Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk Абдулғаффор Раҳмонзода 0 21339 1487167 1487022 2026-09-19T22:02:52Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1487167 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015-2020), узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014-2015) == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. Соли 2002 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси "Иқтисодчӣ" хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъати Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes 6qz22suaw2aebu5704sdkhj8e4l0z8l Афзор 0 62600 1487166 1136450 2026-09-19T18:19:06Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Нигаред низ */ илова 1487166 wikitext text/x-wiki [[Акс:20060513 toolbox.jpg|thumb|Қуттии афзорҳои навин]] '''Абзор''' ({{lang-fa|ابزار}}), '''афзор''' ({{lang-fa|افزار}}) — [[олоти меҳнат]]и [[инсон]] ё механизми иҷрокунандаи мошинҳои технологӣ барои кор дар истеҳсолоти [[саноат]]ӣ. Афзор ҳанӯз дар [[асри биринҷӣ]], алалхусус баъди аз [[маъдан]] ҷудо кардани [[оҳан]] (ҳазорсолаи якуми то мелод) хеле тараққӣ кард. Дар он замон ва давраҳои минбаъда то пайдоиши техникаи ҳозиразамон Афзорҳои ҳунармандон, махсусан дар соҳаҳои коркарди [[филиззот]], бо андозаву вазни худ фарқ мекарданд (масалан, афзорҳои [[оҳангарӣ]], [[мисгарӣ]], [[заргарӣ]]). Феълан навъҳои афзорҳоро мувофиқи вазифаашон ба буранда ([[арра]], [[миқроз]], [[ранда]], [[корд]], парма ва ғайра), зарбавӣ ([[путк]], [[болға]] ва ғайра), [[нақшакашӣ]] ([[паргор]], хаткаш ва ғайра) суфтагарӣ (милаи суфтагарӣ, қурси суфтагарӣ ва ғайра), дастӣ (анбур, сунба ва ғайра), дастгоҳӣ ([[қалам]], [[парма]], фреза ва ғайра), механиконидашудаи дастӣ (миқрозҳои фишангӣ, арраҳои шаддабур, [[болға]]ҳои [[ангишт]]канӣ ва ғайра) ҷудо мекунанд. Асбобу олотеро, ки барои ченкуниҳои гуногун (гунё, калибр, микрометр ва ғайра) ва амалиётҳои дигар дар илму [[техника]] (штампҳо, қолибҳои [[рехтагарӣ]] ва ғайра), барои [[ҷарроҳӣ|амалиёти ҷарроҳию]] муолиҷавӣ ва тадқиқот дар [[тиб]] ва [[байторӣ]] истифода мешаванд, низ афзор меноманд. == Нигаред низ == * [[Маҳсули меҳнат]] * [[Раванди меҳнат]] * [[Дастгоҳ (техника)]] {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Кор]] [[Гурӯҳ:Иқтисоди сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Назарияи иқтисодӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Сарчашма == * {{ЭМТ|Афзор|2}} [[Гурӯҳ:Афзор| ]] [[Гурӯҳ:Абзорҳо]] 8si9jmoubvrzbqebfss7uutv8p83ujk Имперотурии Усмонӣ 0 63227 1487169 1482148 2026-09-20T00:43:07Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1487169 wikitext text/x-wiki {{Давлати таърихӣ |ном = Империяи Усмонӣ |номи қавмӣ = <big>دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِيّه</big><br>Devlet-i Âliyye-i Osmâniyye |вазъ = Империя |гимн = {{не переведено 5|Гимн Османской империи||en|Imperial anthems of the Ottoman Empire}} |дирафш = Ottoman flag alternative 2.svg |описание_флага = [[Флаг Османской империи|Флаг]] |нишон = Osmanli armasi.svg |описание_герба = [[Герб Османской империи|Герб]] |харита = OttomanEmpireIn1683-ru.png |размер = |описание = Османская империя в [[1683 год]]у |p1 = Конийский султанат |flag_p1 = |p2 = Византийская империя |flag_p2 = |p3 = Сербская деспотия |flag_p3 = |образовано = 1299 |ликвидировано = 1922 |s1 =Турция |flag_s1 = Flag of Turkey.svg |s2 = Султанат Египет |flag_s2 = Egypt flag 1882.svg |s3 =Хиджаз (королевство) |flag_s3 = Flag of Hejaz (1917).svg |s4 =Асир (эмират) |flag_s4 = Sa asir1.png |s5 = Йеменское Мутаваккилийское Королевство |flag_s5 = Flag of the Mutawakkilite Kingdom of Yemen.svg |s6 = Арабское Королевство Сирия |flag_s6 = Flag of Kingdom of Syria (1920-03-08 to 1920-07-24).svg |s7 =Месопотамия (мандатная территория) |flag_s7 = Flag of Iraq (1924–1959).svg |s8 = Администрация Западной Армении |flag_s8 = Flag of Administration of Western Armenia.svg |s9 = Понт (республика) |flag_s9 = Tr ponto2.gif |s10 = Британский мандат в Палестине |flag_s10 = Ensign of the Palestine Mandate (1927–1948).svg |девиз = {{lang-ota3|دولت ابد مدت|Devlet-i Ebed-müddet}}<br> «Вечное государство»<ref>{{cite web|url=http://www.osmanlilar.gen.tr/makale.asp?id=27|title=Devlet-i ebed müddet|author=|authorlink=|coauthors=|quote=|date=|format=|work=|publisher=|accessdate=2013-10-19|lang=tr|description=|deadlink=|archiveurl=https://www.webcitation.org/6E76weO4i?url=http://www.osmanlilar.gen.tr/makale.asp?id=27|archivedate=2013-02-01}}</ref> |столица = [[Сёгют]] (1299—1329) <br>[[Бурса (город)|Бурса]] (1329—1365) <br>[[Эдирне]] (1365—1453) <br>[[Стамбул]] (1453—1922) |города = |язык = [[османский язык]] и др. |площадь = {{число|22.000.000}}<ref>{{книга|автор= Peter Turchin, Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall.|часть= |ссылка часть= |заглавие= |оригинал= East-West Orientation of Historical Empires and Modern States. In: Journal of World-Systems Research, Vol. XII, N. II, 2006, P.218–239; P.223.|ссылка= http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf|викитека= |ответственный= |издание= |место= |издательство= |год= |volume= |pages= |allpages= |серия= |isbn= |тираж= }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070222011511/http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf |date=2007-02-22 }} {{Cite web |url=http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2017-11-02 |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222011511/http://jwsr.ucr.edu/archive/vol12/number2/pdf/jwsr-v12n2-tah.pdf }}</ref> км² (1683 год) |население = {{число|200000000}} чел. (1856 год)<br> (2,6 % [[Население Земли|населения Земли]]) |валюта = [[акче]], [[Куруш (монета)|куруш]], [[Османская лира|лира]] |форма_правления = [[абсолютная монархия]] (до 1876; 1878—1908)<br> [[дуалистическая монархия]] (1876—1878; с 1908) |династия = [[Османы (династия)|Османы]] |титул_правителей = султан |правитель1 = |год_правителя1 = |титул_правителей2 = <!--используется при изменении титула последующего правителя--> |правитель2 = |год_правителя2 = |титул_правителей3 = |правитель3 = |год_правителя3 = |титул_правителей4 = |правитель4 = |год_правителя4 = |титул_правителей5 = |правитель5 = |год_правителя5 = |титул_правителей6 = |правитель6 = |год_правителя6 = | религия = [[ислом]] ([[Сунниты|суннитского толка]]) |дополнительный_параметр1 = |содержимое_параметра1 = |Этап1 = |Дата1 = |Год1 = |Этап2 = |Дата2 = |Год2 = |Этап3 = |Дата3 = |Год3 = |Этап4 = |Дата4 = |Год4 = |Этап5 = |Дата5 = |Год5 = |Этап6 = |Дата6 = |Год6 = |Этап7 = |Дата7 = |Год7 = |Этап8 = |Дата8 = |Год8 = |Этап9 = |Дата9 = |Год9 = |Этап10 = |Дата10 = |Год10 = |Этап11 = |Дата11 = |Год11 = |дополнительный_параметр2 = |содержимое_параметра2 = |до = Конийский султанат |после = Туркия |прим = }} [[Акс:Osman Gazi2.jpg|thumb|[[Усмон I]], поягузори Имперотурии Усмонӣ]] '''Империяи Усмонӣ''' ({{lang-ota|دولت عالیه عثمانیه}}, {{lang-tr|Devlet-i Âliyye-i Osmâniyye}}<ref name="twareekh.com">{{cite web|url=http://www.twareekh.com/images/upload/aboutus/ottmani10liras1334F-.jpg|title=Ottoman banknote with Arabic script|access-date=2013-10-19|archive-url=https://www.webcitation.org/6D7306i4x?url=http://www.twareekh.com/images/upload/aboutus/ottmani10liras1334F-.jpg|archive-date=2012-12-23|url-status=live|accessdate=2026-06-09|archivedate=2017-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170328141013/http://www.twareekh.com/images/upload/aboutus/ottmani10liras1334F-.jpg}}</ref>), '''Империяи Оттоманӣ''', '''Давлати Олияи Усмонӣ''', '''Порта<ref>{{БСЭ3|статья=Порта (Османская империя)|alt=|автор=|том=|страницы=ref=}}</ref>''' — номи расмии давлати туркҳои усмонӣ дар [[Осиёи Хурд]], ки қаламрави он баъзе манотиқи қитъаҳои [[Осиё]], [[Аврупо]] ва [[Африқо]]ро дар бар мегирифт. Пойтахтҳояш: Сёгут (1299 −1329), Бурса (1329-65), Эдирна (1365—1453) ва Истанбул (1453—1922). == Таърих == Насаби Усмониён ба қабилаҳои турктабори ғузҳо мерасид, ки онҳо дар аҳди Салҷуқиён тамоми Шарқи Наздикро ба худ тобеъ намуда, давлати Салҷуқиёни Румро (марказаш Қуния) ташкил карданд. Пас аз тохтутози муғулҳо мавҷи дуввуми муҳоҷирати туркҳо ба Анатолия (аз юнони Осиёи Хурд) оғоз шуд ва онҳо дар давраи таназзули давлати Салҷуқиёни Рум чанд аморати мустақилро дар Осиёи Хурд таъсис доданд, ки машҳуртаринашон аморати Усмониён буд. Саромади хонадони Усмониён — Туғрул (Эртуғрул) пешвои қабилаи турктабори қойӣ буд, ки тавассути хидматаш ба дарбори Салҷуқиёни Рум соҳиби милки мустақил шуд. Туғрул унвони уҷбий ва ҳуқуқи мустақилона бо номи худ хутба хондан ва сикка зарб заданро дошт. Дар аҳди Туғрул ва писараш Усмони I (1258—1326) қаламрави ҳукумати Усмониён дар Анатолияи Ғарбӣ васеъ гардид. Соли 1299 Салҷуқиёни Рум аморати Усмониёнро эътироф карданд. Соли 1324 вориси Усмони I — Орҳан ш. Бурсаро ишғол намуд ва онро ба маркази аморати Усмониён табдил дод. Дар ин давра Усмониён нимҷаз. Галлиполи ва мулкҳои атрофи баҳри Мармарро забт ва мавқеи худро дар Анатолия устувор карданд. Дар аҳди Муроди I (1360-89) қаламрави Усмониён дар Анатолия ва Балкан васеъ шуда, соли 1362 Адрианопол (ҳоло Эдирне) ишғол гардид. Соли 1371 Муроди I сипоҳи муттаҳидаи масеҳиёнро дар набарди назди Мариса шикаст дод ва худро султон эълон кард (1383). Усмониён баъди забт кардани София (1385) ва Ниш (1386) дар набарди Палончик (1388/89) аз сербҳо шикаст хӯрданд. Муроди I тавассути Милош Обилич ба қатл расид. Тохтутози Усмониён боиси нигаронии аврупоиён ва оғози юришҳои салибӣ гардид. Соли 1396 сипоҳи муттаҳидаи аврупоиён дар набарди Никопол шикаст хӯрд. Баъдан дар аҳди [[Боязиди I]] ҳукумати Усмониён дар Булғористон, Сербия ва Босния устувор шуд, аммо кӯшиши ишғоли Константинопол натиҷа надод (1402). Сипас амир Темур бо ҳидояти шоҳи Кастиляву Леон — Ҳенрихи III ба Осиёи Хурд лашкар кашид ва Боязиди I дар набарди назди Анқара (1402) ба асорат афтод. Солҳои 1402-13 бо сабаби шиддат ёфтани муборизаи тоҷутахтхоҳонаи ворисони Боязиди I ҳукумати Усмониён заиф гардид. Соли 1413 Муҳаммади II ба тахт нишаст ва мулкҳои парокандаи Усмониёнро муттаҳид кард. Дар аҳди ҳукумати Муроди II (1421-44, 1446-51) нуфузи Усмониён дубора дар Анатолия ва Балкан устувор шуд. Муроди II баъди нокомиаш дар муҳосираи Константинопол (1422) ду юриши салибиро (1444, 1448) бартараф кард. Усмониён дар аҳди Муҳаммади II ш. Константинополро ишғол карда (29.05.1453), ба мавҷудияти Византия хотима бахшиданд. Дар натиҷаи тохтутози баъдии Муҳаммади II Молдова (1456), Сербия (1459), Империяи Трапезунд (1461-61), Босния (1463), аморати Караман (1468), Валахия (1476) ва Албания ба қаламрави Империяи Усмонӣ тобеъ шуданд. Солҳои 1475-76 хонии Қрим вассали Империяи Усмонӣ гардид ва Генуя мулкҳои худро дар ҳавзаи баҳри Сиёҳ аз даст дод. Соли 1479 байни Усмониён ва Венетсия аҳдномаи сулҳ ба имзо расид, ки мувофиқи он, ҷазираҳои баҳри Эгей ба қаламрави Империяи Усмонӣ ҳамроҳ шуданд. Ҳамчунин Венетсия уҳдадор шуд, ки дар шароити таҳдиди хатари ҷанг дар баҳри Миёназамин флоти худро ба Империяи Усмонӣ вогузор кунад. Вориси Муҳаммади II — Боязиди II (1481—1512) мавқеи Империяи Усмонӣро дар қисми ҷанубу шарқии Аврупо (Босния, Ҳерсоговина, Молдова) ва соҳилҳои шарқии баҳри Сиёҳ, Миср ва Сурия устувор кард. Усмониён дар аҳди Салими II (1512-20) дар набарди Чолдирон (1514) Исмоили Сафавиро шикаст дода, Курдистон, Сурия, шимоли Байнаннаҳрайн, Фаластин, Ҳиҷоз ва Мисрро ба қаламрави Империяи Усмонӣ. ҳамроҳ карданд. Салими II пас аз забти Қоҳира (1517) худро халифа ва роҳбари мусулмонони ҷаҳон эълон кард. Империяи Усмонӣ дар аҳди Сулаймони I Қонунӣ (1520-66) ба авҷи қудрат расид: ҷаз. Родос (1522), Трансилвания, Валахия, қисми Молдова, Бағдод (1535), Корсика (1553) ва Эстергом (1547) ба қаламрави империя ҳамроҳ карда шуданд. Баъди фавти Сулаймони I империяро ҷангҳои сулолавӣ фаро гирифтанд. Усмониён дар асрҳои XVI—XVII аз низоми анъанавии интихоби валиаҳд даст кашиданд. Мувофиқи муқаррароти нав, тахти салтанат бояд ба насли калонсоли хонадон вогузор мешуд. Маъмулан, ворис навбати тахтнишинии худро интизор шуда, дигар барои такмили маҳорати роҳбарӣ ва ҷангии худ кӯшиш намекард. Баъдан аксари султонҳои усмонӣ зери таъсири дарбориёну яничарҳо қарор гирифта, истиқлоли худро аз даст доданд. Дар аҳди Салими II (1566-74) тохтутози Усмониён бар зидди Венетсия, Маҷористон ва Эрон шиддат ёфта, ҷаз. Кипр ва нимҷаз. Арабистон забт шуданд. Ҳамзамон аввалин нишонаҳои буҳрон дар Империяи Усмонӣ пайдо шуда, дар замони ҳукумати Муроди III (1574-95) шиддат ёфтанд. Муроди III бо мақсади таъмини амнияти дохилӣ ба самти Эрон лашкар кашида, Қафқози Ҷанубӣ, Гелон, Курдистон, Луристон ва Хузистонро ишғол кард. Дар аҳди Муҳаммади III (1595—1603), Аҳмади I (1603-17), Мустафои I (1617-18, 1622-23) ва Усмони II (1618-22) империяро исён, табаддулоти давлатӣ, фасоди идорию молӣ фаро гирифта, ҳокимияти марказиро ашрофи дарбор дар ҳамдастӣ бо Волидасултон (лақаби модари султон) идора мекарданд. Соли 1632 Муроди IV (ҳукумат 1623-40) модараш Кусум Султон ва ҳаммаслаконашро барканор ва пояҳои давлатдории Усмониёнро барқарор кард. Ӯ соли 1635 ба самти Эрон лашкар кашида, ш-ҳои Табрез, Ереван ва Нахҷувонро ишғол кард. Соли 1639 ҷонибҳои даргир ба аҳдномаи Зуҳоб имзо гузоштанд, ки мувофиқи муқаррароти он Арманистону Озарбойҷон ба қаламрави Эрон ва Ироқ ба ҳайати Империяи Усмонӣ дохил шуданд. Вориси ӯ Иброҳими I (1640-48) ислоҳоти молӣ ва ҳарбӣ гузаронида, шумораи сипоҳиёну яничарҳоро кам кард. Соли 1645 оид ба масъалаи Крит дар байни Империяи Усмонӣ ва Венетсия ҷанги навбатӣ оғоз шуда, то соли 1669 идома ёфт. Дар ин давра мавқеи вазирону рӯҳониён дар ҳукумати марказии Империяи Усмонӣ устувор шуда, Иброҳими I ва баъд ворисаш Иброҳими IV (1648-87) дар натиҷаи табаддулоти яничарҳо сарнагун шуданд. Сулаймони II низ дастнишондаи яничарҳо буд ва ба сиёсат чандон таваҷҷуҳ надошт. Дар аҳди Аҳмади II (1687-91) Усмониён дар муборизаи зидди Империяи Руми Муқаддас шикаст хӯрданд ва Маҷористон аз тобеияти Империяи Усмонӣ хориҷ шуд. Мустафои II (1695—1703) кӯшиш кард, ки рафти амалиёти ҳарбиро ба нафъи Усмониён тағйир диҳад, вале ноком гардид. Мувофиқи аҳдномаи Карловитс (1699) ва сулҳи Константинопол (1700), Морея, Далматсия, Венгрия, Трансилвания, Подолия ва Азов аз қаламрави Империяи Усмонӣ хориҷ шуданд. Соли 1703 Мустафои II дар натиҷаи исёни яничарҳо сарнагун гардид. Дар аҳди Аҳмади III (1703-30) доираҳои ҳукмрони Империяи Усмонӣ дар заминаи густариши робитаҳои дипломатӣ бо кишварҳои Аврупо (Англия ва Фаронса) рақобати низомиро зидди Руссия шиддат бахшиданд. Усмониён баъди набарди Полтава (1709) ба шоҳи Шветсия Карли XII паноҳгоҳ дода, соли 1710 бар зидди Руссия ҷанг эълон карданд. Ҷанги русу турк (1710-13) ба нафъи Усмониён хотима ёфта, мувофиқи аҳдномаҳои Сулҳи Прут (1711) ва Сулҳи Адрианопол (1713) ш. Азов ва минтақаи соҳили рости дарёи Днепр ба қаламрави Империяи Усмонӣ ҳамроҳ карда шуданд. Баъдан Аҳмади III барои устувор кардани мавқеи Империяи Усмонӣ дар баҳри Миёназамин бар зидди Венетсия (1714-18) ва Австрия (1716-18) ҷанг эълон кард. Соли 1718 доираҳои ҳукмрони Империяи Усмонӣ, Австрия ва Венетсия ба Муоҳадаи сулҳи Пожаревас (шаҳр дар Сербия) имзо гузоштанд, ки шартҳои он барои Усмониён ногувор буданд. Соли 1723 Усмониён дар муқобили тохтутози русҳо шимолу ҷануби Қафқоз, қисми шарқии Гурҷистону Арманистонро ишғол карданд. Соли 1724 намояндагони Руссия ва Империяи Усмонӣ Паймони муайян кардани сарҳадди нуфуз дар Қафқоз ва соҳили баҳри Хазар имзо гузоштанд, ки мувофиқи он, Ардабил, Табрез, Ҳамадон, Кирмоншоҳ, Гурҷистон ва Арманистон ба қаламрави Империяи Усмонӣ ҳамроҳ гардиданд. Дар замони ҳукмронии Маҳмуди I (1730-54), Усмони III (1754-57), Мустафои III (1757-74) ва Абдулҳамиди I (1774—1789) буҳрони сиёсӣ ва иқтисодии Империяи Усмонӣшиддат ёфта, Усмониён мулкҳои худро дар соҳили баҳри Сиёҳ, Қрим ва Эрон аз даст доданд. Дар асри XVIII иқтидори иқтисодӣ ва низомии Империяи Усмонӣ нисбат ба кишварҳои Аврупо ва Руссия заиф шуда, империяро хатари таназзул фаро гирифт. Доираҳои ҳукмрони усмонӣ барои барқарор кардани нуфузи ҷаҳонии империя ва устувор кардани ҳокимияти марказӣ ба анҷом додани ислоҳот иқдом карданд, вале яничарҳо ва ашроф бо мақсади ҳифзи имтиёзҳои табақавии худ аз анҷоми ислоҳот худдорӣ карданд. Салими III (1789—1807) пас аз нокомӣ дар ҷанги навбатии русу турк (1787-91) ва шикаст хӯрдани сипоҳиёни усмонӣ дар набардҳои Фокшани ва Римник (1789) ба Аҳдномаи сулҳи Ясск (21.12.1779) имзо гузошт, ки мувофиқи он, хонии Қрим ва Гурҷистон ба Руссия ва Бессарабия, князии Молдова ба қаламрави Империяи Усмонӣ ҳамроҳ карда шуданд. Сипас ӯ барои устувор кардани ҳокимияти мутлақ ва иқтидори ҳарбии империя ба баргузории ислоҳот иқдом кард, ки он дар таърих бо номи «низоми ҷадид» (номи қисмҳои ҳарбии навтаъсис) машҳур аст, вале қисми зиёди ислоҳоти мазкур дар шароити мураккаби вазъи дохилӣ ва хориҷии Империяи Усмонӣ, аз ҷумла тохтутози Наполеон Бонапарт ба Миср (1798), шӯриши якуми сербҳо дар Балкан (1804-13) ва оғози ҷанги навбатии русу турк (1806) татбиқ нашуд. Cолҳои 1807-08 Салими III ва ворисаш Мустафои IV (1807-08) тавассути яничарҳо сарнагун шуда, Маҳмуди II (1808-39) соҳиби тахт гардид. Маҳмуди II барои татбиқи ислоҳоти «низоми ҷадид» чанд мушовири аврупоиро ба дарбор ҷалб карда, низоми муносибатҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ ва фарҳангии империяро тағйир дод: ба ҷои дастаҳои яничарҳо сипоҳи доимӣ ташкил ёфт; имтиёзи мусулмонону ғайримусулмонон дар хидмати ҳарбӣ ва давлатӣ баробар шуд; барои омода кардани ходимони давлатӣ ва низомӣ мактабу омӯзишгоҳ таъсис ёфт; чопи китоб ва рӯзномаву маҷаллаҳо афзун гардид. Аз ҷониби дигар, Маҳмуди II дар сиёсати хориҷӣ ноком шуд ва нуфузи байналмилалии Империяи Усмонӣ коҳиш ёфт; Усмониён ду бор (1806-12 ва 1828-29) дар ҷанги зидди Руссия шикаст хӯрда, қисми зиёди қаламрави худро дар Балкан, Қафқози Ҷанубӣ, Молдова ва Валахия аз даст доданд; юнониён дар натиҷаи Инқилоби миллӣ-озодихоҳии Юнон (1821-29) аз қаламрави империя хориҷ шуданд; Муҳаммад Алӣ солҳои 1831-33 чанд бор Усмониёнро шикаст дод, аммо кӯшишҳои ӯ барои ишғоли тахти Истанбул натиҷа надоданд. Султон Абдулмаҷид бо номи «Танзимот» ислоҳот ҷорӣ кард ва дар Империяи Усмонӣ сохтмони хатти телеграф ва р. о. сар шуд. Дар Ҷанги Қрим Империяи Усмонӣ ва муттаҳидонаш (Англия ва Фаронса) Руссияро шикаст доданд ва нуфузи кишварҳои аврупоӣ дар дарбори Усмониён афзоиш ёфт. Аз соли 1854 доираҳои ҳукмрони усмонӣ барои дарёфти қарзҳои имтиёзнок ба кишварҳои аврупоӣ муроҷиат карданд. То соли 1875 ҳаҷми қарзҳои Империяи Усмонӣ ба 5,3 млрд франк расид. Соли 1876 Империяи Усмонӣ муфлис эълон шуд ва намояндагони кишварҳои аврупоӣ иқтисодиёти империяро зери назорати худ гирифтанд. Баъдан Муроди V (30.5. 1876-31.8.1876) зери фишори ҳаракати ҷавонтуркон ба «Қонуни асосӣ» (Конститутсия) имзо гузошт (23.12. 1876), ки мувофиқи он, дар Империяи Усмонӣ парламент таъсис дода шуд. Вориси ӯ — Абдулҳамиди II (1876—1909) зери хатари ҷанги нави русу туркҳо (1877-78) фаъолияти парламент ва амали «Қонуни асосӣ»-ро дар Империяи Усмонӣ манъ кард. Империяи Усмонӣ баъди инқилоби ҷавонтуркон ва Ҷанги якуми ҷаҳонӣ барҳам хӯрд. Ҳоло баъзе намояндагони хонадони Усмониён дар ИМА иқомат доранд ва роҳбари онҳо Усмон Боязид Усмонуғлу мебошад. == Низоми идорӣ ва иҷтимоӣ == Низоми ҳукумати Усмониён таҳти таъсири унсурҳои давлатдории Салҷуқиёни Рум ва Византия ташаккул ёфта, дар аҳди Орҳан ва Муроди I мукаммал гардид. Роҳбари олии давлат — султон ба ҳокимияти сиёсӣ ва ҳарбӣ роҳбарӣ мекард ва ҳамчун ҳомии шариат бо унвони «ховандгор» ё «худовандгор» низ ёд мешуд. Дар ҳуҷҷатҳо Муроди I бори аввал бо унвони Султони аъзам ё Худовандгор ёд шуда, аврупоиён Боязиди I-ро нахустин императори усмонӣ медонанд. Аз давраи ҳуҷуми Салими II ба Миср (1517) баъзе султонҳои Империяи Усмонӣ расман ба унвони халифа ёд мешуданд. Қудрати мутлақи султонро шариат маҳдуд карда, тамоми тасмимҳои роҳбари давлат дар мувофиқа бо Шайхулислом амалӣ мешуданд. Дарбори Усмониён то давраи истилои Константинопол дар Эдирне қарор дошт, ки аз бинои куҳна ва нав иборат буд. Дар аҳди Муҳаммади Фотеҳ дарбор ба шаҳри Истанбул интиқол ёфт, ки бо номи қасри Тӯпқопӣ машҳур аст. Намояндаи хос ва муовини асосии султон садри аъзам (сарвазир) буд, ки нахуст аз ҳисоби мусулмонони озод ва баъдан аз байни яничарҳо таъйин мешуд. Садри аъзам ба корҳои ташкилоти ҳукумати марказӣ ё девони омӣ — «боби олӣ» роҳбарӣ мекард, 6 вазири дигар ба ӯ итоат мекарданд: дар охири асри XVI шумораи вазирон ба 23 нафар расид. Дар назди садри аъзам девони хосси дигар бо номи девони икиндӣ амал мекард, ки дар кори он раисулкуттоб ва котибон ширкат мекарданд. Ин девон арзу шикояти мардумро баррасӣ мекард. Ҳамчунин, садри аъзам ба кори девони одина (дар рӯзи ҷумъа баргузор мешуд) роҳбарӣ менамуд ва ҳамроҳи қозиаскарии Румило ва Анатолия масъалаҳои шаръиро ҳал мекарданд. Дар Империяи Усмонӣ девон (девони ҳумоюнӣ) дар шакли ҷаласаи васеи вазирону ашрофи олӣ фаъолият карда, ҳафтае чор бор (шанбе, якшанбе, душанбе, сешанбе) даъват мешуд. Садри аъзам ҳамроҳи дигар аъзои девони ҳумоюнӣ — қозиаскарӣ, дафтардор, нишонҷӣ (муҳрдор) ва раисулкуттоб масъалаҳои муҳимми сиёсӣ ва иҷтимоӣ-иқтисодиро баррасӣ намуда, қарори худро ба султон пешниҳод мекард. Масъулияти умури молӣ ва ҳисобдориро аъзои хизонаи султония ба уҳда доштанд. Ҳайати қазоват аз қозии сипоҳ, муфаттиш, қозӣ ва ноиби қозӣ иборат буд. То таъсис ёфтани вазорати корҳои хориҷаи Империяи Усмонӣ (1837) робитаҳои дипломатии Усмониён ғайримунтазам сурат мегирифт, қосидон барои иҷро ва ё ҳалли масъалаҳои мушаххас ба кишварҳои хориҷӣ фиристода шуда, баъди иҷрои ваколатҳо бозпас мегаштанд. Маъмулан, раисулкуттоб қосидонро қабул ва гусел мекард. Империяи Усмонӣ аз ҷиҳати маъмурӣ ба иёлат ва санҷақҳо тақсим мешуд. Империяи Усмонӣ. дар аҳди Муроди III 25 иёлат дошт. Иёлоти Империяи Усмонӣ дар се қитъа ҷойгир шуда, мақоми гуногун доштанд: Макка ва Мадина (аморати Ҳарамайн) ва хонии Қрим мустақил буданд; Тунис ва Алҷазоирро беклербий идора мекард; Валахия ва Молдавия худмухтор буданд. Ҳар як бийлербий (волӣ) мувофиқи шумораи сипоҳиён ва кормандонаш (кадхудо, мактубчӣ, муҳрдор, хизонадор) иқтоъ дошт. Дар Империяи Усмонӣ табақаи ашроф гурӯҳи соҳибимтиёзи ҷомеа буд. Табақаи ашроф аз мардуми мусулмон ва ғайримусулмон (юнониён, романиҳо, славянҳо, венгерҳо, булғориҳо, арманиҳо, албаниҳо, яҳудиён) иборат буд. Мардуми ғайримусулмон ё заммӣ дар қаламрави империя мавқеи худмухтор доштанд ва умури иҷтимоию мазҳабӣ, ҳалли ихтилофот ва ҷамъоварии андозу ҷаримаи онҳо ба уҳдаи ташкилоти диниашон вогузор шуда буд. Ҳамчунин, роҳбарони ташкилоти динии онҳо дар баробари дарбори усмонӣ масъул буданд. Дар асрҳои XV—XVI як гурӯҳи яҳудиён аз Испания ба қаламрави Империяи Усмонӣ муҳоҷират карда, дар соҳаи тиҷорату бинокорӣ мавқеи хос пайдо намуданд. == Иқтисодиёт == Масъулияти сабти даромаду хароҷот дар империя ба уҳдаи ташкилоти «дафтардория» вогузор шуда буд, ки роҳбари онро дафтардор меномиданд. Ин ташкилот дар назди девони ҳумоюн қарор дошта, дар он ҳуҷҷатҳои сабти даромаду хароҷоти замин ва қарорҳои садри аъзам нигаҳдорӣ мешуданд. Ҳар як вилоят дафтардори худро дошт, ки вазифаи ӯ ҷамъоварии молиёт ва фиристодани он ба хазинаи давлат буд. Дар вилоятҳо даромади заминҳои иқтоъ тавассути девони «дафтари рӯзнома» сабт мешуд, ки роҳбари онро рӯзномачӣ мегуфтанд. Сиккаҳои усмонӣ дар пайравӣ ба Салҷуқиёни Рум ва Византия зарб зада мешуданд, ки вазни комили онҳо ба шаш қирот (тақр. чоряк дирҳам) баробар буд. Дар як тарафи сикка исми султон (бидуни зикри номи падар ва замону макони зарб) ва дар тарафи дигар ибораи шаҳодат зарб меёфт. Қисми зиёди заминҳои корам бо номи «замини амирия» ё давлатӣ дар ихтиёри султон буд, ки ҳамчун иқтоъ вогузор шуда буданд. Заминҳои иқтоъ аз ҷиҳати даромад ба чанд навъ тақсим мешуданд: иқтои хурд ё тимор, ки даромади он тақр. бист ҳазор оқча (воҳиди хурди пули усмонӣ) буд; заомат, ки даромади он зиёда аз бист ҳазор оқча буд; иқтои хос, ки даромади он тақр. сад ҳазор оқчаро ташкил медод, маъмулан, ба афроди хонадони ҳукмрон тааллуқ доштанд. Дар баъзе минтақаҳо заминҳои корам ба ихтиёри фардҳои ҷудогона ё қавм вогузор шуда, онҳо вобаста ба масоҳат ва дараҷаи ҳосилхезии замин солона ба хазинаи давлат андоз месупориданд. == Тиҷорат == Тохтутози Усмониён дар Аврупо аз ибтидо ба маҳдуд кардани мавқеи иқтисодии венетсиягиҳо ва генуягиҳо дар баҳрҳои Сиёҳ, Эгей ва Миёназамин равона шуда буд. Усмониён дар натиҷаи ҷангҳои тӯлонӣ марказҳои тиҷоратии венетсиягиҳоро дар Юнон (1463-79), баҳри Эгей (1499—1503) ва ҷазираҳои Кипру Крит (1570—1669) соҳиб шуданд. Соли 1484 Усмониён мавқеи худро дар баҳри Сиёҳ устувор карданд. Тиҷорат дар ин масир дар инҳисори туркҳо, арманиҳо, яҳудиҳо ва юнониҳо қарор гирифт. Усмониён баъдҳо бандарҳои баҳри Сурхро соҳиб шуда, барои фаъолияти тиҷоратии худ дар уқёнуси Ҳинд замина фароҳам оварданд. Бағдод ва Басра марказҳои асосии тиҷоратии Империяи Усмонӣ бо Эрон ва Ҳинд буданд. Дар асрҳои XV—XVI Анатолия ба маркази муҳимми интиқоли молҳои Шарқ ба Полша, Қрим, Руссия ва Сурия табдил ёфт. Дар ин давра Усмониён ба бозорҳои тиҷоратии Аврупо роҳ ёфтанд ва содироти маснуоти пахтагӣ ва пашмӣ афзун гардид. Дар асри XVI фаронсавиҳо (1536), англисҳо (1580), баъдан ҳолландиҳо (1612) ва русҳо (1739) барои тиҷорати мустақил дар қаламрави Империяи Усмонӣ имтиёз пайдо карданд. Дар асри XVII Измир, Алеппо ва Искандария ба маркази тиҷорат табдил ёфтанд. Дар асри XIX дар бозорҳои тиҷоратии Империяи Усмонӣ мавқеи англисҳо устувор гардид. Дар асри XVII шаҳрвандони мусулмон 4 %, ғайримусулмон 5 % ва хориҷиён 6 % боҷ месупориданд. == Артиш == Дар ибтидо асоси артиши Усмониёнро сипоҳи саворон ташкил медод. Саворон таҳти сарварии Санҷақбой дар набардҳо ширкат намуда, дар замони осоиштагӣ ба маҳалли иқомати худ бармегаштанд. Оҳиста-оҳиста горди саворон ба иқтоъдорӣ машғул шуда, маҳорати ҷангии худро аз даст доданд ва ҳукумат ба яничарҳо таваҷҷуҳ зоҳир кард. Ҳамзамон, Усмониён низоми сафарбаркунии сарбозонро аз миёни мардуми ғайримусулмони империя бо номи девширма ба роҳ монда, бовар доштанд, ки ин сипоҳиён нисбат ба султон садоқати бештар нишон медиҳанд. Қисми дигари сипоҳиёни усмонӣ бо номи ҷебеҷӣ машҳур буданд, ки ҳангоми ҷанг аслиҳаи ҳарбиро ба маҳалли набард интиқол дода, дар замони осоиш аслиҳахонаро муҳофизат мекарданд. Шумораи ҷебеҷиҳо тақрибан 3 ҳазор буд. Дастаҳои ғарибони пиёда (шумораашон тақрибан 20 ҳазор), ки дар майдони набард аз ду ҷониб (чапу рост) чатри султонро муҳофизат мекарданд, аз ҷонфидоён ба ҳисоб мерафтанд. Волиёни усмонӣ неруҳои хосси худро доштанд, ки моҳонаашон аз даромади заминҳо пардохт мешуд. Усмониён, ки аз ибтидо ба тӯпхона ва занбӯрак таваҷҷуҳ зоҳир карда буданд, дар набарди майдони Косово (1389) бори аввал ба ҷои манҷаниқ аз тӯп истифода намуданд. Тӯпхонаи асосии Усмониён дар аҳди Муҳаммади Фотеҳ дар Истанбул бунёд ёфт ва дар асри 19 шумораи тӯпчиён тақр. ба 5 ҳазор нафар расид. Тӯпҳои усмонӣ бо номи шаика, ҳавоӣ, зарбазан, шоҳӣ, калонбарно ва қалъакӯб машҳур буданд. Усмониён дар баҳру уқёнус низ мавқеи устувор доштанд ва шумораи киштиҳои ҳарбии онҳо дар аҳди Сулаймони Қонунӣ тақрибан ба 300 адад расид. Дар ин давра ҳокими Алҷазоир Хайруддини Барбарос сардори флоти Усмониён (капуданпошо) таъйин шуд ва мавқеи империя дар б. Миёназамин устувор гардид. Корхонаҳои асосии киштисозӣ дар Истанбул ва Галлипол ҷойгир буданд. Дар ибтидо флоти Усмониён аз заврақҳои белдор ва киштиҳои бодбондор иборат буд. Флоти усмониҳо дар замони салтанати Абдулазиз пас аз Британияи Кабир ва Фаронса бузургтарин флоти баҳрӣ буд. 27 апрели 1912 Усмониён аввалин бор аз ҳавопаймои ҷангӣ истифода карданд. Соли 1916 сипоҳи ҳарбӣ-ҳавоии турк (таъсис, 1909) тақр. 90 ҳавопаймо дошт, ки аксари онҳо истеҳсоли Фаронса ва Олмон буданд. == Демография == Дар ибтидои асри 19 аҳолии Империяи Усмонӣ тақр. 25-32 млн нафар буд (дар Аврупо — 10 млн нафар, Осиё — 11 млн нафар, Африқо — 3 млн нафар). Соли 1914 қаламрави Империяи Усмонӣ се баробар хурд гардида, аҳолии он 18,5 млн нафарро ташкил медод. Солҳои охири мавҷудияти Империяи Усмонӣ дарозумрии миёнаи аҳолӣ тақрибан ба 50 сол мерасид. Соли 1785 бар асари бемории вабо аз шаш як ҳиссаи аҳолии Мисри усмонӣ талаф шуд. == Илму фарҳанг == Тамаддуни усмонӣ дар заминаи омезиши унсурҳои фарҳанги арабӣ, эронӣ, византиягӣ ва аврупоӣ ташаккул ёфта буд. Забони расмии империя усмонӣ буда, таҳти таъсири форсӣ ва арабӣ қарор дошт. Ақаллиятҳои миллӣ ба забонҳои курдӣ, арманӣ, оромии нав, понтӣ, албанӣ, юнонӣ, сербӣ, булғорӣ ва аруминӣ гуфтугӯ мекарданд. Мактубҳои расмии Усмониён ба давлатҳои Эрон (то набарди Чолдирон), Ҳинд ва Осиёи Марказӣ ба забони форсӣ навишта мешуданд. Забони форсӣ то давраи қабули алифбои лотинӣ дар мадрасаҳои Империяи Усмонӣ таълим дода мешуд. Осори адабӣ ба забони форсӣ ва китобҳои динӣ бо арабӣ таълиф мешуданд. Адабиёти девонӣ ё классикии усмонӣ дар заминаи адабиёти форсӣ ва арабӣ ташаккул ёфта, жанрҳои гуногун дошт: зарбулмасалу мақол, латифа, ҳикоя, ривоят, ғазал, қасида, маснавӣ ва достон. Аз соли 1453 шаҳри Истанбул ба маркази илмӣ-фарҳангии Усмониён табдил ёфт. Шоҳзодагони усмонӣ Боязиди II, султон Ҷам, Салими II ва Сулаймони Қонунӣ табъи шоирӣ доштанд. Муҳаммади Фотеҳ, ки пуштибони аҳли илму адаб буд, ҳангоми фатҳи Константинопол шеъри форсии зеринро замзама мекард:{{иқтибоси академикӣ|<poem> Бум навбат мезанад бар торами Афросиёб, Пардадорӣ мекунад дар қасри Қайсар анкабут. </poem>|сарчашма=}}Муҳаммади Фотеҳ ҳангоми мусофирати Ҷомӣ ба Макка ӯро тавассути Хоҷа Атоуллоҳи Кирмонӣ ба Истанбул даъват кард, вале шоир аз қабули ин пешниҳод худдорӣ намуд. Боязиди II низ ҳамчун ҳомии шеъру адаб бо Ҷомӣ мукотиба дошт. Ҷомӣ дафтари севвуми «Силсилату-з-заҳаб»-ро ба ӯ бахшидааст. Дар дарбори Муҳаммади Фотеҳ шоирони соҳибдевони форсизабон Ҳомидии Исфаҳонӣ ва Қабулӣ, таърихнигор Аҳмади Румӣ (муаллифи «Беҳҷату-т-таворих») ва риёзидон Мулло Алии Қушчӣ (аз Самарқанд) эътибори баланд доштанд. Пас аз набарди Чолдирон як қисми намояндагони илму адаби Хуросону Мовароуннаҳр бо ташвиқи Салими II ба Истанбул рафтанд, ки намунаи ашъори онҳо дар тарҷумаи форсии «Маҷолису-н-нафоис»-и Ҷомӣ (тарҷумон Ҳаким Шоҳмуҳаммади Қазвинӣ) боқӣ мондааст. Баъзе аз ин шоирон, аз қабили Латифии Ардабилӣ, Фатҳуллоҳи Котиб, Ноҷии Кирмонӣ, Аминии Самарқандӣ, Абдуллоҳи Шабистарӣ, Алиакбари Хатоӣ, Шайх Фатҳуллоҳ, Адоии Шерозӣ, Басирии Хуросонӣ ва Фахри Халхолӣ баъди адои ҳаҷ, ба сабаби баста будани марзи байни Усмониён ва Сафавиён тариқи Дашти Қипчоқ ба Истанбул рафта буданд. Қаҳрамони асосии фолклори усмониҳо Хоҷа Насруддин буд. Хусусияти асосии насри усмониҳо воқеиятнигорӣ буда, то асри XIX дар он ҳикояҳои тахайюлӣ ба назар намерасанд, ҳатто дар фолклор ва назми онҳо хаёлпардозӣ бисёр нодир аст. Маъруфтарин намояндагони насри ин адабиёт Аҳмад-пошо, Наҷотӣ, Ошиқ-пошо, Синон-пошо мебошанд. Асосгузорони назми девонӣ, ки дар пайравӣ ва тарҷумаи ашъори арабу форс ба вуҷуд омадааст, Аҳмади Доӣ ва Ғозӣ Бурҳонуддин (асрҳои XIII—XIV) ба ҳисоб рафта, ашъори худро дар вазнҳои ҳиҷоӣ, оҳангӣ ва арӯз эҷод кардаанд. Бузургтарин шоири адабиёти классик Бакӣ (1526—1600) буд. Шоирони машҳури дигар ба мисли Нафъӣ (1582—1636) ва Яҳё Афандӣ (1552—1644) дар ашъори худ васфи табиат ва эҳсосоти шахсии худро ҷо додаанд. Дар асрҳои XVI—XVII сабки ҳиндӣ тавассути Фузулӣ, Бакӣ, Юсуф Набӣ, шайх Ғолиб, Авлиё Чалабӣ ва дигарон ба адабиёти усмонӣ роҳ ёфт. Насри давраи Усмониён таҳти таъсири сиёсати дарбор қарор дошт. Дар Империяи Усмонӣ фарҳангнависӣ ривоҷ ёфта, дар ин давра якчанд фарҳанги форсӣ ба туркӣ таълиф шуданд: «Лисону-л-Аҷам»-и Ҳасани Ҳалабӣ, «Саҳоҳу-л-аҷмия»-и Муҳаммад ибни Миралӣ, «Луғати Ҳалимӣ»-и Лутфуллоҳ ибни Юсуф Ҳалимӣ, «Силату-л-мақосид»-и Хатиб Рустами Мавлавӣ ва «Туҳфаи шоҳидӣ»-и Шоҳидии Қуниявӣ. Дар дарбори Усмониён ба китобҳои «Маснавии маънавӣ»-и Ҷалолуддини Балхӣ, «Гулистон»-у «Бӯстон»-и Саъдии Шерозӣ, «Баҳористон»-и Ҷомӣ ва ғайра чандин шарҳ навишта шуд. Усмониён ба таърихнигории дарборӣ таваҷҷуҳ зоҳир карда, барои сабти воқеаҳои аҳди худ дар дарбор мансаби шоҳномачӣ таъсис доданд. Дар аҳди Усмониён асарҳои зиёди таърихӣ таълиф шуданд: «Беҳҷату-т-таворих»-и Шукруллоҳ, «Хункорнома»-и Маолӣ, «Ғазономаи Рум»-и Кошифӣ, «Таърихи Оли Усмон»-и Ибни Камол Пошозода, «Сулаймоннома»-и Кашфӣ ва ғ. Бузургтарин осори тасаввуфии туркҳои усмонӣ маснавии Ошиқ-пошо бо номи «Ғарибнома» мебошад. Адабиёти Аврупо тавассути Алӣ Азиз Гиридӣ (асри 18) ба И. У. роҳ ёфт. Охирин намояндаи маъруфи адабиёти Усмониён Намик Камол (асри XIX) дониста шудааст. == Ҳунармандӣ ва меъморӣ == Дар Империяи Усмонӣ зери таъсири анъанаҳои фарҳангии Салҷуқиёни Рум, Византия, Атобакони Анатолия ва Темуриён ташаккул ёфта буд. Аз давраи ҳукмронии Муҳаммади II дар дарбори Усмониён ниҳоди «Наққошхона» амал мекард, ки он ҷо хаттотон, наққошон ва саҳҳофон ба ороиши нусхаҳои хаттӣ, кашидани тарҳҳо, кандакорӣ, наққошӣ, кошикорӣ ва катибанигорӣ машғул буданд. Солҳои 1451—1520 ҳунармандони бисёре аз Шероз, Табрез, Ҳирот, Димишқ ва Бағдод ба Истанбул даъват шуда, нусхаҳои хаттиро бо равиши мактабҳои минётурии Ҳирот ва Табрез ороиш медоданд. Дар «Наққошхона» аввалан осори классикии форсӣ, аз ҷумла «Мантиқу-т-тайр»-и Аттор, «Хамса»-и Низомии Ганҷавӣ, «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ, «Калила ва Димна» бо минётурҳо тазйин шуданд. Аз асри 16 дар ороиши нусхаҳои хаттӣ тасвири рӯйдодҳои муосир, аз ҷумла маросими дарборӣ, фатҳи қалъа ва пирӯзиҳо роҳ ёфтанд, ки авҷи қудрати сиёсии Империяи Усмонӣро муаррифӣ мекарданд. Дар ибтидо хушнависони усмонӣ аз навъҳои гуногуни хатҳои шашгона (муҳаққақ, райҳон, сулс, насх, риқоъ, тавқеъ) истифода мебурданд. Дар асрҳои XVII—XVIII истифодаи хатҳои муҳаққақ, райҳон, насх маҳдуд шуда, ба ҷои онҳо хатти девонӣ маъмул гардид. Хатти риқоъ барои навиштани ҳуҷҷатҳо истифода мешуд. Дар Империяи Усмонӣ мактабҳои хушнависии Шайх Ҳамдуллоҳ (1429—1520), Аҳмади Қараҳисорӣ (1469—1556), Ҳофиз Усмон (1642-98) ва Мустафо Роқим (1758—1826) машҳур буданд. Меъмории усмонӣ зери таъсири унсурҳои меъмории кишварҳои Шарқ ва Византия ташаккул меёфт. Он дар марҳалаи аввал (1350—1450) хусусияти маҳаллӣ дошта, тарҳу наққошии онҳо гуногун буданд. Бинои муҳташами ин давра — Улу ҷомеъ аз 20 утоқ иборат буд, ки ҳар кадом гунбади алоҳидаи ҳирамшакл доштанд. Дар авҷи тараққии И. У. тарҳ ва наққошии меъмории усмонӣ, аз ҷумла гунбадҳои бузург, манораҳои баланд ва саҳнҳои сутунбандишуда таҳти таъсири калисои Софияи Муқаддас қарор доштанд. Солҳои 1453-81 бо роҳбарии Хоҷа Меъмор Синон (1490—1588) дар Истанбул тақр. 210 масҷид, 24 мадраса, 32 ҳаммоми умумӣ, 12 бозору мусофирхона қомат афрохт. Дар асрҳои 17-18 аксари биноҳои муҳташами усмонӣ, аз ҷумла масҷиди Нури Усмония ва қасри Долмабоғча, зери таъсири меъмории аврупоӣ бунёд шуданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Империяи Усмонӣ|8|муаллиф=С. Ҳусайнов.}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Таърихи Осиё]] [[Гурӯҳ:Давлатҳои таърихӣ]] [[Гурӯҳ:Хилофатҳо]] b60ijqhp49m63bbkk98ljnywthwv5mu Тилло 0 94899 1487176 1444730 2026-09-20T10:36:19Z ThorneMckenna 155248 Тозагӣ, арзёбӣ ва афинаж 1487176 wikitext text/x-wiki {{Унсури ҷадвали даврӣ|align=center|number=79}} '''Тилло''' ('''Au''' аз {{lang-la|Aurum}}), '''зар''' — унсури гуруҳи 11 (аз рӯи таснифоти кӯҳнашуда — дар зергурӯҳи иловагии гурӯҳи якум), даври шашуми системаи даврии элементҳои кимиёвии Д. И. Менделеев, бо рақами тартибии 79 мебошад. Бо аломати Au (лот. Aurum) ифода карда мешавад. Моддаи соддаи тилло — метали асили рангаш зард аст. Рақами бақайдгириаш CAS: 7440-57-5 мебошад. == Таърих == Тилло яке аз металҳое аст, ки инсон онро 8 ҳазор сол муқаддам аввалин бор шинохт ва дар асри биринҷӣ (ё мезолит) занҳои Африқо худро бо муҳра, шадда ва нишонаҳои сарисинагии тиллоӣ ороиш медоданд. Истеҳсоли аввалини тилло, аз рӯи маълумотҳои бостоншиносӣ, дар [[Миср]] оғоз ёфта буд ва тиллоро [[Офтоб]] «қурси калону дурахшони тилло» меномиданд. Дар қадим ороиш бо тилло рамзи [[Офтоб]], боигарӣ ва чун пул хидмат мекард. Парастиши тилло чун инъикоси парастиши Офтоб дар рӯйи [[Замин]], тавоногӣ ва бузургии он на танҳо дар Миср, балки ба тамаддуни дигар мамолик паҳн шуд. Дар он замонҳо дар Миср дар як сол 50 тонн тилло истеҳсол мекарданд, ки ин рақам ба рақами истеҳсоли тилло дар [[Русия]] (соли 1913), ё дар асри гузашта ИМА ва Канада ва ҳоло дар Ӯзбекистон, ки ҳамин миқдор тиллоро ҳосил мекунанд, рост меояд. Ҳол он ки миқдори (кларки) тилло дар қишри замин ҳамагӣ 5•10<sup>−7</sup>%-ро ташкил мекунад. Бостоншиносон дар водии Шоҳони Фив, соҳили чапи рӯди Нил, аз оромгоҳи Фиръавни номаълум маснуотҳои аз тилло сохташударо дарёфт намуданд. Соли 1922 бостоншиноси инглис Г.Картер аз тобути тиллогини мумиёкардашудаи Фиръавн Тутанхамон, ки зиёда аз 3400 сол қабл ба хок супорида шуда будаст, 110 кг тилло ва маргниқоби тиллоӣ ҳафриёт кард. Дар бораи тилло ривоят аст, ки фидоёни Миср бовар мекунонданд, ки гӯё Офтоб тиллоро офарида, ба Замин чун борон мерезад, аз он ёдгориҳои сутуну девормонанд бино мекарданд. Фиръавни Миср Эхнатон, ки тарафдори ситоиши Офтоб буд, бо фидоён муносибаташро канда, Фивро тарк намуд. Ӯ маркази ситоишгарони нав — ибодатхонаи Ахет-Атони берӯпӯшро, ки дар болои деворҳояш курсиҳои сайқалдода офтобро инъикос мекарданд, сохт. Ситоиши Офтоб дар байни дигар қабилаҳо низ паҳн шуда буд. Дар давраи кашфиётҳои географӣ (соли 1519) сайёҳи испанӣ Эрнан Кортес ба Амрико роҳ пеша кард, ҳиндуҳо ӯро бо табъи хуш пешвоз гирифта, дар қатори дигар туҳфаҳо ду курсии доираашон 1 м (яктоаш аз тилло, дигараш аз нуқра), чун рамзи ситоиши Офтобу Моҳтоб пешкаш карданд. «Ба некӣ — бадӣ» гуфтаанд. Ва Эрнан Кортес, Франсиско Писарро (асри XVI) ва дигар забткунандагони мамолики Америкаи Ҷанубӣ (Перу, Чилӣ, Аргентина, Эквадор, Боливия) тамоми бойгарии ин мамлакатҳоро тороҷ намуда, сикка сохта ба [[Аврупо]] бурданд. Ҳоло дар пойтахти Колумбия шаҳри Богото дар Осорхонаи тилло 8000 номгӯйи маснуотҳои ситоишии ҳиндуҳои қадим маҳфуз аст. Саволе ба миён меояд, ки тилло дар осорхона аз куҷо пайдо шуд? Посух. Мардуми таҳҷоӣ як қисми маснуоти тиллоро аз испанҳо дар ҷангалҳои тропикӣ андаруни решаҳо пинҳон карданд. Қисми дигари онҳо садсолаҳо дар қаъри кӯли Гаутовита, ки аз рӯи расму оини муқаддаси атстекҳо, инкиҳо ва халқиятҳои дигари Америкаи Ҷанубӣ ба кӯл партофта шуда буданд, онҳоро ба даст оварданд. Аз рӯи урфу одати ин халқият дар қадим доҳиро меҳрубонӣ мекарданд ва ба танаи вай хокаи тиллоӣ мемолиданд. Пас аз он ӯ бо ашхоси муқаддас дар сал нишаста, дар кӯл ба самти шарқ шино мекарданд. Ҳангоми шуъла задани Офтоб дар соҳили шарқии кӯл доҳиро муборакбод, меҳрубонӣ намуда, ангуштарӣ, шадда, муҳра, тасбеҳ, гарданбанд, чанголи ҳайвонҳои аз тилло сохташударо ба болояш мепошиданд. Ҳоло қисми кӯлро хушк карда, маснуотҳои тилоиро гирифта ба осорхона супориданд. Дар асрҳои баъдина муайян шуд, ки [[Миср]] аз тилло бой будаст ва онро ба бозори ҷаҳонӣ мебароварданд. Ҳазорсолаҳо сипарӣ шуда (2500 сол қабл), давлати Лидия (дар Осиёи Хурд) барои ба низом даровардани муносибатҳои иқтисодӣ бо Юнон ва Шарқ тангаи тиллоиро ба савдо баровард. Аз ин иқдоми нек шоҳи [[форс|форсҳо]] [[Куруши II]] огоҳ шуда, Лидиоро ба итоати худ мегирад ва сиққакунии тангаи тилkоиро дар дигар мамолик паҳн мекунад. Дар асри XVII тангаҳои тилkоӣ дар Русия пайдо шуда, 10 руб. арзиш доштанд ва ба шарафи императори Русия Елизавета Петровна ин тангаҳо «империал» ногузорӣ мешуданд. Тилло — металли асил, зардранг, ёзанда, кашолёбанда, вазнин (зичиаш 15,6 — 19,2 г/см<sup>3</sup>), мулоим (сахтиаш — 2,5-3), дар ҳарорати 1063<sup>0</sup>С об мешавад, ба тунукаҳои нозук ва то 3-15 км сим дароз кашида мешавад. Аз рӯи ин хусусиятҳояш тилkоро дар ҷавоҳирот ва саноат истифода мебаранд. Дар [[ҷавоҳирот]] 75-76 % тилло, электроника 9 %, стоматология 3 %, сиқкакунии тангаҳо 4 % ва дигар соҳаҳои 8 %, ва препаратҳои тиббӣ, хӯла, таҳқиқотҳои илмӣ, оптика, зарфҳои кимиёвӣ, симсозӣ ва расмтайёркунӣ истифода мешавад. Дар солҳои охир тилkоро бисёртар дар саноат барои тайёр кардани хӯлаҳое, ки барои кафшери маводи двигателҳои реактивӣ, мушакҳо, реакторҳои ядроӣ, самолётҳои суръаташон аз суръати овоз зиёдтар аст ва дигар таҷҳизотҳо истифода мебаранд. Бо тилло мушакҳо, киштиҳои кайҳониро мепӯшонанд. Масалан, дар киштии «Колумбия» америкоиҳо зиёда аз 40 кг тиллоро истифода карданд. Дар сатҳи қоғаз ё чӯб ширеши махсус молида, хокаи тилоиро медавонанд, бо тилло рӯпӯш мешавад. Дар 1 м<sup>2</sup> сатҳи ҷисм 3 гр. тилло сарф мешавад. Тозагӣ, арзёбӣ ва афинаж Тозагии тиллои ороишӣ дар каратҳо ифода мегардад: 24 карат ба тиллои пок мувофиқ аст, ва дар хӯлаи 18-каратӣ тилло 18 қисми 24-ро ташкил медиҳад.<ref>{{Cite web|title=Gold|url=https://www.ga.gov.au/education/minerals-energy/australian-mineral-facts/gold|accessdate=2026-09-20|website=ga.gov.au}}</ref> Дар тиҷорати металлҳои қиматбаҳо массаи тилло одатан дар унсияҳои тройӣ нишон дода мешавад; як унсияи тройӣ баробар ба приблизан 31,103 г мебошад.<ref>{{Cite web|title=How Many Grams are in an Ounce of Gold?|url=https://www.gold-traders.co.uk/gold-information/how-many-grams-ounce-gold/|accessdate=2026-09-20|website=gold-traders.co.uk}}</ref> Ҳангоми фурӯши дубора арзёбии амалӣ метавонад аз нархи спотии ҳозира бо ислоҳ барои проба ва массаи ашё ҳисоб карда шавад; миқдорҳо барои каротии гуногуни тилло фарқ мекунанд.<ref>{{Cite web|title=Live Gold, Silver Platinum & Palladium Prices Australia &#124; Imperial Bullion|url=https://imperialbullion.com.au/sell-prices/|accessdate=2026-09-20|website=imperialbullion.com.au}}</ref> Барои муайянсозии ашё аз муҳрҳо истифода мебаранд, ки тамғаи палатаи пробирӣ ҷойи санҷишро нишон медиҳад, ва тамғаи алоҳида — тозагии металлро.<ref>{{Cite web|title=Gold Hallmark Identification Wizard|url=https://www.gold-traders.co.uk/hallmarks/|accessdate=2026-09-20|website=gold-traders.co.uk}}</ref> Таҳлили рентгенофлуоресцентӣ (XRF) имкон медиҳад таркиб ва пробаи металлҳои қиматро бидуни вайрон кардани ашё муайян намояд.<ref>{{Cite web|title=Niton™ XL2 XRF Precious Metal Analyzer|url=https://www.thermofisher.com/order/catalog/product/mx/en/XL2PRECIOUS|accessdate=2026-09-20|website=thermofisher.com}}</ref> Барои XRF-и сайёр вақти андозагирӣ метавонад 3–10 сонияро ташкил диҳад, дар ҳоле ки пробаи оташӣ тақрибан 2–3 соатро мегирад; натиҷаҳо барои тилло одатан дар доираи тақрибан 1/8 карат бо ҳам муқоиса карда мешаванд.<ref>{{Cite web|title=Gold Purity Analysis: Portable XRF vs. Fire Assay|url=https://documents.thermofisher.com/TFS-Assets/CAD/Application-Notes/niton-xrf-v-fire-assay-app-note.pdf|accessdate=2026-09-20|website=documents.thermofisher.com}}</ref> Дар корхонаҳои афинаж схемаҳои гидрометаллургӣ бо шустани оксидативӣ ва сипас ҷудосозии селективии тиллои нозукзарара истифода мешаванд.<ref>{{Cite web|title=Gold Refinery|url=https://www.metso.com/portfolio/gold-refinery/|accessdate=2026-09-20|website=metso.com}}</ref> Таъсисотҳои ин намуд бо истеҳсолнокии солона тақрибан аз 1 то 50 тонн тилло истифода мешаванд.<ref>{{Cite web|title=Metso Outotec Gold Refining Plant|url=https://www.metso.com/globalassets/210701_mo_gold_refining_plant_brochure_lowres.pdf|accessdate=2026-09-20|website=metso.com}}</ref> Дар Rand Refinery хлоркунии ба усули Миллер ҳамчун равандҳои асосӣ интихоб шуд, ки имкон медиҳад металл барои рехтани слитокҳои тиҷоратӣ тақрибан дар давоми ду соат ба даст оварда шавад.<ref>{{Cite web|title=Process technology development at Rand Refinery|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0892687505001433|accessdate=2026-09-20|website=sciencedirect.com}}</ref> Раванди Миллер одатан тозагии моддаеро ҳадди ақал ба 99,5 % мерасонад, ва рафинирувонии минбаъда бо электролиз — тақрибан то 99,99 %.<ref>{{Cite web|title=Markt für Gold; Technologiemix; Produktionsmix, ab Werk (de) - Probas2|url=https://data.probas.umweltbundesamt.de/datasetdetail/process.xhtml?uuid=0715182e-8a06-5c4a-a9dc-6e303b07f02a&version=02.01.000|accessdate=2026-09-20|website=data.probas.umweltbundesamt.de}}</ref> Дар раванди Вольвилля тиллои олуда ҳамчун анод хизмат мекунад, дар электролити хлоридӣ ҳал мешавад ва дар катод ғалида (осаждается) мешавад.<ref>{{Cite web|title=The Gold Refining Process After the Plant|url=https://goldmilling.com/blog/gold-refining-process/|accessdate=2026-09-20|website=goldmilling.com}}</ref> Дар чунин электролиз нуқра ҳамчун хлориди ҳалнашаванда дар шлами анодӣ меафтад, дар ҳоле ки металлҳои гурӯҳи платина асосан дар ҳалли электролитӣ боқӣ мемонанд.<ref>{{Cite web|title=Inside a Gold Refinery: Miller, Wohlwill and Purity|url=https://thegoldmagazine.com/articles/inside-a-modern-gold-refinery|accessdate=2026-09-20|website=thegoldmagazine.com}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Паддефет, Р. Золото. Химия. М.: Мир, 1982. — 259 с. {{Умуми}} {{Химия-нопурра}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Унсурҳои химиявӣ]] c32goy68dvcxflgre34yftt7rsxh7mp Феҳристи орденҳои ИҶШС 0 200694 1487170 1474040 2026-09-20T01:19:04Z Minorax 25965 ([[c:GR|GR]]) [[File:Order badge of honor rib.png]] → [[File:SU Order of the Badge of Honour ribbon.svg]] vva 1487170 wikitext text/x-wiki [[File:State Emblem of the Soviet Union.svg|250px|right]] '''Орденҳои ИҶШС''' — нишонаҳое, ки ҳамчун мукофоти олии давлати [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] барои хидматҳои махсус дар сохтмони сотсиалистӣ ва мудофиаи СССР дода мешаванд. Мукофотҳои давлати ИҶШС ба ғайр аз 20 [[орден]], дарбаргирандаи дараҷаҳои олии фарқият — Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ, [[Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ]], «Шаҳр-Қаҳрамон», «Қалъа-Қаҳрамон», «Қаҳрамонмодар», 55 медал, 19 унвонҳои фахри ИҶШС буд{{Sfn|Сборник актов|1987|страницы=3}}. == Таърих == Ордени аввалини советӣ Байрақи Сурх буд, ки онро КИМ Умумироссия 16 сентябри 1918 (СУ РСФСР, 1918, № 69, ст. 742) барои мукофотонидани гражданҳое, ки дар амалиёти ҳарбӣ шуҷоат ва мардонагии махсус нишон медиҳанд, таъсис кард. Орденҳои ҷангии Байрақи Сурх, Ҳилоли Аҳмар, Ситораи Нуқрагин, Ситораи Сурх солҳои 1920—21 дар дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ низ таъсис гардиданд. Баъди таъсис ёфтани ордени умумииттифоқии Байрақи Сурх 1 августи 1924 бо орденҳои республикавӣ мукофотонидан қатъ гардид. Дар Съезди 8-уми Умумироссиягии Советҳо 28 декабри 1920 (СУ РСФСР, 1921, № 1, ст. 7) барои муваффақиятҳои меҳнатӣ ва хидмати шоён ордени Байрақи Сурхи Меҳнати Ҷумҳурии Советии Федеративии Сотсиалистии Россия (ордени Байрақи Сурхи Меҳнат дар дигар ҷумҳуриҳои иттифоқӣ) таъсис шуд. Мукофотонидан бо ин орден баробари таъсис гардидани ордени ягонаи умумииттифоқӣ — Байрақи Сурхи Меҳнат қатъ шуд. Мувофиқи моддаи 121 Конститусияи СССР (1977) ҳуқуқи таъсиси ордену медалҳои ИҶШС ва мукофотонодани онҳо ба Президиу­ми Совети Олии СССР тааллуқ до­рад. Бо орденҳои «Шарафи модарӣ» мукофотонидани модарони серфарзандро бо ваколати Президиуми Со­вети Олии СССР ва аз номи он Президиуми Совети Олии ҷумҳуриҳои Иттифоқӣ ва автономӣ ба амал меорад. == Низомномаи умумӣ == [[File:Vasilevsky_ribbon_bar.png|thumb|Планкаҳо бо лентаҳои орденҳо ва медали маршал А. М. Василевский]]Ҳар як орден Низомнома дорад, ки онро Президи­уми Совета Олии СССР тасдиқ кар­да аст. Дар низомнома хидматҳои бу­зурги одамон дар назди давлат ва ҷамъият, ки боиси мукофотонида шудан мегардад, ҳамчунин қоидаҳои конкретии мукофотонидан бо орден ва тарзи овехтани он муқаррар кар­да шудааст. Масъалаҳои умумие, ки ба мукофотонидани Орган СССР дахл доранд, мувофиқи низомномаи умумӣ оид ба Орган СССР аз 7 май 1936 (СЗ СССР, 1936, № 24, ст. 220 б) ва 11 феврали 1958 бо укази Президиуми Со­вети Олии CССP «Оид ба тартиби мукофотонидан бо ордену медалҳои ИҶШС» («Ведомостҳои Совети Олии СССР», 1958, № 4, ст. 87) ба тартиб дароварда шудаанд. Бо Орган СССР шахсони алоҳида (гражданкой СССР ва хориҷй), коллективу муассисахо, ташкилоту идораҳо, республикаҳо кишварҳо. вилояту шаҳрҳо ва дигар маҳалҳои аҳолинишин, қисмҳо ва соединенияҳои ҳарбӣ ва ғайра мукофотонида мешаванд. Ба шахсое, ки бо ҳар 3 дараҷаи орденҳои Шараф, Шарафи меҳнатӣ ва «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР» мукофотонида шудаанд, баъзе имтиёзҳо дода мешавад. Орденҳои Ленин, Ревюлютсияи Ок­тябр, Байрақи Сурх, Байрақи Сур­хи Меҳнат, Дустии Халқҳо, «Нишо­ни фахрӣ», Шараф, Шарафи меҳнат, «Ғалаба», « Қаҳрамонмодар », «Шара­фи модарӣ» дар тарафи чапи сари сина, орденҳои Суворов, Ушаков, Кутузов, Нахимов, Богдан Хмел­ниский, Александр Невский, ордени Ҷанги ватанӣ, Ситораи Сурх дар та­рафи рости сари сина овехта меша­ванд. Аз Органи СССР танҳо бо қарори Пре­зидиуми Совети Олии СССР дар асо­си ҳукми суд ё дар натиҷаи зоҳир шудани кирдори ношоям маҳрум кардан мумкин аст. == Феҳрист == Сарчашмаи асосӣ «Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР / Отдел наград Президиума Верховного Совета СССР. — М.: Известия, 1987. — 336 с. — 150 000 экз.» мебошад. Орденҳо ба тартиби хронологӣ зикр мешаванд: {| class="wikitable standard" style="text-align:center" <!-- Заголовок --> ! Тасвир ! Планка ! Номи пурра ! {{nobr|Санаи таъсис /}} {{nobr|тағйири тавзеҳоти}} орден ! {{nobr|Санаи тағйири}} {{nobr|[[Статут (тавзеҳот)|статути]] орден}} ! Шумораи<br>ҷоизаҳо ! Илова <!-- Ордени Байрақи Сурх — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = |[[File:Order of Red Banner.png|70px]] | | rowspan="2"| [[Ордени Байрақи Сурх]] | {{nobr|1 августи соли 1924 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Собрание законов и распоряжений рабоче-крестьянского правительства Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1924 |месяц= |число= |том= |номер=4 |страницы=48 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="2" | {{nobr|11 январи соли 1932 }}<ref name="ReferenceA">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Собрание законов и распоряжений рабоче-крестьянского правительства Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1928 |месяц= |число= |том= |номер=59 |страницы=523 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref>,<br> {{nobr|16 декабри соли 1947 }},<br>{{nobr|28 марти соли 1980 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1980 |месяц= |число= |том= |номер=14 |страницы=258|archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="2"| тақрибан {{шумора|581300}}<ref>{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/ORBan.html |title=Орден Красного Знамени |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703183410/http://mondvor.narod.ru/ORBan.html |archivedate=2017-07-03 |ref= }}</ref> | rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:Order of the Red Banner.png|70px]] |[[File:Order of Red Banner ribbon bar.png]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1981 |месяц= |число= |том= |номер=31 |страницы=934|archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> <!-- Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат — 3 гуна --> |-bgcolor = |[[File:Order of the Red Banner of Labour 1 type.jpg|70px]] | | rowspan="3" | [[Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат]] |{{nobr|7 сентябри соли 1928}}<ref name="ReferenceA"/> | rowspan="3" | {{nobr|16 декабри соли 1947 }},<br> {{nobr|28 марти соли 1980 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1980 |месяц= |число= |том= |номер=14 |страницы=654 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="3" | тақрибан {{шумора|1224590}}<ref>{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/ORbnLab.html |title=Орден Трудового Красного Знамени |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703183809/http://mondvor.narod.ru/ORbnLab.html |archivedate=2017-07-03 |ref= }}</ref> | rowspan="3" | |-bgcolor = |[[File:Order of Red Banner of Labor thumb.png|70px]] | |{{nobr|7 майи соли 1936 }} |-bgcolor = |[[File:Order of the Red Banner of Labour obverse Turova TB.png|70px]] |[[File:Orderredbannerlabor rib.png]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="ReferenceB">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1981 |месяц= |число= |том= |номер=31 |страницы=934 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> <!-- Ордени Ленин — 3 гуна --> |-bgcolor = |[[File:No image (medal).svg|131x131px]] | | rowspan="3" | [[Ордени Ленин]] | {{nobr|6 апрели соли 1930 }} | rowspan="3" | {{nobr|5 майи соли 1930 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1930 |месяц= |число= |том= |номер=26 |страницы=289 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref><br> {{nobr|16 декабри соли 1947 }},<br>{{nobr|28 марти соли 1980 }}<ref name="ReferenceC">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1980 |месяц= |число= |том= |номер=14 |страницы=258 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="3" | тақрибан {{шумора|431417}}<ref>{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OLenin.html |title=Орден Ленина |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703185524/http://mondvor.narod.ru/OLenin.html |archivedate=2017-07-03 |ref= }}</ref> | rowspan="3" | |-bgcolor = |[[File:Kiselev's Order of Lenin (cropped).png|70px]] | |{{nobr|27 сентябри соли 1934 }} |-bgcolor = |[[File:Order of Lenin obverse Turova TB.png|70px]] |[[File:Order of Lenin Ribbon Bar.svg]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="ReferenceB"/> <!-- Ордени Ситораи Сурх --> |-bgcolor = |[[File:Order of the Red Star 1.png|70px]] |[[File:Order redstar rib.png]] | [[Ордени Ситораи Сурх]] | {{nobr|6 апрели соли 1930 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1980 |месяц= |число= |том= |номер=31 |страницы=934 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | {{nobr|5 майи соли 1930 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |язык= |издание=[[Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1930 |месяц= |число= |том= |номер=26 |страницы=290 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref>,<br> {{nobr|7 майи соли 1936 }},<br>{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br>{{nobr|26 феврали соли 1946 }},<br>{{nobr|15 октябри соли 1947 }},<br>{{nobr|16 декабри соли 1947 }},<br>{{nobr|28 марти соли 1980 }}<ref name="ReferenceC"/> |тақрибан {{шумора|3876740}}<ref>{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/ORStar.html |title=Орден Красной Звезды |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703191730/http://mondvor.narod.ru/ORStar.html |archivedate=2017-07-03 |ref= }}</ref> | <!-- Ордени Нишони Фахрӣ --> |-bgcolor = |[[File:Order of the Badge of Honor.jpg|70px]] | | rowspan="3" | [[Ордени «Нишони Фахрӣ»]]<br>(аз 28 декабри соли 1988<br>Ордени Фахрӣ<ref name="оЗПч" />) |{{nobr|25 ноябри соли 1935 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Собрание законов и распоряжений рабоче-крестьянского правительства Союза Советских Социалистических Республик]] |тип= |год=1936 |месяц= |число= |том= |номер=24 |страницы=223 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="3" |{{nobr|28 марти соли 1980 }}<ref name="ReferenceC"/> | rowspan="3" | тақрибан {{шумора|1580850}}<ref name="оЗПч">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OZnPoch.html |title=Орден Трудового Красного Знамени |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703193409/http://mondvor.narod.ru/OZnPoch.html |archivedate=2017-07-03 |ref= }}</ref> | rowspan="3" | |-bgcolor = |[[File:Znakpocheta2.jpg|70px]] | rowspan="2"|[[File:SU Order of the Badge of Honour ribbon.svg]] |{{nobr|7 майи соли 1936 }} |-bgcolor = |[[File:Znakpocheta 2.png|70px]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="ReferenceB"/><br>{{nobr|28 декабри соли 1988 }}<ref name="оЗПч" /> <!-- Ордени Ҷанги Ватанӣ дараҷаи I — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = |[[File:OPatWar50.jpg|70px]] | | rowspan="2"| [[Ордени Ҷанги Ватанӣ]]<br>дараҷаи I | {{nobr|20 майи соли 1942 }}<ref name="ReferenceD">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1942 |месяц= |число= |том= |номер=19 |страницы=|archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="2" | | rowspan="2"| {{шумора|2487098}}<ref name="ООв">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OPatWar.html |title=Орден Отечественной войны |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170704182009/http://www.mondvor.narod.ru/OPatWar.html |archivedate=2017-07-04 |ref= }}</ref> | rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:Order of the Patriotic War (1st class).png|70px]] |[[File:Order gpw1 rib.png]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|15 майи соли 1985 }}{{sfn|Сборник актов|1987|с=74}} <!-- Ордени Ҷанги Ватанӣ дараҷаи II — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = | [[File:Order Of The Patriotic War (2nd Class) 1.png|70px]] | | rowspan="2"| [[Ордени Ҷанги Ватанӣ]]<br>дараҷаи II | {{nobr|20 майи соли 1942 }}<ref name="ReferenceD"/> | rowspan="2" | | rowspan="2"| {{шумора|6688497}}<ref name="ООв" /> | rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:Order Of The Patriotic War (2nd Class).png|70px]] |[[File:Order gpw2 rib.png]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|15 майи соли 1985 }}{{sfn|Сборник актов|1987|с=74}} <!-- Ордени Суворов дараҷаи I — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = | [[File:No image (medal).svg|131x131px]] | | rowspan="2"| [[Ордени Суворов]]<br>дараҷаи I | {{nobr|29 июли соли 1942 }}<ref name="OS1">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1942 |месяц= |число= |том= |номер=30 |страницы=|archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="2" | {{nobr|8 феврали соли 1943 }}<ref name="OS3">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1943 |месяц= |число= |том= |номер=7 |страницы=|archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="2"| {{шумора|391}}<ref name="OS">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OSuvor.html |title=Орден Суворова |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170704205430/http://mondvor.narod.ru/OSuvor.html |archivedate=2017-07-04 |ref= }}</ref> | rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:Order of Suvorov 1st class.png|70px]] |[[File:SU Order of Suvorov 1st class ribbon.svg]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="OS2">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1981 |месяц= |число= |том= |номер=31 |страницы=934 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> <!-- Ордени Суворов дараҷаи II — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = | [[File:Order of Suvorov 2nd class 2 1.png|70px]] | | rowspan="2"| [[Ордени Суворов]]<br>дараҷаи II | {{nobr|29 июли соли 1942 }}<ref name="OS1" /> | rowspan="2" | {{nobr|8 феврали соли 1943 }}<ref name="OS3" /> | rowspan="2"| {{шумора|2863}}<ref name="OS" /> | rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:Order of Suvorov 2nd class 2.png|70px]] |[[File:SU Order of Suvorov 2nd class ribbon.svg]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="OS2" /> <!-- Ордени Суворов дараҷаи III — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = | [[File:ОРДЕН СУВОРОВА III степени 1.png|70px]] | | rowspan="2"| [[Орден Суворова|Ордени Суворов]]<br>дараҷаи III | {{nobr|29 июли соли 1942 }}<ref name="OS1" /> | rowspan="2" | {{nobr|8 феврали соли 1943 }}<ref name="OS3" /> | rowspan="2"| {{шумора|4012}}<ref name="OS" /> | rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:ОРДЕН СУВОРОВА III степени.png|70px]] |[[File:SU Order of Suvorov 3rd class ribbon.svg]] |{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="OS2" /> <!-- Ордени Кутузов дараҷаи I — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = |<!-- Аввалин гуна --> [[File:Order kutuzov.jpg|70px]] |<!-- Планка --> |<!-- Номи орден --> rowspan="2"| [[Ордени Кутузов]]<br>дараҷаи I |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|29 июли соли 1942 }}<ref name="OS1" /> |<!-- Санаи тағйири статут --> rowspan="2" | {{nobr|8 феврали соли 1943 }}<ref name="OS3" /> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> rowspan="2"| {{шумора|675}}<ref name="OKut">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OKut.html |title=Орден Кутузова |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705191651/http://mondvor.narod.ru/OKut.html |archivedate=2017-07-05 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:OrderOfKutuzov1st.png|70px]] |<!-- планка -->[[File:Order kutuzov1 rib.png]] |<!-- Санаи тағйири тавзеҳот --> {{nobr|30 сентябри соли 1942 }},<br> {{nobr|3 майи соли 1943 }},<br>{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br>{{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="OS2" /> <!-- Ордени Кутузов дараҷаи II — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = |<!-- Аввалин гуна --> [[File:No image (medal).svg|131x131px]] |<!-- Планка --> |<!-- Номи орден --> rowspan="2"| [[Ордени Кутузов]]<br>дараҷаи II |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|29 июли соли 1942 }}<ref name="OS1" /> |<!-- Санаи тағйири статут --> rowspan="2" | {{nobr|8 феврали соли 1943 }}<ref name="OS3" /> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> rowspan="2"| {{шумора|3326}}<ref name="OKut" /> |<!-- Эзоҳ --> rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:Order Kutuzov 2.png|70px]] |<!-- планка -->[[File:Order kutuzov2 rib.png]] |<!-- Санаи тағйири тавзеҳот --> {{nobr|30 сентябри соли 1942 }},<br> {{nobr|3 майи соли 1943 }},<br>{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br>{{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="OS2" /> <!-- Ордени Кутузов дараҷаи III — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = |<!-- Аввалин гуна --> [[File:Орден-Кутузова-3 1.png|70px]] |<!-- Планка --> |<!-- Номи орден --> rowspan="2"| [[Ордени Кутузов]]<br>дараҷаи III |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|8 феврали соли 1943 }}<ref name="OS3" /> |<!-- Санаи тағйири статут --> rowspan="2" | {{nobr|8 феврали соли 1943 }}<ref name="OS3" /> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> rowspan="2"| {{шумора|3328}}<ref name="OKut" /> |<!-- Эзоҳ --> rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:Орден-Кутузова-3(СРСР).png|70px]] |<!-- планка -->[[File:SU Order of Kutuzov 3rd class ribbon.svg]] |<!-- Санаи тағйири тавзеҳот --> {{nobr|3 майи соли 1943 }},<br> {{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="OS2" /> <!-- Ордени Александр Невский (СССР) — 2 гунаи намуд --> |-bgcolor = |<!-- Аввалин гуна --> [[File:Order of Alexander Nevsky type 1.jpg|70px]] |<!-- Планка --> |<!-- Номи орден --> rowspan="2"| [[Ордени Александр Невский (СССР)|Ордени<br>Александр Невский]] |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|29 июли соли 1942 }}<ref name="OS1" /> |<!-- Санаи тағйири статут --> rowspan="2" | {{nobr|10 ноябри соли 1942 }}<ref name="ONev" /> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> rowspan="2"| {{шумора|42165}}<ref name="ONev">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/ONevsk.html |title=Орден Александра Невского |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705200154/http://mondvor.narod.ru/ONevsk.html |archivedate=2017-07-05 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> rowspan="2" | |-bgcolor = |[[File:AlexNevskyOrder.png|70px]] |<!-- планка -->[[File:Order of Alexander Nevsky (USSR) ribbon.svg|72px]] |<!-- Санаи тағйири тавзеҳот -->{{nobr|19 июни соли 1943 }},<br> {{nobr|26 феврали соли 1947 }},<br>{{nobr|27 июли соли 1981 }}<ref name="OS2" /> <!-- рдени Богдан Хмелниский (СССР) дараҷаи I, II, III --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Bogdan Khmelnitskiy 1st Class.png|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Bogdan Khmelnitsky 1st class ribbon.svg]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Богдан Хмелниский (СССР)|Ордени Богдан Хмелниский]]<br>дараҷаи I | rowspan="3" <!-- Санаи таъсис -->| {{nobr|10 октябри соли 1943 }}<ref name="OBHm1">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1943 |месяц= |число= |том= |номер=41 |страницы= |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="3" <!-- Санаи тағйири статут -->| {{nobr|26 феврали соли 1947 }},<br> {{nobr|18 июли соли 1980 }}<ref name="OBHm2">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1980 |месяц= |число= |том= |номер=30 |страницы=613 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|323}}<ref name="Орден Богдана Хмельницкого">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OHmel.htmll |title=Орден Богдана Хмельницкого |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/save/http://mondvor.narod.ru/OHmel.html |archivedate=2017-07-05 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:OrderKhmelnitsky2ndClass.png|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Bogdan Khmelnitsky 2nd class ribbon.svg]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Богдан Хмелниский (СССР)|Ордени Богдан Хмелниский]]<br>дараҷаи II |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|2390}}<ref name="Орден Богдана Хмельницкого"/> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Орден-Хмельницького-3(СССР).png|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Bogdan Khmelnitsky 3rd class ribbon.svg]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Богдан Хмелниский (СССР)|Ордени Богдан Хмелниский]]<br>дараҷаи III |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|5738}}<ref name="Орден Богдана Хмельницкого"/> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени «Ғалаба» --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Victory.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:OrderVictoryRibbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени «Ғалаба»]] |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|8 ноябри соли 1943 }}<ref name="OSL"/> |<!-- Санаи тағйири статут --> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|20}}<ref name="OP1">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OPobeda.html |title=Орден «Победа» |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705204831/http://mondvor.narod.ru/OPobeda.html |archivedate=2017-07-05 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ -->тавзеҳоти лентаи орден 18 августи соли 1944 тасдиқш шуда буд<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1944 |месяц= |число= |том= |номер=46 |страницы= |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> <!-- Орден Шараф дараҷаи I, II, III --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:OrderOfGlory1stClass.png|70px]] | rowspan="3"|<!-- Планка --> [[File:Order of Glory Ribbon Bar.png|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Шараф (СССР)|Ордени Шараф]]<br>дараҷаи I | rowspan="3" <!-- Санаи таъсис -->| {{nobr|8 ноябри соли 1943 }}<ref name="OSL">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1943 |месяц= |число= |том= |номер=48 |страницы= |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="3" <!-- Санаи тағйири статут -->| {{nobr|26 феврали соли 1947 }},<br>{{nobr|16 декабри соли 1947 }}<ref name="Msl2">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1947 |месяц= |число= |том= |номер=45 |страницы= |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref>,<br>{{nobr|8 августи соли 1957 }}<ref name="OS4">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1957 |месяц= |число= |том= |номер=17 |страницы=446 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref>,<br>{{nobr|30 апрели соли 1975 }}<ref name="OSL3">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1975 |месяц= |число= |том= |номер=19 |страницы=295 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|2620}}<ref name="OSL1">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OSlava.html |title=Орден Славы |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705210705/http://mondvor.narod.ru/OSlava.html |archivedate=2017-07-05 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Glory 2nd class.jpg|70px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Шараф (СССР)|Ордени Шараф]]<br>дараҷаи II |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|46473}}<ref name="OSL1" /> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Glory 3rd class.jpg|70px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Шараф (СССР)|Ордени Шараф]]<br>дараҷаи III |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|997815}}<ref name="OSL1" /> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени Ушаков дараҷаи I, II --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:OrderOfUshakov1st.png|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Ushakov 1st class ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Ушаков]]<br>дараҷаи I | rowspan="2" <!-- Санаи таъсис -->| {{nobr|3 марти соли 1944 }}<ref name="Ush1">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1944 |месяц= |число= |том= |номер=15 |страницы= |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="2" <!-- Санаи тағйири статут -->| {{nobr|26 феврали соли 1947 }},<br>{{nobr|16 декабри соли 1947 }}<ref name="Msl2"/> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|47}}<ref name="OUsh">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OUshak.html |title=Орден Ушакова |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706045256/http://mondvor.narod.ru/OUshak.html |archivedate=2017-07-06 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:OrderOfUshakov2nd.png|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Ushakov 2nd class ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Ушаков]]<br>дараҷаи II |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|194}}<ref name="OUsh" /> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени Нахимов дараҷаи I, II --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Nakhimov 05.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Nakhimov 1st class ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Нахимов]]<br>дараҷаи I | rowspan="2" |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|3 марти соли 1944 }}<ref name="Ush1" /> | rowspan="2" |<!-- Санаи тағйири статут --> {{nobr|26 феврали соли 1947 }},<br>{{nobr|16 декабри соли 1947 }}<ref name="Msl2"/> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|82}}<ref name="ONah">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/ONahim.html |title=Орден Нахимова |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706051034/http://mondvor.narod.ru/ONahim.html |archivedate=2017-07-06 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order Nakhimov 2nd.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Nakhimov 2nd class ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Нахимов]]<br>дараҷаи II |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|469}}<ref name="ONah" /> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени «Қаҳрамонмодар» --> |-bgcolor = |[[File:MotherHeroine.jpg|70px]] | | [[Ордени «Қаҳрамонмодар»]] | rowspan="4" |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|8 июли соли 1944 }}<ref name="Msl1">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1944 |месяц= |число= |том= |номер=37 |страницы= |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="4" |<!-- Санаи тағйири статут --> {{nobr|18 августи соли 1944 }},<br>{{nobr|16 декабри соли 1947 }}<ref name="Msl2"/>,<br>{{nobr|25 апрели соли 1956 }},<br>{{nobr|28 майи соли 1973 }}<ref name="Msl4">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1973 |месяц= |число= |том= |номер=22 |страницы=284 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref>,<br>{{nobr|18 июли соли 1980 }}<ref name="OBHm2"/> |тақрибан {{шумора|431000}}<ref>{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/HMother.html |title=Орден «Мать-героиня» |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170707032604/http://mondvor.narod.ru/HMother.html |archivedate=2017-07-07 |ref= }}</ref> | <!-- Ордени «Шарафи модарӣ» дараҷаи I, II, III --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Maternal Glory 1st class.jpg|70px]] |<!-- Планка --> |<!-- Номи орден --> [[Ордени «Шарафи модарӣ»]]<br>дараҷаи I |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> тақрибан {{шумора|753000}}<ref name="OMatSl">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OMatSl.html |title=Орден «Материнская слава» |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706054240/http://mondvor.narod.ru/OMatSl.html |archivedate=2017-07-06 |ref= }}</ref>{{ref+|Ба 1 январи соли 1983|ш}} |rowspan="3" | 4 январи соли 1982 «Дастурамал дар бораи тартиби пешниҳод» тасдиқ шудааст<ref name="Msl5">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1982 |месяц= |число= |том= |номер=2 |страницы=17 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref>{{ref+|Номи пурра: «Инструкция о порядке представления многодетных матерей к присвоению высшей степени отличия — звания „Мать-героиня“, награждению орденами „Материнская слава“ и медалями „Медаль материнства“ и вручения наград»|ш}} |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Maternal Glory 2nd class.jpg|70px]] |<!-- Планка --> |<!-- Номи орден --> [[Ордени «Шарафи модарӣ»]]<br>дараҷаи II |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> тақрибан {{шумора|1508000}}<ref name="OMatSl" />{{ref+|Ба 1 январи соли 1983|ш}} |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Maternal Glory 3rd class.jpg|70px]] |<!-- Планка --> |<!-- Номи орден --> [[Ордени «Шарафи модарӣ»]]<br>дараҷаи III |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> тақрибан {{шумора|2786000}}<ref name="OMatSl" />{{ref+|Ба 1 январи соли 1983|ш}} <!-- Ордени Инқилоби Октябр --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of the October Revolution (2).png|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of the October Revolution ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Инқилоби Октябр]] |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|31 октябри соли 1967 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1967 |месяц= |число= |том= |номер=44 |страницы=594 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> |<!-- Санаи тағйири статут --> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|106462}}<ref name="OOkR">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OOctRev.html |title=Орден Октябрьской Революции |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706134720/http://mondvor.narod.ru/OOctRev.html |archivedate=2017-07-06 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени Дӯстии халқҳо --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Orden De La Amistad De Los Pueblos.png|70px]] |<!-- Планка --> [[File:Order friendship of peoples rib.png|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Дӯстии халқҳо]] |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|17 декабри соли 1972 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1972 |месяц= |число= |том= |номер=51 |страницы=481 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> |<!-- Санаи тағйири статут --> {{nobr|3 сентябри соли 1973 }}<ref>{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1973 |месяц= |число= |том= |номер=36 |страницы=485 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|72760}}<ref name="ODr">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OFriend.html |title=Орден Дружбы народов |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706135946/http://mondvor.narod.ru/OFriend.html |archivedate=2017-07-06 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени Шарафи Меҳнат дараҷаи I, II, III --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Labour Glory 1st.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Labour Glory 1st class ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Шарафи Меҳнат]]<br>дараҷаи I | rowspan="3" |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|18 январи соли 1974 }}<ref name="TS1">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1974 |месяц= |число= |том= |номер=4 |страницы=75 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> | rowspan="3" |<!-- Санаи тағйири статут --> {{nobr|19 феврали соли 1981 }}<ref name="TS2">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1981 |месяц= |число= |том= |номер=8 |страницы=179 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref>,<br>{{nobr|25 июни соли 1984}}<ref name="TS3">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1984 |месяц= |число= |том= |номер=26 |страницы=459 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|952}}<ref name="OTrSl">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OTrSlav.html |title=Орден Трудовой Славы= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706141402/http://mondvor.narod.ru/OTrSlav.html |archivedate=2017-07-06 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Labour Glory 2st.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Labour Glory 2nd class ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Шарафи Меҳнат]]<br>дараҷаи II |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> тақрибан {{шумора|50000}}<ref name="OTrSl" /> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order of Labour Glory 3st.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:SU Order of Labour Glory 2nd class ribbon.svg|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени Шарафи Меҳнат]]<br>дараҷаи III |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> тақрибан {{шумора|650000}}<ref name="OTrSl" /> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР» дараҷаи I, II, III --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order For Service to the Homeland 1.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:Order service to the homeland1 rib.png|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»|Ордени<br>«Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»]]<br>дараҷаи I | rowspan="3" <!-- Санаи таъсис -->| {{nobr|28 октябри соли 1974 }}<ref name="SL1">{{статья |автор= |заглавие= |ссылка= |издание=[[Ведомости Верховного Совета СССР]] |тип= |год=1974 |месяц= |число= |том= |номер=44 |страницы=733 |archiveurl= |archivedate= |ref = }}</ref> |<!-- Санаи тағйири статут --> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|13}}<ref name="OZaSl">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OZaSlRod.html |title=Орден «За службу Родине в Вооружённых Силах СССР» |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706181940/http://mondvor.narod.ru/OZaSlRod.html |archivedate=2017-07-06 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order For Service to the Homeland 2.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:Order service to the homeland2 rib.png|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»|Ордени<br>«Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»]]<br>дараҷаи II |<!-- Санаи тағйири статут --> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|589}}<ref name="OZaSl" /> |<!-- Эзоҳ --> |-bgcolor = |<!-- Тасвир --> [[File:Order For Service to the Homeland 3.jpg|70px]] |<!-- Планка --> [[File:Order service to the homeland3 rib.png|72px]] |<!-- Номи орден --> [[Ордени «Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»|Ордени<br>«Барои хидмати Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР»]]<br>дараҷаи III |<!-- Санаи тағйири статут --> |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> {{шумора|69576}}<ref name="OZaSl" /> |<!-- Эзоҳ --> <!-- Ордени «Барои ҷасорати шахсӣ»--> |-bgcolor = |<!-- Аввалин гуна --> [[File:Орден "За личное мужество".jpg|70px]] | rowspan="2"|<!-- Планка -->[[File:SU Order For Personal Courage ribbon.svg]] |<!-- Номи орден --> rowspan="2"| [[Ордени «Барои ҷасорати шахсӣ»]] |<!-- Санаи таъсис --> {{nobr|28 декабри соли 1988 }}<ref name="OZlm" /> |<!-- Санаи тағйири статут --> rowspan="2" | |<!-- Шумораи ҷоизаҳо --> rowspan="2"| бештар аз {{шумора|629}}<ref name="OZlm">{{cite web |url=http://mondvor.narod.ru/OKut.html |title=Орден «За личное мужество» |author= |date= |work=Ордена СССР |publisher=Ордена и медали СССР |accessdate=2017-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705191651/http://mondvor.narod.ru/OKut.html |archivedate=2017-07-05 |ref= }}</ref> |<!-- Эзоҳ --> rowspan="2" | |} == Ҳамчунин нигаред == * [[Медалҳои ИҶШС]] == Эзоҳ == {{эзоҳ|group="ш"}} == Сарчашма == {{эзоҳ|3}} == Адабиёт == * {{книга |автор=[[Дуров, Валерий Александрович|Дуров В. А]] |заглавие=Русские и Советские боевые награды |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место={{М.}} |издательство=Внешторгиздат |год=1990 |страницы= |столбцы= |страниц=104 |тираж= |ref=Дуров В. }} * {{книга |автор=Колесников Г. А., Рожков А. М |часть= |ссылка часть= |заглавие=Ордена и медали СССР|ответственный= |издание= |место=Минск |издательство=Народная асвета |год=1986 |том= |страницы= |страниц=127 |серия= |isbn= |тираж= |ref=Колесников, Рожков}} * {{ЭСТ|||муаллиф=}} == Пайвандҳо == {{навигация}} * {{cite web |url=http://mondvor.narod.ru |title=Ордена СССР |author=Кузнецов А., Пак И., Кауфман В. |date=2000—2012 |work= |publisher=Ордена и медали СССР |ref=ru }} {{Мақолаҳо дар бораи ҷоизаҳои ИҶШС ва Тоҷикистон}} {{Феҳрист ё портали баргузида|тип=феҳрист}} [[Гурӯҳ:Орденҳои ИҶШС|*]] [[Гурӯҳ:Феҳристи ҷоизаҳо аз рӯи кишварҳо|ИҶШС]] f27f25ix6lhi52g2jsjo7efu8knou4j Феҳристи баландтарин қуллаҳои Замин 0 206520 1487174 1448500 2026-09-20T07:54:18Z CommonsDelinker 163 Replacing Annapurna_I_ABC_Morning.jpg with [[File:Annapurna_South_ABC_Morning.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Annapurna I is further right). 1487174 wikitext text/x-wiki [[Акс:Mount_Everest_as_seen_from_Drukair2.jpg|right|thumb|500x500px|Ҷомолунгма]] '''Феҳристи баландтарин қуллаҳои [[Замин]]''' — қуллаҳои кӯҳҳои баландиаш зиёда аз 7200 метр аз [[сатҳи баҳр|сатҳи баҳрро]] дар бар мегирад, ки ҳар кадом метавонад мустақил баррасӣ шавад (на мисли қуллаҳои дигар кӯҳҳо). == Феҳристи баландтарин қуллаҳои кӯҳҳо == {| class="wikitable sortable" !Ҷой !class="unsortable"|Тасвир !Кӯҳ !Баландӣ (м)<ref>Для Непала высоты приведены по местным топографическим картам. Для Китая и района Балторо взяты из «The Maps of Snow Mountains in China». Для района Гиспар высоты указаны по [http://echidna.rutgers.edu/expeditions/Hispar/Default.htm российской топокарте масштаба 1:100 000] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080427142155/http://echidna.rutgers.edu/expeditions/Hispar/Default.htm |date=2008-04-27 }}, выглядящей более достоверно, чем обычно приводимые высоты из [http://www.sol.co.uk/v/viewfinder/elevmisquotes.html#hispar американских военных карт 50-х годов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130725020735/http://www.sol.co.uk/v/viewfinder/elevmisquotes.html#hispar |date=2013-07-25 }}. Некоторые другие высоты взяты из «High Asia» (Jill Neate).</ref> !Мавқеи ҷойгиршавӣ !Координатаҳо<ref>Данная местность хорошо покрыта снимками на сайте Terraserver.com и спутниковыми снимками Google Maps. Координаты установлены из сравнения топографических карт и данных снимков.</ref> !«[[Баландии нисбӣ]]» (м)<ref>Данные получены из комбинации карт и компьютерного анализа данных ''{{Iw|Shuttle Radar Topography Mission}}'' (угловое разрешение в 3"), полученных [[NASA]] в 2001 году. Величины св. 1450 метров указаны по [http://www.peaklist.org/ultras.html этому сайту].</ref> !Кӯҳи асосӣ<ref>Здесь указана первая превосходящая по высоте гора, расположенная за «ключевым» понижением с минимально необходимыми 500-ми метрами.</ref> !Аввалин болобароӣ !Болобароӣ<ref>Кол-во восхождений и неудавшихся попыток на 2004 год указано по [http://www.alpine-club.org.uk/hi/ Гималайскому журналу] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170717233808/http://www.alpine-club.org.uk/hi/ |date=2017-07-17 }}. Приведено кол-во экспедиций (не отдельных восходителей), внёсших свои попытки в журнал. Они возможно аккуратно вносили данные по редко посещаемым вершинам (хотя упущения возможны), но ещё более неточности вероятны по лёгким для восхождения и/или популярным пикам, типа [[Восьмитысячники|восьмитысячников]]. Для примера, Джомолунгму на 2004 год покорило 2251 отдельных альпинистов [http://www.everesthistory.com/everestsummits/summitsbyyear.htm] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150720183726/http://www.everesthistory.com/everestsummits/summitsbyyear.htm |date=2015-07-20 }}. Ещё одним фактором невнесения восхождений в журнал являются тайные восхождения на вершины с неоплаченным пермитом или в запрещённой для восхождений зоне<!-- АИ на эту фразу есть. ~~~~ --></ref> (талошҳои болобароӣ). |- |1 |[[File:IMG 2124 Everest.jpg|60px]] |[[Ҷомолунгма]]<br> |align=center|8848 |[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|59|17|N|86|55|31|E|}} |align=right|8848 |ғайрииттилоот |align=center|1953 |align=center|145 (121) |- |2 |[[File:K2 2006b.jpg|60px]] |[[Чогори]] |align=center|8611 |[[Балторо Музтаг]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|52|57|N|76|30|48|E|}} |align=right|4017 |ғайрииттилоот |align=center|1954 |align=center|45 (44) |- |3 |[[File:Kangchenjunga.JPG|60px]] |[[Канченҷунга]] |align=center|8586 |[[Канченҷунга]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|42|09|N|88|08|49|E|}} |align=right|3922 |ғайрииттилоот |align=center|1955 |align=center|38 (24) |- |4 |[[File:LhotseMountain.jos.500pix.jpg|60px]] |[[Лхотсе (қулла)|Лхотсе]] |align=center|8516 |[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|57|42|N|86|55|59|E|}} |align=right|610 |[[Ҷомолунгма]] |align=center|1956 |align=center|26 (26) |- |5 |[[File:Makalu.jpg|60px]] |[[Макалу]] |align=center|8485 |[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|53|21|N|87|05|19|E|}} |align=right|2386 |[[Лхотсе (қулла)|Лхотсе]] |align=center|1955 |align=center|45 (52) |- |6 |[[File:ChoOyu-fromGokyo.jpg|60px]] |[[Чо-Ойю]] |align=center|8188 ||[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|05|39|N|86|39|39|E|}} |align=right|2340 |[[Ҷомолунгма]] |align=center|1954 |align=center|79 (28) |- |7 |[[File:Dhaulagiri - view from aircraft.jpg|60px]] |[[Дхаулагири]] |align=center|8167 ||[[Дхаулагири]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|41|45|N|83|29|36|E|}} |align=right|3357 |ғайрииттилоот |align=center|1960 |align=center|51 (39) |- |8 |[[File:Sunrise, Manaslu.jpg|60px]] |[[Манаслу]] |align=center|8163 ||[[Манаслу]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|32|58|N|84|33|39|E|}} |align=right|3092 |ғайрииттилоот |align=center|1956 |align=center|49 (45) |- |9 |[[File:Nanga Parbat View from Fairy Meadow trek.jpg|60px]] |[[Нангапарбат]] |align=center|8126 ||[[Нангапарбат]], [[Ҳимолой]] |{{coord|35|14|18|N|74|35|22|E|}} |align=right|4608 |ғайрииттилоот |align=center|1953 |align=center|52 (67) |- |10 |[[File:Annapurna South ABC Morning.jpg|60px]] |[[Аннапурна I|Аннапурна I]] |align=center|8091 ||[[Аннапурна]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|35|43|N|83|49|11|E|}} |align=right|2984 |ғайрииттилоот |align=center|1950 |align=center|36 (47) |- |11 |[[File:HiddenPeak.jpg|60px]] |[[Гашербрум I]] |align=center|8080 |[[Балторо Музтаг]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|43|27|N|76|41|44|E|}} |align=right|2155 |ғайрииттилоот |align=center|1958 |align=center|31 (16) |- |12 |[[File:7 15 BroadPeak.jpg|60px]] |[[Броуд-Пик]] |align=center|8051 |Балторо Музтаг, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|48|38|N|76|34|05|E|}} |align=right|1701 |[[Гашербрум I]] |align=center|1957 |align=center|39 (19) |- |13 |[[File:Gasherbrum2.jpg|60px]] |[[Гашербрум II]] |align=center|8034 |Балторо Музтаг, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|45|27|N|76|39|11|E|}} |align=right|1523 |[[Гашербрум I]] |align=center|1956 |align=center|54 (12) |- |14 |[[File:Shisha Pangma 2006.jpg|60px]] |[[Шишабангма]] |align=center|8027 ||[[Лангтанг]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|21|12|N|85|46|43|E|}} |align=right|2897 |[[Чо-Ойю]] |align=center|1964 |align=center|43 (19) |- |15 |[[File:Gyachung Kang.jpg|60px]] ||[[Гячунг-Канг]] |align=center|7952 || [[Ҳимолой]] |{{coord|28|05|52|N|86|44|47|E|}} |align=right|700 |[[Чо-Ойю]] |align=center|1964 |align=center|5 (3) |- | |[[File:Gasherbrum2.jpg|60px]] |[[Гашербрум III]] |align=center|7946 ||[[Балторо Музтаг]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|45|34|N|76|38|31|E|}} |align=right|355 |[[Гашербрум II]] |align=center|1975 |align=center|2 (2) |- |16 |[[File:Annapurna I.jpg|60px]] |[[Аннапурна II |Аннапурна II]] |align=center|7937 ||[[Аннапурна]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|32|03|N|84|07|20|E|}} |align=right|2437 |[[Аннапурна I |Аннапурна I]] |align=center|1960 |align=center|6 (19) |- |17 |[[File:Gasherbrum group.JPG|60px]] |[[Гашербрум IV]] |align=center|7932 ||[[Балторо Музтаг]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|45|33|N|76|36|57|E|}} |align=right|715 |[[Гашербрум III]] |align=center|1958 |align=center|4 (11) |- |18 |[[File:Himalchuli from south.jpg|60px]] |[[Хималчули]] |align=center|7893 |[[Манаслу]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|26|07|N|84|38|24|E|}} |align=right|1633 |[[Манаслу]] |align=center|1960 |align=center|6 (12) |- |19 | ||[[Дастогхил]] |align=center|7884 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|19|33|N|75|11|18|E|}} |align=right|2525 |[[Чогори]] |align=center|1960 |align=center|3 (5) |- |20 |[[File:Manaslu - Thulagi Chuli - Ngadi Chuli.jpg|60px]] ||[[Нгади Чули|Нгади-Чули]] |align=center|7871 ||[[Манаслу]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|30|12|N|84|34|03|E|}} |align=right|1020 |[[Манаслу]] |align=center|1970 |align=center|2 (6) |- | |[[File:Nuptse-fromLobuche.jpg|60px]] |[[Нупсзе]] |align=center|7864 ||[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|58|02|N|86|53|10|E|}} |align=right|319 |[[Лхотсе]] |align=center|1961 |align=center|5 (12) |- |21 | ||[[Кунианг-Киш|Кунианг-Киш]] |align=center|7823 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|12|19|N|75|12|28|E|}} |align=right|1765 |[[Дастогхил]] |align=center|1971 |align=center|2 (6) |- |22 |[[File:Masherbrum.jpg|60px]] |[[Машербрум]] |align=center|7821 ||[[Машербрум (хребет)|Машербрум]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|38|28|N|76|18|21|E|}} |align=right|2457 |[[Гашербрум I]] |align=center|1960 |align=center|4 (9) |- |23 |[[File:Nanda devi.jpg|60px]] |[[Нандадеви]] |align=center|7816 ||[[Гархвал]], [[Ҳимолой]] |{{coord|30|22|36|N|79|58|15|E|}} |align=right|3139 |[[Дхаулагири]] |align=center|1936 |align=center|14 (12) |- |24 |[[File:Everest Region in Tibet.jpg|60px]] |[[Чомолонзо]] |align=center|7804 ||[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|55|48|N|87|06|29|E|}} |align=right|590 |[[Макалу]] |align=center|1954 |align=center|3 (1) |- |25 |[[File:Batura valley Passu.jpg|60px]] |{{Iw|Батура-Шар|||Batura Sar}} |align=center|7795 |{{Iw|Батура-Музтаг|||Batura Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|30|36|N|74|31|27|E|}} |align=right|3118 |[[Дастогхил]] |align=center|1976 |align=center|4 (6) |- |26 |[[File:Kanjut Sar.jpg|60px]] ||[[Канжут Шар|Канжут-Шар]] |align=center|7790 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|12|18|N|75|25|04|E|}} |align=right|1690 |[[Кунианг Киш]] |align=center|1959 |align=center|2 (1) |- |27 |[[File:RakaposhiTagafari0889.JPG|60px]] |{{не переведено 3|Ракапоши|Ракапоши|en|Rakaposhi}} |align=center|7788 |{{Iw|Ракапоши-Харамош|||Rakaposhi-Haramosh Mountains}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|08|33|N|74|29|21|E|}} |align=right|2818 |[[Кунианг Киш]] |align=center|1958 |align=center|8 (13) |- |28 |[[File:Namcha Barwa from the west.jpg|60px]] |[[Намджагбарва]] |align=center|7782 |{{Iw|Ассам Ҳимолой|Ассам||Assam Himalaya}}, [[Ҳимолой |{{coord|29|37|50|N|95|03|19|E|}}]] |align=right|4106 |[[Каченҷунга]] |align=center|1992 |align=center|1 (2) |- |29 | |{{не переведено 3|Камет|Камет|en|Kamet}} |align=center|7756 |[[Гархвал]], Ҳимолой |{{coord|30|55|12|N|79|35|30|E|}} |align=right|2825 |[[Нандадеви]] |align=center|1931 |align=center|23 (14) |- |30 |[[File:Dhaulagiri - view from aircraft.jpg|60px]] |[[Дхаулагири II|Дхаулагири II]] |align=center|7751 |[[Дхаулагири]], Ҳимолой |{{coord|28|45|46|N|83|23|14|E|}} |align=right|2396 |[[Дхаулагири]] |align=center|1971 |align=center|4 (11) |- |31 |[[File:Saltoro Kangri.jpg|60px]] ||[[Салторо-Кангри]] |align=center|7742 |{{Iw|Салторо|||Saltoro Mountains}}, Каракорум |{{coord|35|23|57|N|76|50|51|E|}} |align=right|2160 |[[Гашербрум I]] |align=center|1962 |align=center|2 (1) |- |32 |[[File:Jannu from South.jpg|60px]] |[[Жанну]] |align=center|7711 |[[Канченҷунга]], Ҳимолой |{{coord|27|40|54|N|88|02|36|E|}} |align=right|1036 |[[Канченҷунга]] |align=center|1962 |align=center|17 (12) |- |33 |[[File:Tirich Mir Hotel.jpg|60px]] |[[Тиричмир]] |align=center|7708 |[[Ҳиндукуш]] |{{coord|36|15|19|N|71|50|30|E|}} |align=right|3910 |{{Iw|Батура-Шар|||Batura Sar}} |align=center|1950 |align=center|20 (11) |- | | ||[[Моламенкинг]] |align=center|7703 ||[[Лангтанг]], Ҳимолой |{{coord|28|21|17|N|85|48|39|E|}} |align=right|430 |[[Шишабангма]] |align=center|1981 |align=center|1 (0) |- |34 |[[File:Mt Gurla Mandhata and wild Donkeys.jpg|60px]] ||[[Гурла-Мандхата]] |align=center|7694 ||{{Iw|Налаканкар-Гимал|||Nalakankar Himal}}, Ҳимолой |{{coord|30|26|17|N|81|17|53|E|}} |align=right|2788 |[[Дхаулагири]] |align=center|1985 |align=center|6 (4) |- |35 | |{{Iw|Сасер-Кангри|Сасер-Кангри I|en|Saser Kangri}} |align=center|7672 ||{{Iw|Сасер-Музтаг|||Saser Muztagh}}, Каракорум |{{coord|34|52|00|N|77|45|09|E|}} |align=right|2304 |[[Гашербрум I]] |align=center|1973 |align=center|6 (4) |- |36 |[[File:Chogolisa from K2.JPG|60px]] |[[Чоголиза]] |align=center|7665 |[[Машербрум (хребет)|Машербрум]], Каракорум |{{coord|35|36|42|N|76|34|18|E|}} |align=right|1624 |[[Машербрум]] |align=center|1975 |align=center|4 (2) |- | |[[File:Dhaulagiri - view from aircraft.jpg|60px]] |[[Дхаулагири IV|Дхаулагири IV]] |align=center|7661 |[[Дхаулагири]], Ҳимолой |{{coord|28|44|09|N|83|18|55|E|}} |align=right|469 |[[Дхаулагири II|Дхаулагири II]] |align=center|1975 |align=center|2 (10) |- |37 |[[File:Kongur south.jpg|60px]] ||[[Конгур]] |align=center|7649 |[[Конгур]], [[Кунлун]] |{{coord|38|35|36|N|75|18|48|E|}} |align=right|3585 |[[Дастогхил]] |align=center|1981 |align=center|2 (4) |- | |[[File:Dhaulagiri - view from aircraft.jpg|60px]] ||[[Дхаулагири IV|Дхаулагири V]] |align=center|7618 ||[[Дхаулагири]], Ҳимолой |{{coord|28|44|02|N|83|21|41|E|}} |align=right|340 |[[Дхаулагири IV|Дхаулагири IV]] |align=center|1975 |align=center|2 (3) |- |38 |[[File:Shispare and Ultar Sar aerial.jpg|60px]] |{{Iw|Шиспар|||Shispare}} |align=center|7611 ||{{Iw|Батура-Музтаг|||Batura Muztagh}}, Каракорум |{{coord|36|26|26|N|74|40|51|E|}} |align=right|1240 |ғайрииттилоот |align=center|1974 |align=center|3 (1) |- |39 | ||[[Тривор]] |align=center|7577 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, Каракорум |{{coord|36|17|15|N|75|05|10|E|}} |align=right|980 |[[Дастогхил]] |align=center|1960 |align=center|2 (5) |- |40 |[[File:GangkharPuensum3.jpg|60px]] ||[[Канкар-Пунсум]] |align=center|7570 ||[[Кула-Кангри]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|02|48|N|90|27|21|E|}} |align=right|2995 |[[Канченҷанга]] |align=center|не покорена |align=center|0 (3) |- |41 |[[File:Gonggashan.jpg|60px]] |{{Iw|Гунгашан|||Mount Gongga}} |align=center|7556 |{{Iw|Даксю-Шан|||Daxue Mountain}}, [[Сичуан]] |{{coord|29|35|43|N|101|52|47|E|}} |align=right|3642 |[[Ҷомолунгма]] |align=center|1932 |align=center|6 (7) |- |42 |[[File:Annapurna I.jpg|60px]] ||[[Аннапурна III|Аннапурна III]] |align=center|7555 ||[[Аннапурна]], Ҳимолой |{{coord|28|35|05|N|83|59|28|E|}} |align=right|703 |[[Аннапурна I |Аннапурна I]] |align=center|1961 |align=center|10 (17) |- |43 |[[File:Karakul-muztagh-ata-d13.jpg|60px]] |[[Музтагата]] |align=center|7546 ||[[Музтагата]], [[Кунлун]] |{{coord|38|16|42|N|75|06|57|E|}} |align=right|2735 |[[Конгур]] |align=center|1956 |align=center|много |- |44 |[[File:Skyang Kangri.jpg|60px]] ||[[Скянг Кангри|Скянг-Кангри]] |align=center|7545 ||[[Балторо Музтаг]], Каракорум |{{coord|35|55|35|N|76|34|03|E|}} |align=right|1085 |[[Чогори]] |align=center|1976 |align=center|1 (2) |- |45 |[[File:Changtse-from-KalaPattar.jpg|60px]] ||[[Чангзе]] |align=center|7543 ||[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|01|29|N|86|54|31|E|}} |align=right|520 |[[Ҷомолунгма]] |align=center|1982 |align=center|9 (9) |- |46 | ||[[Кула-Кангри]] |align=center|7538 |[[Кула-Кангри]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|13|34|N|90|36|54|E|}} |align=right|1650 |[[Канкар-Пунсум]] |align=center|1986 |align=center|3 (2) |- |47 |[[File:Kongur south.jpg|60px]] ||[[Конгур]]тюбе |align=center|7530 ||[[Конгур]], [[Кунлун]] |{{coord|38|36|59|N|75|11|55|E|}} |align=right|840 |[[Конгур]] |align=center|1956 |align=center|2 (3) |- |48 | |{{не переведено 3|Мамостонг-Кангри|Мамостонг-Кангри|en|Mamostong Kangri}} |align=center|7516 ||[[:en: Rimo Muztagh|Rimo]], Каракорум |{{coord|35|08|27|N|77|34|39|E|}} |align=right|1803 |[[Гашербрум I]] |align=center|1984 |align=center|5 (0) |- |49 |[[File:Saser Kangri III and II.jpg|60px]] |{{не переведено 3|Сасер-Кангри|Сасер-Кангри II|en|Saser Kangri}}<ref>Более высокая (восточная) вершина {{Iw|Сасер-Кангри|Сасер-Кангри II|en|Saser Kangri}} покорена американцами 21 августа 2011 года. Более низкий западный пик, в 2,5 км от восточного, покорён в 1984 и позже ещё раз.</ref> |align=center|7513 ||{{Iw|Сасер-Музтаг|||Saser Muztagh}}, Каракорум |{{coord|34|48|15|N|77|48|18|E|}} |align=right|1450 |{{Iw|Сасер-Кангри|Сасер-Кангри I|en|Saser Kangri}} |align=center| 21.08.2011<ref>{{cite web|url=http://www.vvv.ru/news/index.php3?news=179113|title=Американской командой впервые в мире покорен пик Saser Kangri II|accessdate=2011-09-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/66i6IdTYL?url=http://www.vvv.ru/news/index.php3?news=179113|archivedate=2012-04-06}}</ref> |align=center|1 (0) |- |50 |[[File:Пик Исмаила Сомони. Памир.jpg|60px]] |[[Қуллаи Исмоили Сомонӣ]] |align=center|7495 |[[Қаторкуҳи Академияи Илмҳо]], [[Помир]] |{{coord|38|56|32|N|72|00|57|E|}} |align=right|3402 |[[Музтагата]] |align=center|1933 |align=center|бисёр<br>(маълумоти дақиқ маҳдуд) |- |51 |[[File:Saser Kangri III and II.jpg|60px]] |{{не переведено 3|Сасер-Кангри|Сасер-Кангри III|en|Saser Kangri}} |align=center|7495 ||{{Iw|Сасер-Музтаг|||Saser Muztagh}}, Каракорум |{{coord|34|50|44|N|77|47|06|E|}} |align=right|850 |{{Iw|Сасер-Кангри|Сасер-Кангри I|en|Saser Kangri}} |align=center|1986 |align=center|1 (0) |- |52 |[[File:Noszak.jpg|60px]] ||[[Ношак]] |align=center|7492 |[[Ҳиндукуш]] |{{coord|36|26|00|N|71|49|40|E|}} |align=right|2024 |[[Тиричмир]] |align=center|1960 |align=center|33 (3) |- |53 | ||[[Пумари Киш|Пумари-Киш]] |align=center|7492 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, Каракорум |{{coord|36|12|40|N|75|15|10|E|}} |align=right|890 |[[Кунианг Киш]] |align=center|1979 |align=center|1 (2) |- |54 |[[File:Pasu glacier.jpg|60px]] |{{не переведено 3|Пасу-Сар|Пасу-Сар|en|Pasu Sar}} |align=center|7476 ||{{Iw|Батура-Музтаг|||Batura Muztagh}}, Каракорум |{{coord|36|29|16|N|74|35|16|E|}} |align=right|645 |{{Iw|Батура-Шар|||Batura Sar}} |align=center|1994 |align=center|1 (0) |- |55 | |{{не переведено 3|Юкшин-Гардан-Сар|Юкшин-Гардан-Сар|en|Yukshin Gardan Sar}} |align=center|7469 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, Каракорум |{{coord|36|15|00|N|75|22|30|E|}} |align=right|1313 |[[Пумари Киш]] |align=center|1984 |align=center|4 (1) |- |56 | ||{{Iw|Терам Кангри|Терам Кангри I||Teram Kangri}} |align=center|7462 |{{Iw|Сиачен-Музтаг|||Siachen Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|34|48|N|77|04|42|E|}} |align=right|1702 |[[Гашербрум I]] |align=center|1975 |align=center|2 (0) |- |57 | ||[[Ҷонгсонг]] |align=center|7462 ||[[Канченҷунга]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|52|52|N|88|08|05|E|}} |align=right|1298 |[[Канченҷунга]] |align=center|1930 |align=center|2 (3) |- |58 | |{{Iw|Малубитинг|||Malubiting}} |align=center|7458 ||{{Iw|Ракапоши-Харамош|||Rakaposhi-Haramosh Mountains}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|00|12|N|74|52|31|E|}} |align=right|2193 |[[:en:Rakaposhi|Rakaposhi]] |align=center|1971 |align=center|2 (6) |- |59 |[[File:Gangapurna.JPG|60px]] |[[Гангапурна]] |align=center|7455 |[[Аннапурна]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|36|17|N|83|57|51|E|}} |align=right|563 |[[Аннапурна III|Аннапурна III]] |align=center|1965 |align=center|8 (13) |- |60 |[[File:Peak Pobeda2.jpg|60px]] |[[Қуллаи Ғалаба]] |align=center|7439 ||[[Тиён-Шон]] |{{coord|42|02|06|N|80|07|32|E|}} |align=right|4148 |ғайрииттилоот |align=center|1938 |align=center|ғайрииттилоот |- |61 | ||[[К12]] |align=center|7428 ||{{Iw|Салторо|||Saltoro Mountains}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|17|42|N|77|01|18|E|}} |align=right|1978 |[[Салторо-Кангри]] |align=center|1974 |align=center|4 (2) |- |62 | |{{Iw|Янгра||||Yangra}}(Ганеш I) |align=center|7422 ||[[Ганеш-Гимал]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|23|28|N|85|07|38|E|}} |align=right|2352 |[[Манаслу]] |align=center|1955 |align=center|1 (6) |- |63 | ||[[:en: Sia Kangri]] |align=center|7422 |{{Iw|Сиачен-Музтаг|||Siachen Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|39|48|N|76|45|45|E|}} |align=right|640 |[[Гашербрум I]] |align=center|1934 |align=center|6 (0) |- |64 | ||[[Момхил Шар|Момхил-Шар]] |align=center|7414 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|19|04|N|75|02|11|E|}} |align=right|980 |[[Тривор]] |align=center|1964 |align=center|2 (6) |- |65 | ||[[:en: Kabru]] N |align=center|7412 ||[[Канченҷунга]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|38|02|N|88|07|00|E|}} |align=right|780 |[[Канченҷанга]] |align=center|1994 |align=center|1 (2)<ref>Согласно Гималайскому журналу за 1996 год (стр 29-36), высшая точка массива [[:en:Kabru|Кабру]] (Северная вершина) была покорена Индийской армейской экспедицией в мае 1994 года</ref> |- |66 | ||[[Скил Брум|Скил-Брум]] |align=center|7410 ||[[Балторо Музтаг]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|51|03|N|76|25|45|E|}} |align=right|1152 |[[Чогори]] |align=center|1957 |align=center|2 (1) |- |67 | ||[[Харамош]] |align=center|7409 ||{{Iw|Ракапоши-Харамош|||Rakaposhi-Haramosh Mountains}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|50|24|N|74|53|51|E|}} |align=right|2277 |ғайрииттилоот |align=center|1958 |align=center|4 (3) |- |68 | ||[[:en: Istor-o-Nal]] |align=center|7403 |[[Ҳиндукуш]] |{{coord|36|22|35|N|71|53|55|E|}} |align=right|1040 |[[:en: Noshaq|Noshaq]] |align=center|1969 |align=center|4 (5) |- |69 | ||[[Салторо-Кангри]] |align=center|7401 ||{{Iw|Салторо|||Saltoro Mountains}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|31|03|N|76|48|01|E|}} |align=right|1493 |[[Салторо-Кангри]] |align=center|1961 |align=center|4 (0) |- |70 | |Ултар |align=center|7388 ||{{Iw|Батура-Музтаг|||Batura Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)]]|Каракорум]] |{{coord|36|23|54|N|74|42|32|E|}} |align=right|700 |ғайрииттилоот |align=center|1996 |align=center|2 (5) |- |71 | ||[[Римо|Римо I]] |align=center|7385 ||{{Iw|Римо-Музтаг|||Rimo Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|21|21|N|77|22|05|E|}} |align=right|1438 |{{Iw|Терам Кангри|Терам Кангри I||Teram Kangri}} |align=center|1988 |align=center|1 (3) |- |72 | ||[[Дхаулагири]] |align=center|7385 ||[[Дхаулагири]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|44|06|N|83|12|58|E|}} |align=right|600 |[[Дхаулагири|Дхаулагири IV]] |align=center|1970 |align=center|3 (0) |- |73 | |Терам Кангри III |align=center|7382 |{{Iw|Сиачен-Музтаг|||Siachen Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|35|59|N|77|02|53|E|}} |align=right|520 |{{Iw|Терам Кангри|Терам Кангри I||Teram Kangri}} |align=center|1979 |align=center|1 (0) |- |74 | ||[[:en: Sherpi Kangri]] |align=center|7380 ||{{Iw|Салторо|||Saltoro Mountains}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|27|58|N|76|46|53|E|}} |align=right|1000 |[[:en: Ghent Kangri|Ghent Kangri]] |align=center|1976 |align=center|1 (1) |- |75 | ||[[Лабуче]] |align=center|7367 ||[[:en: Labuche|Labuche]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|18|15|N|86|21|03|E|}} |align=right|1957 |[[Чо-Ойю]] |align=center|1987 |align=center|1 (0) |- |76 | |[[Кират-Чули]] |align=center|7362 ||[[Канченҷунга]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|47|13|N|88|11|40|E|}} |align=right|1168 |[[Канченҷунга]] |align=center|1939 |align=center|1 (6) |- | | ||[[:en: Abi Gamin]] |align=center|7355 ||[[:en:Garhwal Himalaya|Garhwal]], [[Ҳимолой]] |{{coord|30|55|57|N|79|36|09|E|}} |align=right|217 |[[:en: Kamet|Kamet]] |align=center|1950 |align=center|17 (2) |- |77 | ||[[Нангпаи Госум|Нангпаи-Госум]] |align=center|7350 ||[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|04|20|N|86|36|52|E|}} |align=right|500 |[[Чо-Ойю]] |align=center|1996 |align=center|3 (1) |- | | ||[[:en: Gimmigela]]<br>(The Twins) |align=center|7350 |[[Канченҷунга]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|44|24|N|88|09|28|E|}} |align=right|432 |[[Канченҷанга]] |align=center|1994 |align=center|3 (1) |- |78 | ||[[Сарагҳар]] |align=center|7349 |[[Ҳиндукуш]] |{{coord|36|32|51|N|72|06|54|E|}} |align=right|1979 |[[Ношак]] |align=center|1959 |align=center|2 (3) |- |79 | |[[Чамланг]] |align=center|7321 ||[[Махалангур-Химал]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|46|30|N|86|58|47|E|}} |align=right|1240 |[[Лхотсе]] |align=center|1961 |align=center|7 (1) |- |80 | ||[[Ҷомолхари]]<ref>[[Ҷомолхари]]шояд хурдтар аз 7315 м бошад[http://www.sol.co.uk/v/viewfinder/elevmisquotes.html#chomolhari] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130725020735/http://www.sol.co.uk/v/viewfinder/elevmisquotes.html#chomolhari |date=2013-07-25 }}.</ref><ref>По данным ''{{Iw|Shuttle Radar Topography Mission}}'' высота вершины 7090 метров, с учёток поправки (данные ''{{Iw|Shuttle Radar Topography Mission}}'' по вершинам систематически занижены на 10-50 м (в зависимости от крутизны вершины)) действительная высота горы около 7120 метров.</ref> |align=center|7315 |[[Джомолхари]], [[Ҳимолой]] |{{coord|27|49|37|N|89|16|28|E|}} |align=right|2065 |[[Канкар-Пунсум]] |align=center|1937 |align=center|4 (0) |- |81 | ||[[Чонгтар]] |align=center|7315 ||[[Балторо Музтаг]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|54|42|N|76|25|45|E|}} |align=right|1300 |[[Скил Брум]] |align=center|1994 |align=center|1 (1) |- |82 | ||[[:en: Baltoro Kangri]] |align=center|7312 |[[Машербрум (хребет)|Машербрум]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|38|21|N|76|40|24|E|}} |align=right|1200 |[[Чоголиза]] |align=center|1976 |align=center|1 (0) |- |83 | ||[[Сигуанг Ри|Сигуанг-Ри]] |align=center|7309 ||[[Махалангур-Химал]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|08|49|N|86|41|06|E|}} |align=right|650 |[[Чо-Ойю]] |align=center|1989 |align=center|2 (1) |- |84 | |[[:en:Crown Peak (Karakoram)|The Crown]] |align=center|7295 ||[[:en: Yengisogat|Yengisogat]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|06|22|N|76|12|26|E|}} |align=right|1919 |[[Скил Брум]],<br>[[Чогори]] |align=center|1993 |align=center|1 (3) |- |85 | ||[[Гуала Пери]] |align=center|7294 ||[[Ассам]], [[Ҳимолой]] |{{coord|29|48|47|N|94|58|03|E|}} |align=right|2942 |[[Ҷомолунгма]] |align=center|1986 |align=center|1 (0) |- |86 | ||[[Поронг Ри|Поронг-Ри]] |align=center|7292 ||[[Лангтанг]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|23|22|N|85|43|17|E|}} |align=right|520 |[[Шишабангма]] |align=center|1982 |align=center|5 (0) |- |87 | ||[[Баннтха-Бракк]] |align=center|7285 ||{{Iw|Панмах-Музтаг|||Panmah Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|56|51|N|75|45|12|E|}} |align=right|1891 |[[Канжут Шар]] |align=center|1977 |align=center|3 (13) |- |88 | ||[[Ютмари Сар]] |align=center|7283 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|13|40|N|75|22|05|E|}} |align=right|620 |[[:en: Yukshin Gardan Sar|Yukshin Gardan Sar]] |align=center|1980 |align=center|1 (1) |- |89 | |[[Балтистон]] (K6) |align=center|7282 ||[[Машербрум (хребет)|Машербрум]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|25|06|N|76|33|08|E|}} |align=right|1962 |[[Чоголиза]] |align=center|1970 |align=center|1 (3) |- |90 | ||[[:en: Kangpenqing]]<br>(Gang Benchhen) |align=center|7281 ||[[:en: Baiku|Baiku]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|33|03|N|85|32|44|E|}} |align=right|1340 |[[Шишабангма]] |align=center|1982 |align=center|1 (1) |- |91 | ||[[Музтаг-Тауэр]] |align=center|7276 ||[[Балторо Музтаг]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|49|38|N|76|21|39|E|}} |align=right|1710 |[[Скил Брум]] |align=center|1956 |align=center|4 (2) |- |92 | ||[[:w:en: Kamet|Mana]] |align=center|7272 ||[[:en:Garhwal Himalaya|Garhwal]], [[Ҳимолой]] |{{coord|30|52|51|N|79|36|56|E|}} |align=right|730 |[[:en:Kamet|Kamet]] |align=center|1937 |align=center|7 (3) |- | | ||[[Дхаулагири|Дхаулагири VI]] |align=center|7268 ||[[Дхаулагири]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|42|29|N|83|16|21|E|}} |align=right|485 |[[Дхаулагири|Дхаулагири IV]] |align=center|1970 |align=center|5 (0) |- |93 | ||[[:en: Diran]] |align=center|7266 ||{{Iw|Ракапоши-Харамош|||Rakaposhi-Haramosh Mountains}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|07|19|N|74|39|40|E|}} |align=right|1325 |ғайрииттилоот |align=center|1968 |align=center|12 (8) |- |94 | |[[:en: Labuche Kang]] III / East<ref>Точная высота неизвестна, но и на китайских и на российских картах этого района высота вершины указана свыше 7200 м.</ref> |align=center|7250 ||[[:en:Labuche|Labuche]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|18|01|N|86|23|03|E|}} |align=right|570 |[[:en:Labuche Kang|Labuche Kang]] |align=center|не покорена |align=center|0 (0) |- |95 | ||[[Дхаулагири|Putha Hiunchuli]] |align=center|7246 ||[[Дхаулагири]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|44|50|N|83|08|55|E|}} |align=right|1151 |[[Дхаулагири|Churen Himal]] |align=center|1954 |align=center|11 (5) |- |96 | ||[[:en: Apsarasas Kangri]] |align=center|7245 ||{{Iw|Сиачен-Музтаг|||Siachen Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|32|20|N|77|08|59|E|}} |align=right|635 |{{Iw|Терам Кангри|Терам Кангри I||Teram Kangri}} |align=center|1976 |align=center|2 (0) |- |97 | ||[[:en:Kamet|Mukut Parbat]] |align=center|7242 ||[[:en:Garhwal Himalaya|Garhwal]], [[Ҳимолой]] |{{coord|30|57|01|N|79|34|07|E|}} |align=right|840 |[[:en: Kamet|Kamet]] |align=center|1951 |align=center|2 (1) |- |98 | ||[[:en: Rimo III]] |align=center|7233 ||[[:en: Rimo Muztagh|Rimo]], [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|22|29|N|77|21|42|E|}} |align=right|615 |[[Римо|Римо I]] |align=center|1985 |align=center|1 (0) |- |99 | ||[[:en:Langtang Lirung]] |align=center|7227 ||[[Лангтанг]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|15|20|N|85|31|02|E|}} |align=right|1525 |[[Шишабангма]] |align=center|1978 |align=center|14 (13) |- |100 | ||[[Карҷианг]] |align=center|7221 |[[Кула-Кангри]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|15|31|N|90|38|43|E|}} |align=right|880 |[[Кула-Кангри]] |align=center|не покорена |align=center|0 (2) |- |101 | ||[[Аннапурнаи Ҷанубӣ]] |align=center|7219 |[[Аннапурна]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|31|04|N|83|48|27|E|}} |align=right|775 |[[Аннапурна]] |align=center|1964 |align=center|10 (16) |- |102 | ||[[Кхартапху]] |align=center|7213 ||[[Маҳалангур-Ҳимол]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|03|45|N|86|58|39|E|}} |align=right|712 |[[Ҷомолунгма]] |align=center|1935 |align=center|1 (0) |- |103 | |[[Тонгшанҷиабу]] |align=center|7207 |[[:en:Lunana|Lunana]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|11|12|N|89|57|27|E|}} |align=right|1757 |[[Канкар-Пунсум]] |align=center|не покорена |align=center|0 (0) |- |104 | |[[:en:Malangutti Sar]] |align=center|7207 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|21|51|N|75|08|52|E|}} |align=right|515 |[[Дастогхил]] |align=center|1985 |align=center|1 (0) |- |105 | ||[[Нотсенкансари]] |align=center|7206 |{{Iw|Нагарзе|||Nagarze}}, [[Ҳимолой]] |{{coord|28|56|48|N|90|10|42|E|}} |align=right|2160 |[[Тонгшанджиабу]] |align=center|1986 |align=center|4 (1) |- |106 | ||{{Iw|Лангтанг-Ри|||Langtang Ri}} |align=center|7205 |[[Лангтанг]], [[Ҳимолой]] |{{coord|28|22|53|N|85|41|01|E|}} |align=right|650 |[[Поронг Ри]] |align=center|1981 |align=center|4 (0) |- |107 | ||[[Кангпху Канг|Кангпху-Канг]]<ref>По данным ''{{Iw|Shuttle Radar Topography Mission}}'' высота Кангпху-Канга составляет ~7207 метров</ref> |align=center|7204 ||{{Iw|Лунана (горы)|Лунана||Lunana}}, [[Ҳимолой]] |{{coord|28|09|18|N|90|03|45|E|}} |align=right|1200 |[[Тонгшанджиабу]] |align=center|2002 |align=center|1 (0) |- |108 | |[[Сингхи-Кангри]] |align=center|7202 ||{{Iw|Сиачен-Музтаг|||Siachen Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|35|35|56|N|76|58|58|E|}} |align=right|790 |{{Iw|Терам Кангри|Терам Кангри III||Teram Kangri}} |align=center|1976 |align=center|2 (0) |- |109 | |[[Лупгхар Шар|Лупгхар-Шар]] |align=center|7200 |{{Iw|Хиспар-Музтаг|||Hispar Muztagh}}, [[Каракорум (системаи кӯҳӣ)|Каракорум]] |{{coord|36|20|54|N|75|01|33|E|}} |align=right|730 |[[Момхил Шар]] |align=center|1979 |align=center|1 (0) |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Кӯҳҳо]] [[Гурӯҳ:Қуллаҳо аз рӯи баландӣ]] fmju6yf5i785oafmcf7ca2lpmeir5k3 Видя Балан 0 218883 1487168 1470995 2026-09-19T23:17:59Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1487168 wikitext text/x-wiki {{Синамогар |ном = Видя Балан |номи аслӣ = Vidya Balan |ном ҳангоми таваллуд = Vidya Balan |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 01.01.1979 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Мумбай}}, [[Маҳороштра]], [[Ҳиндустон]] |шаҳрвандӣ = {{IND|}} |табаият = |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |падар = П. Р. Балан |модар = Сарасватӣ Балан |ҳамсар = [[Сиддҳарт Рой Капур]] (аз 2012) |завҷа = |фарзандон = |навъи фаъолият = [[ҳунарпеша]] |солҳои фаъолият = 1995, 2003 - то ҳол |ҷоизаҳо = [[Filmfare Awards]] |соядаст = |сайт = |викианбор = }} '''Видя Балан''' ({{lang-ta|வித்யா பாலன்}}, {{lang-hi|विद्या बालन}}, {{МФА2|ʋ|ɪ|d̪|j|a|ː|пробел|b|a|ː|l|ə|n}}; тав. [[1 январ]] соли [[1978]], [[Бомбай]], [[Маҳороштра]], [[Ҳиндустон]]) - ҳунарпешаи синамо ва модели ҳинд, барандаи чандин номинатсия ва беш аз панҷоҳ ҷоизаи гуногуни синамои ҳиндӣ, асосан дар бахши "Ҳунарпешаи беҳтарин". Соли 2014 вай барои саҳмгузорӣ дар синамои ҳинд ҷоизаи ҳукуматии [[Падма Шрӣ|Падма Шриро]] дарёфт кард<ref>[http://www.newstrackindia.com/newsdetails/2014/01/25/340-127-personalities-selected-for-Padma-Awards-2013.html 127 personalities selected for Padma Awards 2013] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181119010844/https://www.newstrackindia.com/newsdetails/2014/01/25/340-127-personalities-selected-for-Padma-Awards-2013.html |date=2018-11-19 }} на сайте ''Newstrack India''</ref><ref>{{cite web |title=Padma Awards Announced |publisher=Press Information Bureau, Ministry of Home Affairs| url = http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=102735 |date=2014-01-25|accessdate=2014-01-26}}</ref>. == Зиндагинома == Видя Балан 1 январи соли 1978 дар Оттапалам ([[Керала]])<ref>{{cite news|title=Vidya Balan celebrates her 31st birthday|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Vidya-Balan-celebrates-her-31st-birthday/Article1-492473.aspx|date=2009-12-31|work=Hindustan Times|accessdate=2010-08-25|archivedate=2012-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121018221537/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Vidya-Balan-celebrates-her-31st-birthday/Article1-492473.aspx}}</ref> дар оилаи соҳибкор П.Р.Балан (ҳоло Ноиби президенти захираҳои инсонии ширкати телекоммуникатсионии Digicable) ва ҳамсараш Сарасватӣ Балан<ref name="something"/><ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-Vidya-Balan-goes-from-geek-to-haute/Article1-934078.aspx|title=Over the years: Vidya Balan from geek to haute!|author=Bansal, Robin|date=2012-09-22|work=Hindustan Times|accessdate=2012-09-25|archivedate=2012-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120923193813/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/OVER-THE-YEARS-Vidya-Balan-goes-from-geek-to-haute/Article1-934078.aspx}}</ref> таваллуд шудааст<ref>{{cite web|url=http://www.digicable.in/index.php/about-us/management-team|title=Management team, Digicable|publisher=Digicable|accessdate=2013-02-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531084316/http://digicable.in/index.php/about-us/management-team|archivedate=2013-05-31|deadlink=yes}}</ref>. Ба гуфтаи худи Видя, хонаводааш бо омехтаи [[Забони томилӣ|томилӣ]] ва [[малаялам]] ҳарф мезананд, дар ҳоле ки худаш бо забонҳои [[ҳиндӣ]], [[маратҳӣ]], [[Забони банголӣ|банголӣ]] ва [[англисӣ]] ҳарф мезанад<ref>{{cite news|work=The Hindu|url=http://www.hindu.com/fr/2007/02/16/stories/2007021600410100.htm|date=2007-02-16|accessdate=2011-08-09|author=Siddiqui, Rana|title=`It's a dream come true'|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029200341/http://www.hindu.com/fr/2007/02/16/stories/2007021600410100.htm}}</ref>. Хоҳари Видя, Прия Балан, дар соҳаи таблиғ кор мекунад<ref name="something">{{cite news|title=There's something about Vidya|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-1168964461.html|work=Hindustan Times|accessdate=2012-09-23|date=2006-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131011162727/http://www.highbeam.com/doc/1P3-1168964461.html|archivedate=2013-10-11}}</ref>. == Фаъолият == Видя дар канори Бомбай (ё "Бомбайи бузург/Мумбай") Чембур ба воя расидааст ва дар он ҷо Мактаби миёнаи духтаронаи Сент-Энтониро хатм кардааст<ref>{{cite news|title=Celeb diary: Vidya Balan|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2010/feb/040210-Celeb-Dairy-Vidya-Balan.htm|accessdate=2012-05-24|work=Mid Day|date=2010-02-04|archivedate=2013-01-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130103041053/http://www.mid-day.com/entertainment/2010/feb/040210-Celeb-Dairy-Vidya-Balan.htm}}</ref><ref>{{cite news|last=Davane|first=Mrugaya|title=Chembur will always be our home|url=http://www.mid-day.com/metro/2006/jun/139591.htm|accessdate=2012-05-24|work=Mid Day|date=2006-06-16|archivedate=2011-07-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110703135015/http://www.mid-day.com/metro/2006/jun/139591.htm}}</ref>. Духтар аз овони ҷавонӣ орзуи ҳунарнамоӣ дар синаморо дошт, ки аз кори ҳунарпешаҳо [[Шабана Азмӣ]] ва [[Мадҳурӣ Диксит]] илҳом гирифтааст<ref>{{cite web|title=Madhuri is my inspiration in life: Vidya Balan|publisher=IBNLive|url=http://ibnlive.in.com/news/madhuri-was-my-inspiration-in-life-vidya-balan/218414-8-66.html|date=2012-01-06|accessdate=2012-10-13|archive-date=2012-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120420044855/http://ibnlive.in.com/news/madhuri-was-my-inspiration-in-life-vidya-balan/218414-8-66.html|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120420044855/http://ibnlive.in.com/news/madhuri-was-my-inspiration-in-life-vidya-balan/218414-8-66.html|archivedate=2012-04-20}}</ref>. Дар синни 16-солагӣ ӯ аввалин шӯҳрати худро дар соҳаи актёрӣ [[ситком]]и машҳури [[Экта Капур]] "Hum Paanch" яке аз нақшҳои марказӣ - Радҳика Маттурии оқил, вале кӯтоҳандеш ва карро иҷро мекунад. Коргардон [[Анураг Басу]] ба ӯ нақш дар [[операи собунӣ]] пешниҳод кард, аммо духтар ин пешниҳодро рад кард ва мехост дар [[синамо]] касб кунад. Волидонаш хоҳиши ӯро дастгирӣ карданд, аммо исрор карданд, ки ӯ маълумоти олӣ низ гирад. Бо маслиҳати волидонаш, ӯ дараҷаи бакалаврро дар Коллеҷи Сент Ксавиер ва баъдан дараҷаи магистри [[Ҷомеашиносӣ|ҷомеашиносиро]] аз [[Донишгоҳи Мумбай]] гирифт. === Кӯшишҳои бебарор ва муваффақияти аввалин дар синамо (2000-2003) === Ҳангоми таҳсил дар донишгоҳ Видя барои нақш дар филми малаялам "Chakram" интихоб шуд ва каме баъд ӯ барои кор дар 12 филми дигар "имзо" гузошт<ref name="beginning">{{cite web|accessdate=2007-10-23 |first=Ronjita |last=Kulkarni|url=http://specials.rediff.com/movies/2005/jun/08vidya2.htm |title=Meet the new girl in Saif's life|publisher=Rediff}}</ref>. Аммо вақте ки лоиҳа ба далели мушкилоти мухталиф боздошта шуд, продюсерҳои филм, ки бо [[Муҳанлал]]и маъруф дар нақши мардона инро интизор набуданд, ҳунарпешаи ҷавонро ба овардани "кармаи бад" муттаҳам карда дар дигар филмҳои пешбинишуда ӯро бо дигар ҳунарпешаҳо иваз карданд. Кӯшишҳои навбатии Видя ин буд, ки ба [[забони томилӣ]], забони дуюмаш филмбардорӣ кунад. Дар соли 2001, вай барои нақш дар филми "Run"-и Н.Лингусами (соли 2002 бароварда шудааст) интихоб шуд, аммо пас аз наворбардории саҳнаҳои аввал, ӯро бо Мира Жасмин иваз карданд; Айнан ҳамин чиз дар филми «Manasellam»-и Равичандран (2002-2003) рӯй дод, ки дар он ҷо ӯро [[Триша Кришнан]] иваз кард<ref>{{cite news|title=When Vidya Balan was kicked out|work=The Times of India|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-13/did-you-know-/31160200_1_vidya-balan-hindi-films-south-filmmakers|accessdate=2012-03-23|date=2005-07-07|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CnhbNlEY?url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-13/did-you-know-/31160200_1_vidya-balan-hindi-films-south-filmmakers|archivedate=2012-12-10}}</ref>. Филми дигар, ки барои он шартнома бастааст, дар сурати аз наздик дида баромадани он як мазҳакаи ишқӣ шуд ва ҳунарпеша, ки дар зиндагӣ хеле хоксор аст, худаш шартномаро вайрон кард. Ва филми малаяламии "Kalari Vikraman" аз ҷониби Дипак Моҳан, ки вай дар он нақш бозидааст, бо сабаби мушкилоти молиявии студия намоиш нашуд<ref>{{статья |заглавие=Kalari Vikraman from Jail |издание=[[:en:Vellinakshatram (magazine)|:en:Vellinakshatram (magazine)|Vellinakshatram]] |язык=ml |число=5 |месяц=1 |год=2003}}</ref>. Дар ҳоле ки, дар ин марҳила, Видя Балан касби актёриро инкишоф надод, вай тақрибан дар даҳҳо таблиғот ва клипҳо аз ҷумла, бо гурӯҳи Euphoria ва сароянда Субҳа Мудгал нақш бозидааст<ref>{{cite news|title=Stand-out act four not-so-new newcomers have found critical acclaim in breakthrough roles this year. Now all they need is stardom|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-10956992.html|work=India Today|accessdate=2012-09-23|date=2005-07-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105232954/http://www.highbeam.com/doc/1P2-10956992.html|archivedate=2013-11-05}}</ref>. Ниҳоят, соли 2003, вай дар драмаи банголии "Bhalo Theko"- Готам Ҳолдер нақш бозид ва ин аввалин филми вай буд, ки ба фурӯш баромад<ref>{{cite news|title=Love for Bengal: A mystery in Vidya Balan's life|url=http://www.indianexpress.com/news/love-for-bengal-a-mystery-in-vidya-balans-life/819021/|work=The Indian Express|accessdate=2013-10-24|date=2011-07-18|archivedate=2020-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200308143219/http://archive.indianexpress.com/news/love-for-bengal-a-mystery-in-vidya-balans-life/819021}}</ref>. Намоиши ӯ ҳамчун нақши асосии зани ҷавон, Анандӣ, бо ёдоварӣ дар бораи гузаштаи худ, Видя ҷоизаи аввалини худро дар Anandalok Awards барои беҳтарин ҳунарпеша гирифт<ref>{{cite news|title=I feel I was Bengali in my last life: Vidya Balan|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-feel-I-was-Bengali-in-my-last-life-Vidya-Balan/Article1-273183.aspx|work=Hindustan Times|accessdate=2012-03-23|date=2008-02-01|archivedate=2013-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131024124729/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-feel-I-was-Bengali-in-my-last-life-Vidya-Balan/Article1-273183.aspx}}</ref>. === Фаъолият ва пешравӣ дар Болливуд (2005–2008) === Нахустнамоиши филми ҳиндии ӯ соли 2005 дар драмаи мусиқии Прадип Саркар "Фариштаи ишқ" (мутобиқсозии романи [[Саратчандра Чаттопадхя]] дар бораи ишқи Лалитаи идеалист ва писари худхоҳи соҳиби корхона Шекҳар мебошад) буд, ки ҳунарпеша ба иҷрои нақши асосӣ дар натиҷаи кастинги шашмоҳа интихоб карда шуд. Намоиши ӯ дар нақши Лалита баҳои баланд гирифт ва дар маҷаллаи "[[Variety]]" Дерек Эллӣ тасвири Видяро "дил ва ҷони филм" номид. Дар маросими ҷоизаҳои солонаи [[Bollywood Filmfare]], ӯ унвони "беҳтарин дебюти занона" ва номинатсияи "беҳтарин нақши зан"-ро ба даст овард. Соли дигар, Видя инчунин дар баробари [[Санҷай Датт]] дар комедияи [[Раҷкумар Ҳиранӣ]] "[[Бродар Мунна 2]]" нақши барандаи радио Ҷанвиро, ки дӯстдоштаи қаҳрамони асосӣ аст, бозидааст. Ҳангоми омодагӣ ба наворбардорӣ, вай бо роҳбарони якчанд радиостансияҳои фароғатӣ мулоқот карда, кори онҳоро омӯхт. Ин кори ӯ ҳам аз ҷониби мунаққидон ва ҳам тамошобинон баҳои мусбӣ гирифт, ки арзиши филми блокбастери тақрибан 1,18 миллиард рупия (тақрибан 18 миллион [[доллари ИМА]]) ба даст овард. Соли 2007, Видя фаъолона кор карда, ҳадди аққал дар панҷ филм нақш бозидааст, ки вокуниши назарраси тамошобинон ва ё мунаққидони касбии филмро ба бор овард. Дар драмаи [[Манӣ Ратнам]] "Гуру" (қисман ба тарҷумаи ҳоли магнат [[Дҳирубҳай Амбанӣ]] асос ёфтааст) нақши дуюмдараҷаи зани мубталои [[склероз]]ро бозидааст. Нақшҳои асосиро ситораҳо ба мисли [[Митҳун Чакрабортӣ]], [[Абҳишек Баччан]], [[Айшвария Рай]] ва [[Мадҳаван]] бозӣ кардаанд, маблағи хуб ҷамъоварӣ кардааст, дар ҳоле ки мунаққидон аз ҳунарнамоии Видя Баланро ҳамчун "истеъдод барои нақши ночиз сарф шудааст" мегуфтанд. Кори навбатии ӯ мазҳакаи шашқисми ошиқонаи Никҳил Адванӣ "Салом ишқ!" мебошад. Видя дар он нақши Таҳзиб Ҳусайн хабарнигорзани телевизионро бозидааст, ки баъд захмӣ шуданаш хотираашро аз даст додааст. [[Ҷон Абраҳам]] дар ин филм ҷуфти ӯро бозидааст. Филм буҷавӣ ноком шуд ва аз ҷониби мунаққидон низ хуб қабул нашуд аммо мунаққидони синамо ба бозии худи Видя вокуниши мусбӣ доданд. Триллери Видҳу Винод Чопра "Eklavya: The Royal Guard", ки дар он нақши дуюмдараҷаро бозидааст, аз нигоҳи тиҷоратӣ бебарор буд, аммо аз ҷониби мунаққидон мусбат пазируфта шуд ва ҳамчун номзад аз Ҳиндустон барои [[Ҷоизаи Оскар|Оскар]] соли 2008 барои беҳтарин филм бо забони хориҷӣ интихоб шуд. Ҳамзамон филми [[Соҷид Хон]] "Heyy Babyy!", ки дар он Видя нақши модари танҳоро бозидааст, даромади хуб гирифт, аммо баррасиҳои манфии интиқодӣ ҳам дар маҷмӯъ ва иштироки Видя Баланро танқид карданд; Роҷив Масанд аз [[CNN-IBN]] либос ва ороиши ӯро танқид кард ва ӯро "пошнаи Ахиллес"-и филм номид. Филми панҷум ва ниҳоии ҳунарпеша дар соли 2007 триллери равонии "Печдарпечӣ"-и коргардон Приядаршан буда ремейки ҳиндии филми "Қалъаи шикаста" (1993)-и малаяламӣ (инчунин филм ду ремейки дигар бо забонҳои гуногун дорад, «Aaptamitra» ба забони [[каннада]] ва «Chandramukhi» ба забони томилӣ) мебошад. Видя нақши Аванӣ Чатурведиро бозидааст, ки аз шахсияти ҷудошуда ранҷ мекашад, ки дар филми аслӣ онро ҳамватани Видя аз Керала, актриса ва раққоса [[Шобана]] бозидааст. Филм муваффақияти тиҷоратӣ буд ва дар саросари ҷаҳон тақрибан 830 миллион рупий (13 миллион доллар) ба даст овард. Мунаққидон ин филмро писандиданд, ҳарчанд онҳо ба ҳунарнамоии ҳунарпеша бештар вокуниш нишон дода, онро бо эпитетҳои “мақбул” ва “хушоянд” то “аъло” арзёбӣ карданд. Филм ба ӯ ҷоизаи дуюми [[Filmfare Awards]] дар категорияи беҳтарин актрисаро овард. === Гузариш ба муваффақияти устувор (аз соли 2009) === Дар соли 2009, Видя дар филми Р. Балакришнан "Paa" зани гинекологи муҷаррад, ки бо писари навраси худ бо бемории [[прогерия]] зиндагӣ мекард, нақши асосиро бозидааст. Дар филм, ки падар ва писари Баччанҳо низ нақш ([[Абҳишек Баччан]] нақши навраси бемор Ауро, падари ӯ [[Амитабҳ Баччан]] - падари Ауроро бозидааст) бозидаанд аз ҷониби мунаққидон хуб пазируфта шуда, дар маҷмӯъ беш аз 40 номинатсия ва ҷоизаҳои аз ҷониби муассисаҳои гуногун, ба худаш Видя Балан 7 ҷоиза барои беҳтарин нақши занро овард (ба ҳисоби номзадҳои ғолибнашуда) ва ба гуфтаи мунаққидон, як гардиши ҷиддӣ дар касбаш гардид. Суканя Верма аз Rediff.com, ки дар гузашта тасдиқи худро изҳор карда буд, бозии Видяро бо [[Димпл Кападия]] муқоиса кард. Никҳат Казмӣ, шореҳи рӯзномаи "[[The Times of India]]" низ таъкид кардааст, ки "ба имиҷи модар дар [[Болливуд]] муяссар шуд, ки шаъну шарафи нодиреро бидиҳад." Муваффақияти ин филм мазҳакаи сиёҳи "Ishqiya" (2010, дебюти коргардонии Абҳишек Чаубей) буд, ки дар он [[Носируддин Шоҳ]], [[Аршад Варсӣ]] ва [[Салмон Шаҳид]] ҳамроҳи Видя бозӣ карданд. Қаҳрамони Видя дар ин филм Кришна Верма ҳам ҷӯяндаи адолат ва ҳам зани золим аст, ки тавассути васваса мардонро идора мекунад. Худи ҳунарпеша хислати худро дурии ҷиддӣ аз тасвири анъанавии занон дар синамо тавсиф кардааст. Филм, инчунин иҷрои ӯ (барои ин филм махсусан лаҳҷаи маҳаллии [[Уттар Прадеш|уттар-прадеширо]] омӯхтааст) баҳои интиқодӣ гирифт. Кормандони [[NDTV|телевизиони Деҳлӣ]], мунаққиди синамо Анупама Чопра чунин шарҳ дод: “Нигоҳҳои сӯзони Видя Балан метавонанд дар экран сӯзонанд, дар ҳоле ки дар чашмони ӯ фоҷиа дида мешавад. Вай нишон дод, ки метавонад ба ҳама барбиҳои мӯҳрдоре, ки ҳоло Болливудро зери об мондаанд, сарлавҳаи бузурге бахшад, ҳассосият бо либоси ночиз ҳеҷ иртиботе надорад. Барои кораш дар ин филм, ҳунарпеша барои унвони беҳтарин ҳунарпешаи ҷоизаи Filmfare Awards "Ҷоизаи интихоби мардум" пешбарӣ шуда, соҳиби ҳамон ҷоиза "Ҷоизаи интихоби мунаққидон" ва дар баробари гирифтани ҷоизаи дуюми беҳтарин нақши зани пешсаф аз маҷаллаи Screen шуд. 2011 дар филмографияи актриса бо якчанд нақшҳои назаррас қайд карда шуд. Нахустинаш триллери нимбиографии Раҷкумар Гупта "Ҳеҷ кас Ҷессикаро накушт" буд, ки 7 январи соли ҷорӣ бар асоси қазияи воқеии куштори модел ва пешхизмати тарабхонаи VIP Ҷессика Лал аз ҷониби писари парламента ва вазир Ману Шарма, ки дар он Видя нақши хоҳари ҷабрдида Сабрина Лалро бозид, ки сарфи назар аз фишори сершумори ҳукумати иёлот ва миллӣ ба додгоҳ кашидани парванда ва маҳкум кардани ҷинояткор нақши муҳим дошт. Бо даъвати режиссёр, ки ҳис мекард, ки «Сабрина... аз худаш 10 сол пеш, ки хамааш сар шуда буд, фарк мекунад», Видя бо прототипи характераш вомехурад, худаш онро инкишоф медиҳад. Филм аз ҷониби мунаққидон баррасиҳои омехта гирифт, аммо бисёре аз баррасиҳо дар баррасиҳои ҷолиб дар бораи иҷрои ҳунарпешаи асосӣ бо ҳамдигар мувофиқат карданд; ин кор ба Видя Балан боз як номинатсия барои ҷоизаи Filmfare барои беҳтарин нақши занро овард. Филм тақрибан 490 миллион рупий (тақрибан 10,8 миллион доллари ИМА бо қурби миёнаи асъор дар соли 2011) даромад ба даст овард, ки бо дарназардошти набудани нақши мардона дар ин филм дар матбуот таъкид шуд. Моҳи марти соли 2011, кори ӯ аз ҷониби руҷӯи филмҳои ӯ дар [[Австралия]] ҳамчун як қисми фестивали '''Bollywood and Beyond''' аз он эътироф карда шуд. Кори навбатии барҷастаи Видя Балан нақши асосии ӯ дар филми "Синамои ифлос"-и Экта Капур буд, ки ба достони ҳаёт ва марги актриса Силк Смита асос ёфтааст, ки (ба ибораи иҷрогар) бо "беҳаёӣ ва иғвоангезӣ" маъруф аст". Видя ин нақшро ҷасораттарин нақшаш дар фаъолияти худ тавсиф карда, афзуд, ки ин нақш аз ӯ талаб мекунад, ки ҳам ба рӯҳияи ҷиддӣ ноил шавад ва ҳам 12 кило вазни иловагӣ гирад. Филм бо таассуфҳои зиёд, аз ҷумла якдилона ба тасвири Видя, ки аз ҷониби як қатор мунаққидон беҳтарин ҳунарнамоии актриса истиқбол карда шуд. Ин нақш ба ҳунарпеша ҷоизаи миллии филм ва ҷоизаи Filmfare барои беҳтарин нақши занро овард. Соли 2015, вай боз бо [[Эмрон Ҳашмӣ]] дар филми "Достони нотамом" ҷуфт шуд. Пас аз як сол, вай дар филми "Te3n" нақш бозид ва аввалин худро дар [[синамои маратҳӣ]] "Ekk Albela" нақши Гита Балиро бозид. Дар аввали соли 2017 филми "Begum Jaan" ба намоиш гузошта шуд, ки дар онҷо ӯ ҳамчун соҳиби фоҳишахона зоҳир шуда, баҳои баланд гирифт. Худи ҳамон сол, "Tumhari Sulu" нахустнамоиши худро баргузор кард, ки дар он диҷейи радиоро бозӣ мекард. Филм муваффақияти тиҷоратӣ дошт ва ба ӯ чаҳорумин ҷоизаи Filmfare барои беҳтарин нақши занро овард. == Корҳои дигар == Илова ба ҳунарнамоӣ, Видя маҳорати навозандагии [[Карнатака (Ҳиндустон)|Карнатака]]и анъанавии ҳиндӣ дорад ва инчунин шаклҳои рақси [[бҳарататям]] ва [[катҳак]]ро омӯхтааст. Видя Балан майли динии худро чунин баён кард: «Ман як одами амиқ диндор ҳастам, пайваста бо худо муошират мекунам, аммо дар «маъноӣ» муташаккили анъанавӣ махсусан диндор нестам. Вай гиёҳхорӣ (вегатерианӣ) мекунад, гарчанде ки вазни номунтазами ӯ, дар матбуот бисёр баҳс мешавад. Илова ба ҳунарнамӣ дар филмҳо, Видя як ходими маъруфи ҷамъиятӣ мебошад, ки арзишҳои башардӯстонаро тарғиб мекунад ва дар фаъолияти созмонҳои хайрия иштирок мекунад. Моҳи марти соли 2011, Видя Балан барои иштирок дар "[[Соати Замин]]" аз ҷониби [[Хазинаи Ҷаҳонии Табиати ваҳшӣ]] таблиғ кард. Вай инчунин дар маъракаи созмони [[Калкутта|калкуттӣ]] CINI (Институти кӯдакони ниёзманд) бар зидди гуруснагии кӯдакон ширкат дошт ва моҳи сентябри соли 2012 ба деҳаи [[Мирзопур]] ([[Уттар Прадеш]]) ҳамчун як қисми амал барои мусоидат ба таҳсилоти кӯдакон ва мубориза барои тавонмандсозии занон дидан кард. Барои иштирокаш дар мубориза барои ҳуқуқи занон, Видя соли 2012 бо Ҷоизаи Палатаи савдои Калкутта Прабҳа Хайтан (Prabha Khaitan Puraskar) сарфароз гардонида шуд ва ҷавонтарин барандаи ҷоиза гардид. Баъдтар, хизматҳои шоистаи Видя Баланро [[ҳукумати Ҳиндустон]] низ қайд кард, ки ба ӯ ваколати намояндаи худро дар ҳаракати беҳтар кардани шароити санитарӣ дар кишвар дод<ref>{{cite news|last=Chakravorty|first=Vinayak|url=http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2140168/Celebs-cause-Vidya-Balan-latest-long-line-Bollywood-stars-getting-involved-philanthropy.html |title=Celebs with a cause: Vidya Balan is only the latest in a long line of Bollywood stars getting involved in philanthropy|work=Daily Mail|accessdate=2012-09-24|date=2012-05-06}}</ref>. Ниҳоят, моҳи августи соли 2013 вай ҳамчун "маршал"-и раҳпаймоии [[Рӯзи истиқлолияти Ҳиндустон]] дар [[Ню Йорк]] баромад кард<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/et-cetera/anna-hazare-vidya-balan-lead-biggest-india-day-parade-in-united-states/articleshow/21910154.cms|title=Anna Hazare, Vidya Balan lead biggest India Day parade in United States|work=The Economic Times|accessdate=2013-09-19|date=2013-08-19}}</ref> ва моҳи сентябри соли ҷорӣ дар деҳаи Тҳанапури Уттар Прадеш як платформаи таълимии баландтехнологиро барои кӯдакони камбизоат боз кард<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/and-more/vidya-balan-launches-tech-based-learning-system_143258.html|title=Vidya Balan launches tech-based learning system|publisher=Zee News|accessdate=2013-09-23|date=2013-09-23}}</ref>. == Ҳаёти шахсӣ == [[Акс:Vidya Siddharth cropped.jpg|thumb|left|Видя ва {{нп5|Сиддҳартҳ Рой Капур|||Siddharth Roy Kapur}} дар туяшон моҳи декабри соли 2012]] [[ВАО]]-и Ҳиндустон борҳо дар бораи муносибати ошиқонаи Видя Балан бо шарикони саҳнавии ӯ тахмин мезананд, аммо худи актриса ин овозаҳоро рад кардааст. Бо вуҷуди ин, соли 2009, Видя аз муносибате ёдовар шуд, ки он вақт онҳо ҷудо шуда буданд. Ба ибораи худаш: «Агар касе барои шумо муҳим шуморо хор кунад, ин метавонад шуморо шиканад. Касе, ки андешааш барои ман ҳамеша муҳим буд, пайваста дар ман айб меҷуст. Бо мурури замон зарурати канда шудани ин робита пайдо шуд. Ҳарчанд ӯ ном набурд, таблоидҳо тахмин мезананд, ки ин [[Шаҳид Капур]], шарики синамоии Видя аст, аммо ӯ инро рад кард. Дар мусоҳиба бо "Press Trust of India" моҳи майи соли 2012, Видя Балан эълон кард, ки вай бо продюсер ва роҳбари UTV Motion Pictures (Истеҳсоли ҳиндии [[The Walt Disney Company]]) Сиддҳарт Рой Капур мулоқот мекунад. 14 декабри соли 2012, Видя ва Сиддҳарт дар канори [[Бандра]] издивоҷ карданд. == Филмнома == === Филмҳо === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Сол ! scope="col" | Номгӯй ! scope="col" | Нақш ! scope="col" class="unsortable" | Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- | 2003 !scope="row"| ''[[Bhalo Theko]]'' | Анандӣ | [[Синамои Бенгалистони Ғарбӣ|Филми банголӣ]] | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Devnath |first=Arun |date=24 October 2004 |title=Bhalo Theko: A film symbolising nature, tradition and love |work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |url=http://archive.thedailystar.net/2004/10/24/d41024140395.htm |url-status=live |access-date=11 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114081951/http://archive.thedailystar.net/2004/10/24/d41024140395.htm |archive-date=14 January 2015 |accessdate=2022-06-13 |archivedate=2015-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150114081951/http://archive.thedailystar.net/2004/10/24/d41024140395.htm }}</ref> |- |2005 !scope="row"| ''[[Parineeta]]'' | Лалита | [[Filmfare Award for Best Female Debut]]<br />Номзад —[[Filmfare Award for Best Actress]] | style="text-align: center;"|<ref name="oldawards">{{Cite web |title=Vidya Balan: Awards & nominations |url=http://oldbh.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/13469/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100409130237/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/13469/index.html |archive-date=9 April 2010 |access-date=23 July 2010 |website=[[Bollywood Hungama]] |accessdate=2022-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100409130237/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/13469/index.html |archivedate=2010-04-09 }}</ref><br /><ref>{{Cite news |last=Elley |first=Derek |date=7 February 2006 |title=Parineeta: Film review |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://variety.com/2006/film/reviews/parineeta-1200518683/ |url-status=live |access-date=27 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731184532/http://variety.com/2006/film/reviews/parineeta-1200518683/ |archive-date=31 July 2013}}</ref> |- |2006 !scope="row"| ''[[Lage Raho Munna Bhai]]'' | Ҷанвӣ Саҳнӣ | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |last=Joshi |first=Poonam |date=19 August 2006 |title=Lage Raho Munna Bhai (2006) |url=https://www.bbc.co.uk/films/2006/08/29/lage_raho_munna_bhai_2006_review.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925051549/http://www.bbc.co.uk/films/2006/08/29/lage_raho_munna_bhai_2006_review.shtml |archive-date=25 September 2015 |access-date=11 January 2015 |website=BBC}}</ref> |- | rowspan="6" |2007 !scope="row"| ''[[Guru]]'' | Минакшӣ "Мину" Саксена (баъд Гупта)}} | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |last=Sen |first=Raja |date=12 January 2007 |title=Watch Guru for the actors |url=http://www.rediff.com/movies/2007/jan/12guru.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110123022904/http://www.rediff.com/movies/2007/jan/12guru.htm |archive-date=23 January 2011 |access-date=6 July 2011 |website=Rediff.com}}</ref><br /><ref>{{Cite web |title=Guru (2007) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/guru/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211213629/http://www.rottentomatoes.com/m/guru/ |archive-date=11 February 2015 |access-date=22 January 2015 |website=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Salaam-e-Ishq]]'' | Теҳзеб Ҳусайн | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Uniyal |first=Parmita |date=27 February 2014 |title=From Parineeta to SKSE: five shades of Vidya Balan, the wife on screen |work=Hindustan Times |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/shaadi-ke-side-effects-five-shades-of-vidya-balan-the-wife-on-screen/article1-1188853.aspx |url-status=dead |access-date=22 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150125120754/http://www.hindustantimes.com/bollywood/shaadi-ke-side-effects-five-shades-of-vidya-balan-the-wife-on-screen/article1-1188853.aspx |archive-date=25 January 2015 |accessdate=2022-06-13 |archivedate=2015-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150125120754/http://www.hindustantimes.com/bollywood/shaadi-ke-side-effects-five-shades-of-vidya-balan-the-wife-on-screen/article1-1188853.aspx }}</ref> |- !scope="row"| ''[[Eklavya: The Royal Guard]]'' | Раҷҷо Сингҳ | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Eklavya&nbsp;— The Royal Guard (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201735 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114082108/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201735 |archive-date=14 January 2015 |access-date=10 January 2015 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Heyy Babyy]]'' |Иша Б. Саҳнӣ | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Heyy Babyy (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518172401/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366 |archive-date=18 May 2014 |access-date=10 January 2015 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Bhool Bhulaiyaa]]'' | Авнӣ Чатурведӣ / Манҷулика | Номзад—Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref name="oldawards" /><br /><ref>{{Cite news |last=Holden |first=Stephen |date=12 October 2007 |title=Bollywood Spectacle |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/10/12/movies/12bhoo.html?_r=0 |url-status=live |access-date=15 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114082147/http://www.nytimes.com/2007/10/12/movies/12bhoo.html?_r=0 |archive-date=14 January 2015}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Om Shanti Om]]'' | Худаш | Намоиши махсус дар суруди "Deewangi Deewangi" | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Om Shanti Om (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025045139/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |archive-date=25 October 2014 |access-date=27 February 2014 |website=Bollywood Hungama}}</ref><br /><ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Pratim D. |date=4 November 2007 |title=Six packs vs puppy love |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1071104/asp/entertainment/story_8507627.asp |url-status=live |access-date=21 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150121060321/http://www.telegraphindia.com/1071104/asp/entertainment/story_8507627.asp |archive-date=21 January 2015}}</ref> |- | rowspan="2" |2008 !scope="row"| ''[[Halla Bol]]'' | Снеҳа Хон | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Halla Bol (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54395 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831182123/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54395 |archive-date=31 August 2014 |access-date=10 January 2015 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Kismat Konnection]]'' | Прия Салуҷа | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |last=Malani |first=Gaurav |date=18 July 2008 |title=Review 2: Kismat Konnection |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/kismat-konnection-movie-review/articleshow/3249927.cms |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190916071103/https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/kismat-konnection-movie-review/articleshow/3249927.cms |archive-date=16 September 2019 |access-date=16 September 2019 |website=[[The Economic Times]]}}</ref> |- |2009 !scope="row"| ''[[Paa]]'' | Доктор Видя | Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<br /><ref>{{Cite news |last=Kazmi, Nikhat |date=3 December 2009 |title=Review: Paa |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Paa/movie-review/5297226.cms |url-status=dead |access-date=25 August 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/6CnigPsrF?url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Paa/movie-review/5297226.cms |archive-date=10 December 2012}}</ref> |- |2010 !scope="row"| ''[[Ishqiya]]'' | Кришна Верма | [[Filmfare Critics Award for Best Actress]]<br />Номзад—Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref name="awards" /><br /><ref name="ishqff">{{Cite news |date=30 January 2011 |title='My Name is Khan', 'Dabangg' shine at Filmfare Awards |work=Daily News and Analysis |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_my-name-is-khan-dabangg-shine-at-filmfare-awards_1500857 |url-status=live |access-date=5 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128120039/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_my-name-is-khan-dabangg-shine-at-filmfare-awards_1500857 |archive-date=28 January 2013}}</ref><br /><ref>{{Cite web |last=Chopra, Anupama |date=29 January 2010 |title=Review : Ishqiya |url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/ishqiya-473 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110090129/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/ishqiya-473 |archive-date=10 January 2014 |access-date=9 January 2011 |website=[[NDTV]] |accessdate=2022-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226121403/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/ishqiya-473 |archivedate=2018-12-26 }}</ref><br /><ref>{{Cite news |date=14 January 2014 |title=Film Review: 'Dedh Ishqiya' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://variety.com/2014/film/reviews/film-review-dedh-ishqiya-1201055750/ |url-status=live |access-date=14 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426065916/http://variety.com/2014/film/reviews/film-review-dedh-ishqiya-1201055750/ |archive-date=26 April 2015}}</ref> |- | rowspan="5" |2011 !scope="row"| ''[[No One Killed Jessica]]'' | Сабрина Лал | Номзад—Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |date=11 January 2011 |title=Nominations for 57th Idea Filmfare Awards 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/2974/2974 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113194825/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/2974/2974 |archive-date=13 January 2012 |access-date=11 January 2011 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Urumi]]'' | Макком / Бҳуммӣ | [[Синамои Малаялам|Филми малаялам]]; нақши меҳмонӣ | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Saraswathi |first=Nagarajan |date=3 October 2010 |title=Saga of romance and revenge |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/saga-of-romance-and-revenge/article809707.ece |url-status=live |access-date=11 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124223001/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/saga-of-romance-and-revenge/article809707.ece |archive-date=24 November 2016}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Thank You]]'' | Дивя Хурана | Камео | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Thank You (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/546888 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214190415/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/546888 |archive-date=14 December 2014 |access-date=10 January 2015 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Dum Maaro Dum]]'' | Хонуми Каматҳ | Камео | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |last=Masand |first=Rajeev |date=29 April 2011 |title=Masand: 'Dum Maaro Dum' is very haphazard |url=http://ibnlive.in.com/news/masand-dum-maaro-dum-is-very-haphazard/149953-47-66.html |archive-url=https://archive.today/20150118223502/http://ibnlive.in.com/news/masand-dum-maaro-dum-is-very-haphazard/149953-47-66.html |url-status=dead |archive-date=18 January 2015 |access-date=10 January 2015 |website=CNN-IBN |accessdate=2022-06-13 |archiveurl=https://archive.today/20150118223502/http://ibnlive.in.com/news/masand-dum-maaro-dum-is-very-haphazard/149953-47-66.html |archivedate=2015-01-18 }}</ref> |- !scope="row"| {{Sort|Dirty Picture, The|''[[The Dirty Picture]]''}} | Решма (Силк Смита) | [[National Film Award for Best Actress]]<br />Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref name="National">{{Cite news |last=Jebaraj |first=Priscilla |date=7 March 2012 |title=Byari, a winning debut; Vidya Balan best actress |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/article2969914.ece |url-status=live |access-date=25 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031020847/http://www.thehindu.com/features/cinema/article2969914.ece |archive-date=31 October 2013}}</ref><br /><ref name="awards">{{Cite web |title=Vidya Balan&nbsp;– Awards |url=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/8098 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120129143424/http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/8098 |archive-date=29 January 2012 |access-date=25 August 2010 |website=Bollywood Hungama}}</ref><br /><ref>{{Cite web |title=The Dirty Picture (2012) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537915 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214100433/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/537915 |archive-date=14 December 2014 |access-date=10 January 2015 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- | rowspan="2" |2012 !scope="row"| ''[[Kahaani]]'' | Видя Венкатисон | Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref name="kahaaniff">{{Cite web |date=21 January 2013 |title=Filmfare Awards: All the action from the awards night |url=http://ibnlive.in.com/news/filmfare-awards-live-all-the-action-from-the-awards-night/316815-8-66.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121023308/http://ibnlive.in.com/news/filmfare-awards-live-all-the-action-from-the-awards-night/316815-8-66.html |archive-date=21 January 2013 |access-date=21 January 2013 |website=CNN-IBN |accessdate=2022-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130121023308/http://ibnlive.in.com/news/filmfare-awards-live-all-the-action-from-the-awards-night/316815-8-66.html |archivedate=2013-01-21 }}</ref><br /><ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Pratim D. |date=10 March 2012 |title=What a ''Kahaani'' |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1120310/jsp/entertainment/story_15231247.jsp#.T3F0dEoQgrU |url-status=live |access-date=27 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313013944/http://www.telegraphindia.com/1120310/jsp/entertainment/story_15231247.jsp |archive-date=13 March 2012}}</ref><br /><ref>{{Cite web |last=Verma |first=Sukanya |date=9 March 2012 |title=Review: Vidya Balan rocks in Kahaani |url=http://www.rediff.com/movies/review/review-vidya-balan-rocks-in-kahaani/20120309.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311222230/http://www.rediff.com/movies/review/review-vidya-balan-rocks-in-kahaani/20120309.htm |archive-date=11 March 2012 |access-date=9 January 2015 |website=Rediff.com}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Ferrari Ki Sawaari]]'' | Номаълум | Ҳунарнамоии махсус дар сурудаи "Mala Jau De" | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=18 May 2012 |title=Watch: Vidya Balan in Ferrari Ki Sawaari |work=Hindustan Times |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/watch-vidya-balan-in-ferrari-ki-sawaari/article1-857687.aspx |url-status=dead |access-date=10 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114152240/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/watch-vidya-balan-in-ferrari-ki-sawaari/article1-857687.aspx |archive-date=14 January 2015 |accessdate=2022-06-13 |archivedate=2015-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150114152240/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/watch-vidya-balan-in-ferrari-ki-sawaari/article1-857687.aspx }}</ref> |- | rowspan="4" |2013 !scope="row"| ''[[Bombay Talkies]]'' | Худаш | Ҳунарнамоии махсус дар суруди "Apna Bombay Talkies" | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |date=26 April 2013 |title=Sridevi, Shah Rukh, Aamir and a galaxy of stars in Bombay Talkies song |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/sridevi-shah-rukh-aamir-and-a-galaxy-of-stars-in-bombay-talkies-song-632949 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114081915/http://movies.ndtv.com/bollywood/sridevi-shah-rukh-aamir-and-a-galaxy-of-stars-in-bombay-talkies-song-632949 |archive-date=14 January 2015 |access-date=10 January 2015 |website=NDTV}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Ghanchakkar]]'' | Ниту Атрай | | style="text-align: center;"|<ref name="ghan">{{Cite news |last=Kulkarni |first=Onkar |date=29 June 2013 |title=Vidya Balan on ''Ghanchakkar'' and her first Cannes outing |work=The Indian Express |url=http://archive.indianexpress.com/news/vidya-balan-on-ghanchakkar-and-her-first-cannes-outing/1134594/0 |url-status=live |access-date=1 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305151936/http://archive.indianexpress.com/news/vidya-balan-on-ghanchakkar-and-her-first-cannes-outing/1134594/0 |archive-date=5 March 2016}}</ref><br /><ref>{{Cite news |date=23 March 2013 |title=Ghanchakkar: Meet the characters of Emraan Hashmi and Vidya Balan |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ghanchakkar-Meet-the-characters-of-Emraan-Hashmi-and-Vidya-Balan/articleshow/19125141.cms |url-status=live |access-date=21 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203172637/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ghanchakkar-Meet-the-characters-of-Emraan-Hashmi-and-Vidya-Balan/articleshow/19125141.cms |archive-date=3 December 2017}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Once Upon ay Time in Mumbai Dobaara!]]'' | Номаълум | Камео | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=16 August 2013 |title=Vidya Balan charms in Once Upon A Time in Mumbai Dobaara surprise cameo |work=India Today |url=http://indiatoday.intoday.in/story/vidya-balan-in-a-cameo-in-once-upon-a-time-in-mumbaai-dobaara/1/299735.html |url-status=live |access-date=10 January 2015 |archive-url=https://archive.today/20131223131108/http://indiatoday.intoday.in/story/vidya-balan-in-a-cameo-in-once-upon-a-time-in-mumbaai-dobaara/1/299735.html |archive-date=23 December 2013}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Mahabharat]]'' | [[Драупадӣ]] (овоз) | Филми тасвирӣ | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=26 December 2013 |title=Plan your weekend: movies releasing this Friday |work=Hindustan Times |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/movies/plan-your-weekend-movies-releasing-this-friday/article1-1166634.aspx |url-status=dead |access-date=28 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228014504/http://www.hindustantimes.com/entertainment/movies/plan-your-weekend-movies-releasing-this-friday/article1-1166634.aspx |archive-date=28 December 2013 |accessdate=2022-06-13 |archivedate=2013-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228014504/http://www.hindustantimes.com/entertainment/movies/plan-your-weekend-movies-releasing-this-friday/article1-1166634.aspx }}</ref> |- | rowspan="2" |2014 !scope="row"| ''[[Shaadi Ke Side Effects]]'' | Триша Малик | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Rachit |date=28 February 2014 |title=Movie Review: Shaadi Ke Side Effects |work=[[Filmfare]] |url=http://www.filmfare.com/reviews/movie-review-shaadi-ke-side-effects-5499.html |url-status=live |access-date=1 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305095949/http://www.filmfare.com/reviews/movie-review-shaadi-ke-side-effects-5499.html |archive-date=5 March 2014}}</ref> |- !scope="row"| ''[[Bobby Jasoos]]'' | Билкис "Боббӣ" Аҳмад}} | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |title=Bobby Jasoos (2014) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/674568 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150116063054/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/674568 |archive-date=16 January 2015 |access-date=10 January 2015 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- |2015 ! scope="row"| ''[[Hamari Adhuri Kahani]]'' | Васудҳа Прасад | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Sahgal |first=Geety |date=19 December 2014 |title=Vidya Balan plays a floral designer |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/vidya-balan-plays-a-floral-designer/ |url-status=live |access-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219171851/http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/vidya-balan-plays-a-floral-designer/ |archive-date=19 December 2014}}</ref> |- | rowspan="3" |2016 ! scope="row" | ''[[Te3n]]'' | Сарита Саркор | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |date=8 June 2016 |title=TE3N Review |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/6652736 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609113130/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/6652736 |archive-date=9 June 2016 |access-date=9 June 2016 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- ! scope="row"|''[[Ekk Albela]]'' | Гита Балӣ | [[Синамои Маротҳӣ|Синамои маротҳӣ]]; намоиши махсус | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Alakananda |date=7 June 2016 |title=Constantly on the move |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/mumbai/entertainment/constantly-on-the-move/article8699167.ece |access-date=8 June 2016}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Kahaani 2: Durga Rani Singh]]'' | Видя Синҳа / Дурга Ранӣ Сингҳ | Номзад—Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Shubhra |date=3 December 2016 |title=Kahaani 2 movie review: Vidya Balan's performance is the saving grace of this predictable thriller |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/kahaani-2-movie-review-vidya-balan-arjun-rampal-sujoy-ghosh-star-rating-4405229/ |url-status=live |access-date=10 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210013355/http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/kahaani-2-movie-review-vidya-balan-arjun-rampal-sujoy-ghosh-star-rating-4405229/ |archive-date=10 December 2016}}</ref><br /><ref>{{Cite web |date=2 December 2016 |title='Kahaani 2' reveals the truth about Vidya Sinha and Durga Rani Singh |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Kahaani-2-reveals-the-truth-about-Vidya-Sinha-and-Durga-Rani-Singh/articleshow/55725957.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161205071312/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Kahaani-2-reveals-the-truth-about-Vidya-Sinha-and-Durga-Rani-Singh/articleshow/55725957.cms |archive-date=5 December 2016 |access-date=12 January 2017 |website=The Times of India}}</ref><br /><ref>{{Cite news |date=9 January 2017 |title=62nd Jio Filmfare Awards 2017 Nominations |work=Filmfare |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |url-status=live |access-date=13 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170113122217/http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html?utm_source=website&utm_medium=desktop&utm_campaign=topfeatured&utm_content=News&utm_term=1 |archive-date=13 January 2017}}</ref> |- | rowspan="2" |2017 ! scope="row"| ''[[Begum Jaan]]'' | Бегум Ҷон | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |last=Vetticad |first=Anna MM |date=14 April 2017 |title=Begum Jaan movie review: Vidya Balan and feminism deserve better than this soulless film |url=http://www.firstpost.com/entertainment/begum-jaan-movie-review-vidya-balan-and-feminism-deserve-better-than-this-soulless-film-3383716.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170414232602/http://www.firstpost.com/entertainment/begum-jaan-movie-review-vidya-balan-and-feminism-deserve-better-than-this-soulless-film-3383716.html |archive-date=14 April 2017 |access-date=15 April 2017 |website=[[Firstpost]]}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Tumhari Sulu]]'' | Сулочана "Сулу" Дабӣ}} | Filmfare Award for Best Actress<br />Nominated—Filmfare Critics Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Gupta |first=Shubhra |date=17 November 2017 |title=Tumhari Sulu Movie Review |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/tumhari-sulu-movie-review-vidya-balan-manav-kaul-film-4940289/ |url-status=live |access-date=17 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117174759/http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/tumhari-sulu-movie-review-vidya-balan-manav-kaul-film-4940289/ |archive-date=17 November 2017}}</ref> |- |2018 ! scope="row" | ''[[Amoli]]'' | Нақлкунанда (Версияи англисӣ) | Ҳуҷҷатӣ | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |date=7 May 2018 |title=Amoli: Kamal Haasan, Vidya Balan, Rajkummar Rao lend voice to documentary on sexual exploitation |url=https://www.firstpost.com/entertainment/amoli-kamal-haasan-vidya-balan-rajkummar-rao-lend-voice-to-documentary-on-sexual-exploitation-4458819.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180508121752/https://www.firstpost.com/entertainment/amoli-kamal-haasan-vidya-balan-rajkummar-rao-lend-voice-to-documentary-on-sexual-exploitation-4458819.html |archive-date=8 May 2018 |access-date=8 May 2018 |website=Firstpost}}</ref> |- | rowspan="4" |2019 ! scope="row" | ''[[NTR: Kathanayakudu]]'' |Басаватаракам |[[Синамои Телугу|Филми телугу]] | style="text-align: center;"|<ref name="ntr">{{Cite web |date=4 October 2018 |title=NTR biopic, starring Nandamuri Balakrishna, Vidya Balan, Rana Daggubati, to release on 9 January, 2019 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/ntr-biopic-starring-nandamuri-balakrishna-vidya-balan-rana-daggubati-to-release-on-9-january-2019-5316621.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011174427/https://www.firstpost.com/entertainment/ntr-biopic-starring-nandamuri-balakrishna-vidya-balan-rana-daggubati-to-release-on-9-january-2019-5316621.html |archive-date=11 October 2018 |access-date=11 October 2018 |website=Firstpost}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[NTR: Mahanayakudu]]'' |Басаватаракам |Филми телугу | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=19 December 2018 |title=Release date of NTR Mahanayakudu confirmed |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/release-date-of-ntr-mahanayakudu-confirmed/articleshow/67160842.cms |url-status=live |access-date=4 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190109010520/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/release-date-of-ntr-mahanayakudu-confirmed/articleshow/67160842.cms |archive-date=9 January 2019}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Nerkonda Paarvai]]'' | Калянӣ Бҳаратҳ | [[Синамои Томилӣ|Филми томилӣ]]; Меҳмон | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=4 March 2019 |title=Pink remake starring Ajith named Nerkonda Paarvai, first look out |work=The New Indian Express |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/mar/04/ajiths-pink-remake-named-nerkonda-paarvai-first-look-out-1946667.html |url-status=live |access-date=5 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306043121/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/mar/04/ajiths-pink-remake-named-nerkonda-paarvai-first-look-out-1946667.html |archive-date=6 March 2019}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Mission Mangal]]'' | Тара Шинде |Номзад—Filmfare Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=24 November 2018 |title=Akshay Kumar, Vidya Balan kick off Mission Mangal |work=Mumbai Mirror |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-vidya-balan-kick-off-mission-mangal/articleshow/66780147.cms |url-status=live |access-date=24 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181124074015/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-vidya-balan-kick-off-mission-mangal/articleshow/66780147.cms |archive-date=24 November 2018 |accessdate=2022-06-13 |archivedate=2018-11-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181124074015/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-vidya-balan-kick-off-mission-mangal/articleshow/66780147.cms }}</ref><br /><ref>{{Cite news |title=Nominations for Filmfare Awards 2020 |work=Filmfare |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2020/nominations |access-date=3 February 2020}}</ref> |- | rowspan="2" | 2020 ! scope="row" | ''[[Natkhat]]'' | Сурекҳа | Филми хурд; инчунин продюсер | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=23 July 2019 |title=Vidya Balan turns producer with 'Natkhat' |work=Daily News and Analysis |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-vidya-balan-turns-producer-with-natkhat-2774914 |url-status=live |access-date=23 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723073940/https://www.dnaindia.com/bollywood/report-vidya-balan-turns-producer-with-natkhat-2774914 |archive-date=23 July 2019}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Shakuntala Devi]]'' | Шакунтала Девӣ |Номзад—Filmfare Award for Best Actress<br/>Nominated—Filmfare Critics Award for Best Actress | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=16 September 2019 |title=Shakuntala Devi first look poster: Vidya Balan is unrecognisable as Human Computer |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/shakuntala-devi-first-look-poster-vidya-balan-is-unrecognisable-as-human-computer-1599594-2019-09-16 |url-status=live |access-date=16 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190917105902/https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/shakuntala-devi-first-look-poster-vidya-balan-is-unrecognisable-as-human-computer-1599594-2019-09-16 |archive-date=17 September 2019}}</ref> |- | 2021 ! scope="row" | ''[[Sherni]]'' | Видя Винсент | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |date=3 March 2020 |title=Vidya Balan starts shooting for Sherni in the middle of a forest on World Wildlife Day |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/vidya-balan-starts-shooting-sherni-middle-forest-world-wildlife-day/ |access-date=3 March 2020 |website=Bollywood Hungama}}</ref> |- | rowspan="3" | 2022 ! scope="row" | ''[[Jalsa]]'' | Мая Менон | | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite web |date=12 August 2021 |title=Suresh Triveni’s Jalsa starring Vidya Balan and Shefali Shah commences filming|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/suresh-trivenis-jalsa-starring-vidya-balan-shefali-shah-commences-filming/|access-date=12 August 2021 |work=Bollywood Hungama}}</ref> |} === Телевизион === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- !scope="col"| Сол !scope="col"| Номгӯй !scope="col"| Нақш !scope="col"| Шабака !scope="col" class="unsortable"| Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- |1995 !scope="row"| ''[[Hum Paanch]]'' | Радҳика Мадҳур | [[Zee TV]] | Қисмҳои 52- 148 | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |last=Chowdhry |first=Seema |date=11 October 2014 |title=Book Review: Kingdom Of The Soap Queen |work=[[Mint (newspaper)|Mint]] |url=http://www.livemint.com/Leisure/Bp3hJC0mSeChSAgA6HW3mI/Book-Review--Kingdom-Of-The-Soap-Queen.html |url-status=live |access-date=11 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072916/http://www.livemint.com/Leisure/Bp3hJC0mSeChSAgA6HW3mI/Book-Review--Kingdom-Of-The-Soap-Queen.html?utm_source=copy |archive-date=4 March 2016 |accessdate=2022-06-13 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304072916/http://www.livemint.com/Leisure/Bp3hJC0mSeChSAgA6HW3mI/Book-Review--Kingdom-Of-The-Soap-Queen.html?utm_source=copy }}</ref> |- |2014 !scope="row"| ''No More Kamzor'' | Ровӣ | [[Star Plus]] | Махсуси ТВ | style="text-align: center;"|<ref>{{Cite news |date=4 March 2014 |title=Vidya Balan hosts women's day special 'No More Kamzor' |work=[[Deccan Herald]] |url=http://www.deccanherald.com/content/389708/vidya-balan-hosts-women039s-day.html |url-status=live |access-date=6 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306130936/http://www.deccanherald.com/content/389708/vidya-balan-hosts-women039s-day.html |archive-date=6 March 2014}}</ref> |} === Ҳунарнамоӣ дар видеоклипҳо === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| Сол ! scope="col"| Номгӯй ! scope="col"| Нақш ! scope="col"| Иҷрокунанда ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- | 2002 ! scope="row"| "Aana Meri Gully" | Bengali bride | [[Эйфория]] | style="text-align: center;"|<ref name="video">{{Cite news |last=Chatterjee |first=Anindya |date=9 February 2011 |title=Ode to a woman |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1110209/jsp/entertainment/story_13554549.jsp |url-status=dead |access-date=11 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210080400/http://www.telegraphindia.com/1110209/jsp/entertainment/story_13554549.jsp |archive-date=2014-12-10}}</ref><br /><ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Arindam |date=15 July 2013 |title=The sentimental bores me |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1130715/jsp/t2/story_17117710.jsp#.VLFe73uXR9o |url-status=live |access-date=11 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110191650/http://www.telegraphindia.com/1130715/jsp/t2/story_17117710.jsp |archive-date=10 January 2015}}</ref><br /><ref>{{Cite web |title=Aana Meri Gully |url=http://www.saavn.com/s/song/hindi/Euphoria-Gully/Aana-Meri-Gully/PBsaWTVJZHk_ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092640/http://www.saavn.com/s/song/hindi/euphoria-gully/aana-meri-gully/pbsawtvjzhk_ |archive-date=5 March 2016 |access-date=16 January 2015 |website=[[Saavn]] |accessdate=2022-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226121510/https://www.jiosaavn.com/song/aana-meri-gully/PBsaWTVJZHk_ |archivedate=2018-12-26 }}</ref> |- | 2002 ! scope="row"| "Main Nashe Mein Hoon" | Духтари банголӣ | Панкаҷ Удас | style="text-align: center;"|<ref name="video" /> |- | 2003 ! scope="row"| "Kisson Ki Chadar" | Номаълум | Субҳа Мудгал | style="text-align: center;"|<ref name="video" /><br /><ref>{{Cite web |title=Shubha Mudgal&nbsp;— Kisson Ki Chadar |url=http://www.saavn.com/p/album/hindi/Shubha-Mudgal---Kisson-Ki-Chadar-2003/PjubINuO-pE_ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306183440/http://www.saavn.com/p/album/hindi/Shubha-Mudgal---Kisson-Ki-Chadar-2003/PjubINuO-pE_ |archive-date=6 March 2016 |access-date=16 January 2015 |website=Saavn}}</ref> |- | 2011 ! scope="row"| "Jaani Na" | Ҳамсари банголӣ | [[Чандрабинду]] | style="text-align: center;"|<ref name="video" /> |} == Нигаред низ == * [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Ҳиндустон]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Муделҳои Ҳиндустон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ҳиндӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои томилӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои телугу]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои банголӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои маротҳӣ]] [[Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards]] f0s7iprvhunso7ejbso22q7j1gjy43s Ярослав Гритсак 0 330569 1487173 1469731 2026-09-20T07:05:24Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1487173 wikitext text/x-wiki {{Short description|Таърихнигори украинӣ}} {{Infobox person | name = Ярослав Грицак | image = Ярослав Грицак.JPG | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1960|1|1}} | birth_place = [[:uk:Довге (Стрийський район)|Довге]],<ref name="ceu">{{cite web |url=http://www.personal.ceu.hu/staff/Yaroslav_Hrytsak/ |title=Yaroslav Hrytsak |access-date=2014-04-20 |archive-date=2014-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421064645/http://www.personal.ceu.hu/staff/Yaroslav_Hrytsak/ |url-status=dead |accessdate=2026-04-15 |archivedate=2014-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140421064645/http://www.personal.ceu.hu/staff/Yaroslav_Hrytsak/ }}</ref> [[Вилояти Лвов]], ҶШС Украина | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = Таърихнигор, профессори донишгоҳ | education = [[Донишгоҳи Лвов]] | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''Ярослав Иосифович Грицак''' (зод. 1 январи 1960) — таърихнигори украинӣ, доктори илмҳои таърих ва профессори [[Донишгоҳи католикии Украина]] мебошад. Ӯ инчунин директори Институти тадқиқоти таърихии [[Донишгоҳи миллии Лвов ба номи Иван Франко]] аст. == Таҳсилот == Грицак 1 январи соли 1960 дар деҳаи [[:uk:Довге (Стрийський район)|Довге]]-и [[Вилояти Лвов]], ки он вақт қисми ҶШС Украина дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ буд, таваллуд шудааст.<ref name="ceu"/> Ӯ соли 1987 дар [[Донишгоҳи Лвов]] дараҷаи номзади илмро ба даст овард. Грицак соли 1996 рисолаи доктории худро ҳимоя кард.<ref name="ceu">{{cite web |url=http://www.personal.ceu.hu/staff/Yaroslav_Hrytsak/ |title=Yaroslav Hrytsak |access-date=2014-04-20 |archive-date=2014-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421064645/http://www.personal.ceu.hu/staff/Yaroslav_Hrytsak/ |url-status=dead |accessdate=2026-04-15 |archivedate=2014-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140421064645/http://www.personal.ceu.hu/staff/Yaroslav_Hrytsak/ }}</ref> Аз соли 1992 инҷониб ӯ директори Институти тадқиқоти таърихии Донишгоҳи миллии Лвов ба номи Иван Франко мебошад.<ref>{{cite web |url=http://www.timeandspace.lviv.ua/index.php?module=users&id=21 |title=Yaroslav Hrytsak |publisher=timeandspace.lviv.ua |access-date=2014-06-10 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222056/http://www.timeandspace.lviv.ua/index.php?module=users&id=21 |url-status=dead |accessdate=2026-04-15 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303222056/http://www.timeandspace.lviv.ua/index.php?module=users&id=21 }}</ref> == Фаъолият == Ярослав Грицак сармуҳаррири маҷаллаи илмии «Украини муосир» ва узви ҳайати таҳририяи маҷаллаҳои «Ab Imperio», «Krytyka» ва «Slavic Review» мебошад. Ӯ инчунин профессори фахрии [[Академияи Киев-Моҳила]] аст. Барои китобаш дар бораи [[Иван Франко]] ӯ соҳиби Ҷоизаи Антоновичҳо барои дастовардҳои зеҳнӣ ва ҷоизаи «Беҳтарин китоби Украина» аз ҷониби маҷаллаи «Кореспондент» гардидааст. Аз соли 2015 ӯ узви комиссияи озмунӣ барои интихоби директори [[Бюрои миллии зиддикоррупсионии Украина]] (NABU) мебошад. == Назариёт == Пас аз оғози [[Ҳамлаи Русия ба Украина (2022)|ҳамлаи Русия ба Украина]] дар соли 2022, ӯ борҳо таъкид кардааст, ки сулҳро бидуни иштироки Украина баррасӣ кардан мумкин нест. Ӯ ин ҷангро «ҷанги фарсоишӣ» (war of attrition) номида, қайд кард, ки омили асосӣ барои созишномаи сулҳ бояд кафолатҳои амниятии Украина бошанд.<ref name="k">{{cite news |last1=Martínez |first1=A. |title=Ukrainian historian Yaroslav Hrytsak on the path ahead for his country |url=https://www.npr.org/2025/08/15/nx-s1-5502443/ukrainian-historian-yaroslav-hrytsak-on-the-path-ahead-for-his-country |access-date=1 April 2026 |work=NPR |date=15 August 2025 |language=en}}</ref> == Китобҳо == ''Рӯҳияе, ки ба набард мебарад...'' Портрети сиёсии Иван Франко (1856–1916) (Лвов, 1990, ба забони украинӣ) ''Очеркҳои таърихи Украина: Ташаккули миллати муосири украинӣ'' (Киев, 1996, ба забони украинӣ) ''Украина: Тавлиди миллат'', 2022 (Тарҷумаи англисӣ: 2023) == Эзоҳ == {{reflist|30em}} == Пайвандҳои беруна == [http://chtyvo.org.ua/authors/Hrytsak_Yaroslav/ Китобшиносии Грицак] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141129024552/http://chtyvo.org.ua/authors/Hrytsak_Yaroslav/ |date=2014-11-29 }} дар портали chtyvo {{DEFAULTSORT:Hrytsak, Yaroslav}} [[Гурӯҳ:Зодагони 1960]] [[Гурӯҳ:Таърихнигорони Украина]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи Лвов]] [[Гурӯҳ:Зодагони вилояти Лвов]] [[Гурӯҳ:Адабиёти Украина]] f79k5m27xytb8d7dju8gmpucslkvaej Википедиа:Дархост ба унвони мудир/Зинҳор Насрӣ 4 331893 1487172 1485976 2026-09-20T05:35:51Z Darafsh 6485 /* Тарафдор */ 1487172 wikitext text/x-wiki == [[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Зинҳор Насрӣ]] == === Маълумот дар бораи корбар === {| class="wikitable" style="font-size:85%" | style="background:#DDF" | | style="background:#ECECEC" | |- ! style="text-align:left" | Шумораи вироиш | ≈6531 вироиши ҳамагӣ дар фазои мақолаҳо |- ! style="text-align:left" | Таҷриба (санаи вироиши аввал) | 12 ноябри 2021 |- ! style="text-align:left" | Шумораи миёнаи вироишот дар як рӯз | ≈3,9 |- ! style="text-align:left" | Овоздиҳӣ гузаронида мешавад | аз 2026-06-08 то 2026-06-22, 19:00 [[UTC]] |} {{дархост ба унвон |унвон = |корбар = Зинҳор Насрӣ |баҳс = Ман [[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Зинҳор Насрӣ]] хоҳиш мекунам, ки дархостамро ба унвони мудир қабул кунед. Дар тӯли беш аз чор соли фаъолият дар Википедиаи тоҷикӣ садҳо мақолаи нав эҷод ва ислоҳ кардаам — аз ҷумла мақолаҳои ширкатҳои технологӣ ([[Oracle]], [[Meta Platforms|Meta]], [[Intel]], [[OpenAI]], [[Microsoft]] ва ғ.), мақолаҳо дар бораи фурудгоҳҳои ҷаҳон (зиёда аз 300 мақола), мақолаҳо дар бораи автомобилҳо, шахсиятҳои таърихӣ ва дигар мавзӯъҳои донишномавӣ. Ҳамзамон бо [[Викидода]] кор карда, sitelinkҳои тоҷикиро ба садҳо унсур илова намудам. Ҳамчун мудир мехоҳам корҳои зеринро иҷро намоям: # Ҳимояи Википедиа аз [[Википедиа:Вандализм|вандализм]] ва нобуд кардани мақолаҳои бемаъно ё реклама-спам. # Бастани корбарони вайронкор ва нишонаҳои IP-и онҳо. # Ҳимояи саҳифаҳои муҳим аз вироиши ношоям. # Дарёфти мақолаҳои такрорӣ (дубль) ва якҷоя кардани онҳо. # Гурӯҳбандии дурусти мақолаҳо ва нобудсозии гурӯҳҳо ва саҳифаҳои холӣ. # Назорати ҳамарӯзаи [[Вижа:RecentChanges|охирин тағйирот]] ва ислоҳи вироишҳои ношоям. # Роҳнамоии корбарони нав ва кӯмак ба онҳо дар мутобиқшавӣ ба қоидаҳои Википедиа. :Эзоҳ: Ин дархост бо мақсади беҳбудии фаъолияти корбарӣ ва нигоҳдории сифати маводи Википедиаи тоҷикӣ пешниҳод шудааст. Бо эҳтиром, --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) }} === Шарҳ === === Тарафдор === #{{тарафдор}} корбари бисёр ботаҷриба ----[[Корбар:Rumsor|Rumsor]] ([[Баҳси корбар:Rumsor|баҳс]]) 10:34, 8 июни 2026 (UTC) #{{тарафдор}} корҳои хубе дар рушди Википедияи тоҷикӣ анҷом дода ва хоҳад дод ----[[User:Zolfeqar Fatihzadeh|Zolfeqar Fatihzadeh]] ([[Баҳси User:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 13:06, 8 июни 2026 (UTC) #{{тарафдор}} корбари бисёр ботаҷриба ва умедбахш ----[[Корбар:Navruzov Abdulmalik|Navruzov Abdulmalik]] ([[Баҳси корбар:Navruzov Abdulmalik|баҳс]]) 10:34, 8 июни 2026 (UTC) #{{тарафдор}} корбари бисёр ботаҷриба -- [[Корбар:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Баҳси корбар:Umarxon III|баҳс]]) 16:51, 8 июни 2026 (UTC) #{{тарафдор}} дар лоиаҳои [[w:en:meta.wikimedia.org]] таҷриба дорад.--[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 17:09, 8 июни 2026 (UTC) # {{тарафдор}}, корбари таҷрибадор ва муҷаҳҳаз бо фанновариҳои навин, ки ҷойгоҳаш ҳаминҷост! --[[Корбар:VASHGIRD|Дӯстмурод Саид]] ([[Баҳси корбар:VASHGIRD|баҳс]]) 08:22, 9 июни 2026 (UTC) # {{тарафдор}}, ман ин номзадиро қобили дастгирӣ медонам --[[Корбар:Yoonoos.tj|Муҳаммадюнус Мирзоиён]] ([[Баҳси корбар:Муҳаммадюнус Мирзоиён|баҳс]]) 14:14, 26 августи 2026 (UTC) # {{+}}, [[Корбар:Jaloliddin Madaminov|Ҷалолиддин Мадаминов]] ([[Баҳси корбар:Jaloliddin Madaminov|баҳс]]) 10:54, 2 сентябри 2026 (UTC). #{{тарафдор}} [[Корбар:Darafsh|<span style="color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;">Дирафши Ковиёнӣ</span>]] ([[Баҳси корбар:Darafsh|Баҳс]]) 05:35, 20 сентябри 2026 (UTC) === Худдорӣ === # === Саволҳо ба номзад === ==== Одатӣ ==== * '''Кадом аз [[Википедиа:Мудирон|вазифаҳои мудиронро]] шумо иҷро мекунед?''' *: Асосан мубориза бар зидди вандализм ва спам, ҳимояи саҳифаҳои муҳим, бастани корбарони вайронкор, ислоҳи мақолаҳои такрорӣ, гурӯҳбандии дурусти мақолаҳо ва назорати рӯзонаи [[Вижа:RecentChanges|охирин тағйирот]]. Ҳамчунин ба корбарони нав ёрӣ хоҳам расонд. --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) * '''Чи хел шумо [[Вижа:Contributions/Зинҳор Насрӣ|ҳиссагузориатонро]] ба Википедиа баҳо медиҳед?''' *: Дар тӯли беш аз 4 сол ≈6500 вироиш дар фазои мақолаҳо иҷро кардам. Самтҳои асосии кор: ширкатҳои технологӣ ва AI, фурудгоҳҳои ҷаҳон (≈340 мақола), автомобилҳо, шахсиятҳои таърихӣ. Дар Wikidata 600+ sitelinki тоҷикӣ илова намудам. --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) * '''Бо дигар корбарони Википедиа муқобилият буд? Агар буд, шумо чӣ тавр вайро ҳал кардед ва дар оянда чӣ тавр дар ҳамин хел ҳолатҳо роҳи ҳалро меёбед?''' *: Бо дигар корбарон ягон муқобилияти ҷиддӣ набуд. Дар оянда агар ҳолати баҳсбарангез ба миён ояд, аввал кӯшиш мекунам тавассути муҳокима дар саҳифаи баҳс ба ҳаллу фасл расам, бо такя ба қоидаҳои Википедиа ва манбаъҳои боэътимод. --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) * '''Шумо ҳисоби корбарии иловагӣ доред?''' *: Не. --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) * '''Ягон бор баста шуда будед?''' *: Не, ҳеҷ гоҳ. --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) * '''Шахсан бо ягон корбари Википедиа шинос ҳастед?''' *: Не. --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) * '''Таҷрибаи мудириро дар дигар манбаҳо доред? Ҳамчун модератори қаҳвахона ё мудири вики-лоиҳа.''' *: Дар лоиҳаҳои технологии худам таҷрибаи маъмурияти серверҳо ва сайтҳо дорам, аммо махсусан дар лоиҳаҳои вики не. --[[Корбар:Зинҳор Насрӣ|Zinhor Nasri]] ([[Баҳси корбар:Зинҳор Насрӣ|баҳс]]) 09:46, 8 июни 2026 (UTC) === Натиҷа === ejwi9f96jj050ehyt6w1vlt8qw54hv4 Маҳмадназар Ҷамшедов 0 332534 1487175 1479458 2026-09-20T10:19:22Z Масруршо 45710 1487175 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Маҳмадназар Ҷамшедов |номи аслӣ = |тасвир = Маҳмадназар Ҷамшедов.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25.06.1954 |зодгоҳ = Падаск, {{Зодгоҳ|ноҳияи Масчо}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |таърихи даргузашт = 15.09.2026 |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = Душанбе |фазои илмӣ = [[иқтисод]], тиҷорати байналмилалӣ |ҷойҳои кор = [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||1}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Маҳмадназар Ҷамшедов''' (зод. [[25 июн]]и [[1954]], деҳаи [[Падаск]], [[ноҳияи Масчо]]) — {{иқтисоддон|Тоҷикистон}}<nowiki/>и тоҷик, доктори илмҳои иқтисод (2019). == Зиндагинома == Маҳмадназар Ҷамшедов 25 июни соли 1954 дар деҳаи Падаскии ноҳияи Масчоҳ таваллуд шудааст. Соли 1970 мактаби таҳсилоти миёнаи рақами 4-и зодгоҳашро хатм карда, сипас дар техникуми кооперативии шаҳри Хуҷанд таҳсил кардааст. Соли 1978 факултети иқтисодии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоди савдо хатм намудааст. Соли 2000 рисолаи номзадиро дар мавзӯи «Бозори минтақавии молҳои истеъмолӣ: роҳҳои ташаккул ва мӯътадилгардонии он (дар мисоли Ҷумҳурии Тоҷикистон)» дифоъ намудааст. Соли 2019 рисолаи докториро дар мавзӯи «Рушди иҷтимоию иқтисодии бозори молҳои истеъмолӣ дар Тоҷикистон: назария, методология, амалия» дифоъ кардааст<ref>{{Cite web|url=https://vak.tj/old/index.php/ru/novosti/ob-yavleniya-o-zashchite-dissertatsij/1498-zashchita-dzhamshedova-makhmadnazara|title=Защита Джамшедова Махмадназара|website=vak.tj|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Корнома == Маҳмадназар Ҷамшедов фаъолияти кории худро дар соҳаи савдо ва кооператсияи матлубот оғоз намуда, дар солҳои гуногун дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маркази стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] фаъолият кардааст. Аз соли 2023 то ҳоло иҷрокунандаи вазифаи профессори кафедраи иқтисоди ҷаҳонии [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] мебошад. == Таълифот == Маҳмадназар Ҷамшедов муаллифи 3 китоби дарсӣ, 2 монография, 2 луғати истилоҳоти иқтисодии русӣ-тоҷикӣ, 3 восита ва дастури таълимию методӣ, муҳаррири беш аз 10 китобу тазкираҳодар бораи фаъолияти илмиву омӯзгории олимони ҷумҳурӣ, инчунин беш аз 200 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ дар соҳаҳои савдо, хӯроки умумӣ, фаъолияти соҳибкорӣ, сайёҳӣ ва дигар бахшҳои бозори молҳои истеъмолии Тоҷикистон мебошад. == Осор == * Луғати истилоҳоти иқтисодӣ (русӣ — тоҷикӣ) (1999, 2010). * Бозори молҳои истеъмолии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003). * Тиҷорати байналмилалӣ (Китоби дарсӣ, 2007). * Иқтисоди корхонаҳои савдо (2015, 2024). * Социально-экономическое развитие рынка потребительских товаров в Таджикистане: теория, методология, практика (Монография, 2019). == Ҷоизаҳо == * Аълочии кооператсияи матлуботи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2003)<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%ba%d0%be%d1%80%d0%bc%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8-%d0%ba%d0%b0%d1%84%d0%b5%d0%b4%d1%80%d0%b0-6/|title=Кормандони кафедра|publisher=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|lang=|accessdate=2026-07-07}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} g73zr2ff9i3mrfehtc55wegpm80xshk Шаблон:Тобишҳои зард 10 333354 1487152 1487079 2026-09-19T15:27:01Z Zosya95 54344 1487152 wikitext text/x-wiki {{Тобишҳои ранг |номи_ранг=зард |shownote=1 |state={{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} |ранги_замина=#FFFF00 |ранги_матн = black | #FFFDD0 | Қаймоқранг | Қаймоқранг | #E8E39A | Испаракӣ | Тобишҳои зард#Испаракӣ | #E4D96F | Коҳӣ | Коҳӣ | #F5DEB3 | Гандумранг | Гандумранг | #FFFF00 | Зард | Зард | #C3B091 | Хокӣ | Хокӣ | #FF9F00 | Озаргун | Озаргун (ранг) | #D4AF37 | Заррин | Заррин }}{{main other| {{#if:{{{nocategory|}}} | |{{#ifeq:{{PAGENAME}}|Тобишҳои зард |[[Гурӯҳ:Тобишҳои ранг]] |[[Гурӯҳ:Тобишҳои зард]] }} }} }}<noinclude>{{documentation}}[[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Тобишҳои ранг]]</noinclude> cuce33egs44w2n3z61gmzptitertlxp Шаблон:Тобишҳои норинҷӣ 10 333423 1487153 1487085 2026-09-19T15:27:14Z Zosya95 54344 1487153 wikitext text/x-wiki {{Тобишҳои ранг |номи_ранг=норинҷӣ |shownote=1 |state={{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} |ранги_замина=#FF8000 | #FFAE42 | Озаргун | Озаргун (ранг) | #FF8000 | Норинҷӣ | Норинҷӣ | #FF7F50 | Марҷонӣ | Марҷонӣ | #EB9C5A | Пушти пиёзӣ | Пушти пиёзӣ | #F4A300 | Гули каду | Гули каду | #D4AF37 | Заррин | Заррин }}{{main other| {{#if:{{{nocategory|}}} | |{{#ifeq:{{PAGENAME}}|Тобишҳои норинҷӣ |[[Гурӯҳ:Тобишҳои ранг]] |[[Гурӯҳ:Тобишҳои норинҷӣ]] }} }} }}<noinclude>{{documentation}}[[Гурӯҳ:Шаблонҳо:Тобишҳои ранг]]</noinclude> </noinclude> ojyv774qq7666l1ywc7ot647u3ktway Озаргун 0 333744 1487147 1487133 2026-09-19T14:09:04Z Zosya95 54344 1487147 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг |hex=FF9F00 |r=255 |g=159 |b=0 |c=0 |m=38 |y=100 |k=0 |h=37 |s=100 |v=100 |тасвир=Calendula arvensis 19.png }} '''Озаргун''' ранги [[Зард|зарди]] [[Норинҷӣ|норинҷитоб]] аст, ки номаш аз [[Озаргун|гули ҳамном]] гирифта шудааст. Номи гул аз вожаи озар, ба маънои "[[Оташ|оташ]]", гирифта шуда, ба ранги оташмонанди он ишора мекунад. == Адабиёт == {{reflist}} {{Тобишҳои зард}} {{Тобишҳои норинҷӣ}} [[Гурӯҳ:Рангҳо]] 1j16bmohbc50c8vou5x8ddhn7tmhtuw 1487149 1487147 2026-09-19T14:14:41Z Zosya95 54344 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:en:Special:Redirect/revision/1306220664|Calendula arvensis]]" сохта шудааст 1487149 wikitext text/x-wiki '''Озаргун''' (Calendula arvensis) як намуди рустании гулдор аз [[Оила (таксономия)|оилаи]] [[мураккабгулҳо]] аст. Он дар Аврупои Марказӣ ва Ҷанубӣ, [[Африқои Шимолӣ]] ва [[Ховари Миёна]]<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:187819-1|title=Calendula arvensis L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|lang=en|accessdate=10 November 2024}}</ref> бумӣ аст ва дар саросари ҷаҳон ҳамчун навъи воридшуда маълум аст. [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 5fxzxyoti970q9zyj2sxpfakcuikifp Озаргун (ранг) 0 333770 1487148 2026-09-19T14:10:38Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{Қуттии ранг |hex=FF9F00 |r=255 |g=159 |b=0 |c=0 |m=38 |y=100 |k=0 |h=37 |s=100 |v=100 |тасвир=Calendula arvensis 19.png }} '''Озаргун''' ранги [[Зард|зарди]] [[Норинҷӣ|норинҷитоб]] аст, ки номаш аз [[Озаргун|гули ҳамном]] гирифта шудааст. Номи гул аз вожаи озар, ба маънои "[[Оташ|оташ]]", гирифта шуда, ба ранги оташ... 1487148 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг |hex=FF9F00 |r=255 |g=159 |b=0 |c=0 |m=38 |y=100 |k=0 |h=37 |s=100 |v=100 |тасвир=Calendula arvensis 19.png }} '''Озаргун''' ранги [[Зард|зарди]] [[Норинҷӣ|норинҷитоб]] аст, ки номаш аз [[Озаргун|гули ҳамном]] гирифта шудааст. Номи гул аз вожаи озар, ба маънои "[[Оташ|оташ]]", гирифта шуда, ба ранги оташмонанди он ишора мекунад. == Адабиёт == {{reflist}} {{Тобишҳои зард}} {{Тобишҳои норинҷӣ}} [[Гурӯҳ:Рангҳо]] 1j16bmohbc50c8vou5x8ddhn7tmhtuw 1487150 1487148 2026-09-19T14:22:26Z Zosya95 54344 1487150 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг |ном = Озаргун |hex=FF9F00 |r=255 |g=159 |b=0 |c=0 |m=38 |y=100 |k=0 |h=37 |s=100 |v=100 |тасвир=Calendula arvensis 19.png }} '''Озаргун''' ранги [[Зард|зарди]] [[Норинҷӣ|норинҷитоб]] аст, ки номаш аз [[Озаргун|гули ҳамном]] гирифта шудааст. Номи гул аз вожаи озар, ба маънои "[[Оташ|оташ]]", гирифта шуда, ба ранги оташмонанди он ишора мекунад. == Адабиёт == {{reflist}} {{Тобишҳои зард}} {{Тобишҳои норинҷӣ}} [[Гурӯҳ:Рангҳо]] ib3c0y9d3gdy2ijxzewm0m39knt8z8g Кофур 0 333771 1487151 2026-09-19T14:31:54Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: '''Кофур''' моддаи сахти монанди мум, беранг ва дорои бӯи қавӣ мебошад.<ref>{{cite book |last1=Mann |first1=J. C. |last2=Hobbs |first2=J. B. |last3=Banthorpe |first3=D. V. |year=1994 |title=Natural products: their chemistry and biological significance |publisher=Longman Scientific & Technical |location=Harlow, Essex, England |pages=309–311 |isbn=978-0-582-06009-8 |language=en |url=https://archive.org/... 1487151 wikitext text/x-wiki '''Кофур''' моддаи сахти монанди мум, беранг ва дорои бӯи қавӣ мебошад.<ref>{{cite book |last1=Mann |first1=J. C. |last2=Hobbs |first2=J. B. |last3=Banthorpe |first3=D. V. |year=1994 |title=Natural products: their chemistry and biological significance |publisher=Longman Scientific & Technical |location=Harlow, Essex, England |pages=309–311 |isbn=978-0-582-06009-8 |language=en |url=https://archive.org/details/isbn_9780582060098/page/309 }}</ref> Он аз чӯби дарахти кофур ({{lang-la|Cinnamomum camphora}}), ки дарахти калони ҳамешасабз ва дар Осиёи Шарқӣ паҳншуда аст, инчунин аз дарахти капур ({{lang-la|Dryobalanops}}), ки дарахти баланди чӯбдеҳ аз Осиёи Ҷанубу Шарқӣ мебошад, гирифта мешавад. Кофур ба гурӯҳи терпеноидҳо ва кетонҳои ҳалқавӣ дохил мешавад. Он ҳамчунин дар баъзе дарахтони дигари оилаи [[лавр]], аз ҷумла ({{lang-la|Ocotea usambarensis}}), дида мешавад. Баргҳои [розмарин](https://en.wikipedia.org/wiki/Rosemary "Rosemary") (*Rosmarinus officinalis*) аз 0,05 то 0,5% кофур доранд,[6] дар ҳоле ки гиёҳҳои ҷинси *Heterotheca* тақрибан 5% кофур доранд.[7] Яке аз манбаъҳои асосии кофур дар Осиё [райҳони кофурӣ](https://en.wikipedia.org/wiki/Ocimum_kilimandscharicum "Ocimum kilimandscharicum") мебошад, ки волидаи [райҳони кабуди африқоӣ](https://en.wikipedia.org/wiki/African_blue_basil "African blue basil") аст. Кофурро инчунин метавон ба таври сунъӣ аз [равғани скипидар](https://en.wikipedia.org/wiki/Oil_of_turpentine "Oil of turpentine") истеҳсол кард. km97acrvcyqqhqji0m4hr0mlccbkzif Тобишҳои сафсар 0 333772 1487154 2026-09-19T15:45:58Z Zosya95 54344 Саҳифаи нав: {{Қуттии ранг | ном=Сафсар | тасвир=Shades of Purple.svg | symbolism=[[royal family|royalty]], [[nobility]], [[Lent]], [[Easter]], [[Mardi Gras]], [[Magic (supernatural)|magic]], [[Spirit Day]] | hex=BF00FF }} Ранги [[Сафсар|сафсар]] тобишҳои сершумор дорад, ки намунаи чанде аз онҳо дар поён оварда шудааст. Дар корбурди маъмулии Забони т... 1487154 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ранг | ном=Сафсар | тасвир=Shades of Purple.svg | symbolism=[[royal family|royalty]], [[nobility]], [[Lent]], [[Easter]], [[Mardi Gras]], [[Magic (supernatural)|magic]], [[Spirit Day]] | hex=BF00FF }} Ранги [[Сафсар|сафсар]] тобишҳои сершумор дорад, ки намунаи чанде аз онҳо дар поён оварда шудааст. Дар корбурди маъмулии [[Забони тоҷикӣ|забони тоҷикӣ]], сафсар ба маҷмӯи тобишҳои ранге гуфта мешавад, ки байни [[Сурх|сурх]] ва [[Кабуд|кабуд]] ҷойгиранд. Бо вуҷуди ин, маънои истилоҳи сафсар ва [[Бунафш|бунафш]] нофаҳмӣ вуҷуд дорад. == Адабиёт == {{reflist}} {{Тобишҳои сафсар}} [[Гурӯҳ:Тобишҳои ранг]] gjlrjbfxv7sjgnly2oagywkpcrdef8s Воситаҳои меҳнат 0 333773 1487155 2026-09-19T16:47:45Z Шухрат Саъдиев 5132 Воситаҳои меҳнат 1487155 wikitext text/x-wiki '''Воситаҳои меҳнат''' (лот. rei) — ашё ё маҷмӯи онҳо, ки бо ёрии онҳо инсон неъматҳои ҳаётӣ истеҳсол мекунад, яъне инҳо [[афзор]] ва таҷҳизот, мошинҳо ва таҷҳизот, [[замин]] ва [[роҳ|роҳҳо]], [[бино|биноҳо]] ва иншооти саноатӣ мебошанд. Ба воситаҳои меҳнат [[афзор|афзорҳо]] дохил мешаванд.. Олоти меҳнат, ба истиснои ашёҳои камарзиш ва зуд фарсудашаванда, воситаҳои асосӣ номида мешаванд. Воситаҳои асосии меҳнат мувофиқи меъёрҳои зерин тасниф карда мешаванд: # аз рӯи мақсади функсионалӣ: * истеҳсолот ([[Бино|биноҳои]] коргоҳ, [[нақлиёт]]); * ғайриистеҳсолӣ #аз рӯи хусусияти моддӣ: * инвентаризатсия; * ғайриинвентаризатсия. #бо истифода: * фаъол; * ғайрифаъол; * эҳтиётӣ #аз рӯи бахшҳои фаъолияти иқтисодӣ: * саноат; * кишоварзӣ; * сохтмон; * нақлиёт. # аз рӯи нақши истеҳсолот дар раванди истеҳсолот: * фаъол; * ғайрифаъол. # аз рӯи пайванд: * худӣ; * иҷора гирифта шудааст. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Кор]] [[Гурӯҳ:Иқтисоди сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Назарияи иқтисодӣ]] t87xh37lfp6iugmxrotmpuxvgaouj8e 1487163 1487155 2026-09-19T18:14:42Z Шухрат Саъдиев 5132 1487163 wikitext text/x-wiki '''Воситаҳои меҳнат''' (лот. rei) — ашё ё маҷмӯи онҳо, ки бо ёрии онҳо инсон неъматҳои ҳаётӣ истеҳсол мекунад, яъне инҳо [[афзор]] ва таҷҳизот, мошинҳо ва таҷҳизот, [[замин]] ва [[роҳ|роҳҳо]], [[бино|биноҳо]] ва иншооти саноатӣ мебошанд. Ба воситаҳои меҳнат [[афзор|афзорҳо]] дохил мешаванд.. Олоти меҳнат, ба истиснои ашёҳои камарзиш ва зуд фарсудашаванда, воситаҳои асосӣ номида мешаванд. Воситаҳои асосии меҳнат мувофиқи меъёрҳои зерин тасниф карда мешаванд: # аз рӯи мақсади функсионалӣ: * истеҳсолот ([[Бино|биноҳои]] коргоҳ, [[нақлиёт]]); * ғайриистеҳсолӣ #аз рӯи хусусияти моддӣ: * инвентаризатсия; * ғайриинвентаризатсия. #бо истифода: * фаъол; * ғайрифаъол; * эҳтиётӣ #аз рӯи бахшҳои фаъолияти иқтисодӣ: * саноат; * [[кишоварзӣ]]; * сохтмон; * [[нақлиёт]]. # аз рӯи нақши истеҳсолот дар раванди истеҳсолот: * фаъол; * ғайрифаъол. # аз рӯи пайванд: * худӣ; * иҷора гирифта шудааст. == Нигаред низ == * [[Маҳсули меҳнат]] {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Кор]] [[Гурӯҳ:Иқтисоди сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Назарияи иқтисодӣ]] 0mms0vemgomhkkohg60c0tgharjzqkw 1487165 1487163 2026-09-19T18:18:06Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Нигаред низ */ 1487165 wikitext text/x-wiki '''Воситаҳои меҳнат''' (лот. rei) — ашё ё маҷмӯи онҳо, ки бо ёрии онҳо инсон неъматҳои ҳаётӣ истеҳсол мекунад, яъне инҳо [[афзор]] ва таҷҳизот, мошинҳо ва таҷҳизот, [[замин]] ва [[роҳ|роҳҳо]], [[бино|биноҳо]] ва иншооти саноатӣ мебошанд. Ба воситаҳои меҳнат [[афзор|афзорҳо]] дохил мешаванд.. Олоти меҳнат, ба истиснои ашёҳои камарзиш ва зуд фарсудашаванда, воситаҳои асосӣ номида мешаванд. Воситаҳои асосии меҳнат мувофиқи меъёрҳои зерин тасниф карда мешаванд: # аз рӯи мақсади функсионалӣ: * истеҳсолот ([[Бино|биноҳои]] коргоҳ, [[нақлиёт]]); * ғайриистеҳсолӣ #аз рӯи хусусияти моддӣ: * инвентаризатсия; * ғайриинвентаризатсия. #бо истифода: * фаъол; * ғайрифаъол; * эҳтиётӣ #аз рӯи бахшҳои фаъолияти иқтисодӣ: * саноат; * [[кишоварзӣ]]; * сохтмон; * [[нақлиёт]]. # аз рӯи нақши истеҳсолот дар раванди истеҳсолот: * фаъол; * ғайрифаъол. # аз рӯи пайванд: * худӣ; * иҷора гирифта шудааст. == Нигаред низ == * [[Маҳсули меҳнат]] * [[Раванди меҳнат]] * [[Дастгоҳ (техника)]] {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Кор]] [[Гурӯҳ:Иқтисоди сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Назарияи иқтисодӣ]] ly6rhkhqcofp3dy3vpshw6po4gghu6u Таҷҳизоти мошинӣ (техника) 0 333774 1487156 2026-09-19T17:16:40Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:ru:Special:Redirect/revision/153705564|Станок (техника)]]" сохта шудааст 1487156 wikitext text/x-wiki '''Таҷҳизоти мошинӣ''' [[Мошин|мошинест]] ( механизми [[Агрегат (в технике)|агрегатӣ]] ), ки (одатан дар саноат ) барои коркарди маводҳои гуногун истифода мешавад ё дастгоҳест барои иҷрои ягон кор. [[Файл:Gorskii_20278u.jpg|мини| Бастабандии алаф. Акс: С. М. Прокудин-Горский , 1915]] == Навъҳо == * мошинҳои металлбурӣ, ки онҳоро ба 9 гурӯҳи зерин тақсим кардан мумкин аст: ** дастгоҳҳои токарӣ (дастгоҳи бо винтҳо буридашаванда; дастгоҳи токарии амудӣ ва ғайра) ** мошинҳои пармакунӣ ва пармакунӣ ** мошинҳои фрезерӣ ** [[Афзори суфтагарӣ|мошинҳои майдакунӣ]] ** мошинҳои буридани фишанг ва ришта ** мошинҳои буриш (ин намуд қайчии [[Гилйотина|гильотинаро]] дар бар мегирад; арраҳои тасмаӣ, ки барои буридани холӣ аз як пораи пурраи металл пешбинӣ шудаанд) ** мошинҳои якҷояшуда ** прессҳои гидравликӣ ва механикӣ (ин намуди мошин барои фишурдани маводи коркардшаванда бо истифода аз қувваи равонашуда истифода мешавад) ** ва дигар мошинҳо; инҳо мошинҳои хурд, мошинҳои чӯбтарошӣ, мошинҳои рондан, мошинҳои брачинг ва мошинҳои тезкуниро дар бар мегиранд. * мошинҳои коркарди чӯб ; * мошинҳои сангбурӣ * мошини мувозинаткунӣ ; * [[Электроэрозионный станок|мошини разряди барқӣ]] (мошинҳои коркарди разряди барқӣ : мошинҳои сӯрохкунии нусхабардорӣ, мошинҳои сӯрохкунии координатӣ, мошинҳои буридани сим <ref>{{Cite web|url=http://edm.spb.ru/spravochnik/vidy-elektroerozionnyh-stankov/|title=Виды электроэрозионных станков|accessdate=2016-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160919113319/http://edm.spb.ru/spravochnik/vidy-elektroerozionnyh-stankov/|archivedate=2016-09-19}}</ref> ); * дастгоҳи пармакунӣ ; * мошини ларзондан ; * ғалтаки буранда ; * чопхона ; * дастгоҳи бофандагӣ : ва дигарон. Бисёре аз дастгоҳҳои муосири мошинӣ бо системаи [[Идораи барномавии рақамӣ|идоракунии рақамӣ]] муҷаҳҳаз шудаанд. == Тарроҳӣ == Мошин дорои гардонанда (механикӣ, гидравликӣ, пневматикӣ) мебошад, ки бо ёрии он интиқоли ҳаракат ба қисмҳои корӣ таъмин карда мешавад (маҷмӯи ин ҳаракатҳоро ҳаракатҳои шаклдиҳанда меноманд). Тарроҳии мошин одатан инҳоро дар бар мегирад: * лавҳаи асосӣ; * чаҳорчӯба ; * гардонанда: [[муҳаррики барқӣ]] ; * қуттии фишанг ; * унсури корӣ: шпиндель, такягоҳ ; * қуттии ғизодиҳӣ ва механизми ғизодиҳӣ; * [[Координатный стол|ҷадвали координатаҳо]] . инчунин: Таҷҳизоти асбобҳои мошинӣ<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>  == Хусусиятҳои татбиқ == Азбаски мошин одатан қисмҳои зудгардишкунанда дорад, ҳангоми кор бо он [[Муҳандисии эминӣ|Қоидаҳои бехатарӣ]] бояд риоя карда шаванд. == Таърих == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> == Дигар == [[Осорхона|Осорхонаҳо]] : * Осорхонаи саноатии Хемнитс <ref>{{Cite web|url=http://ru.esosedi.org/DE/SN/1000252353/industrialnyiy_muzey/#lat=50824163&lng=12900363&z=15&mt=1&v=0|title=Индустриальный музей Хемница|accessdate=2016-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916042048/http://ru.esosedi.org/DE/SN/1000252353/industrialnyiy_muzey/#lat=50824163&lng=12900363&z=15&mt=1&v=0|archivedate=2016-09-16}}</ref> * Осорхонаи технология ва асбобҳои қадим ( [[Нижний Новгород]], Русия) <ref>[http://muzei-mira.com/article/1540-novyy-muzey-starinnoy-tehniki-otkrylsya-v-nizhnem-novgorode.html Новый музей старинной техники открылся в Нижнем Новгороде] {{Wayback|url=http://muzei-mira.com/article/1540-novyy-muzey-starinnoy-tehniki-otkrylsya-v-nizhnem-novgorode.html}} // Музеи мира, 13.05.2014 [http://aboutnizhnynovgorod.ru/tehnichesky-muzej-nizhny-novgorod.html +видео] {{Wayback|url=http://aboutnizhnynovgorod.ru/tehnichesky-muzej-nizhny-novgorod.html}} +[https://www.youtube.com/watch?v=0juO8ZQFORU репортаж на «Россия 24»] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=0juO8ZQFORU}}</ref> == Ҳамчунин нигаред == <templatestyles src="Шаблон:Родственный_проект/styles.css" />{{Викилуғат|станок}} * Саноати асбобҳои мошинӣ * [[Станок-полуавтомат|Мошини нимхудкор]] * Мизи корӣ * Мошин (пуштибонӣ) (мошини силоҳ) * Устарош == Пайвандҳо == * [http://ostankah.ru/the-news.html Портали асбобҳои мошинӣ ва таҷҳизоти истеҳсолӣ] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мошинҳо]] [[Гурӯҳ:Дастгоҳҳо]] 48ak1k7cpskihwdnuds0n97m5pivfw1 1487157 1487156 2026-09-19T17:32:08Z Шухрат Саъдиев 5132 1487157 wikitext text/x-wiki '''Таҷҳизоти мошинӣ''' — [[Мошин|мошинест]] ( механизми агрегатӣ, ки (одатан дар саноат ) барои коркарди маводҳои гуногун истифода мешавад ё дастгоҳест барои иҷрои ягон кор. [[Акс:Gorskii_20278u.jpg|мини| Бастабандии алаф. Акс: С. М. Прокудин-Горский , 1915]] == Навъҳо == * мошинҳои металлбурӣ, ки онҳоро ба 9 гурӯҳи зерин тақсим кардан мумкин аст: ** дастгоҳҳои токарӣ (дастгоҳи бо винтҳо буридашаванда; дастгоҳи токарии амудӣ ва ғайра) ** мошинҳои пармакунӣ ва пармакунӣ ** мошинҳои фрезерӣ ** [[Афзори суфтагарӣ|мошинҳои майдакунӣ]] ** мошинҳои буридани фишанг ва ришта ** мошинҳои буриш (ин намуд қайчии [[Гилйотина|гилотинаро]] дар бар мегирад; арраҳои тасмаӣ, ки барои буридани холӣ аз як пораи пурраи металл пешбинӣ шудаанд) ** мошинҳои якҷояшуда ** прессҳои гидравликӣ ва механикӣ (ин намуди мошин барои фишурдани маводи коркардшаванда бо истифода аз қувваи равонашуда истифода мешавад) ** ва дигар мошинҳо; инҳо мошинҳои хурд, мошинҳои чӯбтарошӣ, мошинҳои рондан, мошинҳои брачинг ва мошинҳои тезкуниро дар бар мегиранд. * мошинҳои коркарди [[чӯб]] ; * мошинҳои [[санг]]бурӣ * мошини мувозинаткунӣ ; * мошини разряди барқӣ (мошинҳои коркарди разряди барқӣ : мошинҳои сӯрохкунии нусхабардорӣ, мошинҳои сӯрохкунии координатӣ, мошинҳои буридани сим <ref>{{Cite web|url=http://edm.spb.ru/spravochnik/vidy-elektroerozionnyh-stankov/|title=Виды электроэрозионных станков|accessdate=2016-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160919113319/http://edm.spb.ru/spravochnik/vidy-elektroerozionnyh-stankov/|archivedate=2016-09-19}}</ref> ); * дастгоҳи пармакунӣ; * мошини ларзондан; * ғалтаки буранда; * чопхона; * дастгоҳи бофандагӣ : ва дигарон. Бисёре аз дастгоҳҳои муосири мошинӣ бо [[Идораи барномавии рақамӣ|системаи идоракунии рақамӣ]] муҷаҳҳаз шудаанд. == Тарроҳӣ == Мошин дорои гардонанда (механикӣ, гидравликӣ, пневматикӣ) мебошад, ки бо ёрии он интиқоли ҳаракат ба қисмҳои корӣ таъмин карда мешавад (маҷмӯи ин ҳаракатҳоро ҳаракатҳои шаклдиҳанда меноманд). Тарроҳии мошин одатан инҳоро дар бар мегирад: * лавҳаи асосӣ; * чаҳорчӯба ; * гардонанда: [[муҳаррики барқӣ]] ; * қуттии фишанг ; * унсури корӣ: шпиндель, такягоҳ ; * қуттии ғизодиҳӣ ва механизми ғизодиҳӣ; инчунин: Таҷҳизоти асбобҳои мошинӣ == Хусусиятҳои татбиқ == Азбаски мошин одатан қисмҳои зудгардишкунанда дорад, ҳангоми кор бо он [[Муҳандисии эминӣ|Қоидаҳои бехатарӣ]] бояд риоя карда шаванд. == Дигар == [[Осорхона|Осорхонаҳо]]: * Осорхонаи саноатии Хемнитс <ref>{{Cite web|url=http://ru.esosedi.org/DE/SN/1000252353/industrialnyiy_muzey/#lat=50824163&lng=12900363&z=15&mt=1&v=0|title=Индустриальный музей Хемница|accessdate=2016-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916042048/http://ru.esosedi.org/DE/SN/1000252353/industrialnyiy_muzey/#lat=50824163&lng=12900363&z=15&mt=1&v=0|archivedate=2016-09-16}}</ref> * Осорхонаи технология ва асбобҳои қадим ( [[Нижний Новгород]], Русия) <ref>[http://muzei-mira.com/article/1540-novyy-muzey-starinnoy-tehniki-otkrylsya-v-nizhnem-novgorode.html Новый музей старинной техники открылся в Нижнем Новгороде] {{Wayback|url=http://muzei-mira.com/article/1540-novyy-muzey-starinnoy-tehniki-otkrylsya-v-nizhnem-novgorode.html}} // Музеи мира, 13.05.2014 [http://aboutnizhnynovgorod.ru/tehnichesky-muzej-nizhny-novgorod.html +видео] {{Wayback|url=http://aboutnizhnynovgorod.ru/tehnichesky-muzej-nizhny-novgorod.html}} +[https://www.youtube.com/watch?v=0juO8ZQFORU репортаж на «Россия 24»] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=0juO8ZQFORU}}</ref> == Ҳамчунин нигаред == {{Викилуғат|станок}} * Саноати асбобҳои мошинӣ * [[Станок-полуавтомат|Мошини нимхудкор]] * Мизи корӣ * Мошин (пуштибонӣ) (мошини силоҳ) * Устарош == Пайвандҳо == * [http://ostankah.ru/the-news.html Портали асбобҳои мошинӣ ва таҷҳизоти истеҳсолӣ] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мошинҳо]] [[Гурӯҳ:Дастгоҳҳо]] 6cxwmlllyasgcrokewyu0efj2860blg 1487171 1487157 2026-09-20T04:27:32Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1487171 wikitext text/x-wiki '''Таҷҳизоти мошинӣ''' — [[Мошин|мошинест]] ( механизми агрегатӣ, ки (одатан дар саноат ) барои коркарди маводҳои гуногун истифода мешавад ё дастгоҳест барои иҷрои ягон кор. [[Акс:Gorskii_20278u.jpg|мини| Бастабандии алаф. Акс: С. М. Прокудин-Горский , 1915]] == Навъҳо == * мошинҳои металлбурӣ, ки онҳоро ба 9 гурӯҳи зерин тақсим кардан мумкин аст: ** дастгоҳҳои токарӣ (дастгоҳи бо винтҳо буридашаванда; дастгоҳи токарии амудӣ ва ғайра) ** мошинҳои пармакунӣ ва пармакунӣ ** мошинҳои фрезерӣ ** [[Афзори суфтагарӣ|мошинҳои майдакунӣ]] ** мошинҳои буридани фишанг ва ришта ** мошинҳои буриш (ин намуд қайчии [[Гилйотина|гилотинаро]] дар бар мегирад; арраҳои тасмаӣ, ки барои буридани холӣ аз як пораи пурраи металл пешбинӣ шудаанд) ** мошинҳои якҷояшуда ** прессҳои гидравликӣ ва механикӣ (ин намуди мошин барои фишурдани маводи коркардшаванда бо истифода аз қувваи равонашуда истифода мешавад) ** ва дигар мошинҳо; инҳо мошинҳои хурд, мошинҳои чӯбтарошӣ, мошинҳои рондан, мошинҳои брачинг ва мошинҳои тезкуниро дар бар мегиранд. * мошинҳои коркарди [[чӯб]] ; * мошинҳои [[санг]]бурӣ * мошини мувозинаткунӣ ; * мошини разряди барқӣ (мошинҳои коркарди разряди барқӣ : мошинҳои сӯрохкунии нусхабардорӣ, мошинҳои сӯрохкунии координатӣ, мошинҳои буридани сим <ref>{{Cite web|url=http://edm.spb.ru/spravochnik/vidy-elektroerozionnyh-stankov/|title=Виды электроэрозионных станков|accessdate=2016-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160919113319/http://edm.spb.ru/spravochnik/vidy-elektroerozionnyh-stankov/|archivedate=2016-09-19}}</ref> ); * дастгоҳи пармакунӣ; * мошини ларзондан; * ғалтаки буранда; * чопхона; * дастгоҳи бофандагӣ : ва дигарон. Бисёре аз дастгоҳҳои муосири мошинӣ бо [[Идораи барномавии рақамӣ|системаи идоракунии рақамӣ]] муҷаҳҳаз шудаанд. == Тарроҳӣ == Мошин дорои гардонанда (механикӣ, гидравликӣ, пневматикӣ) мебошад, ки бо ёрии он интиқоли ҳаракат ба қисмҳои корӣ таъмин карда мешавад (маҷмӯи ин ҳаракатҳоро ҳаракатҳои шаклдиҳанда меноманд). Тарроҳии мошин одатан инҳоро дар бар мегирад: * лавҳаи асосӣ; * чаҳорчӯба ; * гардонанда: [[муҳаррики барқӣ]] ; * қуттии фишанг ; * унсури корӣ: шпиндель, такягоҳ ; * қуттии ғизодиҳӣ ва механизми ғизодиҳӣ; инчунин: Таҷҳизоти асбобҳои мошинӣ == Хусусиятҳои татбиқ == Азбаски мошин одатан қисмҳои зудгардишкунанда дорад, ҳангоми кор бо он [[Муҳандисии эминӣ|Қоидаҳои бехатарӣ]] бояд риоя карда шаванд. == Дигар == [[Осорхона|Осорхонаҳо]]: * Осорхонаи саноатии Хемнитс <ref>{{Cite web|url=http://ru.esosedi.org/DE/SN/1000252353/industrialnyiy_muzey/#lat=50824163&lng=12900363&z=15&mt=1&v=0|title=Индустриальный музей Хемница|accessdate=2016-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916042048/http://ru.esosedi.org/DE/SN/1000252353/industrialnyiy_muzey/#lat=50824163&lng=12900363&z=15&mt=1&v=0|archivedate=2016-09-16}}</ref> * Осорхонаи технология ва асбобҳои қадим ( [[Нижний Новгород]], Русия) <ref>[http://muzei-mira.com/article/1540-novyy-muzey-starinnoy-tehniki-otkrylsya-v-nizhnem-novgorode.html Новый музей старинной техники открылся в Нижнем Новгороде] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260315200707/https://muzei-mira.com/article/1540-novyy-muzey-starinnoy-tehniki-otkrylsya-v-nizhnem-novgorode.html |date=2026-03-15 }} // Музеи мира, 13.05.2014 [http://aboutnizhnynovgorod.ru/tehnichesky-muzej-nizhny-novgorod.html +видео] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260114093354/https://aboutnizhnynovgorod.ru/tehnichesky-muzej-nizhny-novgorod.html |date=2026-01-14 }} +[https://www.youtube.com/watch?v=0juO8ZQFORU репортаж на «Россия 24»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260111205446/https://www.youtube.com/watch?v=0juO8ZQFORU |date=2026-01-11 }}</ref> == Ҳамчунин нигаред == {{Викилуғат|станок}} * Саноати асбобҳои мошинӣ * [[Станок-полуавтомат|Мошини нимхудкор]] * Мизи корӣ * Мошин (пуштибонӣ) (мошини силоҳ) * Устарош == Пайвандҳо == * [http://ostankah.ru/the-news.html Портали асбобҳои мошинӣ ва таҷҳизоти истеҳсолӣ] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Мошинҳо]] [[Гурӯҳ:Дастгоҳҳо]] 9rzitcud088zp2blkkw35ozsgy8qgbp Дастгоҳҳои мошинӣ 0 333775 1487158 2026-09-19T17:33:30Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1487158 wikitext text/x-wiki #равона [[Таҷҳизоти мошинӣ (техника)]] invnhqpidygfyjz5wto13jfpcuimv22 Станок (техника) 0 333776 1487159 2026-09-19T17:35:03Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1487159 wikitext text/x-wiki #равона [[Таҷҳизоти мошинӣ (техника)]] invnhqpidygfyjz5wto13jfpcuimv22 Дастгоҳ (техника) 0 333777 1487160 2026-09-19T17:36:03Z Шухрат Саъдиев 5132 равона 1487160 wikitext text/x-wiki #равона [[Таҷҳизоти мошинӣ (техника)]] invnhqpidygfyjz5wto13jfpcuimv22 Раванди меҳнат 0 333778 1487161 2026-09-19T17:42:24Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:uk:Special:Redirect/revision/23881573|Трудовий процес]]" сохта шудааст 1487161 wikitext text/x-wiki '''Раванди меҳнат''' қисми ҷудонашавандаи раванди технологӣ мебошад. Аз нигоҳи сохторӣ, ҳар як раванди корӣ аз [[Амалиёти технологӣ|амалиётҳои технологӣ]] иборат аст. '''Амалиёти технологӣ''' қисми раванди меҳнатест, ки аз ҷониби як ё як гурӯҳи коргарон дар як ҷои кор дар як ҷузъи [[кор]] бидуни аз нав танзим кардани таҷҳизот анҷом дода мешавад. Ҳар як амалиёт сохтори худро дорад, ки ҳаракатҳои меҳнатӣ, амалҳо ва техникаҳоро дар бар мегирад. '''Ҳаракати меҳнатӣ''' ҳаракати якдафъаинаи узвҳои кории [[шахс]] ҳангоми иҷрои амали меҳнатӣ (масалан, "асбобро гирифтан", "тугмаро пахш кардан" ва ғайра) мебошад. '''Амали меҳнатӣ''' маҷмӯи мантиқии пурраи ҳаракатҳои меҳнатӣ мебошад, ки бе қатъшавӣ аз ҷониби як ё якчанд узвҳои кории шахс бо ашё ва воситаҳои меҳнати бетағйир анҷом дода мешавад (масалан, амали "хомӯш кардани компютер" аз ҷониби чашм ва дастони шахсе, ки як компютер дорад, бо истифода аз якчанд ҳаракатҳои меҳнатӣ - пахш кардани тугмаҳо анҷом дода мешавад). '''Усули кор''' роҳи иҷрои раванди кор, пайдарпайӣ ва таркиби муайяни техника ва амалиётҳои кор аст. Самаранокии ҳар як раванди меҳнатӣ, сарфаи бештар ё камтари хароҷоти масолеҳ ва [[меҳнат]] ва сифати маҳсулот ва хизматрасонӣ асосан аз усулҳо ва усулҳои коре, ки дар корхона истифода мешаванд, вобаста аст. Бо донистани таркиби усулҳои меҳнат дар сохтори амалиётҳо ва пайдарпайии иҷрои онҳо, метавон роҳҳои иҷрои раванди меҳнат, яъне усулҳои меҳнатро муайян кард. Техника ва усулҳои корро бояд оқилона ҳисобидан мумкин бошад, агар истифодаи онҳо натиҷаҳои муассир диҳад ва ҳамзамон сифати баланди маҳсулот, риояи талабот нисбат ба қоидаҳои истифодаи таҷҳизот, меъёрҳои истеъмоли мавод ва энергия ва шиддати кори иҷрокунандагонро таъмин намояд. Техника ва усулҳои корро бояд оқилона ҳисобидан мумкин бошад, агар истифодаи онҳо натиҷаҳои муассир диҳад ва ҳамзамон сифати баланди маҳсулот, риояи талабот нисбат ба қоидаҳои истифодаи таҷҳизот, меъёрҳои истеъмоли мавод ва энергия ва шиддати кори иҷрокунандагонро таъмин намояд. « Оқилонагардонии ''» (ратсионализатсия)'' '''раванди меҳнат''' татбиқи пайдарпайи марҳилаҳои зеринро дар бар мегирад: '''муайян кардан''', '''омӯхтан''', '''таҳлил кардан''', '''умумӣ кардан''', '''тарҳрезӣ''' ва '''таҳияи усулҳо ва усулҳои оқилонаи кор''' . == Нигаред ҳамчунин == * [[Кор]] * Реквизитсияи меҳнат * Эргономика [[Гурӯҳ:Кор]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ]] jnitsrg7mg74jvrv5miwk64rooyjx5y 1487162 1487161 2026-09-19T17:47:47Z Шухрат Саъдиев 5132 1487162 wikitext text/x-wiki '''Раванди меҳнат''' қисми ҷудонашавандаи раванди технологӣ мебошад. Аз нигоҳи сохторӣ, ҳар як раванди корӣ аз [[Амалиёти технологӣ|амалиётҳои технологӣ]] иборат аст. '''Амалиёти технологӣ''' қисми раванди меҳнатест, ки аз ҷониби як ё як гурӯҳи коргарон дар як ҷои кор дар як ҷузъи [[кор]] бидуни аз нав танзим кардани [[таҷҳизот]] анҷом дода мешавад. Ҳар як амалиёт сохтори худро дорад, ки ҳаракатҳои меҳнатӣ, амалҳо ва техникаҳоро дар бар мегирад. '''Ҳаракати меҳнатӣ''' ҳаракати якдафъаинаи узвҳои кории [[шахс]] ҳангоми иҷрои амали меҳнатӣ (масалан, "асбобро гирифтан", "тугмаро пахш кардан" ва ғайра) мебошад. '''Амали меҳнатӣ''' маҷмӯи мантиқии пурраи ҳаракатҳои меҳнатӣ мебошад, ки бе қатъшавӣ аз ҷониби як ё якчанд узвҳои кории [[шахс]] бо ашё ва воситаҳои меҳнати бетағйир анҷом дода мешавад (масалан, амали "хомӯш кардани компютер" аз ҷониби чашм ва дастони шахсе, ки як компютер дорад, бо истифода аз якчанд ҳаракатҳои меҳнатӣ - пахш кардани тугмаҳо анҷом дода мешавад). '''Усули кор''' роҳи иҷрои раванди кор, пайдарпайӣ ва таркиби муайяни техника ва амалиётҳои кор аст. Самаранокии ҳар як раванди меҳнатӣ, сарфаи бештар ё камтари хароҷоти масолеҳ ва [[меҳнат]] ва сифати маҳсулот ва хизматрасонӣ асосан аз усулҳо ва усулҳои [[кор|коре]], ки дар корхона истифода мешаванд, вобаста аст. Бо донистани таркиби усулҳои меҳнат дар сохтори амалиётҳо ва пайдарпайии иҷрои онҳо, метавон роҳҳои иҷрои раванди меҳнат, яъне усулҳои меҳнатро муайян кард. Техника ва усулҳои [[кор|корро]] бояд оқилона ҳисобидан мумкин бошад, агар истифодаи онҳо натиҷаҳои муассир диҳад ва ҳамзамон сифати баланди маҳсулот, риояи талабот нисбат ба қоидаҳои истифодаи таҷҳизот, меъёрҳои истеъмоли мавод ва энергия ва шиддати кори иҷрокунандагонро таъмин намояд. Техника ва усулҳои корро бояд оқилона ҳисобидан мумкин бошад, агар истифодаи онҳо натиҷаҳои муассир диҳад ва ҳамзамон сифати баланди маҳсулот, риояи талабот нисбат ба қоидаҳои истифодаи [[таҷҳизот]], меъёрҳои истеъмоли мавод ва энергия ва шиддати кори иҷрокунандагонро таъмин намояд. « Оқилонагардонии ''» (ратсионализатсия)-и,'''раванди меҳнат''' татбиқи пайдарпайи марҳилаҳои зеринро дар бар мегирад: '''муайян кардан''', '''омӯхтан''', '''таҳлил кардан''', '''умумӣ кардан''', '''тарҳрезӣ''' ва '''таҳияи усулҳо ва усулҳои оқилонаи кор''' . == Нигаред ҳамчунин == * [[Кор]] * Реквизитсияи меҳнат * Эргономика [[Гурӯҳ:Кор]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои иқтисодӣ]] sdyt2txa7lwkrnjuvikn8gzz7hw2jxy Маҳсули меҳнат 0 333779 1487164 2026-09-19T18:15:08Z Шухрат Саъдиев 5132 Маҳсули меҳнат 1487164 wikitext text/x-wiki '''Маҳсули меҳнат''' (аз лотинӣ productus) — истеҳсолшуда, офаридашуда), арзиши истифода, ҷавҳари табиат, ки бо меҳнати коргар бо ёрии асбобҳои истеҳсолӣ ба ниёзҳои инсон мутобиқ карда шудааст. Маҳсули меҳнат натиҷаи моддии меҳнати [[инсон]] аст. Ашёи меҳнате, ки дар раванди истеҳсолот коркард мешаванд, шакли худро тағйир дода, ба маҳсулоти меҳнат табдил меёбанд, ки ба воситаҳои истеҳсолот ва молҳои истеъмолӣ тақсим мешаванд. Дар истеҳсолот [[воситаҳои истеҳсолот]] ( [[мошин|мошинҳо]], [[ашёи хом]] ва мавод ) ва молҳои истеъмолӣ ( хӯрокворӣ, либос, пойафзор ва ғайра) — барои истеъмоли инфиродӣ, шахсӣ истифода мешаванд. Маҳсули меҳнат барои истифодабарии гуногун мувофиқ аст. Масалан, [[ғалла]] метавонад ҳамчун [[ашёи хом]] дар осиёб, заводи спирт, ҳамчун [[хӯрок|хӯроки]] [[чорво]] ё ҳамчун тухмӣ барои такрористеҳсолкунӣ истифода шавад. Маҳсули меҳнат, ки дар шакли омода барои истифода мавҷуд аст, метавонад боз ба ашёи хом барои истеҳсоли чизҳои дигар табдил ёбад. маҳсулоте ба монанди [[ангур]] — барои истеҳсоли [[шароб.]] Новобаста аз он ки арзиши мушаххаси истифода ашёи хом, олоти [[меҳнат]] ё маҳсули меҳнат аст, пурра аз вазифа ва мақоми мушаххаси он дар раванди меҳнат вобаста аст. Маҳсули меҳнат дар шароити истеҳсоли молӣ барои фурӯш истеҳсол мешавад, яъне он ба моле табдил меёбад, ки на танҳо арзиши истифода, балки [[арзиш]] низ дорад. Дар замони капитализм, соҳибони Маҳсулоти меҳнат на [[коргар]]оне мебошанд, ки маҳсулотро эҷод мекунанд, балки сармоядорон.— соҳибони воситаҳои истеҳсолот. Дар [[ҷомеъа]]и сотсиалистӣ, дар шароити моликияти иҷтимоии воситаҳои истеҳсолот, маҳсули меҳнат ба коргарон тааллуқ дорад. == Нигаред низ == * [[Воситаҳои меҳнат]] {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Кор]] [[Гурӯҳ:Иқтисоди сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Назарияи иқтисодӣ]] nsl6w6couav3nm2m1u3r4b9e7b6u6cx