ҷавонӣ ва покдоманӣ алоқаманд дониста шуда, дар либоси арӯсӣ низ истифода мешудааст.<ref name="DDZT2023"/> Бо вуҷуди ин, маънои ҳар як ранги дар шероз истифодашавандаро набояд ба таври қатъӣ ва берун аз заминаи фарҳангӣ шарҳ дод. Манбаъҳои мавҷуда бештар дар бораи аҳамияти умумии рангҳо ва истифодаи ранги сурх дар либоси шуғнонӣ сухан мегӯянд, на дар бораи маънои рамзии ҷудогонаи ҳар як навори рангаи тоқӣ.<ref name="DDZT2023"/> == Ранг ва синну сол == Дар суннати либоспӯшии помирӣ ранги тоқӣ дар баъзе минтақаҳо бо синну соли соҳиби он алоқаманд будааст. Масалан, ранги сурх барои ҷавонон, кабуд барои калонсолон ва сабз барои пиронсолон зикр шудааст. Ин тақсимбандӣ дар тавсифи тоқии Хоруғ, Рӯшон, Роштқалъа ва Шуғнон оварда шудааст.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/><ref name="TNews2023">{{cite web |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=T-News |date=12 декабри 2023 |url=https://t-news.tj/obshhestvo/kultura/o-chem-govorit-tadjikskaia-tubeteika |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> Аммо ин робитаи байни ранг ва синну солро набояд ҳамчун қоидаи доимӣ ва тағйирнопазир баррасӣ кард, зеро истифодаи рангҳо дар давраҳо ва ҳолатҳои гуногун тағйир ёфтааст. Ранги сурх ғайр аз ҷавонӣ, дар либоси арӯсии шуғнонӣ низ истифода мешудааст.<ref name="DDZT2023"/> == Истифода дар маросимҳо == Тоқии шуғнонӣ дар гузашта як қисми либоси ҳаррӯза низ ба шумор мерафт. Занон ҳангоми аз хона баромадан метавонистанд тоқиро зери рӯймоли калон пӯшанд ва рӯймолро болои он гузоранд. Ранги сурх дар либоси занони шуғнонӣ, махсусан дар либоси арӯсӣ, ҷойгоҳи хос дошт. Тоқии сурх дар баробари дигар унсурҳои сурхи либоси арӯсӣ истифода мешуд.<ref name="DDZT2023"/> == Пулкак ё попак == Дар канори тоқӣ унсури ороишие бо номи «попак» (пулкак) ё шаклҳои дигари он, аз ҷумла «пулак» ва «пулк», ҷойгир мешавад. Ин унсур аз риштаи абрешимӣ сохта шуда, аз ҷониби тоқӣ ба шероз пайваст мешавад.<ref name="AsiaPlus2026">{{cite web |author=Саша Каримова |title=О чем говорит таджикская тюбетейка? |website=Asia-Plus |date=28 марти 2026 |url=https://asiaplus.news/2026/03/28/o-chem-govorit-tadzhikskaya-tjubetejka/ |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref><ref name="DDZT2023"/> Пулкак ғайр аз вазифаи ороишӣ, барои занон ва мардон ҷойгиршавии гуногун доштааст. Занон онро дар тарафи чап ва мардон дар тарафи рост мегузоштанд. Ин фарқият дар тарзи пӯшидани тоқӣ яке аз ҷузъиёти хоси либоси суннатии шуғнонӣ мебошад.<ref name="DDZT2023"/> Дар баъзе тафсирҳои марбут ба тоқии помирӣ, даста ё попаки паҳлӯӣ дорои вазифаи муҳофизатӣ ва вобаста ба эътиқодҳои мардумӣ дониста мешавад. Бо вуҷуди ин, ин назарро бояд ҳамчун тафсири фарҳангӣ баён кард, на ҳамчун далели қатъӣ дар бораи пайдоиши ин унсур.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> == Фарқ аз дигар тоқии Тоҷикистон == Тоқии шуғнонӣ аз бисёре аз тоқии минтақаҳои дигари Тоҷикистон бо шакли гирд, қисми болоии сода, шероз ва таркиби рангии худ фарқ мекунад. Дар ҳоле ки намунаҳое ба монанди [[тоқии Чуст]] сохтори чоркунҷа ва нақшу нигори хос дар рӯйи тоқӣ доранд, тоқии шуғнонӣ бештар ба шакли гирд ва ҳошияи ороишӣ такя мекунад.<ref name="TajikTubeteikaStanRadar"/> Ин хусусиятҳо имкон медиҳанд, ки тоқии шуғнонӣ ҳамчун яке аз намунаҳои хоси сарпӯши суннатии Помир баррасӣ шавад.<ref name="EthnoMuseumPamir">{{cite web |title=Материалы по этнографии народов Памира |publisher=Российский этнографический музей |url=https://ethnomuseum.ru/files/PDF/Library/Podnozhye/978-5-9501-0240-0.pdf |language=ru |access-date=13 августи 2026 }}</ref> == Тоқии шуғнонӣ ва ҳувияти помирӣ == Тоқии шуғнонӣ дар бозтоби фарҳангии мардуми Помир ҷойгоҳи хос дорад. Дар манбаъҳои русии этнографӣ ин тоқӣ ҳамчун яке аз унсурҳои хоси зоҳирии фарҳанги Бадахшон баррасӣ шудааст. Шакли содаи бадан, ҳошияи рангоранг ва шакли гирди он симои фарқкунандаи сарпӯши суннатии Шуғнонро ба вуҷуд меорад.<ref name="EthnoMuseumPamir"/> Фарқиятҳои зоҳирии тоқӣ дар минтақаҳои гуногуни Бадахшон, аз ҷумла фарқият дар шакл, ранг ва шероз, як қисми гуногунии минтақавии либоси помириро ташкил медиҳанд. Тоқии шуғнонӣ дар ин маҷмӯа ҷойгоҳи муайян дошта, хусусиятҳои он бо суннатҳои либоспӯшии мардуми Бадахшон иртибот дорад.<ref name="DDZT2023"/><ref name="AsiaPlus2026"/> == Нигористон == [[Акс:Tajik Wikimedians dec23 03.jpg|thumb|Ҷавонони [[тоҷик]] бо тоқии шуғнонӣ]] [[Акс:Шугнанская_тюбетейка_04.jpg|thumb|Тоқии шуғнонӣ бо ранги кабуд]] [[Акс:Шугнанская_тюбетейка_02.jpg|thumb|Тоқии шуғнонӣ бо ранги сурх]] [[Акс:Мужчина_с_рубабом_в_руках.jpg|thumb|Марди тоҷик бо [[рубоб]] ва тоқии қаҳваранг]] [[Акс:Памирец_(таджик).JPG|thumb|Тоҷик бо тоқии сурх]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Категория:Сарпӯшҳои тоҷикӣ]] [[Категория:Фарҳанги тоҷик]] [[Категория:Фарҳанги Бадахшон]] [[Категория:Шуғнон]] [[Категория:Помир]] 4m0791nawihtfzoqqf6a7x8e6pqh0uw 3 333388 1485036 2026-08-27T14:44:51Z Cabayi 15749 Cabayi moved page [[Баҳси корбар:Narcis90]] to [[Баҳси корбар:Prometheu$]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Narcis90|Narcis90]]" to "[[Special:CentralAuth/Prometheu$|Prometheu$]]" 1485036 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳси корбар:Prometheu$]] 9efkkvx8ei9x2uu2boysq4clrslmt1z 0 333389 1485043 2026-08-27T16:00:20Z Ҷамшед Ғафуров 26805 Ҷамшед Ғафуров moved page [[Бодия Энер]] to [[Бедия Энер]] 1485043 wikitext text/x-wiki #равона [[Бедия Энер]] q1c0m14kqmra2lljqq2tfhy8a3bag8w 0 333392 1485065 2026-08-27T23:07:26Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{Рангҳо | тасвир={{photomontage |photo1a=Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |photo1b=Ghent Altarpiece D - Popes - Bishops.jpg |photo2a=M81.jpg |photo2b=Segmented_aubergine_Thailand.jpg |photo3a=Auke Bay Alaska 2.jpg | size = 243 }} | hex=bf00ff |cmyk=(0, 100, 0, 50) }} '''Сафсар''' [[Ранг|рангест]], ки нури [[Бунафш|бунафш]] монанд аст. Дар модели рангии [[RYB]], ки та... 1485065 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо | тасвир={{photomontage |photo1a=Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |photo1b=Ghent Altarpiece D - Popes - Bishops.jpg |photo2a=M81.jpg |photo2b=Segmented_aubergine_Thailand.jpg |photo3a=Auke Bay Alaska 2.jpg | size = 243 }} | hex=bf00ff |cmyk=(0, 100, 0, 50) }} '''Сафсар''' [[Ранг|рангест]], ки нури [[Бунафш|бунафш]] монанд аст. Дар модели рангии [[RYB]], ки таърихан дар санъат истифода мешуд, сафсар [[Ранги дуюмдараҷа|ранги дуюмдараҷа]] буда, аз омехтани [[Рангдона|рангдонаҳои]] [[Сурх|сурх]] ва [[Кабуд|кабуд]] ҳосил мешавад. Дар модели рангии CMYK, ки дар чопи муосир истифода мешавад, сафсар аз омехтани рангдонаи [[Арғавонӣ|арғавонӣ]] бо рангдонаи **сиан**, рангдонаи **сиёҳ** ё ҳар ду ҳосил мешавад. Дар [[RGB|модели рангии RGB]], ки дар экранҳои компютер ва телевизион истифода мешавад, сафсар аз омехтани нури сурх ва кабуд ба вуҷуд меояд, то рангҳое ҳосил шаванд, ки ба нури бунафш монанд менамоянд. Мувофиқи назарияи ранг, сафсар ранги сард ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |title=Guide to Warm and Cool Paint Colors {{!}} Benjamin Moore |url=https://www.benjaminmoore.com/en-us/color-overview/color-insights/warm-and-cool-colors |access-date=2025-04-27 |website=www.benjaminmoore.com |language=en-us}}</ref> 7bvzeof2s710rlkzd21nkukh5pf8wjt 1485066 1485065 2026-08-27T23:12:37Z Zosya95 54344 1485066 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо | тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage |photo1a=Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |photo1b=Ghent Altarpiece D - Popes - Bishops.jpg |photo2a=M81.jpg |photo2b=Segmented_aubergine_Thailand.jpg |photo3a=Auke Bay Alaska 2.jpg |size=243 }} </div> | hex=BF00FF | r=191 | g=0 | b=255 | c=25 | m=100 | y=0 | k=0 | h=285 | s=100 | v=100 }} '''Сафсар''' [[Ранг|рангест]], ки нури [[Бунафш|бунафш]] монанд аст. Дар модели рангии [[RYB]], ки таърихан дар санъат истифода мешуд, сафсар [[Ранги дуюмдараҷа|ранги дуюмдараҷа]] буда, аз омехтани [[Рангдона|рангдонаҳои]] [[Сурх|сурх]] ва [[Кабуд|кабуд]] ҳосил мешавад. Дар модели рангии CMYK, ки дар чопи муосир истифода мешавад, сафсар аз омехтани рангдонаи [[Арғавонӣ|арғавонӣ]] бо рангдонаи [[Сиан (ранг)|сиан]], рангдонаи [[Сиёҳ|сиёҳ]] ё ҳар ду ҳосил мешавад. Дар модели рангии [[RGB]], ки дар экранҳои компютер ва телевизион истифода мешавад, сафсар аз омехтани нури сурх ва кабуд ба вуҷуд меояд, то рангҳое ҳосил шаванд, ки ба нури бунафш монанд менамоянд. Мувофиқи назарияи ранг, сафсар ранги сард ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |title=Guide to Warm and Cool Paint Colors {{!}} Benjamin Moore |url=https://www.benjaminmoore.com/en-us/color-overview/color-insights/warm-and-cool-colors |access-date=2025-04-27 |website=www.benjaminmoore.com |language=en-us}}</ref> == Адабиёт== {{reflist} dwtgmzyg4d9qy57m6u9f5qzozlfh6th 1485067 1485066 2026-08-27T23:13:47Z Zosya95 54344 1485067 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо | тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage |photo1a=Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |photo1b=Ghent Altarpiece D - Popes - Bishops.jpg |photo2a=M81.jpg |photo2b=Segmented_aubergine_Thailand.jpg |photo3a=Auke Bay Alaska 2.jpg |size=243 }} </div> | hex=BF00FF | r=191 | g=0 | b=255 | c=25 | m=100 | y=0 | k=0 | h=285 | s=100 | v=100 }} '''Сафсар''' ё '''сапсар''' [[Ранг|рангест]], ки нури [[Бунафш|бунафш]] монанд аст. Дар модели рангии [[RYB]], ки таърихан дар санъат истифода мешуд, сафсар [[Ранги дуюмдараҷа|ранги дуюмдараҷа]] буда, аз омехтани [[Рангдона|рангдонаҳои]] [[Сурх|сурх]] ва [[Кабуд|кабуд]] ҳосил мешавад. Дар модели рангии CMYK, ки дар чопи муосир истифода мешавад, сафсар аз омехтани рангдонаи [[Арғавонӣ|арғавонӣ]] бо рангдонаи [[Сиан (ранг)|сиан]], рангдонаи [[Сиёҳ|сиёҳ]] ё ҳар ду ҳосил мешавад. Дар модели рангии [[RGB]], ки дар экранҳои компютер ва телевизион истифода мешавад, сафсар аз омехтани нури сурх ва кабуд ба вуҷуд меояд, то рангҳое ҳосил шаванд, ки ба нури бунафш монанд менамоянд. Мувофиқи назарияи ранг, сафсар ранги сард ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |title=Guide to Warm and Cool Paint Colors {{!}} Benjamin Moore |url=https://www.benjaminmoore.com/en-us/color-overview/color-insights/warm-and-cool-colors |access-date=2025-04-27 |website=www.benjaminmoore.com |language=en-us}}</ref> == Адабиёт== {{reflist} cmw8y2gpm1y3asvq7id5h63xpdl7yqh 1485068 1485067 2026-08-27T23:14:00Z Zosya95 54344 /* Адабиёт */ 1485068 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо | тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage |photo1a=Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |photo1b=Ghent Altarpiece D - Popes - Bishops.jpg |photo2a=M81.jpg |photo2b=Segmented_aubergine_Thailand.jpg |photo3a=Auke Bay Alaska 2.jpg |size=243 }} </div> | hex=BF00FF | r=191 | g=0 | b=255 | c=25 | m=100 | y=0 | k=0 | h=285 | s=100 | v=100 }} '''Сафсар''' ё '''сапсар''' [[Ранг|рангест]], ки нури [[Бунафш|бунафш]] монанд аст. Дар модели рангии [[RYB]], ки таърихан дар санъат истифода мешуд, сафсар [[Ранги дуюмдараҷа|ранги дуюмдараҷа]] буда, аз омехтани [[Рангдона|рангдонаҳои]] [[Сурх|сурх]] ва [[Кабуд|кабуд]] ҳосил мешавад. Дар модели рангии CMYK, ки дар чопи муосир истифода мешавад, сафсар аз омехтани рангдонаи [[Арғавонӣ|арғавонӣ]] бо рангдонаи [[Сиан (ранг)|сиан]], рангдонаи [[Сиёҳ|сиёҳ]] ё ҳар ду ҳосил мешавад. Дар модели рангии [[RGB]], ки дар экранҳои компютер ва телевизион истифода мешавад, сафсар аз омехтани нури сурх ва кабуд ба вуҷуд меояд, то рангҳое ҳосил шаванд, ки ба нури бунафш монанд менамоянд. Мувофиқи назарияи ранг, сафсар ранги сард ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |title=Guide to Warm and Cool Paint Colors {{!}} Benjamin Moore |url=https://www.benjaminmoore.com/en-us/color-overview/color-insights/warm-and-cool-colors |access-date=2025-04-27 |website=www.benjaminmoore.com |language=en-us}}</ref> == Адабиёт== {{reflist}} o5gcecygzhqi5jlnkwmn4jx98wslcir 1485069 1485068 2026-08-27T23:15:48Z Zosya95 54344 1485069 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо | тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage |photo1a=Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |photo1b=Ghent Altarpiece D - Popes - Bishops.jpg |photo2a=M81.jpg |photo2b=Segmented_aubergine_Thailand.jpg |photo3a=Auke Bay Alaska 2.jpg |size=243 }} </div> | hex=BF00FF | r=191 | g=0 | b=255 | c=25 | m=100 | y=0 | k=0 | h=285 | s=100 | v=100 }} '''Сафсар''' ё '''сапсар''' [[Ранг|рангест]], ки нури [[Бунафш|бунафш]] монанд аст. Дар модели рангии [[RYB]], ки таърихан дар санъат истифода мешуд, сафсар [[Ранги дуюмдараҷа|ранги дуюмдараҷа]] буда, аз омехтани [[Рангдона|рангдонаҳои]] [[Сурх|сурх]] ва [[Кабуд|кабуд]] ҳосил мешавад. Дар модели рангии CMYK, ки дар чопи муосир истифода мешавад, сафсар аз омехтани рангдонаи [[Арғавонӣ|арғавонӣ]] бо рангдонаи [[Сиан (ранг)|сиан]], рангдонаи [[Сиёҳ|сиёҳ]] ё ҳар ду ҳосил мешавад. Дар модели рангии [[RGB]], ки дар экранҳои компютер ва телевизион истифода мешавад, сафсар аз омехтани нури сурх ва кабуд ба вуҷуд меояд, то рангҳое ҳосил шаванд, ки ба нури бунафш монанд менамоянд. Мувофиқи назарияи ранг, сафсар ранги сард ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |title=Guide to Warm and Cool Paint Colors {{!}} Benjamin Moore |url=https://www.benjaminmoore.com/en-us/color-overview/color-insights/warm-and-cool-colors |access-date=2025-04-27 |website=www.benjaminmoore.com |language=en-us}}</ref> == Адабиёт== {{reflist}} {{Тобишҳои сафсар}} p5tqxtuni89iydwhih0eohzirblphby 1485071 1485069 2026-08-27T23:26:22Z Zosya95 54344 1485071 wikitext text/x-wiki {{Рангҳо | тасвир=<div style="display:flex; justify-content:center;"> {{photomontage |photo1a=Iris sanguinea cultivar, Wakehurst Place, UK - Diliff.jpg |photo1b=Ghent Altarpiece D - Popes - Bishops.jpg |photo2a=M81.jpg |photo2b=Segmented_aubergine_Thailand.jpg |photo3a=Auke Bay Alaska 2.jpg |size=243 }} </div> | hex=BF00FF | r=191 | g=0 | b=255 | c=25 | m=100 | y=0 | k=0 | h=285 | s=100 | v=100 }} '''Сафсар''' ё '''сапсар''' [[Ранг|рангест]], ки нури [[Бунафш|бунафш]] монанд аст. Дар модели рангии [[RYB]], ки таърихан дар санъат истифода мешуд, сафсар [[Ранги дуюминдараҷа|ранги дуюминдараҷа]] буда, аз омехтани [[Рангдона|рангдонаҳои]] [[Сурх|сурх]] ва [[Кабуд|кабуд]] ҳосил мешавад. Дар модели рангии CMYK, ки дар чопи муосир истифода мешавад, сафсар аз омехтани рангдонаи [[Арғавонӣ|арғавонӣ]] бо рангдонаи [[Сиан (ранг)|сиан]], рангдонаи [[Сиёҳ|сиёҳ]] ё ҳар ду ҳосил мешавад. Дар модели рангии [[RGB]], ки дар экранҳои компютер ва телевизион истифода мешавад, сафсар аз омехтани нури сурх ва кабуд ба вуҷуд меояд, то рангҳое ҳосил шаванд, ки ба нури бунафш монанд менамоянд. Мувофиқи назарияи ранг, сафсар ранги сард ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |title=Guide to Warm and Cool Paint Colors {{!}} Benjamin Moore |url=https://www.benjaminmoore.com/en-us/color-overview/color-insights/warm-and-cool-colors |access-date=2025-04-27 |website=www.benjaminmoore.com |language=en-us}}</ref> == Адабиёт== {{reflist}} {{Тобишҳои сафсар}} 0abvk5liq2o32dx1mnbeprichvvmn2r 0 333393 1485070 2026-08-27T23:26:12Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1366523569|Secondary color]]" сохта шудааст 1485070 wikitext text/x-wiki '''Ранги дуюмдараҷа''' [[Ранг|рангест]], ки аз омехтани пропорсияи баробари ду [[ранги асосӣ]] аз яке аз моделҳои ранг ҳосил мешавад. Агар як ранги дуюмдараҷа бо як ранги асосӣ ба ҳамин тарз омехта шавад, ранги сеюмдараҷа ба вуҷуд меорад. Рангҳои дуюмдараҷа дар '''назарияи анъанавии ранг''' ва '''илми ранг''' ҷойгоҳи махсус доранд. == Шарҳи умумӣ == === Ранги асосӣ === === Ранги дуюминдараҷа === === Ранги миёна === === Ранги сеюминдараҷа === === Ранги чоруминдараҷа === [[Гурӯҳ:Ранг]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] ncpye971l6a7lhh1y76dfz9m3y3i1k9 1485082 1485070 2026-08-27T23:59:13Z Zosya95 54344 1485082 wikitext text/x-wiki [[File:Color diagram Charles Hayter.jpg|thumb|Саҳифае аз китоби "''Рисолаи нави амалӣ дар бораи се ранги асосӣ, ки ҳамчун низоми комили маълумоти бунёдӣ қабул шудаанд''"-и Чарлз Ҳейтер.]] '''Ранги дуюминдараҷа''' [[Ранг|рангест]], ки аз омехтани пропорсияи баробари ду [[ранги асосӣ]] аз яке аз моделҳои ранг ҳосил мешавад. Агар як ранги дуюмдараҷа бо як ранги асосӣ ба ҳамин тарз омехта шавад, ранги сеюмдараҷа ба вуҷуд меорад. Рангҳои дуюмдараҷа дар '''назарияи анъанавии ранг''' ва '''илми ранг''' ҷойгоҳи махсус доранд. == Маълумоти умумӣ == === Ранги асосӣ === === Ранги дуюминдараҷа === === Ранги миёна === === Ранги сеюминдараҷа === === Ранги чоруминдараҷа === [[Гурӯҳ:Ранг]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] peq78gi0xbvx59xyb4hs6jbwlt0z6m6 0 333395 1485074 2026-08-27T23:52:32Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1356700837|Primary color]]" сохта шудааст 1485074 wikitext text/x-wiki === Моделҳои иловакунӣ === === Моделҳои тарҳкунӣ === [[Гурӯҳ:Ранг]] [[Гурӯҳ:Рангҳои асосӣ]] 1jhek8i0jyoh8ijvlankd4sj65x06rp 1485079 1485074 2026-08-27T23:58:11Z Zosya95 54344 1485079 wikitext text/x-wiki === Моделҳои иловакунӣ === === Моделҳои тарҳкунӣ === [[Гурӯҳ:Ранг]] 6zzs12il4en0m6u6x09sq6muwe0yl9p 1485080 1485079 2026-08-27T23:58:26Z Zosya95 54344 1485080 wikitext text/x-wiki === Моделҳои иловакунӣ === === Моделҳои тарҳкунӣ === [[Гурӯҳ:Рангҳо]] 4oo0g82g51bbo828pd7h2uzt0z488o4 1485081 1485080 2026-08-27T23:58:42Z Zosya95 54344 1485081 wikitext text/x-wiki === Моделҳои иловакунӣ === === Моделҳои тарҳкунӣ === [[Гурӯҳ:Ранг]] 6zzs12il4en0m6u6x09sq6muwe0yl9p 14 333396 1485075 2026-08-27T23:53:52Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{Main|Ранги асосӣ}} [[Гурӯҳ:Рангҳо]] 1485075 wikitext text/x-wiki {{Main|Ранги асосӣ}} [[Гурӯҳ:Рангҳо]] k3lsebgunuf7frxb74ufnva53qxet0t 0 333398 1485100 2026-08-28T03:23:38Z Фурқати Низом 109075 Фурқати Низом moved page [[Ҳуқуқҳои ЛГБТ дар Тоҷикистон]] to [[ҲАРЧИ]]: Misspelled title: Иваз намудани номи мақола ба шакли дуруст ва маъмултарини ном. 1485100 wikitext text/x-wiki #равона [[ҲАРЧИ]] cwvwaqfsjla2vhtnq1872zdqzoe8pk2 0 333399 1485102 2026-08-28T03:29:47Z VASHGIRD 8035 Тағйири масир ба [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон]] 1485102 wikitext text/x-wiki #равона [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон]] hdv7gpxefy68fq2cweqb70v5cuko1jq 0 333400 1485103 2026-08-28T03:30:36Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Ордҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |... 1485103 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Ордҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Сайфидинович Хайров''' (зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[Ноҳияи Ваҳдат|ноҳияи Ордҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия), профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино]]. == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Ордҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971–1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Ордҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Украина идома додааст (1975–1981). == Фаъолияти меҳнатӣ ва илмӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тибби ИҶШС (Москва); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Москва); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти МДТ «ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино»; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Москва рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Ташкилоти Умумиҷаҳонии Тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015–2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019–2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajmedun.tj/ Сомонаи расмии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Профессорони Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон]] di6pconsmuov347wzlxlnul6c3xx1mj 1485104 1485103 2026-08-28T03:31:03Z VASHGIRD 8035 1485104 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Сайфидинович Хайров''' (зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия), профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино]]. == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971–1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Ордҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Украина идома додааст (1975–1981). == Фаъолияти меҳнатӣ ва илмӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тибби ИҶШС (Москва); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Москва); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти МДТ «ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино»; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Москва рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Ташкилоти Умумиҷаҳонии Тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015–2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019–2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajmedun.tj/ Сомонаи расмии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Профессорони Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон]] m7vh86fxxsk4p17dklxgm5qej5ed1g7 1485105 1485104 2026-08-28T03:33:44Z VASHGIRD 8035 1485105 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Хайров''' (''Хайров Ҳотамбег Сайфидинович''; зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия). == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971–1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Орҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Укройн идома додааст (1975–1981). == Фаъолияти меҳнатӣ ва илмӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тибби ИҶШС (Москва); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Москва); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти МДТ «ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино»; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Москва рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015–2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019–2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajmedun.tj/ Сомонаи расмии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Профессорони Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон]] r7nf60s4lmkmij2tux1gusl5sif0kl3 1485106 1485105 2026-08-28T03:34:34Z VASHGIRD 8035 1485106 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Хайров''' (''Хайров Ҳотамбег Сайфидинович''; зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия). == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971—1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Орҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Укройн идома додааст (1975—1981). == Фаъолият корӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тибби ИҶШС (Москва); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Москва); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти МДТ «ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино»; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Москва рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015—2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019—2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajmedun.tj/ Сомонаи расмии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Профессорони Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон]] e1783rtcwpq0d48oixi456wicga4iwt 1485108 1485106 2026-08-28T03:42:25Z VASHGIRD 8035 1485108 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Хайров''' (''Хайров Ҳотамбег Сайфидинович''; зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия). == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971—1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Орҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Укройн идома додааст (1975—1981). == Фаъолият корӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тиббии ИҶШС (Маскав); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Маскав); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/pursed-avob-medi-em-baroi-tabobati-diabeti-and-ch-guna-izo-boyad-istemol-kard/|title=ПУРСЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Барои табобати диабети қанд чӣ гуна ғизо бояд истеъмол кард?|website=АМИТ "Ховар"|date=2019-07-10|lang=ru-RU|accessdate=2026-08-28}}</ref>; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://www.niin.vestnik-tnu.com/Journal/2021/niin_2021_2n.pdf|title=Илм ва фановарӣ, №12|date=2021}}</ref>. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Маскав рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015—2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019—2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajmedun.tj/ Сомонаи расмии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Профессорони Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон]] 0u7c336mfberyc97stvds68hkdig92u 1485109 1485108 2026-08-28T03:43:04Z VASHGIRD 8035 /* Фаъолият корӣ */ 1485109 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Хайров''' (''Хайров Ҳотамбег Сайфидинович''; зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия). == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971—1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Орҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Укройн идома додааст (1975—1981). == Фаъолият корӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тиббии ИҶШС (Маскав); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Маскав); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/pursed-avob-medi-em-baroi-tabobati-diabeti-and-ch-guna-izo-boyad-istemol-kard/|title=ПУРСЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Барои табобати диабети қанд чӣ гуна ғизо бояд истеъмол кард?|website=АМИТ "Ховар"|date=2019-07-10|lang=ru-RU|accessdate=2026-08-28}}</ref>; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://www.niin.vestnik-tnu.com/Journal/2021/niin_2021_2n.pdf|title=Илм ва фановарӣ, №12|date=2021}}</ref>; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Маскав рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015—2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019—2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.tajmedun.tj/ Сомонаи расмии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Профессорони Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон]] teco6nxl3p1bsjz28fa40p2p20v3ax0 1485110 1485109 2026-08-28T03:43:20Z VASHGIRD 8035 /* Пайвандҳо */ 1485110 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Хайров''' (''Хайров Ҳотамбег Сайфидинович''; зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия). == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971—1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Орҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Укройн идома додааст (1975—1981). == Фаъолият корӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тиббии ИҶШС (Маскав); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Маскав); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/pursed-avob-medi-em-baroi-tabobati-diabeti-and-ch-guna-izo-boyad-istemol-kard/|title=ПУРСЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Барои табобати диабети қанд чӣ гуна ғизо бояд истеъмол кард?|website=АМИТ "Ховар"|date=2019-07-10|lang=ru-RU|accessdate=2026-08-28}}</ref>; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://www.niin.vestnik-tnu.com/Journal/2021/niin_2021_2n.pdf|title=Илм ва фановарӣ, №12|date=2021}}</ref>; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Маскав рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015—2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019—2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Профессорони Донишгоҳи тиббии Тоҷикистон]] d18xpvx0yofvf1vcukpqe5ybyqoqrym 1485111 1485110 2026-08-28T03:43:29Z VASHGIRD 8035 /* Эзоҳ */ 1485111 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Хайров''' (''Хайров Ҳотамбег Сайфидинович''; зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия). == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971—1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Орҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Укройн идома додааст (1975—1981). == Фаъолият корӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Ордҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тиббии ИҶШС (Маскав); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Маскав); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/pursed-avob-medi-em-baroi-tabobati-diabeti-and-ch-guna-izo-boyad-istemol-kard/|title=ПУРСЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Барои табобати диабети қанд чӣ гуна ғизо бояд истеъмол кард?|website=АМИТ "Ховар"|date=2019-07-10|lang=ru-RU|accessdate=2026-08-28}}</ref>; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://www.niin.vestnik-tnu.com/Journal/2021/niin_2021_2n.pdf|title=Илм ва фановарӣ, №12|date=2021}}</ref>; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Маскав рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015—2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019—2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] 31utdv66b8xy4odp5523jq2hkrkkmq8 1485113 1485111 2026-08-28T05:16:34Z VASHGIRD 8035 /* Фаъолият корӣ */ 1485113 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ҳотамбег Хайров |номи аслӣ = Хайров Ҳотамбег Сайфидинович |тасвир = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 01.07.1956 |зодгоҳ = деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[гигиена|беҳдошт]], [[диетология]], беҳдошти муҳити зист |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]], МД «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} (2000) |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}}, академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия) |алма-матер = Донишкадаи тиббии Днепропетровск (1981) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = асосгузор ва директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо» (2001–2020) |ҷоизаҳо = |сомона = |викианбор = }} '''Ҳотамбег Хайров''' (''Хайров Ҳотамбег Сайфидинович''; зод. [[1 июл]]и [[1956]], деҳаи Чӯянгарон, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — мутахассиси тоҷик дар соҳаи беҳдошти муҳити зист ва диетология, [[доктори илмҳои тиб]] (2000), [[профессор]], академики Академияи байналмилалии ғизои табиӣ ва биотехнология (Русия). == Зиндагинома == Ҳотамбег Хайров 1 июли соли 1956 дар деҳаи Чӯянгарони ноҳияи Орҷоникидзеобод ба дунё омадааст. Солҳои 1971—1975 Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Орҷоникидзеободро хатм намуда, таҳсилро дар факултаи санитарию эпидемиологии Донишгоҳи тиббии шаҳри Днепропетровски Ҷумҳурии Укройн идома додааст (1975—1981). == Фаъолият корӣ == * 1981—1983 — мудири шуъбаи коммуналии Стансияи санитарию эпидемиологии шаҳри Орҷоникидзеобод; * 1983—1985 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино|ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино]]; * 1985—1988 — аспиранти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои Академияи илмҳои тиббии ИҶШС (Маскав); * 1988—1992 — ассистенти кафедраи гигиенаи умумии ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино; * 1992—1996 — коромӯз ва ходими илмӣ дар Пажӯҳишгоҳи ғизои Академияи илмҳои тибби Федератсияи Русия; * 1996—2000 — докторанти Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии ғизои АИТ ФР (Маскав); * 2001—2020 — директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-и Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/pursed-avob-medi-em-baroi-tabobati-diabeti-and-ch-guna-izo-boyad-istemol-kard/|title=ПУРСЕД, ҶАВОБ МЕДИҲЕМ. Барои табобати диабети қанд чӣ гуна ғизо бояд истеъмол кард?|website=АМИТ "Ховар"|date=2019-07-10|lang=ru-RU|accessdate=2026-08-28}}</ref>; * 2020—2025 — мудири кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://www.niin.vestnik-tnu.com/Journal/2021/niin_2021_2n.pdf|title=Илм ва фановарӣ, №12|date=2021}}</ref>; * Аз соли 2025 — профессори кафедраи беҳдошти муҳити зисти Донишгоҳи давлатии тибии Тоҷикистон. Соли 1988 дар Пажӯҳишгоҳи ғизои АИТ ИҶШС дар шаҳри Маскав рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Омӯзиши эксперименталии таъсири чарбҳои вояи ғизо ба баъзе таассур ва таркиби бофтаҳои иммунӣ» ҳимоя намуд. Соли 2000 дар Комиссияи олии аттестатсионии Вазорати маорифи Федератсияи Русия рисолаи докториро дар мавзӯи «Арзёбии ғизои воқеӣ ва эпидемиологияи бемориҳои алиментарӣ дар байни мактаббачагон ва занони ҷавони Ҷумҳурии Тоҷикистон» бомуваффақият муҳофизат кард. == Саҳм дар соҳаи тандурустӣ == Ҳотамбег Хайров бо дастгирии Вазорати тандурустии ҶТ аввалин бор дар кишвар Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии ғизо»-ро таъсис дод. Ҳамчун ҳамоҳансози миллӣ оид ба масъалаҳои ғизо дар назди [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (СММ) ва мушовири созмонҳои байналмилалӣ фаъолият намуда, аввалин «Меъёрҳои тавсиявии истеъмоли моддаҳои ғизоӣ ва неру барои гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳия кард. Ҳамчунин ҳаммуаллифи 7 ҳуҷҷати стратегӣ ва барномавии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз ҷумла «Стратегия оид ба ғизо ва фаъолияти ҷисмонӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2015—2024» ва «Барномаи пешгирии фарбеҳӣ ва ташаккули ғизои солим барои солҳои 2019—2024»), 4 махзани маълумоти рақамӣ (патент) ва 9 Қоидаву меъёрҳои санитарии ҶТ (СанПиН) мебошад. == Осор == Муаллифи беш аз 200 мақолаи илмӣ, 60 дастури методиву таълимӣ ва 9 китобу монография мебошад. === Китобҳо === * ''«Ғизои одам»'' (ҳамроҳ бо Мартинчик А. Н.). — Д.: Донишварон, 2016. — 460 с. * ''«Ғизои табобатӣ»'' (ҳамроҳ бо Содиқова Д. Н.). — Д.: Контраст, 2018. — 573 с. * ''«Тавонбахшии беморон ва маъюбон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: Нашри Камол, 2018. — 720 с. * ''«Ғизои солим бо дарназардошти мавсимҳои сол»'' (ҳамроҳ бо Олимзода Н. Х.). — Д.: Контраст, 2020. — 345 с. * ''«Беҳдошти ғизо»''. — Д.: ДДТТ, 2022. — 626 с. * ''«Диетология»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 520 с. * ''«Маҷмӯйи лексияҳо аз фанни беҳдошти ғизо»''. — Д.: ҶДММ «Бебок», 2023. — 211 с. * ''«Особенности и статус питания пожилого возраста»'' (монография, ҳаммуаллиф). — Д.: ДДТТ, 2025. — 123 с. * ''«Гуногунии агробиологии Тоҷикистон»'' (ҳаммуаллиф). — Д.: ФАО, 2025. — 256 с. === Патентҳо ва манбаъҳои иттилоотӣ === * Манбаи иттилоотӣ оид ба баҳодиҳии ғизои воқеӣ (Реестри давлатӣ № 2201600342, 2016). * Манбаи иттилоотӣ оид ба омӯзиши паҳншавии бемории фарбеҳӣ ва омилҳои хавфи инкишофи он (Реестри давлатӣ № 2201700350, 2017). * Манбаи иттилоотӣ оид ба муайян намудани бемориҳои алиментарӣ, сарфи неру ва хосияти ғизогирӣ (Реестри давлатӣ № 2202100479, 2021). * Махзани маълумотии «Муайян ва пешниҳод намудани ғизои солим ва табобатӣ» (Реестри давлатӣ № 2202300510, 2023). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] adgmiu1y1fgqsr9zk7qq90ll74nkit3 0 333401 1485114 2026-08-28T06:55:27Z Yoonoos.tj 27005 /* */ 1485114 wikitext text/x-wiki {{Футболбоз |ном = Элеонора Голдони |ҷинс = з |номи пурра = Элеонора Мария Голдони <br> ({{lang-it|Eleonora Maria Goldoni}}) |лақаб = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 16.02.1996 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|Финале Эмилия}}, [[Итолиё]] |шаҳрвандӣ = {{Парчами Италия|20px}} [[Итолиё]] |қад = 170<ref name="Қад ва вазн">{{Cite web |url=https://www.sslazio.it/en/player/eleonora-goldoni |title=Eleonora Goldoni {{!}} Sito ufficiale {{!}} S.S.Lazio |accessdate=2026-08-27 |archive-date=2026-08-27 |archive-url= |deadlink=no }}</ref> |вазн = 57<ref name="Қад ва вазн" /> |мавқеъ = [[Нимҳимоятгар (футбол)|миёнмайдони марказӣ]] |бошгоҳи кунунӣ = {{Парчами Италия|20px}} «[[Латсио (бошгоҳи футболи занона)|Латсио]]» |шумора = 25 |бошгоҳҳои донишҷӯӣ = {{маснад дар футбол |2015–2018|{{Парчами ИМА|20px}} «ЭТСУ Бакканирс»|63 (36) }} |бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол |2012–2015|{{Парчами Италия|20px}} «[[Ню Тим Феррара]]»|75 (54) |2019–2020|{{Парчами Италия|20px}} «[[Интер (бошгоҳи футболи занона)|Интер Милан]]»|8 (0) |2020–2022|{{Парчами Италия|20px}} «[[Наполи (бошгоҳи футболи занона)|Наполи]]»|34 (7) |2022–2023|{{Парчами Италия|20px}} «[[Сассуоло (бошгоҳи футболи занона)|Сассуоло]]»|9 (2) |2023–{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Италия|20px}} «[[Латсио (бошгоҳи футболи занона)|Латсио]]»|30 (6) }} |мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол |2013|{{Парчами Италия|20px}} [[Тими миллии футболи занони Итолиё (то 17 сола)|Итолиё (то 17 сола)]]|6 (1) |2014–2015|{{Парчами Италия|20px}} [[Тими миллии футболи занони Итолиё (то 19 сола)|Итолиё (то 19 сола)]]|7 (1) |2018—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Италия|20px}} [[Тими миллии футболи занони Итолиё|Итолиё]]|6 (0) }} | медалҳо = |азнавсозии маълумот дар бораи бошгоҳ = |азнавсозии маълумот дар бораи мунтахаб = |викианбор = Eleonora Goldoni }} '''Элеонора Мария Голдони''' ({{lang-it|''Eleonora Maria Goldoni''}}; [[16 феврал]]и [[1996]], [[Финале Эмилия]], [[Итолиё]]) — футболбозбонуи аҳли [[Итолиё]]. Ҳамлагари бошгоҳи футболи занонаи «[[Латсио (бошгоҳи футболи занона)|Латсио]]» ва [[Тими миллии футболи занони Итолиё|тими миллии Итолиё]]. == Зиндагинома == {{васеъкунии фасл}} == Маснади бошгоҳӣ == == Мунтахаби миллӣ == == Дастовардҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони 16 феврал]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1996]] [[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футболи занона]] [[Гурӯҳ:Футболбоззанони Итолиё]] [[Гурӯҳ:Футболбоззанони тими миллии футболи Итолиё]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Ню Тим Феррара»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Интер»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Наполи»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Сассуоло»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Латсио»]] i9h8gv5iv78uy2xie7yzgocw8dik8ip 1485115 1485114 2026-08-28T06:58:28Z Yoonoos.tj 27005 1485115 wikitext text/x-wiki {{Футболбоз |ном = Элеонора Голдони |ҷинс = з |номи пурра = Элеонора Мария Голдони <br> ({{lang-it|Eleonora Maria Goldoni}}) |лақаб = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 16.02.1996 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|Финале Эмилия}}, [[Итолиё]] |шаҳрвандӣ = {{Парчами Италия|20px}} [[Итолиё]] |қад = 170<ref name="Қад ва вазн">{{Cite web |url=https://www.sslazio.it/en/player/eleonora-goldoni |title=Eleonora Goldoni {{!}} Sito ufficiale {{!}} S.S.Lazio |accessdate=2026-08-27 |archive-date=2026-08-27 |archive-url= |deadlink=no }}</ref> |вазн = 57<ref name="Қад ва вазн" /> |мавқеъ = [[Нимҳимоятгар (футбол)|миёнмайдони марказӣ]] |бошгоҳи кунунӣ = {{Парчами Италия|20px}} «[[Латсио (бошгоҳи футболи занона)|Латсио]]» |шумора = 25 |бошгоҳҳои донишҷӯӣ = {{маснад дар футбол |2015–2018|{{Парчами ИМА|20px}} «ЭТСУ Бакканирс»|63 (36) }} |бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол |2012–2015|{{Парчами Италия|20px}} «[[Ню Тим Феррара]]»|75 (54) |2019–2020|{{Парчами Италия|20px}} «[[Интер (бошгоҳи футболи занона)|Интер Милан]]»|8 (0) |2020–2022|{{Парчами Италия|20px}} «[[Наполи (бошгоҳи футболи занона)|Наполи]]»|34 (7) |2022–2023|{{Парчами Италия|20px}} «[[Сассуоло (бошгоҳи футболи занона)|Сассуоло]]»|9 (2) |2023–{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Италия|20px}} «[[Латсио (бошгоҳи футболи занона)|Латсио]]»|30 (6) }} |мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол |2013|{{Парчами Италия|20px}} [[Тими миллии футболи занони Итолиё (то 17 сола)|Итолиё (то 17 сола)]]|6 (1) |2014–2015|{{Парчами Италия|20px}} [[Тими миллии футболи занони Итолиё (то 19 сола)|Итолиё (то 19 сола)]]|7 (1) |2018—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами Италия|20px}} [[Тими миллии футболи занони Итолиё|Итолиё]]|6 (0) }} | медалҳо = |азнавсозии маълумот дар бораи бошгоҳ = |азнавсозии маълумот дар бораи мунтахаб = |викианбор = Eleonora Goldoni }} '''Элеонора Мария Голдони''' ({{lang-it|''Eleonora Maria Goldoni''}}; [[16 феврал]]и [[1996]], [[Финале Эмилия]], [[Итолиё]]) — футболбозбонуи аҳли [[Итолиё]]. Миёнмайдони бошгоҳи футболи занонаи «[[Латсио (бошгоҳи футболи занона)|Латсио]]» ва [[Тими миллии футболи занони Итолиё|тими миллии Итолиё]]. == Зиндагинома == {{васеъкунии фасл}} == Маснади бошгоҳӣ == == Мунтахаби миллӣ == == Дастовардҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Зодагони 16 феврал]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1996]] [[Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футболи занона]] [[Гурӯҳ:Футболбоззанони Итолиё]] [[Гурӯҳ:Футболбоззанони тими миллии футболи Итолиё]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Ню Тим Феррара»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Интер»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Наполи»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Сассуоло»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФЗ «Латсио»]] a03dpa1q4bn3mjwtr35u7x294rp4bkh 0 333402 1485118 2026-08-28T08:18:18Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: {{Ходими давлатӣ |ном = Файзалӣ Бӯриев |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 1940 |зодгоҳ = [[ноҳияи Кофарниҳон]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |ша... 1485118 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Файзалӣ Бӯриев |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 1940 |зодгоҳ = [[ноҳияи Кофарниҳон]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[омӯзгор]] |алма-матер = Техникуми савдои шаҳри Ленинобод |ҷоизаҳо = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001)<br>Медали «Собиқадори меҳнат» (1989)<br>Медали «За доблестный труд» (1970) }} '''Файзалӣ Бӯриев''' — корманди соҳаи маориф ва ташкилотчӣ, [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001). == Зиндагинома == Файзалӣ Бӯриев фаъолияти меҳнатии худро соли 1958 ҳамчун сарвари пионерони мактаби миёнаи №10-и ноҳияи Кофарниҳон оғоз намудааст. Баъди хатми Техникуми савдои шаҳри Ленинобод солҳои 1961—1964 дар соҳаи савдо хизмат кардааст. == Фаъолияти меҳнатӣ ва ҷамъиятӣ == * 1964—1966 — инструктор, баъдан мудири шуъбаи Кумитаи комсомоли шаҳри Ленинобод; * 1966—1971 — инструктор, мудири сектори шуъбаи ташкилии Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1971—1993 — ҷонишини сардор, сардори шуъбаи фанҳои ҷамъиятӣ ва корҳои тарбиявии Кумитаи давлатии омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон ва узви Коллегияи кумита; * 1993 — котиби илмии Ҷамъияти «Дониш»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба Донишгоҳҳои халқӣ, узви Раёсати Ҷамъияти «Дониш» ва узви Президиуми Кумитаи ҷумҳуриявии ДОСААФ-и Тоҷикистон; * 1993—1998 — директори Маркази таълимии Вазорати меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе; * Аз соли 1998 — котиби илмии Пажӯҳишгоҳи илмию тадқиқотии Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Муаллифи беш аз 100 мақола, барнома, дастури методӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаи педагогика ва методикаи таълим мебошад. == Ҷоизаҳо == * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (Фармони Президенти ҶТ №624 аз 11 августи соли 2001); * Грамотаи Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон (1962); * Медали юбилейи «Ба муносибати 100-солагии зодрӯзи В. И. Ленин. Барои меҳнати содиқона» (1970); * Медали «Собиқадори меҳнат» (Иҷроияи Шӯрои депутатони халқи шаҳри Душанбе, 1989); * Нишони «Аълочии системаи омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://dialog.tj/new76834/ Мақола ва мусоҳиба дар сомонаи Dialog.tj] [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Собиқадори меҳнат]] [[Гурӯҳ:Педагогҳои Тоҷикистон]] ot3rwi40qz45fmp9trx4l73x3nzwo3r 1485119 1485118 2026-08-28T08:21:44Z VASHGIRD 8035 /* Фаъолияти меҳнатӣ ва ҷамъиятӣ */ 1485119 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Файзалӣ Бӯриев |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 1940 |зодгоҳ = [[ноҳияи Кофарниҳон]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[омӯзгор]] |алма-матер = Техникуми савдои шаҳри Ленинобод |ҷоизаҳо = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001)<br>Медали «Собиқадори меҳнат» (1989)<br>Медали «За доблестный труд» (1970) }} '''Файзалӣ Бӯриев''' (зод. [[1940]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — корманди соҳаи маориф, [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001). == Зиндагинома == Файзалӣ Бӯриев фаъолияти меҳнатии худро соли 1958 ҳамчун сарвари пионерони мактаби миёнаи №10-и ноҳияи Кофарниҳон оғоз намудааст. Баъди хатми Техникуми савдои шаҳри Ленинобод солҳои 1961—1964 дар соҳаи савдо хизмат кардааст. == Фаъолияти корӣ == * 1964—1966 — инструктор, баъдан мудири шуъбаи Кумитаи комсомоли шаҳри Ленинобод; * 1966—1971 — инструктор, мудири сектори шуъбаи ташкилии Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1971—1993 — ҷонишини сардор, сардори шуъбаи фанҳои ҷамъиятӣ ва корҳои тарбиявии Кумитаи давлатии омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон ва узви Коллегияи кумита; * 1993 — котиби илмии Ҷамъияти «Дониш»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба Донишгоҳҳои халқӣ, узви Раёсати Ҷамъияти «Дониш» ва узви Президиуми Кумитаи ҷумҳуриявии ДОСААФ-и Тоҷикистон; * 1993—1998 — директори Маркази таълимии Вазорати меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе; * Аз соли 1998 — котиби илмии Пажӯҳишгоҳи илмию тадқиқотии Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://dialog.tj/new76834/|title=От реформы к реформе!|website=dialog.tj|date=2015-09-20|lang=ru|accessdate=2026-08-28}}</ref>. == Таълифот == Муаллифи беш аз 100 мақола, барнома, дастури методӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаи педагогика ва методикаи таълим мебошад. == Ҷоизаҳо == * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (Фармони Президенти ҶТ №624 аз 11 августи соли 2001); * Грамотаи Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон (1962); * Медали ҷашнии «Ба муносибати 100-солагии зодрӯзи В. И. Ленин. Барои меҳнати содиқона» (1970); * Медали «Собиқадори меҳнат» (Иҷроияи Шӯрои депутатони халқи шаҳри Душанбе, 1989); * Нишони «Аълочии системаи омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони медали Собиқадори меҳнат]] [[Гурӯҳ:Педагогҳои Тоҷикистон]] 2xxly080jfuuklz2f1gs5nxasi6o8t3 1485120 1485119 2026-08-28T08:22:03Z VASHGIRD 8035 /* Эзоҳ */ 1485120 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Файзалӣ Бӯриев |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 1940 |зодгоҳ = [[ноҳияи Кофарниҳон]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[омӯзгор]] |алма-матер = Техникуми савдои шаҳри Ленинобод |ҷоизаҳо = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001)<br>Медали «Собиқадори меҳнат» (1989)<br>Медали «За доблестный труд» (1970) }} '''Файзалӣ Бӯриев''' (зод. [[1940]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — корманди соҳаи маориф, [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001). == Зиндагинома == Файзалӣ Бӯриев фаъолияти меҳнатии худро соли 1958 ҳамчун сарвари пионерони мактаби миёнаи №10-и ноҳияи Кофарниҳон оғоз намудааст. Баъди хатми Техникуми савдои шаҳри Ленинобод солҳои 1961—1964 дар соҳаи савдо хизмат кардааст. == Фаъолияти корӣ == * 1964—1966 — инструктор, баъдан мудири шуъбаи Кумитаи комсомоли шаҳри Ленинобод; * 1966—1971 — инструктор, мудири сектори шуъбаи ташкилии Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1971—1993 — ҷонишини сардор, сардори шуъбаи фанҳои ҷамъиятӣ ва корҳои тарбиявии Кумитаи давлатии омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон ва узви Коллегияи кумита; * 1993 — котиби илмии Ҷамъияти «Дониш»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба Донишгоҳҳои халқӣ, узви Раёсати Ҷамъияти «Дониш» ва узви Президиуми Кумитаи ҷумҳуриявии ДОСААФ-и Тоҷикистон; * 1993—1998 — директори Маркази таълимии Вазорати меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе; * Аз соли 1998 — котиби илмии Пажӯҳишгоҳи илмию тадқиқотии Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://dialog.tj/new76834/|title=От реформы к реформе!|website=dialog.tj|date=2015-09-20|lang=ru|accessdate=2026-08-28}}</ref>. == Таълифот == Муаллифи беш аз 100 мақола, барнома, дастури методӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаи педагогика ва методикаи таълим мебошад. == Ҷоизаҳо == * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (Фармони Президенти ҶТ №624 аз 11 августи соли 2001); * Грамотаи Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон (1962); * Медали ҷашнии «Ба муносибати 100-солагии зодрӯзи В. И. Ленин. Барои меҳнати содиқона» (1970); * Медали «Собиқадори меҳнат» (Иҷроияи Шӯрои депутатони халқи шаҳри Душанбе, 1989); * Нишони «Аълочии системаи омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] 2vdb3fxcs7uch25jav7rxpf8pyrcot5 1485121 1485120 2026-08-28T08:22:24Z VASHGIRD 8035 /* Зиндагинома */ 1485121 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Файзалӣ Бӯриев |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 1940 |зодгоҳ = [[ноҳияи Кофарниҳон]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[омӯзгор]] |алма-матер = Техникуми савдои шаҳри Ленинобод |ҷоизаҳо = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001)<br>Медали «Собиқадори меҳнат» (1989)<br>Медали «За доблестный труд» (1970) }} '''Файзалӣ Бӯриев''' (зод. [[1940]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — корманди соҳаи маориф, [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001). == Зиндагинома == Файзалӣ Бӯриев фаъолияти кории худро соли 1958 ҳамчун сарвари пионерони мактаби миёнаи №10-и ноҳияи Кофарниҳон оғоз намудааст. Баъди хатми Техникуми савдои шаҳри Ленинобод солҳои 1961—1964 дар соҳаи савдо хизмат кардааст. == Фаъолияти корӣ == * 1964—1966 — инструктор, баъдан мудири шуъбаи Кумитаи комсомоли шаҳри Ленинобод; * 1966—1971 — инструктор, мудири сектори шуъбаи ташкилии Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1971—1993 — ҷонишини сардор, сардори шуъбаи фанҳои ҷамъиятӣ ва корҳои тарбиявии Кумитаи давлатии омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон ва узви Коллегияи кумита; * 1993 — котиби илмии Ҷамъияти «Дониш»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба Донишгоҳҳои халқӣ, узви Раёсати Ҷамъияти «Дониш» ва узви Президиуми Кумитаи ҷумҳуриявии ДОСААФ-и Тоҷикистон; * 1993—1998 — директори Маркази таълимии Вазорати меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе; * Аз соли 1998 — котиби илмии Пажӯҳишгоҳи илмию тадқиқотии Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://dialog.tj/new76834/|title=От реформы к реформе!|website=dialog.tj|date=2015-09-20|lang=ru|accessdate=2026-08-28}}</ref>. == Таълифот == Муаллифи беш аз 100 мақола, барнома, дастури методӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаи педагогика ва методикаи таълим мебошад. == Ҷоизаҳо == * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (Фармони Президенти ҶТ №624 аз 11 августи соли 2001); * Грамотаи Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон (1962); * Медали ҷашнии «Ба муносибати 100-солагии зодрӯзи В. И. Ленин. Барои меҳнати содиқона» (1970); * Медали «Собиқадори меҳнат» (Иҷроияи Шӯрои депутатони халқи шаҳри Душанбе, 1989); * Нишони «Аълочии системаи омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] qt3c0r5w7ydztpau91q9bl47n221awz 1485122 1485121 2026-08-28T08:23:00Z VASHGIRD 8035 1485122 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Файзалӣ Бӯриев |номи аслӣ = |акс = |паҳнои акс = |тавсифи акс = |таърихи таваллуд = 1940 |зодгоҳ = [[ноҳияи Кофарниҳон]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}<br>{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = [[омӯзгор]] |алма-матер = Техникуми савдои шаҳри Ленинобод |ҷоизаҳо = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001)<br>Медали «Собиқадори меҳнат» (1989)<br>Медали «За доблестный труд» (1970) }} '''Файзалӣ Бӯриев''' (зод. [[1940]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — корманди соҳаи маориф, [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2001). == Зиндагинома == Файзалӣ Бӯриев фаъолияти кории худро соли 1958 ҳамчун сарвари пионерони мактаби миёнаи №10-и ноҳияи Кофарниҳон оғоз намудааст. Баъди хатми Техникуми савдои шаҳри Ленинобод солҳои 1961—1964 дар соҳаи савдо хизмат кардааст. == Фаъолияти корӣ == * 1964—1966 — инструктор, баъдан мудири шуъбаи Кумитаи комсомоли шаҳри Ленинобод; * 1966—1971 — инструктор, мудири сектори шуъбаи ташкилии Кумитаи Марказии ЛКСМ Тоҷикистон; * 1971—1993 — ҷонишини сардор, сардори шуъбаи фанҳои ҷамъиятӣ ва корҳои тарбиявии Кумитаи давлатии омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон ва узви Коллегияи кумита; * 1993 — котиби илмии Ҷамъияти «Дониш»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба Донишгоҳҳои халқӣ, узви Раёсати Ҷамъияти «Дониш» ва узви Президиуми Кумитаи ҷумҳуриявии ДОСААФ-и Тоҷикистон; * 1993—1998 — директори Маркази таълимии Вазорати меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе; * Аз соли 1998 — котиби илмии Пажӯҳишгоҳи илмию тадқиқотии Вазорати меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон<ref>{{Cite web|url=https://dialog.tj/new76834/|title=От реформы к реформе!|website=dialog.tj|date=2015-09-20|lang=ru|accessdate=2026-08-28}}</ref>. == Таълифот == Муаллифи беш аз 100 мақола, барнома, дастури методӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаи педагогика ва методикаи таълим мебошад. == Ҷоизаҳо == * [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (Фармони Президенти ҶТ №624 аз 11 августи соли 2001); * Грамотаи Президиуми Совети Олии РСС Тоҷикистон (1962); * Медали ҷашнии «Ба муносибати 100-солагии зодрӯзи В. И. Ленин. Барои меҳнати содиқона» (1970); * Медали «Собиқадори меҳнат» (Иҷроияи Шӯрои депутатони халқи шаҳри Душанбе, 1989); * Нишони «Аълочии системаи омӯзишгоҳҳои касбию техникии Тоҷикистон». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] h5hxqwij1tffouk1xylq2mjzr4h8lef 0 333403 1485128 2026-08-28T08:42:09Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Фирдавс Назримад Толибзода]] to [[Фирдавс Толибзода]] 1485128 wikitext text/x-wiki #равона [[Фирдавс Толибзода]] 8dyje61k7acd9djz7r0m830jaqfazvs 0 333404 1485142 2026-08-28T09:52:16Z VASHGIRD 8035 VASHGIRD moved page [[Додохон Эгамзода]] to [[Додохони Эгамзод]] 1485142 wikitext text/x-wiki #равона [[Додохони Эгамзод]] ruj5p39zs15rps751tv2p9jp1lh4r2o 0 333405 1485143 2026-08-28T09:54:27Z VASHGIRD 8035 Тағйири масир ба [[Драматургия]] 1485143 wikitext text/x-wiki #равона [[Драматургия]] m4hhen22pdh3jm98tbaxz3836b59euc 0 333406 1485144 2026-08-28T09:56:56Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: '''Драматургия''' (аз {{lang-grc|δραματουργία}} «таркиб ё таҳияи асарҳои драмавӣ») — назария ва ҳунари сохтани асари драмавӣ, инчунин сюжет ва тасвири чунин асар аст. Драматургия инчунин ба маҷмӯи асарҳои драмавии як нависандаи алоҳида, кишвар, халқ ё даврон ишора... 1485144 wikitext text/x-wiki '''Драматургия''' (аз {{lang-grc|δραματουργία}} «таркиб ё таҳияи асарҳои драмавӣ») — назария ва ҳунари сохтани асари драмавӣ, инчунин сюжет ва тасвири чунин асар аст. Драматургия инчунин ба маҷмӯи асарҳои драмавии як нависандаи алоҳида, кишвар, халқ ё даврон ишора мекунад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Нигаред низ == * [[Драматургияи тоҷик]] {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Драматургия| ]] rue3s41pxy1fh2qnwa91q6ytkop3zeh