Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk Кори муздӣ 0 4590 1486827 1277279 2026-09-13T13:12:36Z Шухрат Саъдиев 5132 таҳрир 1486827 wikitext text/x-wiki '''Кори муздӣ''' ({{lang-fa|کار مزدی}}) — [[кор]]и одамони ҳуқуқан озод, ки аз [[воситаҳои истеҳсолот]] маҳруманд ва барои рӯзгузаронии худ маҷбуранд [[қувваи корӣ|қувваи кории]] худро ба [[сармоя|сармоядорон]] фурӯшанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Кор]] q7rew2lpkdmdjykqkhvl14aje2g5wys Колумбия 0 7532 1486840 1483588 2026-09-14T02:32:07Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1486840 wikitext text/x-wiki {{Кишвар |common_name= |Парчам =Flag_of_Colombia.svg |Номи тоҷикӣ=Колумбия |Номи аслӣ=República de Colombia |Нишон=Coat of arms of Colombia.svg |Шиор=Libertad y Orden<br />({{забон-код|es|«Озодӣ ва тартибот»}}) |Номи суруди миллӣ=Oh, Gloria Inmarcesible! |Сохтори давлат=ҷумҳурии президентӣ |Дар харита=Colombia in its region.svg |Забон=[[Забони испанӣ|Испанӣ]] |Рӯзи истиқлол=[[20 июл]]и соли [[1810]] |Соҳибистиқлол аз=[[Испания]] |Пойтахт=[[Богота]] |Шаҳри калонтарин=[[Богота]], [[Меделин]], [[Кали]], [[Барранкиля]], [[Картахена (де Индиас)]] |Вазифаи сарварон=[[Президенти Колумбия|Президент]] |Сарварон=[[Густаво Петро|Густаво Франсиско Петро Уррего]] |Ҷой аз рӯи масоҳат=27 |Масоҳат=1138,9 |Фоизи об=8,8 |Ҷой аз рӯи аҳолӣ=29 |Аҳолӣ=49 336 454 |Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=2022 |Зичии аҳолӣ=40,74 |ММД=1,042 трлн |Соли ҳисоби ММД=2024 |Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=32 |ММД ба сари аҳолӣ={{s|7327}}<ref name="dataimf"/> |Пули миллӣ=[[песо]] |Домен=[[.co]] |Коди телефон=57 |Соат=−5 |Эзоҳот= |Дини давлатӣ=Масеҳӣ}}'''Колу́мбия''' ({{lang-es|Colombia}} {{IPA|[koˈlombja]}}, {{Audio|Es-Colombia2.oga|шунидан}}<ref>[[Ҷонс, Даниэл (фонетист)|Даниэл Ҷонс]] (1917), English Pronouncing Dictionary (нашри аввал)</ref>, номи расмӣ — '''Ҷумҳу́рии Колу́мбия''', {{lang-es2|República de Colombia}} {{IPA|[reˈpuβlika ðe koˈlombja]}}) — давлатест дар шимолу ғарби [[Амрикои Ҷанубӣ]], ки инчунин қаламравҳо дар [[Амрикои Марказӣ]] дорад. Пойтахташ шаҳри [[Богота]]. Дар [[шарқ]] бо [[Венесуэла]] ва [[Бразилия]], дар ҷануб бо [[Перу]] ва [[Эквадор]], дар ғарб бо [[Панама]] ҳамсарҳад буда, онро аз шимол [[баҳри Кариб]] ва аз ғарб [[уқёнуси Ором]] иҳота кардааст<ref>{{Cite news|title={{!}} Cancillería|url=https://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-terrestres|work=Cancillería|access-date=2017-10-29|language=en|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019003852/http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-terrestres}}</ref>. Аз роҳи баҳр бо [[Коста-Рика]]‌, [[Никарагуа]], [[Гондурас]]‌, [[Ямайка]]‌, '''[[Ҳоитӣ]]''' ва [[Ҷумҳурии Доминикан]] ҳамсарҳад аст<ref>{{Cite news|title={{!}} Cancillería|url=https://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-maritimas|work=Cancillería|access-date=2017-10-29|language=en|archive-date=2017-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019055128/http://www.cancilleria.gov.co/en/politica/fronteras-maritimas}}</ref>. Аз шимол [[Баҳри Кариб]] ва аз ғарб [[Уқёнуси Ором]] онро иҳота кардааст. Аз рӯи шумораи аҳолӣ кишвар дар [[Амрикои Ҷанубӣ]] баъди [[Бразилия]] дар ҷои дувум, дар ҷаҳон — дар ҷои 28-ум ва аз рӯи шумораи [[Забони испанӣ|испанизабонҳо]] низ дар ҷои дувум қарор дорад. Пойтахт ва бузургтарин шаҳр — [[Богота]], дигар шаҳрҳои калон — [[Меделин]], [[Кали (шаҳр)|Кали]], [[Барранкиля]] ва ғайра. Дар қаламрави имрӯзаи Колумбия замоне халқҳои бумӣ зиндагӣ мекарданд, аз ҳама пешрафтатаринашон — [[Чибча (тамаддун)|чибча]], [[Кимбая (фарҳанг)|кимбая]] ва [[Тайрона]] буданд. Колумбия аз рӯи шумораи халқҳо ва забонҳои истифодашаванда аз ғанитаринҳо дар ҷаҳон ба шумор меравад. Мардуми муосири колумбиягӣ дар натиҷаи омезиши аврупоиҳо, африқоиҳо ва аҳолии бумӣ пайдо шудааст; дар соҳили Кариби Колумбия шумораи зиёди муҳоҷирони бумии [[Шарқи Наздик]] зиндагӣ мекунанд. Дар қаламрави Колумбия [[Ҷангалҳои тропикии Амазонка (Колумбия)|ҷангалҳои тропикии Амазонка]] ва [[Льянос-Ориноко|Лянос-Ориноко]] ҷойгир шудаанд. Колумбия — дувумин кишвари ҷаҳон аз рӯи [[Гуногунии биологӣ]]<ref>{{cite web|url=http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm|title=Megadiversidad|date=2013-10-29|access-date=2017-10-29|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029190443/http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm|url-status=dead|accessdate=2025-10-02|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029190443/http://www.prodiversitas.bioetica.org/nota63.htm}}</ref>. Дар ин ҷо 54 871 намуд сабт шудааст<ref>{{cite web|url=https://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo|title=Colombia, el segundo país más biodiverso del mundo &#124; COLCIENCIAS|publisher=www.colciencias.gov.co|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813060208/http://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo|url-status=live|accessdate=2025-10-02|archivedate=2017-08-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170813060208/http://www.colciencias.gov.co/sala_de_prensa/colombia-el-segundo-pais-mas-biodiverso-del-mundo}}</ref>. Аммо кишвар ба ҳаштгонаи давлатҳое дохил аст, ки ба экологияи ҷаҳон зиёни бештар мерасонанд<ref>{{cite web|url=http://www.lahora.com.ec/index.php/noticias/fotoReportaje/1101759866|title=Ocho países son responsables de más de la mitad del deterioro del planeta : Planeta : La Hora Noticias de Ecuador, sus provincias y el mundo|date=2014-12-10|access-date=2017-10-30|archive-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210150058/http://www.lahora.com.ec/index.php/noticias/fotoReportaje/1101759866|url-status=unfit}}</ref>. Аввалин бор мустамликадорони испонӣ соли 1499 ба замини Колумбия қадам гузоштанд. Нимаи аввали асри XVI давраи ифтитоҳи фаъол ба ҳисоб меравад, ки дар натиҷаи он [[Витсе-подшоҳии Гренадаи Нав|Витсе подшоҳии Гренадаи Нав]] бо пойтахташ дар [[Богота]] таъсис ёфт. Соли 1819 аз мустақил шуд, аммо аллакай соли 1831 федератсияи [[Колумбияи Бузург]] пароканда гардид. Дар қаламрави имрӯзаи Колумбия ва [[Панама]] [[Ҷумҳурии Гренадаи Нав]] (1832) ташкил шуд, ки баъдтар ба [[Конфедератсияи Гренада]] (1858) ва дертар ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Колумбия]] (1863) табдил ёфт. Номи ниҳоии '''Ҷумҳурии Колумбия''' соли 1886 қабул гардид, ва соли 1903 [[Ҷудо шудани Панама аз Колумбия|Панама аз ҳайати кишвар берун шуд]]. Иқтисодиёти Колумбия дар [[Амрикои Лотинӣ]] ҷои чорумро ишғол мекунад, узви CIVETS ([[КИВЕТС|КИВМТА)]] буда, инчунин ба [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]], [[Созмони Ҷаҳонии Тиҷорат|СҶТ]], [[Созмони кишварҳои амрикоӣ|СКА]], [[Иттиҳоди уқёнуси Ором|Иттиҳоди Уқёнуси Ором]] ва дигар созмонҳои байналмилалӣ шомил аст<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/hsbc-emergingmarkets/after-brics-look-to-civets-for-growth-hsbc-ceo-idUSLDE63Q26Q20100427|title=After BRICs, look to CIVETS for growth - HSBC CEO|website=Reuters|date=Tue Apr 27 15:39:49 UTC 2010|access-date=2017-10-29|archive-date=2015-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125003847/http://www.reuters.com/article/2010/04/27/hsbc-emergingmarkets-idUSLDE63Q26Q20100427|url-status=live}}</ref>. Колумбия [[Давлати унитарӣ]] ва [[ҷумҳурии президентӣ]] мебошад. [[Президенти Колумбия|Президенти]] кишвар аз 7 августи соли 2022 [[Густаво Петро]] мебошад. == Решашиносӣ == Номи кишвар аз номи сайёҳ ва дарёнаварди маъруф [[Христофор Колумб]] гирифта шудааст, ки Амрикоро барои аврупоиён кашф кард. Ин номро [[Венесуэла|инқилобии венесуэлӣ]], мубориз барои истиқлоли Амрикои Ҷанубӣ [[Франсиско де Миранда]] нисбат ба тамоми [[Дунёи Нав]] истифода бурдааст, вале махсусан барои заминҳое, ки таҳти ҳокимияти Испания ва Португалия буданд. Баъдтар ин номро [[Симон Боливар]] дар «Нома аз Ямайка» ({{Lang-es|Carta de Jamaica}}) пешниҳод кардааст. Ном ҳангоми таъсиси Ҷумҳурии федеративии Колумбия соли 1819 қабул шуд, ки қаламравҳои витсе-подшоҳии Гренадаи Нав (қаламравҳои имрӯзаи Колумбия, Панама, Венесуэла, Эквадор ва шимолу ғарби Бразилия) дохил буданд<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|title=El nombre "Colombia" &#124; banrepcultural.org|author=Restrepo Piedrahíta, Carlos|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-29|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031185551/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero1992/febrero2.htm|url-status=live}}</ref>. Аммо баъд аз ҷудошавии Эквадор ва Венесуэла кишвар номи Гренадаи Навро гирифт. Аз [[1858]] кишвар номи Конфедератсияи Гренада, ва соли [[1863]] номи Иёлоти Муттаҳидаи Колумбия гирифт. Аз [[1886]] номи имрӯза — '''Ҷумҳурии Колумбия''' устувор боқӣ монд. Ин ном аз тарафи ҳукуматҳои Эквадор ва Венесуэла баҳснок буд, зеро ба мероси умумии ин кишварҳо дахолат мекард, аммо ҳоло ин баҳсҳо муваққатан қатъ шудаанд<ref>{{cite web|url=http://todacolombia.com/historia-de-colombia/index.html|title=HISTORIA DE COLOMBIA: Informacion detallada Historia de Colombia - Precolombina Conquista y mas|publisher=www.todacolombia.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109094223/http://www.todacolombia.com/historia-de-colombia/index.html|url-status=live}}</ref>. Пайдоиши номи кишвар дар [[Суруди миллии Колумбия|Суруди милии Колумбия]] низ инъикос ёфтааст: {{Иқтибос|Сарзамини Колумб бо хуни каҳрамонон шуста шудааст. исп. Se baña en sangre de héroes la tierra de Colón|Сарзамини Колумб дар хуни қаҳрмонон шино кардааст. исп. Se baña en sangre de héroes la tierra de Colón|муаллиф=[[Рафаэл Нунес]]}} == Таърих == === Давраи то истеъмор === [[Акс:Parque_Arqueológico_de_San_Agustín-Mesita_A_12.jpg|чап|мини|220x220пкс|Ҳайкали қадимӣ дар [[Боғи бостоншиносии Сан-Агустин]]]] Ба туфайли ҷойгиршавиаш, Колумбияи имрӯза гузаргоҳ барои муҳоҷирони ибтидоӣ аз [[Мезоамрико]] ва [[Ҷазираҳои Антил|ҷазираҳои Кариб]] ба сӯи [[Андиҳо]] ва ҳавзаи [[Амазонка]] буд. [[Акс:Lost_City_Ruins.jpg|чап|мини|220x220пкс|Харобаҳои «[[Сюдад-Пердида|Шаҳри гумшуда»]] асри VIII то м.]] [[Акс:Muisca_raft_Legend_of_El_Dorado_Offerings_of_gold.jpg|чап|мини|Заврақчаи тиллоии [[Элдорадо]]. [[Чибча (тамаддун)|Фарҳанги муискаҳо]]]] Аввалин нишонаҳои ҳузури инсон дар қаламрави имрӯзаи Колумбия ба асрҳои XVII–XV то милод рост меояд. Дар ҳудуди имрӯзаи [[Богота]] қабилаҳои [[Палеоиндианҳо|палеоиндиан]] — шикориён ва ҷамъоварандагон зиндагӣ мекарданд, ки асосан дар водии дарёи [[Магдалена (дарё)|Магдалена]] сукунат доштанд<ref>{{Китоб|муаллиф=Correal, Urrego G.|унвон=Nuevas evidencias culturales pleistocenicas y megafauna en Colombia|нашр=Boletin de Arqueologia (8)|сол=1993|саҳифа=3—13}}</ref>. Маскангоҳи бостонии Пуэрто Ормига ({{Lang-es|Puerto Hormiga}}) ба давраи архаикии амрикоӣ (8–2 ҳазорсола то милод) мансуб аст. Ҳамчунин маълумот мавҷуд аст, ки минтақаҳои Эл-Абра ва Текендама дар вилояти [[Кундинамарка]] низ маскун будаанд. Намунаи қадимтарин кошӣ дар Колумбия дар маҳаллаи Сан Хасинто ({{Lang-es|San Jacinto}}) ёфт шудааст ва ба 5–4 ҳазорсола то милод тааллуқ дорад<ref>{{Китоб|муаллиф=John W. Hoopes|унвон=Ford Revisited: A Critical Review of the Chronology and Relationships of the Earliest Ceramic Complexes in the New World, 6000-1500 B.C.|нашр=Journal of World Prehistory. 8 (1)|сол=1994|саҳифа=1—49}}</ref>. Аҳолии бумӣ дар ҳудуди имрӯзаи Колумбия тақрибан аз 12,5 ҳазорсола то милод зиндагӣ мекунад. Қабилаҳои кӯчманчиёни шикорчӣ ва ҷамъовар аз маҳаллаҳои [[Эл-Абра]], Тибито ва Текендама, воқеъ дар наздикии Боготаи имрӯза, бо ҳамдигар ва бо қабилаҳои дигар дар водии дарёи Магдалена тиҷорат мекарданд<ref>{{Мақола|муаллиф=Van der Hammen, T; Correal, G|унвон=Prehistoric man on the Sabana de Bogotá: data for an ecological prehistory|нашр=Paleography, Paleoclimatology, Paleoecology|сол=1978|ҷилди=8|саҳифа=179—190}}</ref>. Байни 5 ва 1 ҳазорсола то милод ҷомеаи кишоварзӣ ба вуҷуд омад: қабилаҳои кӯчӣ ба таъсиси маскангоҳҳои доимӣ пардохтанд, кошӣ пайдо шуд. Аз оғози давраи мо дар қаламрави имрӯзаи Колумбия қабилаҳои ҳиндуҳо (карибҳо, аравақҳо, чибчаҳо) зиндагӣ мекарданд, ки дар миёни онҳо [[Чибча (тамаддун)|чибчаҳо]] бартарӣ доштанд. Дар дохили чибчаҳо ду анъанаи фарҳангӣ мутафовит [[тайрона]] ва [[Муискаҳо|муиска]] вуҷуд доштанд. Дар оғози ҳазораи якуми то милод гурӯҳҳои ҳиндиҳо, аз ҷумла намояндагони халқҳои [[Чибча (тамаддун)|муиска]], [[Кимбая (фарҳанг)|кимбайя]] ва [[тайрона]] ба низоми сиёсӣ — касикасгос ({{lang-es|cacicazgos}}) гузаштанд, ки сохтори пирамидалии ҳокимиятро таҳти роҳбарии касикҳо ифода мекард. Намояндагони қавми муиска асосан дар қаламрави муосири департаменти [[Бояка]] ва доманакӯҳи баландкӯҳи [[Кундинамарка]] зиндагӣ мекарданд, ки дар он ҷо онҳо [[Иттиҳоди муискаҳо]]<nowiki/>ро ташкил карданд. Онҳо ба кишти ҷуворимакка, картошка, киноа ва пахта машғул шуда, инчунин бо тилло, замруд, кулолгарии дастӣ ва намаки сангин бо халқҳои ҳамсоя савдо мекарданд. Ҷомеаи муискаҳо барои он замонҳо хеле тараққикарда ба ҳисоб мерафт ва яке аз тамаддунҳои пешрафта дар Амрикои Ҷанубӣ (пас аз [[Майя (тамаддун)|майя]] ва [[Империяи инкҳо|инкҳо]]) буд. Муискаҳо ҷавоҳиротро аз тилло ва хӯлаи тилло бо мис месохтанд; табақчаҳои тиллоӣ ҳамчун эквиваленти пулӣ истифода мешуданд. Муискаҳо Худои Офтобро ҳамчун манбаи ҳосилхезӣ мепарастиданд ва барои ӯ ҳайвонотро қурбонӣ меоварданд. Намояндагони қавми тайрона дар шимоли Колумбия, дар кӯҳсори [[Серра-Невада-де-Санта-Марта]] зиндагӣ мекарданд, дар ҳоле ки қавми кимбайя дар қаламравҳои наздики дарёи [[Каука (дарё)|Каука]] муқимӣ буданд<ref>{{Китоб|муаллиф=Álvaro Chaves Mendoza, Alvaro Chaves, Jorge Morales Gómez|унвон=Los indios de Colombia|ҷой=|нашркунанда=Editorial Abya Yala|сол=1995|саҳифаҳо=|саҳифаҳоро=349|isbn=9978041699|isbn2=}}</ref>. Аксари халқҳо деҳқон буданд, аммо сохтори иҷтимоии ҷамоаҳо фарқияти зиёд дошт: масалан, қавми [[Карибҳо (гурӯҳи халқҳо)|карибҳо]] дар ҳолати ҷанги доимӣ зиндагӣ мекарданд, дар ҳоле ки дигарон осоиштар зиндагӣ мекарданд<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/historia/hicol/hico3.htm|title=Los Pueblos Indígenas del Territorio Colombiano &#124; banrepcultural.org|author=Langebaek Rueda, Carl Henrik, pr, Melo, Jorge Orlando, 1942-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109083852/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/historia/hicol/hico3.htm|url-status=live}}</ref>. Ҳамчунин ҷанубу ғарби кишварро [[Империяи инкҳо]] ишғол карда буданд<ref>{{Мақола|муаллиф=Ana María Groot de Mahecha|унвон=Intento de delimitación del territorio de los grupos étnicos Pastos y Quillacingas en el altiplaño Nariñense|пайванд=https://publicaciones.banrepcultural.org/index.php/fian/article/view/5130|забон=es|нашрия=Boletín de arqueología de la Fian|сол=1988|ҷилд=3|шумора=3|саҳифаҳо=3–31|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022822/https://publicaciones.banrepcultural.org/index.php/fian/article/view/5130}}</ref>. === Истеъмори испаниҳо === [[Акс:Cabo_de_la_Vela,_Colombia.jpg|мини|[[Вела (қулла)|Қуллаи Вела]], яке аз аввалин ҷойҳо дар Амрикои Ҷанубӣ, ки аврупоиҳо ба он ҷо омаданд]] Испании [[конкистадор]] [[Охеда, Алонсо де|Алонсо де Охеда]], ки қаблан бо [[Колумб, Христофор|Христофор Колумб]] сафар карда буд, соли 1499 ба нимҷазираи [[Гуахира (нимҷазира)|Гуахира]] расид<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/marzo1992/marzo3.htm|title=La primera visión de las costas colombianas &#124; banrepcultural.org|author=del Castillo Mathieu, Nicolás|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114225829/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/marzo1992/marzo3.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/o/ojeda.htm|title=Biografia de Alonso de Ojeda|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705072010/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/o/ojeda.htm|url-status=live}}</ref>. Аз аввали асри XVI истеъмори Амрикои Ҷанубӣ аз ҷониби испаниҳо оғоз ёфт, ки дар баробари он қаламрави имрӯзаи Колумбия низ дохил мешуд. Аввалин колонияҳои испаниҳо дар соҳили [[Баҳри Кариб|Кариб]] ба вуҷуд омаданд, ки онҳоро кошифони испанӣ таҳти роҳбарии [[Родриго де Бастидас]] соли 1500 аввалин бор омӯхтанд<ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/bastidas.htm|title=Biografia de Rodrigo de Bastidas|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509165520/http://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/bastidas.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1502 [[Христофор Колумб]] ба ҳавзаи [[Кариб]] омад<ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/colon_cristobal.htm|title=Biografia de Cristóbal Colón|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705080948/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/c/colon_cristobal.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1508 [[Васко Нунес де Балбоа]] қаламрави халиҷи [[Ураба]]<nowiki/>ро омӯхт ва соли 1510 аввалин шаҳр дар қитъа — [[Санта-Мария-ла-Антигуа дел Дарен]]<nowiki/>ро бунёд кард<ref>{{cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/balboa.htm|title=Biografia de Vasco Núñez de Balboa|publisher=www.biografiasyvidas.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705071936/https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/balboa.htm|url-status=live}}</ref>. Баъди чанде дигар шаҳрҳо низ бунёд шуданд— [[Санта-Марта|Санта Марта]] соли 1525 ва [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] соли 1533<ref>{{Китоб|муаллиф=Trinidad Miranda Vázquez|унвон=La gobernación de Santa Marta (1570-1670)|ссылка=https://books.google.ru/books?id=m5zI94b6u_4C&lpg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1976|саҳифаҳо=252|isbn=9788400042769|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030052/https://books.google.ru/books?id=m5zI94b6u_4C&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref><ref>{{Китоб|муаллиф=María del Carmen Borrego Plá|унвон=Cartagena de Indias en el siglo XVI|ссылка=https://books.google.ru/books?id=hV-bQJo8wOIC&lpg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1983|саҳифаҳо=600|isbn=9788400054403|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030235/https://books.google.ru/books?id=hV-bQJo8wOIC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Соли 1536 [[Гонсало Хименес де Кесада]] бо 500 нафар экспедитсияро ба умқи қитъа роҳбарӣ намуд. Ӯ заминҳое, ки аз онҳо мегузашт, масеҳӣ карда, баъдан онҳоро подшоҳии [[Нав Гренада]] номид. Дар моҳи августи соли 1538 ӯ пойтахтро дар наздикии аҳолинишини [[Муиска|муискоҳо]] бо номи Баката бунёд карда, онро Санта Фе номид. Баъдан шаҳр бо номи Санта Фе де Богота маъруф гашт<ref>{{Книга|автор=John Michael Francis|заглавие=Invading Colombia: Spanish Accounts of the Gonzalo Jiménez de Quesada Expedition of Conquest|ссылка=https://books.google.ru/books?id=P1DEFqZ6c5QC&lpg=PP1&redir_esc=y|издательство=Penn State Press|год=2007|страниц=150|isbn=0271029366|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022826/https://books.google.ru/books?id=P1DEFqZ6c5QC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Ҳамзамон, ду конкистадори дигар низ сафарҳои муҳим ба умқи Амрикои Ҷанубӣ анҷом доданд. [[Себастиан де Белалькасар]], ки бо забти шаҳри муҳим барои [[Империяи инкҳо|Империяи Инкҳо]] — [[Кито]] маъруф аст, ба шимоли қитъа сафар карда, шаҳрҳои [[Кали (шаҳр)|Кали]]<nowiki/>ро соли 1536 ва [[Попаян (шаҳр)|Попаян]]<nowiki/>ро соли 1537 бунёд кард<ref>{{Книга|автор=Silvia Padilla Altamirano, María Luisa López Arellano, Adolfo Luis González Rodríguez|заглавие=La encomienda en Popayán: (tres estudios|ссылка=https://books.google.ru/books?id=785fTqvsPSEC&lpg=PP1&redir_esc=y|издательство=Editorial CSIC - CSIC Press|год=1977|страниц=432|isbn=9788400036126|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107025908/https://books.google.ru/books?id=785fTqvsPSEC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Аз соли 1536 то 1539 конкистадори олмонӣ [[Николаус Федерман]] водии дарёи [[Ориноко (дарё)|Ориноко]]<nowiki/>ро гузашта, аз [[Кордилераи Шарқӣ (Колумбия)|Кордилераи Шарқӣ]] дар ҷустуҷӯи «шаҳри тиллоӣ» [[Элдорадо]] рафт<ref>{{Книга|автор=Massimo Livi Bacci|заглавие=El dorado en el pantano|ссылка=https://books.google.ru/books?id=tMEp1OPtF7QC&lpg=PP1&redir_esc=y|издательство=Marcial Pons Historia|год=2012|страниц=181|isbn=9788492820658|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030551/https://books.google.ru/books?id=tMEp1OPtF7QC&lpg=PP1&redir_esc=y}}</ref>. Афсонаи «шаҳри тиллоӣ» нақши калидӣ дар ҳавасмандии испаниҳо ва дигар аврупоиён барои кашфи заминҳои Гренадаи Нав дар асрҳои XVI ва XVII бозидааст<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/archaeology-and-history/archaeology/el-dorado/|title=The Gilded Legend of El Dorado|date=2017-01-21|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107055125/https://www.nationalgeographic.com/archaeology-and-history/archaeology/el-dorado/|url-status=live}}</ref>. Конкистадорҳо аксаран бо қабилаҳое, ки бо ҳам душман буданд, иттифоқ мебастанд. Дар оянда ҳамин ҳампаймонҳои аҳолии бумӣ нақши ҳалкунанда дар тасарруф ва нигоҳдории ҳокимияти Испания дар қаламравҳои ишғолшуда бозиданд<ref>{{cite web|url=http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/|title=La Conquista del Nuevo Reino de Granada: la interpretación de los siete mitos (III)|website=QueAprendemosHoy.com|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2020-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200209181225/http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/|url-status=live|accessdate=2025-10-03|archivedate=2020-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200209181225/http://queaprendemoshoy.com/la-conquista-del-nuevo-reino-de-granada-la-interpretacion-de-los-siete-mitos-iii/}}</ref>. Шумораи аҳолии бумӣ на он қадар аз ҷангҳои истило, балки бештар аз бемориҳои сирояти авруосиёӣ, ки муқовимати масуниятӣ надоштанд, мисли [[Обила]] ба шиддат коҳиш ёфт. Баробари хатаре, ки заминҳои нав хароб монанд, тоҷгузории Испания ҳуқуқи моликиятро ба ҳамаи хоҳишмандон барои колонизатсия таъсиси хоҷагиҳои бузург ва соҳиби конҳо шудан медод<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/economia/histecon/histecon2a.htm|title=Capítulo 1: La Formación de la Economía Colonial (1500-1740) &#124; banrepcultural.org|author=Avella, Mauricio, Bejarano Avila, Jesús Antonio, 1946-1999, Bernal, Joaquín, Colmenares, Germán, Errázuri, María, Melo, Jorge Orlando|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-30|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109160412/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/economia/histecon/histecon2a.htm|url-status=live}}</ref>. Дар асри XVI, баҳрнавардӣ ва дигар илмҳои марбут ба киштиронӣ дар Испания ба авҷи тараққиёт расиданд, бахусус ба шарофати фаъолияти [[Каса-де-Контратасон]]. Ин ба Испания бартарии бузург барои густариши нуфуз дар Амрикои Ҷанубӣ ва Марказиро эҳдо кард<ref>{{Книга|автор=Domingo, M. C.|заглавие=Alonso de Santa Cruz, cartógrafo y fabricante de instrumentos náuticos de la Casa de Contratación.|ответственный=|издание=Revista complutense de historia de América, (30)|место=|издательство=|год=2004|страницы=7—40|страниц=|isbn=|isbn2=}}</ref>. === Давраи истеъморӣ === [[Акс:1500_map_by_Juan_de_la_Cosa-North_up.jpg|мини|[[Харитаи Хуан де ла Коса]]. Қадимтарин харитаи Дунёи Нав (1500)]] [[Акс:Plaza_Central_o_Plaza_Principal—_Villa_de_Leyva,_Boyacá,_Colombia.jpg|чап|мини|[[Вилла-де-Лейва]]]] Соли 1549 [[Нав Гренада]] мақоми [[Аудиенсияи шоҳона|аудиенсия]] гирифт. Соли 1542 қаламравҳои Гренадаи Нав ҳамроҳи дигар дороиҳои Испания дар Амрикои Ҷанубӣ ба ҳайати [[Витсе-подшоҳии Перу|Вице-шоҳигарии Перу]] бо пойтахташ дар [[Лима]] дохил шуданд<ref>{{Китоб|муаллиф=John Huxtable Elliott|унвон=Empires of the Atlantic World: Britain and Spain in America, 1492-1830|ссылка=https://books.google.ru/books?id=Q6ucuphGA3YC&lpg=PP1&hl=es&pg=PA124&redir_esc=y|нашркунанда=Yale University Press|сол=2007|саҳифаҳо=569|isbn=030012399X|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024359/https://books.google.ru/books?id=Q6ucuphGA3YC&lpg=PP1&hl=es&pg=PA124&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Соли 1547 Гренадаи Нав ба генерал-капитанӣ бо мақоми намояндатар табдил ёфт. Соли 1549 он мақоми [[аудиенсияи шоҳона]] гирифт, ки дар [[Санта-Фе-де-Богота]] ҷойгир буд ва дар он вақт вилоятҳои [[Санта-Марта]], Рио де Сан Хуан, Попаян, Гуаяна ва Картахена шомил буданд. Аммо қарорҳои муҳим то ҳол дар [[шӯрои ҳиндуҳо]] дар Испания қабул мешуданд<ref>{{Китоб|муаллиф=Julián Bautista Ruiz Rivera|унвон=Encomienda y mita en Nueva Granada en el siglo XVII|ссылка=https://books.google.ru/books?id=5R0dPbOImsUC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Editorial CSIC - CSIC Press|сол=1975|саҳифаҳо=520|isbn=9788400041762|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107011637/https://books.google.ru/books?id=5R0dPbOImsUC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Дар асри XVI аврупоиҳо ғуломонро аз Африка меоварданд. Аммо Испания натавонист [[Фактория|факторияҳо]] дар Африка таъсис диҳад, то ғуломонро мустақиман содир кунад. Аз ин рӯ, Империяи Испания низоми [[Асьенто|асенто]]<nowiki/>ро ҷорӣ намуд — ба тоҷирони кишварҳои дигар (асосан аз Португалия, Фаронса, Англия ва Ҳолланд) иҷозатномаи савдо бо ғуломон дар колонияҳоро медод<ref>{{Китоб|муаллиф=María Cristina Navarrete|унвон=Génesis y desarrollo de la esclavitud en Colombia siglos XVI y XVII|ссылка=https://books.google.ru/books?id=PH_cf27ucZAC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Universidad del Valle|сол=2005|саҳифаҳо=380|isbn=9789586703383|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012155/https://books.google.ru/books?id=PH_cf27ucZAC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{Китоб|муаллиф=Alvaro Gärtner|унвон=Los místeres de las minas: crónica de la colonia europea más grande de Colombia en el siglo XIX, surgida alrededor de las minas de Marmato, Supía y Riosucio|ссылка=https://books.google.ru/books?id=5cUdM30KwxkC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y|нашркунанда=Universidad de Caldas|сол=2005|саҳифаҳо=478|isbn=9789588231426|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107004123/https://books.google.ru/books?id=5cUdM30KwxkC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Ҳамзамон одамоне низ буданд, ки ҳуқуқи инсон ва озодии халқҳои мазлумро ҳимоят мекарданд. Аз ҷумла, аҳолии бумӣ наметавонистанд ба ғуломӣ табдил дода шаванд, зеро онҳо шаҳрвандони ҳуқуқдори Тоҷи Испания ба шумор мерафтанд. Барои ҳифзи онҳо якчанд шакли моликияти замин таъсис ёфт, аз ҷумла ''ресгуардо'' (баъзан «резерватсия» меноманд). Қисми зиёди аҳолии бумии кӯҳистон дар чунин ресгуардоҳо — заминҳое, ки аз ҳукуматҳои колониявӣ гирифта буданд — маскан гирифтанд<ref name="autogenerated2">http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} с. 3</ref>. ''Ресгуардо'' моликияти дастаҷамъонаи ҷамоаи бумӣ ҳисоб мешуд (худи ҷамоа низ «ресгуардо» ном дошт), ва дар дохили он ҳар як ҳинду соҳиби қитъаи замин буд, ки аз он ҳамчун истифодабаранда ҳуқуқ дошт<ref name="autogenerated2" />. Дар сарварии ҷамоаи ресгуардо сардор ва шахсони мансабдори таъйинкардаи ӯ қарор доштанд<ref name="autogenerated2" />. Соли 1717 [[Витсе пошоҳии Гренадаи нав]] таъсис ёфт, аммо баъдан барои муддате аз байн рафт ва танҳо соли 1739 дубора барқарор карда шуд. Пойтахти он [[Богота]] буд. Ба ҳайати витсе пошоҳӣ баъзе вилоятҳои шимолу ғарбӣ дохил карда шуданд, ки қаблан ба [[Витсе пошоҳии Испанияи нав]] ё [[Витсе пошоҳии Перу]] мансуб буданд — асосан қаламравҳои [[Венесуэла]], [[Эквадор]] ва [[Панама]]. [[Богота]] ба яке аз марказҳои асосии идории Испания дар Дунёи Нав табдил ёфт, ҳамсаф бо [[Лима]] ва [[Мехико]], гарчанде аз рӯи баъзе нишондиҳандаҳои иқтисодӣ аз онҳо ақиб мемонд. Баъди он ки [[Англия]] соли 1739 ба Испания ҷанг эълон кард, [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] ба ҳадафи асосии нерӯҳои низомии Британия табдил ёфт, вале нақшаҳои онҳо баъди пирӯзии Испания дар [[Ҷанги барои гӯши Ҷенкинс]] ноком монданд. Дар рақобат бо Англия барои нуфуз дар [[Ҳиндустони Ғарбӣ|ҳавзаи Кариб]], тибқи натиҷаҳои ҷанг, испаниҳо ин минтақаҳоро то давраи [[Ҷанги ҳафтсола]] таҳти назорат нигоҳ доштанд<ref>{{Китоб|муаллиф=Jorge Cerdá Crespo|унвон=Conflictos coloniales: la guerra de los nueve años 1739-1748|ссылка=https://books.google.ru/books?id=iHc5HlQpmmUC&lpg=PA3&hl=es&pg=PA3&redir_esc=y|нашркунанда=Universidad de Alicante|сол=2010|саҳифаҳо=293|isbn=9788497171274|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024348/https://books.google.ru/books?id=iHc5HlQpmmUC&lpg=PA3&hl=es&pg=PA3&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.nationalgeographic.com/2015/11/151102-colombia-shipwreck-cartagena-battle-1700s/|title=Did This Spanish Shipwreck Change the Course of History?|date=2015-11-02|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107005727/https://news.nationalgeographic.com/2015/11/151102-colombia-shipwreck-cartagena-battle-1700s/|url-status=live}}</ref>. [[Мутис, Хосе Селестино|Хосе Селестино Мутис]] — рӯҳонӣ, [[Ботаника|ботаник]] ва [[риёзидон]] — аз ҷониби витсе пошоҳи Антонио Кабалеро ва Гонгора ба Гренадаи нав фиристода шуд, то табиати онро таҳқиқ намояд. Соли 1783 [[Экспедитсияи ботаникии шоҳона ба Гренадаи нав|Экспедитсияи ботаникии подшоҳӣ ба Гренадаи нав]] оғоз ёфт, ки дар ҷараёни он наботот ва ҳайвоноти минтақаро тасниф карданд. Соли 1803 бошад, дар [[Богота]] аввалин расадхона таъсис дода шуд<ref>{{Cite news|title=Цикл лекций профессора Хосе Антонио Амайя «Хосе Селестино Мутис (1732-1808) и его книга «Флора Боготы» в испанском вице-королевстве Новая Гранада в эпоху просвещения»|url=https://www.old.ilaran.ru/pdf/2015/Ciclo-de-conferencias-Amaya-rus.pdf|website=ИЛА РАН|date=2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://elviajero.elpais.com/elviajero/2014/09/16/actualidad/1410866749_685411.html|title=El primer observatorio de América {{!}} El Viajero {{!}} EL PAÍS|website=web.archive.org|date=2021-06-13|access-date=2024-09-13|archive-date=2021-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613000259/https://elviajero.elpais.com/elviajero/2014/09/16/actualidad/1410866749_685411.html|url-status=bot: unknown}}</ref>. === Мубориза барои истиқлол === {{Мақолаи асосӣ|Эълони истиқлоли Колумбия}} [[Акс:Bolívar_en_Carabobo.jpg|чап|мини|[[Симон Боливар]], мубориз барои истиқлоли колонияҳои испанӣ дар Амрикои Лотинӣ]] Аз оғози давраи колонизатсия якчанд ҳаракатҳои шӯришӣ алайҳи истилогарони испанӣ ба амал омаданд, аммо бештари онҳо саркӯб ё тазъиф шуданд ва натавонистанд вазъро дар кишвар тағйир диҳанд. Ҳаракати охирини [[Эълони истиқлоли Колумбия|мубориза барои истиқлол]] тақрибан соли 1810 ба вуҷуд омад — пас аз эълони истиқлоли [[Сан-Доминго]] соли 1804, ки ба роҳбари шӯриш — [[Симон Боливар]] кумак кард, инчунин барои истиқлол [[Франсиско де Паула Сантандер]] нақши ҳалкунандаро дар мубориза бозида аст<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/socorro.htm|title=LA INDEPENDENCIA DEL SOCORRO EN LA GÉNESIS DE LA EMANCIPACIÓN COLOMBIANA. &#124; banrepcultural.org|author=Rodriguez Gómez, Juan Camilo|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110174547/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/socorro.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Мақола|муаллиф=Daniel Gutiérrez Ardila|унвон=Colombia y Haití: historia de un desencuentro (1819-1831)|пайванд=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S0186-03482011000300003&lng=es&nrm=iso&tlng=en|нашрия=Secuencia|сол=December 2011|шумора=81|саҳифаҳо=67–93|issn=0186-0348|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107064359/http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S0186-03482011000300003&lng=es&nrm=iso&tlng=en}}</ref>. Ҳаракатро [[Антонио Нарино]] оғоз намуд, ки бар зидди марказгароии Испания эътироз карда, шӯришгаронро алайҳи ҳокимияти он роҳбарӣ мекард. [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] моҳи ноябри соли 1811 эълони истиқлол кард<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/caribe.htm|title=LA INDEPENDENCIA DEL CARIBE COLOMBIANO 1810-1821 &#124; banrepcultural.org|author=Sourdis Nájera, Adelaida|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109105253/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/febrero2010/caribe.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1811 [[Иёлоти Муттаҳидаи Гренадаи нав]] эълон гардид, ки роҳбарии онро [[Торрес Тенорио, Камило|Камило Торрес Тенорио]] ба уҳда дошт<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/88606|title=CONFEDERACIÓN DE LAS PROVINCIAS UNIDAS DE LA NUEVA GRANADA &#124; banrepcultural.org|author=Martínez Garnica, Armandao|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624131937/http://www.banrepcultural.org/node/88606|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_|title=Acta de Federación de las Provincias Unidas de la Nueva Granada, 27 de Noviembre de 1811 &#124; Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|author=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|publisher=www.cervantesvirtual.com|lang=es|access-date=2017-10-31|archive-date=2017-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625133814/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_|url-status=live|accessdate=2025-10-04|archivedate=2017-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170625133814/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor-din/acta-de-federacion-de-las-provincias-unidas-de-la-nueva-granada-27-de-noviembre-de-1811--0/html/008e5574-82b2-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_}}</ref>. Мухолифати ду ҷараёни идеологӣ миёни ватандӯстон — федерализм ва марказгароӣ — ба ноустувории вазъи сиёсӣ дар кишвар овард. Баъди анҷоми [[Ҷангҳои Наполеон]] шоҳ [[Фердинанд VII]] қарор дод, ки барои бозпас гирифтани назорати шимоли Амрикои Ҷанубӣ нерӯҳои низомӣ фиристад. Мақоми витсе подшоҳии [[Гренадаи нав]] барқарор карда шуд, ки таҳти фармони [[Самано-и-Урибарри, Хуан Хосе де|Хуан Самано]] қарор дошт; режими ӯ онҳое, ки дар шӯришҳои ватандӯстона ширкат доштанд, муҷоҷзоти саъхт дод<ref>{{cite web|url=http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html|title=Capitulos|author=Carlos Andrés Loaiza Osorio|publisher=docencia.udea.edu.co|access-date=2017-10-31|archive-date=2016-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027064057/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html|url-status=live|accessdate=2025-10-04|archivedate=2016-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027064057/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/morillo.html}}</ref>. Ин саркӯбгариҳо мавҷи нави шӯришҳоро ба вуҷуд оварданд, ки онро ватандӯсти венесуэлӣ [[Симон Боливар]] роҳбарӣ мекард. Бо заъфи дохилии Испания, ин ҳаракат нақши ҳалкунанда дар эълони истиқлоли ниҳоӣ соли 1819 бозид<ref>{{Китоб|муаллиф=Javier Ocampo López|унвон=Historia ilustrada de Colombia|ссылка=https://books.google.ru/books?id=XzgpwLiJs5gC&lpg=PA1&pg=PA1&redir_esc=y|нашркунанда=Plaza y Janes Editores Colombia s.a.|сол=2006|саҳифаҳо=206|isbn=9789581403707|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107031822/https://books.google.ru/books?id=XzgpwLiJs5gC&lpg=PA1&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Муқовимати испанигароён соли 1822 дар [[Колумбия]] ва соли 1823 дар [[Венесуэла]] пурра аз байн бурда шуд<ref>{{Мақола|муаллиф=Jairo Gutiérrez Ramos|унвон=La Constitución de Cádiz en la Provincia de Pasto, Virreinato de Nueva Granada, 1812-1822|пайванд=http://revistadeindias.revistas.csic.es/index.php/revistadeindias/article/view/640|забон=es|нашрия=Revista de Indias|сол=2008-04-30|ҷилди=68|шумора=242|саҳифаҳо=207–224|issn=1988-3188|archive-date=2019-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508102302/http://revistadeindias.revistas.csic.es/index.php/revistadeindias/article/view/640}}</ref>. === Асри аввалини истиқлол === Қаламрави Гренадаи нав собиқ ба [[Колумбияи Бузург|Ҷумҳурии Колумбия]] (1819—1831) табдил ёфт, ки ба он заминҳои имрӯзаи [[Колумбия]], [[Панама]], [[Эквадор]], [[Венесуэла]], қисматҳое аз [[Гаяна]] ва [[Бразилия]] ва шимоли дарёи [[Маранон|Мараньон]] дохил мешуданд<ref>{{Китоб|муаллиф=Alexander Walker|унвон=Colombia, relación geográfica, topográfica, agrícola, comercial y política de este país: Adaptada para todo lector en general y para el comerciante y colono en particular|ссылка=https://books.google.ru/books?id=uVZsAAAAMAAJ&pg=PR1&redir_esc=y|нашркунанда=Banco de la República|сол=1822|саҳифаҳо=566|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107020507/https://books.google.ru/books?id=uVZsAAAAMAAJ&pg=PR1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Конгресси Кукут соли 1821 конститутсияи ҷумҳуриро барои давлати тозатаъсис қабул кард. [[Симон Боливар]] аввалин президенти Колумбия ва [[Франсиско де Паула Сантандер]] — аввалин ноиби президент гардиданд<ref>{{cite web|url=http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/laconstitucion.html|title=Capitulos|author=Carlos Andrés Loaiza Osorio|publisher=docencia.udea.edu.co|access-date=2017-11-04|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025729/http://docencia.udea.edu.co/regionalizacion/irs-406/contenido/laconstitucion.html|url-status=live}}</ref>. Аммо вазъи ҷумҳурии нав бо сабаби ихтилофҳои сиёсӣ ва марзӣ ноустувор буд ва соли 1830 се кишвар аз ҳайати он хориҷ шуданд — [[Ҷумҳурии Гренадаи нав|Гренадаи нав]], [[Эквадор]] ва [[Венесуэла]]. Соли 1860 [[Ҷанги шаҳрвандии Колумбия (1860—1862)]] оғоз ёфт, ки ду сол идома ёфта, бо таъсиси [[Иёлоти Муттахидаи Колумбия]] соли 1863 анҷом ёфт. Ин давлат то соли 1886 вуҷуд дошт, ки дар он ҷумҳурӣ ба таври ниҳоӣ бо номи [[Колумбия|Ҷумҳурии Колумбия]] ташаккул ёфт. Дар кишвар ихтилофҳои дохилӣ байни ҳизбҳо идома доштанд, ки аксар вақт ба ҷангҳои хунин меоварданд. Аз ҳама бузургтарини онҳо [[Ҷанги ҳазоррӯза]] (1899—1902) буд, ки дар натиҷаи он [[Панама]] аз Колумбия ҷудо шуд. [[Колумбия]] аввалин давлати дорои ҳукумати конститутсионӣ дар [[Амрикои Ҷанубӣ]] буд. [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либералӣ]] ва [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]], ки мутаносибан солҳои 1848 ва 1849 таъсис ёфтанд, куҳантарин ҳизбҳои сиёсии боқимонда дар қораи Амрико ба шумор мераванд<ref>{{Китоб|муаллиф=Juan Fernando Londoño|унвон=Partidos políticos y think tanks en Colombia|нашркунанда=|сол=2009|саҳифаҳо=127—156}}</ref>. Соли 1851 дар кишвар [[ғуломдорӣ]] пурра бекор карда шуд<ref>{{Мақола|муаллиф=Eduardo Restrepo|унвон=Argumentos abolicionistas en Colombia|пайванд=http://revistas.unisinos.br/index.php/historia/article/view/6183|забон=pt|нашрия=História Unisinos|сол=2006|ҷилди=10|шумора=3|саҳифаҳо=293–306|issn=2236-1782|doi=10.4013/6183|archive-date=2017-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708173736/http://revistas.unisinos.br/index.php/historia/article/view/6183}}</ref>. === Замони муосир === [[Акс:Tratado_de_Paz_del_Wisconsin.jpg|мини|Имзои созишномаи сулҳ дар киштии ҷангии «Висконсин», соли 1902]] Дар оғози асри XX [[Колумбия]] дар ҳолати ҷанги шаҳрвандӣ ворид шуд. Дар натиҷаи ин ҷанг, инчунин муфлисшавии кишвар ва манфиатҳои иқтисодии [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]], [[Ҷудо шудани Панама аз Колумбия|Панама аз ҳайати ҷумҳурӣ]] соли 1903 хориҷ гардид<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/junio2004/panama%20ultimo.htm|title=Panamá: el último año &#124; banrepcultural.org|author=Santos Molano, Enrique|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009021454/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/junio2004/panama%20ultimo.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/86421|title=Separación de Panamá: la historia desconocida &#124; banrepcultural.org|author=Beluche, Olmedo|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2018-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116174922/http://www.banrepcultural.org/node/86421|url-status=live}}</ref>. Пас аз анҷоми ҷанг [[Рафаэл Рейес Прието|Рафаэл Рейес]] (1904—1909) президенти кишвар интихоб шуд. Ӯ [[Конгресс|Конгрессро]] пароканда карда, ба ҷои он [[Маҷлиси муассисон|Маҷлиси муассисонро]] таъсис дод, ки ба он ваколатҳои [[Диктатор|диктаторона]] дода шуданд<ref>{{cite web|url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-880823|title=RAFAEL REYES PRIETO 1849 - 1921|author=Casa Editorial El Tiempo|publisher=El Tiempo|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107021611/http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-880823|url-status=live}}</ref>. Дар давраи ҳукмронии Рейес дар кишвар тартибот барқарор гардид, иқтисод устувор шуд, раванди саноатигардонӣ ва муосирсозии давлат оғоз ёфт<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/32492|title=Rafael Reyes &#124; banrepcultural.org|author=Mayor Mora, Alberto, 1945-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012803/http://www.banrepcultural.org/node/32492|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/julio2004/quinquenio.htm|title=El quinquenio de la modernización &#124; banrepcultural.org|author=Santos Molano, Enrique, 1942-|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-04|archive-date=2017-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109053333/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/julio2004/quinquenio.htm|url-status=live}}</ref>. Соли 1921, ҳафт сол пас аз анҷоми сохтмони канал, [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ба [[Колумбия]] 25 миллион [[доллари ИМА]] ҳамчун [[ҷубронпулӣ]] пардохт кард ва дахолати [[Рузвелт, Теодор|Теодор Рузвелт]]<nowiki/>ро дар ҷудо шудани [[Панама]] эътироф кард. Дар посух, Колумбия истиқлоли Панамаро расман пазируфт<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/node/86422|title=El tratado Urrutia - Thomson &#124; banrepcultural.org|author=Morales De Gómez, Teresa|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-11-13|archive-date=2017-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115020147/http://www.banrepcultural.org/node/86422|url-status=live}}</ref>. Соли 1930 ҳукмронии [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|ҳизби муҳофизакор]] ба поён расид; барои аввалин бор аз соли 1886 [[Ҳизби либералии Колумбия|либералҳо]] пирӯз шуданд. Бо сари қудрат омадани [[Энрике Олайя Эррера]] (1930—1934) даврае оғоз ёфт, ки таърихшиносон онро «Ҷумҳурии либералӣ» меноманд, зеро либералҳо аз соли 1930 то 1946 пайваста кишварро идора мекарданд. Дере нагузашта ин давраи субот ба низои хунин кашида шуд, ки аз охири солҳои 1940 оғоз шуда, то соли 1958 идома ёфт ва бо номи [[Ла Виоленсия]] маъруф аст. Сабаби асосӣ ихтилофоти байни ду ҳизби сиёсӣ буд ва ангезандаи он — қатли номзади президентӣ аз ҳизби либерал [[Хорхе Элесер Гайтан]] рӯзи 9 апрели соли 1948 гардид. Пас аз қатл ошӯбҳои оммавӣ сар заданд, ки бо номи [[Боготасо]] маъруфанд; онҳо тамоми кишварро фаро гирифтанд ва ҷони тақрибан 300 ҳазор колумбиягиро гирифтанд<ref>{{БРЭ|ссылка=https://old.bigenc.ru/world_history/text/1869059|автор=Н. С. Иванов|статья=«БОГОТАСО»|том=3|страницы=663|архив=https://web.archive.org/web/20171114040422/https://bigenc.ru/world_history/text/1869059|архив дата=2017-11-14}}</ref>. Соли 1950, баъди интихоб шудани [[Лауреано Гомес Кастро|Лауреано Гомес]] президент, Колумбия ба [[Ҷанги Корея]] пайваст ва ягона кишвари Амрикои Лотинӣ шуд, ки дар он ҷанг ҳамчун иттифоқчии ИМА ширкат дошт. Ҷангҷӯёни колумбиявӣ махсусан дар [[Ҷанги Олд Балди]] муқовимати шадид нишон доданд. Аз соли 1964 то соли 2016 дар [[Колумбия]] [[Ҷанги шаҳрвандии Колумбия (1964—2016)|ҷанги шаҳрвандӣ байни ҳукумат ва шуришгарони коммунист]] (бо дастгирии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]) идома дошт. Қувваҳои асосие, ки бар зидди [[Ҳизбҳои ростгаро|ростгароён]] ҷангиданд, [[Қувваҳои мусаллаҳи инқилобии Колумбия — Артиши халқӣ]] (ФАРК) ва [[Артиши озодии миллӣ (Колумбия)|Артиши озодии миллӣ]] (АНО) буданд<ref name=":0">{{cite web|url=http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/|title=Колумбия: партизаны не сдаются|author=Иван Коновалов|date=2010-02-01|lang=ru|access-date=2018-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929191948/http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/|archive-date=2015-09-29|url-status=dead|accessdate=2025-10-07|archivedate=2015-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150929191948/http://conjuncture.ru/colombia_01-02-2012/}}</ref>. Дар ҷанг инчунин гурӯҳҳои [[Ултраростгаро|ултраростгарои]] мусаллаҳ («парамилитарес») ширкат доштанд. Аз ҳама бузургтарини онҳо [[Қувваҳои муттаҳидаи худмудофиаи Колумбия]] (AUC) буданд, ки бо дастгирии давлат ва заминдорони бузурги чорводор («ганадерос») моҳи апрели соли 1997 таъсис ёфтанд, то бо партизанҳои марксист мубориза баранд. Баъзан онҳо якҷо бо қувваҳои мусаллаҳи расмии Колумбия меҷангиданд. Дар аввали соли 2006 ин гурӯҳҳо ҳамчун ташкилоти террористӣ эътироф гардида, фаъолияти худро қатъ карданд. Соли 2016 байни ФАРК ва ҳукумат созишномаи [[оташбас]] имзо шуд<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2016/09/colombia-farc-sign-historic-pact-52-year-war-160926211928052.html|title=Colombia and FARC sign historic pact ending 52-year war|publisher=www.aljazeera.com|lang=en|access-date=2017-11-13|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114040215/http://www.aljazeera.com/news/2016/09/colombia-farc-sign-historic-pact-52-year-war-160926211928052.html|url-status=live}}</ref>. 1 сентябри соли 2017 тақрибан 1200 вакили анҷумани ФАРК дар [[Богота]] барои табдил додани ин ҳаракат ба ҳизби сиёсӣ раъй доданд. Дар охири моҳи августи соли 2019 яке аз роҳбарони ФАРК [[Иван Маркес]] дар ҳалқаи чандин нафар дар либоси низомӣ видеои изҳоротӣ нашр кард, ки дар он аз азсаргирии муборизаи мусаллаҳона алайҳи ҳукумат хабар дод. Аксари собиқ ҳамсафонаш Маркесро дастгирӣ накарданд, аммо аъзоёни радикалӣ изҳор доштанд, ки омодаанд бо [[Артиши озодии миллӣ (Колумбия)|Артиши озодии миллӣ]] муттаҳид шаванд. Соли 2022 президенти кишвар номзади коалитсияи чапгарои миёна [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихӣ»]] — [[Петро, Густаво|Густаво Франсиско Петро Уррего]] интихоб гардид, ки 50,44 фоиз овоз гирифт. 3 июни соли 2025 [[Маҷмаи Умумии СММ]] [[Колумбия|Колумбияро]] узви ғайридоимии [[Шӯрои Амнияти СММ]] барои давраи дусолаи аз 1 январи соли 2026 оғозшаванда интихоб намуд<ref>[https://www.america-times.com/general-assembly-elects-bahrain-colombia-democratic-republic-of-the-congo-latvia-liberia-non-permanent-security-council-members-proclaims-11-july-world-horse-day/ «General Assembly Elects Bahrain, Colombia, Democratic Republic of the Congo, Latvia, Liberia Non-Permanent Security Council Members, Proclaims 11 July World Horse Day»] «America Times News» Service, 3 June 2025{{ref-en}}</ref>. == Сиёсат ва ҳукумат == Сарвари давлат ва ҳукумат дар кишвар [[Президент]] аст, ки аз ҷониби мардум ба муддати чаҳор сол интихоб мешавад ва ҳуқуқи интихоб шудан барои давраи дуюмро надорад. [[19 июн|19 июни]] [[соли 2022]] даври дуюми [[Интихоботи президентии Колумбия (2022)|интихоботи президентии навбатӣ]] баргузор гардид, ки дар он номзади коалитсияи чапгарои миёна [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихӣ»]] ва сенатор [[Густаво Петро|Густаво Франсиско Петро Уррего]] бо гирифтани 50,42 фоизи овозҳо пирӯз шуд. Рақиби асосии ӯ — номзади мустақил [[Родолфо Эрнандес|Родолфо Эрнандес Суарес]] — 47,35 фоиз овоз гирифт. [[7 август|7 августи]] соли 2022 Густаво Франсиско Петро Уррего ба вазифаи [[Президенти Колумбия]] ворид гардид<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.ru/news/lastnews/2010/08/08/n_1531076.shtml|title=Дар Колумбия маросими савгандёдкунии президенти нав баргузор шуд|date=2010-08-08|publisher=[[Газета.Ru]]|access-date=2019-11-28|archive-date=2019-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703230033/https://www.gazeta.ru/news/lastnews/2010/08/08/n_1531076.shtml|url-status=live}}</ref>. Ҳукумат аз ҷониби коалитсияи ҳизбҳои асосӣ ташкил шудааст — [[Созишномаи таърихӣ|«Созишномаи таърихии Колумбия метавонад»]], [[Ҳизби сабзҳои Колумбия|Ҳизби сабзҳо]], [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либерал]], [[Ҳизби коммунистии Колумбия|Ҳизби коммунист]], [[Ҳизби иҷтимоии ваҳдати миллӣ|Ҳизби ваҳдати миллӣ]], [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]] ва ҳизби «Тағйироти радикалӣ», инчунин ҳафт ҳизби хурдтаре, ки номзадии Густаво Петроро пуштибонӣ карданд. Парламенти он аз ду палата иборат аст: [[Конгресси Колумбия]] аз [[Сенати Колумбия|Сенат]] (102 курсӣ) ва [[Палатаи намояндагони Колумбия|Палатаи намояндагон]] (166 курсӣ) иборат мебошад. Ҳар ду шӯро аз ҷониби мардум ба муҳлати чаҳор сол интихоб мешаванд. === Ҳизбҳои сиёсӣ === Ҳизбҳои асосӣ (бар асоси натиҷаҳои [[Интихоботи парлумонии Колумбия (2010)|интихоботи моҳи марти соли 2010]]): * [[Ҳизби иҷтимоии ваҳдати миллӣ]] — миёнгаро, 27 сенатор ва 48 намоянда. * [[Ҳизби муҳофизакори Колумбия|Ҳизби муҳофизакор]] — ростгарои миёна, 23 сенатор ва 38 намоянда. * [[Ҳизби либералии Колумбия|Ҳизби либерал]] — чапгарои миёна, 18 сенатор ва 39 намоянда. * [[Ҳизби ҳамгироии миллӣ]] — миёнгаро, 8 сенатор ва 12 намоянда. * [[Тағйироти радикалӣ]] — миёнгаро, 8 сенатор ва 14 намоянда. * [[Қутби демократии алтернативӣ]] — чапгаро, 8 сенатор ва 4 намоянда. * [[Ҳизби сабзҳои Колумбия|Ҳизби сабзҳо]] — чапгарои миёна, 5 сенатор ва 3 намоянда. * [[Ҳаракати мустақили навсозии куллӣ]] — 1 сенатор ва 2 намоянда. Илова бар ин, дар Палатаи намояндагон боз 4 ҳизби дигар бо 1—2 намоянда ҳузур доранд. == Бахшбандии кишварӣ == [[Акс:Colombia, administrative divisions - ru - colored (+box).svg|thumb|right|400px|Тақсимоти маъмурии Колумбия]] '''Тақсимоти маъмурии Колумбия''' мувофиқи [[Конститутсияи Колумбия|Конститутсияи соли 1991]]<ref>http://confinder.richmond.edu/admin/docs/colombia_const2.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110927011859/http://confinder.richmond.edu/admin/docs/colombia_const2.pdf |date=2011-09-27 }} Columbia Constitution 1991</ref> ва тағйироту иловаҳои баъдии он, инчунин қонуни №136 аз [[2 июн]]и соли 1994 муайян шудааст<ref name="Entidades">{{cite web |url=http://www2.igac.gov.co/igac_web/contenidos/plantilla_anclasDocs_cont_contDocs.jsp?idMenu=347|url-status=dead|title=Entidades Territoriales |date=2011-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104104458/http://www2.igac.gov.co/igac_web/contenidos/plantilla_anclasDocs_cont_contDocs.jsp?idMenu=347 |archive-date=2013-11-04 }}</ref>. Се сатҳи асосии тақсимоти маъмурӣ мавҷуд аст. Дар сатҳи аввал — [[Департаментҳои Колумбия|департаментҳо]] ва Округи пойтахти [[Богота]] қарор доранд, сатҳи дуюмро Мунитсипалитетҳо ташкил медиҳанд. Дар баъзе департаментҳо як сатҳи иловагии маъмурӣ вуҷуд дорад, ки вобаста ба минтақа бо номҳои гуногун шинохта мешавад — музофотҳо ё зерминтақаҳо. '''Департаментҳо''' {|class="wikitable" ! № ! Департамент ! Маркази маъмурӣ ! Масоҳат, км² ! Аҳолӣ (2005) ! Зичии аҳолӣ (нафар/км²) |- | 1 | [[Амасонас (Колумбия)|Амасонас]] | [[Летисия]] |align="right"| 109 665 |align="right"| 56 036 |align="right"| 0,51 |- | 2 | [[Антиокия]] | [[Медельин]] |align="right"| 63 612 |align="right"| 5 671 689 |align="right"| 89,16 |- | 3 | [[Араука (департамент)|Араука]] | [[Араука (шаҳр)|Араука]] |align="right"| 23 818 |align="right"| 208 605 |align="right"| 8,76 |- | 4 | [[Атлантико]] | [[Барранкиля]] |align="right"| 3 388 |align="right"| 2 112 128 |align="right"| 623,41 |- | 5 | [[Боливар (департамент)|Боливар]] | [[Картахена (Колумбия)|Картахена]] |align="right"| 25 978 |align="right"| 1 860 445 |align="right"| 71,62 |- | 6 | [[Бояка]] | [[Тунха]] |align="right"| 23 189 |align="right"| 1 211 186 |align="right"| 52,23 |- | 7 | [[Кальдас]] | [[Манисалес]] |align="right"| 7 888 |align="right"| 908 841 |align="right"| 115,22 |- | 8 | [[Какета (департамент)|Какета]] | [[Флоренсия (Какета)|Флоренсия]] |align="right"| 88 965 |align="right"| 404 896 |align="right"| 4,55 |- | 9 | [[Касанаре]] | [[Йопал]] |align="right"| 44 640 |align="right"| 282 452 |align="right"| 6,33 |- | 10 | [[Каука]] | [[Попаян (шаҳр)|Попаян]] |align="right"| 29 308 |align="right"| 1 244 886 |align="right"| 42,48 |- | 11 | [[Сесар (департамент)|Сесар]] | [[Валледупар]] |align="right"| 22 905 |align="right"| 879 914 |align="right"| 38,42 |- | 12 | [[Чоко (департамент)|Чоко]] | [[Кибдо]] |align="right"| 46 530 |align="right"| 441 395 |align="right"| 9,49 |- | 13 | [[Кордова (департамент)|Кордова]] | [[Монтерия]] |align="right"| 25 020 |align="right"| 1 472 699 |align="right"| 58,86 |- | 14 | [[Кундинамарка]] | [[Богота]] |align="right"| 22 653 |align="right"| 2 228 478 |align="right"| 98,37 |- | 15 | [[Гуайния]] | [[Инирида]] |align="right"| 72 238 |align="right"| 43 314 |align="right"| 0,60 |- | 16 | [[Гуавьяре (департамент)|Гуавьяре]] | [[Сан-Хосе-дель-Гуавьяре]] |align="right"| 53 460 |align="right"| 133 326 |align="right"| 2,49 |- | 17 | [[Уила (департамент)|Уила]] | [[Нейва (Колумбия)|Нейва]] |align="right"| 19 890 |align="right"| 1 006 797 |align="right"| 50,62 |- | 18 | [[Гуахира (департамент)|Гуахира]] | [[Риоача]] |align="right"| 20 848 |align="right"| 623 250 |align="right"| 29,89 |- | 19 | [[Магдалена (департамент)|Магдалена]] | [[Санта-Марта]] |align="right"| 23 188 |align="right"| 1 136 901 |align="right"| 49,03 |- | 20 | [[Мета (департамент)|Мета]] | [[Вилявисенсио]] |align="right"| 85 635 |align="right"| 789 276 |align="right"| 9,22 |- | 21 | [[Нариньо]] | [[Пасто (Колумбия)|Пасто]] |align="right"| 33 268 |align="right"| 1 521 777 |align="right"| 45,74 |- | 22 | [[Путумайо]] | [[Мокоа]] |align="right"| 24 885 |align="right"| 299 286 |align="right"| 12,03 |- | 23 | [[Киндио]] | [[Армения (Колумбия)|Армения]] |align="right"| 1 845 |align="right"| 518 691 |align="right"| 281,13 |- | 24 | [[Рисаральда]] | [[Перейра (шаҳр)|Перейра]] |align="right"| 4 140 |align="right"| 863 663 |align="right"| 208,61 |- | 25 | [[Сан-Андрес ва Провиденсия]] | [[Сан-Андрес (Сан-Андрес-и-Провиденсия)|Сан-Андрес]] |align="right"| 52 |align="right"| 59 573 |align="right"| 1145,63 |- | 26 | [[Сантандер (департамент)|Сантандер]] | [[Букараманга]] |align="right"| 30 537 |align="right"| 1 916 336 |align="right"| 62,75 |- | 27 | [[Шимолии Сантандер]] | [[Кукута]] |align="right"| 21 658 |align="right"| 1 228 028 |align="right"| 56,70 |- | 28 | [[Сукре (департамент)|Сукре]] | [[Синселехо]] |align="right"| 10 917 |align="right"| 765 285 |align="right"| 70,10 |- | 29 | [[Толима]] | [[Ибаге]] |align="right"| 23 562 |align="right"| 1 335 177 |align="right"| 56,67 |- | 30 | [[Валле-дель-Каука]] | [[Кали (шаҳр)|Кали]] |align="right"| 22 140 |align="right"| 4 060 196 |align="right"| 183,39 |- | 31 | [[Ваупес]] | [[Миту]] |align="right"| 54 135 |align="right"| 27 124 |align="right"| 0,50 |- | 32 | [[Вичада]] | [[Пуэрто-Карреньо]] |align="right"| 100 242 |align="right"| 55 158 |align="right"| 0,55 |- | — | [[Санта-Фе-де-Богота]] | [[Богота]] |align="right"| 1 776 |align="right"| 7 363 762 |align="right"| 4146,26 |-style="background: #CCC;" |colspan="3" align="center"| Дар умум |align="right"| 1 141 975 |align="right"| 42 730 570 |align="right"| 37,42 |} == Ҷуғрофия == [[Колумбия]] яке аз се давлати [[Амрикои Ҷанубӣ]] аст, ки ҳам ба [[Уқёнуси Ором]] ва ҳам ба [[Уқёнуси Атлантик]] роҳ дорад (дигар давлатҳо — [[Панама]] ва [[Чили]]<nowiki/>мебошанд). Колумбия дар ғарб аз ҷониби [[Уқёнуси Ором]], дар шимолу ғарб бошад аз ҷониби [[Баҳри Кариб]] иҳота шудааст. Дар ғарби кишвар аз шимол то ҷануб [[Кордилераҳои Анд]] тӯл мекашанд, ки онҳоро [[Рӯдхонаҳои Колумбия|рӯдхонаҳои]] [[Магдалена (дарё)|Магдалена]], [[Каука (дарё)|Каука]] ва дигар рӯдҳои хурд ҷудо мекунанд. Дар шарқи кишвар баландкӯҳҳо ҷойгиранд, ки онҳоро шохаҳои [[Амазонка (дарё)|Амазонка]] бурида мегузаранд. Дар соҳилҳо пастиҳои васеъ паҳн шудаанд. === Минтақаҳои табиӣ === Дар шимоли Колумбия Пастии назди Кариб ҷойгир аст, ки иқлими субэкватории хушк дорад. Дар ин минтақа бандарҳои асосии кишвар ва минтақаҳои истироҳатӣ, ки сайёҳони хориҷиро ҷалб мекунанд, ҷойгиранд. Дар ҳамин ҷо кӯҳҳои ҷудогонаи Серра-Невада-де-Санта-Марта бо қуллаи барфпӯши Кристобал-Колон (5775 м) воқеанд, ки баландтарин нуқтаи Колумбия ба шумор меравад. Соҳили ғарбиро пастии танги [[Уқёнуси Ором]] ишғол кардааст, ки дар он боришоти зиёд тамоми сол идома меёбад ва мавҷҳо хеле баланданд. Аз ин сабаб, соҳилҳои ин минтақа барои сайёҳон чандон маъруф нестанд. Дар ин минтақа мангрҳои зич рушд ёфтаанд. Дар ҷануби кишвар Андҳо ба се занҷираи параллел ҷудо мешаванд — Кордилераи ғарбӣ, Кордилераи марказӣ ва Кордилераи шарқӣ, ки ба самти шимол бештар аз се ҳазор километр тӯл мекашанд. Дар байни онҳо водиҳои ҳосилхез ҷойгиранд, ки қисми зиёди аҳолии Колумбия дар он зиндагӣ мекунад. Аммо мавҷудияти [[Вулқон|вулқонҳои]] фаъолу хомӯш ва [[Заминларза|сейсмикии]] баланд ба аҳолӣ ва хоҷагии кишвар зарар мерасонад. Қисми колумбиягии Лянос — минтақаи ҳамвори [[Оринокия]] дар ҷануб — барои зиндагӣ мусоид аст, вале таърихан камаҳолӣ мондааст. Иқлими субэкватории гарму намнок бо тобистони сербориш ва зимистони хушк сабаби паҳншавии [[Саванна|саваннаҳои]] алафӣ ва ҷангалҳои галерӣ дар канори рӯдҳо мегардад. Ҷанубу шарқи кишварро [[Ҷангалҳои Амазонка|ҷангалҳои амазонӣ]] фаро гирифтаанд, ки дар минтақаи экватории ҳамеша намнок ҷой доранд. [[Селва]] бо растаниҳои серқабата (то 70 м баландӣ) ва гуногунии зиёди ҳайвонот машҳур аст. Бо вуҷуди ин, танҳо 1 фоизи аҳолии кишвар дар ин минтақа зиндагӣ мекунад. === Иқлим === Дар ҳудуди Колумбия асосан ду навъи иқлим ҳукмрон аст — иқлими экваторӣ ва иқлими субэкваторӣ. Ҳарорати миёнаи моҳона дар пастиҳо тақрибан +35 °C буда, дар кӯҳҳо (2000–3000 м) аз +13 то +16 °C мебошад. Миқдори боришот аз 150 мм дар шимолу шарқ то 10 000 мм дар баъзе минтақаҳо мерасад. === Наботот === Тақрибан 10 фоизи эндемикҳои растании ҷаҳон дар Колумбия мерӯянд<ref>{{cite web|url=https://www.usergioarboleda.edu.co/|title=Universidad Sergio Arboleda Estudios de pregrado, postgrado, educación continuada|access-date=2019-11-28|archive-date=2020-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121060210/https://www.usergioarboleda.edu.co/|url-status=live|accessdate=2025-10-08|archivedate=2020-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200121060210/https://www.usergioarboleda.edu.co/}}</ref>. Дар соҳили [[Баҳри Кариб]] ҷангалҳои мангрӣ ҳукмронанд, дар пастиҳои шимолӣ ва соҳилҳои Уқёнуси Ором — ҷангалҳои ҳамешасабз, дар шимолу шарқ бошад саваннаҳо (бо номи «льянос»). Дар Андҳо растаниҳо вобаста ба баландӣ тағйир меёбанд: доманакӯҳҳои ҷангалпӯш ба буттазор ва алафзорҳои баландкӯҳӣ мегузаранд. Орхидея ''Cattleya trianae'' (катлеяи Триана) гули миллӣ ва палмаи воскавии Киндио ''Ceroxylon quindiuense'' — дарахти миллии Колумбия ба шумор мераванд. === Ҳайвонот === Фаунаи кишвар низ бисёр ғанӣ ва гуногун аст — [[Шапарак|шапалакҳо]], пиранҳаҳо, [[Маймун|маймунҳо]], [[Хирс|хирсҳо]], юзҳо, кондорҳо, [[Мор|морҳо]] ва колибрӣ дар ин ҷо зиндагӣ мекунанд. == Иқтисодёт == Аз [[1 январ]]и [[соли 2020]] ҳадди ақали музди меҳнат дар Колумбия 877 802 песо (267,76 [[доллари ИМА|$]])-ро ташкил медиҳад, ба иловаи субсидияи ҳатмии роҳкиро ба андозаи 102 854 песо (31,71 $). Яъне ҳамагӣ тақрибан 980 656 песо (299,14 $) дар як моҳ<ref>{{cite web |url=https://www.elpais.com.co/ultimo-minuto/salario-minimo-2020-en-colombia-se-definio-por-decreto-asi-quedo-el-aumento.html |title=Salario mínimo 2020: así quedó el aumento en Colombia|access-date=2020-01-09 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112002609/https://www.elpais.com.co/ultimo-minuto/salario-minimo-2020-en-colombia-se-definio-por-decreto-asi-quedo-el-aumento.html |url-status=live }}</ref>. '''Афзалиятҳо''': қариб худкифо будан дар таъминоти энержӣ ба шарофати захираҳои нафт ва ангишт, ҳамчунин неругоҳҳои барқи обӣ. Иқтисоди солими диверсификатсияшудаи содиротгаро, пеш аз ҳама қаҳва ва ангишт. '''Нуқсонҳо''': муомилоти маводи мухаддир, фасодкорӣ ва ноустувории сиёсӣ сармоягузоронро метарсонанд. Саноат рақобатпазир нест. Бекорӣ баланд аст (соли 2008 — 11,3 %). Ноустувории нархҳои ҷаҳонии қаҳва. Мушкилоти сиёсати хориҷӣ бинобар содироти кокаин. ММД ба ҳар сари аҳолӣ дар соли 2009 — 5,1 ҳазор доллар (мавқеи 110-ум дар ҷаҳон). Зери хатти камбизоатӣ — 47% аҳолӣ (соли 2008). Бекорӣ — 12 % (соли 2009). Бар асоси маълумоти Бонки Ҷаҳонӣ, ММД ба ҳар сари аҳолии Колумбия дар соли 2012 — 7,751 ҳазор доллар (мавқеи 75-ум дар ҷаҳон). Ҳамзамон ҳаҷми умумии ММД 502,8 млрд доллари ИМА буд, ки ба Колумбия мақоми 25-умро дар ҷаҳон дод. === Тиҷорати хориҷӣ === Содирот (44,24 млрд доллар, дар соли 2017): [[нафтӣ|маҳсулоти нафтӣ]], [[қаҳва]], [[ангишт]], [[никел]], [[замруд|замрудҳо]], либос, [[банан]]ҳо, маҳсулоти [[Гулпарварӣ|гулпарварӣ]]. Харидорони асосӣ — ИМА (28,5 %), Панама (8,6 %), Чин (5,1 %)<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |title=Колумбия в Книге фактов ЦРУ |access-date=2019-01-04 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |url-status=dead |accessdate=2025-10-08 |archivedate=2009-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html }}</ref>. Воридот (47,13 млрд доллар, дар соли 2017): таҷҳизоти саноатӣ, васоити нақлиёт, молҳои истеъмолӣ, кимиёвот, сӯзишворӣ. Таъминкунандагони асосӣ — ИМА (26,3 %), Чин (19,3 %), Мексика (7,5 %), Бразилия (5 %), Олмон (4,1 %). === Кишоварзӣ === 18 % шуғлмандон дар кишоварзӣ фаъолият доранд. 5 % заминҳо зери кишт, 38 % — зери чаронидани чорво. Хокҳои ҳосилхез бештар дар плато ва баъзе пастиҳо ҷойгиранд. Колумбия — дувумин истеҳсолкунандаи [[қаҳва]] дар ҷаҳон. Барои минтақаҳои кӯҳӣ зироатҳои бозорӣ [[пахта]] ва [[тамоку]] мебошанд. Дар пастиҳо [[банан]]у [[Қамишзахарин|камиши қанд]] ва ҳамчунин [[Гулпарварӣ|гиёҳҳои гулпарварии ороишӣ]] барои содирот парвариш мешаванд. Барои бозори дохилӣ [[биринҷ]], [[ҷуворимакка|ҷаворимакка]], [[картошка]] ва [[сорго]] месабзонанд. Дар чорводорӣ парвариши чорвои калони шохдор, хукдорӣ ва гӯсфандпарварӣ бартарӣ дорад. Дар департаментҳои ҷанубӣ [[Кишти кока дар Колумбия|парвариши кока]] ба таври васеъ паҳн шудааст, ки аз ҷониби картелҳои колумбиягӣ назорат мегардад<ref name="steiner">Robert Steiner and Hernan Vallejo. «Illegal drugs». In Hudson.</ref>. === Саноати истихроҷ === Колумбия захираҳои бузурги канданиҳои фоиданок дорад, ки асосан дар минтақаҳои кӯҳии Анд мутамарказ шудаанд. Дар кишвар [[тило]], [[нуқра]], [[Платина|платина]], замрудҳо (то 90 % истихроҷи ҷаҳонӣ), ангиштсанг ({{нет АИ 2|33+ млн тонна/сол|4|06|2017}}), [[нафт]] (19 млн тонна/сол) ва [[гази табиӣ]] истихроҷ мешаванд. Конҳои [[мис]], [[симоб]], [[сурб]] ва марганетс таҳқиқ ва коркард шудаанд. Захираҳои [[уран]] маълуманд, вале (ҳадди ақал расман) коркард нашудаанд. === Саноат === [[Акс:MEDELLÍN .jpg|thumb|[[Медельин]]]] Дар 20 соли охир соҳаҳои мошинсозӣ, коркардӣ, пойафзолсозӣ, кимиё ва нассоҷӣ босуръат рушд кардаанд. Марказҳои асосии саноат — [[Богота]], [[Медельин]] ва [[Кали (шаҳр)|Кали]]. Корхонаҳои саноати хӯрокворӣ асосан ба коркарди камиши қанд, биринҷ, сабзавот ва меваҳо машғуланд. === Энергетика === Захираҳои умумии манбаъҳои энержии кишвар 7,254 млрд тут (дар эквиваленти ангишт) баҳогузорӣ шудаанд<ref>{{cite web|lang=ru|url=https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial|title=Запасы энергоносителей. Энергетический потенциал|website=EES EAEC. Мировая энергетика|date=2021-07-22|access-date=2022-08-06|archive-date=2021-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210729154718/https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial|url-status=live|accessdate=2025-10-08|archivedate=2021-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729154718/https://www.eeseaec.org/zapasy-energonositelej-energeticeskij-potencial}}</ref>. Тибқи маълумоти UNSD ва EES EAEC<ref>{{cite web|lang=ru|url=https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii|title=Энергетика Колумбии|website=EES EAEC. Мировая энергетика|date=2022-05-17|access-date=2022-08-06|archive-date=2022-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607184841/https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii|url-status=live|accessdate=2025-10-08|archivedate=2022-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220607184841/https://www.eeseaec.org/energetika-stran-mira/energetika-kolumbii}}</ref> то поёни соли 2019 энергетикаи Колумбия бо нишондодҳои зерин тавсиф мешавад: тавлиди сӯзишвории органикӣ — 209 673 ҳазор тут. Таъминоти умумӣ — 89 957 ҳазор тут. Барои тавлид дар нерӯгоҳҳо ва корхонаҳои гармидиҳӣ 8 071 ҳазор тут (9,0 % аз таъминоти умумӣ) масраф шудааст. Қудрати насбшуда (нетто) — 19 009 МВт, аз ҷумла: [[Нерӯгоҳи барқи ҳароратӣ|ТЭС]] — 36,2 %, [[Манбаъҳои барқароршавандаи энержӣ|МБЭ]] — 63,8 %. Истеҳсоли барқ (брутто) — 80 590 млн кВт∙соат, аз ҷумла: ТЭС — 32,0 %, ВБЭ — 68,0 %. Масрафи ниҳоии барқ — 67 171 млн кВт∙соат: саноат — 33,2 %, нақлиёт — 0,2 %, аҳолӣ — 36,9 %, бахши тиҷоратӣ ва хизматрасонӣ — 24,3 %, кишоварзӣ, ҷангалдорӣ ва моҳидорӣ — 1,2 %, дигарон — 4,1 %. Нишондодҳои самаранокӣ (2019): ММД ба ҳар сари аҳолӣ (ППС, нархҳои номиналӣ) — 15 633 доллар; истеъмоли умумии барқ ба ҳар сари аҳолӣ — 1 360 кВт∙соат; истеъмоли барқи аҳолӣ — 502 кВт∙соат. Шумори соатҳои истифодаи қудрати насбшуда — 4 229 соат. === Нақлиёт === Масофаҳои бузург, ботлоқзорҳо, ҷангалҳо, кӯҳҳо ва камшумории аҳолӣ рушди нақлиёти заминро маҳдуд месозанд ва ба афзоиши нақлиёти ҳавоӣ мусоидат мекунанд. Дар маҷмӯъ ~4 160 км роҳҳои оҳан ва беш аз 100 000 км роҳҳои автомобилгард вуҷуд дорад, аз ҷумла шоҳроҳи байналмилалӣ, ки [[Венесуэла]]ро бо [[Эквадор]] мепайвандад ва аз ҳудуди Колумбия мегузарад. Хати аввалини байналмилалии тиҷоратии ҳавоӣ дар [[соли 1919]] ба кор даромад. Айни замон дар кишвар тақрибан 670 [[майдони ҳавоӣ|аэродром]] мавҷуд аст. Фурудгоҳҳои асосӣ дар Барранкиля, Меделин, Кали ва Богота ҷойгиранд. Картахена де Индиас, Буэнавентура ва Барранкиля — бузургтарин бандарҳо мебошанд. Дарозии умумии шабакаи навигатсияи дарёӣ беш аз 14 000 км-ро ташкил медиҳад. == Аҳолӣ == [[Акс:Colombia_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|300px|[[Пирамидаи синну ҷинсӣ]]-и аҳолии Колумбия барои соли 2020]] Шумораи аҳолӣ — 50 459 942 нафар. Афзоиши солонаи аҳолӣ — 1,2 %. Муддати миёнаи умр — 71 сол барои мардон ва 77,8 сол барои занон. Аҳолии шаҳрӣ — 74 % (соли 2008). Саводнокӣ — 90,4 % (бар пояи барӯйхатгирии соли 2005). Таркиби нажодӣ: * метисҳо (48 %); * сафедпӯстон (39 %); * сиёҳпустон (10,6 %); * индейсҳо (2,4 %). === Вазъи аҳолии бумӣ === Қонуни [[11 октябр]]и [[1821]] эълон кард, ки індеҳост (мардуми бумӣ) шаҳрвандони озоданд ва бо сафедпустон баробар ҳастанд, ва дар моддаи 3 тақсим намудани заминҳои ''ресгуардо'' (резервацияҳо)-ро байни аъзои ҷамоаҳо «ба ихтиёри комил ва моликияти онҳо, вақте шароит иҷозат диҳад ва дертар аз панҷ сол набошад» пешбинӣ мекард<ref name="autogenerated1">http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 4</ref>. Дар асри XIX бархе аз индеҳо тавонистанд ба рутбаҳои баландҳои низомӣ ва мансабҳои идорӣ бирасанд<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 5</ref>. Қонуни [[1890]] муайян мекард, ки аҳолии аслиии ''ресгуардо'' тибқи дастурҳои махсус идора мешаванд, на тибқи қонунҳои умумии Ҷумҳурӣ, ва тавассути миссияҳо «ба зиндагии мутамаддин» оварда мешаванд<ref name="autogenerated1" />. То [[1960]] дар кишвар 81 ''ресгуардо'' бо масоҳати умумии 400 ҳазор гектар боқӣ монд (қариб ҳамаашон дар ҷанубу ғарб)<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 11</ref>. Дар асри XX муборизаи мардуми бумӣ барои ҳуқуқҳо боиси пазируфта шудани ''ресгуардо'' аз ҷониби давлат гардид ва дар заминҳои канорӣ байни [[1965]] ва [[1986]] 158 резервация (''reserva'') бо масоҳати умумиашон 12 400 ҳазор гектар барои 128 ҳазор нафар таъсис дода шуд<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 12</ref>. [[Конститутсияи Колумбия|Конститутсияи соли 1991]] ба забонҳои бумӣ мақоми маҳаллӣ, таҳсилоти ду забона дар ҷомеаҳои этникӣ дод ва ду ҷойро дар парлумон барои индеҳо резерв кард<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 13</ref>. Конститутсия ҳамчунин ба қаламравҳои бумӣ ҳуқуқи худидоракунӣ ва истифодаи захираҳои табииро эътироф кард<ref name="autogenerated3">http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 14</ref>. Дар натиҷа, соли [[2005]] Шӯъбаи масоили бумии Вазорати корҳои дохилӣ 567 ''ресгуардо''-ро (бо ин вожа ҳамчунин резервацияҳои нав низ ном бурда мешаванд) бо масоҳати беш аз 36 500 ҳазор гектар ба қайд гирифт, ки дар онҳо каме беш аз 800 ҳазор нафар дар ҳайати 76 503 оила зиндагӣ мекарданд<ref name="autogenerated3" />. Бар асоси Фармони 1396 аз соли 1996 Комиссияи миллии ҳуқуқи инсон барои халқҳои бумӣ таъсис дода шуд<ref>http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150620091905/http://static.iea.ras.ru/neotlozhka/197-Alexandrenkov.pdf |date=2015-06-20 }} С. 15</ref>. === Дин === [[Акс:Primatial Cathedral of Bogotá 01.jpg|thumb|250px|Кафедраи асосии [[Богота]]]] Аксарияти кулли сокинони Колумбия — [[масеҳӣ|масеҳи]]ён (95,7 %<ref name="thearda">{{cite web|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp|url-status=dead|title=Colombia - Religious Adherents, 2010 (World Christian Database)|author=|date=|website=|publisher=The Association of Religion Data Archives|access-date=2014-04-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428223836/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp|archive-date=2014-04-28|accessdate=2025-10-08|archivedate=2014-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140428223836/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_55_2.asp}}</ref>). Мазҳаби масеҳӣ (дар шохаи католикии он) ҳамзамон бо истеъморгарони испанӣ ба қаламрави Колумбияи имрӯза роҳ ёфт ва хеле зуд байни аҳолии маҳаллӣ паҳн гардид. Дар асри XIX дар Колумбия [[Протестантизм|протестантҳо]] зуҳур карданд, дар асри XX — [[православӣ|православиён]]. Аз миёнаҳои асри XX раванди берунравии оммавии мӯъминон аз калисои католикӣ ва гузариш ба ҷамъиятҳои гуногуни протестантӣ мушоҳида мешавад; то ибтидои асри XXI нишондиҳандаи католикҳо дар аҳолии кишвар то 79 % поин рафт<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2014/11/13/religion-in-latin-america/|title=Religious Affiliations of Latin Americans and U.S. Hispanics|author=|date=2014-11-13|website=Religion in Latin America. Widespread Change in a Historically Catholic Region|publisher=Pew Research Center|access-date=2016-02-27|lang=en|archive-date=2019-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829133838/https://www.pewforum.org/2014/11/13/religion-in-latin-america/|url-status=live}}</ref>. Шумораи протестантҳо аз 10 % то 17 % баҳогузорӣ мешавад<ref name="pew">{{cite web|url=http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php|url-status=dead|title=Christian Population as Percentages of Total Population by Country|author=|date=2011-01|website=|publisher=Pew Research Center|access-date=2014-03-15|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120107191939/http://features.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php|archive-date=2012-01-07|accessdate=2025-10-08|archivedate=2018-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224211223/http://www.pewforum.org/global-christianity/total-population-percentage.php}}</ref><ref name="state">{{cite web|url= https://www.state.gov/documents/organization/238744.pdf|title= Report on International Religious Freedom. Colombia|author= Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor|date= 2015-10-14|website= 2014 Report on International Religious Freedom|publisher= [[Госдепартамент США|U.S. State Department]]|access-date= 2016-02-27|lang= en|archive-date= 2016-04-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20160417035348/http://www.state.gov/documents/organization/238744.pdf|url-status= live}}</ref>; пеш аз ҳама — [[панҷоҳрӯзагиён]] (2,9 млн). Шумораи православиён (асосан муҳоҷирон аз Ховари Миёна) — 12 ҳазор нафар<ref name="Mandryk">{{книга |автор= Jason Mandryk |часть= Colombia|ссылка часть= |заглавие= Operation World: The Definitive Prayer Guide to Every Nation |ссылка=https://archive.org/details/operationworld07edmand|ответственный=|место= |издательство=InterVarsity Press |год= 2010 |volume= |pages= |columns= |allpages=978 |серия= Operation World Set|isbn=0-8308-5724-9 |тираж=|ref=}}</ref>. Дар Колумбия ҳамчунин динҳои суннатии бумӣ нигоҳ дошта шудаанд, ки пайравонашон 305 ҳазор нафарро ташкил медиҳанд<ref name="Holland">{{книга |автор= Clifton L. Holland|часть= Colombia|ссылка часть= |заглавие= Religions of the World, Second Edition A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices|оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= [[Мелтон, Джон Гордон|J. Gordon Melton]] and Martin Baumann|издание= |место= Santa Barbara, California|издательство= ABC CLIO|год= 2010|volume= |pages= 740—753|columns= |allpages= 3200|серия= |isbn= 978-1-59884-203-6|тираж=|ref=Holland}}</ref>. Ҳанӯз 490 ҳазор колумбиягиён ба гуногуни урфу одатҳои спиритистӣ пайравӣ мекунанд, ки омехтаи динҳои бумӣ, анъанаҳои мазҳабии африқоӣ ва католикизм мебошанд<ref name="Holland" />. Муҳоҷирони араб [[ислом]]ро пайравӣ мекунанд (14 ҳазор нафар<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2011/01/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf|title=The Future of the Global Muslim Population|author=|date=2011-01|website=|publisher=Pew Research Center|access-date=2014-03-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211123722/http://www.pewforum.org/files/2011/01/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf|archive-date=2014-02-11|url-status=dead|accessdate=2025-10-08|archivedate=2013-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130203103925/http://www.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Religious_Affiliation/Muslim/FutureGlobalMuslimPopulation-WebPDF-Feb10.pdf}}</ref>). Дар байни ҷомеаи чинӣ пайравони Дини мардумии чинӣ (2,4 ҳазор) ҳастанд; қисми чинӣ ва ҷопонӣ [[буддоия]]ро пайравӣ мекунанд (2 ҳазор)<ref name="Holland" />. [[Ҳиндуизм]] дар Колумбия (9 ҳазор<ref name="Mandryk" />) асосан бо [[Неоҳиндуизм|ҷараёнҳои неоҳиндуизм]] намояндагӣ мешавад. Дар Колумбия ҳамчунин 70 ҳазор пайрави дини [[Баҳоия|баҳоӣ]]<ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp|url-status=dead|title=Most Baha'i Nations (2005)|author=|date=|website=|publisher=The Association of Religion Data Archives|access-date=2014-03-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414021730/http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp|archive-date=2010-04-14|accessdate=2025-10-08|archivedate=2018-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226145149/http://www.thearda.com/QuickLists/QuickList_40c.asp%20}}</ref>, 4,6 ҳазор [[Яҳудият|яҳудиён]]<ref name="Mandryk" /> ва пайравони ҷараёнҳои нави динӣ зиндагӣ мекунанд. Тақрибан 1,1 млн сокини Колумбия (2,4% аҳолӣ) бединанд<ref name="Mandryk" />. == Фарҳанг ва маориф == [[Акс:La pollera 2005.jpg|thumb|[[Барранкиля]]]] Дар ҳудуди Колумбия ду фарҳанг ба ҳам омехт: фарҳанги аврупоӣ, ки онро конкистадорони испанӣ дар асри XV оварда буданд, ва фарҳанги маҳаллӣ, ки аз омезиши тамаддунҳо ва халқҳои индеҳӣ шакл гирифта, хотираи ғании ҳазорсолаи худро боқӣ гузоштааст. Аҳолии кишвар омехтаи наслҳои аврупоиҳо, индеҳо ва ғуломони сиёҳпӯстони аз [[Африқо]] овардашуда аст. Бо вуҷуди он ки дар кишвар забони ягона — испанӣ ва дини ягона — католикӣ ҳукмфармост, Колумбия бо гуногунрангии бузурги этникӣ ва фарҳангӣ фарқ мекунад. Ба тамаддуни қадимии пешазколумбӣ — ба маҳоратҳои нодири индеҳо дар сохтани, шояд, комилтарин маснуоти тиллоӣ ва дигар мавод дар тамоми қораи Амрико — фарҳанг ва санъати Испания, мусиқӣ, рақс ва суннатҳои сиёҳпустон ва мулатоҳо, инчунин хаёли метисҳо илова шуд. Маҳз дар ин ҷо реализми ҷодуӣ падид омад, ки бузургтарин намояндаи он [[Габриэл Гарсиа Маркес]] аст. Ин рангорангӣ дар асарҳои рассомони Колумбия, мисли [[Ботеро, Фернандо|Фернандо Ботеро]], [[Обрегон, Алехандро|Алехандро Обрегон]] ва Гиљермо Видеман низ ҳузур дорад. Аз ҳамин ҷо решаҳои рақсҳо ва мусиқии тропикӣ — [[сальса|салса]], кумбия, порро, валленато — меоянд. Маҳз бар ҳамин пояи таърихӣ навоварии ҷасуронаи фарҳанги колумбиягӣ шакл гирифт<ref>{{cite web |url=http://colombia.su/ |title=Все о Колумбии |access-date=2019-11-28 |archive-date=2019-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121065958/http://colombia.su/ |url-status=live |accessdate=2025-10-08 |archivedate=2019-11-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191121065958/http://colombia.su/ }}</ref>. === Забон === Забони испанӣ забони расмии Колумбия буда, қариб ҳамаи сокинони кишвар (99,2 %) ба он сухан мегӯянд, ба истиснои бархе қабилаҳои индеҳӣ<ref>{{cite web|url=https://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=2780|title=Consulta de la Norma:|publisher=www.alcaldiabogota.gov.co|access-date=2017-10-28|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010184420/http://www.alcaldiabogota.gov.co/sisjur/normas/Norma1.jsp?i=2780|url-status=live}}</ref>. Дар маҷмӯъ дар ҳудуди Колумбия 65 забони индеҳии боқимонда вуҷуд дорад, аммо шумораашон ҳар сол коҳиш меёбад<ref>{{cite web|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/antropologia/lengua/clas2.htm|title=Las lenguas indígenas en Colombia &#124; banrepcultural.org|author=Landaburu, Jon|publisher=www.banrepcultural.org|lang=es|access-date=2017-10-28|archive-date=2013-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929200029/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/antropologia/lengua/clas2.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ambafrance-co.org/Jon-Landaburu-Especialista-de-las|title=- Jon Landaburu, Especialista de las lenguas de Colombia - La France en Colombie - Francia en Colombia|date=2013-12-16|access-date=2017-10-28|archive-date=2013-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216191247/http://www.ambafrance-co.org/Jon-Landaburu-Especialista-de-las|url-status=dead}}</ref>. Илова бар ин, ду [[Креольские языки|забони креолӣ]], [[Забони лӯлиҳо|забони лӯлиҳо]] ва [[Забонҳои ишора|забони ишораи колумбиягӣ]] низ мавҷуд аст; [[англисӣ]] дар департаменти [[Сан-Андрес ва Провиденсия]] мақоми расмӣ дорад<ref>{{cite web|url=http://www.lenguasdecolombia.gov.co/mapalenguas/inicio.swf|url-status=dead|title=Mapa de lenguas de Colombia|author=|website=Portal de lenguas de Colombia|date=|publisher=|access-date=2017-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010222341/http://www.lenguasdecolombia.gov.co/mapalenguas/inicio.swf|archive-date=2017-10-10}}</ref>. Маорифи мактабӣ дар Колумбия дар баробари фанҳои умумӣ забони англисиро ҳам дарбар мегирад, аммо ҳоло танҳо қисми ками колумбиягиён метавонанд ба он равон сухан гӯянд. Дар испании Колумбия лаҳҷаҳои зиёде мавҷуданд, ки аз ҷиҳати маъно, сохтор, синтаксис ва интонатсия фарқ мекунанд. Хусусиятҳои умумии испанӣ дар Америкаи Лотинӣ дар тамоми минтақаҳои кишвар ҳифз мегарданд. Дар шимоли Колумбия гурӯҳи лаҳҷаҳои монанд, ки мардуми [[Карибҳо (гурӯҳи халқҳо)|кариб]] (ба истилоҳ «костеҳос») ба онҳо сухан мегӯянд, ҷудо мешаванд. Дар ҷануб, дар [[Андҳо|Андҳо]], лаҳҷа паҳн аст, ки ба лаҳҷаи кӯҳистони [[Эквадор]] ва [[Перу]] монанд аст (ба истилоҳ «испанӣ-и андаӣ»). Испании [[Алтипланои]] Кундибойясенсе ({{lang-es|Altiplano Cundiboyacense}}) бо оҳанги бетараф ва талаффузи фаҳмо машҳур аст. Аз ин рӯ, он яке аз суннатитарин миёни ҳамаи лаҳҷаҳои испанӣ дониста мешавад, ки дар ду тарафи [[Уқёнуси Атлантик]] ба он сухан мегӯянд. Забонҳо ва лаҳҷаҳои гурӯҳҳои этникии индеҳӣ дар қаламравҳои худ инчунин мақоми расмӣ доранд<ref name="constitution">{{cite web |url = http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Colombia/col91.html |title = Конституция Колумбии, 1991 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061024095709/http://pdba.georgetown.edu/Constitutions/Colombia/col91.html |archive-date = 2006-10-24 }} (Моддаи 10) {{es icon}}</ref>. Ба забонҳои мардумӣ тақрибан 850 ҳазор колумбиягиён сухан мегӯянд<ref>{{cite web|title=Colombia|url=https://www.ethnologue.com/country/CO|website=Ethnologue|access-date=2017-10-28|archive-date=2017-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029013359/https://www.ethnologue.com/country/CO|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas|title=Ley de lenguas nativas &#124; Portal de Lenguas de Colombia: diversidad y contacto|date=2014-03-26|access-date=2017-10-28|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326080213/https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas|url-status=unfit|accessdate=2025-10-08|archivedate=2014-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326080213/https://www.lenguasdecolombia.gov.co/content/ley-de-lenguas-nativas}}</ref>; бештар паҳншудаҳо гурӯҳҳои [[Забонҳои чибча|чибча]], [[Забонҳои тукано|тукано]], [[Забонҳои бора-витото|бора–витото]], [[Забонҳои гуахибо|гуахибо]] ва дигарон мебошанд. === Мусиқии Колумбия === [[Акс:Gaiteros_en_el_Festival_del_Porro,_Colombia.jpg|мини|270x270пкс|Мусиқии суннатии Колумбия. Ҷашнвораи Порро дар Кордоба]] Мусиқии суннатии Колумбия гуногунрангии миллӣ ва фарҳангии кишварро инъикос мекунад. Колумбияро «сарзамини ҳазор ритм» меноманд. Дар соҳили уқёнуси Ором ва минтақаҳои кӯҳии марказӣ мусиқии креолӣ бо хусусиятҳои хоси испанӣ ҳукмрон аст; дар вилоятҳои дохилӣ ва шарқӣ фарҳанги мусиқии бумӣ ҳифз шудааст; фолклори мусиқии соҳили Кариб таҳти таъсири мусиқии африқоӣ ташаккул ёфтааст. Шаклҳои асосии суруду рақси мусиқии креолӣ — бамбуко, пасило, торбелино, гуабина ва дигар навъҳо мебошанд. Дар созҳои мусиқӣ асосан асбобҳои тории зангдор — типле (навъи гитор), бандола ва рекинто истифода мешаванд. [[Акс:Shakira_Rio_03.jpg|мини|224x224пкс|Мусиқии попи муосири Колумбия. [[Шакира]]]] Барои мусиқии бумӣ (индейӣ) пентатоника, якҷояшавии ҷудонашавандаи суруд, рақсу навозиш хос аст; истифодаи созҳои нафасӣ (найҳои найшакарӣ, найҳои чӯбӣ — фотуто) ва зарбиву садобарор (навъҳои гуногуни табл, ксилофони зарбӣ — мангуаре, ҷарингакҳо) фаровон аст. Фолклори мусиқии африқоии Колумбия бо ритми дудараҷа, синкопаҳои тез, полиритмия ва бартарии асбобҳои зарбӣ фарқ мекунад. Шаклҳои маъруфи мусиқиву рақсии он — [[Порро (мусиқӣ)|порро]], [[кумбия]], [[валленато]], [[меренге]] ва [[румба]] мебошанд.<ref>{{cite web|url=http://colombia.su/Cultura/musica1.html|title=Мусиқӣ ва фолклор. Таърихи рушд|access-date=2019-11-28|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142535/http://www.colombia.su/Cultura/musica1.html|url-status=live|accessdate=2025-10-10|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304142535/http://www.colombia.su/Cultura/musica1.html}}</ref> === Адабиёт === Номдортарин нависандаи колумбиёӣ барандаи [[Ҷоизаи Нобел]] (1982), классики адабиёти ҷаҳонии асри XX — [[Габриэл Гарсиа Маркес]] мебошад. === ВАО === Ширкати давлатии радио ва телевизиони Колумбия — '''RTVC Sistema de Medios Públicos''' соли 1954 ҳамчун ''Radiotelevisora Nacional de Colombia'' таъсис ёфта, аз соли 1963 бо номи ''Inravisión'' (''Instituto Nacional de Radio y Televisión'' — «Пажӯҳишгоҳи миллии радио ва телевизион») фаъолият мекунад. Он фарогири шабакаҳои зер мебошад: * шабакаи телевизионии ''Canal Uno'' (ҳамон ''Cadena Uno'', ''Televisora Nacional de Colombia'', ''Canal Nacional'', таъсисёфта соли 1954), * ''Canal Institucional'' (ё ''Cadena Dos'', таъсисёфта соли 1972), * ''Señal Colombia'' (ё ''Cadena 3'', таъсисёфта соли 1972), * радиои ''Radio Nacional de Colombia'' (таъсисёфта соли 1929), * ва ''Radiónica'' (таъсисёфта соли 2005). === Синамо === Теленовеллаҳо қисми асосии вақти пахши телевизиони Колумбияро ишғол мекунанд, ки ба онҳо имкон медиҳад сатҳи иқтисодии қавиро нигоҳ доранд ва фазои фарҳангӣ ва журналистиро дастгирӣ кунанд. Онҳо аз бозори миллӣ берун рафта, дар дигар кишварҳо низ машҳур шудаанд. Ширкатҳои байналмилалӣ меъёрҳо ва принсипҳои ҳамгироии маҳсулоти аудиовизуалии Амрикои Лотиниро муайян мекунанд. Дар айни замон истеҳсоли асосии онҳо дар дасти шабакаҳои телевизионии маъруфи хусусӣ — ''Caracol Televisión'' ва ''Canal RCN'' мебошад. === Варзиш === [[Акс:Radamel_Falcao.jpg|мини|285x285пкс|[[Гарсия, Радамел Фалкао|Радамел Фалкао Гарсия]] — беҳтарин нишонзан дар таърихи тими миллӣ]] Дастаи миллии футболи Колумбия ғолиби Ҷоми Амрикои ҷанубӣ дар соли 2001 шудааст. Клубҳои колумбиягӣ («[[Атлетико Насьонал|Атлетико Насонал]]» ва «[[Онсе Кальдас|Онсе Калдас]]») ду маротиба Ҷоми Либертадоресро ба даст овардаанд. Дастаи миллии Колумбия дар [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014]] ба 1/4 финал роҳ ёфт. Аз соли 2017 [[Қаҳрамонии футболи занонаи Колумбия]] низ баргузор мешавад. Аз солҳои 2000-ум варзиши кӯчагӣ бо номи [[ҷимбарр]] дар Колумбия хеле машҳур гашт, гарчанде ки он аз нимаи асри XX инкишоф ёфта буд<ref>{{cite web|url=https://www.bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html|title=Таърихи Gimbarr (гимнастикаи кӯчагии қуввагӣ)|access-date=2019-11-28|archive-date=2018-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017223550/http://bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html|url-status=live|accessdate=2025-10-10|archivedate=2018-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181017223550/http://bar-family.ru/news/stati_o_workout/147-istoriya-gimbarr-silovaya-ulichnaya-gimnastika.html}}</ref>. Дар [[Бозиҳои олимпӣ]] варзишгарони Колумбия аз соли 1932 ширкат меварзанд ва аз он замон то имрӯз 19 медал ба даст овардаанд, аз ҷумла 2 тилло. Варзишгари вазнабардор [[Мария Уррутия]] соли 2000 аввалин қаҳрамони олимпии Колумбия гардид. Соли 2012 дувумин тилло ба шарофати дучархасавори 20-сола [[Мариана Пахон]] дар мусобиқаи '''BMX(Дучархаи Би Эм Икс)''' ба даст омад. Бозиҳои олимпии соли 2012 дар Лондон барои Колумбия муваффақтарин шуданд — онҳо [[Колумбия дар Бозиҳои олимпии тобистонаи 2012|8 медал]] дар 5 навъи варзиш (дзюдо, гӯштин, вазнабардорӣ, сабукатлетика ва дучархасаворӣ) ба даст оварданд. === Осорхонаҳо === Дар Колумбия осорхонаҳои зиёде мавҷуданд — таърих, археология, мардумшиносӣ, силоҳ, рассомӣ, антропология, тилло (танҳо осорхонаи тиллои ҷаҳон бо 24 ҳазор ашёи қадимаи бумӣ аз тилло ва зумуррад), инчунин санъати давраи мустамликавӣ. Хонаи-осорхонаи роҳбари мубориза барои истиқлолияти мустамликаҳои Испания дар Амрико — [[Симон Боливар]] дар шаҳри [[Богота]] ҷойгир аст. == Идҳои Колумбия == {{Мақолаи асосӣ|Идҳои Колумбия}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Кишварҳои Амрикои Ҷанубӣ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Колумбия]] [[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]] [[Гурӯҳ:Ҷумҳуриҳои унитарӣ]] [[Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳои испанизабон]] [[Гурӯҳ:Кишварҳо ва қаламравҳое, ки соли 1810 таъсис ёфтаанд]] 0wbzfh7wropg5gnx2y6jnrkuarv8ca4 Абдулғаффор Раҳмонзода 0 21339 1486837 1486639 2026-09-13T22:12:00Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1486837 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015-2020), узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014-2015) == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. Соли 2002 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси "Иқтисодчӣ" хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъати Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes anylt229aawrfsqeit9aylnjrvyoktw Муҳаммад Мурсӣ 0 21580 1486836 1477576 2026-09-13T16:03:59Z CommonsDelinker 163 Removing [[:c:File:President_Mohamed_Morsi.jpg|President_Mohamed_Morsi.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mohamed Morsi|]]. 1486836 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Муҳаммад Мурсӣ |номи аслӣ = {{lang-ar|محمد مرسى عيسى العياط}} |тасвир = |тавсифи тасвир = |ширина = 250 |вазифа = [[Президенти Миср]] |тартиб = 5 |парчам = Flag of the President of Egypt.svg |аввалдавр = [[30 июн]]и [[2012]] |охирдавр = [[3 июл]]и [[2013]] |пешгузашта = [[Ҳуснӣ Муборак]]<br>[[Ҳуссейн Тантавт]] (и. в.) |ҷонишин = [[Адлӣ Мансур]] (и. в.)<br>[[Абдулфаттоҳ Сисӣ]] |вице-президент = [[Сами Хафез Анан]]<br>[[Махмуд Мекки]] |премьер = [[Кандиль, Хишам|Хишам Кандиль]] |должность_2 = Председатель [[Партия свободы и справедливости|Партии свободы и справедливости]] |периодначало_2 = [[30 апреля]] [[2011 год]]а |периодконец_2 = [[24 июня]] [[2012 год]]а |предшественник_2 = ''должность учреждена'' |преемник_2 = [[Эль-Кататни, Саад|Саад Эль-Кататни]] |должность_3 = Генеральный секретарь [[Движение неприсоединения|Движения неприсоединения]] |периодначало_3 = [[30 июня]] |периодконец_3 = [[30 августа]] [[2012 год]]а |предшественник_3 = [[Тантави, Мухаммед Хусейн|Хусейн Тантави]] |преемник_3 = [[Ахмадинежад, Махмуд|Махмуд Ахмадинежад]] |образование = [[Каирский университет]]<br>[[Университет Южной Калифорнии]] |профессия = |партия = [[Партия свободы и справедливости]] (2011—2012) |дата рождения = 20.08.1951 |место рождения = [[Шаркия (Египет)|Шаркия]], {{МестоРождения|Королевство Египет|в Египте}} |супруга = [[Махмуд, Наджля|Наджля Махмуд]]<ref>{{Cite web |url=http://www.moheet.com/2012/06/25/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%89-%D9%86%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D8%9F/ |title=Who is Najla Mahmoud The next first lady? |accessdate=2019-06-19 |archivedate=2012-06-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120627093631/http://www.moheet.com/2012/06/25/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%89-%D9%86%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D9%84%D9%89-%D8%9F/ }}</ref> |дети = Ахмед, Шима, Усама, Умар и Абдуллах |дата смерти = 17.06.2019 |похоронен = |вероисповедание = [[ислам]] [[Сунниты|суннитского толка]] |отец = |мать = |награды = [[Орден Нила]] <small>лишён награды</small> |автограф = Muhammed Morsi Signature.png }} {{Дигар мазмунҳо|Муҳаммад (мазмунҳо)|}}{{Равонакунӣ|Муҳаммад|Муҳаммад (мазмунҳо)}} '''Муҳаммад Мурсӣ Исо Алъайёт''' ({{lang-ar|محمد مرسى عيسى العياط}}; [[20 август]]и [[1951]], [[Шарқия (Миср)|Шарқия]] — [[17 июн]]и [[2019]]) — сиёсатмадори мисрӣ, панҷумин [[раиси ҷумҳур]]и [[Миср]] пас аз [[инқилоби 2011 Миср]], раиси [[Ҳизби Озодӣ ва Адолат]], як ҳизби таъсисшуда тавассути [[Ихвонул муслимин]] буд. Ӯ номзади ин ҳизб дар интихоботи райёсати ҷумҳурӣ [[2012]] буд ва пештар аз 2000 то 2005 намояндаи порлумон буд<ref>Аз Википедиаи Форсӣ http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B1%D8%B3%DB%8C</ref>. Артиши Миср шомгоҳи чаҳоршанбеи [[3 июл]]и [[соли 2013|2013]] Муҳаммад Мурсиро аз раёсати ҷумҳурӣ барканор кард ва эътибори Қонуни асосии он кишварро муваққатан боздошт. [[Абдулфаттоҳ Сийсӣ]], фармондеҳи кулли нерӯҳои мусаллаҳи Миср бо хондани баёнияе, тасмими артиш барои барканории Мурсӣ аз курсии раиси ҷумҳури Мисрро ба иттилои мардум расонд. Ин баёния пас аз поёни зарбулаҷали 48 соатаи артиш ба раёсати ҷумҳурӣ ва гуруҳҳои сиёсӣ барои дастёбӣ ба тавофуқе ба манзури поён додан ба буҳрони Миср содир шудааст<ref name=ozodi>(Июл 4, 2013) {{cite news|url=http://www.ozodi.org/content/article/25035973.html|title=Барканории Мурсӣ. Идомаи "баҳори араб" ё кудатои низомӣ?|publisher=[[Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ|Радиои Озодӣ]]}} 4 июл 2013.</ref>. == Таҳсилот == Ӯ унвонҳои бакалавр ва магистратураи муҳандиси фулузот (металлургия) худро аз [[Донишгоҳи Қоҳира]](1978) ва доктори муҳофизат аз моторҳои фазопайморо аз Донишгоҳи Калифорнияи Ҷанубӣ гирифтааст, ки пас аз поёни таҳсилот дар ин донишгоҳ низ ба тадрис машғул буд. Ӯ аз 1982 то 1985 устодёри Донишгоҳи Иёлати Калифорния дар Нуртриҷ буд. Дар ин сол устоди Донишгоҳи Зақозиқи Миср шуд. Ду нафар аз 5 фарзанди ӯ мутаваллиди Калифорния ва шаҳрванди Амрико ҳастанд. == Райёсати ҷумҳурӣ == Дар давраи дувум интихоботи райёсати ҷумҳурии Миср. ки таърихи 17 июни соли 2012 баргузор гардид, Муҳаммад Мурсӣ бар асоси омори расмӣ дар рақобат бо Ҷенерал Аҳмад Шафиқ пирӯзи интихобот гардид. Вай аввалин раиси ҷумҳур пас аз инқилоби 2011 Миср ва панҷумин раиси ҷумҳур таърихи ин кишвар аст. == Лағви ҳукми анҳоли парлумон == Дар таърихи 8 июли соли 2012 Муҳаммад Мурсӣ ҳукми анҳоли порлумонро лағв кард ва хостори баргузори ҷаласоти он шуд. Пеш аз ин Шӯрои Олии Низомӣ, маҷлиси Мисрро мунҳал карда буд. == Мамнӯъияти вориди атбои эронӣ ба Миср == Бар асоси дастури Мурсӣ вориди атбоъи эронӣ ба Миср мамнӯъ эълон шуд<ref>{{cite news|url=http://www.qudsonline.ir/NSite/FullStory/News/?Id=59449|title=پایگاه خبری - تحلیلی قدس آنلاین ممنوعیت ورود اتباع ایرانیوعراقی به مصر|publisher=QuidsOnline|accessdate=2012-12-12|archivedate=2012-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120721044519/http://www.qudsonline.ir/NSite/FullStory/News/?Id=59449}} 12 декабри 2012.</ref> == Барканории Мурсӣ == Артиши Миср шомгоҳи чаҳоршанбеи [[3 июл]]и [[соли 2013|2013]] Муҳаммад Мурсиро аз раёсати ҷумҳурӣ барканор кард ва эътибори Қонуни асосии он кишварро муваққатан боздошт<ref name=ozodi/>. == Даргузашти Мурсӣ == Собиқ раиси ҷумҳури Миср Муҳаммад Мурсӣ дар синни 68-солагӣ ҳангоми мурофиаи суд дар Қоҳира [[17 июн]]и [[соли 2019]] ҳаётро падруд намуд. Баъд аз даргузашти Мурсӣ артиш ва кулли нерӯҳои мусаллаҳи Миср дар ҳолати тайёрии низомӣ қарор доранд, иттилоъ медиҳад телеканали RT Arabic. Ҳукуматдорони Миср аз тазоҳуроти пайравони ҳизби [[Ихвонул муслимин]] ки Муҳаммад Мурсӣ яке аз пешвоёни ҳамин ҳизб буд дар хатаранд. Аввалин раҳбари сиёсии мамолики хорҷӣ [[Раҷаб Тайиб Ардуғон]] даргузашти бемаҳали Мурсиро ''шаҳид'' номидааст.<ref>{{cite news|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1560796620&fbclid=IwAR2-z13xArJlfFKz_jEo5OweYRC5Hfw98zdWlUJjcRKHZ1ylQSmJ16W77Xk|title=Экс-президент Египта Мурси скончался в зале суда|publisher=centrasia.org}} 17 июни 2019.</ref> == Инчунин нигаред == ...Мурси намурдааст, ӯро куштаанд. - гуфтааст [[Раҷаб Тайиб Ардуғон]] <ref>{{cite news|url=https://regnum.ru/news/polit/2650999.html|title=«Мурси не умер, его убили»|publisher=regnum.ru|accessdate=2019-06-19|archivedate=2019-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190619181541/https://regnum.ru/news/polit/2650999.html}} 19 июня 2019</ref> {{хурд}} == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{Президентҳои Миср}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Президентҳои Миср]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Миср]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]] cwz8zt12hy2wr259jo70skc1giedvzo Кудатои 2013 Миср 0 22647 1486835 1453240 2026-09-13T16:03:55Z CommonsDelinker 163 Removing [[:c:File:President_Mohamed_Morsi.jpg|President_Mohamed_Morsi.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mohamed Morsi|]]. 1486835 wikitext text/x-wiki {{ятим}} Дар моҳи июни соли [[2013]] ва дар солгарди тахлифи [[Муҳаммад Мурсӣ]], нахустин раиси ҷумҳури [[Инқилоби 2011 Миср]], мавҷи ҷадиде аз эътирозот дар ин кишвар алайҳи давлати ҷадид шакл гирифт. Мухолифин ки дар райси онҳо [[Муҳаммад Албародай]] қарор дошт, хоҳони каноргирии Муҳаммад Мурсӣ аз қудрат ва баргузории интихоботи зудҳангом дар Миср буданд. Бо шиддат гирифтани эътирозоти вазироии кишвар, умури хориҷа, дифоъ, муҳити зист, гардишгарӣ, додгустарӣ ва барномарезии Миср ва ҳамчунон нахуст вазири давлати Мурсӣ яке пас дигар истеъфо карданд. Дар айни ҳол ки мухолифини Муҳаммад Мурсӣ дар [[Майдони Таҳрир]]и [[Қоҳира]] таҷамъ намуданд, ҳомиёни вай низ дар ҳаволии масҷиди Рабъа Ъдуаи ба шиъор додан дар ҳимоят аз раиси ҷумҳур пардохтанд. Бо вуҷуди ки Муҳаммад Мурсӣ аз заъифиҳои давлати нав ё сухан гуфта ва аз мардум узрхоҳӣ кард, аммо эътирозот ҳамчунон густариш ёфт. Артиши Миср низ барои тарафайн зарбулҷал таъйин кард, ки агар ба ихтилофот поён надиҳанд вориди амал хоҳад шуд. Мурсӣ изҳороти артишро дар ин маврид ғайриқонунӣ донист. Ниҳоятан шиддат эътирозот мавҷуб шуд то дар шабонгоҳи 3 июни 2013 артиши Миср Муҳаммад Мурсиро аз қудрат барканор карда [[Абду Фатаҳ Халил Ал-Сийсӣ|Абдул Фатаҳ Ал-Сийсӣ]] вазири дифоъи Миср дар низофи зимни барканории вай, Адли Мансур, раиси додгоҳи қонуни асосии Мисрро ба унвони раиси ҷумҳури муваққат барои ниҳоятан шаст рӯз то баргузории интихоботи зудҳангом муъариффӣ кард<ref>[http://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C_%DB%B2%DB%B0%DB%B1%DB%B3_%D9%85%D8%B5%D8%B1 Аз Википедиаи порсӣ] </ref>. [[Акс:Abdul Fatah Khalil Al-Sisi 2013-03-03.jpg|thumbnail|[[Абду Фатаҳ Халил Ал-Сийсӣ|Абдул Фатаҳ Ал-Сийсӣ]]]] Эътилофи исломгароҳои «ҳимоят аз машруият ва мухолифат бо кудато» дар Миср, даъвати Абдулфаттоҳ Сисӣ барои тазоҳурот дар рӯзи ҷумъаро чун «эълони ҷанги дохилӣ» донист<ref>Ихвонулмуслимин: "Таҳдидҳои Сисӣ эълони ҷанги дохилӣ аст" Радиои Озодӣ http://www.ozodi.org/content/article/25056001.html</ref>. {{хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои рӯз]] [[Гурӯҳ:Эътирозҳо дар Миср]] [[Гурӯҳ:Инқилоби Миср (2011)]] [[Гурӯҳ:Баҳори араб бар пойяи кишвар]] [[Гурӯҳ:Миср дар 2013]] [[Гурӯҳ:Эътирозҳо дар 2013]] deg20x679qati6zd9um6moqm01lajm9 Доро Наҷот 0 115505 1486849 1416467 2026-09-14T09:30:20Z VASHGIRD 8035 1486849 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Доро Наҷот |номи аслӣ = Доро Наҷот |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 4.5.1946 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Урметан}}, [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = 14.9.2026 |маҳалли даргузашт = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[тарҷумон]] |солҳои фаъолият = аз 1968 |самт = |жанр = шеър, шеъри сафед |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (2012) |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016) |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Доро Наҷот''' ([[4 май]]и [[1946]], деҳаи Урметан, [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[14 сентябр]]и [[2026]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[тарҷумон]]и тоҷик. Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1987). Барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012), [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016). == Зиндагинома == Доро Наҷот 4 майи соли 1946 дар деҳаи Урметани [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]] таваллуд ёфтааст. Соли 1961 мактаби мутавасситаи зодгоҳашро хатм карда, солҳои 1961—1966 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод таҳсил намудааст. Хизмати аскариро ба ҷой оварда, дар рӯзномаҳои ноҳиявию вилоятӣ кор кардааст. Соли 1978 дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият») ба сифати хабарнигор ба кор шурӯъ карда, то соли 1991 дар вазифаҳои гуногун фаъолият бурдааст. Моҳи марти соли 1991 сардабири «Сомон» — ҳафтаномаи Бунёди байналмилалии забони форсии тоҷикӣ таъйин шуда, баъдан то ба нафақа баромадан корманди Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд. Доро Наҷот 14 сентябри соли 2026 дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2026/09/shoiri-hal-ii-to-ikiston-doro-na-ot-az-olam-darguzasht/|title=Шоири халқии Тоҷикистон Доро Наҷот аз олам даргузашт|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2026-09-14|accessdate=2026-09-14}}</ref>. == Эҷодиёт == Фаъолияти эҷодии Доро Наҷот дар авохири солҳои 60-ум оғоз ёфтааст. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Соҳиби кӯҳсор» (1979), «Шабнам» (1983), «Дарав» (1986), «Хирмани Маҳтоб» (1989), «Тулӯъе дар ғуруб» (1998), «Меоям аз шигифт» (2013) ва ғайра мебошад. Муаллифи рисолаи «[[Шайх Абулқосими Гургонӣ]]» аст, ки дар авроқи он масоили марбут ба [[таърих]]и тасаввуф мавриди баҳсу баррасӣ қарор гирифтаанд. Фарҳанги «Доро»-и ӯ (2012) луғатномаи тафсирии навини беназирест, ки шарҳи беш аз панҷ ҳазор вожа, истилоҳ, таркиб ва ибораҳои рехтаи форсии тоҷикиро дар бар гирифта, суннати деринасоли фарҳангофаринии миллиро тадовим бахшидааст. Доро Наҷот ба сифати яке аз муваффақтарин гӯяндагони «шеъри сафед» дар Тоҷикистон эътироф гардидааст. Ашъори алоҳидаи ӯ ба забонҳои хориҷӣ тарҷума ва дар бархе нашрияҳои Ҷумҳурии Исломии Эрон ба табъ расидаанд. Як идда аз ашъори А. Блок, Ф. Тютчев, А. Ахматова, В. Соколов, М. Дудин, шоири украин Д. Павличко ва шоири ӯзбек Омон Матчонро ба тоҷикӣ гардондааст. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016); * Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012)<ref>Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 162 ISBN 978-99947-2-379-9</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 2002-2014}} [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Шоирони асри XX]] [[Гурӯҳ:Шоирони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] pyj2b529qcrszs5b78bwo4xjkf4f0er 1486850 1486849 2026-09-14T09:31:55Z VASHGIRD 8035 /* Зиндагинома */ 1486850 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Доро Наҷот |номи аслӣ = Доро Наҷот |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 4.5.1946 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Урметан}}, [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = 14.9.2026 |маҳалли даргузашт = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[тарҷумон]] |солҳои фаъолият = аз 1968 |самт = |жанр = шеър, шеъри сафед |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (2012) |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016) |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Доро Наҷот''' ([[4 май]]и [[1946]], деҳаи Урметан, [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[14 сентябр]]и [[2026]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[тарҷумон]]и тоҷик. Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1987). Барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012), [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016). == Зиндагинома == Доро Наҷот 4 майи соли 1946 дар деҳаи Урметани [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]] таваллуд ёфтааст. Соли 1961 мактаби мутавасситаи зодгоҳашро хатм карда, солҳои 1961—1966 дар Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод таҳсил намудааст. Хизмати аскариро ба ҷой оварда, дар рӯзномаҳои ноҳиявию вилоятӣ кор кардааст. Соли 1978 дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият») ба сифати хабарнигор ба кор шурӯъ карда, то соли 1991 дар вазифаҳои гуногун фаъолият бурдааст. Моҳи марти соли 1991 сардабири «Сомон» — ҳафтаномаи Бунёди байналмилалии забони форсии тоҷикӣ таъйин шуда, баъдан то ба нафақа баромадан корманди Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. == Эҷодиёт == Фаъолияти эҷодии Доро Наҷот дар авохири солҳои 60-ум оғоз ёфтааст. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Соҳиби кӯҳсор» (1979), «Шабнам» (1983), «Дарав» (1986), «Хирмани Маҳтоб» (1989), «Тулӯъе дар ғуруб» (1998), «Меоям аз шигифт» (2013) ва ғайра мебошад. Муаллифи рисолаи «[[Шайх Абулқосими Гургонӣ]]» аст, ки дар авроқи он масоили марбут ба [[таърих]]и тасаввуф мавриди баҳсу баррасӣ қарор гирифтаанд. Фарҳанги «Доро»-и ӯ (2012) луғатномаи тафсирии навини беназирест, ки шарҳи беш аз панҷ ҳазор вожа, истилоҳ, таркиб ва ибораҳои рехтаи форсии тоҷикиро дар бар гирифта, суннати деринасоли фарҳангофаринии миллиро тадовим бахшидааст. Доро Наҷот ба сифати яке аз муваффақтарин гӯяндагони «шеъри сафед» дар Тоҷикистон эътироф гардидааст. Ашъори алоҳидаи ӯ ба забонҳои хориҷӣ тарҷума ва дар бархе нашрияҳои Ҷумҳурии Исломии Эрон ба табъ расидаанд. Як идда аз ашъори А. Блок, Ф. Тютчев, А. Ахматова, В. Соколов, М. Дудин, шоири украин Д. Павличко ва шоири узбек Омон Матчонро ба тоҷикӣ гардондааст. == Даргузашт == Доро Наҷот 14 сентябри соли 2026 дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2026/09/shoiri-hal-ii-to-ikiston-doro-na-ot-az-olam-darguzasht/|title=Шоири халқии Тоҷикистон Доро Наҷот аз олам даргузашт|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2026-09-14|accessdate=2026-09-14}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016); * Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012)<ref>Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 162 ISBN 978-99947-2-379-9</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 2002-2014}} [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Шоирони асри XX]] [[Гурӯҳ:Шоирони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] hulas91liuac6mk2mmeawil0jyfa81j 1486851 1486850 2026-09-14T09:35:36Z VASHGIRD 8035 1486851 wikitext text/x-wiki {{Адиб |ном = Доро Наҷот |номи аслӣ = Доро Наҷот |тасвир = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |тахаллусҳо = |таърихи таваллуд = 4.5.1946 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Урметан}}, [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = 14.9.2026 |маҳалли даргузашт = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон |навъи фаъолият = {{шоир|Тоҷикистон}}, [[тарҷумон]] |солҳои фаъолият = аз 1968 |самт = |жанр = шеър, шеъри сафед |забони осор = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |дебют = |ҷоизаҳои адабӣ = Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ (2012) |ҷоизаҳо = [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016) |Lib = |сайт = |викигуфтовард = |имзо = }} '''Доро Наҷот''' ([[4 май]]и [[1946]], деҳаи Урметан, [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[14 сентябр]]и [[2026]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[шоир]] ва [[тарҷумон]]и тоҷик. Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1987). Барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012), [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016). == Зиндагинома == Доро Наҷот 4 майи соли 1946 дар деҳаи Урметани [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]] таваллуд ёфтааст. Соли 1961 мактаби мутавасситаи зодгоҳашро хатм карда, солҳои 1961—1966 дар [[Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод]] таҳсил намудааст. Хизмати аскариро ба ҷой оварда, дар рӯзномаҳои ноҳиявию вилоятӣ кор кардааст. Соли 1978 дар рӯзномаи «[[Ҷумҳурият (рӯзнома)|Тоҷикистони Советӣ]]» ба сифати хабарнигор ба кор шурӯъ карда, то соли 1991 дар вазифаҳои гуногун фаъолият бурдааст. Моҳи марти соли 1991 сардабири «Сомон» — ҳафтаномаи Бунёди байналмилалии забони форсии тоҷикӣ таъйин шуда, баъдан то ба нафақа баромадан корманди Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. == Эҷодиёт == Фаъолияти эҷодии Доро Наҷот дар авохири солҳои 60-ум оғоз ёфтааст. Муаллифи маҷмӯаҳои шеърии «Соҳиби кӯҳсор» (1979), «Шабнам» (1983), «Дарав» (1986), «Хирмани Маҳтоб» (1989), «Тулӯъе дар ғуруб» (1998), «Меоям аз шигифт» (2013) ва ғайра мебошад. Муаллифи рисолаи «[[Абулқосими Гургонӣ|Шайх Абулқосими Гургонӣ]]» аст, ки дар авроқи он масоили марбут ба таърихи тасаввуф мавриди баҳсу баррасӣ қарор гирифтаанд. Фарҳанги «Доро»-и ӯ (2012) луғатномаи тафсирии навини беназирест, ки шарҳи беш аз панҷ ҳазор вожа, истилоҳ, таркиб ва ибораҳои рехтаи форсии тоҷикиро дар бар гирифта, суннати деринасоли фарҳангофаринии миллиро тадовим бахшидааст. Доро Наҷот ба сифати яке аз муваффақтарин гӯяндагони «шеъри сафед» дар Тоҷикистон эътироф гардидааст. Ашъори алоҳидаи ӯ ба забонҳои хориҷӣ тарҷума ва дар бархе нашрияҳои Ҷумҳурии Исломии Эрон ба табъ расидаанд. Як идда аз ашъори А. Блок, Ф. Тютчев, А. Ахматова, В. Соколов, М. Дудин, шоири украин Д. Павличко ва шоири узбек Омон Матчонро ба тоҷикӣ гардондааст. == Даргузашт == Доро Наҷот 14 сентябри соли 2026 дар шаҳри Душанбе аз олам даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://khovar.tj/2026/09/shoiri-hal-ii-to-ikiston-doro-na-ot-az-olam-darguzasht/|title=Шоири халқии Тоҷикистон Доро Наҷот аз олам даргузашт|publisher=АМИТ «Ховар»|date=2026-09-14|accessdate=2026-09-14}}</ref>. == Ҷоизаҳо == * [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2016); * Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012)<ref>Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. – Душанбе, «Адиб», 2014, – с. 162 ISBN 978-99947-2-379-9</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 2002-2014}} [[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]] [[Гурӯҳ:Шоирони асри XX]] [[Гурӯҳ:Шоирони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ]] [[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] [[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]] kop293xh81t1hk7x7flu2f21603cfni Хосе Мари Бакеро 0 163414 1486842 1161985 2026-09-14T05:46:08Z Goalkeeper92 26041 https://www.realsociedad.eus/es/historical-file/player/33 1486842 wikitext text/x-wiki {{Варақаи футболбоз |embed = no |ном = Хосе Мари Бакеро |акс = José Mari Bakero.jpg |андозаи_акс = 200 |alt = |шарҳи_акс = Bakero in 2010 |номи_пурра = Хосе Мария Бакеро Эскудеро<br>(José María Bakero Escudero) |ном_ҳангоми_таваллуд = |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1963|2|11|df=y}} |макони_таваллуд = [[Гоизуэта]], [[Наварре]], [[Испания]]<ref group=қайд>[[:en:Spain|Spain]], [[:en:Navarre|Navarre]], [[:en:Goizueta|Goizueta]]</ref> |санаи_вафот = |макони_вафот = |қад = {{convert|1.69|m|ftin|abbr=on}} |мавқеъ = {{afp|AM}} |бошгоҳи_кунунӣ = |рақам = |солҳои_ҷавонӣ1 = |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = {{расми парчам|Испания}} [[Реал Сосиедад]][[:en:Real Sociedad|<sup>en</sup>]] |солҳо1 = 1980–1988 |бошгоҳҳо1 = {{расми парчам|Испания}} [[Реал Сосиедад]][[:en:Real Sociedad|<sup>en</sup>]] |баромадҳо1 = 223 |голҳо1 = 67 |солҳо2 = 1988–1996 |бошгоҳҳо2 = {{расми парчам|Испания}} [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]][[:en:FC Barcelona|<sup>en</sup>]] |баромадҳо2 = 260 |голҳо2 = 72 |солҳо3 = 1997 |бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Мексика}} [[Тибуронес Рохос Де Веракрус|Веракрус]][[:en:Tiburones Rojos de Veracruz|<sup>en</sup>]] |баромадҳо3 = 17 |голҳо3 = 3 |солҳои_умумӣ = |баромадҳои_умумӣ = 500 |голҳои_умумӣ = 142 |солҳои_миллӣ1 = 1980 |дастаи_миллӣ1 = {{Футбол то|16|Spain}}[[:en:Spain national under-16 football team|<sup>en</sup>]] |баромадҳои_миллӣ1 = 3 |голҳои_миллӣ1 = 1 |солҳои_миллӣ2 = 1980–1981 |дастаи_миллӣ2 = {{Футбол то|18|Spain}}[[:en:Spain national under-18 football team|<sup>en</sup>]] |баромадҳои_миллӣ2 = 9 |голҳои_миллӣ2 = 2 |солҳои_миллӣ3 = 1982–1986 |дастаи_миллӣ3 = {{Футбол то|21|Spain}}[[:en:Spain national under-21 football team|<sup>en</sup>]] |баромадҳои_миллӣ3 = 5 |голҳои_миллӣ3 = 1 |солҳои_миллӣ4 = 1986 |дастаи_миллӣ4 = {{Футбол то|23|Spain}}[[:en:Spain national under-23 football team|<sup>en</sup>]] |баромадҳои_миллӣ4 = 1 |голҳои_миллӣ4 = 0 |солҳои_миллӣ5 = 1987–1994 |дастаи_миллӣ5 = {{Футбол|Spain}}[[:en:Spain national football team|<sup>en</sup>]] |баромадҳои_миллӣ5 = 30 |голҳои_миллӣ5 = 7 |солҳои_мураббигарӣ1= 1999 |бошгоҳҳои_мураббигарӣ1 = {{расми парчам|Мексика}} [[Пуэбла (бошгоҳи футбол)|Пуэбла]][[:en:Puebla F.C.|<sup>en</sup>]] |солҳои_мураббигарӣ2= 2005 |бошгоҳҳои_мураббигарӣ2 = Atlético Malagueño[[:en:Atlético Malagueño|<sup>en</sup>]] |солҳои_мураббигарӣ3= 2006 |бошгоҳҳои_мураббигарӣ3 = {{расми парчам|Испания}} [[Реал Сосиедад]][[:en:Real Sociedad|<sup>en</sup>]] |солҳои_мураббигарӣ4= 2009–2010 |бошгоҳҳои_мураббигарӣ4 = Polonia Warsaw[[:en:Polonia Warsaw|<sup>en</sup>]] |солҳои_мураббигарӣ5= 2010–2012 |бошгоҳҳои_мураббигарӣ5 = {{расми парчам|Полша}} [[Летсх Познан]][[:en:Lech Poznań|<sup>en</sup>]] |солҳои_мураббигарӣ6= 2013 |бошгоҳҳои_мураббигарӣ6 = {{расми парчам|Перу}} [[Хуан Аурич]][[:en:Juan Aurich|<sup>en</sup>]] |шаблонҳои_медал-title = |шаблонҳои_медал = |шаблонҳои_медал-expand = |module = |азнавсозии_бошгоҳ = |азнавсозии_дастаи_миллӣ = }} '''Хосе Мария Бакеро Эскудеро''' ({{lang-es|''José María Bakero Escudero''}}; [[11 феврал]]и [[1963]], [[Гоизуэта]], [[Наварре]], [[Испания]]) — футболбози [[Испания|испанӣ]], маснадашро анҷом додааст, {{afp|am}}, муррабӣ.<ref>[[:en:José Mari Bakero|José Mari Bakero]]</ref> == Зиндагинома == {{васеъкунии фасл}} == Маснади бошгоҳӣ == == Мунтахаби миллӣ == == Эзоҳ == {{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}} == Пайвандҳо == {{эзоҳ}} __FORCETOC__ [[Гурӯҳ:Зодагони 11 феврал]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1963]] [[Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол]] [[Гурӯҳ:Мураббиёни футбол]] [[Гурӯҳ:Футболбозони Испания]] [[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Сосиедад]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона]] [[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Тибуронес Рохос Де Веракрус]] {{Spain-footy-bio-stub}} 902rdcs3rk34u7o4riznrqnsgv9w8pc Ян Сокол 0 215541 1486833 1443056 2026-09-13T13:43:03Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Пайвандҳо */ 1486833 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Ян Сокол |номи аслӣ = Jan Sokol | тасвир = Jan Sokol.jpg |бар = 200px |таърихи таваллуд = 18.4.1936 |зодгоҳ = |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Чехия}} |фазои илмӣ = [[сиёсатмадор]], [[фалсафа]] ва [[тарҷумон]] |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи Карлов]] ([[Чехия]]) |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|фалсафа}} |унвонҳои илмӣ = |алма-матер = [[Донишгоҳи Карлов]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = [http://www.jansokol.cz/ jansokol.cz] |викитека = |викианбор = Category:Jan Sokol }} '''Ян Сокол''' ({{lang-cs|Jan Sokol}}, {{ВД-Дебоча}}) — ходими ҳизбӣ ва давлатӣ, [[файласуф]], [[рӯзноманигор]], {{тарҷумон}}, собиқ Вазири Маорифи Ҷумҳурии [[Чехия]] (1998). == Зиндагинома == Ян Сокол [[18 апрел]]и [[соли 1936]] дар [[Прага]] таваллуд шудааст. Бобояш [[Франтишек Нушл]] ({{lang-cs|František Nušl}}; 1867—1951) [[ситорашинос]]и машҳур буд<ref name="vitalplus">{{cite web |url=https://vitalplus.org/jan-sokol-vsude-jsou-polstare-a-pojistovny/ |title= Jan Sokol – Všude jsou polštáře a pojišťovny |author= Jiří Hrabě |date= 5. 8. 2016 |website= časopis VitalPlus (маҷаллаи чехӣ) |publisher= |accessdate=2019-03-28 |lang=cs}}</ref>. Фаъолияти кориашро ҳамчун [[заргар]] шурӯъ кардааст. Дар соли 1961 Франтишка Паточкова ({{lang-cs|Františka Patočková}})-ро ба занӣ гирифт. Соли 1963 шомили факултаи математикаи [[Донишгоҳи Карлов]] мегардад. Солҳои 1964—1990 аввал ба ҳайси программасоз, сипас ходими пешбари илм кору фаъолият кардааст. Моҳи феврали соли 1997 ба унвонҳои [[дотсент]] мушарраф гардид. Аз соли 2000 [[профессор]] мебошад. == Дар Википедия == Сокол Ян корбари [[Википедия]] мебошад<ref name="vitalplus" /><ref>[http://www.spolek.muni.cz/udalosti/masarykova-univerzita-ujizdi-na-wikipedii Masarykova univerzita ujíždí na Wikipedii] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190328202630/http://www.spolek.muni.cz/udalosti/masarykova-univerzita-ujizdi-na-wikipedii |date=2019-03-28 }} (Masarykova univerzita)</ref><ref>[https://ct24.ceskatelevize.cz/1510786-filozof-a-wikipedista-jan-sokol-tistene-slovniky-rychle-zastaravaji Filozof a wikipedista Jan Sokol: Tištěné slovníky rychle zastarávají] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190328115832/https://ct24.ceskatelevize.cz/1510786-filozof-a-wikipedista-jan-sokol-tistene-slovniky-rychle-zastaravaji |date=2019-03-28 }} (Česká televize)</ref>. Зери ники [[:cs:Wikipedista:Sokoljan|Sokoljan]] маълум аст. То моҳи феврали соли 2021 32 ҳазор вироишро дар ҳама лоиҳаҳои Викимедиа, аз ҷумла 31 124 вироиш дар [[Википедияи Чехӣ]] анҷом додааст<ref>[https://ru.wikipedia.org/wiki/Служебная:CentralAuth/Sokoljan Данные глобальной учётной записи]</ref>. === Осор === ; Китобҳо * Cílek — Sokol — Sůvová, ''Evropa — náš domov''. Albatros, Praha 2018, 132 str. (=50 %). ISBN 978-80-00-05206-9 * Sokol, J., ''Naděje na neděli''. [[Nakladatelství Vyšehrad|Vyšehrad]], Praha 2017. 280 stran. ISBN 978-80-7429-818-9 * Sokol, J., ''Dluh života. Články — eseje — glosy''. FHS UK, Praha 2016. 668 str. ISBN 978-80-87398-86-9 * Sokol, J., ''Člověk jako osoba''. Vyšehrad, Praha 2016. 3. vyd. 280 str. ISBN 978-80-7429-682-6 * Sokol, J.: ''Moc, peníze a právo''. Vyšehrad, Praha 2015. 2. vyd. 304 str. ISBN 978-80-7429-638-3 * Sokol, J.: ''Etika, život, instituce''. Vyšehrad, Praha 2014, 264 str. ISBN 978-80-7429-223-1 * Sokol, J.: ''Proč chodíme do kostela?'' Karmelitánské nakladatelství, Kostelní Vydří, 2013, ISBN 978-80-7195-658-7 * Sokol, J.: ''Jak jsem se měl na světě''. Radioservis, Praha 2011, 150 str. ISBN 978-80-86212-80-7 * Sokol, J.: ''Etika a život''. Vyšehrad, Praha 2010, 240 str. ISBN 978-80-7429-063-3 * Sokol, J.: ''Zůstat na zemi''. Petr Vaďura, Vyšehrad, Praha 2008, 304 str. ISBN 978-80-7021-900-3 * Sokol, J.: ''Čas a rytmus''. 2. vyd. Oikumene, Praha 2004, 332 str.ISBN 80-7298-123-4 * Sokol, J.: ''Člověk a náboženství''. Portál, Praha 2004. 246 str. ISBN 80-7178-886-4 * Sokol, J.: ''Malá filosofie člověka. Slovník filosofických pojmů''. 6. vyd. Vyšehrad, Praha 2010. 364 str. ISBN 978-80-7429-056-5 * Sokol, J. — Pinc, Z.: ''Antropologie a etika''. Triton, Praha 2003. 167 str. ISBN 80-7254-372-5 (50 %) * Sokol, J.: ''Filosofická antropologie. Člověk jako osoba''. 2.vyd. Portál, Praha 2002. 222 str. ISBN 80-7178-627-6 * Sokol, J. — Mičienka, M. — Jirásková, V.: ''Občanské minimum''. Tauris, Praha 2002. 250 str. ISBN 80-211-0410-4 * Sokol, J.: ''Mistr Eckhart a středověká mystika''. 3. vyd. Vyšehrad, Praha 2004, 360 str. ISBN 80-7021-414-7 * Sokol, J.: ''Čtení z bible''. ČBS Praha 1996. 286 str. ISBN 80-85810-10-7 * Sokol, J.: ''Člověk a svět očima bible''. J+J Praha 1993, 94 str. ISBN 80-901625-1-7 * Navrátil, V. — Sokol, J. — Žák, V.: ''Operační systémy''. 2.vyd. SNTL Praha 1984, 264 str. * Sokol, J.: ''Jak počítá počítač''. 2. vyd. SNTL Praha 1979. 112 str. * Přibáň, M. — Sokol, J.: ''Návrh samočinného počítače''. SNTL Praha 1970, 176 str. * Sokol, J.: ''Poselství Ježíšovo''. 96 str. Charita Praha 1969 == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.rozhlas.cz/vltava/stream/_zprava/osudy-jana-sokola--1604241 Osudy Jana Sokola] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161023060308/http://www.rozhlas.cz/vltava/stream/_zprava/osudy-jana-sokola--1604241 |date=2016-10-23 }} дар сомонаи Český rozhlas {{ПБ}} {{Файласуф-зиндагинома-нопурра}} [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Чехословакия]] [[Гурӯҳ:Чехия]] [[Гурӯҳ:Викинигорон]] 27t83pt1j1ytu2y6q35ogiyjollug5n Равина Тандон 0 219750 1486843 1418573 2026-09-14T06:19:34Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1486843 wikitext text/x-wiki {{Синамогар }} '''Равина Тандон''' ({{lang-hi|रवीना टंडन}}; тав. [[26 октябр]]и [[соли 1974]]; [[Бомбей]], [[Маҳороштра]], [[Ҳиндустон]]) — [[ҳунарпеша]] ва [[продюсер]]и [[Ҳиндустон|ҳинд]] мебошад. Ӯ гирандаи ҷоизаи [[National Film Awards]] ва ду ҷоизаи [[Filmfare Awards]] мебошад. == Зиндагинома == Равина Тандон 26 октябри соли 1974 дар Бомбей (ҳоло [[Мумбай]]) дар оилаи коргардон [[Равӣ Тандон]] (тав. 1935) ва ҳамсараш Вина таваллуд шудааст. Равина бародаре дорад - актёри собиқ Раҷив Тандон, ки дар филмҳо бо тахаллуси Раҷ Тандон нақш бозидааст. == Фаъолият == Равина аз соли 1991 дар филмҳо ҳунарнамоӣ мекунад ва баранда ва номзади ҷоизаҳои сершумори синамоӣ, аз ҷумла ҷоизаи [[Filmfare Awards]] барои беҳтарин ҳунарпешаи дебютӣ барои нақш дар филми "Patthar Ke Phool" мебошад. Дар ин филм Равина дар муқобили [[Салмон Хон]] нақш бозидааст, ки баъдан бо ӯ дар 4 филми дигар кор кардааст: "Andaz Apna Apna" (1994), "Dus" (1997), "Deewana Mastana" (1997, эпизод) ва "Kahin Pyaar Na Ho Jaaye". Аммо аксар вақт Равина бо актёр [[Говинда]], ки бо ӯ дар 9 филм нақш бозидааст, дар тандем кор мекард. Тандон инчунин продюсер ва модели филм аст. == Ҳаёти шахсӣ == Соли 1995 Равина ду духтарак, Пуҷаи 11-сола (1984) ва Чихайяи 8-сола (1987) -ро ба фарзандӣ қабул намуд. 22 феврали соли 2004 Равина бо Анил Таданӣ ба шавҳар баромадааст, як соли пеш аз издивоҷ робита доштанд. Онҳо дар якҷоягӣ соҳиби ду фарзанд мебошанд. Духтар Раша Таданӣ (тав. 16.03.2005) ва писар Ранбирвардхон Таданӣ (тав. 12.07.2007). == Филмнома == === Синамо === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Сол ! scope="col" | Номгӯй ! scope="col" | Нақш ! scope="col" | Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- | 1991 ! scope="row"| ''[[Patthar Ke Phool]]'' | Kiran Khanna |[[Filmfare Awards|Filmfare Award барои дебюти зан]] |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Patthar Ke Phool (1991) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508307 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=30 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901060714/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508307 |archive-date= 1 September 2014 }}</ref><br /><ref name=awards>{{cite web|title=Raveena Tandon: Awards & Nominations|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10641/index.html|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529195548/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/10641/index.html|archive-date=29 May 2009|access-date=7 November 2015}}</ref> |- | 1992 ! scope="row"| ''[[Jeena Marna Tere Sang]]'' | Asha | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Jeena Marna Tere Sang (1992)|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/cast/5699/index.html|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090514054505/http://www.bollywoodhungama.com/movies/cast/5699/index.html|archive-date=14 May 2009|access-date=6 September 2015}}</ref> |- | rowspan="7" | 1993 ! scope="row"|''[[Divya Shakti]]'' | Priya | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Divya Shakti (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534222 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=31 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221011714/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534222 |archive-date=21 December 2015 }}</ref> |- ! scope="row"|''[[Kshatriya (film)|Kshatriya]]'' | Nilima | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Kshatriya (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534562 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=31 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022230628/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534562 |archive-date=22 October 2015 }}</ref> |- ! scope="row"|''Ratha Saradhi'' | Rekha | [[Синамои телугу|Филми телугу]] |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.com/Ratha-Saradhi-Telugu-Movie-ANR/dp/B006TH225O|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508021521/http://www.amazon.com/Ratha-Saradhi-Telugu-Movie-ANR/dp/B006TH225O |url-status=dead |title=Ratha Saradhi Telugu Movie|archive-date=8 May 2016|via=Amazon}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RdU9w7vqNBs|title=Ratha Sarathi Telugu Full Movie &#124; ANR, Vinod Kumar, Raveena Tandon, Srikanth &#124;Original Telugu Movies|via=www.youtube.com|access-date=1 April 2016|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023002813/https://www.youtube.com/watch?v=RdU9w7vqNBs|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Parampara (1993 film)|Parampara]]'' | Vijaya | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/506267 |title=Parampara (1993) |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=30 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905123753/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/506267 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"|''[[Pehla Nasha]]'' | Avantika Bajaj | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Pehla Nasha (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508327 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=31 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905151837/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508327 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"|''[[Bangaru Bullodu (1993 film)|Bangaru Bullodu]]'' | Priya | Филми телугу |style="text-align: center;"|<ref name=telugu>{{cite web|title=Raveena Tandon loves being a busy bee |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/raveena-tandon-loves-being-a-busy-bee-612025 |author=Indo-Asian News Service |author-link=Indo-Asian News Service |publisher=NDTV |date=22 May 2013 |access-date=6 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920050524/http://movies.ndtv.com/bollywood/raveena-tandon-loves-being-a-busy-bee-612025 |archive-date=20 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"|''[[Ek Hi Raasta (1993 film)|Ek Hi Raasta]]'' | Priya Choudhry | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534246 |title=Ek Hi Rasta (1993) |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=30 August 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910114720/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534246 |archive-date=10 September 2015 }}</ref> |- | rowspan="10" | 1994 ! scope="row"| ''[[Zamane Se Kya Darna]]'' | Anju Rajpal | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Zamane Se Kya Darna (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508519 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909071509/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508519 |archive-date= 9 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Dilwale (1994 film)|Dilwale]]'' | Sapna | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Dilwale (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201719 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906224132/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201719 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Insaniyat (1994 film)|Insaniyat]]'' | Salma | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Insaniyat (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539330 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908110540/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539330 |archive-date= 8 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Imtihaan]]'' | Priti | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Imtihaan (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539451 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906190035/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539451 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Laadla (1994 film)|Laadla]]'' | Kajal | Номзад—[[Filmfare Award for Best Supporting Actress]] |style="text-align: center;"|<ref name=awards/><br /><ref>{{cite web|title=Laadla (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539752 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022231634/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539752 |archive-date=22 October 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Andaz Apna Apna]]'' | Raveena alias Karishma | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Andaz Apna Apna (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533169 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906173955/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533169 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Aatish: Feel the Fire|Aatish]]'' | Nisha | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Aatish (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538714 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926130516/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538714 |archive-date=26 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Mohra]]'' | Roma Singh | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Mohra (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201564 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905171047/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201564 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Main Khiladi Tu Anari]]'' | Худ | [[Камео]] |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Main Khiladi Tu Anari (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201794 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906132456/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201794 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Sadhu (film)|Sadhu]]'' | Selvi | [[Синамои томилӣ|Филми томилӣ]] |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web |title=Sadhu (1994) |url=http://www.pvasu.com/sadhu.html |publisher=Pvasu.com |access-date=6 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203010/http://www.pvasu.com/sadhu.html |archive-date=4 March 2016 |accessdate=2024-07-06 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304203010/http://www.pvasu.com/sadhu.html }}</ref> |- | rowspan="3" | 1995 ! scope="row"| ''[[Taqdeerwala]]'' | Lilly | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Taqdeerwala (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508271 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221011241/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508271 |archive-date=21 December 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Zamaana Deewana]]'' | Priya Singh | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Zamaana Deewana (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534822 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905190705/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534822 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Saajan Ki Baahon Mein]]'' | Sapna Narang | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Saajan Ki Baahon Mein (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508541 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906214147/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508541 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- | rowspan="3" | 1996 ! scope="row"| ''[[Vijeta (1996 film)|Vijeta]]'' | Vijaya | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Vijeta (1996) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508674 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926113222/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508674 |archive-date=26 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Khiladiyon Ka Khiladi]]'' | Priya | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Khiladiyon Ka Khiladi (1996) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533191 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905111407/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533191 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Rakshak (1996 film)|Rakshak]]'' | Худ | Намоиши махсус дар суруди "Shahar Ki Ladki" |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Rakshak (1996) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54574 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906215304/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54574 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- | rowspan="6" | 1997 ! scope="row"| ''Anjaane'' | | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Anjaane (2000)|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/cast/12388/index.html|website=[[Bollywood Hungama]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612092839/http://www.bollywoodhungama.com/movies/cast/12388/index.html|archive-date=12 June 2009|access-date=6 September 2015}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Ziddi (1997 film)|Ziddi]]'' | Jaya | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Ziddi (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538463 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012125233/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538463 |archive-date=12 October 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Daava]]'' | Seema | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Daava (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534413 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151204173908/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534413/ |archive-date= 4 December 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Deewana Mastana]]'' | Худ | Камео |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Deewana Mastana |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533188 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903090655/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533188 |archive-date= 3 September 2014 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Ghulam-E-Mustafa]]'' | Kavita | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Ghulam-E-Mustafa (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533190 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905125131/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533190 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Vinashak – Destroyer]]'' | Kajal | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Vinashak (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508673 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001101952/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508673 |archive-date= 1 October 2015 }}</ref> |- | rowspan="8" | 1998 ! scope="row"| ''[[Keemat – They Are Back]]'' | Sharmili | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Keemat – They Are Back (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534490 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906232637/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534490 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"|''[[Salaakhen (1998 film)|Salaakhen]]'' | Neha | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Salaakhen (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540330 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221013537/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540330 |archive-date=21 December 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Aunty No. 1]]'' | Sandhya | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Aunty No. 1 (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535149 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001053127/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535149 |archive-date= 1 October 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Gharwali Baharwali]]'' | Kajal | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Gharwali Baharwali (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539515 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905121421/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539515 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Dulhe Raja]]'' | Kiran Singhania | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Dulhe Raja (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54499 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907001131/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54499 |archive-date= 7 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Barood (1998 film)|Barood]]'' | Neha Singhal | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Barood (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538956 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905173904/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538956 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bade Miyan Chote Miyan (1998 film)|Bade Miyan Chote Miyan]]'' | Seema | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Bade Miyan Chote Miyan (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201666 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221004005/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201666 |archive-date=21 December 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Pardesi Babu]]'' | Karuna | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Pardesi Babu (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535240 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905111528/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535240 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- | rowspan="6" | 1999 ! scope="row" | ''[[Anari No.1]]'' | Sapna | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Anari No.1 (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535128 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221012122/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535128 |archive-date=21 December 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''Jai Hind'' | Gulnar | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Jai Hind (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539549 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150802230236/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539549/ |archive-date= 2 August 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Rajaji (film)|Rajaji]]'' | Payal | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Rajaji (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508328 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906021249/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508328 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Shool]]'' | Manjari Singh | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/shool-review-bollywood-pcltSrcffcfcb.html |title=Shool |website=[[Sify]] |access-date=28 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211134801/http://www.sify.com/movies/shool-review-bollywood-pcltSrcffcfcb.html |archive-date=11 December 2015 |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Gair (film)|Gair]]'' | Madhu | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Gair (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534120 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905100112/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534120 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Upendra (film)|Upendra]]'' | Keerthi | [[Синамои каннада|Филми каннада]] | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news|title=First Looks of Sudeep's "Ranna", Upendra's "Uppi 2" Out |url=http://www.ibtimes.co.in/first-looks-sudeeps-ranna-upendras-uppi-2-out-612818 |author=Upadhyaya, Prakash |work=International Business Times |date=1 November 2014 |access-date=7 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721174216/http://www.ibtimes.co.in/first-looks-sudeeps-ranna-upendras-uppi-2-out-612818 |archive-date=21 July 2015 }}</ref> |- | rowspan="6" | 2000 ! scope="row" | ''Tune Mera Dil Le Liya'' | | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Tune Mera Dil Le Liya (2000) |url=http://www.rottentomatoes.com/m/tune-mera-dil-le-liya/ |publisher=Rotten Tomatoes |access-date=6 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427041312/http://www.rottentomatoes.com/m/tune-mera-dil-le-liya/ |archive-date=27 April 2016 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Jung (2000 film)|Jung]]'' | Naina | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Jung (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539607 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906173404/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539607 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bulandi (2000 film)|Bulandi]]'' | Meena | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Bulandi (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55954 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022235340/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55954 |archive-date=22 October 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Khauff]]'' | Худ | камео | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Review of Khauff |url=http://www.rediff.com/entertai/2000/mar/03khauf.htm |work=Rediff.com |date=3 March 2000 |access-date=25 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160712144600/http://www.rediff.com/entertai/2000/mar/03khauf.htm |archive-date=12 July 2016 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Kahin Pyaar Na Ho Jaaye (2000 film)|Kahin Pyaar Na Ho Jaaye]]'' | Nisha | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Kahin Pyaar Na Ho Jaaye (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534411 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140902093444/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534411 |archive-date= 2 September 2014 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Ghaath (2000 film)|Ghaath]]'' | Худ | Камео | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=A cop-out! |url=http://m.rediff.com/movies/2000/dec/09ghaath.htm |work=[[Rediff.com]] |author=Das, Ronjita |date=9 December 2000 |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150604124712/http://m.rediff.com/movies/2000/dec/09ghaath.htm |archive-date= 4 June 2015 }}</ref> |- | rowspan="6" | 2001 ! scope="row" | ''[[Daman (2001 film)|Daman: A Victim of Marital Violence]]'' | Durga | [[National Film Award for Best Actress]] | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Daman (2001) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539104 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920015732/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539104 |archive-date=20 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Aks (2001 film)|Aks]]'' | Neeta | [[Filmfare Special Award|Filmfare Award for Special Performance]] | style="text-align: center;" |- ! scope="row" | ''[[Akasa Veedhilo]]'' | Indu | Филми телугу | style="text-align: center;" |<ref name="telugu" /><br /><ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-akasa.html |title=Movie review – Akasa Veedhilo |publisher=[[Idlebrain.com]] |date=23 August 2001 |access-date=3 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127014217/http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-akasa.html |archive-date=27 January 2016 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Aalavandhan]]'' | Tejaswini || [[Синамои томилӣ|Филми томилӣ]] | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web | url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2001/11/16/stories/2001111600670200.htm | title=Aalavandhaan | date=16 November 2001 | access-date=31 January 2017 | last=Rangarajan | first=Malathi | archive-url=https://web.archive.org/web/20031009011326/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2001/11/16/stories/2001111600670200.htm | archive-date=9 October 2003 | work=[[The Hindu]] | url-status=unfit}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Abhay (2001 film)|Abhay]]'' |Tejaswini | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web | url=http://www.thehindu.com/2001/08/19/stories/09190704.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20170131113052/http://www.thehindu.com/2001/08/19/stories/09190704.htm | archive-date=31 January 2017 | title=Music with a sixth sense | date=19 August 2001 | access-date=31 January 2017 | work=[[The Hindu]] | url-status=dead }}</ref><br /><ref>{{cite web|archive-date=31 January 2017 |archive-url=https://archive.today/20170131051923/http://www.rediff.com/movies/2001/nov/13abhay.htm |url=http://www.rediff.com/movies/2001/nov/13abhay.htm |title=Kamal falls... hard! |work=[[Rediff.com]] |date=13 November 2001 |access-date=31 January 2017 |last=Swaminathan |first=R |url-status=dead }}</ref> |- ! scope="row" |''[[Officer (2001 film)|Officer]]'' | Meenal alias Pari | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=The Rediff Review: Officer |url=http://www.rediff.com/movies/2001/mar/02offi.htm |work=Rediff.com |access-date=25 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509185339/http://www.rediff.com/movies/2001/mar/02offi.htm |archive-date= 9 May 2012 }}</ref> |- | rowspan="4" | 2002 ! scope="row" | ''[[Akhiyon Se Goli Maare]]'' | Kiran Bhangare | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Akhiyon Se Goli Maare (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200452 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012120903/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200452 |archive-date=12 October 2015 }}</ref> |- |- ! scope="row" | ''[[Soch]]'' | Preeti Sardesai | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Soch (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/66597 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905164524/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/66597 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Agni Varsha]]'' | Vishaka | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Agni Varsha (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533211 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910105149/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533211 |archive-date=10 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Waah! Tera Kya Kehna]]'' | Salma Khan | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Waah! Tera Kya Kehna |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201808 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906011327/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201808 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- | rowspan="5" | 2003 ! scope="row" | ''[[Satta (2003 film)|Satta]]'' | Anuradha Sehgal | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Satta (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508453 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905211915/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508453 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Pran Jaye Par Shaan Na Jaye]]'' | Laxmi Rathod | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Pran Jaye Par Shaan Na Jaye (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201608 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905142044/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201608 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Stumped (2003 film)|Stumped]]'' | Reema Seth | Инчунин продюсер | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Stumped (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201652 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901211317/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201652 |archive-date= 1 September 2014 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Qayamat: City Under Threat]]'' | Mamta | Камео дар суруди "Mujhe Tumse Mohabbat Hai" | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Qayamat (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540268 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906192220/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540268 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref><br /><ref>{{cite video|title=Mujhe Tumse Mohabbat Hai (Qayamat) |url=https://www.youtube.com/watch?v=aNKBiO8j_oo |publisher=Youtube |access-date=25 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030152646/http://www.youtube.com/watch?v=aNKBiO8j_oo |archive-date=30 October 2014 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[LOC Kargil]]'' | Deepak's wife | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=LOC Kargil (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201799 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905125459/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201799 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- | rowspan="6" | 2004 ! scope="row" | ''[[Jaago (2004 film)|Jaago]]'' | Shraddha | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://in.rediff.com/movies/2004/feb/06jaago.htm |title=Why make a film on rape? |last=Verma |first=Sukanya |work=Rediff.com |date=6 February 2004 |access-date=14 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117020755/http://in.rediff.com/movies/2004/feb/06jaago.htm |archive-date=17 November 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Yeh Lamhe Judaai Ke]]'' | Jaya | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Yeh Lamhe Judaai Ke (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510941 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905155706/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510941 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Police Force: An Inside Story]]'' | Roma | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Police Force (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201606 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905134201/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201606 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Aan: Men at Work]]'' | Roshni Verma | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2004/jun/04aan.htm |title=The great big testosterone rush! |work=Rediff.com |last=Fernandes |first=Vivek |date=4 June 2004 |access-date=24 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404061950/http://www.rediff.com/movies/2004/jun/04aan.htm |archive-date= 4 April 2016 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Ek Se Badhkar Ek (2004 film)|Ek Se Badhkar Ek]]'' | Kanchan Dhillon | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Ek Se Badhkar Ek (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538485 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906182559/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538485 |archive-date= 6 September 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Dobara]]'' | Ria | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|title=Dobaara (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201721 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117113139/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201721 |archive-date=17 November 2015 }}</ref> |- | 2005 ! scope="row"| ''[[Pehchaan: The Face of Truth]]'' | Mridula | Инчунин продюсер |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Pehchaan (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/506502 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905221143/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/506502 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref><br /><ref>{{cite web|title='Experiments can fail. But what the heck, I'm trying' |url=http://www.rediff.com/movies/2003/feb/03rave.htm |author=Jha, Subhash K. |work=Rediff.com |date=3 February 2003 |access-date=25 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329195636/http://www.rediff.com/movies/2003/feb/03rave.htm |archive-date=29 March 2016 }}</ref><br /><ref>{{cite book|title=Pehchaan : the face of truth |publisher=[[WorldCat]] |oclc=62157573 }}</ref> |- | 2006 ! scope="row"| ''[[Sandwich (2006 film)|Sandwich]]'' | Nisha | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Sandwich Review |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/505387 |author=Adarsh, Taran |website=[[Bollywood Hungama]] |date=25 August 2006 |access-date=25 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305034829/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/505387 |archive-date= 5 March 2016 }}</ref> |- | 2010 ! scope="row"| ''Laboratory'' | Sohini | [[Синамои Банголистони Ғарбӣ|Филми банголӣ]] |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Laboratory Movie Review |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movie-reviews/Laboratory/movie-review/6995550.cms |author=Dashupta, Priyanka |work=[[The Times of India]] |date=27 November 2010 |access-date=6 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150302191845/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movie-reviews/Laboratory/movie-review/6995550.cms |archive-date= 2 March 2015 }}</ref> |- | 2011 ! scope="row"| ''[[Bbuddah... Hoga Terra Baap]]'' | Kamini | Камео |style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Bbuddah... Hoga Terra Baap (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542573 |website=[[Bollywood Hungama]] |access-date=6 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905124729/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542573 |archive-date= 5 September 2015 }}</ref> |- | rowspan="1" | 2014 ! scope="row"| ''[[Pandavulu Pandavulu Tummeda]]'' | Satya | Филми телугу |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Pandavulu Pandavulu Tummeda Review |url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/pandavulupandavulutummeda.html |publisher=Idlebrain.com |access-date=6 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151127164004/http://www.idlebrain.com/movie/archive/pandavulupandavulutummeda.html |archive-date=27 November 2015 }}</ref> |- | rowspan="3" | 2015 ! scope="row"| ''[[Bombay Velvet]]'' | Club singer | Камео |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Review: Bombay Velvet is an epic misfire |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-bombay-velvet-is-an-epic-misfire/20150515.htm |author=Sen, Raja |work=[[Rediff.com]] |date=15 May 2015 |access-date=11 August 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811015803/http://www.rediff.com/movies/report/review-bombay-velvet-is-an-epic-misfire/20150515.htm |archive-date=11 August 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''Jai Hind'' | Evana "Eve" Chaudhary | Филми хурд |style="text-align: center;"| <ref name="auto">{{cite news|url=http://www.firstpost.com/bollywood/watch-short-film-jai-hind-starring-manoj-bajpayee-and-raveena-tandon-is-jingoistic-not-patriotic-2392430.html |title=Watch: Short film Jai Hind starring Manoj Bajpayee and Raveena Tandon is jingoistic not patriotic |last=D' Cunha |first=Zenia |work=[[Firstpost]] |date=14 August 2015 |access-date=12 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117010830/http://www.firstpost.com/bollywood/watch-short-film-jai-hind-starring-manoj-bajpayee-and-raveena-tandon-is-jingoistic-not-patriotic-2392430.html |archive-date=17 November 2015 }}</ref> |- ! scope="row"| ''2 Chehare'' | Radha | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news |title=Film review: 2 Chehare |url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Film-review-2-Chehare/articleshow/48028583.cms |last=Guha |first=Kunal |work=Mumbai Mirror |date=11 July 2015 |access-date=24 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151230210830/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Film-review-2-Chehare/articleshow/48028583.cms |archive-date=30 December 2015 |accessdate=2024-07-06 |archivedate=2015-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151230210830/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Film-review-2-Chehare/articleshow/48028583.cms }}</ref> |- | rowspan="3" | 2017 ! scope="row"| ''[[Maatr]]'' | Vidya Chauhan | |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/entertainment/maatr-movie-review-riveting-as-raveena-tandons-performance-is-the-plot-is-terribly-convenient-3396666.html |title=Maatr movie review: Riveting as Raveena Tandon's performance is, the plot is terribly convenient |last=Jhunjhunwala |first=Udita |publisher=Firstpost |date=22 April 2017 |access-date=23 April 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424173846/http://www.firstpost.com/entertainment/maatr-movie-review-riveting-as-raveena-tandons-performance-is-the-plot-is-terribly-convenient-3396666.html |archive-date=24 April 2017 }}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Hanuman Da' Damdaar]]'' | [[Añjanā]] (овоз) | |style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-turns-hanuman-in-hanuman-ka-damdar-raveena-tandon-plays-his-mother-watch-video-4679429/|title=Salman Khan turns Hanuman in Hanuman Ka Damdar, Raveena Tandon plays his mother. Watch video|work=The Indian Express|date=29 May 2017|access-date=2 June 2017|archive-date=3 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603203256/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khan-turns-hanuman-in-hanuman-ka-damdar-raveena-tandon-plays-his-mother-watch-video-4679429/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Shab (film)|Shab]]'' | Sonal Modi | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/raveena-tandon-wraps-up-shab/ |title=Raveena Tandon wraps up 'Shab' |work=[[The Indian Express]] |date=15 January 2015 |access-date=11 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029185651/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/raveena-tandon-wraps-up-shab/ |archive-date=29 October 2015 }}</ref> |- | 2019 ! scope="row"'' | ''[[Khandaani Shafakhana]]'' | Худ | Намоиши махсус дар суруди "Sheher Ki Ladki" |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/suneil-shetty-raveena-tandon-in-new-sheher-ki-ladki-bring-back-the-90s-1502774291.html|title=Suniel Shetty, Raveena Tandon in new 'Sheher Ki Ladki' bring back the 90s|publisher=The Statesman|date=5 July 2019|access-date=9 August 2019|archive-date=9 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809054238/https://www.thestatesman.com/entertainment/suneil-shetty-raveena-tandon-in-new-sheher-ki-ladki-bring-back-the-90s-1502774291.html|url-status=live}}</ref> |- |2022 ! scope="row"'' | ''[[K.G.F: Chapter 2]]'' |Ramika Sen |Филми каннада |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/raveena-tandon-play-indira-gandhi-yash-s-kgf-2-102935|title=Raveena Tandon to play Indira Gandhi in Yash's 'KGF 2'?|publisher=The Newsminute|date=3 June 2019|access-date=9 August 2019|archive-date=9 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809054238/https://www.thenewsminute.com/article/raveena-tandon-play-indira-gandhi-yash-s-kgf-2-102935|url-status=live}}</ref> |- |2023 ! scope="row"'' | ''[[One Friday Night]]'' | Lata Verma | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/one-friday-night-trailer-raveena-tandon-milind-soman-pair-up-riveting-drama-watch-101690372775748.html|title=One Friday Night trailer: Raveena Tandon, Milind Soman pair up for a riveting drama. Watch|publisher=Hindustan Times|date=27 July 2023|access-date=27 July 2023}}</ref> |- |rowspan="2" |2024 ! scope="row" |''[[Patna Shuklla]]'' |Tanvi Shukla | |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=https://theprint.in/feature/patna-shuklla-trailer-shows-raveenas-fight-for-justice-as-lawyer-late-satish-kaushik-also-in-the-film/1996676/|title=‘Patna Shuklla’ trailer shows Raveena’s fight for justice as lawyer; late Satish Kaushik also in the film|publisher=The Print|date=12 March 2024|access-date=12 March 2024}}</ref> |} ==Телевизион== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Сол !scope="col"| Номгӯй !scope="col"| Нақш !scope="col" class="unsortable"| Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- | 2004 !scope="row"| ''[[Sahib Biwi Gulam]]'' | Choti Bahu | | style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Raveena Tandon on Sahib Bibi Aur Ghulam'|url=http://www.sify.com/movies/raveena-tandon-on-sahib-bibi-aur-ghulam-news-bollywood-kkfvMvgacfjsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129142037/http://www.sify.com/movies/raveena-tandon-on-sahib-bibi-aur-ghulam-news-bollywood-kkfvMvgacfjsi.html|url-status=dead|archive-date=29 January 2018|author=Jha, Subhash K.|website=[[Sify]]|date=1 April 2004|access-date=7 September 2015}}</ref><br /><ref>{{cite web|title=Sahib Bibi Aur Ghulam: Raveena reprises Meena Kumari|url=http://www.rediff.com/movies/2004/mar/30slide1.htm|work=Rediff.com|access-date=22 February 2016|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129141302/http://www.rediff.com/movies/2004/mar/30slide1.htm|url-status=live}}</ref> |- | 2008 !scope="row"| ''[[Chak De Bachche]]'' | Довар | [[Reality television|Reality]] dance show | style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=In Pictures: 20 forgotten TV shows of Bollywood stars |url=http://www.mid-day.com/photos/in-pictures-20-forgotten-tv-shows-of-bollywood-stars/7169/73046 |work=[[Mid-Day]] |access-date=7 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131100452/http://www.mid-day.com/photos/in-pictures-20-forgotten-tv-shows-of-bollywood-stars/7169/73046 |archive-date=31 January 2016 }}</ref> |- | 2009 !scope="row"| ''Chhote Miyan'' | Довар | Reality comedy show | style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Comfortable with kids|url=http://www.telegraphindia.com/1090721/jsp/entertainment/story_11260640.jsp|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=21 July 2009|access-date=22 February 2016|archive-date=30 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130091341/https://www.telegraphindia.com/1090721/jsp/entertainment/story_11260640.jsp|url-status=dead}}</ref> |- | 2011 !scope="row"| ''[[Comedy Ka Maha Muqabala]]'' | Довар | Reality comedy show | style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Raveena to judge Comedy Ka Maha Muqabla |url=http://www.hindustantimes.com/tv/raveena-to-judge-comedy-ka-maha-muqabla/story-WQ2lgJqwTtMRP7CvGatNJN.html |last=Dubey |first=Rachana |work=Hindustan Times |date=11 March 2011 |access-date=7 September 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307181752/http://www.hindustantimes.com/tv/raveena-to-judge-comedy-ka-maha-muqabla/story-WQ2lgJqwTtMRP7CvGatNJN.html |archive-date= 7 March 2016 }}</ref> |- | 2012 !scope="row"| ''Issi Ka Naam Zindagi'' | Баранда | [[Talk show]] | style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Raveena Tandon to host Issi Ka Naam Zindagi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Raveena-Tandon-to-host-Issi-Ka-Naam-Zindagi/articleshow/11927252.cms|work=The Times of India|date=17 February 2012|access-date=7 September 2015|archive-date=30 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130015149/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Raveena-Tandon-to-host-Issi-Ka-Naam-Zindagi/articleshow/11927252.cms|url-status=live}}</ref> |- |2014 !scope="row"| ''CEO's Got Talent'' |Довар |[[Talent show]] | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |url=https://www.pinkvilla.com/entertainmenttags/raveena-tandon/raveena-tandon-mahesh-bhatt-become-judges-ceos-got-talent |title=Raveena Tandon, Mahesh Bhatt become judges of 'CEOs got Talent' &#124; PINKVILLA |access-date=17 July 2020 |archive-date=13 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713205206/https://www.pinkvilla.com/entertainmenttags/raveena-tandon/raveena-tandon-mahesh-bhatt-become-judges-ceos-got-talent |url-status=live |accessdate=2024-07-06 |archivedate=2020-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200713205206/https://www.pinkvilla.com/entertainmenttags/raveena-tandon/raveena-tandon-mahesh-bhatt-become-judges-ceos-got-talent }}</ref> |- | 2014 !scope="row"| ''[[Simply Baatien With Raveena]]'' | Баранда | Talk show | style="text-align: center;"|<ref>{{cite web|title=Raveena Tandon: My show connects with people from all walks of life|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Raveena-Tandon-My-show-connects-with-people-from-all-walks-of-life/articleshow/44784223.cms|author=Maheshwri, Neha|work=The Times of India|date=12 October 2014|access-date=7 September 2015|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023002836/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Raveena-Tandon-My-show-connects-with-people-from-all-walks-of-life/articleshow/44784223.cms|url-status=live}}</ref> |- | 2017 ! scope="row"| ''[[Sabse Bada Kalakar]]'' | Довар | Kids Reality Show | style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/sabse-bada-kalakar-judge-raveena-tandon-judging-a-kids-reality-show-is-easy-4599724/|title=Sabse Bada Kalakar judge Raveena Tandon: Judging a kids reality show is easy as they are uncomplicated|publisher=[[Indian Express Limited]]|date=4 April 2017|access-date=25 May 2017|archive-date=11 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511015738/http://indianexpress.com/article/entertainment/television/sabse-bada-kalakar-judge-raveena-tandon-judging-a-kids-reality-show-is-easy-4599724/|url-status=live}}</ref> |- | 2019 ! scope="row"| ''[[Nach Baliye#Season 9|Nach Baliye 9]]'' | Довар | Reality Dance Show |style="text-align: center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.dnaindia.com/television/photo-gallery-photos-nach-baliye-9-govinda-reunites-with-raveena-tandon-on-salman-khan-s-show-wife-sunita-accompanies-too-2779853|title=PHOTOS! Nach Baliye 9: Govinda reunites with Raveena Tandon on Salman Khan's show, wife Sunita accompanies too|work=Daily News and Analysis|date=7 August 2019|access-date=9 August 2019|archive-date=7 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807154410/https://www.dnaindia.com/television/photo-gallery-photos-nach-baliye-9-govinda-reunites-with-raveena-tandon-on-salman-khan-s-show-wife-sunita-accompanies-too-2779853|url-status=live}}</ref> |- | 2020 !scope="row"| ''[[Fabulous Lives of Bollywood Wives]]'' | Худ |Меҳмон |<ref>{{Cite web|date=2020-12-01|title=Raveena wows netizens with her cameo in Netflix's latest|url=https://thedailyguardian.com/raveena-wows-netizens-with-her-cameo-in-netflixs-latest/|access-date=5 August 2022|website=The Daily Guardian|language=en|accessdate=2024-07-06|archivedate=2023-04-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404103513/https://thedailyguardian.com/raveena-wows-netizens-with-her-cameo-in-netflixs-latest/}}</ref> |- | 2021 !scope="row"| ''[[Aranyak (TV series)|Aranyak]]'' | Kasturi Dogra | |<ref>{{Cite web|title=Aranyak {{!}} [[Netflix]] Official Site|url=https://www.netflix.com/title/81226180|access-date=2021-07-07|website=www.netflix.com|language=en|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190554/https://www.netflix.com/title/81226180|url-status=live}}</ref> |- |2024 !scope="row"| ''[[Karmma Calling]]'' | Indrani Kothari | |<ref>{{Cite web|date=2023-12-15|title=Karmma Calling teaser: Raveena Tandon goes ultra glam for Disney Plus Hotstar new series|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/karmma-calling-teaser-raveena-tandon-goes-ultra-glam-for-disney-plus-hotstar-new-series-9069546/|access-date=2023-12-15|website=The Indian xpress|language=en}}</ref> |} == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ҳиндӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои томилӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои телугу]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои каннада]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои банголӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Муделҳои Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои Ҳиндустон]] l7fhearfi3lvqsjrgvq0xz209h0oq7e Табу 0 219782 1486845 1445824 2026-09-14T07:54:27Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1486845 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Табу |номи аслӣ = {{lang-en|Tabu}} |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = Tabassum Fatima Hashmi |таърихи таваллуд = 04.11.1971 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ҳайдаробод|Ҳайдаробод (Ҳиндустон)}}, [[Иёлати Андра Прадеш|Андра Прадеш]], [[Ҳиндустон]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Ҳиндустон}} |касб = [[ҳунарпеша]] |солҳои фаъолият = 1980-то ҳол |самт = |ҷоизаҳо = [[Падма Шрӣ]] }} '''Табассум Ҳашмӣ''' ({{lang-en|Tabassum Hashmi}}, зиёдтар бо тахаллуси '''Табу''' машҳур; тав. [[4 ноябр]]и [[1971]], [[Ҳайдаробод (Ҳиндустон)|Ҳайдаробод]], [[Ҳиндустон]]) — [[ҳунарпеша]]и [[ҳинд]], ки дар филмҳои бо забонҳои [[забони ҳиндӣ|ҳиндӣ]], [[забони телугу|телугу]], [[малаялам]], [[забони томилӣ|томилӣ]] ва [[забони англисӣ|англисӣ]] нақш меофарад. == Зиндагинома == Табассум Фотима Ҳашмӣ [[4 ноябр]]и [[соли 1971]]<ref>{{Cite news |url=https://www.bhaskar.com/bollywood/news/bollywood-actress-tabu-is-single-in-the-age-of-47-some-life-facts-5977627.html |title=इस उम्र में भी अनमैरिड है बॉलीवुड एक्ट्रेस, खुद के सिंगल स्टेटस का जिम्मेदार मानती है एक एक्टर को, दर्द बयां कर बताया था- जब भी किसी लड़के से बात करती थी तो उसे पिटने लगता था |date=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220071639/https://www.bhaskar.com/bollywood/news/bollywood-actress-tabu-is-single-in-the-age-of-47-some-life-facts-5977627.html |archive-date=20 February 2020 |work=Dainik Bhaskar |language=hi |access-date=20 February 2020 |url-status=dead |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2020-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200220071639/https://www.bhaskar.com/bollywood/news/bollywood-actress-tabu-is-single-in-the-age-of-47-some-life-facts-5977627.html }}</ref><ref>{{cite web |publisher=[[CNN-IBN]] |title=Birthday special: Tabu's 10 best performances over the years |date=4 November 2014 |url=http://ibnlive.in.com/photogallery/17154.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106151148/http://ibnlive.in.com/photogallery/17154.html |archive-date=6 November 2014 |url-status=dead |access-date=3 July 2019 |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2014-11-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141106151148/http://ibnlive.in.com/photogallery/17154.html }}</ref> дар оилаи Ҷамол Алӣ Ҳашмӣ ва Ризвана дар оилаи мусулмони [[Ҳайдаробод (Ҳиндустон)|ҳайдаробод]]ӣ ба дунё омадааст. Падари ӯ дар [[Покистон]] ҳунарпеша буд ва дар солҳои 1970-ум нақшҳои хуб гирифта буд, ки барои зиндагӣ бо модараш ба [[Ҳиндустон]] баргашт. Вақте ки вай сесола буд, падараш оилаашро тарк кард. Модараш муаллими мактаб буд ва бобою бибиаш профессорҳои нафақахӯр буданд, ки мактабро роҳбарӣ мекарданд. Бобояш Муҳаммад Аҳсан профессори математика ва бибиаш профессори адабиёти англисӣ буданд. Табу дар мактаби миёнаи "St. Ann's High School, Vijayanagar Colony"-и, Ҳайдаробод таҳсил кардааст. Вай соли 1983 ба [[Мумбай]] кӯчид ва 2 сол дар Коллеҷи Сент Ксавиер таҳсил кард. Вай ҷияни [[Шабана Азмӣ]], [[Танвӣ Азмӣ]] ва [[Бобо Азмӣ]] ва хоҳари хурдии ҳунарпеша [[Фараҳ Ноз]] аст. Вай намехоҳад, ки ҳаёти шахсии худро дар расонаҳо баррасӣ кунад. == Фаъолият == Вай бори нахуст дар синни 7-8-солагӣ дар филми "Bazaar", ки дар хонаи бибиаш ба навор гирифта шуда буд, ҳамчун изофӣ дар экран баромад<ref name="telegraph.18855592">{{cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1140921/jsp/t2/story_18855592.jsp |title=Traveller Tabu |author=Karishma Upadhyay |date=2014-09-21 |work=The Telegraph |lang=en |access-date=2015-10-12 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208202553/http://www.telegraphindia.com/1140921/jsp/t2/story_18855592.jsp |deadlink=no }}</ref>. Нахустин нақши хурдашро ӯ дар филми [[Дев Ананд]] "Hum Naujawan" (1985) бозидааст<ref>{{cite web |title=Cut above the rest |author=Derek Bose |url=http://www.tribuneindia.com/2009/20090719/spectrum/main5.htm |date=2009-07-19 |work=The Tribune |lang=en |access-date=2015-10-12 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110132/http://www.tribuneindia.com/2009/20090719/spectrum/main5.htm |deadlink=no }}</ref>. Дар соли 1988, ӯ барои иҷрои нақши зан дар филми "Prem" имзо гузошт. Аммо намоиши филм чанд маротиба ба таъхир афтод ва актриса дар филмҳои ҳиндии “Pehla Pehla Pyar" бо забони ҳиндӣ ва "Coolie No. 1” бо [[телугу]] дебют кард. "Prem" танҳо дар соли 1995, пас аз хити аввалинаш "Vijaypath" озод шуд<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/report/tabu-the-film-industry-is-a-trap/20150810.htm |title=Tabu: The film industry is a trap |author=Savera R Someshwar, Sonil Dedhia |date=2015-08-10 |publisher=Rediff.com |lang=en |access-date=2015-10-12 |archive-date=2015-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015204321/http://www.rediff.com/movies/report/tabu-the-film-industry-is-a-trap/20150810.htm |deadlink=no }}</ref>. Суруди "Ruk Ruk Ruk" ӯро дар як шаб ҳангома намуд. Солҳои баъдӣ дар филмҳои тиҷорӣ, аз қабили “Jeet” (1996), “Biwi No.1” (1999), “Hum Saath-Saath Hain” (1999) ва “Kandukondain Kandukondain” (2000) нақш бозидааст. Филми баровардаи соли 1996 "Maachis" ба ӯ [[Ҷоизаи миллии синамо]]ро овард. Вай панҷ маротиба ба ҷоизаи [[Filmfare Awards]] барои беҳтарин ҳунарпеша пешбарӣ шуд ва чаҳор ҷоизаи мунаққидони Filmfare Awards барои "Virasat" (1997), "Hu Tu Tu" (1999) ва "Astitva" (2000) ва "Cheeni Kum” (2007). Соли 2002 ҳунарпеша барои нақш дар филми "Chandni Bar" дуввумин Ҷоизаи миллии синаморо гирифт. Ва дар соли 2015, Табу барои филми "Ҳайдар" ҷоизаи Filmfare Awards барои беҳтарин нақши зани дуюмро соҳиб шуд. Ҳукумати Ҳиндустон хидматҳои ӯро дар соҳаи санъат бо чорумин ҷоизаи олии шаҳрвандӣ Падма Шрӣ дар соли 2011 эътироф кард<ref>{{cite web |title=Padma Awards Announced |url=http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=69364 |date=2011-01-25 |publisher=Press Information Bureau (Government of India) |lang=en |accessdate=2015-09-12 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010931/http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=69364 |deadlink=no }}</ref><ref name="PA2011-hindu-1">{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/president-presents-first-set-of-padma-awards/article1568890.ece |title=President presents first set of Padma awards |author=P.Sunderarajan |date=2011-03-25 |work=The Hindu |lang=en |accessdate=2015-09-12 |archive-date=2014-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141205203603/http://www.thehindu.com/news/president-presents-first-set-of-padma-awards/article1568890.ece |deadlink=no }}</ref>. Табу инчунин дар чунин лоиҳаҳои байналмиллалӣ, аз қабили "The Namesake" (2006)-и [[Мира Найр]] ва "Life of Pi" (2012)-и [[Энг Лӣ]] иштирок кардааст. == Ҳаёти шахсӣ == Ҳаёти шахсии Табу ба далели тасмими вай дар бораи муҷаррад мондан дар муқоиса бо аксари ҳамзамонони худ мавриди баҳсҳои ҷиддии расонаҳо қарор гирифт ва ҳангоми пурсиш дар бораи интихоби ӯ худдорӣ кард<ref>{{Cite web |date=8 April 2023 |title=Dazzling at 52: Why Tabu chose to never get married |url=https://tribune.com.pk/story/2410689/dazzling-at-52-why-tabu-chose-to-never-get-married |access-date=8 April 2024 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref>. Вақте ки дар бораи тасмимаш пурсиданд, Табу гуфт, ки вай "кор мекард ва мехост ҷаҳонро мустақилона бубинад. Агар ман аз ин ҳама даст мекашидам, ин барои ман ва қобилиятҳои ман зараровар мебуд. Муносибати идеалӣ вақте аст, ки ҳарду одамон бо будан дар ҳаёти якдигар ба воя мерасанд. Муносибатҳо барои озод будан пешбинӣ шудаанд, на буғӣ кардан."<ref>{{Cite web |date=4 November 2023 |title=As Tabu turns 52, here's what she said about being happily single, 'an ideal relationship' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/as-tabu-turns-52-heres-what-she-said-about-being-happily-single-an-ideal-relationship-101699008990872.html |access-date=8 April 2024 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> == Филмнома == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Феҳристи филмҳо |- ! scope="col" | Сол ! scope="col" | Номгӯй ! scope="col" | Нақш ! scope="col" | Забон ! scope="col" class="unsortable" | Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- | 1982 ! scope="row" | ''[[Bazaar (1982 film)|Bazaar]]'' | | rowspan="2" | [[ҳиндӣ]] | Намоиш дар суруди "Chale Aao Saiyan" | style="text-align: center;" | |- | 1985 ! scope="row" |''[[Hum Naujawan]]'' | Priya | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507054 |title=Hum Naujawan (1986) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831230236/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507054 |archive-date=31 August 2014}}</ref> |- | 1991 ! scope="row" |''[[Coolie No. 1 (1991 film)|Coolie No. 1]]'' | Ranjani | [[Забони телугу|телугу]] | | style="text-align: center;" |<ref name="telugu">{{cite news |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/06/24/stories/2002062400170200.htm |title=Heading for Hyderabad again |date=24 June 2006 |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101129103505/http://hindu.com/thehindu/mp/2002/06/24/stories/2002062400170200.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=29 November 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.filmibeat.com/telugu/movies/coolie-no1/story.html |title=Coolie No. 1 Story |work=[[Oneindia]] |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705125716/http://www.filmibeat.com/telugu/movies/coolie-no1/story.html |archive-date= 5 July 2015}}</ref> |- | rowspan="2" | 1994 ! scope="row" |''[[Pehla Pehla Pyar]]'' | Sapna |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540177 |title=Pehla Pehla Pyaar (1994) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810042830/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540177 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Vijaypath]]'' | Mohini |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508675 |title=Vijaypath (1994) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831180611/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508675 |archive-date=31 August 2014}}</ref> |- | rowspan="4" | 1995 ! scope="row" |''[[Prem (film)|Prem]]'' | Laachi/Sonia |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58602 |title=Prem (1995) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810042035/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58602 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Saajan Ki Baahon Mein]]'' | Kavita Verma |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508541 |title=Saajan Ki Baahon Mein (1995) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906214147/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508541 |archive-date= 6 September 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Sisindri]]'' | худ | телугу | камео | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" |''[[Haqeeqat (1995 film)|Haqeeqat]]'' | Sudha Singh | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539319 |title=Haqeeqat (1995) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810044757/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539319 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- | rowspan="8" | 1996 ! scope="row" |''[[Himmat (1996 film)|Himmat]]'' | Anjali Pathak |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539366 |title=Himmat (1996) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810044623/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539366 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Kadhal Desam]]'' | Divya | [[Забони томилӣ|томилӣ]] | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534572 |title=Kadhal Desam (1996) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810045020/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534572 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Tu Chor Main Sipahi]]'' | Kajal | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508499 |title=Tu Chor Main Sipahi (1996) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719172453/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508499 |archive-date=19 July 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Jeet (1996 film)|Jeet]]'' | Tulsibai |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539581 |title=Jeet (1996) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901014515/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539581 |archive-date= 1 September 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.filmfare.com/conti.htm|title=Filmfare Awards Nomination Form|access-date=4 June 2015|work=Filmfare|archive-url=https://web.archive.org/web/19970428134801/http://www.filmfare.com/conti.htm|archive-date=28 April 1997|accessdate=2024-07-30|archivedate=1997-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/19970428134801/http://www.filmfare.com/conti.htm}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Kaalapani]]'' | Parvathi | [[малаялам]] | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" |''[[Maachis]]'' | Veerandar | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533194 |title=Maachis (1996) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810042131/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533194 |archive-date=10 August 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.filmfare.com/award.htm|title=Filmfare Awards Nomination Form|access-date=4 June 2015|work=Filmfare|archive-url=https://web.archive.org/web/19970428133635/http://www.filmfare.com/award.htm|archive-date=28 April 1997|accessdate=2024-07-30|archivedate=1997-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/19970428133635/http://www.filmfare.com/award.htm}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Saajan Chale Sasural]]'' | {{sort|Khurana|Divya Khurana}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201634 |title=Saajan Chale Sasural (1996) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810043306/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201634 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Ninne Pelladata (1996 film)|Ninne Pelladata]]'' | Mahalakshmi | телугу | | style="text-align: center;" | |- | rowspan="5" | 1997 ! scope="row" |''[[Darmiyaan: In Between]]'' | Chitra | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/504791 |title=Darmiyaan (1997) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810044313/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/504791 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Virasat (1997 film)|Virasat]]'' | Gehna Rane |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201807 |title=Virasat (1997) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810040201/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201807 |archive-date=10 August 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.filmfare.com/site/march98/cover-n.htm|title=And the nominees were...|access-date=8 June 2015|work=Filmfare|archive-url=https://web.archive.org/web/19980705052447/http://www.filmfare.com/site/march98/cover-n.htm|archive-date=5 July 1998|accessdate=2024-07-30|archivedate=1998-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/19980705052447/http://www.filmfare.com/site/march98/cover-n.htm}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Border (1997 film)|Border]]'' | Yamora Kaur |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201680 |title=Border (1997) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810043135/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201680 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Iruvar]]'' | Senthamarai | томилӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.filmibeat.com/tamil/movies/iruvar.html |title=Iruvar |work=Oneindia |access-date=29 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705120704/http://www.filmibeat.com/tamil/movies/iruvar.html |archive-date= 5 July 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Chachi 420]]'' | {{sort|Paswan|Janki Paswan}} | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533189 |title=Chachi 420 (1997) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810042655/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533189 |archive-date=10 August 2014}}</ref> |- | rowspan="4" | 1998 ! scope="row" |''[[Aavida Maa Aavide]]'' | Archana | телугу | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" |''[[2001: Do Hazaar Ek]]'' | Billu | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | ''[[Thaayin Manikodi]]'' | Anjali | томилӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite news |last=Ramanujam |first=D. S. |date=4 September 1998 |title=Film Reviews: Ellamae En Pondattithan / En Aaasai Raasavae / Thaayin Manikkodi |pages=26 |work=[[The Hindu]] |url=http://www.webpage.com/hindu/daily/980904/09/09040223.htm |url-status=dead |access-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010407071455/http://www.webpage.com/hindu/daily/980904/09/09040223.htm |archive-date=7 April 2001}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Hanuman (1998 film)|Hanuman]]'' | Anja | англисӣ | Филми фаронсавӣ-ҳиндӣ | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Harvey |first=Dennis |url=https://variety.com/1999/film/reviews/hanuman-2-1200459466/ |title=Review: 'Hanuman' |work=Variety |date=18 October 1999 |access-date=29 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221928/http://variety.com/1999/film/reviews/hanuman-2-1200459466/ |archive-date= 4 March 2016}}</ref> |- | rowspan="5" | 1999 ! scope="row" | ''[[Hu Tu Tu]]'' | Parveen "Panna" | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.indiafm.com/filmfare/99/nominations.shtml |title=Filmfare Awards by year: 1999 Nominations|access-date=8 June 2015 |work=Bollywood Hungama|archive-url=https://web.archive.org/web/20001119072600/http://www.indiafm.com/filmfare/99/nominations.shtml|archive-date=19 November 2000}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.indiafm.com/filmfare/99/winners.shtml |title=Filmfare Awards by year: 1999 Winners|access-date=8 June 2015 |work=Bollywood Hungama|archive-url=https://web.archive.org/web/20001017195340/http://www.indiafm.com/filmfare/99/winners.shtml|archive-date=17 October 2000}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Biwi No.1]]'' | Lovely Khurana |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/biwi_no1_1999/ |title=Biwi No.1 (1999) |website=[[Rotten Tomatoes]] |access-date=29 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207113018/https://www.rottentomatoes.com/m/biwi_no1_1999/ |archive-date= 7 February 2017}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Kohram]]'' | {{sort|Patkar|ACP Kiran Patkar}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539723 |title=Kohram (1999) |work=Bollywood Hungama |access-date=4 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402200042/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539723 |archive-date= 2 April 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Hum Saath-Saath Hain]]'' | Sadhna Sharma Chaturvedi |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Someshwar |first=Savera R. |url=http://www.rediff.com/entertai/1999/nov/06hssh.htm |title=It's not HAHK..! |work=Rediff.com |date=6 November 1999 |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907110803/http://www.rediff.com/entertai/1999/nov/06hssh.htm |archive-date= 7 September 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Thakshak]]'' | {{sort|Dev|Suman Dev}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201781 |title=Thakshak (1999) |work=Bollywood Hungama |access-date=4 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401151404/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201781 |archive-date= 1 April 2015}}</ref> |- | rowspan="9" | 2000 ! scope="row" |''[[Hera Pheri (2000 film)|Hera Pheri]]'' | {{sort|Panikar|Anuradha Panikar}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/hera-pheri/ |title=Hera Pheri (2000) |website=Rotten Tomatoes |access-date=29 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150506061219/http://www.rottentomatoes.com/m/hera-pheri/ |archive-date= 6 May 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Kandukondain Kandukondain]]'' | Sowmya | томилӣ | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" |''[[Tarkieb]]'' | {{sort|Choubey|Roshni Choubey}} | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538447 |title=Tarkieb (2000) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901161857/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538447 |archive-date= 1 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Dil Pe Mat Le Yaar]]'' | {{sort|Lal|Kamya Lal}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201716 |title=Dil Pe Mat Le Yaar (2000) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105211847/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201716 |archive-date= 5 January 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Shikari (2000 film)|Shikari]]'' | Suman |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Adarsh |first=Taran |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/540365 |title=Shikari Review |work=Bollywood Hungama |date=15 December 2000 |access-date=4 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104020/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/540365 |archive-date= 4 March 2016}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Astitva]]'' | {{sort|Pandit|Aditi Pandit}} | ҳиндӣ [[Синамои маротҳӣ|маротҳӣ]]<ref>{{cite web |last=Das |first=Ronjita |title='Someone told us Tabu spoke Marathi': Sachin Khedekar |url=http://www.rediff.com/movies/2000/oct/09sachin1.htm |work=Rediff.com |date=9 October 2000 |access-date=10 May 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206185243/http://www.rediff.com/movies/2000/oct/09sachin1.htm |archive-date= 6 February 2017}}</ref>}} | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Someshwar |first=Savera R. |url=http://m.rediff.com/movies/2000/oct/05astit.htm |title=Astitva mirrors society, and Tabu is its reflection! |work=Rediff.com |date=5 October 2000 |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150604105441/http://m.rediff.com/movies/2000/oct/05astit.htm |archive-date= 4 June 2015}}</ref><br/><ref>{{cite news |last=Bhayani |first=Viral |url=http://www.indiatoday.com.au/yourstory9.htm |title=Kaho Na Pyar Hai Grabs 9 Awards at the 46th Filmfare Awards |work=India Today |access-date=8 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310024545/http://indiatoday.com.au/yourstory9.htm |archive-date=10 March 2015 |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2015-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310024545/http://indiatoday.com.au/yourstory9.htm }}</ref><br/><ref>{{cite news |url=http://www.indiafm.com/filmfare/annual/2000/nominations.shtml |title=Annual Filmfare Awards 2000: The Nominations|access-date=8 June 2015 |work=Bollywood Hungama|archive-url=https://web.archive.org/web/20010331150942/http://www.indiafm.com/filmfare/annual/2000/nominations.shtml|archive-date=31 March 2001}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Ghaath (2000 film)|Ghaath]]'' | {{sort|Choudhary|Kavita Choudhary}} | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Das |first=Ronjita |url=http://m.rediff.com/movies/2000/dec/09ghaath.htm |title=A cop-out! |work=Rediff.com |date=9 December 2000 |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150604124712/http://m.rediff.com/movies/2000/dec/09ghaath.htm |archive-date= 4 June 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Snegithiye]]'' | ACP Gayatri | томилӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/504193 |title=Snegithiye (2000) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903083534/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/504193 |archive-date= 3 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Cover Story (2000 film)|Cover Story]]'' | {{sort|Khan|Jasmine Khan}} | малаялам | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |author=Rajitha |url=http://m.rediff.com/movies/2001/mar/31tt.htm |title=Not quite a cover-up! |work=Rediff.com |date=31 March 2001 |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150604105502/http://m.rediff.com/movies/2001/mar/31tt.htm |archive-date= 4 June 2015}}</ref> |- | rowspan="3" | 2001 ! scope="row" |''[[Dil Ne Phir Yaad Kiya (2001 film)|Dil Ne Phir Yaad Kiya]]'' | {{sort|Batra|Roshni Batra}} | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539166 |title=Dil Ne Phir Yaad Kiya (2001) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901093149/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539166 |archive-date= 1 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Chandni Bar]]'' | Mumtaz |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_bar/ |title=Chandni Bar (2001) |website=Rotten Tomatoes |access-date=29 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812180003/http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_bar/ |archive-date=12 August 2014}}</ref><br/> |- ! scope="row" |''[[Aamdani Atthani Kharcha Rupaiyaa]]'' | Meena |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Bhattacharya |first=Priyanka |url=http://www.rediff.com/movies/2001/dec/21aam.htm |title=Money for Nothing |work=Rediff.com |date=21 December 2001 |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075840/http://www.rediff.com/movies/2001/dec/21aam.htm |archive-date= 4 March 2016}}</ref> |- | rowspan="5" | 2002 ! scope="row" |''[[Maa Tujhhe Salaam (film)|Maa Tujhhe Salaam]]'' | {{sort|Khanna|Captain Sonia Khanna}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/maa-tujhhe-salaam/ |title=Maa Tujhhe Salaam (2002) |website=Rotten Tomatoes |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308224446/http://www.rottentomatoes.com/m/maa-tujhhe-salaam/ |archive-date=8 March 2016}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Filhaal...]]'' | {{sort|Singh|Rewa Singh}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201741 |title=Filhaal (2002) |work=Bollywood Hungama |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901121324/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201741 |archive-date= 1 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Chennakesava Reddy]]'' | Devi | телугу | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/09/30/stories/2002093000850400.htm |title=Faction frictions |date=30 September 2002 |access-date=23 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20031201045424/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/09/30/stories/2002093000850400.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date= 1 December 2003}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Zindagi Khoobsoorat Hai]]'' | Shalu | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508507 |title=Zindagi Khoobsoorat Hai (2002) |work=Bollywood Hungama |access-date=3 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150331053729/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508507 |archive-date=31 March 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Saathiya (film)|Saathiya]]'' | {{sort|Rao|Savitri Rao}} |ҳиндӣ | камео | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b88d50d6e |title=Saathiya (2002) |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=4 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724214024/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b88d50d6e |archive-date=24 July 2015 |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2015-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150724214024/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b88d50d6e }}</ref><br/><ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57072 |title=Saathiya (2002) |work=Bollywood Hungama |access-date=24 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303200531/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57072 |archive-date= 3 March 2014}}</ref> |- | rowspan="5" | 2003 ! scope="row" |''[[Abar Aranye]]'' | Amrita | [[Забони банголӣ|банголӣ]] | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Ramnarayanan |first=Gowri |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mag/2003/08/17/stories/2003081700320500.htm |title=Past, present ... and the future |date=17 August 2003 |access-date=3 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051129024711/http://www.thehindu.com/thehindu/mag/2003/08/17/stories/2003081700320500.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=29 November 2005}}</ref> |- ! scope="row" |''Khanjar'' | Shilpa | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=https://movies.fullhyderabad.com/khanjar/hindi/khanjar-movie-reviews-761-2.html |title=Khanjar Review |work=The Full Hyderabad |author=Rohit Murari|access-date=3 June 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Hawa (2003 film)|Hawa]]'' | Sanjana |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534779 |title=Hawa (2003) |work=Bollywood Hungama |access-date=3 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150331084458/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534779 |archive-date=31 March 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Jaal: The Trap|Jaal]]'' | {{sort|Pandit|Neha Pandit}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/66548 |title=Jaal – The Trap (2003) |work=Bollywood Hungama |access-date=3 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150409144316/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/66548 |archive-date= 9 April 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Maqbool]]'' | Nimmi |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Elley |first=Derek |url=https://variety.com/2003/film/reviews/maqbool-1200538293/ |title=Review: 'Maqbool' |work=Variety |date=28 October 2003 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304230313/http://variety.com/2003/film/reviews/maqbool-1200538293/ |archive-date= 4 March 2016}}</ref> |- | rowspan="2" | 2004 ! scope="row" |''[[Main Hoon Na]]'' | Aparna |ҳиндӣ | камео | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Main-Hoon-Naas-lesser-known-facts/photostory/34421991.cms |title=Main Hoon Naa's lesser known facts |work=The Times of India |access-date=9 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150308195625/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Main-Hoon-Naas-lesser-known-facts/photostory/34421991.cms |archive-date= 8 March 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Meenaxi: A Tale of Three Cities]]'' | Meenaxi / Maria / Zarkova |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" | |- | rowspan="3" | 2005 ! scope="row" |''[[Bhagmati (2005 film)|Bhagmati]]'' | Shivranjani/Bhagmati |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Jha |first=Subhash K. |url=http://www.rediff.com/movies/2005/aug/24ashok.htm |title='I don't need Tabu to sell Bhaggmati' |work=Rediff.com |date=24 August 2005 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206184738/http://www.rediff.com/movies/2005/aug/24ashok.htm |archive-date= 6 February 2017}}</ref><br/><ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534501 |title=Bhaggmati – The Queen of Fortunes (2005) |work=Bollywood Hungama |access-date=3 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402220148/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534501 |archive-date= 2 April 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Andarivaadu]]'' | Shanthi | телугу | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/movies/andarivadu-review-telugu-pclvKcfiibagc.html |title=Review: Andarivaadu |website=[[Sify]] |access-date=29 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924142255/http://www.sify.com/movies/andarivadu-review-telugu-pclvKcfiibagc.html |archive-date=24 September 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Silsiilay]]'' | Rehana | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Verma |first=Sukanya |url=http://www.rediff.com/movies/review/sil/20050617.htm |title=Silsiilay: Women's lib, anyone? |work=Rediff.com |date=17 June 2005 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120094107/http://www.rediff.com/movies/review/sil/20050617.htm |archive-date=20 November 2015}}</ref> |- | rowspan="3" | 2006 ! scope="row" |''[[Shock (2006 film)|Shock]]'' | Gita | телугу | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/gripping-but-no-shock-value/article3176977.ece |title=Gripping, but no shock value |work=The Hindu |date=11 February 2006|access-date=23 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701194637/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/gripping-but-no-shock-value/article3176977.ece|archive-date=1 July 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Fanaa (2006 film)|Fanaa]]'' | {{sort|Tyagi|Malini Tyagi}} | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |title=Fanaa (2006) — Acting credits |url=https://www.nytimes.com/movies/movie/349042/Fanaa/cast |access-date=3 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307153653/http://www.nytimes.com/movies/movie/349042/Fanaa/cast |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2016 |archive-date= 7 March 2016}}</ref> |- ! scope="row" |{{sort|Namesake|''[[The Namesake (film)|The Namesake]]''}} | Ashima | англисӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/namesake/ |title=The Namesake (2006) |website=Rotten Tomatoes |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150804092828/http://www.rottentomatoes.com/m/namesake/ |archive-date= 4 August 2015}}</ref> |- | rowspan="4" | 2007 ! scope="row" |''[[Sarhad Paar]]'' | Pammi | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Vijayan |first=Vipin |title=Sarhad Paar: Terrible! |url=http://www.rediff.com/movies/review/sarhad/20070312.htm |work=Rediff.com |date=12 March 2007 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150603170241/http://www.rediff.com/movies/review/sarhad/20070312.htm |archive-date= 3 June 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Rakkilippattu]]'' | ACP Gayatri Varma | малаялам | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |title=Rakkilipattu Movie Review – Another colorful entertainer |url=https://www.indiaglitz.com/rakkilipattu-telugu-movie-review-9038.html |website=IndiaGlitz.com |date=20 February 2007 |access-date=3 November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207031537/http://www.indiaglitz.com/rakkilipattu-telugu-movie-review-9038.html |archive-date=7 February 2017 |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2017-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170207031537/http://www.indiaglitz.com/rakkilipattu-telugu-movie-review-9038.html }}</ref> |- ! scope="row" |''[[Cheeni Kum]]'' | {{sort|Verma|Nina Verma}} | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Siddiqui |first=Rana |title=Tabu returns, and how! |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/tabu-returns-and-how/article2272498.ece |work=The Hindu |date=27 May 2007|access-date=3 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701194637/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/tabu-returns-and-how/article2272498.ece|archive-date=1 July 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Om Shanti Om (film)|Om Shanti Om]]'' | худ |ҳиндӣ | Намоиши махсус дар суруди "Deewangi Deewangi" | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |title=Om Shanti Om (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |work=Bollywood Hungama |access-date=27 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025045139/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |archive-date=25 October 2014}}</ref><br/><ref>{{cite news |last=Goyal |first=Divya |title=Handling a crew of 300 is easier than disputes between maids: Farah Khan |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/handling-a-crew-of-300-is-easier-than-disputes-between-maids-farah-khan/#sthash.hecJLk9d.dpuf |work=The Indian Express |date=29 April 2014 |access-date=9 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150902103529/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/handling-a-crew-of-300-is-easier-than-disputes-between-maids-farah-khan/ |archive-date= 2 September 2015}}</ref> |- | rowspan="2" | 2008 ! scope="row" |''[[Idi Sangathi]]'' | Swarajyalakshmi | телугу | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Rajamani |first=Radhika |title=Idi Sangathi is disappointing |url=http://www.rediff.com/movies/2008/feb/25ssis.htm |work=Rediff.com |date=25 February 2008 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825225733/http://www.rediff.com/movies/2008/feb/25ssis.htm |archive-date=25 August 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Pandurangadu]]'' | Amrutha |телугу | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/56th-Filmfare-Awards-2008-South/articleshow/4804867.cms |title=56th Filmfare Awards 2008 – South |work=The Times of India |date=22 July 2009 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170316071605/http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/56th-Filmfare-Awards-2008-South/articleshow/4804867.cms |archive-date=16 March 2017}}</ref><br/><ref>{{cite web |url=http://www.sify.com/hyderabadlive/hlive_fullstory.php?id=14685990&cid=14433480&name=| archive-url=https://archive.today/20150721111814/http://www.sify.com/hyderabadlive/hlive_fullstory.php?id=14685990&cid=14433480&name=| url-status=dead| archive-date=21 July 2015 |title=Pandurangadu |website=[[Sify]]| access-date=3 June 2015}}</ref> |- | rowspan="2" | 2010 ! scope="row" |''[[Toh Baat Pakki!]]'' | {{sort|Saxena|Rajeshwari Saxena}} | ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Malani |first=Gaurav |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-02-19/news/27577435_1_nisha-yuvraj-rahul |title=Toh Baat Pakki : Movie Review |work=The Times of India |date=19 February 2010 |access-date=3 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305102411/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-02-19/news/27577435_1_nisha-yuvraj-rahul |archive-date=5 March 2016 |url-status=live |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305102411/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-02-19/news/27577435_1_nisha-yuvraj-rahul }}</ref> |- ! scope="row" |''[[Khuda Kasam]]'' | {{sort|Singh|Neetu Singh}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Dhaniwala |first=Mrigank |title='Khuda Kasam' Review |url=http://www.koimoi.com/reviews/khuda-kasam-review/?singlepage=1 |publisher=Koimoi |date=26 November 2010 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705210947/http://www.koimoi.com/reviews/khuda-kasam-review/?singlepage=1 |archive-date= 5 July 2015}}</ref> |- | 2011 ! scope="row" |''[[Urumi (film)|Urumi]]'' | худ | малаялам | камео | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Kamath |first=Sudhish |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/sivan-in-focu/article3480385.ece |title=Sivan in focus |work=The Hindu |date=21 May 2014|access-date=24 July 2015}}</ref> |- | 2012 ! scope="row" |''[[Life of Pi (film)|Life of Pi]]'' | {{sort|Patel|Gita Patel}} | англисӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |title=Life of Pi (2012) — Cast, Credits & Awards |url=https://www.nytimes.com/movies/movie/442403/Life-of-Pi/details |access-date=3 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140901110726/http://www.nytimes.com/movies/movie/442403/Life-of-Pi/details |department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2014 |archive-date= 1 September 2014}}</ref> |- | 2013 ! scope="row" |''[[David (2013 film)|David]]'' | Frenny |ҳиндӣ<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=6KpKVHaVGZg|title=David Tamil Movie Climax Scene &#124; Jeeva becomes pastor &#124; Tabu comforts Vikram &#124; End Credits|via=www.youtube.com}}</ref> | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Kumar |first=Anuj |title=Of Davids and Goliaths |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/of-davids-and-goliaths/article4373756.ece |work=The Hindu |date=3 February 2013 |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831162156/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/of-davids-and-goliaths/article4373756.ece |archive-date=31 August 2014}}</ref> |- | rowspan="2" | 2014 ! scope="row" |''[[Jai Ho (film)|Jai Ho]]'' | {{sort|Agnihotri|Geeta Agnihotri Khanna}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.rottentomatoes.com/m/jai_ho/ |title=Jai Ho (2014) |website=Rotten Tomatoes |access-date=3 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619090940/http://www.rottentomatoes.com/m/jai_ho/ |archive-date=19 June 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Haider (film)|Haider]]'' | {{sort|Meer|Ghazala Meer}} |ҳиндӣ | Инчунин сарояндаи пасикадрӣ дар суруди "Roshe Valle" | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/677639 |title=Haider (2014) |work=Bollywood Hungama |access-date=30 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408073711/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/677639 |archive-date= 8 April 2015}}</ref><br /><ref>{{cite news |last=Dubey |first=Rachana |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Tabu-turns-singer-for-Haider/articleshow/37688571.cms |title=Tabu turns singer for Haider |work=The Times of India |date=3 July 2014 |access-date=30 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910170314/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Tabu-turns-singer-for-Haider/articleshow/37688571.cms |archive-date=10 September 2015}}</ref> |- | rowspan="2" | 2015 ! scope="row" |''[[Drishyam (2015 film)|Drishyam]]'' | {{sort|Deshmukh|[[Inspector General of Police|IG]] Meera Deshmukh}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Bhattacharjee |first=Moumita |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-revealed-tabu-as-ig-meera-deshmukh-in-drishyam-2090739 |title=Revealed: Tabu as IG Meera Deshmukh in Drishyam! |work=Daily News and Analysis |date=30 May 2015 |access-date=4 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602183530/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-revealed-tabu-as-ig-meera-deshmukh-in-drishyam-2090739 |archive-date= 2 June 2015}}</ref><br /><ref>{{cite news |title=Nominations for the 61st Britannia Filmfare Awards |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html |work=Filmfare |date=11 January 2016 |access-date=11 January 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413161505/http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html |archive-date=13 April 2016}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Talvar (film)|Talvar]]'' | {{sort|Kumar|Reema Kumar}} |ҳиндӣ | камео | style="text-align: center;" | <ref>{{cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/tabu-talwar-filhaal-meghna-gulzar/1/365838.html |title=Tabu quietly starts shooting for Meghna Gulzar's Talwar |work=India Today |date=7 June 2014 |access-date=30 July 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808051534/http://indiatoday.intoday.in/story/tabu-talwar-filhaal-meghna-gulzar/1/365838.html |archive-date= 8 August 2014}}</ref><br /><ref name="mint">{{cite news |last=Jhunjhunwala |first=Udita |url=http://www.livemint.com/Leisure/HUJSMrlgGVSuEuo9uVAqBL/Tabu--Coming-back-home.html |title=Coming back home |work=[[Mint (newspaper)|Mint]] |date=27 September 2014 |access-date=9 June 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004165449/http://www.livemint.com/Leisure/HUJSMrlgGVSuEuo9uVAqBL/Tabu--Coming-back-home.html |archive-date= 4 October 2015}}</ref> |- | 2016 ! scope="row" |''[[Fitoor]]'' | {{sort|Jaan|Begum Hazrat Jaan}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |last=Chatterjee |first=Saibal |url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/fitoor-movie-review-1231 |title=Fitoor Movie Review |publisher=NDTV |date=12 February 2016 |access-date=18 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215032558/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/fitoor-movie-review-1231 |archive-date=15 February 2016 |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2016-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215032558/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/fitoor-movie-review-1231 }}</ref> |- | 2017 ! scope="row" |''[[Golmaal Again]]'' | {{sort|Matthew|Anna Matthew}} |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/tabu-joins-the-golmaal-again-family/articleshow/56890188.cms |title=Tabu joins the 'Golmaal Again' family |work=[[Times of India]] |date=31 January 2017 |access-date=1 February 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201102413/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/tabu-joins-the-golmaal-again-family/articleshow/56890188.cms |archive-date= 1 February 2017}}</ref> |- | rowspan="3" | 2018 ! scope="row" |''[[Missing (2018 film)|Missing]]'' | Aparna Dubey |ҳиндӣ | Инчунин сарояндаи пасикадрӣ дар суруди "Soja Re" | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |last=Iyer |first=Sanyukta |url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/A-hat-trick-of-horror/articleshow/48048840.cms |title=A hat-trick of horror |work=[[Mumbai Mirror]] |date=13 July 2015 |access-date=13 July 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713133334/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/A-hat-trick-of-horror/articleshow/48048840.cms |archive-date=13 July 2015 |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2015-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713133334/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/A-hat-trick-of-horror/articleshow/48048840.cms }}</ref><br /><ref>{{cite news |last=Lohana |first=Avinash |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Tabu-records-her-song-for-Missing/articleshow/48510685.cms |title=Tabu records her song for 'Missing' |work=The Times of India |date=17 August 2015 |access-date=18 February 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211152859/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Tabu-records-her-song-for-Missing/articleshow/48510685.cms |archive-date=11 February 2017}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Sanju]]'' | худ |ҳиндӣ | камео | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web |url=http://www.indiatimes.com/entertainment/tabu-to-do-a-cameo-role-in-sanjay-dutt-biopic-will-play-herself-in-the-ranbir-kapoor-starrer-328025.html |title=Tabu To Do A Cameo Role In Sanjay Dutt Biopic, Will Play Herself In The Ranbir Kapoor Starrer |publisher=[[Indiatimes]] |date=17 August 2017 |access-date=21 August 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821015959/http://www.indiatimes.com/entertainment/tabu-to-do-a-cameo-role-in-sanjay-dutt-biopic-will-play-herself-in-the-ranbir-kapoor-starrer-328025.html |archive-date=21 August 2017 |accessdate=2024-07-30 |archivedate=2017-08-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170821015959/http://www.indiatimes.com/entertainment/tabu-to-do-a-cameo-role-in-sanjay-dutt-biopic-will-play-herself-in-the-ranbir-kapoor-starrer-328025.html }}</ref> |- ! scope="row" |''[[Andhadhun]]'' | Simi Sinha |ҳиндӣ | | style="text-align: center;" |<ref>{{cite news |url=https://www.ndtv.com/entertainment/andhadhun-movie-review-ayushmann-khurrana-has-never-been-better-tabu-is-astounding-radhika-apte-pitc-1926582 |title=AndhaDhun Movie Review: Ayushmann Khurrana Has Never Been Better, Tabu Is Astounding, Radhika Apte Pitch-Perfect |last=Chatterjee |first=Saibal |publisher=NDTV |date=4 October 2018|access-date=5 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005143622/https://www.ndtv.com/entertainment/andhadhun-movie-review-ayushmann-khurrana-has-never-been-better-tabu-is-astounding-radhika-apte-pitc-1926582|archive-date=5 October 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-the-64th-vimal-filmfare-awards-2019_-32898-1.html |title=Nominations for the 64th Vimal Filmfare Awards 2019 |work=Filmfare |date=12 March 2019 |access-date=13 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190316052927/https://www.filmfare.com/news/bollywood/nominations-for-the-64th-vimal-filmfare-awards-2019_-32898-1.html |archive-date=16 March 2019 |url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | 2019 ! scope="row" |''[[De De Pyaar De]]'' | Manjana "Manju" Rao Mehra |ҳиндӣ | | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/tabu-says-de-de-pyaar-de-is-not-about-mindless-laughter-there-is-seriousness-and-maturity-1524497-2019-05-14 |title=Tabu says De De Pyaar De is not about mindless laughter: There is seriousness and maturity |work=India Today |date=14 May 2019|access-date=16 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517042122/https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/tabu-says-de-de-pyaar-de-is-not-about-mindless-laughter-there-is-seriousness-and-maturity-1524497-2019-05-14|archive-date=17 May 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Bharat (film)|Bharat]]'' | Meher/Gudiya Kumar |ҳиндӣ | камео | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Tabu opens up about her role in Salman Khan starrer 'Bharat' – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/tabu-opens-up-about-her-role-in-salman-khan-starrer-bharat/articleshow/69354407.cms |access-date=29 March 2020 |work=The Times of India |date=16 May 2019 |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" | 2020 ! scope="row"| ''[[Ala Vaikunthapurramuloo]]'' | Yasoda "Yasu" | телугу | |style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ala-vaikunthapurramuloo-review-this-trivikram-srinivas-and-allu-arjun-film-hits-the-right-notes/article30549122.ece |title=Ala Vaikunthapurramuloo' review: This Trivikram Srinivas and Allu Arjun film hits the right notes |work=The Hindu |date=16 January 2020 |author=Sangeetha Devi Dundoo}}</ref> |- ! scope="row"|''[[Jawaani Jaaneman]]'' | Ananya | ҳиндӣ | |style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/jawaani-jaaneman-review-tabu-shines-in-short-role-breezy-storytelling-a-quirky-saif-win-hearts/articleshow/73894129.cms |title='Jawaani Jaaneman' review: Tabu shines in short role; breezy storytelling & a quirky Saif win hearts |work=The Economic Times |date=3 February 2020}}</ref> |- | rowspan="2" | 2022 ! scope="row"|''[[Bhool Bhulaiyaa 2]]'' | Manjulika/Anjulika |ҳиндӣ | |style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Bhool Bhulaiyaa 2 Review: Tabu steals the show in this Kartik Aaryan film |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/bhool-bhulaiyaa-2-review-tabu-steals-the-show-in-this-kartik-aaryan-film-1951679-2022-05-19 |website=[[India Today]]|access-date=20 May 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519223430/https://www.indiatoday.in/amp/movies/bollywood/story/bhool-bhulaiyaa-2-review-tabu-steals-the-show-in-this-kartik-aaryan-film-1951679-2022-05-20|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|''[[Drishyam 2 (2022 film)|Drishyam 2]]'' | {{sort|Deshmukh| Meera Deshmukh}} |ҳиндӣ | |style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Drishyam 2 Movie Review |url=https://www.filmfare.com/reviews/bollywood-movies/drishyam-2-movie-review-55834.html |magazine=Filmfare|access-date=19 November 2022}}</ref> |- | rowspan="3" | 2023 ! scope="row"|''[[Kuttey]]'' | Poonam "Pammi" Sandhu |ҳиндӣ | |style="text-align:center;" |<ref>{{cite web |url=https://www.firstpost.com/entertainment/kuttey-review-unnecessary-violence-use-of-cuss-words-and-a-huge-waste-of-some-good-craftsmen-11978302.html/amp |title=Kuttey movie review: Unnecessary violence, use of cuss words and a huge waste of some good craftsmen |website=Firstpost |date=13 January 2023 |access-date= 13 January 2023}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Bholaa]]'' | Diana Joseph |ҳиндӣ | | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite news |url=https://www.hindustantimes.com/photos/entertainment/ajay-devgn-tabu-get-candid-at-new-bholaa-teaser-launch-101674543271967.html |title=Ajay Devgn, Tabu get candid at new Bholaa teaser launch |work=Hindustan Times |date=24 January 2023 |accessdate=2 February 2023}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Khufiya]]'' | Krishna Mehra |ҳиндӣ | |style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Vishal Bhardwaj on Netflix film Khufiya: Changed gender of character for Tabu |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/vishal-bhardwaj-on-netflix-film-khufiya-changed-gender-of-character-for-tabu/cid/1883388 |access-date=2 February 2023 |work=The Telegraph |date=30 August 2022}}</ref> |- | rowspan="2" | 2024 ! scope="row"| ''[[Crew (film)|Crew]]'' | Geeta Sethi |ҳиндӣ | |style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Kareena Kapoor, Tabu, Kriti Sanon starrer 'The Crew' to release on this date |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kareena-kapoor-tabu-kriti-sanon-starrer-the-crew-to-release-on-this-date/articleshow/101429165.cms |date=2 July 2023 |work=The Times of India |access-date=2 July 2023}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Auron Mein Kahan Dum Tha]]'' | Vasudha Chaudhary |ҳиндӣ | |style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |last=Hungama |first=Bollywood |date=2023-02-06 |title=Ajay Devgn, Tabu starrer Auron Mein Kahan Dum Tha goes on floor, see photo |website=[[Bollywood Hungama]] |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/ajay-devgn-tabu-starrer-auron-mein-kahan-dum-tha-goes-floor-see-photo/ |access-date=2023-02-06 |language=en}}</ref> |} ==Телевизион== {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | Сол ! scope="col" | Номгӯй ! scope="col" | Нақш ! scope="col" | Забон ! scope="col" class="unsortable" | Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- | 2019 | ''Thriller Factory'' | Divya (овоз) |ҳиндӣ |силсилааудио | align="center"|<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/anurag-kashyap-ropes-in-tabu-and-nawazuddin-siddiqui-for-thriller-factory-38000-1.html|title=Anurag Kashyap ropes in Tabu and Nawazuddin Siddiqui for Thriller Factory|last=Deshmukh|first=Ashwini|work=Filmfare|date=13 December 2019|access-date=15 December 2019|archive-date=14 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213812/https://www.filmfare.com/news/bollywood/anurag-kashyap-ropes-in-tabu-and-nawazuddin-siddiqui-for-thriller-factory-38000-1.html|url-status=live}}</ref> |- | 2020 | ''[[A Suitable Boy (series)|A Suitable Boy]]'' | Saaeda Bai | англисӣ | Силсилафилми хурд | align="center"| <ref>{{Cite web |title=BBC – Cast announced for BBC One's A Suitable Boy, the first screen adaptation of Vikram Seth's classic novel – Media Centre |url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2019/a-suitable-boy-cast|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190905014114/https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2019/a-suitable-boy-cast|archive-date=5 September 2019|access-date=5 September 2019 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> |- | 2024 | ''[[Dune: Prophecy]]'' | Sister Francesca | англисӣ | Силсилафилми телевизионӣ | align="center"| <ref>{{cite web |last=Otterson |first=Joe |date=May 13, 2024 |title='Dune: Prophecy' Casts Indian Superstar Tabu (Exclusive) |url=https://variety.com/2024/tv/news/dune-prophecy-cast-tabu-1236000907/ |access-date=May 13, 2024 |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-date=May 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513200508/https://variety.com/2024/tv/news/dune-prophecy-cast-tabu-1236000907/ |url-status=live}}</ref> |} == Нигаред низ == * [[Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ҳиндӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои телугу]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои томилӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои малаялам]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои банголӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои маротҳӣ]] [[Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards]] als2nb8cgawo5a2f86nw3e0hfm9oil4 Сарвазир 0 274192 1486832 1464258 2026-09-13T13:42:19Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ 1486832 wikitext text/x-wiki {{Ҳокимияти иҷроия}} '''Сарвазир''', '''Нахуствазир''' ё '''Садри аъзам''' — сарвари [[ҳукумат]], раиси [[ҳайати вазирон]] аст. Дар кишварҳои [[подшоҳии машрута]] ва бештари кишварҳои дорои ҳукумати [[ҷумҳурӣ]] (ҷумҳуриҳои парлумонӣ ва нимараёсатӣ) ин мақом вуҷуд дорад. Аммо дар бархе аз анвоъи ҳукуматҳои ҷумҳурӣ ([[ҷумҳурии раёсатӣ]]) ин мақом вуҷуд надорад ва [[раисҷумҳур]] раиси ҳайати вазирон аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Сарварони ҳукуматҳо]] [[Гурӯҳ:Сарвазирон]] [[Гурӯҳ:Хизматчиёни давлатӣ]] 7brhp1ufib8rinirka70wclqwp1ofeo Феҳристи президентҳои Миср 0 290617 1486834 1484519 2026-09-13T16:03:52Z CommonsDelinker 163 Removing [[:c:File:President_Mohamed_Morsi.jpg|President_Mohamed_Morsi.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mohamed Morsi|]]. 1486834 wikitext text/x-wiki ; Ҳизбҳо {{Legend|#AACC99|Ҳизби озодӣ ва адолат|inline|border=1px solid #AAAAAA}} {{Legend|#E6E6AA|«Ҳизби Миллии Демократӣ»|inline|border=1px solid #AAAAAA}} {{Legend|#DB2929|«[[Иттиҳоди сотсиалистии Араб (Миср)|Иттиҳоди сотсиалистии Араб]]»|inline|border=1px solid #AAAAAA}} {{Legend|#FFB6B6|«Ҷайат ат-Таҳрир»|inline|border=1px solid #AAAAAA}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%" !№ ! class="unsortable" | Аксҳо ! Президент ! class="unsortable" | Оғози ваколат ! class="unsortable" | Анҷоми ваколат ! Интиқол ! Давра, рӯз |- | bgcolor="#FFB6B6" | '''1''' |[[акс:Muhammad Naguib.jpg|border|100px]] | [[Муҳаммад Наҷиб]] | [[18 июн|18 июни]] [[Соли 1953|соли 1953]] | [[14 ноябр|14 ноябри]] [[Соли 1954|соли 1954]] | Ҷайат ат-Таҳрир | 484 рӯз |- | bgcolor="DarkKhaki" | '''-''' | colspan="2" bgcolor="DarkKhaki" | Шӯрои фармондеҳии инқилобии Миср<br /> (Раис: полковник [[Ҷамол Абдунносир]]) | bgcolor="DarkKhaki" | [[14 ноябр|14 ноябри]] [[Соли 1954|соли 1954]] | bgcolor="DarkKhaki" | [[16 январ|16 январи]] [[Соли 1956|соли 1956]] | bgcolor="DarkKhaki" | Низомӣ | bgcolor="DarkKhaki" | 428 рӯз |- | bgcolor="#DB2929" | ''' 2''' |[[акс:Nasser portrait2.jpg|border|100px]] | [[Ҷамол Абдунносир]] | [[16 январ|16 январи ]] [[Соли 1956|соли 1956]] | [[28 сентябр|28 сентябри]] [[Соли 1970|соли 1970]] | Иттиҳоди сотсиалистии Араб | 5369 рӯз |- | bgcolor="#DB2929" | '''и.в.''' | rowspan="3" |[[акс:Sadat 1.jpg|border|100px]] | rowspan="3" | [[Анвар Содот]] | [[28 сентябр|28 сентябри ]] [[Соли 1970|соли 1970]] | [[15 октябр|15 октябри]] [[Соли 1970|соли 1970]] | rowspan="2" | Иттиҳоди сотсиалистии Араб | 17 рӯз |- | bgcolor="#DB2929" | '''3''' | rowspan="2" | [[15 октябр|15 октябри]] [[Соли 1970|соли 1970]] | rowspan="2" | [[6 октябр|6 октябри]] [[Соли 1981|соли 1981]] | rowspan="2" | 4009 рӯз |- | bgcolor="#E6E6AA" | '''3''' | Ҳизби Миллии Демократӣ |- | bgcolor="#E6E6AA" | '''и.в.''' |[[акс:Sufi_Abu_Taleb.gif|border|100px]] | [[Суфӣ Ҳасан Абутолиб]] | [[6 октябр|6 октябри]] [[Соли 1981|соли 1981]] | [[14 октябр|14 октябри]] [[Соли 1981|соли 1981]] | Ҳизби Миллии Демократӣ | 7 рӯз |- | bgcolor="#E6E6AA" | '''4''' |[[акс:Hosni Mubarak - Official Photo.JPG|border|100px]] | [[Ҳуснӣ Муборак]] | [[14 октябр|14 октябри]] [[Соли 1981|соли 1981]] | [[11 феврал|11 феврали]] [[Соли 2011|соли 2011]] | Ҳизби Миллии Демократӣ | 10743 рӯз |- | bgcolor="DarkKhaki" | '''-''' | colspan="2" bgcolor="DarkKhaki" | Шӯрои Олии Қувваҳои Мусаллаҳ<br /><br /><(Раис: фелдмаршал [[Муҳаммад Ҳусайн Тантовӣ]]) | bgcolor="DarkKhaki" | [[11 феврал|11 феврали]] [[Соли 2011|соли 2011]] | bgcolor="DarkKhaki" | [[30 июн|30 июни]] [[Соли 2012|соли 2012]] <ref>[http://www.lenta.ru/news/2011/02/12/government/ Правительство Мубарака останется у власти до выборов]</ref> | bgcolor="DarkKhaki" | Ҳарбӣ | bgcolor="DarkKhaki" | 505 рӯз |- | bgcolor="#AACC99" | '''5''' | | [[Муҳаммад Мурсӣ]] | [[30 июн|30 июни]] [[Соли 2012|соли 2012]] | [[3 июл|3 июли]] [[Соли 2013|соли 2013]] | Ҳизби озодӣ ва адолат | 368 рӯз |- | ''' и. в.''' | | [[Адлӣ Мансур]] | [[4 июл|4 июли]] [[Соли 2013|соли 2013]] | [[8 июн|8 июни]] [[Соли 2014|соли 2014]] | Ғайриҳизбӣ | 339 рӯз |- | bgcolor="#F9F9F9" | '''6''' |[[акс:AbdelFattah Elsisi (cropped).jpg|border|100px]] | [[Абдулфаттоҳ Сисӣ]] | [[8 июн|8 июни]] [[Соли 2014|соли 2014]] | '''Амалкунанда''' | Ғайриҳизбӣ | 2566 рӯз |- |} == Инчунин нигаред == * [[Президенти Миср]] * [[Миср]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо]] [[Гурӯҳ:Президентҳои Миср]] [[Гурӯҳ:Феҳрист:Миср]] [[Гурӯҳ:Феҳристи сарварони кишварҳо]] b3zai4tbcetpw2ve78xmumpztqlz10r Румӣ Шоазимов 0 291014 1486841 1372951 2026-09-14T05:41:21Z VASHGIRD 8035 1486841 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Румӣ Шоазимов |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |таърихи таваллуд = 21.7.1992 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |касб = |солҳои фаъолият = |самт = |ҷоизаҳо = |imdb_id = nm5789062 |anim_id = |сайт = }} '''Рӯмӣ Шоазимов''' (''Шоазимов Руми Пулатович''<ref>{{Cite web|url=https://dateh.ru/company/report/771399763492 |title=Шоазимов Руми Пулатович, ИНН 771399763492}}</ref>; зод. [[21 июл]]и [[Соли 1992|1992]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — коргардони тоҷик, [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2026). == Зиндагинома == Румӣ Шоазимов 21 июли соли 1992<ref>{{Cite web|url=https://akhbor.com/-p1807-96.htm|title=Боз ду ҷоизаи “Хоби маймун”-и Румӣ Шоазимов|website=akhbor.com|publisher=Ахбор|lang=tg|accessdate=2021-07-28|archivedate=2021-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210728075840/https://akhbor.com/-p1807-96.htm}}</ref> дар шаҳри Душанбе дар хонаводаи доктори илмҳои фалсафа Пӯлод Шозимов<ref>{{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/6787|title=В Душанбе подведены итоги кинофестиваля «ДИДОР»|author=Вечёрка|website=Вечёрка|date=2012-10-22|lang=ru|accessdate=2022-08-31}}</ref> ба дунё омадааст. Соли 2009, тибқи квотаи президентӣ, ӯ ба шуъбаи коргардонии ВГИК (коргоҳи В. В. Меншов ва В. И. Тумаев) дохил шуд<ref>{{Cite web|url=https://cinepromo.ru/katalog/provinczialnyie-mechtateli/|title=Провинциальные мечтатели|website=«CinePromo»|lang=ru|accessdate=2021-07-28}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”]] 4lnl2npoceakb7yj2oz1k5utcq0eyf4 Алиса Шмидт 0 298829 1486839 1486720 2026-09-13T22:28:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1486839 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Алиса (Ҳамном)|Алиса }} {{Сабукварз |ном = Алиса Шмидт [[Акс:Olympic rings without rims.svg|40px|[[Бозиҳои олимпӣ]]]] |сурат = 2022-02-27 Leichtathletik, Deutsche Hallenmeisterschaften 1DX 5169 by Stepro.jpg |андоза = |имзо = |номи пурра = Алиса Меган Шмидт <br> ({{lang-de|''Alica Megan Schmidt''}}) |лақаб = |шаҳрвандӣ = {{Парчами Олмон}} [[Олмон]] |бошгоҳ = |санаи таваллуд = 08.11.1998 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Вормс}}, [[Райнланд-Пфалс]], [[Олмон]] |санаи марг = |маҳали вафот = |солҳои мансаб = |мурабиён = |қад = 1.75 |вазн = 60 кг |медалҳо = |ҷоизаҳо = |азнавсозӣ = |викианбор = Alica Schmidt }} '''Алиса Шмидт''' ({{lang-de|''Alica Schmidt''}}; [[8 ноябр]]и [[1998]], шаҳри [[Вормс]], замини [[Райнланд-Пфалс]], кишвари [[Олмон]]) — [[сабукварз]], варзишгари [[олмонӣ]]. == Зиндагинома == Алиса аз синни хурдсолӣ ба варзиш шавқу рағбати зиёд дошта, аз хурдсоли ба варзишгоҳ машғулиятҳои зиёд мекард. Аз синни мактабӣ ба мусобиқаҳои байни мактаби иштирок мекард ӯ дар синни 18-солагиаш ба мусобиқаҳои варзишии == Ширкат дар мусобиқаҳо == Алиса Шмидт — яке аз маъмултарин варзишгарони зан Олмон.<ref name="ny">{{Cite web |url=https://nypost.com/2020/05/02/coronavirus-in-sports-sexiest-athlete-alica-schmidt-trains/ |title=‘World’s Sexiest Athlete’ Alica Schmidt emerges from coronavirus lockdown |access-date=2021-01-27 |archive-date=2020-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127035847/https://nypost.com/2020/05/02/coronavirus-in-sports-sexiest-athlete-alica-schmidt-trains/ |url-status=live }}</ref>.Маҷаллаи "" Busted Coverage "- и Австралия ӯро "ҷинситарин варзишгари ҷаҳон" эълон кард.<ref name="ny" /><ref>{{Cite web |url=https://www.cnnturk.com/spor/diger-sporlar/alica-schmidt-mujdeyi-verdi?page=1 |title=Alica Schmidt Müjdeyi Verdi |access-date=2021-01-27 |archive-date=2020-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725220808/https://www.cnnturk.com/spor/diger-sporlar/alica-schmidt-mujdeyi-verdi?page=1 |url-status=live }}</ref>.Бо тамғаи варзишии Puma (ширкат), инчунин бо ширкати калони ғизои варзишӣ ва иловаҳои биологӣ шартномаи амалкунанда дорад.<ref>{{Cite web |url=https://www.thesun.co.uk/sport/4549534/alica-schmidt-tokyo-2020-sexiest-athlete-world/ |title=Meet Tokyo 2020 hopeful Alica Schmidt, the ‘sexiest athlete in the world’ who stuns fans with sexy Instagram snaps |access-date=2021-01-27 |archive-date=2021-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131205550/https://www.thesun.co.uk/sport/4549534/alica-schmidt-tokyo-2020-sexiest-athlete-world/ |url-status=live }}</ref>. Вай ба ҳайати дастаи мунтахаби Олмон барои бозиҳои Олимпии [[соли 2024]] дар [[Порис]] дар эстафетаи омехтаи 4×400 метр дохил шуд. 2 августи соли 2024 Шмидт дар марҳилаи дуюми эстафета дар давидани пешакӣ давид, аммо Дастаи мунтахаби Олмон аз 16 даста танҳо ҷои 15-умро ишғол кард ва ба финал роҳ наефт. Вай аз номи Бошгоҳи варзишии "Потсдам" баромад мекунад. == Сарчашма == * [https://www.instagram.com/alicasmd/ Алика Шмидт]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201101190212/https://www.instagram.com/alicasmd/ |date=2020-11-01 }} на сайте [[Instagram]] * [https://www.championat.com/lifestyle/article-4007263-kto-takaja-alisa-shmidt-nemeckaja-begunja-kotoraja-pokorila-instagram-foto.html Кто такая Алиса Шмидт? Немецкая бегунья, которая покорила «Инстаграм»]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210323182322/https://www.championat.com/lifestyle/article-4007263-kto-takaja-alisa-shmidt-nemeckaja-begunja-kotoraja-pokorila-instagram-foto.html |date=2021-03-23 }} {{ПБ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Варзишгарон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Варзишгарон]] [[Гурӯҳ:Варзишгарон аз рӯи кишвар]] 8cjwro6w6w8asrxouhv1l32qh6iispc Ташкилоти кишварҳои содиркунандаи нафт 0 301651 1486844 1331103 2026-09-14T07:40:35Z Omid Jeyhani 1522 Fixed grammar 1486844 wikitext text/x-wiki '''Созмони кишварҳои содиркунандаи нафт''' — ({{lang-en|''The Organization of the Petroleum Exporting Countries''}}; кӯтоҳ '''ОПЕК''', [[забони англисӣ|англ.]] '''OPEC''') — созмони байнулмилалӣ ва байниҳукуматиест, ки онро кишварҳои истихроҷкунандаи [[нафт]] барои саҳмиябандии истихроҷи нафт ташкил додаанд. То моҳи марти соли 2020 13 кишвар узви '''ОПЕК''' буданд: [[Алҷазоир]], [[Ангола]], [[Венесуэла]], [[Габон]], [[Ироқ]], [[Эрон]], [[Конго]], [[Қувайт]], [[Либиё]], [[Аморатҳои Муттаҳидаи Араб]], [[Нигерия]], [[Арабистони Саудӣ]], [[Гвинеяи Истивоӣ]]. Қароргоҳи ин созмони дар шаҳри [[Вена]], пойтахти кишвари [[Австрия]] ҷой гирифтааст. Кишварҳои узви ОПЕК камубеш 2/3 ҳиссаи захираҳои нафти дунёро идора мекунанд. ~35 % аз истихроҷи ҷаҳонии нафт ва нисфи содироти ҷаҳонии нафт бар дӯши онҳост. Захираҳои исботшудаи нафти кишварҳои узви ОПЕК ҳоло 1199,71 миллиард [[Баррел (воҳиди ҳаҷм)|баррел]]ро ташкил медиҳанд.<ref>https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD_%E2%80%94_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%91%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BD%D0%B5%D1%84%D1%82%D0%B8</ref> == Пайвандҳо == == Ҳаволаҳо == * {{official|www.opec.org|Ташкилоти кишварҳои — нафт истихроҷкунанда|lang=en}} * [https://www.gazeta.ru/business/2018/12/07/12086317.shtml?updated На грани: ОПЕК разрывают изнутри. Кто может покинуть ОПЕК вслед за Катаром]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181210110949/https://www.gazeta.ru/business/2018/12/07/12086317.shtml?updated |date=2018-12-10 }} // [[Газета.Ru]], 9.12.2018 * {{статья |заглавие=The Power of Oil: The Arab Oil Weapon and the Netherlands, the United Kingdom, Canada, Japan, and the United States |издание={{Нп3|International Studies Quarterly}} |том=32 |номер=2 |страницы=205—226 |doi=10.2307/2600627 |jstor=2600627 |ref=Licklider |язык=en |тип=journal |автор=Licklider, Roy |год=1988}} joa8ymjaailwqlo2cftxln37t6nizsb Фарҳанги Украина 0 331082 1486847 1484919 2026-09-14T08:48:06Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1486847 wikitext text/x-wiki {{Short description|Фарҳанги моддӣ ва маънавии Украина}} <gallery widths="140" heights="100" perrow="2"> Лавра.jpg|Лавраи Киеви Печерск Okean elzy moscow 11-02-2012 nazipov2.jpg|Консерти Океан Ельзи Cernauti Residentia 04.jpg|Донишгоҳи Черновтси Uruk-hai borscht.png|Борщ Національний музей історії України у Другій світовій війні 01.jpg|Памяти Маҷдони Украина 1840 - Kobzar - page 3 - page 1 (Title) -.jpg|Кобзар Pysanka.png|Писанка Duke ric.jpg|Памяти герцог Ришелье дар Одесса Independence Square in Kyiv.png|Майдони Незалежности дар Киев Vyshyvanka.png|Вишиванка </gallery> '''Фарҳанги Украина''' — маҷмӯи арзишҳои моддӣ ва маънавии мардуми [[Украина]] мебошад, ки дар тӯли ҳазорсолаҳо дар қаламрави ин кишвар ташаккул ёфтааст. Он дар асоси қабатҳои таърихӣ — аз анъанаҳои неолит ва даштҳои Авруосиё то давлатдории асримиёнагии [[Руси Киевӣ]] бино шудааст.<ref>{{Cite web |title=Kiev: 1,500 years of culture |url=https://courier.unesco.org/en/articles/kiev-1500-years-culture|website=UNESCO Courier|date=1 April 1982}}</ref> == Таърих == [[File:Pektoral111.JPG|thumb|Пекторали тиллоӣ аз [[Товста Могила]] (асри IV то м.)]] [[File:Оранта Софії Київської.jpg|thumb|Интериери [[Калисои Софияи Муқаддас]] дар Киев]] Ҳарчанд Украина зуд-зуд барои ҳифзи истиқлолияти худ мубориза мебурд, мардуми он тавонистанд мероси фарҳангии худро нигоҳ доранд. Фарҳанги муосири Украина вориси давлати қадимаи [[Руси Киевӣ]] ва [[Парвишгоҳи Галисия ва Волиния]] ба шумор меравад.<ref name="Brit_Galicia">{{cite web |title=Galicia |url=https://www.britannica.com/place/Galicia-historical-region-Eastern-Europe |website=Britannica |access-date=7 March 2022}}</ref> Таърихшинос [[Михаил Грушевский]] Украинаро ҳамчун «Украина-Рус» номида, ба робитаи таърихии он бо Руси Киевӣ таъкид кардааст. Дар тӯли асрҳои охир, фарҳанги Украина зери таъсири [[Иттиҳоди Лаҳистон ва Литво]], империяҳои [[Австрия-Венгрия]], [[Империяи Русия]] ва баъдан [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] қарор гирифта буд. Шаҳрҳои калон ба монанди [[Лвов]], [[Одесса]] ва [[Харков]] ба марказҳои илму фарҳанг табдил ёфтанд.<ref name="auto1">{{Cite web |title=Key Things to Know about Ukrainian Avant-Garde Art |url=https://ukraineworld.org/en/articles/infowatch/ukrainian-avant-garde |website=ukraineworld.org}}</ref> Фарҳанги украинӣ — бо дастгирии мақомоти Австрия-Маҷористон ва сарфи назар аз маҳдудиятҳои ҷорӣкардаи Империяи Русия — асосан ба шарофати иштиёқи зиёиёни марбут ба ҷамъияти «Просвита» ба таври фаъол рушд мекард. Дар давраи инқилоби соли 1917 дар фарҳанги украинӣ як такони бузурге ба вуҷуд омад; ҳатто нақшҳои миллии украинӣ дар либоси низомии ҳам сарбозони қаторӣ ва ҳам афсарони артиши Ҷумҳурии Халқии Украина пайдо шуданд. Бархе аз чеҳраҳои барҷаста, аз қабили Микола Леонтович (оҳангсози «Шедрик»), дар давраи «Террори Сурх» ҷон бохтанд. Дар сарзаминҳои Украина, ки дар солҳои аввали ҳукмронии шӯравӣ — дар давраи НЭП ва украинизатсия, пеш аз сар задани саркӯбгариҳои сталинӣ — ба ҳайати ИҶШС шомил шуда буданд, рушди босуръати фарҳанги украинӣ ҷараён дошт <ref>[https://www.nbuv.gov.ua/node/5360 ІСТОРІЇ КОСТЮМА: від давнини до сучасності]</ref>. Дар давраи сталинизм — бахусус дар ҷараёни коллективонӣ, раскулакунӣ ва ҷорӣ кардани маҷбурии забони русӣ — ҳаёти украиниҳо дар [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Украина|ҶШС Украина]] комилан дигаргун шуд. Либосҳо ва ҷавоҳироти анъанавӣ амалан аз ҳаёти рӯзмарра аз байн рафтанд ва ҷашнҳои мардумӣ, аз қабили Мавлуди Исо ва Эпифания (Иди зуҳури Масеҳ), мамнӯъ гардиданд; ҳар касе, ки барои ҳифзи ин расму оинҳо талош мекард, ҳамчун «миллатгаро» ё «кулак» тамға зада мешуд ва амволаш аз ҷониби ОГПУ ва НКВД мусодира ё нобуд карда мешуд, дар ҳоле ки худи он афрод дар солҳои 1930–1950 ё қатл мегардиданд ва ё ба лагерҳои ГУЛАГ фиристода мешуданд. Бо ин роҳ, унсурҳои нодири ҳаёти анъанавии мардумӣ аз байн бурда шуданд — унсурҳое, ки аз нимаи дуюми солҳои 1930-юм сар карда, танҳо ҳамчун лавозимоти саҳнавӣ барои Хонаҳои фарҳанг хидмат мекарданд; илова бар ин, гуногунии минтақавӣ ва рамзҳое, ки бо либос, зарфҳо ва мусиқӣ алоқаманд буданд, амалан аз байн рафтанд <ref>[https://28.te.ua/ukrajina-i-mi/138-nacionalnij-odjag-ukrajinciv-istorija-tradiciji-simvolika.html Національний одяг українців: історія, традиції, символіка]</ref>. Украиниҳое, ки аз марг дар асари гуруснагии солҳои 1932–1933 ё депортатсия наҷот ёфта, ба коргарони колхоз табдил ёфтанд, маҷбур буданд, ки ҳамон гуна либоси корӣ ва рӯзмарраеро пӯшанд, ки сокинони дигар ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ мепӯшиданд <ref>[https://28.te.ua/ukrajina-i-mi/138-nacionalnij-odjag-ukrajinciv-istorija-tradiciji-simvolika.html Національний одяг українців: історія, традиції, символіка]</ref>. [[File:Село Троянка.jpg|thumb|Сокинони деҳаи Троянка дар ноҳияи Знамянкаи [[вилояти Кировоград]]и РСС Украина, ибтидои солҳои 1950-ум. Дар натиҷаи декулакизатсия ва русикунонӣ — равандҳое, ки ҳатто пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ идома ёфтанд — қариб тамоми либосҳои анъанавии мардумии ин минтақа аз байн рафта, бо либосҳое иваз карда шуданд, ки ба стандартҳои умумишӯравӣ мувофиқ буданд]] Ин рӯйдодҳо ба сохтори демографии аҳолӣ таъсири амиқ расонида, боиси халалдор шудани раванди интиқоли анъанаҳо аз як насл ба насли дигар гардиданд: агар дар оилаҳои украинӣ маъмулан аз панҷ то ҳашт фарзанд ба дунё меомад ва тарбия дар чунин оилаҳои калон барои ҳифзи расму оинҳо нақши муҳим мебозид, пас аз охири солҳои 1930-юм шумораи миёнаи таваллуди кӯдакон дар саросари Иттиҳоди Шӯравӣ то ду ё се нафар коҳиш ёфт. Барои иҷтимоишавии кӯдакон низоми боғчаҳои бачагона, мактабҳо ва урдугоҳҳои пионерӣ масъул буданд; дар ҳамин ҳол, фарзандони деҳқонони мавриди «кулакзудоӣ» қароргирифта аксаран ба ятимхонаҳо фиристода мешуданд ва дар он ҷо пурра ба фарҳанги русӣ мутобиқ мегардиданд (русикунонӣ мешуданд)<ref>{{Cite web |url=https://holodomormuseum.org.ua/hololomor/natsionalna-knyha-pam-iati-zhertv-holodomoru-1932-1933/ |title=Національна книга пам’яті жертв Голодомору 1932-1933 |accessdate=2026-08-26 |archivedate=2020-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200927101356/https://holodomormuseum.org.ua/hololomor/natsionalna-knyha-pam-iati-zhertv-holodomoru-1932-1933/ }}</ref>. Дар давраи «Террори бузург»-и солҳои 1937–1938, мақомоти НКВД олимон, нависандагон, аккосон, коргардонҳои филм, мусиқинавозон ва таърихнигорони ҷумҳуриҳои миллиро қатл ё бадарға карданд; аз ҷумла, дар мавриди Украина, ҷасади бархе аз онҳо дар ҷангали Биковня дар наздикии Киев дафн гардид, дар ҳоле ки дигарон — пас аз зиндонӣ шудан дар Лагери таъиноти махсуси Соловки — дар Сандармох тирборон шуданд <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/lyutyy/2/1901-narodyvsya-valeryan-pidmogylnyy 1901- народився Валер'ян Підмогильний, письменник]</ref>. Ҳодисаҳои шабеҳ дар минтақаҳои ғарбии Украина — ҳам дар даврае, ки онҳо ба ҳайати Ҷумҳурии Лаҳистон, Шоҳигарии Руминия ва Чехословакия шомил буданд ва ҳам пас аз ҳамроҳ шуданашон ба Иттиҳоди Шӯравӣ (махсусан дар солҳои 1939–1941 ва бори дигар байни солҳои 1944 ва 1953, ки авҷи он ба давраи амалиёти «Ғарб» рост меомад) — ба вуқӯъ пайвастаанд. Дар давраи «обшавии ях»-и замони Хрушев фарҳанги украинӣ то андозае рушд кард ва маъруфият пайдо намуд; аммо он ҳеҷ гоҳ шоҳиди эҳёи густарда нашуд, зеро аҳолии Украина бар асари сиёсати болшевикон дар давраи байни ду ҷанг ва рӯйдодҳои Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ талафоти сангини демографӣ дида буд <ref>[https://vzhe-vzhe.com/blog/ukrainian-national-clothes/ Український національний одяг: від історії до сучасності]</ref> . Дар давраи ҳукмронии Леонид Брежнев, пӯшидани либоси миллии украинӣ, истифодаи забони украинӣ ва иҷрои мусиқии украинӣ дар ҳаёти рӯзмарра ҳамчун нишонаи ҳамдардӣ бо диссидентҳо (мухолифони сиёсӣ) арзёбӣ мешуд ва аз ҷониби КГБ саркӯб мегардид. Аз ҷумла, шоир Васил Стус барои фаъолияташ борҳо мавриди таъқиб қарор гирифт ва дар асирӣ аз олам даргузашт. Дар давраи «Перестройка» мавҷи таваҷҷуҳ ба оммавӣ гардонидани фарҳанги украинӣ ба миён омад, ки он асосан бо талошҳои бахши украинии созмони ҳуқуқи башари «Мемориал» сурат мегирифт. Бо кушода шудани бойгониҳои НКВД ва КГБ барои омма, маконҳои махфии дафн, ки дорои боқимондаҳои қурбониёни саркӯбҳои сиёсӣ буданд — бахусус дар Биковня — ошкор гардиданд <ref>[https://uinp.gov.ua/aktualni-temy/bykivnyanska-tragediya Биківнянська трагедія]</ref>. Пас аз эълони истиқлолияти Украина дар соли 1991, кишвар аз сензураи шӯравӣ раҳо ёфт ва эҳёи ҳувияти миллии украинӣ сурат гирифт. Аз соли 2014 инҷониб, дар қаламравҳои таҳти назорати Украина мавҷи нави эҳё ба вуҷуд омад, ки ин раванд дар пасманзари нобудсозии ёдгориҳо, китобҳо ва рамзҳои украинӣ аз ҷониби мақомоти Русия дар минтақаҳои [[Қрим|ишғолшуда ҷараён]] дорад <ref>[https://studfile.net/preview/5115454/page:29/ 116. Культурні процеси в Україні після 1991 р.]</ref>. == Фолклор == Фолклори украинӣ аз эътиқодҳои анъанавӣ, расму оинҳо, мусиқӣ ва рақсҳо иборат аст. * [[Мусиқӣ ва рақс:]] Сурудҳои маросимӣ (колядки), сурудҳои тӯёна ва таърихӣ қисми муҳими фарҳанг мебошанд. Оҳангҳои халқии украинӣ дар эҷодиёти композиторони бузург ба мисли [[Пётр Чайковский]] ва [[Николай Римский-Korsakov]] истифода шудаанд.<ref>{{Cite news |title=Ukraine - Folk, Choral, Instrumental {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Ukraine/Music |work=Encyclopedia Britannica}}</ref> * [[Афсонаҳои халқӣ:]] Афсонаи «Буқачаи коҳин» (Straw Bull) яке аз намунаҳои қадимаи насри шифоҳии украинӣ мебошад. == Забон == [[File:UkraineNativeLanguagesCensus2001detailed-en.png|thumb|Украинӣ ва русӣ забонҳои паҳншудатарин дар кишвар мебошанд.]] Мувофиқи маълумоти соли 2022, тақрибан 81% аҳолии Украина дар ҳаёти шахсии худ бо [[забони украинӣ]] сӯҳбат мекунанд.<ref name="zbruc">{{Cite web|title=Мова та ідентичність в Україні на кінець 2022-го|url=https://zbruc.eu/node/114247|website=Збруч|date=2023-01-07}}</ref> Ҳукумат квотаҳоро барои пахши барномаҳо ва сурудҳо бо забони давлатӣ дар радио ва телевизион ҷорӣ кардааст. == Рамзҳои миллӣ == {{Main|Рамзҳои миллии Украина}} Рамзҳои миллии Украина маҷмӯи рамзҳои расмӣ ва ғайрирасмиро дар бар мегиранд, ки хусусиятҳои беназири миллат, ҳаёти фарҳангӣ ва таърихи онро инъикос мекунанд. == Санъат == {{Main|Санъати Украина}} === Хӯрок ва нӯшокиҳо === {{Main|Ошхонаи Украина}} === Ҳунарҳои намоишӣ === ==== Рақс ==== {{Main|Рақси украинӣ}} ==== Синамо ==== {{Main|Синамои Украина|Аниматсияи Украина}} ==== Театр ==== {{Main|Театри Украина}} ==== Мусиқӣ ==== {{Main|Мусиқии Украина}} === Санъати таҷассумӣ === ==== Меъморӣ ==== {{Main|Меъмории Украина}} Минтақаҳои мухталифи Украина сабкҳои хоси меъмории мардумии худро доранд, ки дар асоси анъанаҳои маҳаллӣ ва донишҳои насл ба насл гузашта шакл гирифтаанд.<ref name="EoU_Arch">{{cite web |title=Folk architecture |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CF%5CO%5CFolkarchitecture.htm |website=Encyclopedia of Ukraine}}</ref> Осорхонаи меъмории мардумӣ ва ҳаёти марказии [[Надднепряншина]] дар шаҳри [[Переяслав]] воқеъ аст. Ин осорхонаи зери осмони кушод 13 осорхонаи мавзӯӣ, 122 намунаи меъмории миллӣ ва зиёда аз 30 000 ашёи таърихиву фарҳангиро дар бар мегирад.<ref name="KI_FolkMuseum">{{cite web |title=Museum of Folk Architecture and Rural Life |url=https://www.kiev.info/culture/folk_architecture.htm |website=Kiev.info}}</ref> ==== Рассомӣ, расмкашӣ ва ҳайкалтарошӣ ==== {{Main|Рӯйхати рассомони Украина|Авангарди Украина|Андерграунди Украина}} [[File:Шевченко Т. Г. Катерина. 1842.jpg|thumb|«Катерина» (1842), асари [[Тарас Шевченко]], ки достони ҳамномро тасвир мекунад]] Дар маросимҳои махсус ҳар як ҷузъи ҳаёти оддӣ ба шакли санъати ороишӣ табдил меёбад. Нақшу нигорҳо ва тарҳҳо бо рамзҳо ва маъноҳои динӣ саршоранд.<ref name="EoU_Orn">{{cite web |title=Ornament |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CO%5CR%5COrnament.htm |website=Encyclopedia of Ukraine}}</ref> Аз дастхатҳои мунаққаши «[[Инҷили Пересопнитса]]»<ref name="EoU_Gospel">{{cite web |title=Peresopnytsia Gospel |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CP%5CE%5CPeresopnytsiaGospel.htm |website=Encyclopedia of Ukraine}}</ref> то [[Писанка|писанкаҳо]] ва [[Витинанка|витинанкаҳои]] машҳур, ҷузъиёти мураккаб маънои қадимӣ доранд. Қисми зиёди таърихи шифоҳӣ дар давоми 300 соли [[Русгароӣ дар Украина|русикунонии Украина]], вақте ки фарҳанг ва забони украинӣ мамнӯъ буд, гум шудааст.<ref>{{cite web |title=Executed Renaissance: The Erasure of Ukrainian Cultural Heritage in the Times of the Soviet Union |url=https://retrospectjournal.com/2020/11/22/executed-renaissance-the-erasure-of-ukrainian-cultural-heritage-in-the-times-of-the-soviet-union/ |website=Retrospect Journal}}</ref> Намунаҳои нақшу нигорро дар наққошии украинӣ ([[Наққошии Петриковка|Петриковка]], Косив), меъмории ороишӣ ва [[Гулдӯзии украинӣ|гулдӯзиҳои]] минтақаҳои таърихии Украина дидан мумкин аст. Баъзе аз ин осор ба рӯйхати Мероси фарҳангии ғайримоддии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шудаанд.<ref>{{Cite web |title=Ukraine |url=https://ich.unesco.org/en/state/ukraine-UA |website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> ==== Суратгирӣ ==== {{main|Суратгирӣ дар Украина}} == ВАО == {{Main|Воситаҳои ахбори оммаи Украина}} == Варзиш == {{Main|Варзиш дар Украина}} Украина аз таваҷҷуҳи даврони Шӯравӣ ба тарбияи ҷисмонӣ баҳраи зиёд бурд, ки дар натиҷа садҳо стадион, ҳавзҳои шиноварӣ, толорҳои варзишӣ ва дигар иншооти варзишӣ мерос монданд.<ref name="Top_sport">{{cite web |title=Sport in Ukraine |url=https://www.topendsports.com/world/countries/ukraine.htm |website=Topend Sports}}</ref> === Бокс === Бародарон [[Виталий Кличко]] ва [[Владимир Кличко]] унвонҳои қаҳрамони ҷаҳонро дар вазни сангини бокс соҳиб буданд.<ref name="KM_Klitschko">{{cite web |title=Klitschko Museum |url=https://klitschkomuseum.com/en/about |website=Klitschko Museum}}</ref> Владимир Кличко аз ҷониби бисёриҳо яке аз беҳтарин боксчиёни асри 21 дониста мешавад.<ref>{{Cite web |title=Best boxers of the 21st century |website=Sporting News |url=https://www.sportingnews.com/us/boxing/news/best-boxers-21st-century-ranked-sporting-news-list-male-fighters/1a0fda3ebfeee1d54f306473}}</ref> [[Александр Усик]] низ яке аз бузургтарин боксчиёни насли худ ва тамоми давру замон ба шумор меравад, ки тавонист унвони қаҳрамони мутлақи ҷаҳонро дар вазни сангин ба даст орад.<ref>{{Cite web |date=2024-05-18 |title=Tyson Fury vs Oleksandr Usyk: Ukrainian becomes undisputed heavyweight champion |url=https://www.bbc.co.uk/sport/boxing/articles/clwwl4pq092o |website=BBC Sport}}</ref> === Дигар намудҳои варзиш === Украина аввалин бор дар [[Бозиҳои олимпии зимистона 1994]] баромад кард.<ref name="Top_Olymp">{{cite web |title=Ukraine at the Winter Olympics |url=https://www.topendsports.com/events/winter/countries/ukraine.htm |website=Topend Sports}}</ref> То ҳол Украина дар Бозиҳои олимпии тобистона (96 медал дар чаҳор ҳузур) нисбат ба Бозиҳои зимистона (5 медал дар чаҳор ҳузур) муваффақтар аст. Украина дар айни замон дар рӯйхати умумиҷаҳонии медалҳои олимпӣ аз рӯи шумораи медалҳои тилло дар ҷои 35-ум мебошад. Дигар варзишҳои маъмул дар Украина [[Ҳандбол]], [[Теннис]], [[Регби]], [[Баскетбол]], [[Гимнастика]] ва [[Хоккей дар ях]] мебошанд.<ref name="Top_sport"/> == Сайёҳӣ == {{Main|Сайёҳӣ дар Украина}} Украина ҳамасола беш аз 20 миллион меҳмонро аз саросари ҷаҳон ҷалб мекунад.<ref name=ukrstat>[http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2007/tyr/tyr_u/potoki2006_u.htm Туристичні потоки], Кумитаи давлатии омори Украина</ref> [[Ҳафт мӯъҷизаи табиии Украина]]<ref name="CT_7NatWonders">{{cite web |title=The 7 Natural Wonders of Ukraine |url=https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-7-natural-wonders-of-ukraine/ |website=Culture Trip |accessdate=2026-04-25 |archivedate=2020-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925164843/https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-7-natural-wonders-of-ukraine/ }}</ref> ва [[Ҳафт мӯъҷизаи Украина]] аз маъмултарин маконҳои сайёҳӣ ба шумор мераванд. Инчунин, шаҳрҳои муосир,<ref name="UES_cities">{{cite web |title=Cities of Ukraine |url=https://uesukraine.com/cities-of-ukraine/ |website=UES Ukraine |accessdate=2026-04-25 |archivedate=2016-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160928102422/https://uesukraine.com/cities-of-ukraine/ }}</ref> ҷашнвораҳо,<ref name="iE_fest">{{cite web |title=Ukraine Holidays and Festivals |url=https://www.iexplore.com/articles/travel-guides/europe/ukraine/festivals-and-events |website=iExplore}}</ref> [[экосайёҳӣ]],<ref name="VU_eco">{{cite web |title=Ecotourism in Ukraine |url=https://visittoukraine.com/ecotourism-in-ukraine/ |website=Visit to Ukraine |accessdate=2026-04-25 |archivedate=2022-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220307091527/https://visittoukraine.com/ecotourism-in-ukraine/ }}</ref> ва [[сайёҳии тиббӣ]]<ref name="HT_Med">{{cite web |title=Medical Tourism to Ukraine |url=https://www.health-tourism.com/medical-tourism-ukraine/ |website=Health Tourism}}</ref> дар кишвар рушд кардаанд. == Инчунин нигаред == {{Portal|Украина}} * [[Рӯйхати мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дар Украина]] * [[Украинизатсия]] * [[Минтақаҳои таърихии Украина]] * «[[Слава Украини]]» (Шараф ба Украина) == Эзоҳ == {{reflist}} == Сарчашмаҳо == * Dubrovskiy Visnyk. November 2007. "...I ne pereshkoda letu lita" * {{cite book |editor-last=Kurkov|editor-first=Andrey|title=Treasures of Ukraine: A Nation's Cultural Heritage |date=2022 |publisher=[[Thames & Hudson]]|location=London}} == Барои мутолиаи бештар == * {{Cite web |title=Ukraine, Moldova, and Romania Seek UNESCO World Heritage Status for Trypillia Culture |url=https://united24media.com/latest-news/ukraine-moldova-and-romania-seek-unesco-world-heritage-status-for-trypillia-culture-11771 |website=UNITED24 Media}} * {{Cite news |title=Trypillya culture |url=https://www.britannica.com/topic/Trypillya-culture |work=Encyclopedia Britannica}} * {{Cite journal |last=Zaitsev |first=Pavlo |title=Taras Shevchenko: A Life |date=1988 |publisher=University of Toronto Press}} * {{Cite web |title=Sergei Pavlovich Korolev |url=https://kpi.ua/en/about-korolyov |website=kpi.ua}} == Пайвандҳои беруна == {{Commons category}} * Фарҳанг ** [https://mincult.gov.ua/  Вазорати фарҳанги Украина] ** [https://visitukraine.today/ Visit Ukraine Today] ** [https://insight.ui.org.ua/ Insight UA] * Телевизион ** [http://1plus1.ua 1+1] ** [https://ictv.ua/ ICTV] [[Гурӯҳ:Фарҳанги Украина| ]] [[Гурӯҳ:Украинашиносӣ]] [[Гурӯҳ:Фарҳанги славянӣ]] [[Гурӯҳ:Фарҳанги Аврупо]] ciq6yaghtx96lbxvh79n34ulw0rxl38 Албинизм дар инсон 0 333683 1486838 1486670 2026-09-13T22:22:15Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1486838 wikitext text/x-wiki '''Албинизм''' — ҳолати [[модарзодӣ]] аст, ки дар инсон бо қисман ё пурра набудани [[пигмент]] дар пӯст, мӯй ва чашм тавсиф мешавад. Албинизм бо як қатор нуқсонҳои биноӣ, аз ҷумла [[фотофобия]], [[нистагм]] ва [[амблиопия]] алоқаманд аст. Ихтилоли биноӣ дар албинизм асосан аз кам будани [[меланин]] ҳангоми рушди низоми биноӣ ба вуҷуд омада, метавонад бо самтгирии ғайримуқаррарии нахҳои асаби босира ва инкишофи нопурраи [[фовеа]] алоқаманд бошад.<ref>{{cite journal |last1=Neveu |first1=Magella M. |last2=Padhy |first2=Srikanta Kumar |last3=Ramamurthy |first3=Srishti |last4=Takkar |first4=Brijesh |last5=Jalali |first5=Subhadra |last6=Cp |first6=Deepika |last7=Padhi |first7=Tapas Ranjan |last8=Robson |first8=Anthony G. |date=2022-05-24 |title=Ophthalmological Manifestations of Oculocutaneous and Ocular Albinism: Current Perspectives |journal=Clinical Ophthalmology |volume=16 |pages=1569–1587 |doi=10.2147/OPTH.S329282 |pmc=9148211 |pmid=35637898}}</ref> Кам будани пигмент дар пӯст ҳассосиятро ба [[сӯхтани офтоб]] ва [[саратони пӯст]] зиёд мекунад. Дар баъзе ҳолатҳои нодир, аз ҷумла [[синдроми Чедиак — Ҳигаси]], албинизм метавонад бо нуқсони интиқоли доначаҳои меланин алоқаманд бошад. Ин ҳолат ба доначаҳои муҳим дар ҳуҷайраҳои масуният низ таъсир расонда, ҳассосиятро ба сироятҳо зиёд мекунад.<ref>{{cite journal |last1=Kaplan |first1=J. |last2=De Domenico |first2=I. |last3=Ward |first3=D. M. |date=2008 |title=Chediak-Higashi syndrome |journal=Current Opinion in Hematology |volume=15 |issue=1 |pages=22–29 |doi=10.1097/MOH.0b013e3282f2bcce |pmid=18043242}}</ref> Албинизм аксаран дар натиҷаи ба мерос гирифтани [[аллел]]ҳои [[рецессив]]ӣ ба вуҷуд меояд ва дар тамоми [[муҳрадорон]], аз ҷумла инсон, мушоҳида мешавад. Генҳои зиёде маълуманд, ки метавонанд сабаби албинизми чашму пӯст шаванд, аз ҷумла ''[[TYR]]'', ''OCA2'', ''[[TYRP1]]'', ''SLC45A2'', ''SLC24A5'' ва ''C10orf11''. Онҳо ба синтези меланин ё фаъолияти меланосомаҳо таъсир мерасонанд.<ref>{{cite journal |last1=Montoliu |first1=Lluís |last2=Grønskov |first2=Karen |last3=Wei |first3=Ai-Hua |last4=Martínez-García |first4=Mónica |last5=Fernández |first5=Almudena |last6=Arveiler |first6=Benoît |last7=Morice-Picard |first7=Fanny |date=January 2014 |title=Increasing the complexity: new genes and new types of albinism |journal=Pigment Cell & Melanoma Research |volume=27 |issue=1 |pages=11–18 |doi=10.1111/pcmr.12167 |pmid=24066960}}</ref> Организме, ки меланин тамоман надорад, '''албинос''' номида мешавад. Агар миқдори меланин танҳо кам шуда бошад, ҳолат метавонад ҳамчун [[лейсизм]] ё гипопигментатсия тавсиф шавад.<ref name="Tietz">{{cite journal |last=Tietz |first=W. |date=1963 |title=A Syndrome of Deaf-Mutism Associated with Albinism Showing Dominant Autosomal Inheritance |journal=American Journal of Human Genetics |volume=15 |issue=3 |pages=259–264 |pmc=1932384 |pmid=13985019}}</ref> Истилоҳи «албинизм» аз вожаи лотинии ''albus'', яъне «сафед», гирифта шудааст. == Аломатҳо ва нишонаҳо == [[Акс papua new guinea.jpg|thumb|Духтаре бо албинизм аз [[Папуа Гвинеяи Нав]]]] Ду навъи асосии албинизм вуҷуд дорад: * [[албинизми чашму пӯст]] — ба чашм, пӯст ва мӯй таъсир мекунад; * [[албинизми чашм]] — асосан ба чашм таъсир мерасонад. Навъҳои гуногуни албинизми чашму пӯст ба мутатсияи генҳои гуногун вобастаанд. Дар баъзе шаклҳо пигмент тамоман ё қариб тамоман тавлид намешавад. Дар дигар шаклҳо миқдори муайяни пигмент ҳифз мешавад. Яке аз шаклҳо «албинизми сурхтоби чашму пӯст» ном дорад ва бештар дар одамони дорои пӯсти тира дида мешавад.<ref>{{cite web |date=October 2015 |title=Oculocutaneous albinism |url=https://medlineplus.gov/genetics/condition/oculocutaneous-albinism/ |access-date=10 November 2017 |website=MedlinePlus Genetics |publisher=U.S. National Library of Medicine}}</ref> Дар албинизми чашм ранги пардаи рангаи чашм метавонад аз кабуд то сабз ё ҳатто қаҳваранг бошад ва баъзан бо синну сол тира шавад. Аммо бинобар кам будани пигмент нур метавонад аз айрис гузарад. Ин падида «трансиллюминатсияи айрис» ном дошта, яке аз нишонаҳои маъмули клиникии албинизм мебошад.<ref>{{cite journal |last1=Rocca |first1=Camilla |last2=Tiberi |first2=Lucia |last3=Bargiacchi |first3=Sara |last4=Palazzo |first4=Viviana |last5=Landini |first5=Samuela |date=2022-07-15 |title=Expanding the Spectrum of Oculocutaneous Albinism: Does Isolated Foveal Hypoplasia Really Exist? |journal=International Journal of Molecular Sciences |volume=23 |issue=14 |page=7825 |doi=10.3390/ijms23147825 |pmc=9317384 |pmid=35887175}}</ref> Азбаски пӯсти одамони дорои албинизм миқдори кам ё тамоман [[меланин]] надорад, муҳофизат аз шуоъҳои ултрабунафши Офтоб камтар мешавад ва пӯст осонтар месӯзад.<ref name="Atlas of Genetic Diagnosis">{{cite book |last=Chen |first=Harold |url=https://books.google.com/books?id=2VcdAXJ_dZkC&q=Albinism&pg=PA36 |title=Atlas of Genetic Diagnosis and Counseling |date=2006 |publisher=Humana Press |isbn=978-1-58829-681-8 |pages=37–40}}</ref> Ба чунин шахсон одатан тавсия дода мешавад, ки ҳадди ақал соле як бор пӯсти худро пурра муоина кунанд ва мунтазам аз воситаҳои муҳофизат аз офтоб истифода баранд.<ref name="University of Washington, Seattle">{{cite web |last1=Thomas |first1=Mervyn G. |last2=Zippin |first2=Jonathan |last3=Brooks |first3=Brian P. |title=Oculocutaneous Albinism and Ocular Albinism Overview |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK590568/ |website=GeneReviews |publisher=University of Washington, Seattle |access-date=2026-05-15}}</ref> Дар чашми инсон пигмент одатан барои ранги айрис ва коҳиши гузариши нур муҳим аст. Дар аксҳо шахсони дорои албинизм метавонанд бештар падидаи «чашми сурх»-ро нишон диҳанд, зеро ранги сурхи [[ретина]] тавассути айриси камранг намоён мегардад. Кам будани пигмент дар чашм инчунин метавонад бо мушкилоти гуногуни биноӣ алоқаманд бошад.<ref>{{cite book |last=Khanna |first=Pragya |url=https://books.google.com/books?id=ByQ07W-RxIwC |title=Essentials of Genetics |date=30 December 2013 |publisher=I. K. International |isbn=978-93-80026-34-3}}</ref> Одамони дорои албинизм дар маҷмӯъ метавонанд мисли дигар аҳолӣ солим бошанд ва рушди ҷисмонии онҳо одатан муқаррарӣ аст. Худи албинизм одатан боиси марг намешавад, аммо набудани пигменти муҳофизатӣ хатари осеби дарозмуддати пӯст аз нури офтоб, меланома ва дигар намудҳои саратони пӯстро зиёд мекунад.<ref>{{cite journal |last1=Watson |first1=Meg |last2=Holman |first2=Dawn M. |last3=Maguire-Eisen |first3=Maryellen |date=2016-08-01 |title=Ultraviolet Radiation Exposure and Its Impact on Skin Cancer Risk |journal=Seminars in Oncology Nursing |volume=32 |issue=3 |pages=241–254 |doi=10.1016/j.soncn.2016.05.005 |pmc=5036351 |pmid=27539279}}</ref> === Мушкилоти биноӣ === [[Акс:Keita2 400.jpg|thumb|upright=0.8|Сарояндаи малиёӣ [[Салиф Кейта]] дорои албинизм аст]] Рушди низоми биноӣ ба мавҷудияти меланин вобастагии зиёд дорад. Кам ё набудани ин пигмент метавонад ба ҳолатҳои зерин оварда расонад: * самтгирии ғайримуқаррарии нахҳои асаби босира ва убури ғайримуқаррарии онҳо;<ref name="Atlas of Genetic Diagnosis" /> * [[фотофобия]] ва коҳиши тезии биноӣ аз сабаби парокандашавии нур дар дохили чашм;<ref name="Atlas of Genetic Diagnosis" /> * коҳиши тезии биноӣ аз сабаби [[гипоплазияи фовеа]]; * нуқсони трансиллюминатсияи айрис, ки ҳангоми аз айрис гузаштани нур ба вуҷуд меояд.<ref name="University of Washington, Seattle" /> Ҳолатҳои маъмули чашм дар албинизм аз инҳо иборатанд: * [[нистагм]] — ҳаракатҳои зуд ва ғайриихтиёрии чашм; * [[амблиопия]] — кам шудани тезии биноии як ё ҳар ду чашм; * [[гипоплазияи асаби босира]] — инкишофи нопурраи асаби босира; * гипоплазияи фовеа — инкишофи нопурраи қисми марказии ретина. Инкишофи нодурусти [[эпителияи пигментии ретина]] метавонад парокандашавии нурро зиёд карда, дурахшиши нохушро ба вуҷуд орад.<ref name="Optometry Albinism">{{cite web |last1=Sowka |first1=Joseph W. |last2=Gurwood |first2=Andrew S. |last3=Kabat |first3=Allan G. |date=15 April 2009 |title=Albinism |url=https://www.reviewofoptometry.com/CMSDocuments/2009/9/ro0409_handbook.pdf |website=The Handbook of Ocular Disease Management |pages=63A–65A}}</ref> Фотофобияро бо истифодаи айнаки офтобӣ ё кулоҳи лабадор коҳиш додан мумкин аст. == Генетика == [[Акс: 73.jpg|thumb|upright=0.8|Оилае бо албинизм, ки намунаи меросбариро нишон медиҳад]] [[Албинизми чашму пӯст]] одатан натиҷаи ба мерос гирифтани аллелҳои генетикии рецессивӣ аз ҳар ду волид мебошад. Навъҳои OCA1 ва OCA2 аз чунин гурӯҳанд. OCA1 бо норасоии ферменти [[тирозиназа]] алоқаманд буда, метавонад боиси қатъ ё коҳиши шадиди тавлиди меланин гардад.<ref>{{cite journal |last1=Dolinska |first1=Monika B. |last2=Kus |first2=Nicole J. |last3=Farney |first3=S. Katie |last4=Wingfield |first4=Paul T. |last5=Brooks |first5=Brian P. |last6=Sergeev |first6=Yuri V. |date=January 2017 |title=Oculocutaneous albinism type 1: link between mutations, tyrosinase conformational stability, and enzymatic activity |journal=Pigment Cell & Melanoma Research |volume=30 |issue=1 |pages=41–52 |doi=10.1111/pcmr.12546 |pmc=5568694 |pmid=27775880}}</ref> Мутатсияи гени ''TRP-1'' метавонад фаъолияти тирозиназаро дар меланоситҳо тағйир диҳад ва ба синтези меланини қаҳваранг нисбат ба сиёҳ мусоидат кунад. Ин шакл ҳамчун OCA3 тасниф шудааст.<ref>{{cite journal |last1=Boissy |first1=R. E. |last2=Zhao |first2=H. |last3=Oetting |first3=W. S. |date=1996 |title=Mutation in and lack of expression of tyrosinase-related protein-1 in melanocytes from an individual with brown oculocutaneous albinism |journal=American Journal of Human Genetics |volume=58 |issue=6 |pages=1145–1156 |pmc=1915069 |pmid=8651291}}</ref> Имрӯз озмоиши молекулавию генетикӣ яке аз роҳҳои асосии муайян кардани зернавъи албинизми чашму пӯст мебошад, зеро танҳо аз рӯи аломатҳои зоҳирӣ на ҳамеша фарқ кардани навъҳои генетикӣ имконпазир аст.<ref name="ReferenceA">{{cite journal |last1=Grønskov |first1=Karen |last2=Ek |first2=Jakob |last3=Brondum-Nielsen |first3=Karen |date=2007-11-02 |title=Oculocutaneous albinism |journal=Orphanet Journal of Rare Diseases |volume=2 |page=43 |doi=10.1186/1750-1172-2-43 |pmc=2211462 |pmid=17980020}}</ref> Шахс метавонад генҳои албинизмро дошта бошад, вале нишонаҳои онро нишон надиҳад. Аз ин рӯ ду волиди бе албинизм низ метавонанд фарзанди дорои албинизм дошта бошанд. Албинизм дар мардон ва занон одатан бо басомади монанд рух медиҳад.<ref name="eMedicine1">{{cite web |last=Boissy |first=Raymond E. |date=21 July 2016 |title=Dermatologic Manifestations of Albinism |url=https://emedicine.medscape.com/article/1068184-overview |website=Medscape |access-date=10 November 2017}}</ref> Истисно [[албинизми чашм]] мебошад, ки баъзе шаклҳои он бо хромосомаи X мерос мегиранд. Аз ин рӯ ин шакл дар мардон бештар дида мешавад, зеро мардон танҳо як [[хромосомаи X]] доранд.<ref>{{cite encyclopedia |title=Sex-linked recessive |encyclopedia=The ADAM Medical Encyclopedia |publisher=U.S. National Library of Medicine |url=https://medlineplus.gov/ency/article/002051.htm |access-date=10 November 2017}}</ref> Камшавии қисмии меланинро ''гипомеланизм'' ё ''гипомеланоз'' ва набудани пурраи онро [[амеланизм]] ё амеланоз меноманд.<ref>{{cite book |last=Frayne |first=James F. |title=Applications of Genetics |date=2018 |publisher=Montana Publications}}</ref> Ҳатто дар дохили як зернавъи албинизм дараҷаи пигментатсия метавонад хеле фарқ кунад. Баъзе одамон миқдори ками меланин тавлид мекунанд ва аз ин рӯ аломатҳо на ҳамчун набудани комили пигмент, балки ҳамчун дараҷаҳои гуногуни [[гипопигментатсия]] зоҳир мешаванд.<ref name="ReferenceA" /> === Наздикӣ ба хатти истиво === Одамони дорои албинизми чашму пӯст, ки дар минтақаҳои наздики [[хатти истиво]] зиндагӣ мекунанд, хатари хеле бештари пайдоиши [[карсиномаи ҳуҷайраҳои пулакшакл]] доранд. Ин навъи саратони пӯст метавонад дар онҳо дар синни хеле ҷавонтар аз аҳолии умумӣ пайдо шавад.<ref>{{cite journal |last1=Lekalakala |first1=P. T. |last2=Khammissa |first2=R. A. G. |last3=Kramer |first3=B. |last4=Ayo-Yusuf |first4=O. A. |last5=Lemmer |first5=J. |last6=Feller |first6=L. |date=2015 |title=Oculocutaneous Albinism and Squamous Cell Carcinoma of the Skin of the Head and Neck in Sub-Saharan Africa |journal=Journal of Skin Cancer |volume=2015 |pages=1–6 |doi=10.1155/2015/167847 |pmc=4549604 |pmid=26347819}}</ref> === Фермент === Нуқсони ферментӣ дар OCA1 ба [[тирозиназа]] вобаста аст. Тирозиназа меланинро аз аминокислотаи [[тирозин]] синтез мекунад.<ref>{{cite journal |last1=Dolinska |first1=M. B. |last2=Kovaleva |first2=E. |last3=Backlund |first3=P. |last4=Wingfield |first4=P. T. |last5=Brooks |first5=B. P. |last6=Sergeev |first6=Y. V. |date=2014 |title=Albinism-Causing Mutations in Recombinant Human Tyrosinase Alter Intrinsic Enzymatic Activity |journal=PLOS ONE |volume=9 |issue=1 |article-number=e84494 |doi=10.1371/journal.pone.0084494 |pmc=3879332 |pmid=24392141}}</ref> Ин фермент табдили тирозинро ба [[L-DOPA]] ва баъдан ба допахинон катализ мекунад, ки яке аз марҳилаҳои асосии тавлиди меланин мебошад.<ref>{{cite journal |last1=Varghese |first1=Paul K. |last2=Abu-Asab |first2=Mones |last3=Dimitriadis |first3=Emilios K. |last4=Dolinska |first4=Monika B. |last5=Morcos |first5=George P. |last6=Sergeev |first6=Yuri V. |date=2021-01-13 |title=Tyrosinase Nanoparticles: Understanding the Melanogenesis Pathway by Isolating the Products of Tyrosinase Enzymatic Reaction |journal=International Journal of Molecular Sciences |volume=22 |issue=2 |page=734 |doi=10.3390/ijms22020734 |pmc=7828394 |pmid=33450959}}</ref> === Назарияҳои таҳаввулӣ === Пешниҳод шудааст, ки ҷинси ''[[Homo]]'' тақрибан 3 миллион сол пеш дар Африқои Шарқӣ ба таҳаввул оғоз кардааст.<ref name="royalsocietypublishing.org">{{cite journal |last=Greaves |first=M. |date=2014 |title=Was skin cancer a selective force for black pigmentation in early hominin evolution? |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=281 |issue=1781 |article-number=20132955 |doi=10.1098/rspb.2013.2955 |pmc=3953838 |pmid=24573849}}</ref> Гумон меравад, ки ҳангоми гузариш аз ''[[Australopithecus]]'' ба инсонҳои қадим қисми зиёди мӯйҳои бадан кам шудааст, то [[танзими ҳарорат]] муассиртар гардад. Пӯсти зери мӯй эҳтимол ибтидо нисбатан камранг буд.<ref name="Jablonski 707–729">{{cite journal |last=Jablonski |first=Nina G. |date=July 2021 |title=The evolution of human skin pigmentation involved the interactions of genetic, environmental, and cultural variables |journal=Pigment Cell & Melanoma Research |volume=34 |issue=4 |pages=707–729 |doi=10.1111/pcmr.12976 |pmc=8359960 |pmid=33825328}}</ref> Дар муҳити Африқо афроде, ки метавонистанд бештар [[эумеланин]] тавлид кунанд, аз шуоъҳои ултрабунафш муҳофизати беҳтар доштанд. Ин муҳофизат бо нигоҳдории [[фолат]], коҳиши осеби ДНК ва хатари саратони пӯст алоқаманд дониста мешавад.<ref name="Jablonski 707–729"/> Бо мурури замон ин бартарӣ метавонист боиси паҳншавии бештари пӯсти тира дар минтақаҳои дорои шуоъҳои шадиди ултрабунафш гардад. Бо вуҷуди ин, омилҳои дақиқи интихобӣ то ҳол мавзӯи баҳси илмӣ мебошанд. Албинизм дар Африқо метавонад бо фишори интихобии қавитар рӯ ба рӯ шавад, зеро таъсири шуоъҳои ултрабунафш дар бисёре аз минтақаҳо баланд аст.<ref name="biomedcentral.com">{{cite journal |last1=Hong |first1=E. S. |last2=Zeeb |first2=H. |last3=Repacholi |first3=M. H. |date=2006 |title=Albinism in Africa as a public health issue |journal=BMC Public Health |volume=6 |article-number=212 |doi=10.1186/1471-2458-6-212 |pmc=1584235 |pmid=16916463}}</ref> Дар баъзе ҷомеаҳои бумии Амрико мақоми иҷтимоии махсуси мардони дорои албинизм низ ҳамчун яке аз омилҳои эҳтимолии паҳншавии генҳои албинизм пешниҳод шудааст. Масалан, дар миёни [[ҳопиҳо]] бархе мардони дорои албинизм аз кори вазнини берунӣ озод буданд ва метавонистанд бештар соҳиби фарзанд шаванд.<ref>{{cite book |last=Hedrick |first=Philip W. |url=https://books.google.com/books?id=rzoLdpRMR1gC&pg=PA186 |title=Genetics of Populations |date=2005 |publisher=Jones & Bartlett Learning |isbn=978-0-7637-4772-5 |page=186}}</ref> == Ҳамбемориҳо == Албинизм метавонад як қисми баъзе синдромҳо ва ҳолатҳои дигари ирсӣ бошад:<ref>{{cite web |title=Albinism |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/medgen/182 |access-date=2023-12-12 |website=NCBI MedGen}}</ref> * синдроми ABCD; * синдроми албинизм ва [[камшунавоӣ]]; * [[синдроми Чедиак — Ҳигаси]]; * карии модарзодӣ бо албинизми пурра; * фенотипи эрмин дар албинизми қисмӣ; * [[синдроми Ҳермански — Пудлак]]; * синдроми микроцефалия — албинизм — нуқсонҳои ангуштон; * албинизми чашм бо карии дероғози сенсоневралӣ; * албинизми чашми навъи II; * баъзе навъҳои [[албинизми чашму пӯст]]; * [[синдроми Виси]]; * [[синдроми Ваарденбург]]. == Табобат ва идоракунӣ == Азбаски табобати пурраи албинизм вуҷуд надорад, идоракунии он асосан ба тағйири тарзи зиндагӣ, муҳофизати пӯст ва ислоҳи мушкилоти биноӣ равона мешавад. Ба шахсони дорои албинизми чашму пӯст тавсия дода мешавад, ки аз сӯхтани офтоб пешгирӣ кунанд ва мунтазам аз ҷониби [[дерматолог]] муоина шаванд.<ref>{{cite web |date=2018-01-27 |title=Information Bulletin – Sun Protection |url=https://albinism.org/information-bulletin-sun-protection/ |access-date=2025-02-15 |website=National Organization for Albinism and Hypopigmentation}}</ref> Ба сабаби хатари баландтари саратони пӯст, шахсони дорои албинизми чашму пӯст, бахусус онҳое, ки қаблан чандин бор саратони ғайримеланомавии пӯст доштаанд, метавонанд ба муоинаҳои бештар ниёз дошта бошанд.<ref>{{cite journal |last1=Theriot |first1=Ty |last2=Joseph |first2=Jonathan M. |last3=Falgout |first3=Lacey |last4=Haas |first4=Christopher |date=2025-03-30 |title=Trichilemmal Carcinoma in a Patient With Oculocutaneous Albinism |journal=Cureus |volume=17 |issue=3 |article-number=e81477 |doi=10.7759/cureus.81477 |pmc=12042724 |pmid=40308391}}</ref> Барои мушкилоти чашм бештар усулҳои барқарорсозии биноӣ истифода мешаванд. Дар баъзе ҳолатҳо ҷарроҳии мушакҳои берунии чашм барои кам кардани [[страбизм]] анҷом дода мешавад.<ref name="Atlas of Genetic Diagnosis" /> Ҷарроҳии коҳишдиҳандаи [[нистагм]] низ метавонад барои кам кардани ҳаракатҳои ғайриихтиёрии чашм истифода шавад.<ref>{{cite journal |last=Lee |first=J. |date=May 2002 |title=Surgical management of nystagmus |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |volume=95 |issue=5 |pages=238–241 |doi=10.1177/014107680209500506 |pmc=1279676 |pmid=11983764}}</ref> Айнакҳои тиббӣ, аз ҷумла айнакҳои дорои линзаҳои тира, воситаҳои махсуси камбинӣ, матнҳои калонҳаҷм ва [[Брайл]] метавонанд ба шахсони дорои албинизм кумак кунанд. Баъзе одамон аз [[лупа]], монокуляр ва дастгоҳҳои электронии ёрирасон истифода мебаранд.<ref name="Facts Albinism">{{cite web |last1=King |first1=Richard |last2=Summers |first2=C. Gail |last3=Haefemeyer |first3=James W. |last4=LeRoy |first4=Bonnie |date=2004 |title=Facts About Albinism |url=http://albinism.med.umn.edu/newfacts.htm |publisher=University of Minnesota |archive-url=https://web.archive.org/web/20090125144209/http://albinism.med.umn.edu/newfacts.htm |archive-date=25 January 2009}}</ref> Фотофобия дар албинизм асосан аз кам будани пигменти айрис ва зиёд шудани парокандашавии нур дар дохили чашм ба вуҷуд меояд. Он одатан бо линзаҳои тира ва назорати рӯшноии муҳит идора карда мешавад.<ref>{{cite journal |last1=Hansen |first1=Tanja B. |last2=Torner-Jordana |first2=Joaquim |last3=Kessel |first3=Line |date=2023-07-01 |title=Photosensitivity and filter efficacy in albinism |journal=Journal of Optometry |volume=16 |issue=3 |pages=214–220 |doi=10.1016/j.optom.2022.07.002 |pmc=10323186 |pmid=36028395}}</ref> Дар ҷаҳон созмонҳои гуногуни дастгирии одамони дорои албинизм фаъолият мекунанд, ки бисёре аз онҳо бо Иттиҳоди ҷаҳонии албинизм ҳамкорӣ доранд.<ref>{{cite web |date=7 January 2015 |title=World Albinism Alliance |url=https://worldalbinism.org/2015/01/07/introduction-to-the-world-albinism-alliance/ |publisher=World Albinism Alliance}}</ref> == Эпидемиология == Албинизм дар ҳамаи гурӯҳҳои этникӣ дида мешавад. Басомади умумии он дар ҷаҳон тақрибан '''1 ҳолат ба 17 000 нафар''' арзёбӣ мешавад. Паҳншавии шаклҳои гуногуни албинизм вобаста ба аҳолӣ хеле фарқ мекунад ва дар баъзе аҳолии дорои асли [[Африқои ҷануби Саҳро]] бештар аст.<ref name="Oculocutaneous albinism">{{cite journal |last1=Gronskov |first1=K. |last2=Ek |first2=J. |last3=Brondum-Nielsen |first3=K. |date=2 November 2007 |title=Oculocutaneous albinism |journal=Orphanet Journal of Rare Diseases |volume=2 |article-number=43 |doi=10.1186/1750-1172-2-43 |pmc=2211462 |pmid=17980020}}</ref> OCA2 шакли маъмултарин дар бисёре аз аҳолии Африқои ҷануби Саҳро мебошад, дар ҳоле ки OCA1 дар саросари ҷаҳон паҳн шудааст. Дар Африқои ҷануби Саҳро басомади умумии албинизм тақрибан 1 ба 5000 ва дар Аврупо ва Иёлоти Муттаҳида дар аҳолии аврупоитабор тақрибан 1 ба 20 000 арзёбӣ шудааст.<ref>{{cite web |date=15 December 2020 |title=About Albinism and Hypopigmentation |url=https://www.albinism.org/about-albinism/ |website=Albinism.org |publisher=National Organization for Albinism and Hypopigmentation}}</ref> Дар баъзе гурӯҳҳои аҳолии Зимбабве ва дигар минтақаҳои Африқои Ҷанубӣ басомади то 1 ба 1000 низ гузориш шудааст.<ref name="biomedcentral.com" /> Дар баъзе аҳолии хурд ё аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ҷудошуда албинизм бештар дида мешавад. Ин метавонад ба [[таъсири бунёдгузор]] ва [[дрейфи генетикӣ]] вобаста бошад, зеро дар аҳолии хурд шумораи ками интиқолдиҳандагони ген метавонад боиси афзоиши басомади мутатсияҳои рецессивӣ гардад.<ref>{{cite journal |last1=Moura |first1=Paulyana |last2=Cardoso-dos-Santos |first2=Augusto César |last3=Schuler-Faccini |first3=Lavinia |date=2023 |title=Clusters of oculocutaneous albinism in isolated populations in Brazil |journal=Genetics and Molecular Biology |volume=46 |issue=3 suppl 1 |article-number=e20230164 |doi=10.1590/1678-4685-GMB-2023-0164 |pmc=10729785 |pmid=38113291}}</ref> Ба чунин гурӯҳҳо баъзе [[мардуми буми Амрико]], аз ҷумла [[гунаҳо]], [[зуниҳо]] ва [[ҳопиҳо]], инчунин баъзе аҳолии Ҷопон ва [[ҷазираи Укереве]] дохил мешаванд. == Ҷомеа ва фарҳанг == === Мақоми махсус дар баъзе фарҳангҳои бумии Амрико === [[Акс:(R-2).jpg|thumb|upright=0.8|Марди нишастаи тарафи чап шахси зунии дорои албинизм аст. Дар миёни [[зуниҳо]] ва баъзе дигар халқҳои бумии ҷанубу ғарби Иёлоти Муттаҳида албинизм нисбатан бештар дида мешавад.]] Дар баъзе фарҳангҳои [[мардуми буми Амрико]] ва ҷазираҳои ҷануби Уқёнуси Ором ба одамони дорои албинизм анъанавӣ бо эҳтироми махсус муносибат мешуд, зеро онҳоро бо осмон ё мавҷудоти муқаддас алоқаманд медонистанд.<ref>{{cite journal |last=Hedrick |first=Philip W. |date=June 2003 |title=Hopi Indians, cultural selection, and albinism |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=121 |issue=2 |pages=151–156 |doi=10.1002/ajpa.10180 |pmid=12740958}}</ref> Дар баъзе ҷомеаҳо ин мақоми махсус бештар ба мардони дорои албинизм дахл дошт. Пешниҳод шудааст, ки чунин мақоми иҷтимоӣ дар баъзе гурӯҳҳо ба паҳншавии генҳои албинизм мусоидат карда бошад. === Албинизм дар фарҳанги йоруба === Дар анъанаҳои [[йорубаҳо]] шахсони дорои албинизм ҳамчун одамони наздик ба худои офаридгор [[Обатала]] шинохта шудаанд. Дар баъзе минтақаҳои Йорубаленд ба онҳо мақоми маънавии махсус нисбат дода мешавад.<ref>{{cite news |last=David |date=2018-12-12 |title=The plight of albinos in Southern Nigeria |url=https://thesun.ng/the-plight-of-albinos-in-southern-nigeria/ |work=The Sun |location=Lagos, Nigeria |access-date=2026-02-11}}</ref> === Озору таъқиби одамони дорои албинизм === ''Мақолаи асосӣ: [[Таъқиби одамони дорои албинизм]]'' Одамони дорои албинизм дар бархе ҷомеаҳо бо тамасхур, табъиз, бегонашавӣ ва ҳатто хушунат рӯ ба рӯ мешаванд. Ин мушкил махсусан дар баъзе минтақаҳои Африқо шадид аст. Як пажӯҳиш дар Нигерия нишон дод, ки кӯдакони дорои албинизм бештар эҳсоси бегонашавӣ ва мушкилоти муоширати иҷтимоиро таҷриба мекарданд ва эҳтимоли хатми таҳсил, пайдо кардани ҷойи кор ё шарики зиндагӣ барои онҳо камтар буд.<ref>{{cite journal |last=Magna |first=P. |date=January 2014 |title=Biology and genetics of Oculocutaneous albinism and vitiligo-common pigmentation disorders in Southern Africa |journal=South African Medical Journal |volume=103 |issue=1 |pages=984–988 |pmid=24300644}}</ref> Дар [[Танзания]] ва [[Бурунди]] дар асри XXI мавридҳои куштори марбут ба эътиқодҳои хурофотӣ нисбат ба одамони дорои албинизм сабт шудаанд.<ref>{{cite news |date=21 July 2008 |title=Living in fear: Tanzania's albinos |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7518049.stm |work=BBC News}}</ref><ref>{{cite news |date=24 October 2010 |title=Burundi albino boy 'dismembered' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa/11614957 |work=BBC News}}</ref> Дар баъзе чунин ҳамлаҳо қисмҳои бадани қурбониён барои истифода дар амалҳои ҷодугарӣ гирифта шудаанд. Дар Танзания соли 2009 се нафар барои куштори писари 14-солаи дорои албинизм ва ҷудо кардани пойҳои ӯ барои фурӯш маҳкум шуданд.<ref>{{cite news |date=23 September 2009 |title=Death for Tanzania albino killers |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8270446.stm |work=BBC News}}</ref> Дар [[Малавӣ]] низ ҳамлаҳо ва табъиз алайҳи одамони дорои албинизм сабт шудаанд. Аз соли 2014 зиёда аз 170 ҳамла гузориш шудааст.<ref>{{cite news|title=Albinism Community in Malawi Demands an End to Attacks|url=https://www.voanews.com/a/albinism-community-in-malawi-demands-an-end-to-attacks-/7170820.html|work=VOA News|date=2023-07-10}}</ref> Соли 2022 додгоҳи Малавӣ 12 нафар, аз ҷумла як корманди пулис ва як рӯҳониро барои куштори марди 22-солаи дорои албинизм гунаҳкор донист.<ref>{{cite news|title=Malawi Court Convicts 12 People in Albino Attack|url=https://www.voanews.com/a/malawi-court-convicts-12-people-in-albino-attack/6551058.html|work=VOA News|date=2022-05-03}}</ref> Яке аз эътиқодҳои нодуруст ва хатарнок чунин аст, ки алоқаи ҷинсӣ бо зани дорои албинизм метавонад мардро аз [[ВНМО]] табобат кунад. Ин боварии бардурӯғ дар баъзе мавридҳо ба таҷовузи ҷинсӣ ва сирояти ВНМО овардааст.<ref>{{cite web |last=Machipisa |first=Lewis |date=25 November 2002 |title=The Last Minority Group to Find a Voice |url=http://www.ipsnews.net/2002/11/rights-zimbabwe-the-last-minority-group-to-find-a-voice/ |publisher=Inter Press Service News Agency}}</ref> === Албинизм дар фарҳанги оммавӣ === Аз шахсони маъруфи дорои албинизм метавон Салиф Кейта, Ҷонни Уинтер, Эдгар Уинтер, Уинстон «Йеллоуман» Фостер, Brother Ali, Сивука, Ҳермето Паскоал ва дигар ҳунармандонро ном бурд. Созмонҳои ҳомии ҳуқуқи одамони дорои албинизм тарзи тасвири онҳо дар баъзе филмҳо ва асарҳои бадеиро танқид кардаанд. Хусусан қолаби «албиноси бадкор» метавонад ба тақвияти тасаввуроти манфӣ ва табъиз мусоидат кунад.<ref>[http://www.albinism.org/pressRelease/pressRelease2005-01-06.html "'Evil Albino' missing from 2004 movies. Will ''The Da Vinci Code'' revive the cliché?"] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061202081326/http://www.albinism.org/pressRelease/pressRelease2005-01-06.html |date=2006-12-02 }} National Organization for Albinism and Hypopigmentation, 6 January 2005.</ref> === Рӯзи байналмилалии огоҳӣ аз албинизм === Рӯзи байналмилалии огоҳӣ аз албинизм баъди қабули қатъномаи Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид дар моҳи декабри соли 2014 таъсис ёфт. Аз соли 2015 ин рӯз ҳар сол [[13 июн]] таҷлил мешавад.<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/events/albinismday/index.shtml|title=International Albinism Awareness Day|website=United Nations|access-date=25 June 2025}}</ref> Баъдан Шӯрои ҳуқуқи башари Созмони Милали Муттаҳид мақоми Коршиноси мустақил оид ба истифодаи ҳуқуқи инсон аз ҷониби шахсони дорои албинизмро таъсис дод. Аввалин шахсе, ки ба ин вазифа таъйин шуд, Икпонвоса Эро аз Нигерия буд.<ref>{{cite web |title=Independent Expert on the enjoyment of human rights by persons with albinism |url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/Albinism/Pages/IEAlbinism.aspx |publisher=Office of the High Commissioner for Human Rights, United Nations}}</ref> == Ҷусторҳои вобаста == * [[Синдроми албинизм ва карӣ]] * [[Дисхромия]] * [[Эритризм]] * [[Гетерохромия]] * [[Тағйирпазирии инсон]] * [[Пӯсти равшан]] * [[Пиебалдизм]] * [[Витилиго]] * [[Ксантохромизм]] == Манбаъҳо == <references /> == Пайвандҳои беруна == * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1232/ GeneReviews — Oculocutaneous Albinism Type 2] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1510/ GeneReviews — Oculocutaneous Albinism Type 4] * [https://albinism.org/ National Organization for Albinism and Hypopigmentation] [[Гурӯҳ:Албинизм]] [[Гурӯҳ:Бемориҳои ирсии аутосомавӣ-ретсессивӣ]] [[Гурӯҳ:Истилоҳоти дерматологӣ]] [[Гурӯҳ:Ихтилоли пигментатсияи инсон]] [[Гурӯҳ:Ранги пӯсти инсон]] f15nd7ztqdj7o3fbp97y5oqvmbngzg8 Корманд 0 333704 1486828 2026-09-13T13:29:18Z Шухрат Саъдиев 5132 корманд 1486828 wikitext text/x-wiki '''Кормандон''', '''котибон''' - як [[гурӯҳи иҷтимоӣ|гурӯҳи иҷтимоие]], ки ҳамаи онҳоеро, ки дар меҳнати ғайриҷисмонӣ дар саноат кор мекунанд ( [[муҳандис|муҳандисон]], муҳосибон, котибон ва ғайра), инчунин [[коргар|коргарони]] кироя дар тиҷорат ва соҳаи хизматрасонӣ дар бар мегирад. == Таърих == Дар солҳои 1940 ва 1950 давлатҳои (кишварҳои) аз ҳама пешрафтаи ҷаҳон ба давраи инқилоби илмӣ-техникӣ ворид шуданд, ки дар натиҷа ҷомеаи саноатӣ ба давраи пас аз саноатӣ табдил ёфт. Сохтори захираҳои меҳнатӣ тағйир меёбад: ҳиссаи меҳнати ҷисмонӣ кам шуда, ҳиссаи меҳнати зеҳнии баландихтисос ва эҷодӣ афзоиш меёбад. Ҳиссаи бахши хизматрасонӣ дар ММД нисбат ба саноат бартарӣ пайдо карда истодааст. Вобаста ба ин, ҳиссаи онҳое, ки дар меҳнати моддӣ кор мекунанд - коргарони соҳаи [[кишоварзӣ]] ва саноат, [[пешавар|пешаварон]] - коҳиш ёфт: коргарон қисми асосии аҳолии кишварҳои пешрафта гардиданд. Кормандон аксар вақт ҳато "табақаи миёна" номида мешаванд, ки табақаи болоӣ аз роҳбарон ва мутахассисони баландихтисос ва табақаи поёнӣ аз дигар кормандон иборат аст; ин он далелро нодида мегирад, ки коргарони баландихтисос, деҳқонон дар кишварҳои пешрафта ва [[пешавар|пешаварон]], ки танҳо корҳои серталабро иҷро мекунанд, инчунин даромаде доранд, ки ба онҳо имкон медиҳад, ки ҳамчун "табақаи миёна" тасниф карда шаванд. == Нигаред низ == * Хизматчии ҳарбӣ * [[Хизматчии давлатӣ]] * Корманди муниципалитет * Ғуломии муздӣ * Планктони офисӣ * Юппи * Сарариман * Корманди дафтари == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳо иҷтимоӣ]] tvhb69x9roqgx6hb60hx7hhowmd75e9 1486829 1486828 2026-09-13T13:31:09Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ 1486829 wikitext text/x-wiki '''Кормандон''', '''котибон''' - як [[гурӯҳи иҷтимоӣ|гурӯҳи иҷтимоие]], ки ҳамаи онҳоеро, ки дар меҳнати ғайриҷисмонӣ дар саноат кор мекунанд ( [[муҳандис|муҳандисон]], муҳосибон, котибон ва ғайра), инчунин [[коргар|коргарони]] кироя дар тиҷорат ва соҳаи хизматрасонӣ дар бар мегирад. == Таърих == Дар солҳои 1940 ва 1950 давлатҳои (кишварҳои) аз ҳама пешрафтаи ҷаҳон ба давраи инқилоби илмӣ-техникӣ ворид шуданд, ки дар натиҷа ҷомеаи саноатӣ ба давраи пас аз саноатӣ табдил ёфт. Сохтори захираҳои меҳнатӣ тағйир меёбад: ҳиссаи меҳнати ҷисмонӣ кам шуда, ҳиссаи меҳнати зеҳнии баландихтисос ва эҷодӣ афзоиш меёбад. Ҳиссаи бахши хизматрасонӣ дар ММД нисбат ба саноат бартарӣ пайдо карда истодааст. Вобаста ба ин, ҳиссаи онҳое, ки дар меҳнати моддӣ кор мекунанд - коргарони соҳаи [[кишоварзӣ]] ва саноат, [[пешавар|пешаварон]] - коҳиш ёфт: коргарон қисми асосии аҳолии кишварҳои пешрафта гардиданд. Кормандон аксар вақт ҳато "табақаи миёна" номида мешаванд, ки табақаи болоӣ аз роҳбарон ва мутахассисони баландихтисос ва табақаи поёнӣ аз дигар кормандон иборат аст; ин он далелро нодида мегирад, ки коргарони баландихтисос, деҳқонон дар кишварҳои пешрафта ва [[пешавар|пешаварон]], ки танҳо корҳои серталабро иҷро мекунанд, инчунин даромаде доранд, ки ба онҳо имкон медиҳад, ки ҳамчун "табақаи миёна" тасниф карда шаванд. == Нигаред низ == * Хизматчии ҳарбӣ * [[Хизматчии давлатӣ]] * Корманди муниципалитет * Ғуломии муздӣ * Планктони офисӣ * Юппи * Сарариман * Корманди дафтари == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои иҷтимоӣ]] 8wsknsag0itad2wue3iun9u1epenum7 1486830 1486829 2026-09-13T13:36:40Z Шухрат Саъдиев 5132 1486830 wikitext text/x-wiki '''Кормандон''', '''котибон''' („Civil service“) - як [[гурӯҳи иҷтимоӣ|гурӯҳи иҷтимоие]], ки ҳамаи онҳоеро, ки дар меҳнати ғайриҷисмонӣ дар саноат кор мекунанд ( [[муҳандис|муҳандисон]], муҳосибон, котибон ва ғайра), инчунин [[коргар|коргарони]] кироя дар тиҷорат ва соҳаи хизматрасонӣ дар бар мегирад. == Таърих == Дар солҳои 1940 ва 1950 давлатҳои (кишварҳои) аз ҳама пешрафтаи ҷаҳон ба давраи инқилоби илмӣ-техникӣ ворид шуданд, ки дар натиҷа ҷомеаи саноатӣ ба давраи пас аз саноатӣ табдил ёфт. Сохтори захираҳои меҳнатӣ тағйир меёбад: ҳиссаи меҳнати ҷисмонӣ кам шуда, ҳиссаи меҳнати зеҳнии баландихтисос ва эҷодӣ афзоиш меёбад. Ҳиссаи бахши хизматрасонӣ дар ММД нисбат ба саноат бартарӣ пайдо карда истодааст. Вобаста ба ин, ҳиссаи онҳое, ки дар меҳнати моддӣ кор мекунанд - коргарони соҳаи [[кишоварзӣ]] ва саноат, [[пешавар|пешаварон]] - коҳиш ёфт: коргарон қисми асосии аҳолии кишварҳои пешрафта гардиданд. Кормандон аксар вақт ҳато "табақаи миёна" номида мешаванд, ки табақаи болоӣ аз роҳбарон ва мутахассисони баландихтисос ва табақаи поёнӣ аз дигар кормандон иборат аст; ин он далелро нодида мегирад, ки коргарони баландихтисос, деҳқонон дар кишварҳои пешрафта ва [[пешавар|пешаварон]], ки танҳо корҳои серталабро иҷро мекунанд, инчунин даромаде доранд, ки ба онҳо имкон медиҳад, ки ҳамчун "табақаи миёна" тасниф карда шаванд. == Нигаред низ == * Хизматчии ҳарбӣ * [[Хизматчии давлатӣ]] * Корманди муниципалитет * Ғуломии муздӣ * Планктони офисӣ * Юппи * Сарариман * Корманди дафтари == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои иҷтимоӣ]] 5holim5iwjppv4yi241x6i5g0tdw4uk 1486831 1486830 2026-09-13T13:39:27Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Хизмати давлатӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1486831 wikitext text/x-wiki '''Кормандон''', '''котибон''' („Civil service“) - як [[гурӯҳи иҷтимоӣ|гурӯҳи иҷтимоие]], ки ҳамаи онҳоеро, ки дар меҳнати ғайриҷисмонӣ дар саноат кор мекунанд ( [[муҳандис|муҳандисон]], муҳосибон, котибон ва ғайра), инчунин [[коргар|коргарони]] кироя дар тиҷорат ва соҳаи хизматрасонӣ дар бар мегирад. == Таърих == Дар солҳои 1940 ва 1950 давлатҳои (кишварҳои) аз ҳама пешрафтаи ҷаҳон ба давраи инқилоби илмӣ-техникӣ ворид шуданд, ки дар натиҷа ҷомеаи саноатӣ ба давраи пас аз саноатӣ табдил ёфт. Сохтори захираҳои меҳнатӣ тағйир меёбад: ҳиссаи меҳнати ҷисмонӣ кам шуда, ҳиссаи меҳнати зеҳнии баландихтисос ва эҷодӣ афзоиш меёбад. Ҳиссаи бахши хизматрасонӣ дар ММД нисбат ба саноат бартарӣ пайдо карда истодааст. Вобаста ба ин, ҳиссаи онҳое, ки дар меҳнати моддӣ кор мекунанд - коргарони соҳаи [[кишоварзӣ]] ва саноат, [[пешавар|пешаварон]] - коҳиш ёфт: коргарон қисми асосии аҳолии кишварҳои пешрафта гардиданд. Кормандон аксар вақт ҳато "табақаи миёна" номида мешаванд, ки табақаи болоӣ аз роҳбарон ва мутахассисони баландихтисос ва табақаи поёнӣ аз дигар кормандон иборат аст; ин он далелро нодида мегирад, ки коргарони баландихтисос, деҳқонон дар кишварҳои пешрафта ва [[пешавар|пешаварон]], ки танҳо корҳои серталабро иҷро мекунанд, инчунин даромаде доранд, ки ба онҳо имкон медиҳад, ки ҳамчун "табақаи миёна" тасниф карда шаванд. == Нигаред низ == * Хизматчии ҳарбӣ * [[Хизматчии давлатӣ]] * Корманди муниципалитет * Ғуломии муздӣ * Планктони офисӣ * Юппи * Сарариман * Корманди дафтари == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои иҷтимоӣ]] [[Гурӯҳ:Хизмати давлатӣ]] d8w2l534mdrh8hv2t8rl69jo1s32joz Савдои электронӣ 0 333705 1486846 2026-09-14T08:17:39Z ~2026-49591-40 154079 Саҳифаи нав: '''Савдои электронӣ''' — ин фаъолияти соҳибкорӣ оид ба хариду фурӯши мол, кор ва хизматрасонӣ мебошад, ки бо истифода аз шабакаҳои иттилоотию коммуникатсионӣ (интернет) ва расмиёти электронӣ амалӣ мегардад 1486846 wikitext text/x-wiki '''Савдои электронӣ''' — ин фаъолияти соҳибкорӣ оид ба хариду фурӯши мол, кор ва хизматрасонӣ мебошад, ки бо истифода аз шабакаҳои иттилоотию коммуникатсионӣ (интернет) ва расмиёти электронӣ амалӣ мегардад fucuato8cxa505tod25i91y5mrr90xy 1486848 1486846 2026-09-14T09:22:36Z VASHGIRD 8035 Тағйири масир ба [[Тиҷорати электронӣ]] 1486848 wikitext text/x-wiki #равона [[Тиҷорати электронӣ]] rcn8w1pwgstxwte2cocsg4qh5sn4x0j Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод 0 333706 1486852 2026-09-14T09:35:39Z VASHGIRD 8035 Тағйири масир ба [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]] 1486852 wikitext text/x-wiki #равона [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]] iuydgnsr5na4phkum0lhconeuqsw9il Муминзод Камолиддин Рамазон 0 333707 1486853 2026-09-14T11:21:44Z LDC2026 154093 Сохтани саҳифаи нав 1486853 wikitext text/x-wiki {{Сиёсатмадор|таърихи таваллуд=2 январи соли 1984 (41 сол)|зодгоҳ=ноҳияи Вахши вилояти Хатлон|ҳамсар=Оиладор, соҳиби 4 фарзанд|ҳизб=Ҳизби Халқии Демкоратии Тоҷикистон|таҳсилот=Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон Донишгоҳи Тор Вергата, шаҳри Рим, Италия|ҷоизаҳо=Медали "Хизмати шоиста"}} '''[https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg Муминзод Камолиддин Рамазон]'''  ([[3 январ|2 январи]]  соли 1984,  ноҳияи Вахш, [[Вилояти Хатлон]])  —  давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик. Раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 7 январи соли 2026). <ref>{{Cite web|url=https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg|title=}}</ref> '''ЗИНДАГИНОМА''' '''[https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg Муминзод Камолиддин Рамазон]''' – 2 январи соли 1984 дар ноҳияи Вахши вилояти Хатлон ба дунё омадааст, миллаташ тоҷик.  Оиладор, соҳиби 4 фарзанд. '''ТАҲСИЛ''' Соли 2006 Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2012 Донишгоҳи славянии Россия ва Тоҷикистон ва соли 2020 Донишгоҳи Тор Вергата, шаҳри Рим, Италияро хатм намудааст. Ихтисос: ҳуқуқшинос, баҳисобгириии бухгалтерӣ, таҳлил ва аудит ва магистри байналмилалии дараҷаи II оид ба идоракунии хариди давлатӣ. '''Фаъолияти корӣ''' Солҳои 2007-2010 – мутахассис, сармутахассис оид ба мониторинг ва баҳодиҳии Маркази идораи лоиҳаи “Таҷдиди маориф”-и Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2010 (08-11) – сармутахассис оид ба мониторинг ва баҳодиҳии Муассисаи давлатии Маркази идораи лоиҳаи “Ҳалли қарзҳои хоҷагиҳои пахтакор ва рушди устувории соҳаи пахтакорӣ”-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2010-2011 – ёвар оид ба мониторинг ва баҳодиҳии лоиҳаи "Фароҳам овардани имкониятҳои иқтисодию иҷтимоӣ барои ҷавонони Тоҷикистон"-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2011-2012 – ҳамоҳангсоз оид ба мониторинг ва баҳодиҳии лоиҳаи "Пешгирии ВНМО/БПНМ миёни ҷавонони деҳот"-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2012-2014 – директори КВД “Маркази ҷавонони шаҳри Душанбе”-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2014 – 2016 – мушовир оид ба хариди Муассисаи давлатии Маркази идораи лоиҳаи "Рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо"-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2016-2018 – мушовир оид ба хариди Гурӯҳи идоракунии лоиҳаи "Тақвияти таҳсилоти касбӣ-техникӣ ва омӯзиш"-и Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2018-2020 – мушовир оид ба хариди шуъбаи идоракунии лоиҳаҳо ва грантҳои Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон; Солҳои 2020-2023 – муовини раиси Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2023-2025 – раиси Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2025-2026 – муовини якуми раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; Аз 7 январи соли 2026 – раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон '''ҶОИҲАЗО''' Медали “Хизмати шоиста” 08ov9h9a8s7qyfelliz1rip0h5p7xf4 1486854 1486853 2026-09-14T11:39:55Z LDC2026 154093 саҳифаи нав 1486854 wikitext text/x-wiki {{Сиёсатмадор|таърихи таваллуд=2 январи соли 1984 (41 сол)|зодгоҳ=ноҳияи Вахши в. Хатлон|ҳамсар=Оиладор, соҳиби 4 фарзанд|таҳсилот=Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон Донишгоҳи Тор Вергата, шаҳри Рим, Италия|тасвир=[[File:Muminzod Kamoliddin Ramazon.jpg|thumb|Муминзод Камолиддин Рамазон]]|мукофотҳо=Медали "Хизмати шоиста"}} '''[https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg Муминзод Камолиддин Рамазон]'''  ([[3 январ|2 январи]]  соли 1984,  ноҳияи Вахш, [[Вилояти Хатлон]])  —  давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик. Раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 7 январи соли 2026). <ref>{{Cite web|url=https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg|title=}}</ref> '''ЗИНДАГИНОМА''' '''[https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg Муминзод Камолиддин Рамазон]''' – 2 январи соли 1984 дар ноҳияи Вахши вилояти Хатлон ба дунё омадааст, миллаташ тоҷик.  Оиладор, соҳиби 4 фарзанд. '''ТАҲСИЛ''' Соли 2006 Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2012 Донишгоҳи славянии Россия ва Тоҷикистон ва соли 2020 Донишгоҳи Тор Вергата, шаҳри Рим, Италияро хатм намудааст. Ихтисос: ҳуқуқшинос, баҳисобгириии бухгалтерӣ, таҳлил ва аудит ва магистри байналмилалии дараҷаи II оид ба идоракунии хариди давлатӣ. '''Фаъолияти корӣ''' Солҳои 2007-2010 – мутахассис, сармутахассис оид ба мониторинг ва баҳодиҳии Маркази идораи лоиҳаи “Таҷдиди маориф”-и Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2010 (08-11) – сармутахассис оид ба мониторинг ва баҳодиҳии Муассисаи давлатии Маркази идораи лоиҳаи “Ҳалли қарзҳои хоҷагиҳои пахтакор ва рушди устувории соҳаи пахтакорӣ”-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2010-2011 – ёвар оид ба мониторинг ва баҳодиҳии лоиҳаи "Фароҳам овардани имкониятҳои иқтисодию иҷтимоӣ барои ҷавонони Тоҷикистон"-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2011-2012 – ҳамоҳангсоз оид ба мониторинг ва баҳодиҳии лоиҳаи "Пешгирии ВНМО/БПНМ миёни ҷавонони деҳот"-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2012-2014 – директори КВД “Маркази ҷавонони шаҳри Душанбе”-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2014 – 2016 – мушовир оид ба хариди Муассисаи давлатии Маркази идораи лоиҳаи "Рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо"-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2016-2018 – мушовир оид ба хариди Гурӯҳи идоракунии лоиҳаи "Тақвияти таҳсилоти касбӣ-техникӣ ва омӯзиш"-и Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2018-2020 – мушовир оид ба хариди шуъбаи идоракунии лоиҳаҳо ва грантҳои Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон; Солҳои 2020-2023 – муовини раиси Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2023-2025 – раиси Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2025-2026 – муовини якуми раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; Аз 7 январи соли 2026 – раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон '''ҶОИҲАЗО''' Медали “Хизмати шоиста” rjlc8dyxdj9054482v4k79o349ns5bw 1486855 1486854 2026-09-14T11:51:08Z LDC2026 154093 саҳифаи нав 1486855 wikitext text/x-wiki {{Сиёсатмадор|таърихи таваллуд=2 январи соли 1984 (41 сол)|зодгоҳ=ноҳияи Вахш, в. Хатлон|ҳамсар=Оиладор, соҳиби 4 фарзанд|таҳсилот=Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон Донишгоҳи Тор Вергата, шаҳри Рим, Италия|тасвир=[[File:Muminzod Kamoliddin Ramazon.jpg|thumb|Муминзод Камолиддин Рамазон]]|мукофотҳо=Медали "Хизмати шоиста"}} '''[https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg Муминзод Камолиддин Рамазон]'''  ([[3 январ|2 январи]]  соли 1984,  ноҳияи Вахш, [[Вилояти Хатлон]])  —  давлатмард ва сиёсатмадори тоҷик. Раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 7 январи соли 2026). <ref>{{Cite web|url=https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg|title=}}</ref> '''ЗИНДАГИНОМА''' '''[https://edavlat.tj/site/rushdimahal-tj/about/structure/people/536?lang=tg Муминзод Камолиддин Рамазон]''' – 2 январи соли 1984 дар ноҳияи Вахши вилояти Хатлон ба дунё омадааст, миллаташ тоҷик.  Оиладор, соҳиби 4 фарзанд. '''ТАҲСИЛ''' Соли 2006 Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, соли 2012 Донишгоҳи славянии Россия ва Тоҷикистон ва соли 2020 Донишгоҳи Тор Вергата, шаҳри Рим, Италияро хатм намудааст. Ихтисос: ҳуқуқшинос, баҳисобгириии бухгалтерӣ, таҳлил ва аудит ва магистри байналмилалии дараҷаи II оид ба идоракунии хариди давлатӣ. '''Фаъолияти корӣ''' Солҳои 2007-2010 – мутахассис, сармутахассис оид ба мониторинг ва баҳодиҳии Маркази идораи лоиҳаи “Таҷдиди маориф”-и Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2010 (08-11) – сармутахассис оид ба мониторинг ва баҳодиҳии Муассисаи давлатии Маркази идораи лоиҳаи “Ҳалли қарзҳои хоҷагиҳои пахтакор ва рушди устувории соҳаи пахтакорӣ”-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2010-2011 – ёвар оид ба мониторинг ва баҳодиҳии лоиҳаи "Фароҳам овардани имкониятҳои иқтисодию иҷтимоӣ барои ҷавонони Тоҷикистон"-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2011-2012 – ҳамоҳангсоз оид ба мониторинг ва баҳодиҳии лоиҳаи "Пешгирии ВНМО/БПНМ миёни ҷавонони деҳот"-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2012-2014 – директори КВД “Маркази ҷавонони шаҳри Душанбе”-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2014 – 2016 – мушовир оид ба хариди Муассисаи давлатии Маркази идораи лоиҳаи "Рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо"-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2016-2018 – мушовир оид ба хариди Гурӯҳи идоракунии лоиҳаи "Тақвияти таҳсилоти касбӣ-техникӣ ва омӯзиш"-и Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2018-2020 – мушовир оид ба хариди шуъбаи идоракунии лоиҳаҳо ва грантҳои Донишгоҳи Славянии Россия ва Тоҷикистон; Солҳои 2020-2023 – муовини раиси Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2023-2025 – раиси Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон; Солҳои 2025-2026 – муовини якуми раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон; Аз 7 январи соли 2026 – раиси Кумитаи рушди маҳали назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон '''ҶОИҲАЗО''' Медали “Хизмати шоиста” 43q0qb8ftbpral2lkaqtj5w3ofdzr04