Воқеаҳои кунунӣ/Бойгонии солҳои 2007-2020

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Воқеаҳои кунунӣ/Бойгонии солҳои 2007-2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2018</id>
    <revision>
      <id>1487754</id>
      <parentid>1480567</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318534" sha1="t927kgn2kp75v799wrryy236x0jqw9d" xml:space="preserve">'''[[Портал:Рӯйдодҳои кунунӣ|Портали рӯйдодҳои кунунӣ]]'''

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;width: 300px; margin-bottom: 1em;;
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 300px; margin-bottom: 1em; text-align: center; border: 1px solid #333333; font-family: Arial&quot;
|- style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot;
| style=&quot;padding-top: 5px; padding-bottom: 5px&quot; | '''Вақт''': {{CURRENTTIME}} [[Coordinated Universal Time|UTC]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Сана''': [[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}]]
|-
| style=&quot;padding-top: 4px; font-size:90 %&quot; | '''Фарқи соатҳо аз вақти [[Гринвич]]:''' &lt;br /&gt; &amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Аляска]]: −11&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Лос-Анҷелес]]: −9&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Даллас]]: −7&lt;br /&gt; [[Ню-Йорк]]: −5 &amp;nbsp; &amp;nbsp; [[Рио-де-Жанейро]]: −4&lt;br /&gt;[[Лондон]]: +0&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Париж]], [[Берлин]]: +1&lt;br /&gt;[[Калининград]]: +2&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Москва]]: +3&lt;br /&gt;[[Самара]]: +4&lt;br /&gt;[[Екатеринбург]]: +5&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Новосибирск]]: +6&lt;br /&gt;[[Красноярск]]: +7&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Иркутск]]: +8&lt;br /&gt;[[Владивосток]]: +10&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Магадан]]: +11&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Чукотка]]: +12
|}
|-
|&lt;center&gt; 
|}
== [[Соли 2020]] ==
== [[декабр]]и [[соли 2020]] ==

* [[31 декабр]]и [[соли 2020]] шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 296''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''12 799''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 31.12.2020 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[31 декабр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''83 200 986''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 815 161''' нафар фавтиданд, ''58 987 491'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''21 081 896''' ба ҳамин сироят гирифторанд. Кишварҳое ки зиёда аз як миллион нафарро  [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] фаро гирифтааст, шаҳрвандони — [[ИМА]], [[Ҳиндустон]], [[Бразилия]], [[Русия]], [[Фаронса]], [[Туркия]], [[Бритониёи Кабир]], [[Италия]], [[Испания]], [[Аргентина]], [[Колумбия]], [[Олмон]], [[Мексика]], [[Лаҳистон]], [[Эрон]], [[Украина]], [[Африқои Ҷанубӣ]] ва [[Перу]] дохил шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 31.12.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[30 декабр]]и [[соли 2020]] Захираҳои тилоии Бонки Миллии Тоҷикистон дар соли сипаришуда дар пасманзари болоравии рекордии нархи тило дар ҷаҳон қариб нисф афзоиш ёфтанд. Нархи миёнаи тилое, ки аз БМТ озодона дастрасанд, 42,2% баланд шуд.&lt;ref&gt;[https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20201230/zolotie-slitki-natsbanka-tadzhikistana-v-2020-godu-podorozhali-na-422/Золотые слитки Нацбанка Таджикистана в 2020 году подорожали на 42,2%]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[25 декабр]]и [[соли 2020]] Академияи илмҳои табиии Русия Абдусафо Умарҷонов, декани факултети менталургияи Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон дар шаҳри Бӯстон барои нақши муассир дар рушди ихтироъкорӣ, таълимот дар мактабҳои олӣ ва ҷавобгӯй будани китобу корҳои илмияш ба меъёрҳои байналмиллалӣ бо сертификат ва медали ба номи Алфред Нобел ва ҷоизаи пулӣ қадрдон кардааст.&lt;ref&gt;[https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20201225/medali-nobel-ba-donishmandi-toik-tadim-shud / Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард]&lt;/ref&gt;
* [[24 декабр]]и [[соли 2020]] Дар минтақаи саноатии шаҳри Душанбе Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]  корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Асрори санг”-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.
* [[24 декабр]]и [[соли 2020]] Корхонаи коркарди санги хоро ва мармари “СТОУН Сервис”-ро Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Строй комплекс” мутобиқ ба стандартҳои ҷаҳонӣ сохта, ба истифода дод.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/7prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-dushanbe-korhonai-korkardi-sangi-horo-va-marmarro-iftito-namudand/ |title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Душанбе Корхонаи коркарди санги хоро ва мармарро ифтитоҳ намуданд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2021-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615214327/https://khovar.tj/2020/12/7prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-dushanbe-korhonai-korkardi-sangi-horo-va-marmarro-iftito-namudand/ }}&lt;/ref&gt;
* [[23 декабр]]и [[соли 2020]] Пас аз чанд соли &quot;танаффус&quot;, рӯзи [[23 декабр]]и [[соли 2020]] , гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид. &quot;Ҳоло ҳар куб газро аз Узбекистон ба 130 доллар мегирем. Ин нарх даҳ сол пеш аз 340 то 360 доллар буд”, - шарҳ дод мудири ширкати &quot;Суғдиёнгаз&quot; &lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/31016527.html/ Баъди солҳо &quot;танаффус&quot; гази Узбекистон ба Суғд расид, аммо мардум дар навбати аввал нестанд]&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]]и [[соли 2020]] шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''12 923''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''12 374''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''89''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 19.12.2020 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''76 271 605''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 686 527''' нафар фавтиданд, ''53 523 094'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''21 081 896''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 19.12.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[15 декабр]]и [[соли 2020]] Дар даври дуюм ва ниҳоии интихоботи [[президенти Молдова|президентии Молдова]], [[Майя Санду]], иқтисоддони собиқи Бонки Ҷаҳонӣ, рӯзи [[15 декабр]] 57,7 дарсади раъйҳоро ба даст овард ва ғалаба кард.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/30954095.html/ Дар интихоботи президентии Молдова номзади аврупогаро пирӯз шуд]&lt;/ref&gt;
* [[15 декабр]]и [[соли 2020]] Коллеҷи интихоботии ИМА пирӯзии [[Ҷо Байден]]ро, рӯзи душанбеи [[14 декабр]], ҳамчун Президенти ИМА ба расмият шинохт.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/31001412.html/ Байден пас аз таъйиди расмии пирӯзӣ: &quot;Демократия ғалаба кард&quot;]&lt;/ref&gt;
* [[10 декабр]]и [[соли 2020]] Дар майдони Озодии шаҳри [[Боку]]и [[Озарбойҷон]] рӯзи [[10 декабр]]и [[соли 2020]] , ба ифтихори [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|хатми ҷанг]] дар [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|Қарабоғи Куҳӣ]], гузашти низомӣ ташкил шуд.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/30995091.html/ Дар Боку ба ифтихори хатми ҷанги Қарабоғ гузашти низомӣ ташкил шуд]&lt;/ref&gt;

== [[ноябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати 24 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''11 971''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''11 355''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''86''' нафар расид&lt;ref name=&quot;covid.tj&quot;&gt;[https://covid.tj/ covid.tj]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] соати 18:42. Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''59 732 450''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 405 789''' нафар фавтиданд, ''41 323 353'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''17 003 308''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 24.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[16 ноябр]]и [[соли 2020]] Бино ба хабари  Комисиияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, собиқ [[Сарвазири Қирғизистон]] ва иҷрокунандаи вазифаи президенти Қирғизистон [[Содир Ҷабборов]] барои иштирок дар интихоботи  президенти  ин кишвар номзадияшро пешниҳод кард. Вай номзади мустақил аст. Ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ 65 нафар  ҷиҳатьи иштирок дар интихоботи президентӣ ҳуҷҷат супоридаанд, аз ин теъдод ду нафар – Б. Бакетаев ва Ҷ. Турғуналиев аризаҳояшонро пас гирифтаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/11/yake-az-shastu-se-nafar-sodir-abborov-nomzadiyashro-ba-mansabi-prezidenti-ir-iziston-peshni-od-kard/ |title=ЯКЕ АЗ ШАСТУ СЕ НАФАР. Содир Ҷабборов номзадияшро ба мансаби президенти Қирғизистон пешниҳод кард |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155745/https://khovar.tj/2020/11/yake-az-shastu-se-nafar-sodir-abborov-nomzadiyashro-ba-mansabi-prezidenti-ir-iziston-peshni-od-kard/ }}&lt;/ref&gt;
* [[11 ноябр]]и [[соли 2020]] соати 15:39:37. Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''51 950 727''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 282 118''' нафар фавтиданд, ''36 491 764'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''14 176 845''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 11.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] [[Арманистон]], [[Озарбойҷон]] ва [[Русия]] [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳиро]] имзо карданд. Созишнома воридшавии нерӯҳои посдори сулҳи Русияро ба Қарабоғи Кӯҳӣ ва ба Озарбойҷон додани як қисми қаламрави Қарабоғи Кӯҳӣ, аз ҷумла шаҳри Шушаро пешбинӣ мекунад.&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/politics/10/11/2020/5fa9b4249a794714efa5ea83?from=from_main_2 Армения заключила мир и пошла на уступки Азербайджану./ Арманистон сулҳ баст ва ба Озарбойҷон гузашт кард]&lt;/ref&gt; Боз нигаред:&lt;ref&gt;[https://asiaplustj.info/ru/news/world/20201110/azerbaidzhan-armeniya-i-rossiya-obyavili-ob-okonchanii-voini-v-nagornom-karabahe Озарбойҷон, Арманистон ва Русия дар бораи хатми ҷанг дар Қарабоғи Кӯҳӣ хабар доданд]&lt;/ref&gt; 
* Муфассал:[[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020 ]]
* [[9 ноябр]]и [[соли 2020]] Тибқи иттилои ''Fox News'', [[Ҷо Байден]] 50,2 фоизи овозҳои интихобкунандагонро ба даст овард. 74,5 миллион нафар одам овози худро ба ӯ додааст. (Интихоботи Президенти [[ИМА]] [[3 ноябр]] баргузор гардидааст) Ин нишондод нисбат ба [[Доналд Трамп]] 4 миллион нафар зиёдтар мебошад. Ба ҳамин тартиб, демократ Байден рекорди соли 2008 гузоштаи [[Барак Обама]]ро шикаст. Вай амалан 69,5 миллион овоз (52,93 фоиз) гирифта буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/11/ascao-bajden-az-i-ati-shumorai-ziyodtarini-ovoz-oi-ba-nomzad-ba-prezidenti-ima-dodashuda-rekordi-obamaro-shikast/ |title=Ҷо Байден аз ҷиҳати шумораи зиёдтарини овозҳои ба номзад ба президенти ИМА додашуда рекорди Обамаро шикаст |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/11/ascao-bajden-az-i-ati-shumorai-ziyodtarini-ovoz-oi-ba-nomzad-ba-prezidenti-ima-dodashuda-rekordi-obamaro-shikast/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 ноябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 6 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''49 016 480''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 239 375''' нафар фавтиданд, ''34 979 953'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''12 797 152''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref name=&quot;koronovirus.site&quot;&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 6.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 6.11.2020):
# [[ИМА]] — сироятёфтагон — '''9 919 522''' нафар; фавтиданд — '''240 953''' нафар
# [[Ҳиндустон]] — сироятёфтагон — '''8 411 034''' нафар; фавтиданд — '''125 029''' нафар
# [[Бразилия]] — сироятёфтагон — '''5 614 258''' нафар; фавтиданд — '''161 779''' нафар
# [[Русия]] — сироятёфтагон — '''1 712 858''' нафар; фавтиданд — '''29 509''' нафар
# [[Фаронса]] — сироятёфтагон — '''1 601 367''' нафар; фавтиданд — '''39 037''' нафар
*'''Илова''' Инчунин ба шумораи умумии сироятёфтагоне, ки зиёда аз як миллион нафарро фаро гирифтаанд шаҳрвандони — [[Испания]], [[Аргентина]], [[Бритониёи Кабир]] ва [[Колумбия]] дохил шудаанд.&lt;ref name=&quot;koronovirus.site&quot;/&gt;
* [[5 ноябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 5 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон 11 ҳазору 219 нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба 10 494 нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба 83 нафар расид&lt;ref name=&quot;covid.tj&quot;/&gt;

== [[октябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[26 октябр]]и [[соли 2020]] Вазирони корҳои хориҷии [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]]  бо муовини котиби давлатии [[ИМА]] Стивен Биган мулоқот карданд ва пас аз он  сулҳи башардӯстонаро дар Қарабоғи Кӯҳӣ эълон карданд. Оташбас аз 26 октябр соати 08:00 эътибор пайдо мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2020/10/ssha-obyavili-o-peremirii-v-karabahe/ |title=США объявили о перемирии в Карабахе |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155750/https://khovar.tj/rus/2020/10/ssha-obyavili-o-peremirii-v-karabahe/ }}&lt;/ref&gt;
* '''Илова''' Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад.&lt;ref name=&quot;centralasian.org&quot;&gt;[https://www.centralasian.org/a/30877995.html Арманистон аз &quot;шаби нисбатан ором&quot; дар Қарабоғи Куҳӣ хабар дод]&lt;/ref&gt; Аз 27 сентябр дар минтақаи баҳсии вилояти [[Қарабоғи Кӯҳӣ]] миёни нерӯҳои [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]] задухӯрди шадид давом дорад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;&gt;[https://asiaplustj.info/tj/news/world/20200928/zaduhrdi-shadid-miyoni-neroi-armaniston-va-ozarboion-dar-araboi-k Задухӯрди шадид миёни нерӯҳои Арманистон ва Озарбойҷон дар Қарабоғи Кӯҳӣ]&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]]и [[соли 2020]] Варзишкори амрикоӣ Ҷон Ҷонс дар рейтинги беҳтарин размандагони UFC, новобаста аз вазн, аз ҷои аввал ба фоидаи Ҳабиб даст кашид.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146907/Lazzat-bar-Jons-joi-avvalro-dar-reytingi-UFC-ba-Nurmuhammadov-dod.html Лаззат бар: Ҷонс ҷои аввалро дар рейтинги UFC ба Нурмуҳаммадов дод]&lt;/ref&gt; Қаҳрамони UFC Ҳабиб Нурмуҳаммадов, пас аз ба итмом расонидани корномаи худ ҳамчун размикор, ният дорад мураббӣ шавад.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146828/Malum-shud-ki-Habib-Nurmuammadov-pas-az-khatmi-karera-ash-chi-kor-khohad-kard-video.html Маълум шуд, ки Ҳабиб Нурмуҳаммадов пас аз хатми “карера”-аш чӣ кор хоҳад кард]&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 25 октябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''42 924 533''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 154 761''' нафар фавтиданд, 31 666 683 нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''''10 103 089''''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020):
# :ИМА - сироятёфтагон — '''8 827 932''' нафар; фавтиданд — '''230 068''' нафар
# :Ҳиндустон - сироятёфтагон — '''7 863 892''' нафар; фавтиданд — '''118 567''' нафар
# :Бразилия - сироятёфтагон — '''5 381 224''' нафар; фавтиданд — '''156 926''' нафар
# :Русия - сироятёфтагон — '''1 497 167''' нафар; фавтиданд — '''25 821''' нафар
# :Испания - сироятёфтагон — '''1 110 372''' нафар; фавтиданд — '''34 752''' нафар
* [[24 октябр]]и [[соли 2020]] [[Ҳабиб Нурмуҳаммадов]]и русиягӣ дифои сеюми камарбанди қаҳрамони сабуки UFC-ро анҷом дода, рақиби амрикоии худ Ҷастин Гетҷиро мағлуб кард. Мубориза барои ҳарифон шиддатнок гузашт ва дар даври дуввум Ҳабиб бо усули буғӣ кардан ҳарифашро шикаст дод.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146073/Uqob-boz-boloi-qulla-ast-Habib-Getjiro-maglub-kard.html. Уқоб боз болои қулла аст: Ҳабиб Гетҷиро бо усули &quot;буғӣ&quot; шикаст дод]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Пас аз набард Ҳабиб Нурмуҳаммадов гуфт, ки ин охирин набарди ӯ дар чемпионати UFC аст.&lt;ref&gt;[https://sportmail.ru/article/mma/43884805/?frommail=1 Хабиб Нурмагомедов победил Джастина Гэтжи и завершил карьеру]&lt;/ref&gt; 
* [[20 октябр]]и [[соли 2020]] Никола Пашинян ва Илҳом Алиев дар бораи гуфтушуниди ҳалли осоиштаи муноқиша дар Қарабоғи Кӯҳӣ дар ш. Москва изҳори розигӣ намудаанд, аммо онҳо дар мавқеи худ истодаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplustj.info/ru/news/world/20201020/pashinyan-i-aliev-gotovi-k-peregovoram-no-stoyat-na-svoyom Пашинян и Алиев &quot;готовы к переговорам&quot;, но стоят на своём]&lt;/ref&gt;
* [[19 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 19 октябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''40 268 496''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 118 294''' нафар фавтиданд, 30 111 748 нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''''9 038 454''''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 19.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 19.10.2020):
# :ИМА - сироятёфтагон — '''8 387 799''' нафар; фавтиданд — '''224 730''' нафар
# :Ҳиндустон - сироятёфтагон — '''7 548 238''' нафар; фавтиданд — '''114 642''' нафар
# :Бразилия - сироятёфтагон — '''5 235 344''' нафар; фавтиданд — '''153 905''' нафар
# :Русия - сироятёфтагон — '''1 399 334''' нафар; фавтиданд — '''24 187''' нафар
# :Аргентина - сироятёфтагон — '''989 680''' нафар; фавтиданд — '''26 267''' нафар
* [[20 октябр]]и [[соли 2020]] Натиҷаҳои пешакии маъракаи муҳими  сиёсӣ - '''барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Ҷумҳурии Тоҷикистон''', аз 1 то 15 октябри соли 2020  гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии соли 2020 дар Тоҷикистон, аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155812/https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ }}&lt;/ref&gt;
* [[19 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 19 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]]  '''10 ҳазору 493''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''9 511''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''80''' нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.coronavirus-monitor.info/country/tajikistan/ |title=Статистика распространения коронавируса в Таджикистане на сегодня, 19 октября 2020 Омори Тоҷикистон дар рӯзи 19.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817184035/https://coronavirus-monitor.info/country/tajikistan/ |archivedate=2021-08-17 }}&lt;/ref&gt;
* [[15 октябр]]и [[соли 2020]] 30 октябри соли 2020 мувофиқи Конститутсия (Қонуни Асосӣ)-и Тоҷикистон Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон  баъди интихоб шудан дар ҷаласаи муштараки Маҷлисҳои намояндагон ва миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон савганд ёд мекунад.&lt;ref&gt;[https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20201015/emomal-ramon-30-oktyabr-savgand-yod-mekunad]&lt;/ref&gt;
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] И.в. Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон [[Сооронбой Жээнбеков]] 14 октябр фармонро «Дар бораи таъйин кардани сарвазир ва аъзои ҳукумати Ҷумҳурии Қирғизистон» имзо кард. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар, профессор Равшанбек Собиров муовини сарвазири ҶҚ таъйин шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/prezidenti-ir-iziston-ajati-navi-ukumatro-tasdi-kard-ro-bari-an-umani-to-ikoni-kishvar-muovini-sarvazir-tajin-shud/ |title=ПРЕЗИДЕНТИ ҚИРҒИЗИСТОН ҲАЙАТИ НАВИ ҲУКУМАТРО ТАСДИҚ КАРД. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар муовини сарвазир таъйин шуд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155803/https://khovar.tj/2020/10/prezidenti-ir-iziston-ajati-navi-ukumatro-tasdi-kard-ro-bari-an-umani-to-ikoni-kishvar-muovini-sarvazir-tajin-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[12 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти пешакии КМИР-и Тоҷикистон, сарвари давлати амалкунандаи ҷумҳурӣ [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маъракаи интихоботи президентӣ ғолиб омад. Ба ҷонибдории Эмомалӣ Раҳмон — '''90,92%''' ё худ — '''3 миллиону 837 ҳазору 927 нафар''' раъйдиҳандагон овоз доданд &lt;ref&gt;[https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20201012/emomal-ramon-bori-panum-dar-intihoboti-prezident-olib-omad Эмомалӣ Раҳмон бори панҷум дар интихоботи президентӣ ғолиб омад]&lt;/ref&gt;
* [[9 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 9 октябр шумори умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз '''36 753 904''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 066 856''' кас фавтиданд, 27 667 552 нафар шифо ёфтаанд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 9.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[9 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 9 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] 10 ҳазору 097 нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба 8914 нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба 78 нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.coronavirus-monitor.info/ |title=Онлайн карта, Мировая статистика Сабти Coronavirus COVID-19 дар рӯзи 9.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703033519/https://coronavirus-monitor.info/ |archivedate=2021-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* [[6 октябр]]и [[соли 2020]] Натиҷаҳои [[Интихоботи парлумонӣ дар Қирғизистон (2020)|интихоботи парлумонии рӯзи 4 октябри Қирғизистон]] беэътибор эълон шуданд.&lt;ref&gt;[https://asiaplustj.info/tj/news/centralasia/20201006/natiaoi-intihoboti-porlumonii-iriziston-beetibor-elon-shud Натиҷаҳои интихоботи парлумонии Қирғизистон беэътибор эълон шуд ]&lt;/ref&gt;
* [[5 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумори умумии сироятёфтагон аз COVID-19 дар саросари ҷаҳон зиёда аз 34,9 млн нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ 1 025 647 кас фавтиданд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20201005/sabti-boz-1-favt-az-covid-19-dar-rzoi-istiroat/ Сабти боз 1 фавт аз COVID-19 дар рӯзҳои истироҳат]&lt;/ref&gt;
* [[5 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 5 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] 9 ҳазору 935 нафарро ташкил медиҳад. теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ боз 1 нафар зиёд шуда, аз оғози пандемия ба 78 нафар расид.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* [[27 сентябр]] - [[15 октябр]]и [[соли 2020]]  Дар минтақаи баҳсии вилояти [[Қарабоғи Кӯҳӣ]] миёни нерӯҳои [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]] задухӯрди шадид давом дорад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;/&gt;
* '''Илова''' Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад. Минтақаи мазкур, ки бештари бошандагонаш арманӣ ҳастанд, дар соли 1991 эълом кард, ки аз Озарбойҷон ҷудо ва мустақил мешавад.&lt;ref name=&quot;centralasian.org&quot;/&gt;
== [[сентябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[16 сентябр]]и [[соли 2020]] Теъдоди афроди олуда ба вируси корона дар ҷаҳон ба беш аз 29 миллион нафар расидааст, ки аз ин теъдод  дасти ‌кам 933 ҳазор нафар ҷони худро аз даст дода ва ҳудуди 21 миллион нафар  ҳам беҳбуд ёфтаанд.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/asia/20200916/1031908238/Shumori-jonbokhtagon-az-virusi-korona-dar-iran-ba-23-hazoru-453-nafar-rasid.html / Шумори ҷонбохтагон аз вируси корона дар Эрон ба 23 ҳазору 453 нафар расид]&lt;/ref&gt;
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] Расман ба иттилои Вазорати тандурустии ҶТ, аз 30 апрел то 15 сентябри с. 2020 9 ҳазору 129 ҳолати гирифторшавӣ ба коронавирус ошкор шуда, аз ин 7 ҳазору 896 нафар ё 86,4%-и беморон шифо ёфтанд, теъдоди фавтидагон аз ин беморӣ ба 73 нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik-tj.com/incidents/20200915/1031905266/Afzoishi-favt-az-COVID-19-dar-Tojikiston-tasdiqi-Vazorat.html/ |title=Афзоиши фавт аз COVID-19 дар Тоҷикистон: тасдиқи Вазорат  |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925010649/https://sputnik-tj.com/incidents/20200915/1031905266/Afzoishi-favt-az-COVID-19-dar-Tojikiston-tasdiqi-Vazorat.html |archivedate=2020-09-25 }}&lt;/ref&gt;
* [[14 сентябр]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Қарори Раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон  Бахтиёр  Худоёрзода дар бораи бақайдгирии номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/arori-raisi-kmir-dar-borai-ba-ajdgirii-nomzad-o-ba-mansabi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-tasvib-rasid/ |title=Қарори Раиси КМИР дар бораи бақайдгирии номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тасвиб расид |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2020-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008230514/https://khovar.tj/2020/09/arori-raisi-kmir-dar-borai-ba-ajdgirii-nomzad-o-ba-mansabi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-tasvib-rasid/ }}&lt;/ref&gt;  
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати иштирок дар тантанаҳои ҷашнӣ бахшида ба 5500-солагии Саразм, ба ин макони таърихӣ ташриф оварданд. Дар ин мавзеи бостонӣ муаррифии Рамзи Саразм, бо баландии 27 метр,  Дарвозаи Саразм, Осорхонаи таърихӣ-бостоншиносии Саразм бо иштироки Пешвои миллат сурат гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-5500-solagii-sarazm1/ |title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар тантанаҳои ҷашни 5500-солагии Саразм |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155739/https://khovar.tj/2020/09/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-5500-solagii-sarazm1/ }}&lt;/ref&gt;
* [[11 сентябр]]и [[соли 2020]] Рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» ба муносибати ҷашни 90-солагии худ дар ҳаҷми 90 саҳифа ба нашр расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/r-znomai-avononi-to-ikiston-dar-a-mi-90-sa-ifa-ba-nashr-rasid/ |title=Рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» дар ҳаҷми 90 саҳифа ба нашр расид |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/09/r-znomai-avononi-to-ikiston-dar-a-mi-90-sa-ifa-ba-nashr-rasid/ }}&lt;/ref&gt; 
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Паёми Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155741/https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ }}&lt;/ref&gt;


== [[август]]и [[соли 2020]] ==
* [[10 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Шурӯъ аз оғози пандемияи коронавирус то имрӯз шумораи гирифторони COVID-19 бо ошкор гардидани 219 598 ҳолати нав давоми шабонарӯзи охир дар ҷаҳон ба 20 026 161 нафар расид. Шумораи зиёди ҳолатҳои сироятёбӣ дар ИМА ба қайд гирифта шудааст — 5 199 444. Баъдан Бразилия (3 035 582), Ҳиндустон (2 215 074), Россия (887 536), Африқои Ҷанубӣ (559 859), Мексика (480 278), Перу (478 024), Колумбия (387 481) Чили (373 056) ва Испания (361 442) ҷойгиранд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/shumorai-giriftoroni-covid-19-dar-a-on-ba-besh-az-20-million-nafar-rasid/ |title=Шумораи гирифторони COVID-19 дар ҷаҳон ба беш аз 20 миллион нафар расид  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155807/https://khovar.tj/2020/08/shumorai-giriftoroni-covid-19-dar-a-on-ba-besh-az-20-million-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt;
* [[10 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон тавсия додааст: [[17 август]]и соли равон  дар ҳамаи муассисаҳои таълимӣ, новобаста аз шакли ташкилию ҳуқуқӣ соли таҳсили 2020-2021 оғоз меёбад. Барои тамоми муассисаҳои таҳсилоти олии касбии мамлакат, ки дар низоми таҳсилоти кредитӣ фаъолият менамоянд, тибқи Стандарту барномаҳои таълимӣ дар як ҳафта дар ҳаҷми 15 соат ва дар як рӯз дар ҳаҷми 3 соат дарсҳои фаъол ташкил ва ба роҳ монда мешаванд. Барои давомнокии дарсҳо дар муассисаҳои таълимӣ дар ин тартиб 3 тавсия мешниҳод карда шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/maktab-o-dar-sharoiti-pandemiya-vazorati-maorif-va-ilm-tartibi-barguzorii-dars-o-dar-muassisa-oi-talimiro-ba-tasvib-rasond/ |title=Вазорати маориф ва илм тартиби баргузории дарсҳо дар муассисаҳои таълимиро ба тасвиб расонд  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/08/maktab-o-dar-sharoiti-pandemiya-vazorati-maorif-va-ilm-tartibi-barguzorii-dars-o-dar-muassisa-oi-talimiro-ba-tasvib-rasond/ }}&lt;/ref&gt;
* [[9 август]]и [[соли 2020]] Рӯзи 9 август дар Беларус интихоботи президентӣ баргузор шуд. Ба иттилои расмӣ, раиси ҷумҳури феълӣ [[Александр Лукашенко]] 80,08 дарсади ройи мардумро соҳиб шудааст. Мақомот мегӯянд, 10,09 дарсади мардум аз Светлана Тихановская, рақиби асосии Лукашенко, пуштибонӣ карданд.&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/belarus-pas-az-intikhobot/30777452.html/ Беларус баъд аз интихобот: Чӣ мегузарад?  бештар...]&lt;/ref&gt;
* [[6 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/.  Дар ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум қарор қабул гардид, ки Интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] рӯзи якшанбе, [[11 октябр]]и [[соли 2020]]  таъйин карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[5 август]]и [[соли 2020]] Рӯзи [[5 август]] дар бандари шаҳри [[Байрут]] миқдори зиёди селитраи аммиак таркид. Дар ин таркиш ҳудуди 6 ҳазор нафар захмӣ шуда, 300 ҳазор нафар бехонаву ҷо шуданд. Ҳасан Диёб, нахуствазири [[Лубнон]], дар пайи эътирозҳои густурдаи мардумӣ рӯзи [[10 август]] аз мақомаш истеъфо дод.&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/30777286.html/ Таркиши Байрут. Ҳукумати Лубнон пас аз эътирозҳо истеъфо дод.  бештар...]&lt;/ref&gt;

== [[июл]]и [[соли 2020]] ==
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ дар [[ноҳияи Данғара]]и [[вилояти Хатлон]] бузургтарин фабрикаи парандапарварӣ ба истифода  дода мешавад. Ин комплекси муҳташами парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистони ноҳияи мазкур  бунёд гардида, мувофиқи лоиҳа, дар ин ҷо 24 бинои мурғхона — ҳар кадом бо дарозии 96 метр бунёд мегардад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155801/https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Шабонарӯзи гузашта (5 июл) дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 49 ҳолати нави сироятёбӣ ба COVID-19 ошкор гардида, шумораи онҳо дар муддати аз 30 апрел то 6 июл ба 6262 нафар расид.Ба иттилои манбаъ, то имрӯз дар мамлакат 4914 нафар ё худ 78,4%-и гирифторони COVID-19 шифо ёфта, аз ин беморӣ 53 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ |title=Дар Тоҷикистон шумораи гирифторони коронавируси нав ба 6262 нафар расид  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt; (то 15 июн дар ҶТ 5097 нафар кас гирифтори COVID-19 буд)
* Имрӯзҳо дар 85 беморхонаи ҷумҳурӣ зиёда аз 7 ҳазору 500 табиб ва 25 ҳазор корманди миёнаи тиб барои табобати сироятёфтагон сафарбар шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ |title=Дар Тоҷикистон шумораи гирифторони коронавируси нав ба 6262 нафар расид бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ дар муддати 4 ҳафтаи гузашта (аз 15 июн то 6 июл) дар ҷаҳон ба сирояти COVID-19 зиёда аз 3 500 000 кас гирифтор шудаанд. Тибқи маълумоти нави СУТ, давоми шабонарӯзи гузашта 175 499 ҳолати нави гирифторшавӣ ба COVID-19 ошкор шуда, 3 572 нафар сироятшудагон фавтидаанд. Шумораи умумии ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон 11 580 119 нафар ва теъдоди фавтидагон 537 179 кас мебошад. Ҳамзамон то имрӯз дар ҷаҳон 6 547 935 нафар гирифторони ин беморӣ шифо ёфтаанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-11-5-million-nafar-gardid/ |title=Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 11,5 миллион нафар гардид бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155747/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-11-5-million-nafar-gardid/ }}&lt;/ref&gt;

::Ба даҳгонаи кишварҳое, ки дар онҳо теъдоди зиёди гирифторони коронавирус ба қайд гирифта шудааст (омори 6 июли  с 2020): 
# ИМА (2 983 155 нафар), 
# Бразилия (1 604 585), 
# Ҳиндустон (699 402), 
# Россия (687 862), 
# Перу (302 718), 
# Испания (297 625), 
# Чили (295 532), 
# Британияи Кабир (285 416), 
# Мексика (256 848)  
# Италия (241 611) дохил мешаванд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;
* [[2 июл]]и [[соли 2020]] Дар шаҳри [[Хуҷанд]] дар кӯчаи Шарқ гузаргоҳи зеризаминии мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе» мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд....Иншооти мазкур ба маблағи 20 миллион сомонӣ сохта ба истифода дода шуд.... Масоҳати умумии қитъаи замини ҷудогардида 5054,4 м2, дарозии иншоот 260, бараш 18 метр буда, аз 10 даромад иборат аст. Ин дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва дар минтақаи Осиёи Марказӣ мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=ДАРОЗТАРИН ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ВА ОСИЁИ МАРКАЗӢ. бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155826/https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[2 июл]]и [[соли 2020]] Шӯрои Амнияти [[Созмони Милали Муттаҳид]] қатънома '''дар бораи оташбаси &quot;пурра ва фаврӣ&quot;''' дар саросари ҷаҳон барои мубориза бо пандемияи коронавирус, ки беш аз ним миллион нафар ҷони худро аз даст додааст, қабул кард, хабар медиҳад вебсайти UN News. Ин даъват ба амалиёти низомӣ алайҳи &quot;Давлати Исломӣ&quot;(ДАИШ), &quot;Алқоида&quot;, &quot;Ҷабҳаи ал-Нусра&quot;  ва дигар ташкилотҳои террористӣ дахл надорад.&lt;ref&gt;[https://fergana.site/news/119718/|title=Совбез ООН принял резолюцию о прекращении войн для борьбы с коронавирусом/ бештар...]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[июн]]и [[соли 2020]] ==
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] Мақомоти Тоҷикистон бахше аз маҳдудиятҳои вобаста ба коронавируси навро дар шаҳри [[Душанбе]] бекор карданд ва ба фаъолияти дубораи даҳҳо кошонаи ҳусну сартарошхона, нуқтаҳои фурӯши телефон ва бозорҳои либос иҷозаи фаъолият доданд. Кори ин бозору марказҳои хидматрасонӣ ​аз охири моҳи апрел ба далели паҳншавии бемории COVID-19 мутаваққиф шуда буд. Ба иттилои шаҳрдории Душанбе рӯзи [[15 июн]] ҳудуди 10 200 тоҷир дубора ба кори худ шурӯъ карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30671579.html|title=Бахше аз маҳдудиятҳои вобаста ба коронавирус дар Тоҷикистон бекор шуд.|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt; 
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Тибқи охирин маълумоти СУТ, дар ҷаҳон давоми шабонарӯзи гузашта 123 783 ҳолати нави гирифторшавӣ ба COVID-19 ошкор шуда, 3 258 бемор фавтидаанд. Ҳамин тариқ, шумораи умумии ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон 7 989 586 буда, теъдоди фавтидагон 435 491 мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/06/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-ba-8-million-nafar-nazdik-meshavad/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон ба 8 миллион нафар наздик мешавад|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-16|archivedate=2020-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615212701/https://khovar.tj/2020/06/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-ba-8-million-nafar-nazdik-meshavad/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Дар муддати аз 30 апрел то соати 18:00 дақиқаи 15 июн дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 5097 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави CОVID-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ то кунун дар мамлакат 3503 (68,7%) нафар шифо ёфтаанд. Ҳамзамон, то таърихи зикргардида дар мамлакат аз ин беморӣ 50 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/06/habari-favr-dar-to-ikiston-62-olati-navi-siroyatyob-ba-covid-19-ba-ajd-girifta-shud/|title=Дар Тоҷикистон 62 ҳолати нави сироятёбӣ ба COVID-19 ба қайд гирифта шуд|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-16|archivedate=2020-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615212644/https://khovar.tj/2020/06/habari-favr-dar-to-ikiston-62-olati-navi-siroyatyob-ba-covid-19-ba-ajd-girifta-shud/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] Бисёр кишварҳои аврупоӣ шурӯъ аз 15-16-уми июн марзҳои худро ба рӯи кишварҳои ҳамсоя боз мекунанд ва ин як қадами бузург дар паи се моҳи маҳдудиятҳо мебошад. Олмон, Белгия, Фаронса, Юнон ва Ҷумҳурии Чех дар миёни кишварҳое мебошанд, ки аз имрӯз ва Австрия аз 16 июн марзҳоро боз мекунанд. Бозкушоии ҳамоҳангшудаи марзҳо дар ҳоле ҷараён дорад, ки ҳафтаи гузашта Комиссиюни Аврупо машварат дод, ки кишварҳои узв марзҳояшонро боз кунанд. Бозкушоии марзҳо бештар марбут ба шаҳрвандони [[Иттиҳоди Аврупо]], [[Бритониё]] (Пас аз [[31 январ]]и [[соли 2020]], [[Бритониё]] аз иттиҳод хориҷ шуд) ва аксар [[Кишварҳои узви Иттиҳоди Аврупо|кишварҳои ҳавзаи Шенген]]  мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30671232.html|title= Аврупо марзҳоро боз мекунад, Амрикову Осиё ҳамоно бо хуруҷи вирус дастбагиребонанд|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt; 
* [[14 июн]]и [[соли 2020]] Чин даҳлези нави нақлиётии худро ба Узбекистон боз мекунад. Дар мавриди роҳандозии нахустин блок-поезд дар даҳлези чандҳолата (мультимодальный)-и Чин-Қирғизистон-Узбекистон аввали июн дафтари матбуоти Вазорати сармоягузорӣ ва тиҷорати берунии Узбекистон хабар дод. Гуфта мешавад, ки блок-поезд бо 25 контейнер ба Тошканд тавассути истгоҳи роҳи оҳани “Лонжу”-и музофоти Гонсу (Чин) тариқи Қошғар ба Шинҷон ва порти Иркештами Қирғизистон, аз он ҷо ба шаҳри Ӯш ва минбаъд ба самти Узбекистон меравад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/сарнавишти-роҳи-оҳани-чин-то-тоҷикистон/30669994.html|title= Даҳлези нав ва сарнавишти роҳи оҳан аз Чин то Тоҷикистон|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt;

== [[май]]и [[соли 2020]] ==

* [[30 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/.  30 май  дар Тоҷикистон 3807 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави COVID-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ то кунун дар мамлакат 1865 нафар шифо ёфтаанд. Ҳамзамон, то таърихи зикргардида дар мамлакат аз ин беморӣ 47 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/covid-19-dar-to-ikiston-3807-nafar-bo-tashhisi-siroyati-koronavirusi-navi-covid-19-oshkor-gardidaast/|title=COVID-19. Дар Тоҷикистон 3807 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави COVID-19 ошкор гардидааст|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200531174436/https://khovar.tj/2020/05/covid-19-dar-to-ikiston-3807-nafar-bo-tashhisi-siroyati-koronavirusi-navi-covid-19-oshkor-gardidaast/}}&lt;/ref&gt;
* [[28 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Дар ҷаҳон шумораи гирифторони навъи нави коронавируси COVID-19 давоми шабонарӯзи гузашта 106 ҳазору 475 нафар зиёд шуда, ба '''5 миллиону 814 ҳазору 593''' нафар расид. Ҳамзамон аз ин теъдод то имрӯз 2 миллиону 515 ҳазору 490 кас шифо ёфтаанд ва 357 ҳазору 977 тан вафот кардаанд, хабар медиҳад АМИТ «Ховар» бо истинод ба маълумоти Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ).&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-5-8-million-nafar-gardid/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 5,8 миллион нафар гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[28 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Ба даҳгонаи кишварҳое, ки дар онҳо теъдоди зиёди гирифторони коронавирус ба қайд гирифта шудааст, ИМА (1 746 217 нафар), Бразилия (414 661), Россия (379 051), Испания (283 849), Британияи Кабир (231 139), Италия (231 139), Франсия (182 913), Германия (181 895), Туркия (159 797) ва Ҳиндустон (159 054) дохил мешаванд. Аз ҳама бештар беморон дар ИМА (490 151), Испания (196 958), Бразилия (166 647), Германия (163 200), Россия (150 993), Италия (147 101), Туркия (122 793), Эрон (112 988), Чин (78 288) ва Ҳиндустон (67 929) шифо ёфтаанд. Ба қатори давлатҳое, ки дар онҳо т'''еъдоди зиёди ҳолатҳои фавт''' ба қайд гирифта шудааст, '''ИМА (102 114 нафар), Британияи Кабир (37 460), Италия (33 072), Франсия (28 596), Испания (27 118), Бразилия (25 697), Белгия (9 388), Мексика (8 597), Германия (8 533) ва Эрон (7627)''' шомил мебошанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;
* [[26 май]]и [[соли 2020]] Кумитаи дин ва танзими расму маросими миллӣ дар Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллии кишвар дастур додааст, ки то беҳбуди вазъият барои баргузории маросимҳои арӯсӣ ба сокинон иҷозат надиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html|title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[24 май]]и [[соли 2020]] Ҷӯрабек Назрӣ (Назриев), донишманд ва овозхони маъруфи тоҷик, рӯзи 24-уми май дар 74-солагӣ даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/%D2%B7%D3%AF%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%80%D3%A3-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%B7%D0%B0%D1%88%D1%82/30631152.html|title=Ҷӯрабек Назрӣ, донишманд ва овозхони маъруфи тоҷик даргузашт.|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt; 
* [[24 май]]и [[соли 2020]] Шӯрои уламои Тоҷикистон қарор кард, ки Иди [[Рамазон]] ё Фитр дар Тоҷикистон 24 май фаро мерасад, аммо ба фарқ аз солҳои гузашта намози ид ва идгардак баргузор намегардад. Мақомот аз сокинон хостаанд, идро дар хона бо аъзои оила ҷашн гиранд. Ин тасмим ба густариши коронавируси нав дар Тоҷикистон рабт дорад, ки дар бист рӯзи ахир ба тақрибан ду ҳазор нафар сироят карда, боис ба марги 41 нафар шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html|title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[17 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. 17 май дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 1524  ҳолати сирояти коронавируси нави КОВИД-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ 39  нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-1524-nafar-rasid/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ! Шумораи гирифторони коронавирус дар Тоҷикистон ба 1524 нафар расид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200528225549/http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-1524-nafar-rasid/}}&lt;/ref&gt;
* [[12 май]]и [[соли 2020]] Комиссияи олии «Бародарии инсонӣ», ки қароргоҳаш дар Амороти Муттаҳидаи Араб воқеъ аст, аз тамоми мардуми ҷаҳон даъват ба амал овард, ки рӯзи панҷшанбе, 14 май тибқи оини дин, мазҳаб ва таълимоти худ даст ба дуо бардоранд, аз Худованд илтиҷо намоянд, ки   COVID-19-ро  бартараф созад, инсониятро аз ранҷу азобҳои имрӯза наҷот диҳад ва ба олимон кумак кунад, то табобати онро пайдо намоянд ва дунёро аз оқибатҳои тиббӣ, иқтисодӣ ва гуманитарии пандемияи коронавирус наҷот диҳанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/bad-az-pandemiya-zamin-be-tarin-makon-baroi-zindagii-insoniyat-ho-ad-shud-a-on-baroi-hotima-yoftani-pandemiyai-covid-19-dast-ba-duo-mebardorad/|title=Ҷаҳон барои хотима ёфтани пандемияи COVID-19 даст ба дуо мебардорад|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200525111308/http://khovar.tj/2020/05/bad-az-pandemiya-zamin-be-tarin-makon-baroi-zindagii-insoniyat-ho-ad-shud-a-on-baroi-hotima-yoftani-pandemiyai-covid-19-dast-ba-duo-mebardorad/}}&lt;/ref&gt;
* [[12 май]]и [[соли 2020]] Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе бо мақсади ҳифзи тандурустии сокинони пойтахт аз пешгирии бемории сироятии коронавирус (COVID-19) қатъ намудани  фаъолияти ҳамаи бозорҳои фурӯши либосаи шаҳрро, новобаста аз шакли моликият ва тобеияти идоравӣ то 31 майи соли 2020 тамдид намуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/|title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200529220050/https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/}}&lt;/ref&gt;
* [[7 май]]и [[соли 2020]] 7 май дар Тоҷикистон 82 ҳолати нави сироятёбӣ аз COVID-19 ба қайд гирифта шуда, шумораи беморон ба 461 нафар расид. Ҳамзамон, давоми шабонарӯзи гузашта 4 ҳолати фавт сабт гардида, дар умум 12 нафар беморони гирифтори ин навъи нави коронавирус фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/yvmyvcovid-19-ati-faoliyati-bozor-oi-fur-shi-libos-dar-sha-ri-dushanbe-to-31-maj-tamdid-karda-shud/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ! Шумораи гирифторони коронавирус дар Тоҷикистон ба 461 нафар расид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;

== [[апрел]]и [[соли 2020]] ==

* [[30 апрел]]и [[соли 2020]] [[30 апрел]]и [[соли 2020]] дар ҷаҳон шумораи гирифторон ба намуди нави коронавируси [[Дунёгирии COVID-19‎‎|COVID-19]] '''''3 миллиону 220 ҳазору 969 нафар буда, аз онҳо 1 миллиону 1 ҳазору 72 кас шифо ёфтаанд ва 228 ҳазору 251 тан вафот кардаанд.'''''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 3,2 миллион нафар гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200510171233/http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/}}&lt;/ref&gt;
* [[30 апрел]]и [[соли 2020]] тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[29 апрел]]и [[соли 2020]] — 15 ҳодисаи тасдиқшудаи бемории сироятии коронавирусии [[Дунёгирии COVID-19‎‎|COVID-19]], аз ҷумла дар [[вилояти Суғд]] — 10 (даҳ) ҳодиса ва дар шаҳри [[Душанбе]] — 5 (панҷ) ҳодиса аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар  ба қайд гирифта шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ: Дар Тоҷикистон ҳодисаҳои тасдиқшудаи бемории сироятии CОVID-19 аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар ба қайд гирифта шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501194848/https://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/}}&lt;/ref&gt;
* [[29 апрел]]и [[соли 2020]] Бобоҷон Назаров - донишманди тоҷики муқими Лондон шеваи нав барои муолиҷаи COVID-19-ро ошкор кардааст, ки дар сурати озмоишҳои муваффақиятомез метавонад, барои дармони миллионҳо мардум дар сайёра кумак кунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/донишманди-тоҷик-шеваи-муолиҷаи-ковид-19-ро-ошкор-кардааст/30582969.html|title=Донишманди тоҷики муқими Бритониё шеваи муолиҷаи КОВИД-19-ро ошкор кардааст|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-04-30}}&lt;/ref&gt;
* [[17 апрел]]и [[соли 2020]] Иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум баргузор гардид. Аъзои Маҷлиси миллӣ тариқи овоздиҳии пинҳонӣ, [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомали]]ро ба вазифаи Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷонибдорӣ намуданд.

== [[март]]и [[соли 2020]] ==
* [[17 март]]и [[соли 2020]]  [[Маҳмадтоир Зокирзода]]  дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати шашум Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/node/22639|title=Иштирок дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-03-18}}&lt;/ref&gt;
* [[1 март]]и [[соли 2020]] интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: ҲХДТ-ро 12 нафар, ҲАТ-ро - 4 нафар, ҲИИТ-ро 4 нафар, ҲДТ-ро 1 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155751/https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ }}&lt;/ref&gt; 
* [[1 март]]и [[соли 2020]] дар интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон — 4 миллиону 245 ҳазору 951 нафар интихобкунандагон иштирок намуданд, ки ин 86,4%-и шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад, шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 52 ҳазору 30 нафар ё 1,39%-ро ташкил медиҳад.
* Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ: ҲХДТ - 35 нафар, ҲАТ - 3 нафар, ҲКТ - 2 нафар ва ҲИИТ - 1 нафар пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;/&gt;

== [[Соли 2019]] ==

== [[декабр]]и [[соли 2019]] ==

* [[20 декабр]]и [[соли 2019]] Дар байни Донишномаҳои забонӣ (299 забонҳо) [[Википедияи Тоҷикӣ]] марраи 100 000 вироишоти мақолаҳоро азбар намудааст. Он замон Донишномаи озоди тоҷикзабон дар ҷойи 63-ум қарор дошт. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News#Wikipedias Wikimedia_News Нигаред ба Инҷо].
== [[ноябр]]и [[соли 2019]] ==

* [[ноябр]]и [[соли 2019]]  Бино ба фарзияи расмӣ, ҳамла ба дидбонгоҳи &quot;Ишқобод&quot; дар марзи Тоҷикистону Узбекистон дар соати 03:23-и субҳи 6-уми ноябр ба амал омада, дар он як марзбон ва як афсари пулис ва 15 ҳамлавар кушта шудаанд. КДАМ эълон дошт, ҳамлаварон 20 нафар ва марбути гуруҳи ваҳшатафкани &quot;Давлати исломӣ&quot; ё ДОИШ будаанд &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/11/markazi-matbuoti-shun-oi-sar-adii-kdam-t-habar-medi-ad/|title=Маркази матбуоти Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ ҶТ хабар медиҳад|author=|date=6 ноябри 2019|publisher=www.ozodi.org|accessdate=2019-11-15|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115153745/https://khovar.tj/2019/11/markazi-matbuoti-shun-oi-sar-adii-kdam-t-habar-medi-ad/}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/a/more-details-about-attack-in-ishqobod/30268967.html|title=Ба ҳар сурат, дар дидбонгоҳи &quot;Ишқобод&quot; чӣ шуду чӣ гузашт?|author= |date=9 сентябри 2019|publisher=www.ozodi.org|accessdate=2019-11-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== [[октябр]]и [[соли 2019]] ==

* [[28 октябр]]и [[соли 2019]] Дар ҳисоботи «Пешбурди  соҳибкорӣ-и Бонки ҷаҳонӣ, ки  танзими  давлатии фаъолияти  соҳибкориро дар  кишварҳои  ҷаҳон арзёбӣ менамояд, соли 2020 мавқеи Ҷумҳурии Тоҷикистон 20 зина баланд рафта, дар байни 190 давлати ҷаҳон ҷои  106-ум–ро ишғол намуда, бори дигар ба даҳгонаи кишварҳои пешқадами ислоҳотгари ҷаҳон шомил шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/10/to-ikiston-ba-da-gonai-davlat-oi-pesh-adami-islo-otgari-a-on-shomil-shud/|title=Тоҷикистон ба даҳгонаи давлатҳои пешқадами ислоҳотгари ҷаҳон шомил шуд|author=|date=28 октябри 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-11-15|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115153751/https://khovar.tj/2019/10/to-ikiston-ba-da-gonai-davlat-oi-pesh-adami-islo-otgari-a-on-shomil-shud/}}&lt;/ref&gt;.

== [[сентябр]]и [[соли 2019]] ==

* Пешвои миллат, Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори ба фаъолият оғоз кардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии “Роғун” ба 42 нафар мутахассисони касбу кори гуногуни иншооти муҳим ҷоизаҳои давлатӣ супориданд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/|title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун»|author= |date=9 сентябри 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-09-09}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 сентябр]]и [[соли 2019]] Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун» баргузор гардид. Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар толори агрегатҳо дар вазъияти тантанавӣ агрегати дуюми нерӯгоҳи барқи обии “Роғун”-ро ба кор дароварданд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;/&gt;.

== [[август]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 август]]и [[соли 2019]] Ансамбли фолклории Муассисаи давлатии сафарию ҳунарии «Базморо»-и  Ҷумҳурии Тоҷикистон   дар  Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ», ки  дар майдони Регистони шаҳри Самарқанди Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардид, байни 28 ансамбл ва гурӯҳҳои эҷодӣ аз кишварҳои гуногун  сазовори ҷои сеюм дониста шуд &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/|title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид|author=|date=31 августи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-08-31|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914040857/http://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[30 август]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Исмоили Сомонӣ Маркази истироҳативу фароғатӣ ва сайёҳии кӯли “Душанбе”-ро пас аз навсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-markazi-istiro-ativu-faro-at-va-sajyo-ii-k-li-dushanbe-ro-dar-no-iyai-ismoili-somonii-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Маркази истироҳативу фароғатӣ ва сайёҳии кӯли «Душанбе»-ро дар ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд|author=|date=30 августи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-08-30|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914005646/http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-markazi-istiro-ativu-faro-at-va-sajyo-ii-k-li-dushanbe-ro-dar-no-iyai-ismoili-somonii-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 август]]и [[соли 2019]]  Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Исмоили Сомонии пойтахт Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор дода, бо хати истеҳсолӣ ва имкониятҳои он аз наздик шинос шуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд|author=|date=27 августи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-08-27|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914091117/http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 август]]и [[соли 2019]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] раисҷумҳури Тоҷикистон зимни сафари кориаш ба [[ноҳияи Балҷувон]] [[вилояти Хатлон]] [[Роҳи мошингарди Кангурт - Балҷувон - Ховалинг|Роҳи мошингарди Кангурт - Балҷувон - Ховалингро]] мавриди истифода қарор дод.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/Tajikistan/20190806/1029584175/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud.html|title=Роҳи мошингарди Кангурт - Балҷувон - Ховалинг кушода шуд|author= |date=6 августи 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== [[июл]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 июл]]и [[соли 2019]] Дастури Раҳмон барои истеҳсоли мошинҳои олмониву ҷопонӣ дар Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/industry/20190731/1029536181/Dastur-Rahmon-baro-istehsoli-moshinhoi-olmonivu-joponi-dar-Tojikiston.html|title=Дастури Раҳмон барои истеҳсоли мошинҳои олмониву ҷопонӣ дар Тоҷикистон|author= |date=31 июли 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-07-31}}&lt;/ref&gt;.

== [[май]]и [[соли 2019]] ==

* [[6 май]]и [[соли 2019]] Сарвари давлат дар Паёми навбатӣ ба Маҷлиси Олӣ зикр намуданд, ки имрӯз шумораи занон дар сафи хидматчиёни давлатӣ афзоиш ёфта, соли 2018 дар мансабҳои роҳбарикунанда 19 фоиз ва дар ҳайати хидматчиёни давлатии мақомоти марказӣ ва сохторҳои тобеи онҳо 25 фоизро занону духтарон ташкил додаанд. Гуфта шуд, ки имрӯзҳо 6 нафар зан дар Маҷлиси миллӣ ва 13 нафари дигар дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ фаъолият доранд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/05/shumorai-zanon-dar-mansab-oi-ro-barikunanda-19-foiz-afzoish-yoftaast/|title=Шумораи занон дар мансабҳои роҳбарикунанда 19 фоиз афзоиш ёфтааст|author=|date=6 майи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-12|archivedate=2019-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190507142911/http://khovar.tj/2019/05/shumorai-zanon-dar-mansab-oi-ro-barikunanda-19-foiz-afzoish-yoftaast/}}&lt;/ref&gt;.

== [[апрел]]и [[соли 2019]] ==

* [[12 апрел]]и [[соли 2019]] Бино бар иттилои дафтари матбуоти ҳукумати вилояти  [[Суғд]], 12 ва 13-уми апрели соли равон дар шаҳри [[Тошканд]]и [[Ӯзбекистон]] Рӯзҳои кинои тоҷик баргузор мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028647744/Toshkand-ruzhoi-kino-tojik-barguzor-meshavad.html|title=Дар Тошканд рӯзҳои кинои тоҷик баргузор мегардад|author=|date=12 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190411200023/https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028647744/Toshkand-ruzhoi-kino-tojik-barguzor-meshavad.html|archivedate=2019-04-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[11 апрел]]и [[соли 2019]] Тибқи қарори имзонамудаи [[Эмомалӣ Раҳмон]], Ҳукумат аз лоиҳаи созишномаи нав бо Бунёди Оқохон барои сохтмони пули нави пайвандгари [[Тоҷикистон]]у [[Афғонистон]] ҷонибдорӣ намуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028644918/jonibdorii-Emomali-Rahmon-az-sozishnomai-nav-bo-Bunyodi-Ogokhon-va-suporish-ba-Khudorzoda.html|title=Ҷонибдории Эмомалӣ Раҳмон аз созишномаи нав бо Бунёди Оқохон ва супориш ба Худоёрзода|author=|date=11 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190411195518/https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028644918/jonibdorii-Emomali-Rahmon-az-sozishnomai-nav-bo-Bunyodi-Ogokhon-va-suporish-ba-Khudorzoda.html|archivedate=2019-04-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 апрел]]и [[соли 2019]] 10 апрели соли 1930 бори аввал дар пойтахти [[Тоҷикистон]] шаҳри [[Душанбе]], ки он замон [[Сталинобод]] ном дошт, радио таъсис шуд. Он рӯз  аз Хонаи деҳқон, макони  собиқи  театри давлатии русии ба номи Маяковский  нахустин бор радиои Тоҷикистон бо хитобаи «Диққат! Диққат! Диққат! Инҷо Сталинобод!» гуфторҳои худро оғоз кардааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/oshyoni-bulbulon-va-yo-da-soli-hotira-oi-nek-ba-munosibati-89-umin-solgardi-r-zi-tasisyobii-radioi-to-ikiston/|title=«ОШЁНИ БУЛБУЛОН». Ва ё даҳ соли хотираҳои нек ба муносибати 89-умин солгарди Рӯзи таъсисёбии Радиои Тоҷикистон|author=|date=10 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-10|archivedate=2019-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410152227/http://khovar.tj/2019/04/oshyoni-bulbulon-va-yo-da-soli-hotira-oi-nek-ba-munosibati-89-umin-solgardi-r-zi-tasisyobii-radioi-to-ikiston/}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 апрел]]и [[соли 2019]] Имрӯз дар [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода]] Фестивали анъанавии ҷумҳуриявии «Ҳафтаи китоби кӯдакону наврасони [[Тоҷикистон]]» таҳти унвони «Кашшофи падидаҳои наврас» ҷамъбаст гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/festivali-ananavii-um-uriyavii-aftai-kitobi-kudakonu-navrasoni-to-ikiston-ambast-gardid/|title=Фестивали анъанавии ҷумҳуриявии «Ҳафтаи китоби кӯдакону наврасони Тоҷикистон» ҷамъбаст гардид|author=|date=9 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-9|archivedate=2019-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410152221/http://khovar.tj/2019/04/festivali-ananavii-um-uriyavii-aftai-kitobi-kudakonu-navrasoni-to-ikiston-ambast-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 апрел]]и [[соли 2019]] Паҳлавони шинохтаи  тоҷик Комроншоҳи Устопириён дар мусобиқоти Гран При Анталия соҳиби медали биринҷӣ гардид. Ёдовар мешавем, ки  Комроншоҳи Устопириён   дар мусобиқоти Гран При Анталия бори сеюм аст, ки    соҳиби медали ифтихорӣ мегардад. Қаблан соли 2017 дар ҳамин мусобиқот соҳиби медали нуқра шуда, соли 2018 чемпиони мусобиқоти Гран При Анталия гардида буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/komronsho-i-ustopiriyon-dar-musobi-oti-gran-pri-antaliya-so-ibi-medali-birin-gardid/|title=Комроншоҳи Устопириён дар мусобиқоти Гран При Анталия соҳиби медали биринҷӣ гардид|author=|date=8 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-8|archivedate=2019-04-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190409152352/http://khovar.tj/2019/04/komronsho-i-ustopiriyon-dar-musobi-oti-gran-pri-antaliya-so-ibi-medali-birin-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 апрел]]и [[соли 2019]] Дастаи наврасони [[Тоҷикистон]] тими футболбозони [[Қирғизистон]]ро дар сабқати байналмилалии Ҷоми &quot;Роҳи Абрешим Хуашан-2019&quot; бо ҳисоби калон мағлуб кард. Вохӯрии дастаҳои наврасони Тоҷикистону Қирғизистон бо ҳисоби 8:0 анҷом ёфт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/sport/20190407/1028620759/Pirzii-muntakhabi-Toikiston-bar-iriziston-bo-isobi-kalon.html|title=Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Қирғизистон: бо ҳисоби калон|author= |date=7 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-7}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 апрел]]и [[соли 2019]] 23 августи соли 2013  Ассамблеяи  Генералии [[Созмони Милали Муттаҳид]]  қарор қабул намуд, ки  ҳамасола 6 апрел Рӯзи байналмилалии [[варзиш]] ҷашн гирифта шавад. Мақсад аз қабули ин рӯз тарғиби тарзи ҳаёти солим, оммавӣ гардонидани варзиш ва ба ин восита ба ҳам овардани ҷавонону наврасон мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/6-aprel-r-zi-bajnalmilalii-varzish-on-osidi-sul-garavi-salomat-va-vositai-be-tarini-muarrifii-davlatu-millat-meboshad/|title=6 АПРЕЛ – РӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ВАРЗИШ. Он қосиди сулҳ, гарави саломатӣ ва воситаи беҳтарини муаррифии давлату миллат мебошад|author=|date=6 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-6|archivedate=2019-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190408012416/http://khovar.tj/2019/04/6-aprel-r-zi-bajnalmilalii-varzish-on-osidi-sul-garavi-salomat-va-vositai-be-tarini-muarrifii-davlatu-millat-meboshad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 апрел]]и [[соли 2019]] Дастаи мунтахаби наврасони то 15-солаи [[Тоҷикистон]] оид ба футбол дар мусобиқаи байналмилалии Ҷоми “Роҳи абрешим – Ҳуа Шан” (Silk Road – Hua Shan Cup-2019) ширкат меварзад. Футболбозони мамлакат таҳти роҳбарии сармураббӣ  Аҳлиддин Турдиев ба [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] сафар карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/futbol-dastai-muntahabi-navrasoni-to-15-solai-to-ikiston-dar-musobi-ai-bajnalmilalii-ro-i-abreshim-ua-shan-2019-shirkat-mevarzad/|title=Футбол: дастаи мунтахаби наврасони то 15-солаи Тоҷикистон дар мусобиқаи байналмилалии «Роҳи абрешим-Ҳуа Шан-2019» ширкат меварзад|author=|date=5 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-5|archivedate=2019-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406143933/http://khovar.tj/2019/04/futbol-dastai-muntahabi-navrasoni-to-15-solai-to-ikiston-dar-musobi-ai-bajnalmilalii-ro-i-abreshim-ua-shan-2019-shirkat-mevarzad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[4 апрел]]и [[соли 2019]] Тибқи эълони шаҳрдорӣ, аз 10 апрел ҳаракати микроавтобусҳои №67 дар масири маҳаллаи Маърифатӣ-кӯчаи Гагарин қатъ карда мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/transport/20190404/1028608631/Elon-shahrdor-harakati-mikroavtobushoro-dar-2-khatsayri-digar-mamnu-kard.html|title=Эълони шаҳрдорӣ дар бораи тағйирот дар бахши мусофирбарии Душанбе|author= |date=4 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-4}}&lt;/ref&gt;.
* [[3 апрел]]и [[соли 2019]]Бори аввал дар таърихи варзиши [[Тоҷикистон]] ва Осиё имрӯз, 3 апрел дар  Варзишгоҳи марказии шаҳри [[Душанбе]] ду дастаи беҳтарини Тоҷикистон –«Истиқлол»-и Душанбе ва «Хуҷанд»-и Хуҷанд дар бозии аввали гурӯҳи «Д» –и Ҷоми Конфедератсияи футболи Осиё бо ҳам қувва месанҷанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/omi-kfo-isti-lol-va-hu-and-bori-avval-dar-tarih-dar-musobi-ai-bajnalmilal-bo-am-uvva-meozmoyand/|title=Ҷоми КФО: «Истиқлол» ва «Хуҷанд» бори аввал дар таърих дар мусобиқаи байналмилалӣ бо ҳам қувва меозмоянд|author=|date=3 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-3|archivedate=2019-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403175805/http://khovar.tj/2019/04/omi-kfo-isti-lol-va-hu-and-bori-avval-dar-tarih-dar-musobi-ai-bajnalmilal-bo-am-uvva-meozmoyand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[2 апрел]]и [[соли 2019]] Дар идомаи сафари корӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]]и вилояти [[Суғд]] [[Эмомалӣ Раҳмон]], раисҷумҳури [[Тоҷикистон]] “Роҳи танобӣ”-ро аз Боғи ба номи [[Камоли Хуҷандӣ]] то Маҷмааи шоҳ [[Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] дар масофаи беш як километр мавриди истифода қарор дод. “Роҳи танобӣ”, ки аз ҷониби соҳибкорони ватанӣ бунёд карда шудааст, дорои 47 кабина бо ғунҷоиши 4 нафар, аз ҷумла 7 кабинаи хидматрасонии олӣ мебошад. Ин роҳ дар як вақт ба 160 нафар хидмат мерасонад. Баландии роҳи танобӣ дар сатҳи дарё 35 метрро ташкил дода аст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190402/1028590112/Emomali-Rahmon-Khujand-Rohi-tanobi-daryoi-sir-ba-istifoda-suporid-.html|title=Раҳмон дар Хуҷанд Роҳи танобӣ”-ро аз болои дарёи Cир ба истифода супорид|author=|date=2 апрели 2019|publisher=m.sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807185312/https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190402/1028590112/Emomali-Rahmon-Khujand-Rohi-tanobi-daryoi-sir-ba-istifoda-suporid-.html|archivedate=2020-08-07}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 апрел]]и [[соли 2019]] [[Душанбе|Пойтахти Тоҷикистон]] имрӯзҳо хеле зебост – ҳамаи гулгаштҳои шаҳрро [[лола]]ҳои навъҳо ва рангҳои гуногун оро медиҳанд. Имсол дар Душанбе наздики 400 ҳазор бех лола шинонида шуд. Ҳамагӣ имсол пойтахтро беш аз 6 млн. бех гулҳо зебу зинат мебхашанд: беш аз 5,5 млн. мавсимӣ ва наздики 700 ҳазор бисёрсола.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190401/dushanbe-ari-lola-shud|title=Душанбе ғарқи лола шуд|author=|date=1 апрели 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-04-1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402204220/https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190401/dushanbe-ari-lola-shud|archivedate=2019-04-02}}&lt;/ref&gt;.

== [[март]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 март]]и [[соли 2019]] Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо шароити замонавии беморхона, ки аз 4 шуъба ва бахшҳои ёрирасон иборат мебошад, шинос шуда, ба сифати корҳои анҷомёфта баҳои баланд додааст,хабар медиҳад хадамоти матбуотии раисҷумҳур. Бинои беморхона дар масоҳати умумии 2 гектар бо тарҳи зебову замонавӣ сохта шуда, аз 3 ошёна, таҳхона, шуъба, бахшҳои муоина ва табобатӣ иборат мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/society/20190331/1028580527/Raisumur-dar-noiyai-Boboon-afurov-binoi-navi-bemorkhonaro-iftito-kard.html|title=Раисҷумҳур дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров бинои нави беморхонаро ифтитоҳ кард|author=|date=31 марти 2019|publisher=m.sputnik-tj|accessdate=2019-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402204135/https://m.sputnik-tj.com/society/20190331/1028580527/Raisumur-dar-noiyai-Boboon-afurov-binoi-navi-bemorkhonaro-iftito-kard.html|archivedate=2019-04-02}}&lt;/ref&gt;.
* [[30 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри Бӯстони вилояти  [[Суғд]] ҳангоми ифтитоҳи Маҷмааи хидматрасонии &quot;Баҳор&quot; ба 50 кӯдаки ятими кулл туҳфа дод. Дар шаҳри [[Хуҷанд]] бошад, Эмомалӣ Раҳмон бинои Қасри ҷавононро ба баҳрабардорӣ расонд. Сарвари давлат барои қадршиносию ҷовидон сохтани хотираи шоири маҳбуб ва муосири тоҷик [[Лоиқ Шералӣ]] ин қасрро ба номи ӯ гузошт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/photo/20190330/1028579347/hadya-ba-kudakon-manzil-ba-niyozmandon-guzorish-aks-az-safar-Ramon-ba-Sugd.html|title=Раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Хуҷанд дар Фестивали &quot;Таомҳои миллии наврӯзӣ&quot; иштирок кард|author=|date=30 марти 2019|publisher=m.sputnik-tj|accessdate=2019-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402200155/https://m.sputnik-tj.com/photo/20190330/1028579347/hadya-ba-kudakon-manzil-ba-niyozmandon-guzorish-aks-az-safar-Ramon-ba-Sugd.html|archivedate=2019-04-02}}&lt;/ref&gt;.
* [[29 март]]и [[соли 2019]] Миёни Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва Ассотсиатсияи табодули сайёҳии байналмилалии [[Корея]] Ёддошти ҳамкорӣ ба имзо расонида шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/miyoni-to-ikiston-va-koreyai-anub-yoddoshti-amkor-dar-so-ai-sajyo-ba-imzo-rasid/|title=Миёни Тоҷикистон ва Кореяи Ҷанубӣ Ёддошти ҳамкорӣ дар соҳаи сайёҳӣ ба имзо расид|author=|date=29 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-29|archivedate=2019-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190330061255/https://khovar.tj/2019/03/miyoni-to-ikiston-va-koreyai-anub-yoddoshti-amkor-dar-so-ai-sajyo-ba-imzo-rasid/}}&lt;/ref&gt;. 
* [[28 март]]и [[соли 2019]] Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти хӯрокворӣ дар [[Тоҷикистон]] тӯли 2 моҳи аввали соли равон қариб 20% афзуд. Дар ин давра дар ҷумҳурӣ ба маблағи ҳудуди 710 млн. сомонӣ маҳсулоти хӯрокворӣ истеҳсол шудааст, ки ин нишондод нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 19,8% ва ё 117,1 млн. сомонӣ зиёд мебошад, хабар медиҳад Вазорати саноат ва технологияҳои нав.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190328/afzoishi-istesoli-masuloti-hrokvor-dar-toikiston|title=Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти хӯрокворӣ дар Тоҷикистон|author=|date=28 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190404043236/https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190328/afzoishi-istesoli-masuloti-hrokvor-dar-toikiston|archivedate=2019-04-04}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 март]]и [[соли 2019]] [[Tcell]], бузургтарин ширкати телекомуникатсионӣ дар [[Тоҷикистон]], сабки наву динамикии худро, ки хусусияти навоварона ва рӯҳияи иноватсионӣ дорад, муаррифӣ кард. Намуди зоҳирии ҷадиди тамғаи молӣ бо дарки майлу рағбатҳои на фақат муштариёни тоҷикистонӣ, балки корбарони алоқаи мобилӣ дар саросари ҷаҳон рӯйи кор омадааст. Шиори нави «Алоқа барои ҳаёт» аз Tcell, инъикосгари муҳимияти арзишҳои ҳамешагии инсоният буда, нақши зарурии онро бозгӯ мекунад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190327/tcell-sabki-navi-innovatsionii-hudro-muarrif-namud|title=Tcell сабки нави инноватсионии худро муаррифӣ намуд|author=|date=27 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190404040409/https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190327/tcell-sabki-navi-innovatsionii-hudro-muarrif-namud|archivedate=2019-04-04}}&lt;/ref&gt;.
* [[26 март]]и [[соли 2019]] Дар шаҳри Новосибирски Федератсияи [[Россия]] ба ифтихори Ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]], бо ташаббуси Консулгарии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ин шаҳр миёни ҳамватанони бурунмарзӣ ва дигар халқияту миллатҳо мусобиқи куштигирӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/musobi-ai-g-shtingir-dar-novosibirsk-ba-iftihori-ashni-bajnalmilalii-navr-z/|title=Мусобиқаи куштигирӣ дар Новосибирск ба ифтихори Ҷашни байналмилалии Наврӯз|author=|date=26 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-26|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327170215/http://khovar.tj/2019/03/musobi-ai-g-shtingir-dar-novosibirsk-ba-iftihori-ashni-bajnalmilalii-navr-z/}}&lt;/ref&gt;.
* [[25 март]]и [[соли 2019]] Ба ифтихори ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] 24 март бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри [[Душанбе]] дар ҳамкорӣ бо Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Муасиссаи давлатии Наврӯзгоҳи шаҳри Душанбе бо иштироки беш аз 8 ҳазор нафар ҳаводорону мухлисони ин навъи варзиш ва бо намоиши беҳтарин рақобатҳо миёни паҳлавононӣ маъруфи мамлакат чемпионати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оид ба куштии миллӣ барои дарёфти «Ҷоми пойтахт – 2019» баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/sho-oizai-omi-pojtaht-2019-nasibi-said-alol-saidov-gardid/|title=Шоҳҷоизаи «Ҷоми пойтахт-2019» насиби Саидҷалол Саидов гардид|author=|date=25 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-25|archivedate=2019-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190326125816/http://khovar.tj/2019/03/sho-oizai-omi-pojtaht-2019-nasibi-said-alol-saidov-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[24 март]]и [[соли 2019]] «Вақти амал кардан»- таҳти ин шиор имсол бо қарори Ташкилоти умумиҷаҳонии тандурустӣ (ТУТ) 24 март Рӯзи умумиҷаҳонии мубориза бар зидди [[бемории сил]] таҷлил мегардад. Ҳадаф аз гузаронидани ин рӯз, пеш аз ҳама, баланд бардоштани савияи огоҳии аҳолӣ дар бораи паҳншавии глобалии ин беморӣ, пешгирӣ ва мубориза бар зидди он мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/24-mart-r-zi-umumi-a-onii-muboriza-bar-ziddi-bemorii-sil-tadbirandesh-dara-ai-siroyati-in-bemorii-havfnokro-kam-mekunad/|title=24 МАРТ – РӮЗИ УМУМИҶАҲОНИИ МУБОРИЗА БАР ЗИДДИ БЕМОРИИ СИЛ. Тадбирандешӣ дараҷаи сирояти ин бемории хавфнокро кам мекунад|author=|date=24 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-24|archivedate=2019-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190325140050/http://khovar.tj/2019/03/24-mart-r-zi-umumi-a-onii-muboriza-bar-ziddi-bemorii-sil-tadbirandesh-dara-ai-siroyati-in-bemorii-havfnokro-kam-mekunad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[23 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Бохтар]] бо гузоштани санги асос ба бунёди терминали автомобилии мусофиркашӣ дар масоҳати 3 гектар оғози расмӣ бахшида, бо Лоиҳаи рушди нақлиёти ҷамъиятии вилояти [[Хатлон]] шинос гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/guzoshtani-sangi-asosi-terminali-vyfasyfvamavtomobilii-musofirkash-dar-sha-ri-bohtar/|title=Гузоштани санги асоси Терминали автомобилии мусофиркашӣ дар шаҳри Бохтар|author=|date=23 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-23|archivedate=2019-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190324151410/http://khovar.tj/2019/03/guzoshtani-sangi-asosi-terminali-vyfasyfvamavtomobilii-musofirkash-dar-sha-ri-bohtar/}}&lt;/ref&gt;.
* [[22 март]]и [[соли 2019]] Нимаи дуюми рӯзи 22 март Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри [[Душанбе]] муҳтарам [[Рустами Эмомалӣ]] дар тантанаҳои бошукӯҳи идонаи наврӯзи ҷаҳонӣ, ки дар “[[Наврӯз]]гоҳ” — и пойтахт баргузор гардид, иштирок ва суханронӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-navr-zi-a-on-dar-navr-zgo-i-sha-ri-dushanbe-2/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар тантанаҳои ҷашни Наврӯзи ҷаҳонӣ дар “Наврӯзгоҳ”-и шаҳри Душанбе|author=|date=22 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-22|archivedate=2019-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190322193004/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-navr-zi-a-on-dar-navr-zgo-i-sha-ri-dushanbe-2/}}&lt;/ref&gt;.
* [[21 март]]и [[соли 2019]] Дар хиёбони [[Рӯдакӣ]] ва майдони «Дӯстӣ»-и шаҳри [[Душанбе]] барномаи [[фарҳанг]]ии «Корвони шодиёнаи [[наврӯз]]ӣ» гузаронида шуд. Ба иттилои [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]], дар барнома овозхонҳои маъруфи ҷумҳурӣ, ансамблҳои рақсӣ вап ғайраҳо ҳунарнамоӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-sha-ri-dushanbe-barnomai-korvoni-shodiyonai-navr-z-o-oz-meshavad/|title=Дар шаҳри Душанбе барномаи «Корвони шодиёнаи наврӯзӣ» оғоз мешавад|author=|date=21 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-21|archivedate=2019-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190321052735/https://khovar.tj/2019/03/dar-sha-ri-dushanbe-barnomai-korvoni-shodiyonai-navr-z-o-oz-meshavad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[20 март]]и [[соли 2019]] Пас аз ифтитоҳи муҷассамаи [[Исмоили Сомонӣ]] ва барафрохтани [[Парчам]]и миллӣ Президенти мамлакат муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар назди меҳмонони ҷашнвораи [[Наврӯз]]и байналмилалӣ ва роҳбарону фаъолони шаҳри [[Норак]], ки дар базмгоҳи наврӯзӣ ба ифтихори таҷлили иди баҳору зебоӣ ҷамъ омада буданд, суханронӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-barnomai-far-angii-korvoni-navr-z-i-sha-ri-norakavpyvapyvap/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар барномаи фарҳангии «Корвони Наврӯзӣ»-и шаҳри Норак|author=|date=20 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-20|archivedate=2019-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190321053146/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-barnomai-far-angii-korvoni-navr-z-i-sha-ri-norakavpyvapyvap/}}&lt;/ref&gt;.
* [[19 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз бо иштироки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри [[Душанбе]] [[Рустами Эмомалӣ]] дар кӯчаи [[Борбад]]и ноҳияи [[Сино]]и пойтахт муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии рақами 99 мавриди истифода қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/iftito-i-muassisai-ta-siloti-miyonai-umumii-99-dar-sha-ri-dushanbeydzhvalofv/|title=Ифтитоҳи Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №99 дар шаҳри Душанбе|author=|date=19 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-19|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207203009/https://khovar.tj/2019/03/iftito-i-muassisai-ta-siloti-miyonai-umumii-99-dar-sha-ri-dushanbeydzhvalofv/}}&lt;/ref&gt;.
* [[18 март]]и [[соли 2019]] Дар озмуни «Авто-Бону-2019», ки бо ташаббуси [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва Раёсати БДА ВКД гузаронида шуд, Муътабар Азимова аз [[вилояти Суғд]] сазовори ҷойи аввал ва соҳиби мукофоти асосӣ- Диплом ва рамзи «Авто-Бону- 2019» гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/mutabar-azimova-olibi-ozmuni-avto-bonu-2019-gardid/|title=Муътабар Азимова ғолиби озмуни «Авто-Бону-2019» гардид|author=|date=18 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-18|archivedate=2019-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190319130856/http://khovar.tj/2019/03/mutabar-azimova-olibi-ozmuni-avto-bonu-2019-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[17 март]]и [[соли 2019]] Дар меҳмонҳонаи “Душанбе Серена” рӯзи 17 март дар остонаи ҷашни [[Наврӯз]] ярмаркаи ҳунармандони [[Тоҷикистон]] бахшида ба ин ид доир гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190318/namoishi-maorati-unarmandoni-toikiston-dar-ostonai-ashni-navrz|title=Намоиши маҳорати ҳунармандони Тоҷикистон дар остонаи ҷашни Наврӯз|author=|date=17 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-17}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[16 март]]и [[соли 2019]] Бо иқдоми Кумитаи кор бо ҷавонон ва [[варзиш]], бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри [[Душанбе]] ва дар ҳамкорӣ бо Кумитаи миллии олимпии [[Тоҷикистон]] ба ифтихори иди [[Наврӯз]]и байналмилалӣ дар шаҳри Душанбе Дави наврӯзӣ ва Марафони велосипедронӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-besh-az-25-azor-nafar-dar-davi-navr-z-va-marafoni-velosipedron/|title=Иштироки беш аз 25 ҳазор нафар дар Дави наврӯзӣ ва Марафони велосипедронӣ|author=|date=16 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-16|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215824/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-besh-az-25-azor-nafar-dar-davi-navr-z-va-marafoni-velosipedron/}}&lt;/ref&gt;.
* [[15 март]]и [[соли 2019]] 15 март бо иштироки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] муаррифии нахустин консерти Муассисаи давлатии «Оркестри давлатии симфонӣ»-и [[Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-muarrifii-konserti-muassisai-davlatii-orkestri-davlatii-simfon/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар муаррифии консерти Муассисаи давлатии «Оркестри давлатии симфонӣ»|author=|date=15 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-15|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207221255/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-muarrifii-konserti-muassisai-davlatii-orkestri-davlatii-simfon/}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз кормандони мақомоти Прокуратураи Тоҷикистон иди касбии худро таҷлил менамоянд. Мусаллам аст, ки 8 апрели соли 2015 палатаи поёнии Парлумони Тоҷикистон ба Қонуни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] «Дар бораи рӯзҳои ид» тағйирот ворид намуд, ки тибқи он ҳамасола дар мамлакат 14 март иди касбии кормандони мақомотиш прокуратура таҷлил мегардад. Қаблан он 14 декабр ҷашн гирифта мешуд. Дар ин рӯз таҷлил намудани Рӯзи кормандони мақомоти прокуратура ба он рабт дорад, ки 14 марти соли 1992 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардида, тибқи он вазифаи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/14-mart-r-zi-kormandoni-ma-omoti-prokuraturai-to-ikiston-na-shi-in-ni-od-dar-ta-kimi-voloiyati-onun-muassir-ast/|title=14 март-Рӯзи кормандони мақомоти прокуратураи Тоҷикистон: нақши ин ниҳод дар таҳкими волоияти қонун муассир аст|author=|date=14 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-14|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207211224/https://khovar.tj/2019/03/14-mart-r-zi-kormandoni-ma-omoti-prokuraturai-to-ikiston-na-shi-in-ni-od-dar-ta-kimi-voloiyati-onun-muassir-ast/}}&lt;/ref&gt;.
* [[13 март]]и [[соли 2019]] Дар Донишгоҳи Руссеи ба номи Ангел Кончеви Ҷумҳурии [[Булғористон]] нахустин вохӯрии шарикони лоиҳаи «Навсозии низоми таҳсилоти олӣ дар [[Осиёи Марказӣ]] тавассути технологияи муосир» оғоз гардид. Дар кори он муовинони вазирони маориф ва илм ва намояндагони 15 донишгоҳ аз [[Тоҷикистон]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Туркманистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Италия]], [[Люксембург]] ва [[Португалия]] иштирок доранд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-oi-osiyoi-markaz-markaz-oi-tehnologiya-oi-innovatsionii-ta-silot-bo-modeli-ru-tasis-doda-meshavand/|title=Дар донишгоҳҳои Осиёи Марказӣ марказҳои технологияҳои инноватсионии таҳсилот бо модели «Ru.» таъсис дода мешаванд|author=|date=13 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-13|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207205112/https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-oi-osiyoi-markaz-markaz-oi-tehnologiya-oi-innovatsionii-ta-silot-bo-modeli-ru-tasis-doda-meshavand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 март]]и [[соли 2019]] Бунёди муҷассамаи “Истиқлол ва Озодӣ” дар [[Душанбе]] бо баландии 121 метр. Ёдрас мешавад, ки Боғи «Истиқлол» бо майдони маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлол ва Озодӣ» дар шаҳри Душанбе бахшида ба ҷашни 30-солагии Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар қисмати марказии пойтахт, дар қитъаи замини масоҳаташ 30,0 гектар бунёд карда мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/power/20190312/bunyodi-muassamai-istiloliyat-va-ozod-dar-dushanbe-bo-balandii-121-metr|title=Бунёди муҷассамаи “Истиқлол ва Озодӣ” дар Душанбе бо баландии 121 метр|author=|date=12 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-12}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[11 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз дар [[Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ]] бахшида ба 107-солагии матбуоти тоҷик ҷамъомади тантанавӣ баргузор мегардад. Тавре хабар доданд, ҷамъомад соати 16:00 доир гардида, дар он беҳтарин рӯзноманигорон ва собиқадорони матбуоти даврӣ бо мукофоту туҳфаҳо қадрдонӣ карда мешаванд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/imr-z-dar-dushanbe-107-solagii-matbuoti-to-ik-ta-lil-karda-meshavad/|title=Имрӯз дар Душанбе 107-солагии матбуоти тоҷик таҷлил карда мешавад|author=|date=11 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-11|archivedate=2020-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805105710/https://khovar.tj/2019/03/imr-z-dar-dushanbe-107-solagii-matbuoti-to-ik-ta-lil-karda-meshavad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 март]]и [[соли 2019]] Як [[ҳавопаймо]]и мусофирбари [[Эфиопия]] дар роҳ ба сӯи [[Найроби]], пойтахти [[Кения]], суқут кард. Дар ширкати ҳавопаймоии Эфиопия гуфтанд, ки &quot;Боинг 737&quot; 149 мусофир ва 8 сарнишин дошт. Дар миёни онҳо се шаҳрванди [[Русия]] ва як шаҳрванди Сербистон будаанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/a/29813075.html|title=Суқути ҳавопаймои Эфиопия бо 157 нафар дар роҳ ба Найроби|author= |date=10 марти 2019|publisher=ozodi.org|accessdate=2019-03-10}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 март]]и [[соли 2019]] [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз рӯи баробарҳуқуқии зану мард миёни кишварҳои [[ИДМ]] ҷойи сеюмро ишғол кард. Чунин аст натиҷаи тадқиқоти Бонки ҷаҳонӣ таҳти унвони «Занон, тиҷорат ва қонун: даҳ соли ислоҳот».&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/bonki-a-on-to-ikiston-az-r-i-u-u-oi-barobari-zanu-mard-dar-idm-oji-seyumro-ish-ol-kard/|title=БОНКИ ҶАҲОНӢ: Тоҷикистон аз рӯи ҳуқуқҳои баробари зану мард дар ИДМ ҷойи сеюмро ишғол кард!|author=|date=9 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-9|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215705/https://khovar.tj/2019/03/bonki-a-on-to-ikiston-az-r-i-u-u-oi-barobari-zanu-mard-dar-idm-oji-seyumro-ish-ol-kard/}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 март]]и [[соли 2019]] Бахшида ба Рӯзи [[Модар]] дар Маркази таълимии «Пойтахт»-и Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо иштироки занону бонувони хидматчиёни ҳарбӣ ва ҳайати шахсӣ чорабинии тантанавии идона баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ta-lili-r-zi-modar-dar-shun-oi-sar-adii-kdam-um-urii-to-ikiston/|title=Таҷлили Рӯзи Модар дар Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|date=8 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-8|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214551/https://khovar.tj/2019/03/ta-lili-r-zi-modar-dar-shun-oi-sar-adii-kdam-um-urii-to-ikiston/}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 март]]и [[соли 2019]] Кӯҳҳои сар ба фалаки [[Бадахшон]]и [[Тоҷикистон]] ба рӯйхати «100 самти беҳтарин пешоҳангони глобалӣ дар ҳифзи [[фарҳанг]]и миллӣ, анъана ва ҷалби мардумон ба соҳаи сайёҳӣ дар соли 2019» шомил шуда, дар минтақаи [[Осиё]] ва [[Уқёнуси Ором]] ҷои сеюмро сазовор гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/|title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд!|author=|date=7 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-7|archivedate=2019-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329063615/https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 март]]и [[соли 2019]] Бахшида ба Рӯзи [[Модар]] бо ибтикори роҳбарияти [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]] дар [[Театри давлатии мусиқии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷанд]] бо иштироки занону бонувони донишгоҳ барномаи идона баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-i-davlatii-hu-and-r-zi-modar-ta-lil-gardid/|title=Дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд Рӯзи Модар таҷлил гардид|author=|date=6 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-6|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207212223/https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-i-davlatii-hu-and-r-zi-modar-ta-lil-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 март]]и [[соли 2019]] Дастаи [[футбол]]и «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»-и [[Душанбе]] дар бозии финалӣ дастаи «Кӯктош»-и ноҳияи Рӯдакиро бо ҳисоби 5 бар 2 шикаст дода, барандаи панҷкаратаи Ҷоми [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] гардид. Бозии мазкур имрӯз дар Варзишгоҳи марказии пойтахт доир шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/alaba-muborak-isti-lol-dastai-futboli-pojtaht-marotibai-pan-um-omi-fft-ro-ba-dast-ovard/|title=ҒАЛАБА МУБОРАК, «ИСТИҚЛОЛ»! Дастаи футболи пойтахт маротибаи панҷум Ҷоми ФФТ-ро ба даст овард|author=|date=5 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-5|archivedate=2019-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190306143236/http://khovar.tj/2019/03/alaba-muborak-isti-lol-dastai-futboli-pojtaht-marotibai-pan-um-omi-fft-ro-ba-dast-ovard/}}&lt;/ref&gt;.
* [[4 март]]и [[соли 2019]] Бахшида ба ҷашни [[Наврӯз]]и байналмилалӣ ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ Раёсати Бозрасии давлатии автомобилии [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] озмуни «Авто-Бону-2019» баргузор менамояд. Тавре аз Раёсати БДА ВКД ҶТ хабар доданд, озмуни мазкур 16 марти соли равон, соати 10:00 дар автодроми автоматонидашудаи ба номи А.Турсунов, воқеъ дар километри 7-уми кӯчаи [[Садриддин Айнӣ]] баргузор мегардад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-dushanbe-ba-sharafi-ashni-navr-z-ozmuni-avto-bonu-2019-barguzor-meshavad/|title=Дар Душанбе ба шарафи ҷашни Наврӯз озмуни «Авто-Бону-2019» баргузор мешавад|author=|date=4 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-4|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215158/https://khovar.tj/2019/03/dar-dushanbe-ba-sharafi-ashni-navr-z-ozmuni-avto-bonu-2019-barguzor-meshavad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[3 март]]и [[соли 2019]] Ҳамасола [[якшанбе]]и аввали моҳи [[март]] дар саросари ҷаҳон Рӯзи байналмилалии [[радио]] ва [[телевизион]]и бачагона (International Children’s Day of Broadcasting) таҷлил мегардад, ки он имсол ба 3 март рост омад. Ин сана аз соли 1991 бо ибтикори [[ЮНИСЕФ]] –Бунёди атфоли [[Созмони Милали Муттаҳид]] (СММ) таҷлил мегардад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/salom-hurdtarakoni-aziz-imr-z-r-zi-bajnalmilalii-radio-va-televizion-baroi-k-dakon/|title=«САЛОМ, ХУРДТАРАКОНИ АЗИЗ!». Имрӯз — Рӯзи байналмилалии радио ва телевизион барои кӯдакон|author=|date=3 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-3|archivedate=2019-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190304124728/http://khovar.tj/2019/03/salom-hurdtarakoni-aziz-imr-z-r-zi-bajnalmilalii-radio-va-televizion-baroi-k-dakon/}}&lt;/ref&gt;.
* [[2 март]]и [[соли 2019]] [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз рӯзи 1‑уми марти соли 2019 марҳалаи асосии бақайдгирии довталабонро барои иштирок дар имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёна ва олии касбӣ дар соли 2019 (ИМД-2019) оғоз кард.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-oz-shud/|title=МАРКАЗИ МИЛЛИИ ТЕСТӢ: Марҳиллаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд|author=|date=2 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-2|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207210153/https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-oz-shud/}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 март]]и [[соли 2019]] Инак тибқи қонунияти умумии табиат, имрӯз, 1 март ба [[Тоҷикистон]]и зебои мо фасли [[баҳор]]и нозанин қадам гузошт. Чӣ хуш фасли зебою гуворост баҳор, арӯси солаш ном мебаранд ва ин бесабаб нест. Зеро вақте ки ин фасл медарояд, замин ҷомаи сабз мепӯшад. Талу теппаҳо аз гулу себаргаҳо пур гардида, ҳавои хушу муаттаре ба машоми кас мерасад. Аҷаб фасли зебою дилрабост баҳори нозанин! &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/padrud-fasli-barf-ki-navr-z-merasad-ajyomi-zindashavii-tabiat-mavsimi-garm-r-ishi-sabzavu-gul-o-o-ozi-kor-oi-kishovarz-ba-or-faro-rasid/|title=«ПАДРУД ФАСЛИ БАРФ, КИ НАВРӮЗ МЕРАСАД…». Айёми зиндашавии табиат, мавсими гармӣ, рӯиши сабзаву гулҳо, оғози корҳои кишоварзӣ – баҳор фаро расид!|author=|date=1 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-1|archivedate=2019-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190302130107/http://khovar.tj/2019/03/padrud-fasli-barf-ki-navr-z-merasad-ajyomi-zindashavii-tabiat-mavsimi-garm-r-ishi-sabzavu-gul-o-o-ozi-kor-oi-kishovarz-ba-or-faro-rasid/}}&lt;/ref&gt;.

==[[феврал]]и [[соли 2019]]==

* [[28 феврал]]и [[соли 2019]] Таҳти раёсати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], Раиси Ҳукумати мамлакат муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] маҷлиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид, ки дар он як қатор лоиҳаи қонунҳо ва мушкилиҳои дигар дида баромада шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/ma-lisi-ukumati-um-urii-to-ikiston-39/|title=Маҷлиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|date=28 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-28|archivedate=2019-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190301131219/http://khovar.tj/2019/02/ma-lisi-ukumati-um-urii-to-ikiston-39/}}&lt;/ref&gt;
* [[27 феврал]]и [[соли 2019]] Бо мақсади боз ҳам баланд бардоштани сатҳ ва сифати хидматрасонӣ ба меҳмонон ва сайёҳони дохилию хориҷӣ дар иншооти қабулу хидматрасонӣ аз ҷониби Кумитаи рушди сайёҳӣ бо ҷалби коршиносон ва мутахассисони соҳа ба роҳбарон ва кормандони меҳмонҳонаву тарабхонаҳо ва осоишгоҳу истироҳатгоҳҳои шаҳри [[Ваҳдат]] семинари омӯзишӣ доир карда шуд. Тавре аз Кумитаи рушди сайёҳӣ хабар доданд, семинари омузишӣ дар самтҳои «Хизматрасонӣ дар меҳмонҳона ва осоишгоҳу истироҳатгоҳ», «Роҳбалад», «Хизматрасонӣ дар тарабхона» ва дигар самтҳои муҳими хидматрасонии соҳаи сайёҳӣ доир гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/02/baland-bardoshtani-sat-u-sifati-hizmatrason-omili-albi-sajyo-on-ast-baroi-ro-baron-va-kormandoni-me-mon-onavu-tarabhona-o-seminar-oi-om-zish-guzaronida-meshavad/|title=БАЛАНД БАРДОШТАНИ САТҲУ СИФАТИ ХИЗМАТРАСОНӢ ОМИЛИ ҶАЛБИ САЙЁҲОН АСТ. Барои роҳбарон ва кормандони меҳмонҳонаву тарабхонаҳо семинарҳои омӯзишӣ гузаронида мешавад|author=|date=27 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate=2019-02-27}}&lt;/ref&gt;
* [[26 феврал]]и [[соли 2019]] Раиси шаҳри [[Душанбе]] [[Рустами Эмомалӣ]] дар бораи гузаронидани озмуни [[шаҳр]]ии [[гул]]ҳо «Сайри гули [[лола]]» дар шаҳри Душанбе қарор ба имзо расонид. Тавре хабар доданд, қарори мазкур бо мақсади таъмини иҷрои Амри Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз 13 декабри соли 2018 ва вусъат додани корҳои ободонӣ, бунёдкорию созандагӣ, тарбияи ҳисси зебоипарастӣ, хештаншиносӣ ва баланд бардоштани [[фарҳанг]]и шаҳрдорӣ ба тасвиб расидааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/dar-dushanbe-ozmuni-sha-rii-sajri-guli-lola-doir-megardad/|title=Дар Душанбе озмуни шаҳрии «Сайри гули лола» доир мегардад|author=|date=26 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-26|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214319/https://khovar.tj/2019/02/dar-dushanbe-ozmuni-sha-rii-sajri-guli-lola-doir-megardad/}}&lt;/ref&gt;
* [[25 феврал]]и [[соли 2019]] Бо дастгирии Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ду хатсайри нави сайёҳии «фото ва фито-сафарӣ» дар [[ноҳия]]и Шамсиддини Шоҳин ташкил гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/dar-to-ikiston-du-hatsajri-navi-sajyo-ii-foto-va-fito-safar-tashkil-gardidand/|title=Дар Тоҷикистон ду хатсайри нави сайёҳии «фото ва фито-сафарӣ» ташкил гардиданд|author=|date=25 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-25|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207205510/https://khovar.tj/2019/02/dar-to-ikiston-du-hatsajri-navi-sajyo-ii-foto-va-fito-safar-tashkil-gardidand/}}&lt;/ref&gt;
* [[24 феврал]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти [[Хатлон]] дар арафаи бедоршавии табиат чун анъанаи наку бо шинонидани ниҳолҳои мева ба маъракаи ниҳолшинонӣ ва оғози корҳои мавсими [[баҳор]]ӣ дар саросари мамлакат оғоз бахшиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/ishtirok-dar-marakai-ni-olshinon-dar-no-iyai-dan-arai-viloyati-hatlon/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маъракаи ниҳолшинонӣ дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлон|author=|date=24 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-24|archivedate=2019-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190225123017/http://khovar.tj/2019/02/ishtirok-dar-marakai-ni-olshinon-dar-no-iyai-dan-arai-viloyati-hatlon/}}&lt;/ref&gt;
* [[23 феврал]]и [[соли 2019]] Дар Кохи [[Борбад]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 26 — солагии таъсисёбии [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] иштирок ва суханронӣ карданд. Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон тамоми ҳайати шахсии ҷузъу томҳои ҳарбӣ ва кулли шаҳрвандони кишварро бо таърихи муҳими таърихӣ 26 — солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон табрику таҳният гуфтанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-amomadi-tantanav-ba-iftihori-26-solagii-tasisyobii-uvva-oi-musalla-i-um-urii-to-ikiston241443/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 26-солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|date=23 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-23|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207204659/https://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-amomadi-tantanav-ba-iftihori-26-solagii-tasisyobii-uvva-oi-musalla-i-um-urii-to-ikiston241443/}}&lt;/ref&gt;
* [[22 феврал]]и [[соли 2019]] Маҷмӯи масъалаҳои мубрами ҳамкории дуҷониба байни мақомоти гумруки [[Тоҷикистон]] ва [[Ҳиндустон]] дар мулоқоти Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Хуршед Каримзода бо Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Ҳиндустон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Сомнатҳ Гҳош дар [[Душанбе]] баррасӣ гардид. Иттилоъ доданд, ки дар мулоқот татбиқи «Созишномаи байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Ҳиндустон оид ба ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ дар фаъолияти гумрукӣ» матраҳ гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-amkoriro-bo-induston-dar-so-ai-gumruk-ta-viyat-mebahshad/|title=Тоҷикистон ҳамкориро бо Ҳиндустон дар соҳаи гумрук тақвият мебахшад|author=|date=22 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-22|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207220606/https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-amkoriro-bo-induston-dar-so-ai-gumruk-ta-viyat-mebahshad/}}&lt;/ref&gt;
* [[21 феврал]]и [[соли 2019]] Ҳамасола 21 феврал дар тамоми ҷаҳон Рӯзи байналмилалии забони модарӣ таҷлил карда мешавад. Ин рӯз дар иҷлосияи 30-юми конфронси генералии [[ЮНЕСКО]], ки 17 ноябри соли 1999 баргузор гардида буд, бо мақсади ҳифзи забонҳо ва фарҳангҳои гуногуни ҷаҳон эълон гардида буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/21-fevral-r-zi-a-onii-zaboni-modar-dar-to-ikiston-siyosati-durustu-o-ilonai-zabon-ba-ro-monda-shudaast/|title=21 феврал-Рӯзи байналмилалии забони модарӣ. Дар Тоҷикистон сиёсати дурусту оқилонаи забонӣ ба роҳ монда шудааст|author=|date=21 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-21|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207210551/https://khovar.tj/2019/02/21-fevral-r-zi-a-onii-zaboni-modar-dar-to-ikiston-siyosati-durustu-o-ilonai-zabon-ba-ro-monda-shudaast/}}&lt;/ref&gt;
* [[20 феврал]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо доираи васеи намояндагони [[ВАО]]-и давлатӣ мулоқот карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/mulo-oti-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-bo-namoyandagoni-vasoiti-ahbori-ommai-davlat/|title=Мулоқоти Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо намояндагони васоити ахбори оммаи давлатӣ|author=|date=20 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-20|archivedate=2019-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190221130534/http://khovar.tj/2019/02/mulo-oti-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-bo-namoyandagoni-vasoiti-ahbori-ommai-davlat/}}&lt;/ref&gt;
* [[19 феврал]]и [[соли 2019]] Шахсоне, ки симкортҳояшон бо шиносномаҳои куҳна ба қайд гирифта шудаанд, бояд онро дубора ба қайд гиранд. Акнун шаҳрвандони [[Тоҷикистон]] аз ду симкорт зиёдтар гирифта наметавонанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190219/oidaoi-navi-furshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kameraoi-video|title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео|author=|date=19 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-19}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[18 феврал]]и [[соли 2019]] Дастаи «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»-и [[Душанбе]] рӯзҳои истироҳат ду бозии мавқуфгузоштаи худро барои Ҷоми Федератсияи [[футбол]]и [[Тоҷикистон]] бо дастаҳои КМВА «Помир» ва «Шоҳмансур» гузаронида, ғалаба ба даст овард.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/omi-fft-isti-lol-du-alabai-pajdarpaj-ba-dast-ovard/|title=Ҷоми ФФТ: «Истиқлол» ду ғалабаи пайдарпай ба даст овард|author=|date=18 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-18|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207220030/https://khovar.tj/2019/02/omi-fft-isti-lol-du-alabai-pajdarpaj-ba-dast-ovard/}}&lt;/ref&gt;
* [[17 феврал]]и [[соли 2019]] Дар натиҷаи сӯхтор дар [[Бангладеш]]и [[Олмон]] дастикам ҳашт нафар ҷони худро аз даст додаанд. Ба қавли мақомоти ин кишвар, сӯхтор беш аз 200 хонаи сокинонро ба коми худ фурӯ бурд. Сӯхтор субҳи барвақти 17-уми феврал, замоне рух дод, ки бисёре аз сокинон ҳанӯз дар хоб буданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/z/538|title=“Ҳама дар хоб буд.” Даҳҳо кушта ва захмӣ дар сӯхтори Бангладеш|author= |date=17 феврали 2019|publisher=ozodi.org|accessdate=2019-02-17}}&lt;/ref&gt;
* [[16 феврал]]и [[соли 2019]] Афзоиши аз ҳама зиёди маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) дар байни кишварҳои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] дар [[Тоҷикистон]] ба қайд гирифта шуд – ин нишондиҳанда дар ҷумҳурӣ 7,3% -ро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/|title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст|author=|date=16 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-16|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207220828/https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 феврал]]и [[соли 2019]] Беш аз 90 мамлакати дунё ҳамасола [[15 феврал]] Рӯзи байналмилалии кӯдакони гирифтори бемории [[саратон]]ро ҷашн мегиранд. Бино ба маълумоти оморӣ, ҳамасола дар ҷаҳон қариб 200 ҳазор нафар кӯдакон ба бемории саратон` гирифтор шуда, нисфи онҳо ҳалок мегарданд. Сари вақт муроҷиат намудан ва оғоз намудани табобат аз оризаҳои нохуши ин беморӣ нигоҳ медорад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/15-fevral-r-zi-bajnalmilalii-k-dakoni-giriftori-bemorii-saraton-sari-va-t-muajyan-kardani-omosi-badsifat-va-tabobati-onsababi-salomatii-inson-megardad/|=|title=15 феврал- Рӯзи байналмилалии кӯдакони гирифтори бемории саратон: сари вақт муайян кардани омоси бадсифат ва табобати он сабаби саломатии инсон мегардад|author=|date=15 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-15}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[14 феврал]]и [[соли 2019]] Соли 2018 байни [[давлат]]ҳо ба маблағи зиёда аз 300 млн. доллар созишномаҳо ба имзо расиданд. Тайи 4 соли охир ҳаҷми муомилоти мол байни [[Тоҷикистон]]у [[Ӯзбекистон]] босуръат афзуда, аз 14,9 млн. доллар дар соли 2015 то ба 281,5 млн. доллар дар соли 2018 расид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190214/afzoishi-bosurati-ami-muomiloti-mol-baini-toikistonu-zbekiston|title=Афзоиши босуръати ҳаҷми муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон|author=|date=14 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-14}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[13 феврал]]и [[соли 2019]] Имрӯз, рӯзи ҷаҳонии [[радио]] ҷашн гирифта мешавад. Заминаи пайдоиши ин ид маҳз дар ҳамин рӯзи соли 2011, зимни баргузории Конфронси 36-уми генералии [[ЮНЕСКО]] ба миён омад. Дар ин рӯз Шӯрои иҷроияи ЮНЕСКО ба Конфронси генералӣ тавсия дод, ки Рӯзи ҷаҳонии радиоро эълон кунад. Ҳамин тавр аз соли 2012 то инҷониб 13 феврал дар тамоми ҷаҳон Рӯзи радио ҷашн гирифта мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/13-fevral-r-zi-a-onii-radio-on-metavonad-tamomi-ishr-o-atto-taba-a-oi-osebpaziri-omearo-faro-girad/|title=Он метавонад тамоми қишрҳо, ҳатто табақаҳои осебпазири ҷомеаро фаро гирад|author=|date=13 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-13|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215001/https://khovar.tj/2019/02/13-fevral-r-zi-a-onii-radio-on-metavonad-tamomi-ishr-o-atto-taba-a-oi-osebpaziri-omearo-faro-girad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 феврал]]и [[соли 2019]] Чемпиони Тоҷикистон – «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»-и  [[Душанбе]] имрӯз бори аввал дар таърихи худ дар бозиҳои интихобии Лигаи чемпионҳои Осиё ширкат меварзад. 12 феврал футболбозони тоҷикистонӣ дар муқобили дастаи АГМК-и Алмалики [[Ӯзбекистон]] вориди майдони рақобат шуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/imr-z-dastai-isti-lol-avvalin-bozii-tarihii-hudro-dar-ligai-chempion-oi-osiyo-meguzaronad/|title=Имрӯз дастаи «Истиқлол» аввалин бозии таърихии худро дар Лигаи чемпионҳои Осиё мегузаронад|author=|date=160 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-12|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214940/https://khovar.tj/2019/02/imr-z-dastai-isti-lol-avvalin-bozii-tarihii-hudro-dar-ligai-chempion-oi-osiyo-meguzaronad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[11 феврал]]и [[соли 2019]] Алҳол ба мусофироне, ки тавассути роҳҳои ҳавоӣ аз Тоҷикистон ба кишварҳои хориҷӣ сафар мекунанд, чор [[фурудгоҳ]]и байналмилалӣ – фурудгоҳҳои байналмилалии [[Душанбе]], [[Хуҷанд]], [[Кӯлоб]] ва [[Бохтар]] хидмат мерасонанд. Танҳо соли сипаригардида фурудгоҳҳои байналмилалии [[Тоҷикистон]] ба зиёда аз ду миллион нафар мусофир хидмат расониданд, ки аз ин омор наздик ба 70 фоизи хидматрасониҳо ба Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе рост меояд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/furudgo-oi-bajnalmilalii-kishvar-vyapvaprba-ziyoda-az-du-million-nafar-musofiron-hizmat-rasonidaand/|title=Фурудгоҳҳои байналмилалии кишвар ба зиёда аз ду миллион нафар мусофирон хидмат расонидаанд|author=|date=11 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-11|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207213711/https://khovar.tj/2019/02/furudgo-oi-bajnalmilalii-kishvar-vyapvaprba-ziyoda-az-du-million-nafar-musofiron-hizmat-rasonidaand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 феврал]]и [[соли 2019]] «ДАРАХТ БИНШОН!» - таҳти ин унвон дар хиёбону кӯчаҳои [[шаҳр]]и [[Хуҷанд]] беш аз 2000 бех [[дарахт]]они ороишӣ ва 10 ҳазор дона [[гули садбарг]] шинонида шуданд. Бояд ёдовар шуд, ки ба истиқболи 30-солагии Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар шаҳру ноҳияҳои [[вилояти Суғд]] 1300 рӯзи меҳнати зарбдор эълон гардидааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/daraht-binshon-dar-hiyobonu-kucha-oi-hu-and-besh-az-2000-beh-darahtoni-oroish-va-10-azor-dona-guli-sadbarg-shinonida-shudand/|title=ДАРАХТ БИНШОН!|author=|date=10 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-10|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207211102/https://khovar.tj/2019/02/daraht-binshon-dar-hiyobonu-kucha-oi-hu-and-besh-az-2000-beh-darahtoni-oroish-va-10-azor-dona-guli-sadbarg-shinonida-shudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 феврал]]и [[соли 2019]] [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бахшида ба 30-солагии Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], ки соли 2021 ҷашн гирифта мешавад, озмуни ҷумҳуриявиии [[Драма (жанр)|драма]]нависонро эълон намуд. Озмун аз [[1 март]]и [[соли 2019]] оғоз ёфта, ҳадафи он дарёфти асарҳои беҳтарини драмавии муосир мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/vazorati-far-ang-bahshida-ba-30-solagii-isti-loliyati-davlatii-to-ikiston-ozmuni-um-uriyavii-dramanavisonro-elon-kard/|title=Вазорати фарҳанг бахшида ба 30-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон Озмуни ҷумҳуриявии драманависонро эълон кард|author=|date=9 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-9|archivedate=2019-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190213013121/http://khovar.tj/2019/02/vazorati-far-ang-bahshida-ba-30-solagii-isti-loliyati-davlatii-to-ikiston-ozmuni-um-uriyavii-dramanavisonro-elon-kard/}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 феврал]]и [[соли 2019]] [[Душанбе]] соҳиби нишон мегардад ва унони «Сокини фахрии пойтахт» таъсис дода мешавад. Дар иртибот ба ин ба Қонун «Дар бораи мақоми пойтахти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» тағйиру иловаҳо ворид гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/dushanbe-so-ibi-nishon-megardad-va-unvoni-sokini-fahrii-pojtaht-tasis-doda-meshavad-dar-irtibot-ba-in-ba-onun-dar-borai-ma-omi-pojtahti-um-urii-to-ikiston-ta-jiru-ilova-o-vorid-gardidand/|title=Душанбе соҳиби нишон мегардад ва унони «Сокини фахрии пойтахт» таъсис дода мешавад|author=|date=8 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-8|archivedate=2019-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190212230216/http://khovar.tj/2019/02/dushanbe-so-ibi-nishon-megardad-va-unvoni-sokini-fahrii-pojtaht-tasis-doda-meshavad-dar-irtibot-ba-in-ba-onun-dar-borai-ma-omi-pojtahti-um-urii-to-ikiston-ta-jiru-ilova-o-vorid-gardidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 феврал]]и [[соли 2019]] Дар [[Китобхонаи миллии Тоҷикистон|Китобхонаи миллӣ]] Маҷлиси Кумитаи Иҷроияи Марказии [[Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон]] баргузор гардид, ки дар кори он Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], Раиси Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] иштирок ва суханронӣ намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-vasei-kumitai-i-roiyai-markazii-izbi-hal-ii-demokratii-to-ikiston-2/|title= Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар Маҷлиси васеи Кумитаи Иҷроияи Марказии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон|author= |date= 7 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-7|archivedate= 2019-02-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190212195453/http://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-vasei-kumitai-i-roiyai-markazii-izbi-hal-ii-demokratii-to-ikiston-2/}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 феврал]]и [[соли 2019]] Кумитаиш кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] моҳи [[март]]и соли равон Фестивали ҷумҳуриявии «[[Суруд]]и [[модар]] – [[Алла]]» баргузор менамояд. Фестивали мазкур ба Рӯзи Модар ва арҷгузорӣ ба занону модарони тоҷик бахшида мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/surudi-modar-alla-ta-ti-in-nom-byfvafyahshida-ba-r-zi-modar-dar-to-ikiston-festivali-um-uriyav-barguzor-megardad/|title=«Суруди модар – алла» - таҳти ин ном бахшида ба Рӯзи Модар дар Тоҷикистон Фестивали ҷумҳуриявӣ баргузор мегардад|author=|date=6 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-6|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207221748/https://khovar.tj/2019/02/surudi-modar-alla-ta-ti-in-nom-byfvafyahshida-ba-r-zi-modar-dar-to-ikiston-festivali-um-uriyav-barguzor-megardad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 феврал]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] Вазири корҳои хориҷии Федератсияи [[Россия]] С.Лавровро, ки бо сафари расмӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад, ба ҳузур пазируфтанд. Зимни мулоқот масъалаҳои мубрами ҳамкории дуҷониба ва раванди омодагӣ ба сафари расмии Сарвари давлат ба Федератсияи Россия мавриди муҳокима қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/vazorat-oi-kor-oi-hori-ii-to-ikiston-va-rossiya-barnomai-amkor-baroi-soli-2019-ro-ba-imzo-rasonidand/|title=Вазоратҳои корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Россия Барномаи ҳамкорӣ барои соли 2019-ро ба имзо расониданд|author=|date=5 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-5|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207203858/https://khovar.tj/2019/02/vazorat-oi-kor-oi-hori-ii-to-ikiston-va-rossiya-barnomai-amkor-baroi-soli-2019-ro-ba-imzo-rasonidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[4 феврал]]и [[соли 2019]] Ҳаҷми умумии маҳсулоти истеҳсолгардида дар шаҳри [[Хуҷанд]] бори нахуст аз сатҳи 1 миллиард сомонӣ зиёд гардида, он ба 1 млрд 033,3 миллион сомонӣ баробар гардид, ки ин нисбат ба соли 2017 11,6 фоиз зиёд аст.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/a-mi-umumii-ma-suloti-iste-solgardida-dar-hu-and-bori-nahust-az-sat-i-1-milliard-somon-ziyod-gardid-bardosht-az-nishasti-matbuot/|title= Ҳаҷми умумии маҳсулоти истеҳсолгардида дар Хуҷанд бори нахуст аз сатҳи 1 миллиард сомонӣ зиёд гардид|author= |date= 4 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-4|archivedate= 2021-12-07|archiveurl= https://web.archive.org/web/20211207202353/https://khovar.tj/2019/02/a-mi-umumii-ma-suloti-iste-solgardida-dar-hu-and-bori-nahust-az-sat-i-1-milliard-somon-ziyod-gardid-bardosht-az-nishasti-matbuot/}}&lt;/ref&gt;.
* [[3 феврал]]и [[соли 2019]] Имрӯз дар «[[Боғи Ирам]]»-и [[шаҳри Душанбе]] намоиш-фурӯши ниҳолҳои меваю сояафкан таҳти унвони «Самараи умри деҳқон» баргузор гардид. Бояд гуфт, ки намоиши мазкур тибқи нақшаи баргузории фестивал, намоиш, ид ва озмунҳои анъана ва ҳунарҳои мардумӣ дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои солҳои 2019—2021 гузаронида мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/dar-bo-i-iram-namoish-fur-shi-ni-ol-oi-mevadi-andayu-soyaafkan-doir-gardid/|title= Дар «Боғи Ирам» намоиш-фурӯши ниҳолҳои меваю сояафкан доир гардид|author= |date= 3 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-3|archivedate= 2019-02-05|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190205185247/http://khovar.tj/2019/02/dar-bo-i-iram-namoish-fur-shi-ni-ol-oi-mevadi-andayu-soyaafkan-doir-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[2 феврал]]и [[соли 2019]] Аз 8 то 17 феврали соли равон дар шаҳри Сахалини Ҷанубии Федератсияи [[Россия]] аввалин Бозиҳои зимистонаи «Бачаҳои Осиё» баргузор мешаванд. Зикр шуд, ки [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро 3 варзишгари наврас — Ҷаҳонгир Аҳёзода, Маҳмудҷон Эшонов ва Зикруллои Шамсулло намояндагӣ мекунанд. Онҳо дар намуди лижаронии кӯҳӣ, слалом ва слаломи бузург дар миёни 20 давлати [[Осиё]] иштирок менамоянд.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/varzishgaroni-navrasi-to-ik-dar-bozi-oi-zimistonai-k-dakoni-osiyo-2019-ishtirok-mekunand/|title= Варзишгарони навраси тоҷик дар Бозиҳои зимистонаи «Кӯдакони Осиё-2019» иштирок мекунанд|author= |date= 2 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-2|archivedate= 2019-02-04|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190204185552/http://khovar.tj/2019/02/varzishgaroni-navrasi-to-ik-dar-bozi-oi-zimistonai-k-dakoni-osiyo-2019-ishtirok-mekunand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 феврал]]и [[соли 2019]] Тӯли 45 рӯз дар нерӯгоҳи [[НБО Роғун|Роғун]] 3 баробар зиёд аз барқи истеҳсолшудаи тӯли 1 сол дар ҳамаи нерӯгоҳҳои хурди кишвар барқ истеҳсол гардида, тибқи маълумоти Вазорат, соли гузашта бори нахуст дар [[таърих]]и [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ ҳаҷми рекордӣ — 19,8 млрд кВт/соат нерӯи барқ (пеш аз ин 18,6 млрд кВт/соат — соли 1988) истеҳсол шудааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190201/roun15-mo-903-mln-kvtsoat-tamomi-nergooi-hurd-dar-soli-2018-33-mln-kvtsoat|title= “Роғун”:1,5 моҳ – 90,3 млн. кВт/соат; тамоми нерӯгоҳҳои хурд дар соли 2018 – 33 млн. кВт/соат|author= |date= 1 феврали 2019|publisher= news.tj|accessdate= 2019-02-1}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== [[январ]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 январ]]и [[соли 2019]] Дар муқоиса бо соли хониши гузашта дар соли хониши 2019—2020 квотаҳои [[Русия]] ба довталабони [[Тоҷикистон]] аз 618 то ба беш аз 630 адад зиёд шуд, ки ин шумор квотаҳои таҳсил барои Тоҷикистон аз ҳама зиёдтарин байни кишварҳои узви [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190131/rusiya-baroi-tasili-donishyoni-toik-besh-az-630-kvota-udo-kard|title=Русия барои таҳсили донишҷӯёни тоҷик беш аз 630 квота ҷудо кард|author=|date=31 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-31}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[30 январ]]и [[соли 2019]] Дар раддабандии Индекси дарки [[коррупсия]], ки ҳамасола аз ҷониби Созмони [[байналмилалӣ|байналмилалии]] ҳомии ҳуқуқи Transparency International таҳия мешавад, [[Тоҷикистон]] зинаи 152-юмро ишғол намуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190130/zinai-152-yumi-toikiston-dar-indeksi-darki-korrupsiya|title= Зинаи 152-юми Тоҷикистон дар Индекси дарки коррупсия|author= |date= 30 январи 2019|publisher= news.tj|accessdate= 2019-01-30}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[29 январ]]и [[соли 2019]] Дар Тоҷикистон лоиҳаи Қонун «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» таҳия мегардад. Бо ин мақсад алакай дар Прокуратураи генералии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳамкорӣ бо дигар мақомоти марбутаи мамлакат гурӯҳи корӣ таъсис дода шуд. Дар назар аст, пас аз 3 моҳ лоиҳаи Қонуни мазкур таҳия гардида, ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод карда шавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/dar-to-ikiston-loi-ai-onun-dar-borai-mu-ovimat-bo-ekstremizm-ta-iya-megardad/|title=Дар Тоҷикистон лоиҳаи Қонун «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» таҳия мегардад|author=|date=29 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-29|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214451/https://khovar.tj/2019/01/dar-to-ikiston-loi-ai-onun-dar-borai-mu-ovimat-bo-ekstremizm-ta-iya-megardad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[28 январ]]и [[соли 2019]] [[Варзишгар]]они шинохтаи [[тоҷик]] Одилшоҳ Исматов ва Кристина Пронженко аз намуди варзиши сабук дар 5-умин Мусобиқаи байналмилалӣ барои дарёфти ҷоизаи қаҳрамони олимпии Олга Рипакова, ки дар Уст-Каменогорскии [[Ҷумҳурии Қазоқистон]] доир гардид, иштирок намуда, сазовори ду медал гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/varzishgaroni-to-ik-dar-azo-iston-sazovori-du-medal-gardidand/|title=Варзишгарони тоҷик дар Қазоқистон сазовори ду медал гардиданд|author=|date=28 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-28|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207212741/https://khovar.tj/2019/01/varzishgaroni-to-ik-dar-azo-iston-sazovori-du-medal-gardidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 январ]]и [[соли 2019]] Имрӯз сокинон ва меҳмони пойтахти [[Тоҷикистон]] дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ дар фазои идона ҷашни [[Сада]]ро таҷлил намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»|author=|date=27 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-27|archivedate=2019-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190203092607/http://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/}}&lt;/ref&gt;.
* [[26 январ]]и [[соли 2019]] Субҳи имрӯз Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], Пешвои миллат муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] паёми табрикотии хешро ба муносибати ҷашни [[Сада]] ба мардуми шарафманди тоҷик ироа дошт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/|title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада|author=|date=26 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-26|archivedate=2019-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190203094746/http://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/}}&lt;/ref&gt;.
* [[25 январ]]и [[соли 2019]] Нимаи аввали моҳи июн дар шаҳри Душанбе Нишасти панҷуми сарони кишварҳои узви Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё, ки ба он 27 кишвар узвият дорад, доир мегардад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/politics/20190125/avvali-tobiston-saroni-27-kishvari-dunyoro-dar-dushanbe-intizorand|title=Аввали тобистон сарони 27 кишвари дунёро дар Душанбе интизоранд|author=|date=25 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-25}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[24 январ]]и [[соли 2019]] Сарулибоси милитсионерҳои тоҷик имсол нав карда шуда, дар назар аст, ки милитсияи Тоҷикистон ба политсия табдили ном кунад. Дар аввали моҳи март намунаҳои сарулибоси нави кормандони милитсия аллакай барои тасдиқ ба президенти [[Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] пешниҳод мешаванд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190124/sarulibosi-militsioneroi-toik-baor-nav-meshavad|title=Сарулибоси милитсионерҳои тоҷик баҳор нав мешавад|author=|date=24 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-24}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[23 январ]]и [[соли 2019]] Китоби нав — маҷмӯаи суханрониҳои Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҳаҷми 222 саҳифа таҳти унвони «О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» (Дар бораи ҷаҳони муосир ва ҷанбаҳои асосии сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон) бо забони русӣ дар матбааи «Контраст» ба нашр расид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190123/nashri-kitobi-emomal-ramon-doir-ba-aoni-muosir-va-siyosati-hori|title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ|author=|date=23 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-23}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Соли 2018 ==

== [[ноябр]]и соли 2018 ==

* [[16 ноябр]]и [[соли 2018]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар маросими расмӣ баъд аз зуҳри 16 ноябри 2018 соати 16:32 ба вақти Душанбе чархаи аввали нерӯгоҳи [[Роғун]]ро ба баҳрабардорӣ расонд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://parstoday.com/tg/news/tajikistan-i39492|title= Баҳрабардорӣ аз чархаи аввали нерӯгоҳи Роғун дар Тоҷикистон|author= |date=16 ноябри 2018|publisher=parstoday.com|accessdate=2018-11-16}}&lt;/ref&gt;.

== [[октябр]]и соли 2018 ==

* [[25 октябр]]и [[соли 2018]] Дар рӯзи чоруми сафари корӣ ба шаҳру ноҳияҳои [[Вилояти Суғд|вилояти Суғд]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[Қасри Арбоб|Қасри Арбоб]] аз намоишгоҳи ҳунарҳои мардумӣ дидан намуда, дар тантанаҳои Фестивали «Оши палав», «Иди асалу харбуза» ва «Шириниҳои миллӣ» иштирок карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/bozdidi-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-az-namoishi-unar-oi-mardum-ishtirok-dar-festivali-oshi-palav-idi-asalu-harbuza-va-shirini-oi-mill-dar-asri-arbob/|title=Боздиди Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон аз намоиши ҳунарҳои мардумӣ, иштирок дар Фестивали «Оши палав», «Иди асалу харбуза» ва «Шириниҳои миллӣ» дар Қасри Арбоб|author=|date=25 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-26|archivedate=2018-11-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181107012008/http://khovar.tj/2018/10/bozdidi-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-az-namoishi-unar-oi-mardum-ishtirok-dar-festivali-oshi-palav-idi-asalu-harbuza-va-shirini-oi-mill-dar-asri-arbob/}}&lt;/ref&gt;.
* [[24 октябр]]и [[соли 2018]] Дар феҳристи 500 мусулмони пурнуфузи дунё Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмон]] ва раиси Шурои уламои Тоҷикистон [[Саидмукаррам Абдулқодирзода]] ҷой гирифтаанд. Феҳристи 500 мусулмони асаргузори ҷаҳонро ҳар сол Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти роҳбурдии исломии Уммон тартиб медиҳад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ru.sputnik-tj.com/country/20181024/1027223908/rahmon-nurmagomedov-top-500-vliyanie-musulmane-mir.html|title=Рахмон и Нурмагомедов вошли в список самых влиятельных мусульман мира|author=|date=24 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-11-03}}{{Пайванди мурда|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[22 октябр]]и [[соли 2018]] Дар рӯзи аввали сафари корӣ дар [[вилояти Суғд]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров|ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] Корхонаи нави истеҳсоли асфалт ва регу шағалро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/ba-istifoda-suporidani-korhonai-navi-iste-soli-asfalt-va-regu-sha-al-dar-no-iyai-bobo-on-afurov/|title=Ба истифода супоридани Корхонаи нави истеҳсоли асфалт ва регу шағал дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров|author=|date=22 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-26|archivedate=2018-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106175830/http://khovar.tj/2018/10/ba-istifoda-suporidani-korhonai-navi-iste-soli-asfalt-va-regu-sha-al-dar-no-iyai-bobo-on-afurov/}}&lt;/ref&gt;.
* [[22 октябр]]и [[соли 2018]] Дар бахши озмуни байналмилалӣ ҷоизаи аслии кинофестивали 8-уми «Дидор» ба филми «Хаёлӣ»-и коргардон Парвиз Раҷабзода аз «Хатлонсинамо», ҷоизаи беҳтарин филми аниматсионӣ ба филми «Сандуқчаи зулбиё»-и Алексей Румянтсев ва дар бахши «Озмуни филмҳои тоҷикӣ» ба филми «Таксӣ»-и Файзулло Файзов супорида шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/oliboni-kinofestivali-bajnalmilalii-didor-muajyan-shudand/|title=Ғолибони Кинофестивали байналмилалии «Дидор» муайян шуданд|author=|date=22 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-26|archivedate=2018-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106190912/http://khovar.tj/2018/10/oliboni-kinofestivali-bajnalmilalii-didor-muajyan-shudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 октябр]]и [[соли 2018]] Дар ҷараёни ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳо (сарвазирон)-и давлатҳои аъзои [[Созмони ҳамкории Шанхай|Созмони ҳамкории Шанхай]], ки [[12 октябр]]и [[соли 2018]] дар шаҳри [[Душанбе]] доир гардид, даҳ қарори Шӯрои сарони ҳукуматҳо (сарвазирон)-и давлатҳои аъзои СҲШ ва ду санади нави ҳамкорӣ байни вазорату идораҳои дахлдори давлатҳои аъзои СҲШ ба имзо расиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/dar-alasai-sh-roi-saroni-ukumat-o-sarvaziron-i-davlat-oi-azoi-s-sh-da-aror-va-du-sanadi-navi-amkor-ba-imzo-rasidand/|title=Дар ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳо (сарвазирон)-и давлатҳои аъзои СҲШ даҳ қарор ва ду санади нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд|author=|date=12 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-12|archivedate=2018-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181013124125/http://khovar.tj/2018/10/dar-alasai-sh-roi-saroni-ukumat-o-sarvaziron-i-davlat-oi-azoi-s-sh-da-aror-va-du-sanadi-navi-amkor-ba-imzo-rasidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 октябр]]и [[соли 2018]] Дастаи мунтахаби наврасони Тоҷикистон оид ба футбол бо медалҳои нуқраи Чемпионати Осиё ба пойтахти кишварамон — шаҳри Душанбе баргашт&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/dastai-muntahabi-navrasoni-to-ikistonro-dar-furudgo-i-sha-ri-dushanbe-garmu-shon-isti-bol-giriftand/|title=Дастаи мунтахаби наврасони Тоҷикистонро дар фурудгоҳи шаҳри Душанбе гарму ҷӯшон истиқбол гирифтанд|author=|date=10 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-10|archivedate=2018-10-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181011115815/http://khovar.tj/2018/10/dastai-muntahabi-navrasoni-to-ikistonro-dar-furudgo-i-sha-ri-dushanbe-garmu-shon-isti-bol-giriftand/}}&lt;/ref&gt;.

== [[сентябр]]и соли 2018 ==

* [[28 сентябр]]и [[соли 2018]] Дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи навбатии Шӯрои сарони давлатҳои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] баргузор гардид. Дар рафти ҷаласаҳои хосса ва бо иштироки ҳайатҳо оид ба масъалаҳои мубрами рӯзномаи ҷаласа табодули афкори пурмуҳтаво сурат гирифта, доир ба ҳамкории минбаъда дар доираи Созмон қарорҳои дахлдор қабул гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.president.tj/node/18550|title= Изҳороти матбуотӣ аз рӯи натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил|author= |date=28 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон [[Шавкат Мирзиёев]] дар шаҳри [[Турсунзода]] ба Корхонаи воҳиди давлатии «[[Ширкати Алюминийи Тоҷик|Корхонаи воҳиди давлатии „Ширкати Алюминийи Тоҷик“ (ТАЛКО)]]» ташриф оварда марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон — Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «ТАЛКО-КРАНТАС»-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.president.tj/node/18509|title= Боздиди сарони давлатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аз КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» ва ифтитоҳи корхонаи муштараки «ТАЛКО-КРАНТАС»|author= |date=27 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон [[Шавкат Мирзиёев]] боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ»-ро дар шаҳри [[Душанбе]] мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.president.tj/node/18508|title= Ифтитоҳи Боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ» дар шаҳри Душанбе|author= |date=27 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[20 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар [[ноҳияи Шоҳмансур]]и пойтахт Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ» — ро дар вазъияти тантанавӣ ифтитоҳ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18462|title= Ифтитоҳи Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии “Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ”|author= |date=20 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-20}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Хоруғ]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] дар вазъияти тантанавӣ бинои Донишгоҳи Осиёи Марказиро ифтитоҳ намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18405|title= Ифтитоҳи бинои Донишгоҳи Осиёи Марказӣ дар шаҳри Хоруғ|author= |date=14 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-14}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар маҳаллаи 82-юми пойтахт дар маросими ифтитоҳи аввалин эстакада дар Тоҷикистон иштирок намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18301|title= Ифтитоҳи аввалин эстакада дар маҳаллаи 82-юми шаҳри Душанбе|author= |date=5 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-05}}&lt;/ref&gt;.

== [[август]]и соли 2018 ==

* [[28 август]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президени Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Сарвазири мамлакат [[Қоҳир Расулзода]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар маросими ифтитоҳи Муассисаи давлатии боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон» иштирок намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18257|title= Ифтитоҳи Боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон» дар шаҳри Душанбе|author= |date=28 августи 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-08-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[17 август]]и [[соли 2018]] бо даъвати Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон [[Шавкат Мирзиёев]] рӯзҳои 17-18 августи соли 2018 Сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Ҷумҳурии [[Ӯзбекистон]] анҷом пазируфт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18169|title= Изҳороти муштараки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев|author= |date=17 августи 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-08-17}}&lt;/ref&gt;.

== [[май]]и соли 2018 ==

* [[16 май]]и [[соли 2018]] 650 трактор дар як сол. [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Александр Лукашенко]] ба фаъолияти Корхонаи муштараки тракторсозӣ дар шаҳри [[Ҳисор]] ифтитоҳ гузоштанд.([http://asiaplus.tj/ru/news/tajikistan/economic/20180516/650-traktorov-v-god-rahmon-i-lukashenko-otkrili-sp-po-sborke-traktorov /news.tj/tj/ 16.05.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180529061706/http://www.asiaplus.tj/ru/news/tajikistan/economic/20180516/650-traktorov-v-god-rahmon-i-lukashenko-otkrili-sp-po-sborke-traktorov |date=2018-05-29 }}).
* [[16 май]]и [[соли 2018]] Масофаи роҳ 174 километр ва 4,5 соат вақти сафар бо 50 сомонӣ: баъди танаффуси 26-сола байни Тоҷикистону Ӯзбекистон равуои [[автобус]]ҳои мусофирбар барқарор шуд.([http://news.tj/tj/news/tajikistan/society/20180516/rokiroi-safar-ba-zbekiston-50-somon-muarrar-shud /news.tj/tj/ 16.05.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180901175447/http://news.tj/tj/news/tajikistan/society/20180516/rokiroi-safar-ba-zbekiston-50-somon-muarrar-shud |date=2018-09-01 }}).
* [[11 май]]и [[соли 2018]] [[Беларус]] дар [[Ҳисор]] корхонаи [[трактор]] месозад. ([https://www.ozodi.org/a/29220785.html /ozodi.org 11.05.2018]).
* [[8 май]]и [[соли 2018]] [[Владимир Путин]], ки бори чаҳорум президенти Русия интихоб гашт, савганд ёд карда, расман корро шурӯъ кард.([http://news.tj/tj/news/world/20180508/putin-bori-chorum-sarvarii-davlati-rusiyaro-ba-dsh-girift /news.tj/tj/ 08.05.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180711230639/http://www.news.tj/tj/news/world/20180508/putin-bori-chorum-sarvarii-davlati-rusiyaro-ba-dsh-girift |date=2018-07-11 }}).

== [[апрел]]и соли 2018 ==

* [[9 апрел]]и [[соли 2018]] Баъди танаффуси шашсола охири ҳафтаи гузашта интиқоли гази табиӣ аз [[Ӯзбекистон]] ба Тоҷикистон барқарор шуда, айни замон ба ҷумҳурӣ дар як соат 1 ҳазор метри мураббаъ газ интиқол дода мешавад. ([http://news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20180409/intioli-gazi-zbekiston-ba-toikiston-bararor-shud /news.tj/tj/ 9.04.2018]).
* [[6 апрел]]и [[соли 2018]] Аз рӯи раддабандӣ аз ҳама нашрияи серхонандатарин нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Ҷумҳурият» (34 %) мебошад. Сипас, бо фосилаи камтар нашрияи Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон «Омӯзгор» (23,8 %) ва нашрияи марказии ҲХДТ рӯзномаи «Минбари халқ» (22,2 %) ҷойгир шудаанд.([http://khovar.tj/2018/04/um-uriyat-nashriyai-serhonandatarini-to-ikiston-dar-dushanbe-nati-a-oi-tad-i-otii-markazi-zerkalo-muarrif-gardidand // khovar.tj/ 06.04.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200616053805/https://khovar.tj/2018/04/um-uriyat-nashriyai-serhonandatarini-to-ikiston-dar-dushanbe-nati-a-oi-tad-i-otii-markazi-zerkalo-muarrif-gardidand/ |date=2020-06-16 }}).

== [[март]]и соли 2018 ==

* [[24 март]]и [[соли 2018]] мақолаи Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷаллаи «Нигориши СММ» таҳти унвони «Об барои рушди устувор» (Water for Sustainable Development) ба табъ расида, пешкаши доираи васеи хонандагон гардид.([http://khovar.tj/2018/03/nashri-ma-olai-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-ma-allai-nigorishi-smm-ta-ti-unvoni-ob-baroi-rushdi-ustuvor-water-for-sustainable-development //khovar.tj/ 24.03.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916152259/https://khovar.tj/2018/03/nashri-ma-olai-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-ma-allai-nigorishi-smm-ta-ti-unvoni-ob-baroi-rushdi-ustuvor-water-for-sustainable-development |date=2021-09-16 }}).
* [[22 март]]и [[соли 2018]] дар иҷлосияи 72-юми [[Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид]], ки [[22 март]]и [[соли 2018]] ба кори хеш шурӯъ намудааст, ба муносибати оғози [[Даҳсолаи байналмилалии “Об барои рушди устувор”|Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018—2028»]] нахустин шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун ташаббускори асосии қабули Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018—2028» суханронӣ намуданд.([http://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028// khovar.tj/ 22.03.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916161326/https://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028/ |date=2021-09-16 }}).


== [[феврал]]и соли 2018 ==

* [[16 феврал]]и [[соли 2018]], Дастаи [[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|«Истиқлол»-и Душанбе]] бори чорум барандаи Ҷоми Федератсияи футболи Тоҷикистон (ФФТ) шуд.([http://khovar.tj/2018/02/isti-lol-bori-chorum-barandai-omi-federatsiyai-futboli-to-ikiston-shud// khovar.tj/ 16.02.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916165326/https://khovar.tj/2018/02/isti-lol-bori-chorum-barandai-omi-federatsiyai-futboli-to-ikiston-shud/ |date=2021-09-16 }}).
* [[14 феврал]]и [[соли 2018]], Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар [[ноҳияи Фирдавсӣ]] бо фаъолияти [[Корхонаи муштараки “AKIA AVESTO”]], ки бори аввал дар мамлакат бандубасти автобусҳои тамғаи «AKIA»-ро ба роҳ мондааст.([http://khovar.tj/2018/02/iste-sol-va-bandubasti-avtobus-oi-tam-ai-akia-dar-um-urii-to-ikiston// khovar.tj/ 14.02.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916153055/https://khovar.tj/2018/02/iste-sol-va-bandubasti-avtobus-oi-tam-ai-akia-dar-um-urii-to-ikiston/ |date=2021-09-16 }}).

== [[январ]]и соли 2018 ==

* [[20 январ]]и соли 2018, Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро оид ба иваз намудани номи шаҳрҳои [[Қӯрғонтеппа]] ва [[Сарбанд]], [[ноҳияи Бохтар]], шаҳраки Восеъ ва деҳаи Қурбоншаҳиди [[ноҳияи Восеъ]], деҳаҳои Шота Руставели, Тошохӯр ва Будинободи ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон ба имзо расониданд. Дар асоси қарори мазкур номи шаҳри Қӯрғонтеппа ба шаҳри Бохтар, шаҳри Сарбанд ба шаҳри Левакант, ноҳияи Бохтар ба ноҳияи Кӯшониён, шаҳраки Восеъи ноҳияи Восеъ ба шаҳраки Ҳулбук, деҳаи Қурбоншаҳиди деҳоти Гулистони ноҳияи Восеъ ба Меҳробод, деҳаи Шота Руставелии деҳоти Ситораи Сурхи ноҳияи Ёвон ба деҳаи Саргаҳ, деҳаи Тошохӯри деҳоти ба номи Ҳасан Ҳусейнови ноҳияи Ёвон ба деҳаи Боғдара ва деҳаи Будинободи деҳоти Гулсара Юсуфоваи ноҳияи Ёвон ба деҳаи Зарриндашт иваз карда шуданд.([http://khovar.tj/2018/01/minbad-onteppa-bohtar-sarband-levakand-bohtar-k-shoniyon-nom-burda-meshavand-ivazi-nom-oi-yak-ator-sha-r-o-no-iya-va-de-a-oi-viloyati-hatlon// khovar.tj/ 22.01.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210515113908/https://khovar.tj/2018/01/minbad-onteppa-bohtar-sarband-levakand-bohtar-k-shoniyon-nom-burda-meshavand-ivazi-nom-oi-yak-ator-sha-r-o-no-iya-va-de-a-oi-viloyati-hatlon/ |date=2021-05-15 }}).
* [[10 январ]]и соли 2018, [[соли 2017]] дар Ҷаласаи 11 — уми байнидавлатии [[ЮНЕСКО]] оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ номинатсияи [[Палав|«Оши палав»]] — и тоҷикон дар қатори беҳтарин намунаҳои ғайримоддии ҷаҳон сабти ном шуд. ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=32151/ jumhuriyat.tj/ 10.01.2018]).

== Соли 2017 ==

== [[декабр]]и соли 2017 ==

* 27 декабри соли 2017, Тоҷикистон дар раддабандии (рейтинги) кишварҳои дар пешбурди тиҷорат муваффақ, ки аз ҷониби маҷаллаи амрикоии «Forbes» омода шудааст, миёни 153 кишвари ҷаҳон зинаи 108-умро ишғол намуд. Рейтинг 21 декабр дар сомонаи маҷаллаи мазкур нашр гардид. Зикр мешавад, ки соли гузашта Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД)-и Тоҷикистон 6,9 % афзуда, шумораи аҳолии мамлакат 8,5 млн нафар ва ММД ба ҳар сари аҳолӣ 800 доллари ИМА-ро ташкил дод. ([http://khovar.tj/2017/12/to-ikiston-dar-raddabandii-bonki-a-on-pan-zina-bolo-raft// khovar.tj/ 05.12.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916152845/https://khovar.tj/2017/12/to-ikiston-dar-raddabandii-bonki-a-on-pan-zina-bolo-raft/ |date=2021-09-16 }}).
* 27 декабри соли 2017, 70 дарсади аҳолии Тоҷикистонро шаҳрвандони то 30-сола ташкил медиҳанд.([http://khovar.tj/2017/12/70-darsadi-a-olii-to-ikistonro-sha-rvandoni-to-30-sola-tashkil-medi-and// khovar.tj/ 05.12.2017]).
* 22 декабри соли 2017, Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=31936// jumhuriyat.tj/ 22.12.2017]).
* 4 декабри соли 2017, Тоҷикистон дар Рейтинги (раддабандии) рушди кишварҳо дар соли 2017, ки аз ҷониби Маркази бритониёии «Институти Legatum» тартиб дода шудааст, мақоми 102-юмро касб намудааст.([http://khovar.tj/2017/12/rejtingi-rushdi-kishvar-oi-dunyo-to-ikiston-be-tarin-nishondi-anda-oro-dar-bahshi-maorif-va-amniyatu-ifozat-so-ib-shud// khovar.tj/ 04.12.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916155309/https://khovar.tj/2017/12/rejtingi-rushdi-kishvar-oi-dunyo-to-ikiston-be-tarin-nishondi-anda-oro-dar-bahshi-maorif-va-amniyatu-ifozat-so-ib-shud/ |date=2021-09-16 }}).

== [[ноябр]]и соли 2017 ==

* 19 ноябри соли 2017, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғд дар маҷлиси тантанавӣ ва ҷамъомади идона ба ифтихори ҷашни 25 — умин солгарди [[Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Иҷлосияи таърихии 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] иштирок ва суханронӣ карданд.([http://khovar.tj/2017/11/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-tantanav-ba-iftihori-25-umin-solgardi-i-losiyai-16-umi-sh-roi-olii-um-urii-to-ikiston// khovar.tj/ 19.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916154324/https://khovar.tj/2017/11/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-tantanav-ba-iftihori-25-umin-solgardi-i-losiyai-16-umi-sh-roi-olii-um-urii-to-ikiston/ |date=2021-09-16 }}). Суханронии Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 25 — умин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Иҷлосияи XVI-уми Шӯрои Олӣ]] ([http://khovar.tj/2017/11/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-munosibati-25-umin-solgardi-barguzorii-i-losiyai-xvi-umi-sh-roi-ol// khovar.tj/ 19.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916164006/https://khovar.tj/2017/11/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-munosibati-25-umin-solgardi-barguzorii-i-losiyai-xvi-umi-sh-roi-ol/ |date=2021-09-16 }}).
* 18 ноябри соли 2017, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Бӯстон]] ба Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Суғд Пак» ташриф оварда, дар вазъияти тантанавӣ навбати дуюми Корхонаи истеҳсоли халтаҳои полипропилениро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.([http://khovar.tj/2017/11/iftito-i-navbati-duyumi-korhonai-iste-soli-halta-oi-polipropilenii-dmm-su-d-pak-dar-sha-ri-b-ston// khovar.tj/ 18.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916160128/https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-navbati-duyumi-korhonai-iste-soli-halta-oi-polipropilenii-dmm-su-d-pak-dar-sha-ri-b-ston/ |date=2021-09-16 }}).
* 6 ноябри соли 2017, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар вазъияти тантанавӣ «Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ»-ро баъди азнавсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.([http://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-bad-az-aznavsoz// khovar.tj/ 6.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916155145/https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-bad-az-aznavsoz/ |date=2021-09-16 }}).

== [[октябр]]и соли 2017 ==

* 26 октябр, Оғози корҳои таҷдид ва навсозии роҳи мошингарди «Душанбе — Қӯрғонтеппа». Марҳилаи аввали лоиҳа 33,2 километрро дар бар гирифта, роҳ аз категорияи «III»-юм ба категорияи «1-Б» гузаронида мешавад ва паҳноии он аз 16 то 25 метрро ташкил медиҳад.([http://khovar.tj/2017/10/o-ozi-kor-oi-ta-did-va-navsozii-ro-i-moshingardi-dushanbe-r-onteppa/ khovar.tj/ 26.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916160629/https://khovar.tj/2017/10/o-ozi-kor-oi-ta-did-va-navsozii-ro-i-moshingardi-dushanbe-r-onteppa/ |date=2021-09-16 }}).
* 25 октябр, Бар асоси қонуни нави Ҷумҳурии Тоҷикистон, истеъмоли сигор дар дохили тамоми корхонаҳои давлативу хусусӣ, тарабхонаҳо, вокзалҳову фурудгоҳҳо комилан манъ мешавад.([http://akhbor.com/-p3931-117.htm/ khovar.tj/ 25.10.2017]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}).
* 14 октябр, 15 октябр дар Тоҷикистон Иди [[Меҳргон]] таҷлил мегардад. ([http://khovar.tj/2017/10/ashni-osil-farovon-va-va-dat-15-oktyabr-dar-to-ikiston-idi-me-rgon-ta-lil-megardad/ khovar.tj/ 14.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916162626/https://khovar.tj/2017/10/ashni-osil-farovon-va-va-dat-15-oktyabr-dar-to-ikiston-idi-me-rgon-ta-lil-megardad/ |date=2021-09-16 }}).
* 14 октябр, Мулоқоти навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо соҳибкорони ватанӣ ва хориҷӣ ([http://khovar.tj/2017/10/prezidenti-to-ikiston-ma-suloti-vatanii-ba-sodirot-nigaronidashuda-ba-muarrif-niyoz-dorad// khovar.tj/ 14.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916164222/https://khovar.tj/2017/10/prezidenti-to-ikiston-ma-suloti-vatanii-ba-sodirot-nigaronidashuda-ba-muarrif-niyoz-dorad/ |date=2021-09-16 }}).
* 12 октябр, Аз 11 то 14 октябр дар шаҳри Тошкент, Рӯзҳои фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардиданд.([http://khovar.tj/2017/10/ruz-oi-far-angi-um-urii-to-ikiston-dar-um-urii-uzbekiston-iftito-gardidand// khovar.tj/ 12.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916164438/https://khovar.tj/2017/10/ruz-oi-far-angi-um-urii-to-ikiston-dar-um-urii-uzbekiston-iftito-gardidand/ |date=2021-09-16 }}).
* 11 октябр, ҚАРОРИ РАИСИ ШАҲРИ ДУШАНБЕ № 591 аз 09.10.2017 «Дар бораи барҳам додани Корхонаи воҳиди давлатии „Бозори Шоҳмансур“» дар шаҳри Душанбе дар торномаи Ҳукумати шаҳри Душанбе нашр шуд. Ҷойи нуқтаҳои савдои муқарраршуда — Маркази савдои «Меҳргон», воқеъ дар минтақаи шарқии Душанбе, тавсия дода шудааст. ([http://www.dushanbe.tj/news/1481// dushanbe.tj/ 11.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190901025350/http://dushanbe.tj/news/1481 |date=2019-09-01 }}).
* 8 октябр, Википедияи Тоҷикиро сарзаниш карданд ва иваз кардани калимаи «энсиклопедия»-ро пешниҳод намуданд. ([[n:ru:Таджикской Википедии сделали замечания и предложили заменить слово «энциклопедия»|RuWikiNews]])

== [[август]]и соли 2017 ==

* 23 август Парлумони Тоҷикистон тағйиру иловаҳо ба Қонуни танзими расму ойинҳоро қабул кард. Бар асоси ин тағйирот, забҳи чорво ва додани таом дар маъракаҳои азодорӣ комилан манъ шуда, тӯйи хатна аз ин ба баъд бидуни даъвати ҳунармандон бояд доир шавад. Бо тӯйи дигар муштарак кардани хатнасӯр ҳам акнун манъ мешавад.([http://akhbor.com/-p3206-117.htm /akhbor.com /23.08.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220523165621/http://akhbor.com/-p3206-117.htm |date=2022-05-23 }})

== [[март]]и соли 2017 ==

* 1 март Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронӣ дар Иҷлосияи 13-уми Созмони ҳамкории иқтисодӣ, дар шаҳри Исломобод, изҳор доштанд: &quot;Таҳкурсии асосии бахши энергетикаи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз неругоҳҳои барқи обӣ иборат мебошад, ки истеҳсоли 98 фоизи неруи барқро дар кишвар аз манбаи барқароршавандаи тавлиди энергия таъмин менамояд. Аз рӯи фоизи истеҳсоли «энергияи сабз» Тоҷикистон дар қатори шаш кишвари пешсафи сайёра қарор дорад ва захираҳои умумии гидроэнергетикии он дар ҷаҳон яке аз бузургтаринҳо ба шумор мераванд.(2. 03.2017 [http://khovar.tj/2017/03/az-r-i-foizi-iste-soli-energiyai-sabz-to-ikiston-dar-atori-shash-kishvari-peshsafi-sajyora-aror-dorad/ khovar.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170915105743/http://khovar.tj/2017/03/az-r-i-foizi-iste-soli-energiyai-sabz-to-ikiston-dar-atori-shash-kishvari-peshsafi-sajyora-aror-dorad/ |date=2017-09-15 }})

== [[феврал]]и   [[соли 2017]] ==

* 27 феврал баъди музокироти байнидавлатӣ Изҳороти муштараки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Федератсияи Россия Владимир Путин оид ба натиҷаҳои сафари расмӣ қабул карда шуд. Владимир Путин — президенти Русия ба раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ордени ба номи Александр Невскиро тақдим кард. Сипас дар ҳузури сарони ду давлат Эмомалӣ Раҳмон ва Владимир Путин 6 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ([http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/  бештар...] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170619071243/http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/ |date=2017-06-19 }}) (28.02.2017 [http://www.1tv.ru/news/2017-02-27/320640-vladimir_putin_vstretilsya_s_kollegami_iz_kazahstana_i_tadzhikistana Ташрифи Владимир Путин ба Тоҷикистон ва Қазоқистон.1tv.ru]),
* 27 феврал баъди музокироти байнидавлатӣ Изҳороти муштараки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Федератсияи Россия Владимир Путин оид ба натиҷаҳои сафари расмӣ қабул карда шуд. Сипас дар ҳузури сарони ду давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Владимир Путин 6 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид (28.02.2017 [http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/ khovar.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170619071243/http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/ |date=2017-06-19 }}, [http://www.1tv.ru/news/2017-02-27/320640-vladimir_putin_vstretilsya_s_kollegami_iz_kazahstana_i_tadzhikistana Ташрифи Владимир Путин ба Тоҷикистон ва Қазоқистон.1tv.ru]
* Дар вақти сафар ба Тоҷикистон Владимир Путин — президенти Русия ба раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ордени ба номи Александр Невскиро тақдим мекунад, гуфт ёрдамчии президенти ФР Юрий Ушаков. Сафари Президенти ФР Владимир Путин ба Тоҷикистон охири моҳи феврал дар назар аст.(22.02.2017 http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170222/1021748948.html)
* Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро беҳтарин чойхонаи ҷаҳон номидааст. Чойхонаи «Роҳат» мувофиқи маълумоти сомонаи амрикоӣ аз соли 1956 инҷониб беҳтарин чойхона ба ҳисоб меравад. Мутаассифона имрӯзҳо «Роҳат» зери хатари вайроншавӣ мондааст.(17.02.2017 [http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html sputnik
* [[17 феврал]]и [[соли 2017]] расонаҳои хабарӣ ба ҳамагон маълум намуданд, ки — &lt;big&gt;Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро '''беҳтарин чойхонаи ҷаҳон''' номид.&lt;/big&gt;

Баробари ин Сомонаи амрикоии CNN Travel, ба рӯйхати беҳтарин чойхонаҳои ҷаҳон:
  
* {{lang-en|&quot;Tea House 278&quot;}} — дар иёлоти амрикоии Мэн ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rangoon&quot;}} — дар Маями ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Leaf Tea Bar&quot;}} — дар [[Ню-Йорк]] ([[ИМА]]), 
* {{lang-en|&quot;Sengan-en&quot;}} — дар [[Ҷопон]],
* {{lang-en|&quot;Plain of Six Glaciers&quot;}} — дар [[Канада]],
* {{lang-en|&quot;The Random Tea Room&quot;}} — дар Филаделфи ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Proper Tea&quot;}} — дар [[Британияи Кабир]],
* {{lang-en|&quot;The Anne Hathaway Cottage Tea Room&quot;}} — дар иёлоти Вирҷиния ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rx Tea Time&quot;}} — дар иёлоти Вайоминг ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Pin Von&quot;}} — дар [[Чин]] дохил шуданд.&lt;ref&gt;[http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html Чойханаи «Роҳат» беҳтарин чойхонаи ҷаҳон дониста шуд]&lt;/ref&gt;
-tj.com])
* Ҳаракат дар роҳи Душанбе — Хуҷанд, ягона роҳи заминӣ, ки марказро бо шимоли кишвар пайванд медиҳад, муваққатан баста шудааст. Масъулони ширкати Innovative Road Solutions (IRS), масъули нигоҳубин ва ҷамъоварии пул дар ин роҳ ба Радиои Озодӣ гуфтанд, ки ин тасмим баъд аз зуҳри 14 феврал ва дар пайи бориши шадиди барфу фаромадани тармаи зиёд гирифта шудааст.(14.02.2017 [http://www.ozodi.org/a/28308833.html ozodi.org])
* Ҳавопаймоҳои ширкати «Ӯзбекистон ҳаво йӯлларӣ» ба эҳтимоли ғолиб дар оғози моҳи апрел ба парвоз дар самти Тошканд-Душанбе шурӯъ мекунанд.(14.02.2017 [http://www.ozodi.org/a/28309228.html ozodi.org])
* Президенти Тоҷикистон дар як номаи табрикӣ раҳбари Туркманистон Қурбонгулӣ Бердимуҳаммадовро бо пирӯзиаш дар интихоботи раёсатҷумҳурии 12 феврал шодбош гуфт. Бердимуҳаммадови 59-сола бо бурдани 97,69 дар сади раъйи мардум пирӯз шуд ва ҳамакнун дар давоми 7 соли оянда раҳбарии ин ҷумҳурии ғанӣ аз гази Осиёи Марказиро идома хоҳад дод.(13.02.2017 [http://www.ozodi.org/a/28307218.html ozodi.org])

== [[январ]]и соли 2017 ==

=== Комёбиҳои Тоҷикистон дар соли 2016 ===

* Дар ин сол ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ ба зиёда аз 54 миллиард сомонӣ ва афзоиши воқеии он ба 6,9 фоиз баробар шуд.
* Бо мақсади истифодаи самараноки захираҳои табиии кишвар ва дар ин замина ба кор даровардани иқтидорҳои нави истеҳсолӣ соли 2016 дар мамлакат 251 коргоҳу корхонаҳои нав бо 9165 ҷойи нави корӣ таъсис дода шуд.
* Дар доираи татбиқи чорабиниҳои Барномаи мусоидат ба шуғли аҳолӣ 40 ҳазор нафар шаҳрвандони бекор бо ҷойҳои корӣ таъмин гардида, умуман аз ҳисоби ҳамаи сарчашмаҳо зиёда аз 114 ҳазор ҷойҳои корӣ таъсис дода шуданд, ки аз ин 56 ҳазор ё худ 49 фоизи он ҷойи кори доимӣ мебошад.
* Соли 2016 маҷмӯи маҳсулоти кишоварзӣ ба 22,2 млрд сомонӣ баробар гашта, суръати афзоиш 5,2 фоизро ташкил намуд.
* Дар соҳаи маориф соли 2016 аз ҳисоби ҳамаи сарчашмаҳо 201 бинои таълимӣ ба маблағи 540 миллион сомонӣ бунёд ва навсозӣ гардида, 39 ҳазор ҷойи нишаст муҳайё карда шудааст.
* Варзишгари номдори тоҷик Дилшод Назаров дар Бозиҳои олимпии Рио де Жанейро-2016 дар мусобиқоти гурзпартоӣ пешсафӣ нишон дода, барандаи медали тилои бозиҳои олимпӣ гардид.
* Дар маҷмӯъ соли 2016-ум барои баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ 52 фоизи хароҷоти буҷет, яъне 8,1 миллиард сомонӣ равона гардидааст. ([http://president.tj/node/13834  бештар...])

== Соли 2016 ==

== [[декабр]]и соли 2016 ==

* Дар охири соли 2016 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон навбати дуюми Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2- ро бо иқтидори 300 мегаватт мавриди истифода қарор доданд, ки он имконияти энергетикии мамлакатро ба таври назаррас афзун менамояд.([http://president.tj/node/13834  бештар...])

== [[ноябр]]и соли 2016 ==
 
[[18 ноябр]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади ошноӣ бо тарзи зисту зиндагонии сокинон, иштирок дар маросими мавриди баҳрабардорӣ қарор додан ва оғози сохтмони чанд иншооти муҳим ба шаҳри [[Сарбанд]]и [[вилояти Хатлон]] ташриф овард. Дар Сарбанд Пешвои миллат бо фаъолият ва ҷараёни татбиқи Лоиҳаи барқарорсозии таҷҳизоти истеҳсолии энергияи барқи [[Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» (барқарорсозӣ)|Неругоҳи барқи обии «Сарбанд»]] инчунин бо ифтитоҳи марҳалаи дуюми таҷдиду навсозии [[ҶСК «Азот»]] шинос шуд. Дар ҷараёни боздиди кории худ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҳузури кормандони Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» ва сокинону фаъолони ин шаҳри саноатӣ суханронӣ карда, перомуни амалишавии барномаҳои давлатии рушди иқтисодиву иҷтимоии мамлакат ва тадбирҳои таъмини некуаҳволии сокинон ибрози андеша намуданд. ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26926  бештар...])
 
[[16 ноябр]] Ба хотири арҷгузорӣ ва эҳтиром ба мансаби олии давлатӣ — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун рамзи садоқат ба Ватан, Президент ва миллат, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо назардошти таҷрибаи байналмилалӣ ва воқеияти ҳаёти ҳуқуқии Тоҷикистон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ворид намудани илова ба [[Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон &quot;Дар бораи рӯзҳои ид&quot;]]-ро ба баррасии [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод намуд. Дар лоиҳаи пешниҳодшуда масъалаи ба рӯзҳои ид илова намудани таҷлили Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таърихи [[16 ноябр]] пешбинӣ шуд. Ҳамин тариқ лоиҳаи мазкур [[14 март]]и [[соли 2016]] аз ҷониби [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардида, Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон онро [[15 апрел]]и [[соли 2016]] ҷонибдорӣ намуд.
: Соли равон мардуми шарафманди тоҷик нахустин маротиба Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳамчун ҷашни фархунда, чун рамзи садоқат ба Президент — садоқат ба Ватан таҷлил менамоянд. Нигаред муфассал: ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26880  бештар...])&lt;ref&gt;[http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26880 РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТ — РАМЗИ ЭҲТИРОМ ВА САДОҚАТ]&lt;/ref&gt;

=== [[14 ноябр]] соли 2016 ===
* Оҷонсии иттилоотии  [[«ТojNews»]] бо қарори ҷаласаи муассис,созмони иҷтимоии «Индем» аз [[14 ноябр]]и [[соли 2016]] фаъолияташро дар шабакаи [[Интернет]] қатъ намудааст.&lt;ref&gt;[https://www.asiaplus.tj/tj/news/tajikistan/society/20161114/233181 Қатъи фаъолияти хабаргузории мустақили TojNews]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.mobi/a/tojnews-agency-stop-working-/28114382.html &quot;Баста шудани Тоҷнюс сигнали бад аст&quot;]&lt;/ref&gt;
* Бино ба иттилои хадамоти матбуоти сарвари давлат, [[14 ноябр]]и [[соли 2016]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[қонун]]и конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъминоти иҷтимоӣ, хидматрасонӣ ва муҳофизати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба имзо расонид. [[Қонун]] дар таҳрири нав қабул карда шуда, [[8 ноябр]]и [[соли 2016]] онро [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] якдилона ҷонибдорӣ намуд.Нигаред муфассал:([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26874  бештар...])&lt;ref&gt;[http://www.jumhuriyat.tj/index.php?id=18&amp;start=0 ҚОНУНИ КОНСТИТУТСИОНИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ТАЪМИНОТИ ИҶТИМОӢ, ХИЗМАТРАСОНӢ ВА МУҲОФИЗАТИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН]&lt;/ref&gt;

=== [[29 октябр]] соли 2016 ===
* 29 октябри соли 2016 [[Эмомалӣ Раҳмон]] худ савори булдозери вазнин аз соати 10-и субҳ то 11:30 расо якуним соат бо пеш кардани сангу шағал маҷрои дарёи Вахшро баста ба бунёди сарбанди [[Нерӯгоҳи обии Роғун|Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҳусни оғоз бахшид&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/13405 Оғози бунёди сарбанди Нерӯгоҳи барқи обии Роғун] // '''PRESIDENT.TJ''' — 29 октябри 2016, 12:29&lt;/ref&gt;.

=== [[13 сентябр]] соли 2016 ===
* Дар [[ноҳияи Спитаман]]и [[вилояти Суғд]] бо иштироки [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] расми мавриди баҳрабардорӣ қарор додани корхонаи истеҳсолии Ҷамъияти саҳомии шакли пӯшидаи [[ҶСП «Норд Азия Металл»]] баргузор гардид.&lt;br /&gt;ҶСП «Норд Азия Металл» самараи ҳамкориҳои манфиатбори доираи соҳибкорону сармоягузорони Тоҷикистон ва [[Чин|Ҷумҳурии Мардумии Чин]] мебошад. Сохтмони корхона [[соли 2014]] оғоз гардида барои бунёд ва васлу насби таҷҳизоти муосир дар он беш аз 23 млн сомонӣ масраф шудааст, ки 11 млн сомонии онро арзиши таҷҳизоту технологияҳои корхона ташкил медиҳад. Дар корхонаи навбунёд асосан [[қубур]]ҳо ва профилҳои металии даврашакл ва чоркунҷашакл истеҳсол шуда иқтидори солонааш 60 ҳазор тонна металл мебошад.&lt;br /&gt;Инчунин дар ноҳия ифтитоҳи корхонаи Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди [[ҶДММ «Спитамен Ойл»]] ки соли 2010 дар минтақаи саноатии Ҷамоати шаҳраки [[Ҷамоати Навкат|Навкат]]и ноҳия дар асоси шартнома бо ширкати «Кушо» оғоз шуда баанҷом расидаст, баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-rav-anbarorii-dmm-spitamen-ojl-dar-no-iyai-spitamen/ |title=Ифтитоҳи Корхонаи равғанбарории ҶДММ «Спитамен Ойл» дар ноҳияи Спитамен |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2016-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161002234906/http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-rav-anbarorii-dmm-spitamen-ojl-dar-no-iyai-spitamen/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-iste-solii-sp-nord-aziya-metall/ |title=Ифтитоҳи корхонаи истеҳсолии ҶСП «Норд Азия Металл» |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2016-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916084407/http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-iste-solii-sp-nord-aziya-metall/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.news.tj/ru/news/tajikistan/power/20160913/230728 |title=Эмомали Рахмон прибыл в Спитамен |accessdate=2017-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916121646/http://www.news.tj/ru/news/tajikistan/power/20160913/230728 |archivedate=2016-09-16 }}&lt;/ref&gt;

=== [[9 сентябр]] соли 2016 ===
* Дар майдони «Дӯстӣ»-и шаҳри [[Душанбе]] ба ифтихори солгарди 25-умин Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз хиёбони Рӯдакӣ то кӯчаи Исмоили Сомонӣ роҳпаймоӣ гузаронида шуд, ки дар он 52 ҳазор нафар донишҷӯёни макотиби олӣ, мактаббачагон ва кормандони муассисаҳои давлатии кишвар ширкат доштанд. Бояд гуфт, ки ширкаткунандагон ин намоиш бо сарулибоси идонаи гуногунранг ва бо шиору овезаҳои саршор аз муҳаббату самимият нисбат ба Ватан-модар, арзишҳои Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо нишони арҷгузорӣ ба хидматҳои шоёни Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар назди халқу миллат раҳпаймоӣ карданд. (Ниг. Ба аксҳо)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/ro-pajmo-ba-iftihori-r-zi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-aks/ |title=Роҳпаймоӣ ба ифтихори Рӯзи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон /АКС/ |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2016-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160912082731/http://khovar.tj/2016/09/ro-pajmo-ba-iftihori-r-zi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-aks/ }}&lt;/ref&gt;
* Бегоҳии [[9 сентябр]] дар Варзишгоҳи марказии ҷумҳуриявӣ барномаи муҳташами фарҳангии ҳунармандону ҳаваскорон ва донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ баргузор гардид. Барномаи театркунонидашудаи ҷашнӣ иборат аз суруду таронаҳо ва саҳнаҳои ҷолиби тараннумкунандаи арзишҳои волои миллӣ дар замони 25 соли истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ҷалби бештар аз 12 ҳазор нафар манзури ҳозирин карда шуд. Мушакандозии бардавом анҷомбахши барномаи театркунонидашуда буд, ки сокинон ва меҳмонон пойтахт дар давоми зиёда аз 10 дақиқа онро тамошо намуданд. Дар чорабиниҳои ҷашнӣ намояндагони сафоратхонаҳо, созмонҳои байналмилалии муқими пойтахт, рӯзноманигорони ВАО ва меҳмонон хориҷи кишвар ҳузур доштанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/tantana-oi-far-angii-markaz-ba-iftihori-25-umin-solgardi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Тантанаҳои фарҳангии марказӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2017-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170520143850/http://khovar.tj/2016/09/tantana-oi-far-angii-markaz-ba-iftihori-25-umin-solgardi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ru.wikinews.org/wiki/  В_республике_отпраздновали_День_Независимости_Таджикистана]&lt;/ref&gt;

=== [[8 сентябр]] соли 2016 ===
* Тантанаи идонаи ҷашнӣ ба муносибати таҷлили '''25-умин солгарди Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]''' дар майдони Дӯстии пойтахт аз субҳи имрӯз оғоз гардид. Бо қадамҳои мутантани сафӣ аз маркази майдони чорабинӣ беш аз 16 ҳазор нафар хидматчиёни ҳарбӣ расми гузашти низомӣ доир намуданд.&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/12936 Гузашти низомӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон] // PRESIDENT.TJ — 8 сентябри 2016, 10:20, шаҳри Душанбе.&lt;/ref&gt;

=== [[3 сентябр]] соли 2016 ===
* Имрӯз Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади иштирок дар маросими видоъ бо '''Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон марҳум [[Ислом Каримов]]''' вориди шаҳри [[Самарқанд]] шуданд. Маросими видоъ бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Ислом Каримов дар майдони Регистон ва митинги мотам дар Қароргоҳи Ҳукуматии шаҳри Самарқанд баргузор гардид. Дар ин маросим Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, сарони як қатор давлатҳою ҳукуматҳо, роҳбарони ташкилоту созмонҳои бонуфузи олам ва намояндагони корпуси дипломатӣ иштирок карданд.&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/12921 Иштирок дар маросими видоъ бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Ислом Каримов] // PRESIDENT.TJ — 3 сентябри 2016, 18:06, Ӯзбекистон.&lt;/ref&gt;

=== [[2 сентябр]] соли 2016 ===
* Шоми 2 сентябри соли 2016 ҳукумати Ӯзбекистон расман марги Ислом Каримовро тасдиқ кард.&lt;ref&gt;[https://www.gov.uz/ru/news/view/7168 Правительственный портал Республики Узбекистан]&lt;/ref&gt; Дар мамлакат се рӯз мотами миллӣ эълон гардид. Маросими бахоксупории раиси ҷумҳури Ӯзбекистон имрӯз, 3 сентябр дар шаҳри Самарқанд баргузор мешавад.&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/3080682 Узбекистан без Ислама Каримова] // Коммерсантъ. — 2 сентября 2016, 19:57.&lt;/ref&gt;

=== [[1 сентябр]] соли 2016 ===
* Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маркази шаҳри Данғара '''[[Донишгоҳи давлатии Данғара]]'''ро дар вазъияти тантанавӣ мавриди истифода қарор дод.&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/12907 Ифтитоҳи Донишгоҳи давлатии Данғара — PRESIDENT.TJ]&lt;/ref&gt;
&lt;!--РӮЙДОДҲОИ СЕНТЯБРӢ ДАР БОЛО ҶОЙГИР ШУДААНД--&gt;&lt;section end=Сентябр/&gt;


== 25 августи соли 2016 ==
 
Аз 18 то 25 август донишномаи Википедия.ру (анг. Wikipedia.ru), ба рӯйхати сомонаҳои дар Русия баста шуда шомил шуда буд. Ин амал аз ҷониби идораи назорати давлатии Русия - Роснадзор бо пешниҳоди қарори суди яке аз ноҳияҳои вилояти Астрахани Русия, барои дар ВП русӣ нашр намудани мақолаи &quot;Чарас&quot; ([https://ru.wikipedia.org/wiki/ Чарас (наркотическое_вещество) бештар...]) бинобар дар ВП-и русӣ нашр гардидани мақолае, ки  намуд ва таркиби  [[маводи нашъадор]]ро дорост, иҷро гардида буд. Роснадзори Русия рӯзи 25.08.2016  ин қарорашро бекор кард ва ВП русӣ дар қаламрави Русия боз ба кор даромад. ([https://ru.wikinews.org/wiki/Роскомнадзор_разблокировал_Википедию  бештар...])

== 24 августи соли 2016 ==
Имрӯз Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо аҳли зиё, намояндагони соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа ва ҷавонони фаъолу ташаббускор дар [[ноҳияи Ёвон]] дар вазъияти мутантан '''роҳи оҳани Душанбе-Қурғонтеппа-Кӯлобро''' расман мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.

Ин роҳи оҳан пойтахти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] — [[Душанбе|шаҳри Душанберо]] бо [[Вилояти Хатлон]] пайваст мекунад. Сохтмони хати роҳи оҳани Душанбе-Қурғонтеппа-Кӯлоб, ки аҳамияти минтақавию байналмилалӣ дорад, ҳанӯз моҳи марти соли 2009 шурӯъ шуда буд. Масофаи умумии он дар қитъаи Ваҳдат-Ёвон 41 км буда, дар ин масир 3 нақб ва 8 адад пули калону миёна сохта шудааст.

== [[20 август]]и [[соли 2016]] ==
Шаби 19 август соати 21:05 ба вақти маҳаллии [[Бразилия]]  (соати 5:05-и 20 август ба вақти [[Душанбе]]) дар Варзишгоҳи олимпии шаҳри [[Рио-де-Жанейро]]и [[Бразилия]] мусобиқоти ниҳоӣ шурӯъ шуд ва варзишгари Тоҷикистон [[Дилшод Назаров]] гурзро ба масофаи '''''78,68 метр''''' ҳаво дод ва аз ҳама рақибонаш пеш гузашт ва сазовори унвони чемпиони бозиҳои XXXI олимпӣ ва '''медали тилои''' [[Бозиҳои олимпӣ]] гардид.


== [[1 июн]]и [[соли 2016]]  == 
То [[1 июн]]и соли [[2016]] дар Википедиа  293 қисматҳои забонҳои ҷаҳонӣ (аз он ҷумла 282-тои он фаъол) мавҷуданд. Аз ҷумла, 13-тои он зиёда аз 1 миллион мақола, 45-тоаш аз 100 ҳазор то 1 млн. мақола, 74-тоаш зиёда аз 10 ҳазор мақола (аз ҷумла ба забони тоҷикӣ) ва 112 қисматҳо зиёда аз 1 ҳазор мақола доранд. Ҷамъи ҳамаи мақолаҳои ба забоноҳои гуногун вироишгардида то [[1 июн]]и [[соли 2016]] — 40 157 126 мақола (аз ҷумла зиёда аз 150 млн. саҳифа)ро  дарбар мегирифт).&lt;ref&gt;[https://ru.wikipedia.org/wiki/Википедия:Список_Википедий (Википедиа:Феҳристи Википедиа) 2.06.2016]&lt;/ref&gt;

== [[апрел]]и [[соли 2016]]==
* [[22 апрел]]и [[соли 2016]] Корхонаи  ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал” — дар [[ноҳияи Ёвон]]и [[вилояти Хатлон]] ба истифода супорида шудааст. Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пеш аз ифтитоҳи  як коргоҳи истеҳсоли варақаҳои гаҷӣ дар саҳни ҳавлии он барои бунёди боз ду корхона оид ба истеҳсоли рангҳои гуногун ва маводи нигоҳдорандаи гармӣ – пахташиша бо таъсиси 150 ҷойи корӣ санги асос гузошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/04/iftito-i-korhonai-iste-soli-vara-a-oi-ga-ii-dmm-hua-ian-ayur-indastrial-dar-no-iyai-yovon/ |title=Ифтитоҳи Корхонаи истеҳсоли варақаҳои гаҷии ҶДММ «Хуаҷиан Ғаюр Индастриал» дар ноҳияи Ёвон |accessdate=2016-04-24 |archivedate=2016-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160423111742/http://khovar.tj/2016/04/iftito-i-korhonai-iste-soli-vara-a-oi-ga-ii-dmm-hua-ian-ayur-indastrial-dar-no-iyai-yovon/ }}&lt;/ref&gt;
* Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Тоҷикистон 15 март тағйиру иловаҳо ба қонун «Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ»-ро имзо намуд, ки мувофиқи он ба кӯдак гузоштани номи ба фарҳанги миллии тоҷикӣ бегона, аз ҷумла номи ашё, мол, ҳайвонот, ном ва истифодаи ибораҳои таҳқиромезе, ки шаъну шарафи инсонро паст мезананд ва одамонро ба табақаҳо ҷудо менамоянд, манъ карда шудааст”.
Аз моҳи марти соли равон номгузорӣ бо истифода аз пасвандҳои “ов” ва “ович” мамнуъ мебошад: “Аммо ин муқаррарот ба ақалиятҳои миллӣ рабт надорад. Барои баланд бардоштани ҳуввияти миллӣ ва тоза нигоҳ доштани забон муқаррар шудааст, ки тоҷикон аз номгузории миллии худ кор баранд. Тоҷикон метавонанд бо истифода аз пасвандҳои “зода”, “иён””пур” ва ғайра фарзандонашонро ном гузоранд. 
Барои афроде, ки феълан бо &quot;ов&quot; ва &quot;ович&quot; сабт шудаанд, иваз намудани номгузорӣ ихтиёрӣ мебошад: &quot;Онҳое, ки айни ҳол дар санадҳо бо &quot;ов&quot; ва &quot;ович&quot; сабт шудаанд, метавонанд номгузорияшонро иваз кунанд. Ин ихтиёрӣ мебошад&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ozodagon.com/26190-badi-imzoi-prezident-rasman-ov-va-ovich-man-shudand.html |title=Баъди имзои Президент: “Ов” ва “ович” расман манъ шуданд |accessdate=2016-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160502101718/http://www.ozodagon.com/26190-badi-imzoi-prezident-rasman-ov-va-ovich-man-shudand.html |archivedate=2016-05-02 }}&lt;/ref&gt;

== [[март]]и [[соли 2016]]==
[[24 март]]и [[соли 2016]] [[Корхонаи ҶДММ &quot;Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент&quot;]] — дар [[ноҳияи Ғафуров]] ва [[Корхонаи ҶДММ &quot;Нафтрасон&quot;]] — дар шаҳри [[Конибодом]]и  [[вилояти Суғд]] ифтитоҳ ёфтаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hamsafon.tj/1177-shumorai-12-1044-24032016.html |title=Минбари халқ Шумораи №12 (1044), 24.03.2016 |accessdate=2016-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204044613/http://hamsafon.tj/1177-shumorai-12-1044-24032016.html |archivedate=2020-12-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://hamsafon.tj/uploads/newspaper/1_MX_2016/12_Minbar_2016.pdf Минбари халқ Шумораи №12 (1044), 24.03.2016]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Донистаниҳо==
* Вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба «Тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи [[22 май]]и [[соли 2016]] таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://parlament.tj/news/ba-konstitutsiyai-sar%D2%9Bonuni-%D2%B7t-ta%D2%93jiru-ilova%D2%B3o-vorid-gardid/ |title=Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод карда шуд. |accessdate=2016-03-19 |archivedate=2021-04-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210420111956/https://parlament.tj/news/ba-konstitutsiyai-sar%D2%9Bonuni-%D2%B7t-ta%D2%93jiru-ilova%D2%B3o-vorid-gardid }}&lt;/ref&gt;
* [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[3 март]]и [[соли 2016]] тағйири номи як қатор шаҳру навоҳиро, ки аз ҷониби президент пешниҳод шуда буд, ҷонибдорӣ намуданд. 
* Рӯйхате шаҳру ноҳияҳо ва иншооти ҷуғрофӣ, ки номашон тағйир ёфт:
* [[Ноҳияи Ҳисор]] — шаҳри Ҳисор;
** [[Ноҳияи Тавилдара]] — ноҳияи Сангвор;
** [[Ноҳияи Ҷиргатол]] — ноҳияи Лахш;
** [[Ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ]] — ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ;
** [[Ноҳияи Ҷиликӯл]] — ноҳияи Дӯстӣ;
** [[Ноҳияи Қумсангир]] — ноҳияи Ҷайҳун;
** [[Ноҳияи Шӯрообод]] — ноҳияи Шамсиддин Шоҳин;
** Шаҳри [[Қайроққум]] — шаҳри Гулистон;
** Шаҳри [[Чкаловск]] — шаҳри Бӯстон;
** [[Ноҳияи Ғончӣ]] — ноҳияи Деваштич;
** [[Обанбори Қайроққум]] — обанбори Баҳри тоҷик.

Ғайр аз ин, ба ифтихори Пешвои миллат шаҳрак дар ҷамоати Сучони ноҳияи Шуғнон Раҳмонобод номгузорӣ шуд. Ин шаҳрак бо ташаббуси президенти Тоҷикистон тирамоҳи соли гузашта дар мавзеи Питовдашт барои сокинони моҳи июли соли 2015 аз селфароӣ осебдида бунёд гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |title=Тағйири номи як шаҳр дар Тоҷикистон чӣ арзиш дорад? |accessdate=2016-03-05 |archiveurl=https://archive.today/20160308115206/http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |archivedate=2016-03-08 }}&lt;/ref&gt;

== [[январ]]и [[соли 2016]]==
 
* &lt;big&gt;[[15 январ]] [[Википедиа]] ҷашни 15 солагии амалашро таҷлил намуд. Дар асри XXI лоиҳаи Википедиа башарияти оламро бомаърифат кард ва ин саҳми барҷаставу беғаразонаи ҳамкории корбарони гуногунзабони лоиҳа, барои башарият аст. Нигаред [https://15.wikipedia.org/history.htm  ба саҳифаи 15 солагии Википедиа]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/big&gt;

== Соли 2015 ==

== [[декабр]]и [[соли 2015]]==

* [[25 декабр]]и [[соли 2015]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат» ба имзо расонид. Қонун дар асоси пешниҳоди бархе аз вакилони Маҷлиси намояндагони  Маҷлиси Олии Тоҷикистон [[9 декабр]]и [[соли 2015]] аз тарафи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Тоҷикистон ''Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат»'' қабул ва [[18 декабр]]и [[соли 2015]] аз тарафи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Тоҷикистон якдилона ҷонибдорӣ карда шуд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат» бо мақсади тақвияти асосҳои сохтори конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон, истиқлоли давлатӣ ва тамомияти арзӣ, якпорчагии Ватан, пойдориву бардавомии давлати Тоҷикистон, таҳкими демократия, таъмини рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ, ҳифзи арзишҳои таърихии давлатдории миллӣ, фароҳам овардани шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодона барои ҳар як инсон таҳия ва қабул карда шудааст.
* Қонуни мазкур аз муқаддима ва 16 модда иборат буда, вазъи сиёсиву ҳуқуқӣ, салоҳият, дахлнопазирӣ, бунёди осорхона, бойгонӣ, китобхона, амният ва кафолатҳои иҷтимоию иқтисодии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллатро муқаррар мекунад.&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/content/ Ба имзо расидани як қатор қонунҳо]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;


* [[17 декабр]]и [[соли 2015]] — [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/    
# Шумораи мақолаҳо - зиёда аз 40 000     
# Шумораи саҳифаҳо - 89 426 саҳ.
Аз рӯи шумораи мақолаҳо [[Википедиаи Тоҷикӣ]] '''дар ҷойи 83-ӯм''' қарор гирифтааст.

== [[Октябр]]и [[соли 2015]]==
[[18 октябр]] — дар [[ноҳияи Айнӣ]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]  роҳи мошингарди Айнӣ - Панҷакентро ифтитоҳ намуд. Роҳи мошингарди Айнӣ - Панҷакент 112,6 километрро ташкил медиҳад. Корҳои сохтмонӣ моҳи октябри соли 2012 оғоз гардида, моҳи октябри соли 2015 ба охир расид. Навсозии роҳ бо маблағи 115 миллион доллари амрикоӣ аз ҳисоби ҷалби сармояи хориҷию ватанӣ иҷро карда шудааст.
Дар ин шоҳроҳ, 31 адад пулҳои хурду бузург ва иншооти зиёди ёрирасон сохта шудаанд.
Корҳои асосии сохтмонӣ ва таъмиру навсозиро ширкати чинии Сансиян Бейсин бо ҷалби мутахассисону роҳсозони маҳаллӣ, ки беш аз 80% шумораи умумии коргаронро ташкил медиҳанд, иҷро кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%80%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D0%BC%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8-%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D3%A3-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 |title=Ифтитоҳи роҳи мошингарди Айнӣ - Панҷакент |accessdate=2015-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193705/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%80%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D0%BC%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8-%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D3%A3-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

Дар [[Панҷакент]] Президенти мамлакат Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки [[зар]]шӯии “Зарафшон”-ро ифтитоҳ намуд. Коргоҳи дуюми заршӯии корхонаи муштараки «Зарафшон» дар давоми як сол сохта, ба истифода супорида шуд. Арзиши лоиҳавии Фабрикаи заршӯӣ бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз бо инфрасохтори мавҷуда 1миллиард сомонӣ мебошад. Дар ин коргоҳ дар як сол то 2,2 тонна [[тило]]и холис истеҳсол карда шуда, қариб 11 ҳазор тонна [[маъдан]]ро дар як шабонарӯз коркард менамояд. Дар корхонаи муштараки  &quot;Зарафшон&quot; то имрӯз танҳо ду коргоҳ фаъолият мекард, ки имкон дошт то 4 ҳазор тонна маъданро дар як шабонарӯз коркард намояд. Баробари мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани коргоҳи бузург иқтидори умумии корхона дар як шабонарӯз ба коркарди 17 ҳазор тонна маъдан баробар гардида, иқтидори истеҳсолии корхонаи муштараки «Зарафшон» то 5 тонна тило дар як сол расонида мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |title=Ифтитоҳи Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки заршӯии “Зарафшон” |accessdate=2015-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193202/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

== [[Август]]и [[соли 2015]]==
* [[23 август]]и [[соли 2015]] гурзандози тоҷик [[Дилшод Назаров]] дар мусобиқаи Бозиҳои ҷаҳонӣ оид ба варзиши сабук дар шаҳри [[Пекин]] соҳиби ҷойизаи дуюм гардид. Ӯ ҳоло якумин аз варзишгарони тоҷикистониест, ки барои иштирок намудан дар [[Бозиҳои олимпӣ]] дар Рио-Дежанейрои [[Бразилия]] ([[соли 2016]]) роҳхат гирифтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira |title=Дилшод Назаров получил медаль и $30 тыс на чемпионате мира |accessdate=2015-08-26 |archivedate=2017-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170816103214/http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira }}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]]и [[соли 2015]]==
* [[14 июн]]и [[соли 2015]] — [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/    
# Шумораи мақолаҳо - зиёда аз 32 500     
# Шумораи саҳифаҳо - зиёда аз 70 000
Аз рӯи шумораи мақолаҳо [[Википедиаи Тоҷикӣ]] '''дар ҷойи 85-ӯм''' қарор гирифтааст. 
&lt;ref&gt;[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 Википедия:Список Википедий 14.06.2015]&lt;/ref&gt;

== [[Март]]и [[соли 2015]]==
* [[1 март]]и [[соли 2015]] интихоботи вакилон ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои ниҳоӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] (ҲХДТ) - 65,4%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] (ҲАТ) - 11,7%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] (ҲИИТ) - 7,5%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] (ҲСТ) - 5,5%-и раъйи интихобкунандагонро касб намуданд. Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав ҲХДТ-ро 16 нафар, ҲАТ-ро - 3 нафар, ҲИИТ-ро 2 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.
Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] (ҲНИТ) - 1,6%, [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] (ҲКТ) - 2,2%, [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] (ҲДТ) - 1,7% ва [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] (ҲСДТ) - 0,5%-и интихобкунадагон овоз доданд.
Ба иттилои манбаъ, дар интихобот 4 млн. 319 ҳазору 395 интихобкунандагон ба қайд гирифта шуда, аз ин шумор 3 млн. 791 ҳазору 827 нафар овоз доданд.
Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ 35 нафар номзадҳои ҲХДТ, 2 номзади ҲАТ, 2 намояндаи ҲКТ ва 1 нафарӣ номзадҳои ҲДТ ва ҲИИТ пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |title=КМИР натиҷаҳои ниҳоии интихоботро эълон кард |accessdate=2015-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323102808/http://news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |archivedate=2015-03-23 }}&lt;/ref&gt;

== [[Январ]]и [[соли 2015]]==
* Дар моҳи [[январ]]и [[соли 2015]]  ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/  1 038 935	 маротиба муштариёни INTERNET ворид шудаанд. Шумораи мақолаҳои тоҷикӣ ба 30 750 расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Tajik Wikipedia at a glance January 2015 |accessdate=2014-08-17 |archivedate=2018-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}&lt;/ref&gt;
  	
== Соли 2014 ==

== [[Декабр]]и [[соли 2014]]==

* '''Сохтмони бузургтарин маҷмааи коргоҳҳои нассоҷӣ дар Осиёи Марказӣ дар [[ноҳияи Данғара]]'''
19.12.2014. (АМИТ &quot;Ховар&quot;) -  дар ноҳияи Данғара ба сохтмони бузургтарин маҷмааи коргоҳҳои нассоҷӣ дар Осиёи Марказӣ оғоз бахшида шуд, ки дар марҳилаи аввали он беш аз 52 000 тонна нахи пахта мавриди коркарди саноатӣ қарор мегирад. Дар ин ҷо 4 корхонаи нав - ресандагӣ, бофандагӣ, рангубори матоъ ва дӯзандагӣ бунёд ёфта, дар маҷмӯъ 6 ҳазор шаҳрвандони Тоҷикистон бо кори доимӣ таъмин мешаванд. Ин маҷмааи муштараки [[Тоҷикистон]]у [[Чин]] буда, коргоҳҳои саноатии он бо ворид намудани навтарин технология аз ширкатҳои дорои шуҳрати ҷаҳонӣ аз [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], кишварҳои аврупоии [[Италия]], [[Швейсария]], [[Олмон]] ва аз худи Чин бунёд меёбад. Дар навбати аввал ё худ дар корхонаи ресандагии маҷмаа, ки то моҳи октябри соли 2015 ба кор омода хоҳад шуд, 600 нафар шаҳрвандони Тоҷикистон ба кор ҷалб карда мешаванд. Ин маҷмаа бо харҷи қариб 1,5 миллиард сомонӣ дар зарфи 2 соли оянда сохта ва пурра ба кор дароварда мешавад.&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/president/38558-o1171ozi-sohtmoni-buzurgtarin-ma1207maai-korgo12031203oi-nasso12071251-dar-dan1171ara.html ОҒОЗИ СОХТМОНИ БУЗУРГТАРИН МАҶМААИ КОРГОҲҲОИ НАССОҶӢ ДАР ДАНҒАРА]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]]и [[соли 2014]]==
* '''Сохтмони қитъаи лӯлаи гази «[[Осиёи Марказӣ]] — [[Хитой]]» дар қаламрави [[Тоҷикистон]]'''
Аз рӯи иттилооти расонаи хабарии &quot;[[Ховар]]&quot; [[13 сентябр]]и [[соли 2014]] маросими оғози сохтмони қитъаи лӯлаи гази «[[Осиёи Марказӣ]] — [[Хитой]]» дар қаламрави [[Тоҷикистон]] шуда гузашт. Созишномаи байниҳукуматӣ дар бораи сохтмони лӯлаи гази «Тоҷикистон – Хитой» соли 2013 ба имзо расида буд.
Лӯлаи газ дар маҷмӯи лӯлаҳои гази «Осиёи Марказӣ - Хитой» хатти чорум ва кӯтоҳтарин мебошад ва дар муқоиса бо се хатти дигар ба масофаи як ҳазор километр кӯтоҳтар аст. Лӯлаи газ аз [[Туркманистон]] ба [[Хитой]] аз тариқи қаламрави [[Ӯзбекистон]] ва Тоҷикистону [[Қирғизистон]] мегузарад ва қитъаи тоҷикистонии он, ки зиёда аз чорсад километрро ташкил медиҳад, аз ҳама тӯлонӣ мебошад. Сохтмони лӯлаи газ дар ҳудуди Тоҷикистон се сол идома ёфта, дар ҷараёни он бунёди 47 нақб ба масофаи умумии 76 километр ба нақша гирифта шудааст, ки аз ин теъдод 24 нақб дар зери об сохта мешавад.
Арзиши лоиҳа дар қаламрави Тоҷикистон 3 миллиарду 200 миллион доллари амрикоиро ташкил хоҳад дод.
Дар давраи сохтмон зиёда аз се ҳазор ҷойҳои нави корӣ таъсис меёбад.&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/foreign-policy/36473-suhanronii-era1203mon-dar-marosimi-o1171ozi-sohtmoni-1179itai-to1207ikistonii-l1263lai-baynidavlatii-gaz-osiei-markaz1251-hitoy.html СУХАНРОНИИ Э.РАҲМОН ДАР МАРОСИМИ ОҒОЗИ СОХТМОНИ ҚИТЪАИ ТОҶИКИСТОНИИ ЛӮЛАИ БАЙНИДАВЛАТИИ ГАЗ «ОСИЁИ МАРКАЗӢ - ХИТОЙ»]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Чархаи дуюми [[НБО Сангтӯда-2]] ба истифода дода шуд==
* [[10 сентябр]]и [[соли 2014]] бо иштироки Президенти  Ҷумҳурии Исломии [[Эрон]] Ҳасани Руҳонӣ дар [[Тоҷикистон]] чархаи дуюми [[НБО Сангтӯда-2]] расман ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;[http://khovar.tj/foreign-policy/36371-charhai-duyumi-nbo-i-sangtuda-2-ba-istifoda-doda-meshavad.html Чархаи дуюми НБОғи Сангтуда-2 ба истифода дода шуд]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
Соли 2014 агрегати якуми навбати аввали Маркази барқу гармидиҳии “Душанбе – 2” бо иқтидори 220 мегаватт ба кор дароварда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/missives/7664|title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=www.prezident.tj|date=2015-01-23 |publisher=|lang=tg|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;

== [[Август]]и [[соли 2014]]==
* Дар моҳи [[август]]и [[соли 2014]] ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/ 1 103 715 маротиба муштариёни INTERNET ворид шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Таджикская Википедия первого взгляда  август 2014/Просмотры страниц в месяц |accessdate=2014-08-17 |archivedate=2018-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]]и [[соли 2014]]==
* Дар моҳи [[июн]]и [[соли 2014]]  ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/  948 779 маротиба муштариёни INTERNET ворид шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Таджикская Википедия |accessdate=2014-08-17 |archivedate=2018-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}&lt;/ref&gt;

== [[Март]]и соли [[2014]]==
* [[20 март]]и [[соли 2014]] Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мулоқоти [[Наврӯз]]ӣ бо зиёиёни кишвар. Дар ин мулоқоти наврӯзи [[Эмомалӣ Раҳмон]] гуфт:&quot;Имрӯзҳо аз ҷониби ҷавонони ватанпараст «[[Википедиаи Тоҷикӣ|Википедияи тоҷикӣ]]» пайдо шудааст ва ин ташаббуси нек аз ҷониби давлат дастгирӣ хоҳад ёфт. Аз ин рӯ, ба Сарредаксияи энсиклопедияи миллии тоҷик супориш дода мешавад, ки манбаи бузурги иттилооти илмиву оммавии худро ба ин қомуси ҷаҳонии электронӣ ворид намояд ва сомонаи хосаи худро низ таъсис диҳад.&quot;&lt;ref&gt;Суханронӣ дар мулоқоти наврӯзӣ бо зиёиёни кишвар - 20.03.2014 http://www.president.tj/node/6377&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]]и соли [[2014]]==
* Бо қарори ҳукумати [[Тоҷикистон]] нақби «Чормағзак», ки моҳи ноябри соли [[2013]] ифтитоҳ гардида буд, ба «Хатлон» тағйири ном кард.
Амалисозии лоиҳаи сохтмони ин нақб бо арзиши умумии 68 млн. доллари ИМА [[15 март]]и соли [[2010]] оғоз гардид. Дарозии нақб 4 ҳазору 430 метрро ташкил медиҳад. Лоиҳа дар доираи азнавсозии роҳи мошингарди [[Душанбе]]-[[Ваҳдат]]-[[Данғара]] татбиқ карда шуд. Пас аз ба истифода додани ин нақб масофаи роҳи мошингарди Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб дар муқоиса бо роҳи [[Душанбе]]-[[Қӯрғонтеппа]]-[[Кӯлоб]] 100 километр кӯтоҳтар шуд.

* Бо ҳамин қарор нақби «Шар-Шар», ки моҳи сентябри соли [[2009]] мавриди истифода қарор гирифта буд, «Озодӣ» номгузорӣ шуд.
* Накби «Шар-Шар» зери кӯҳи ҳамном дар километри 68 шоҳроҳи [[Душанбе]]-[[Кӯлоб]]-Қалъаи Хумб-Мурғоб-Қулма воқеъ аст. Ифтитоҳи нақби мазкур имкон дод, ки вақти сафар аз Душанбе то Кӯлоб 40 дақиқа камтар шавад. Аз ду ҷониби нақб ба масофаи 5 километр роҳҳои даромад ба нақб бунёд шуданд. Ғайр аз ин, дар яке аз роҳҳои сӯи нақб пули дарозиаш 178 метр сохта шуд. Барои сохтмони ин иншоот, ки моҳи октябри соли [[2006]] шурӯъ гардида буд, ҳукумати Чин ба Тоҷикистон дар ҳаҷми 40 млн. доллари ИМА бурс ҷудо кард.
* Қобили зикр аст, ки қаблан ҳамчунин нақбҳои «Майхӯра» ва «Анзоб» низ тағйири ном карда, феълан «Дӯстӣ» ва «Истиқлол» номида мешаванд. Ин иншоот маркази ҷумҳуриро ба минтақаи шимоли кишвар мепайванданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/na-bi-chorma-zak-ro-khatlon-va-shar-shar-ro-ozod-nomguzor-kardand |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2014-02-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140807202709/http://news.tj/tj/news/na-bi-chorma-zak-ro-khatlon-va-shar-shar-ro-ozod-nomguzor-kardand |archivedate=2014-08-07 }}&lt;/ref&gt;

== [[Январ]]и соли [[2014]]==
* [[30 январ]] — имрӯз '''10 баҳманмоҳ (30.01.2014) рӯзи ҷашни Сада''' мебошад. Дар ин рӯз ниёкони мо ба истиқболи гармӣ, барои ҳар чӣ зудтар аз чанголи зимистони қаҳратун берун омадан ва ба гармиҳои баҳор расидан ҳар гуна маросимҳо барпо мекардаанд. Оташафрӯзӣ менамуданд ва базму шодию хурсандиҳо баргузор мекарданд. Тибқи пажуҳишҳо, дар даврони хеле қадим [[ориёй]]ҳо бовар доштанд, ки дар ин рӯз эзад Меҳри навтаваллуд пас аз чил рӯз аз ғор ба берун меояд. Яъне чиллаи Меҳр дар ғор сипарӣ мешавад ва миёни мардум мебарояд. Дар тақвими халқии мо имрӯз '''''чиллаи калон анҷом ёфта, чиллаи хурдак оғоз шуд ва он 20 рӯз давом меёбад'''''. Фарорасии чиллаи хурдак бигзор мубораку шодиовар бошад.
* [[16 январ]] — ширкати мобилии [[Вавилон-Мобайл]] дастрасии ройгон ба ҳамаи бахшҳои [[Википедиа]]ро барои мизоҷонаш эълон кард&lt;ref&gt;Babilon-Mobile announces Free Zero Wikipedia Access http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160311032911/http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ |date=2016-03-11 }}&lt;/ref&gt;. Ширкати Вавилон-Мобайл яке аз бузургтарин ширкатҳои мобилӣ дар Тоҷикистон мебошад. Дар айни замон пойгоҳи муштариёни ширкат зиёда аз 3 000 000-ро ташкил медиҳад&lt;ref&gt;«Вавилон-Мобайл» - Оиди ширкат http://www.babilon-m.tj/taj/about/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160318213318/http://babilon-m.tj/taj/about/ |date=2016-03-18 }}&lt;/ref&gt;.
* [[1 январ]] — мувофиқи нишондоди омории Википедия - (Рэнкинг всех 287 википедий на 1 января 2014 r.)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2014-01-01 |title=Рэнкинг всех (287) википедий на 1 января 2014 r. |accessdate=2014-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190407094527/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2014-01-01 |archivedate=2019-04-07 }}&lt;/ref&gt; [[1 январ]]и [[соли 2014]] шумораи сахифаҳои Википедияи тоҷикӣ - 25878 сахифаро дарбар мегирифт, ва аз байни 287 забонҳои кории википедия дар ҷойи 89 қарор дошт.

== Соли 2013 ==

== [[Декабр]]и соли [[2013]]==

* [[25 декабр]] — шумораи мақолаҳо дар Википедиаи тоҷикӣ  аз 25 ҳазор зиёд шуд (аксҳо - 505). То ба ҳамин рӯз: шумораи сабтшудагони Википедиаи тоҷикӣ - 9972 наф.(2004-2013), корбарони фаъол (имрӯз) - 41 наф. (аз ҷумла ботҳо) ташкил медоданд. 
Дар рӯйхати забонҳои Википедиа забони тоҷикӣ (tg Таджикский) дар ҷойи 90 қарор дошт.

== [[Ноябр]]и соли [[2013]] ==

* [[18 ноябр]] — дар ҷаласаи 37 - уми [[ЮНЕСКО]] феҳрасти  санаҳои таърихиву фарҳангӣ барои солҳои 2014 - 2015 тасдиқ гардид, ки дар ин миён 4 пешниҳоди ҷониби [[Тоҷикистон]] низ пазируфта шудааст. Ба феҳрасти ЮНЕСКО 3000 - солагии [[қалъаи Ҳисор]], 700 - солагии [[Мирсаид Алии Ҳамадонӣ]], 600 - солагии [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] ва 100 - солагии [[Зиёдулло Шаҳидӣ]] шомил карда шуданд ва қарор шуд, ки ин ҷашну чорабиниҳо бо ширкати ин созмон таҷлил мегардад. [http://www.ozodi.org/content/will-celebrete-four-tajik-historical-dates-from-unesco-/25171270.html Чаҳор таърихи таърихии Тоҷикистон дар феҳрасти ЮНЕСКО/Озодӣ]
* [[6 ноябр]] — Номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон ва Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маъракаи интихоботии [[6 ноябр]]и соли [[2013]] ғолиб дониста шуд. Ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон ва Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон '''[[Эмомалӣ Раҳмон]] 83,6 фоиз''', ба ҷонибдории номзадба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Аграрии Тоҷикистон '''Бухориев Толибек Аҳмадович 4,5 фоиз''', ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Ислоҳоти Иқтисодии Тоҷикистон '''Бобоев Олимҷон 3,8 фоиз''', ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз аз Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон '''Ғаффоров Абдуҳалим 1,5 фоиз''', ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Демократи Тоҷикистон '''Исмонов Саидҷаъфар 1 фоиз''' ва ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Комунисти '''Тоҷикистон Талбаков Исмоил 5 фоиз''' овоз додаанд.
Мутобиқи маълумоти пешакии расмӣ шумораи умумии интихобкунандагон 4 миллиону 201 ҳазору 156 нафарро ташкил дода, аз ин шумора 3 миллиону 640 ҳазору 56 нафар ё 86,6 фоиз дар маъракаи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иштирок намуда, овози худро ба номзади дилхоҳи хеш додаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |title=7 ноябр/АМИТ «Ховар» |accessdate=2013-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110011016/http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |archivedate=2013-11-10 }}&lt;/ref&gt;

== [[Октябр]]и соли [[2013]] ==
* [[1 октябр]] — Президенти кишвар [[Эмомалӣ Раҳмон]] нақби мошингарди Чормағзакро, ки дар масири Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб қарор дорад, расман ифтитоҳ намуда, мавриди истифодаи умум қарор дод.Нақби Чормағзак, ки қариб 4,5 км дарозӣ дорад. Дар солҳои истиқлоли давлатии Тоҷикистон 31 км нақбҳои мошингард сохта мавриди истифода қарор гирифт.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209201400/http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |archivedate=2014-02-09 }}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]]и соли [[2013]] ==
*  [[24 сентябр]] 6 ҳизби расмии Тоҷикистон барои ширкат дар интихоботи президентии Тоҷикистон [[2013}]] номзади худро пешбарӣ намуданд, ҳизби ҳокими ҲХДТ ва ҲСДТ анҷуманҳои ҳизбии худро моҳи октябр баргузор мекунанд.&lt;ref&gt;[http://faraj.tj/index.php?newsid=2838]{{Пайванди мурда|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*  [[17 сентябр]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] кӯдакистони Президентӣ, ки барои 1000 нафар кӯдакони болаёқат пешбинӣ шудааст, ифтитоҳ ёфт. Кӯдакистон дар майдони 3 га бунёд ёфта аз ду бинои бузурги сеошёна ва дигар иншооти ёрирасон иборат аст. Дар ҳавлии муассиса 46 майдончаи махсус  барои бозӣ ва машғулиятҳои гуногуни кӯдакон омода гардида, ҳар як майдонча дорои бозичаҳо мебошад.&lt;ref&gt;[http://www.prezident.tj/node/5156]&lt;/ref&gt;

== [[Август]]и соли [[2013]] ==
* [[29 август]] — Дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнови [[ноҳияи Ёвон]] бузургтарин корхонаи сементбарории Тоҷикистон,корхонаи сементи ширкати чиноии “Ҳауксин Ғаюр семент&quot;, ки дар як сол 1 миллион тонна семент истеҳсол хоҳад кард, ба кор дароварда шуд.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324172535/http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |archivedate=2015-03-24 }}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]]и соли [[2013]] ==
* [[5 июн]] — Дар канори шаҳри Атамуроди [[Туркманистон]] расми ифтитоҳи сохтмони роҳи оҳани [[Туркманистон]] – [[Афғонистон]] – [[Тоҷикистон]] оғоз ёфт.&lt;ref&gt;http://www.ozodi.org/content/tajikistan-in-2013-day-by-day-chronicle-part-2/25212934.html&lt;/ref&gt;
* [[21 июн]] — Дар иҷлоси 37-уми Кумитаи Мероси Ҷаҳонии ЮНЕСКО дар шаҳри Пномпени Комбуҷ [[Боғи миллии Тоҷикистон]] (Кӯҳҳои Помир) ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии Созмони Милали Муттаҳид (ЮНЕСКО) шомил шуд.
&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/06/130621_mm_tajik_park_world_heritage.shtml]&lt;/ref&gt;

== [[Март]]и соли [[2013]] ==
* [[20 март]]- Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик ҷилди дуввуми китоби бисёрҷилдаи Энсиклопедияи миллии тоҷикро ба нашр расонд. Аз соли [[2008]] сар карда таълифу тадвини Энсиклопедияи миллии тоҷик, дар [[Тоҷикистон]]  шурӯъ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-03-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910060309/http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |archivedate=2014-09-10 }}&lt;/ref&gt;
* [[21 март]] — [[24 март]] — ҷашнгирии иди [[Наврӯз]] ([[Иди байналмилалии Наврӯз]]) дар [[Тоҷикистон]]. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон &quot;Дар бораи рӯзҳои ид&quot;, рӯзҳои [[21 март]]-[[24 март]] — [[Иди байналмилалии Наврӯз]] (Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21.07.10 с., № 611) эълон намудааст. Иди Наврӯз соли [[2009]] аз ҷониби Кумитаи ҳифзи мероси фарҳангии [[Созмони Милали Муттаҳид]] расман ба феҳристи ЮНЕСКО оид ба мероси башарияти фарҳанги ҷаҳонӣ дохил гардид. Маҷмаи умумӣ СММ соли [[2010]] онро ба ҳайси Рӯзи байналмилалии Наврӯз эътироф намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.parlament.tj/ |title=Қонунҳо ва қарорҳо.Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2021-08-08 |archivedate=2021-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210801143249/https://www.parlament.tj/ }}&lt;/ref&gt;

Тибқи маълумоти расмӣ [[Наврӯз]] ҳоло дар 11 кишвари ҷаҳон ҷашни расмии миллӣ бо рӯзҳои истироҳат ба шумор меравад. [[Афғонистон]] — 21 март; [[Эрон]] — аз 20 то 23 март; [[Озарбойҷон]] — аз 20 то 26 март; [[Қазоқистон]] — аз 21 то 24 март; [[Туркманистон]] — аз 20 то 23 март; [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] — 21 март; [[Албания]] (Рӯзи Баҳор) - аз 20 то 23 март; [[Косово]] — 21 март рӯзҳои истироҳат аст.&lt;ref&gt;Сайри ҷаҳонии Наврӯз.//Ба қуллаҳои дониш.Нашрияи ДМТ. - 2013, № 6 (1333), 15 марти 2013&lt;/ref&gt;

==[[Феврал]]и соли [[2013]]==
* [[5 феврал]]и  соли [[2013]]  - саршумории аҳолиии  [[Тоҷикистон]] '''8 000 700''' танро ташкил намудааст, ки 79,9 дарсад аз онҳо [[тоҷик]], 15 дарсад ӯзбек, 1,3 дарсад қирғиз, 1 дарсад русу укроинӣву тотору ғайра ҳастанд. Аз рӯи баҳодиҳии натиҷаҳои барӯйхатгирии аҳолӣ – 7 млн. 952 ҳазор нафар мусулмон ва 48 ҳазор нафар намояндагони дигар динҳо (ғайримусулмон) мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/society/26747-shumorai-musulmononi-1206um1203urii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130420114841/http://khovar.tj/society/26747-shumorai-musulmononi-1206um1203urii-to1207ikiston.html |archivedate=2013-04-20 }}&lt;/ref&gt;
* [[21 феврал]] — Рӯзи Байналмилалии забони модарӣ. Ин Рӯзи таърихӣ, соли [[1999]] аз ҷониби [[ЮНЕСКО]] таъсис дода шудааст.&lt;ref&gt;[http://news.tj/ru/news/yunesko-dostup-k-knigam-i-tsifrovym-smi-na-mestnykh-yazykakh-segodnya-imeet-osobuyu-tsennost]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[23 феврал]] — Рӯзи Қувваҳои мусаллаҳи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Имрӯз, [[23 феврал]]и соли [[2013]] — 20-солагии Қувваҳои мусаллаҳи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҷашн гирифта мешавад.&lt;ref&gt;[http://news.tj/ru/news/tadzhikskaya-armiya-chto-my-imeem] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141220194933/http://news.tj/ru/news/tadzhikskaya-armiya-chto-my-imeem |date=2014-12-20 }}[http://www.asia-plus.tj/ru/photo/voennyi-parad-v-chest-20-letiya-vooruzhennykh-sil-rt]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==[[Январ]]и соли [[2013]]==

* [[1 январ]] — мувофиқи нишондоди омории Википедия (wikipedia) (Рэнкинг всех (287) википедий на 1 января 2013 r.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2013-01-01 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2014-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190430054502/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2013-01-01 |archivedate=2019-04-30 }}&lt;/ref&gt; 1 январи соли 2013 шумораи сахифаҳои Википедияи тоҷикӣ (tg.wikipedia.org) - 10 613 сахифаро дарбар мегирифт, ва аз байни 287 забонҳои кории википедия дар ҷойи 115 қарор дошт.

== Соли 2012 ==

== [[Декабр]]и соли [[2012]]==
[[10 декабр]] — аъзошавии [[Тоҷикистон]] ба [[Созмони Умумиҷаҳонии Савдо]]

== [[Октябр]]и соли [[2012]]==

Ба истифода супоридани [[Нақби автомобилгарди Шаҳристон]]. Сохтумони  нақб давоми корҳои таъмири роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд – Чанак ([[Ӯзбекистон]]) мебошад.
Сохтумони нақб расман [[22 август]]и соли [[2006]] оғоз ёфтааст. 
Арзиши лоиҳаи сохтумони [[Нақби автомобилгарди Шаҳристон]] — 175 млн. сомонӣ 
Дарозии [[Нақби автомобилгарди Шаҳристон]] – 5253 метр

== Соли 2010 ==

== [[Март]]и соли [[2010]]==

* [[17 март]] — [[Муҳаммадшариф Ҳимматзода]] — собиқ вакили парлумони [[Тоҷикистон]] ва [[пешво]]и рӯҳонии [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон|Ҳизби Наҳзати Исломӣ]] баъди бемории тӯлонимуддате субҳи имрӯз даргузаштааст.[http://www.ozodi.org/archive/news/20100317/538/538.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150909230433/http://www.ozodi.org/archive/news/20100317/538/538.html |date=2015-09-09 }}
* [[19 феврал]] — Маҷмаи умумӣ [[Созмони Милали Муттаҳид]] қатъномаеро қабул кард, ки тибқи он ҷашни [[Наврӯз]] мақоми байналмилалӣ касб намуд.

== Соли 2008 ==

== [[Феврал]]и соли [[2008]] ==
* Шумораи мақолаҳои [[Википедиа]]и [[Забони тоҷикӣ|Тоҷикӣ]] ба 8 700 расид.

== Соли 2007 ==

== [[Август]] [[2007]] ==

* [[20 август]] — Дастаи мунтахаби футболи [[Тоҷикистон]] бозии нахустини чемпионати ҷаҳон миёни наврасони то 17-соларо бо пирӯзӣ бар дастаи мунтахаби [[ИМА]] оғоз намуд.[http://ozodi.org/specialsarticle/2007/8/D15AEDB3-A8BC-4711-970B-B0EA44ED93DA.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070826043858/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/8/D15AEDB3-A8BC-4711-970B-B0EA44ED93DA.html |date=2007-08-26 }}

== [[Июл]] [[2007]] ==
* [[18 июл]] —Бо дархости ҳукумати [[Ӯзбекистон]] ду паноҳандаи ӯзбек аз тарафи мақомоти ҷумҳурии Чех, ҳангоми убури [[марз]]и [[Чех]]у [[Олмон]] ба ҳабс гирифта шуданд.

Амонулло Мақсудов ва Зоҳид Мирзоев баъд аз ҳодисаҳои Андиҷон дар Олмон мақоми паноҳанда гирифтаанд. ]]
* [[16 июл]] — Рӯзи якшанбеи [[15 июл]] чархаи турбини нирӯгоҳи барқи обии &quot;[[Сангтӯда 1]]&quot; аз [[Санкт-Петербург]] ба [[Душанбе]]интиқол дода шуд. Онро, ки дар корхонаи тавлиди мошинҳои нирӯвари Санкт-Петербург сохта шудааст, ширкати ҳавопавардии &quot;Полет&quot; бо ҳавопаймои азимҷуссаи &quot;[[АН-124-Руслан]]&quot; ба Душанбе расонд.
* [[15 июл]] — Соати 22:15 ба вақти [[Тоҷикистон]], мақола дар бораи [[Китоби сурх]] 8000умин мақола дар [[Википедиа]]и Тоҷик шуд.

== [[Июн]] [[2007]] ==

* [[20 июн]] — TajikAir парки ҳавопаймоҳояшро бо Boeing B737-200- и аввалин зиёд намуд. [[20 июн]] – «Авеста». - | Ширкати ҳавопаймоии Тоҷик TajikAir парки авиатсионии худро бо ҳавопаймои сохти ғарбӣ зиёд кард. Дар нисфирӯзӣ, [[18 июн]]и соли ҷорӣ, дар фурӯдгоҳи Душанбе, [[Boeing B737-200]] бо нишонии ширкати ҳавопаймоии тоҷик фурӯд омад.
Иқтидори [[Boeing B737-200]] қисман [[ТУ-134]] – и дар баланси муассисаи ҳавопаймоӣ бударо иваз мекунад. Boeing B737-200 дорои 130 курсӣ барои мусофирон буда, инчунин, салони тиҷорат ва эконом класс дорад.

«Тавассути ин ҳавопаймо, ассосан парвоз дар [[Хуҷанд]], [[Самара]], [[Екатеринбург]], [[Теҳрон]], [[Алмаато]] ба иҷро мерасад, - мегӯяд, Давлатова. – Мо дар оянда ният дорем, ки боз парки ҳавопаймоҳои худро, аз ҳисоби ҳавопаймоҳои сохти ғарбӣ, мукаммал намоем».

Имрӯз, дар фурӯдгоҳи Душанбе чор ҳавопаймои [[ТУ-154]], ҳафт - [[Як-40]], се - [[АН-28]], се - [[ТУ 134]], инчунин чор – [[АН 24]], ду - [[АН 26]] ва чор чархболи [[Ми-8 МТВ]]  ҷойгир гардидааст. Ғайр аз ин фурӯдгоҳи Душанбе ҳавопаймоҳои калонеро аз қабили  [[АН-124]], [[ИЛ-76]], [[АН-12]], [[АН-8]] ва [[тайёра]]ҳои сохти ғарбиро қабул менамояд.[http://www.zamon.tj/articles/12/2743.html#content] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927235216/http://www.zamon.tj/articles/12/2743.html#content |date=2007-09-27 }}

== [[Май]] [[2007]] ==
* [[16 май]] — сиёсатмадори муҳофизакор [[Николас Саркози]] ба ҳайси раиси ҷумҳури ҷадиди [[Фаронса]] дар [[кохи Елиссей]] қасам ёд карда қудратро аз дасти [[Жак Ширак]], ки 12 сол раҳбариро бар дӯш дошт, мегирад.[http://ozodi.org/news/2007/05/16.html#dd31c1e3-2082-4201-9632-1da00d8b0d49] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929092440/http://ozodi.org/news/2007/05/16.html#dd31c1e3-2082-4201-9632-1da00d8b0d49 |date=2007-09-29 }}
* [[9 май]] — Расми гулгузорӣ дар пояи пайкараи [[Сарбози биринҷӣ]] дар [[қабристон]]и ҳарбии [[Эстония]] бе сарусадо ва нутқу мусиқӣ, танҳо дар зери хониши парандагони сари шохсори [[дарахт]]он ва шарфаи пойи садҳо нафар дар раҳравҳои сангрезаӣ ҷараён гирифт.[http://ozodi.org/specialsarticle/2007/5/2EB70529-C5F2-4ECC-9476-43850C787D33.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927001634/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/5/2EB70529-C5F2-4ECC-9476-43850C787D33.html |date=2007-09-27 }}
* [[7 май]] —  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷиҳати анҷом додани сафари расмӣ ба [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] сафар кард.
Дар ин сафар Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонро [[Вазири корҳои хориҷӣ]] [[Ҳамрохон Зарифӣ]], Мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сиёсати хориҷӣ [[Эркин Раҳматуллоев]], Муовини раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Убайдулло Давлатов]], Раиси Бонки миллӣ [[Муродалӣ Алимардонов]], Вазири молия [[Сафаралӣ Наҷмуддинов]], Вазири рушди иқтисод ва савдо [[Ғулом Бобоев]], Вазири энергетика ва саноат [[Шералӣ Гулов]], Вазири нақлиёт ва коммуникатсия [[Абдураҳим Ашуров]], Раиси Кумитаи телевизион ва радио [[Асадулло Раҳмонов]], Муовини аввали раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ [[Маъруф Сайфиев]] ва дигар шахсони расмӣ ҳамроҳӣ мекунанд.[http://www.president.tj/habarho_070507y.htm] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071009051320/http://www.president.tj/habarho_070507y.htm |date=2007-10-09 }}

* [[5 май]] — Раиси ҷумҳури Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар садри як ҳайати давлатӣ сафареро ба [[Қатар]] ва [[Эрон]] оғоз кард. Дафтари матбуъоти раёсатҷумҳурии [[Тоҷикистон]] дар бораи ҳадаф ва барномаҳои ин сафар иттилоъ надодааст, аммо манобеъи наздик ба [[Вазорати корҳои хориҷи]]и [[Тоҷикистон]] гуфтаанд, ҳамкориҳои иқтисодӣ ва ҷалби сармоягузориҳои беруна мақсади аслии ин сафари чаҳоррӯза мебошад.[http://www2.ozodi.org/news/2007/05/05.html#eef2b5ab-ff17-493e-9945-0a7a72869ef5] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927002930/http://www2.ozodi.org/news/2007/05/05.html#eef2b5ab-ff17-493e-9945-0a7a72869ef5 |date=2007-09-27 }}
* [[5 май]] — [[Муҳаммади Хотамӣ]] ва [[поп Бенедикти Шонздаҳум]] аз натиҷаҳои анҷумани [[Шарм-уш-шайх]] истиқбол карданд.[https://web.archive.org/web/20070524114858/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/5/3B9FBE1C-9243-4C33-9A15-4B1D93F2EB3B.html]
* [[4 Май]] — Дар [[парлумони Аврупо]] вазъи ҳуқуқи ӯзбекистониҳоро баррасӣ мекунанд
Кумитаи фаръии ҳуқуқи инсон дар парлумони Аврупо вазъ дар [[Ӯзбекистон|Ӯзбекистонро]] баррасӣ кард.
Раиси ин кумита Ҳелен Флотре гуфт, на дар таҳқиқоти давлати Ӯзбекистон дар робита ба [[ошӯб]]ҳои соли [[2005]] дар [[Андиҷон]] ва на дар қазияи хабарнигори зиндонӣ [[Умеда Ниёзова]] ҳеч пешрафте мушоҳида нашудааст.[http://www2.ozodi.org/news/2007/05/04.html#488a7ad9-b455-4c18-ae06-471f3f4afa21] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929092231/http://www2.ozodi.org/news/2007/05/04.html#488a7ad9-b455-4c18-ae06-471f3f4afa21 |date=2007-09-29 }}

== [[Апрел]] [[2007]]==

* [[25 Апрел]] — [[Нуҷумшиносон]] дар хориҷ аз [[системи офтобӣ]] [[сайора]]еро кашф кардаанд, ки ба сайораи [[Замин]] хеле монанд аст, ба ҳамин далел онҳо ин сайораро ба истилоҳ &quot;Замин&quot;-и дуввум ҳам ном мебаранд. Ин сайора дар мадори ситораи камнури &quot;[[Глиз-581]]&quot; кашф шудааст ва тибқи маълумоте, ки то ҳол ба даст омадааст, он аз сайораи [[Замин]] дар масофаи 20 солу шаш моҳи ҳаракати нур ҷой гирифтааст, ки он 193 трилиён километр аз Заминро ташкил медиҳад. Ситораи камнури [[Глис 581]] аз офтоби мо сардтар ва хурдтар аст, ба ҳамин сабаб ҳарорати сатҳи сайораи нав ба ҳарорати сайораи Замин наздик аст ва он аз сифр то 40 дараҷаро ташкил медиҳад.http://www2.ozodi.org/specialsarticle/2007/4/CBD248CE-52CA-4E29-831B-81CCD864137A.html
* [[13 Апрел]] — Оғози мусобиқоти қаҳрамонии акробатикаи Тоҷикистон 
Рӯзи ҷумъаи 13-уми апрел дар шаҳри Душанбе мусобиқоти қаҳрамонии Тоҷикистон дар риштаи акробатикаи варзишӣ шурӯъ шуд.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/4/7560B6A3-B038-4158-981C-5BBC5E996CEE.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011234/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/4/7560B6A3-B038-4158-981C-5BBC5E996CEE.html |date=2007-09-27 }}
== [[Март]] [[2007]] == 
* [[6 Март]]- &quot;Искандари Мақдунӣ&quot;, китоби [[Бобоҷон Ғафуров]] ва [[Дмитриос Тсибукидис]], ки чанде пеш дар нашриёти &quot;Вече&quot;-и [[Маскав]] аз чоп баромад, на танҳо рӯйдодҳои сиёсӣ ва муҳорибаҳои давраи зуҳур ва фурӯпошии империяи Мақдуниро тасвир мекунад, балки нахустин бор имкон медиҳад, симои Искандар ҳамчун як инсон қаламдод гардад.[https://web.archive.org/web/20070309170752/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/3/A0745D43-BF49-4FAA-9505-3F2CDC8B50E7.html].
== [[Феврал]] [[2007]] == 
* [[16 Феврал]]- Кашф ва забти амуниёк дар Сугд
Аз манзили як узви вобаста ба [[Ҳаракати Исломии Туркистон]] дар [[ноҳияи Исфара]], дар [[вилояти Сугд]], 500 килугромм омуниёки селетри, як навъ маводи шимиёи ки барои таҳияи [[маводи мунфаҷира]] аз он истифода мешавад, кашф ва забт шудааст [https://archive.is/20130707012111/www.bbc.co.uk/persian/tajikistan/story/2007/02/070216_rm_ammonium_cyr.shtml].

* [[15 Феврал]] [[2007]] — Пажӯҳишгоҳи физиологияи набототу  генетика  ва Ҷамъияти  физиологҳои  набототи Тоҷикистон  ибтикори хубе нишон доданд. Онҳо таҳти таҳрири академик Хуршед Каримов  маҷмӯаи  мақолаҳои илмиро бо унвони «Саҳми физиология, генетика, технологияи наботот ҳалли  проблемаҳои кишоварзии Тоҷикистон» аз чоп  бароварданд.[http://www.khovar.tj/tj/ilmdonish.php?id=5053&amp;page=1] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928083442/http://www.khovar.tj/tj/ilmdonish.php?id=5053&amp;page=1 |date=2007-09-28 }} 
* [[5 Феврал]]- Анҷоми [[Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ]] дар Чин 
Шашумин давраи Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ дар [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] ба анҷом расид. Маросими пӯшидашавии ин бозиҳо, ки бо ширкати варзишгарони 26 кишвари қора дар шаҳрҳои [[Чангчун]] ва [[Ҷилин]] оид ба даҳ ришта тӯли як ҳафта идома карданд, шоми якшанбеи [[4 феврал]] баргузор шуд.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/298CD425-D092-42C6-9578-9F34A6475EE4.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070209110143/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/2/298CD425-D092-42C6-9578-9F34A6475EE4.html |date=2007-02-09 }} 
* [[1 феврал]] — [[Ромиш Шералӣ]], фарзанди устоди шодравон [[Лоиқ Шералӣ]] дар суҳбат бо маҷаллаи «[[Фарҳанг ва андеша]]» гуфт, ки ашъори [[Лоиқ Шералӣ]] дар қироати худи шоир ояндаи наздик тариқи [[сомона]]и [[интернет]]ӣ низ қобили дастрасӣ хоҳад шуд.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/C047C184-8E4D-4A6B-AF05-E19F736E369E.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070206020227/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/C047C184-8E4D-4A6B-AF05-E19F736E369E.html |date=2007-02-06 }}

== [[Январ]] [[2007]] ==
* [[31 Январ]] — Дар шашумин давраи [[Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ]] дар Чин рӯзи чоршанбеи 31 январ мусобиқот дар риштаи лижаронии кӯҳӣ шурӯъ мешавад, ки дар он варзишгарони тоҷик низ ширкат хоҳанд кард.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/53E39F22-D84B-4CC8-8896-BCD4F11A1723.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011354/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/53E39F22-D84B-4CC8-8896-BCD4F11A1723.html |date=2007-09-27 }}
* [[31 Январ]] — [[Ангела Меркел]], [[садри аъзам]]и [[Олмон]] аз номзадии [[Қазоқистон]] ба мақоми раҳбари давраии [[Иттиҳодияи Аврупо]] дар соли [[2009]] тарафдорӣ кардааст.[http://www.ozodi.tj/news/2007/01/31.html#544502f1-9d75-4ad7-899b-35f576d85487] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011339/http://www.ozodi.tj/news/2007/01/31.html#544502f1-9d75-4ad7-899b-35f576d85487 |date=2007-09-27 }}
* [[30 Январ]] — Шумораи мақолаҳо дар Википедиаи Тоҷикӣ ба 5 000 расид.
* [[30 Январ]] — Mуаррифии барномаи нави [[Windows Vista]] — Дирӯз дар [[Ню Йорк]] як маросими дигар низ барпо шуд. [[Майкрософт]], ширкати пешдасти олам дар таҳияи нармафзори компютерӣ низоми нав - Виндовз Вистаро муаррифӣ намуд.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/7C234318-8F66-4211-9A80-BADC21D7434C.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929084043/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/7C234318-8F66-4211-9A80-BADC21D7434C.html |date=2007-09-29 }}
* [[22 Январ]] — Дастаи футболи «Регар» ТадАЗ-и Турсунзода дуввумин дидори худро дар Ҷоми иттиҳод - 2007 бо тими «Оқтеппа»-и Актюбински [[Қазоқистон]] бо натиҷаи мусовии 0 бар 0 анҷом дод.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/29D02695-DC7E-4D31-BFD8-3C9E2B65542C.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011503/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/29D02695-DC7E-4D31-BFD8-3C9E2B65542C.html |date=2007-09-27 }}
* [[12 Январ]] — [[Дейвид Бекҳем]] тасмим гирифтааст, ки пас аз поёни ин мавсим дастаи &quot;Реал&quot;- и Мадридро тарк кунад ва тибқи қарордоде, ки 250 миллион доллар арзиш дорад, ба дастаи &quot;Галакси&quot;- и [[Лос Анҷелес]]и [[Иёлоти Муттаҳида]] бипайвандад.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/1/5363BF93-8D8B-46C3-84D2-EDB066882404.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070114190840/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/1/5363BF93-8D8B-46C3-84D2-EDB066882404.html |date=2007-01-14 }}
* [[3 Январ]] Соати 14:29 шумораи мақолаҳои Википедиаи Тоҷикӣ ба 4000 мақола расид 4000 -ум мақола дар Википедиа дар бораи Забон аз тарафи корбар [[Корбар:English Isfara]] ирсол шуд.
* '''Бойгонӣ: [[Воқеаҳои кунунӣ/Бойгонӣ/2006|2006]]'''

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}} 
 
== Нигаред низ ==
 
* [[:Гурӯҳ:Воқеаҳо {{CURRENTYEAR}}]]

[[Гурӯҳ:Воқеаҳои кунунӣ]]</text>
      <sha1>t927kgn2kp75v799wrryy236x0jqw9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Минск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2034</id>
    <revision>
      <id>1487783</id>
      <parentid>1477560</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4427" sha1="15otc5pjy7qh3427628584efc1m9om9" xml:space="preserve">{{МА
|Номи тоҷикӣ= Минск
|Номи аслӣ= Мінск
|Акс= Coat of Arms of Minsk, Belarus.png 
|Кишвар= [[Беларус]]
|Вилоят=
|роҳбар      = [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Andrei_Shorets Андрей Шо́рец] аз [[2014]]
|Масоҳат=
|Аҳолӣ= 1 879 600 
}}
[[File:Парад по случаю Дня независимости Беларуси при участии авиации ЗВО (4).jpg|thumb]]
'''Минск''' —  пойтахти давлати соҳибистиқлоли [[Беларус]], маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ, нақлиётӣ ва фарҳангӣ мебошад.

== Таърих ==
{{Дар нақша}}

== Ҷуғрофия ==
{{Дар нақша}}

== Иқтисодиёт ==
{{Дар нақша}}

== Фарҳанг ==
{{Дар нақша}}

== Аҳолӣ ==
{{Wikidata/Population}}

== Сарчашма ==
* [http://visitminsk.by Минск. Туристический портал] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130927170533/http://visitminsk.by/ |date=2013-09-27 }}
* [http://www.minsk.gov.by/ Горисполком Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20091213134417/http://www.minsk.gov.by/ |date=2009-12-13 }}
* [http://www.minsk-old-new.com/ Минск старый и новый — сайт о настоящем и прошлом Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130202043427/http://www.minsk-old-new.com/ |date=2013-02-02 }}
* [http://infox.by Городской портал Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160307232638/http://infox.by/ |date=2016-03-07 }}
* [http://www.warheroes.ru/Minsk.asp «Город-герой Минск»]
* [http://fotominsk.by/ Фото Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171006235243/http://fotominsk.by/ |date=2017-10-06 }}
* {{cite web
 | url         = http://minskfoto.na.by/
 | title         = Фотографии Минска
 | author         = 
 | quote         = 
 | date         = 
 | publisher         = 
 | accessdate         = 2012-02-29
 | lang         = ru
 | description         = 
 | deadlink         = 
 | archiveurl         = https://www.webcitation.org/67bL0C6uu?url=http://minskfoto.na.by/
 | archivedate         = 2012-05-12
 }}
* [http://www.wikimapia.org/#lat=53.9&amp;lon=27.5667&amp;z=14&amp;l=0&amp;m=a&amp;v=2 Минск из космоса (масштаб — 2 км)]
* [https://web.archive.org/web/20160305142421/http://db-is.net/index.php?id=1nbbs0m00000b&amp;la=r Горисполком г. Минск (Тематическая база данных — Беларусь Социальная)]
* [http://www.vminsk.by/news/18/48418/ Минские ворота 900 лет спустя] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150930214011/http://www.vminsk.by/news/18/48418/ |date=2015-09-30 }}
* [http://www.minsk-old-new.com/minsk-2817.htm Замчище] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120629134153/http://minsk-old-new.com/minsk-2817.htm |date=2012-06-29 }}
* [http://minsk-old-new.com/minsk-2610-ru.htm История города Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141126190202/http://minsk-old-new.com/minsk-2610-ru.htm |date=2014-11-26 }}


* Карты
** [http://minchanin.esmasoft.com/maps/ Карты Минска разных лет]
** [http://maps.interfax.by/minsk On-line карта Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110706163216/http://maps.interfax.by/minsk |date=2011-07-06 }} в проекте [[Интерфакс-Запад|Interfax.by — Карты]]
** [http://www.map.by/ On-line карта Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160309083418/http://map.by/ |date=2016-03-09 }}
** [http://www.metromap.ru/minsk/ Карта метро Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304101230/http://www.metromap.ru/minsk/ |date=2016-03-04 }}
** [http://maps.tut.by Карта Минска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210413165523/https://maps.tut.by/ |date=2021-04-13 }}

{{Пойтахтҳои Аврупо}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Минск| ]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>15otc5pjy7qh3427628584efc1m9om9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шоҳнома</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2072</id>
    <revision>
      <id>1487820</id>
      <parentid>1483093</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29972" sha1="lct8i6764jqth8frinsfep6tx6tab5w" xml:space="preserve">{{Асар}}
[[Акс:Shahnameh3-1.jpg|right|thumb|Shahnameh]] 
[[Акс:Tus shahnameh.jpg|right|thumb|Scenes from the Shahnameh carved into reliefs at [[Tus]], where [[Ferdowsi]] is buried.]] 
'''Шоҳнома''' ({{lang-fa|شاهنامه}}) — ҳамосаи миллии мардумони [[Ориёӣ|Ориëӣ]] ([[Забонҳои ҳиндуэронӣ|ҳинду-эронӣ]]), ки [[Фирдавсӣ|Ҳаким Фирдавсӣ]] онро солҳои 970-1005 дар муддати 30-35 сол навиштааст. Ҳамоса аз 60 ҳазор байт (120 ҳазор мисраъ) иборат аст ва бузургтарин ҳамосаи ҷаҳон, ки ба қалами як шахс тааллуқ дорад ба ҳисоб меравад: тақрибан ҷаҳор баробари [[Илиада|Илиëдо]] ва [[Одиссея|Ҳодисиë-и]] [[Ҳомер]]и юнонӣ мебошад.

== Таърих ==
Фирдавсӣ асари худро дар замоне навишт, ки давлати бузург ва муттамаркизи тоҷикон — [[Сомониён]] гирифтори кашмакашҳои дохилӣ буд. Вай дар синни 35-солагӣ пас аз он ки ба [[Бухоро]] ва дигар ҷойҳо сафар карда, бар иловаи «Шоҳномаи Абӯмансурӣ» дар бораи гузаштаи мардумони [[Эрон]] маълумоти муфассал ҷамъ овард, ба танзими хамосаи худ «Шоҳнома» шурӯъ намуд. Сар то сари он ба ҳимояи чунин давлат ва ягонагии мардум бархоста, далерӣ, озодӣ, садоқат, ватандӯстӣ ва қаҳрамонӣ барин волотарин хислатҳои инсониро тарғиб намудааст. Муттаҳидшавии эрониён дар мубориза баҳри мустақилияти давлат барои бартараф намудани низоъҳои феодалӣ ва зулму истибдоди ҳокимони махаллӣ дар Фирдавсӣ фикри офаридани эпопеяи азими «Шоҳнома»-ро ба вуҷуд овард. Сарчашмаи асосии хамосаи Фирдавсиро силсилаи гуфтори саккоӣ суғдӣ дар бораи [[Рустам]]и баҳодур, ки беш аз сеяки достонро дар бар мегирад, инчунин афсонаҳои суғдиву хоразмӣ дар бораи [[Сиёвуш]] ва афсонаи бохтарӣ дар бораи [[Исфандиёр]] фароҳам овардаанд. Аксарияти асотири фасли аввали достон, ки бо афсонаҳои дар Авасто ишораёфта мушобеҳ мебошанд, низ аз манбаҳои осиёимиёнагӣ баромадаанд. Ривоятҳои оид ба давраи сосонӣ (қисмати хурди достон) асосан аз маъхазҳои хаттӣ, ахсусан аз адабиёти паҳлавӣ иқтибос шудааст. Фирдавсӣ маъхазҳо (воқеаномаҳои таърихии сосонии «Хватай — намак» «Шоҳномаи Абӯмансурӣ») ва ривоятҳои даҳонакии халқро аз нав кор карда, тавсифи воқеаҳоро ба тариқи худ шарҳ дод. Вале аз рӯзе, ки Фирдавсӣ ба таълиф намудани ин асар камар баста буд, хеле вақт гузашт. Дар ин муддат давлати Сомонӣ аз по афтода, аз ҳомиёни шоир кассе намонда буд. Он гоҳ Фирдавсӣ аз рӯи маслиҳати яке аз одамони хайрандеш «Шоҳнома»-ро ба султон Маҳмуди Ғазнавӣ, ки ба сари ҳокимият омада буд, тақдим намуд. Лекин Маҳмуд ин туҳфаи шоиронаро рад намуд ва чунон, ки нақл мекунанд, ҳатто шоирро аз сабаби тасвир намудани қаҳрамонон ва подшоҳони пеш аз исломӣ ба кофири айбдор намуда, бифармуд, ки ба зери пои фил партоянд, намояндаи сулолаи нави ба ҷои Сомониён омадаи турк, султон Маҳмуди Ғазнавӣ табиист, ки дар достон, қабл аз ҳама, хавфи сиёсӣ дарёфт, зеро дар ин хамоса мубориза мебурд

== «Шоҳнома» ==
Муқаддимаи «Шоҳнома» аз бобоҳои «оғози китоб», «Гуфтор андар ситоиши хирад», гуфтаҳоро дар офариниши олам, мардум, «Ситоиши паёмбар ва ёронаш» фароҳам омадааст. Достон аз се фасли асоси иборат аст: фасли якум ба таърихи [[Пешдодиён]], фасли дуюм ба таърихи [[Каёниён]] ва фасли сеюм ба таърихи сулолаи [[Сосониён]] бахшида шудааст. Мобайни фамли дуюму сеюм дар бораи таърихи [[Ашкониён]] низ сухан меравад. Матни аслии достон аз тасвири таърихи 50 подшоҳони Эронзамин (аз Каюмарс то Яздигурди III) таркиб ёфтааст. Аз назари мардуми қадим ва имрӯз шоҳони дар асар тасвиршуда ашхоси таърихиянд ва «Шоҳнома» таърихи Эронро аз заминҳои қадим то асри VII дар бар мегирад. Паиҳам аз байни рафтану ба тахт нишастани шоҳон дар «Шоҳнома» барои риояи хронологияи таърихӣ, тамомияти асар, пуррагӣ ва мукаммалияти он мадад мерасонад.

* «Шоҳнома»-ро ба се бахш метавон ҷудо кард: 1)асотирӣ,

* 2) паҳлавӣ,

* 3) таърихӣ.

Дар бахши асотирии «Шоҳона» якчанд шоҳон — [[Пешдодиён]] аз қабили [[Каюмарс]], [[Ҳушанг]], [[Тахмурас]], [[Ҷамшед]], [[Заҳҳок]], [[Фаридун]] ва дигарон амал менамоянд. Дар замони шоҳони мазкур мардум унсурҳои маданият, тарзи зиндагӣ, тайёр кардани хӯроку пӯшок, хонасозӣ, кашфи оташ, ҳунари бофандагӣ, силоҳсозӣ, кишту кори зироат, киштисозӣ ва ғайраро омӯхтанд. Дар замони ин шоҳон ҷашнҳои қадимии мардуми эронинажод [[Сада]], [[Наврӯз]], [[Меҳргон]] ба миён омаданд. Паҳлавонони зиёде дар майдони набарду корнамоӣ пайдо мешаванд: Соми Наримон, [[Зол]], [[Рустам]], Гударз, Бежан, [[Сиёвуш]], [[Исфандиёр]], [[Суҳроб]], [[Афросиёб]] як зумра занони шуҷоъ ва диловар, модарони мушфиқ ва ҳамсарони фидокор аз қабили [[Гурдофарид]], [[Рудоба]], Манижа, Фарангис, Тахмина чун образҳои мусбӣ тасвир ёфтаанд. Аз давраи Дорои Доробу Искандар ва [[Ашкониён]] қисми сеюми «Шоҳнома» — қисми таърихии он оғоз мегардад. Нахустин достони ҳаҷман калон ва дилангезу саргузаштии «Шоҳнома» достони [[Ардашери Бобакон]] аст, ки дар асоси манбаъҳои таърихӣ, осори таърихии паҳлавӣ, арабӣ ва форси дарӣ навишта шудааст. Фирдавсӣ дар ин қисм ҷангҳоро тасвир карда, ба ғайр аз образи шоҳон образи намояндагони табақаҳои иҷтимоӣ, мардуми меҳнаткаш, деҳқонону косибон, занону духтарони оддии деҳот, Маздаки шӯришгар сипоҳиёнро бо сардории Баҳроми Чӯбина, аҳли санъат, Борбаду Саркашро тасвир кардааст. Дар ин қисм аз равобити илмиву фарҳангии Эрону Ҳиндустон тарҷума шудани «Калила ва Димна» ҷашнҳои гуногун Сухан меравад. Фирдавсӣ ба тасвири сохти давлатдорӣ, умури ҳукумат, когузорӣ, боҷхоҳӣ, аҳволи мардумони табақаҳои гуногун, нигоҳдории сипоҳ, масъалаи таълиму тарбияи ҷавонон дар замони [[Хусрави Анушервон]] тақрибан 5 ҳазор байт бахшидааст. Дар охири қисми таърихии достон Фирдавсӣ бо сўзу гудоз ва ҳасрати зиёд аз шикаст хўрдани Эрон аз тарафи аҷнабиён — истилогарони арабсухан меронад. «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ аҳамияти умумиҷаҳони низ дорад, бо кӯшиши тарҷумонҳои собитқадам Фирдавсӣ ба ҷаҳони маънавии халқҳо ворид гардид. Дар дили мардуми гуногунзабон маснад гузид ва дар радифи Ҳоммеру Варгилий, Данте ва Шекспир, Сервантесу Волтер шинохта шуд.

Устод С. [[Айнӣ]] зимни рисолаи «Дар бораи Фирдавсӣ ва „Шоҳнома“-и ӯ» овардааст, ки «Шоҳнома»-ро дар замони аҷнабиён ба номи Исо бинни Исфаҳонӣ ба тарзи наср ба арабӣ тарҷума кардааст, ки ин тарҷума дар соли 679 ҳиҷрӣ тамом ёфтааст. Дуюмин забоне, ки ин китоб тарҷума шудааст, туркист ва ин корро асри ХVII Тотор — Алӣ Афандӣ ба анҷом расонидааст. Асари Фирдавсӣ дар байни туркзабонони Осиёи Миёна хеле шуҳрат ёфта, аз аввали садаи ХVIII онро ӯзбекҳо низ ба забони худ мехонданд. Аврупоиён аз рӯзғор ва асари Фирдавсӣ барвақт воқиф буданд, вале онҳо ба истиқболи Фирдавсӣ замоне оғўш кушоданд, ки дар адабиёт услуби романтизм таҳким меёфт. Нахустин бор аз тарафи шарқшиносӣ англис У. Ҷонс (с.1774) тарҷума шуд. Аз байни русҳо М. Лозинский, М. Дяконов ва У. Б. Бону барои тарҷумаи «Шоҳнома» қувва озмудаанд то соли 1947. Натиҷаи ҳамин буд, ки соли 1934 ҳазораи Фирдавсиро халқҳои мутамаддин чун иди адабиёти ҷаҳон таҷлил карданд ва ёди шоири моро бузург шинохтанд. Бояд гуфт, ки «Шоҳнома» аз тамоми ҳамосаҳои хурду бузурги қаҳрамони ва миллии мардумони гуногун «Иллиёд», «Рамаён», «Суруди Ролан», «Достони полки Игор» ба он имтиёз дорад, ки дар назари суханофарин ба воқеоти олам, саргузашти сарнавишти инсонҳо, моҳияту маънии зиндагӣ нақши калон дорад ва танҳо ба нақлу тасвири рӯзғори қаҳрамонон иқтифо наварзида, ҳар ҷое, ки раво дидааст, ҷаҳонбинӣ ва фалсафаи худро баён кардааст. Фалсафаи шоир бештар ба сурати панду андарзҳо роҷеъ ба масоили гуногуни зиндагӣ ифода ёфтааст.&lt;ref&gt;
{{cite web|url=https://president.tj/event/news/43091|title=Нашри нави «Шоҳнома» бо дастури Президенти Тоҷикистон|website=Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|language=tg|access-date=18 декабри 2025}}
&lt;/ref&gt;

== Донишмандон дар бораи «Шоҳнома» ==
«Шоҳнома»-и безаволи Фирдавсӣ яке аз шоҳкориҳои адабиёти ҷаҳонист. Фирдавсии бузургвор зиёда аз сӣ соли умри азизашро барои офарида- ни ин китоби нодир сарф намудааст. Дар ин муддат шоири таърихдўст замони беғамии ҷавониро ба пирии пурташвиш иваз кардааст. Муаллифи «Чаҳор мақола» [[Низомии Арӯзии Самарқандӣ]] қайд мекунад, ки дафтарҳои алоҳидаи дастнависи дуюми «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ аз варақҳои калони коғази аълосифати Самарқанд тайёр карда шудааст. Бояд гуфт, ки он замон дар Самарқанд коғази аълосифат истеҳсол карда мешуд. Аммо нархи он коғаз бисёр баланд буд. Аз ин сабаб, на ҳамаи аҳли қалам аз он истифода мебурданд.

Бисёре аз муҳаққиқони адабиёт «Шоҳнома»-ро ба се қисм ҷудо кардаанд: мифологӣ, қаҳрамонӣ ва таърихӣ. Ҳамчунин, ба фикри муҳаққиқон, «Шоҳнома» дар асоси «Худойнома» нависта шуда, Фирдавсии бузургвор бо ду мақсад асари мазкурро эҷод намудааст: дубора эҳёву зинда кардани таърихи халқи форсу тоҷик ва тоза нигоҳ доштани забони тоҷикӣ аз забони арабӣ. Ҳар ду мақсад ҳам барои нигаҳдории маънавият ва халқи мо хидмати бузург кардааст. Достонҳои эпикӣ ба Фирдавсӣ кумак намудаанд, ки забони адабиро ба забони зиндаи халқ иваз кунад. Дар шеърияти Фирдавсӣ ҳам забони зинда ва ҳам қаҳрамониҳои бемислро дидан мумкин аст. Вақте султон Маҳмуди Ғазнавӣ ба тахти подшоҳӣ мешинад, синни Фирдавсӣ ба панҷоҳу ҳашт расида буд. Фирдавсӣ дар синни ҳафтоду яксолагӣ мувофиқи маслиҳати дӯсти ҷониаш Амир Мансурӣ «Шоҳнома»-ро ба султон Маҳмуди Ғазнавӣ тақдим мекунад. Эроншиноси машҳуру маъруф Бертелс маълумотеро дар бораи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва султон Маҳмуди Ғазнавӣ аз «Таърихи Сиистон» таъкид намуда менависад: {{аввали иқтибос}}''«Фирдавсӣ ба султон Маҳмуд „Шоҳнома“-ро хонда дод. Маҳмуд гуфт, ки дар асл „Шоҳнома“ дар худ ҳеч чизи асосиро надорад, ба ғайр аз „Гуфтор дар бораи Рустам“. Дар қисми ҳарбии ман мисли Рустам ҳазорон паҳлавон мавҷуд аст»''{{охири иқтибос}}. Фирдавсӣ ба султон Маҳмуд бисёр ҷавоби бамаврид ва пухта дода, чунин гуфтааст: {{аввали иқтибос}}''«Дар байни ғуломони Шумо монанди Рустам ҳеч гоҳ набуд ва нахоҳад шуд»''{{охири иқтибос}}. Эроншиноси шўҳратёри немис Гелмут Рейтер қайд мекунад, ки дар олам ягон халқ мисли тоҷикон чунин эпос надорад, ки тамоми таърихи ин халқро дарбар гирифта бошад. Алломаи машҳури Эрон Муҳаммад Алӣ Фуруғӣ «Шоҳнома»-ро яке аз аз ёдгориҳои бузурги адабиёти тоҷику форс номида, чунин гуфтааст: {{аввали иқтибос}}''«Зиёда аз ин тасдиқ намоем, ки ин яке аз дурдонаҳои адабиёти сатҳи ҷаҳонӣ мебошад. Ман бояд гӯям, ки „Шоҳнома“ бузургтарин ёдгории адабии инсоният аст.»''{{охири иқтибос}}

Академик Б.Ғафуров нисбати шоир чунин гуфтааст: {{аввали иқтибос}}''«Фирдавсӣ низ шараф ва ифтихори тамаддуни ҷаҳонӣ аст.»''{{охири иқтибос}}
Соли 1994 бо қарори махсуси ЮНЕСКО ҳазораи «Шоҳнома» дар саросари ҷаҳон ҷашн гирифта шуд. Пас аз ҷашнгирии ин шоҳасар муҳаққиқони адабиёт ба хулосае омаданд, ки дар достонсароӣ мақоми Фирдавсӣ ба пояи Гомер баробар аст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20240815/shohnoma-ba-har-khonavoda|title=Дар Тоҷикистон «Шоҳнома» ба ҳар хонавода тақдим мешавад|website=Asia-Plus|language=tg|access-date=18 декабри 2025}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Шоҳнома дар Тоҷикистон ==
[[Акс:Shahnameh_in_2_volumes.jpg|мини|Нашри дуҷилдаи Шоҳнома бо 1 700 000 нусха Нашри соли 2025]]
Дар солҳои аввали асри XXI, махсусан аз нимаи дуюми солҳои 2020, таваҷҷуҳи давлатӣ ба мероси адабӣ ва фарҳангии тоҷикон афзоиш ёфта, «[[Шоҳнома]]»-и ҳаким [[Абулқосим Фирдавсӣ]] ба яке аз меҳварҳои сиёсати фарҳангии Ҷумҳурии Тоҷикистон табдил ёфт. Яке аз иқдомҳои муҳим дар ин замина нашр ва тақдими «Шоҳнома» ба ҳар хонаводаи тоҷик мебошад.

=== Пешина ва қарор дар бораи нашр ===
Дар соли 2023 бо дастури Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] тасмим гирифта шуд, ки «Шоҳнома» дар шакли комил ва мутобиқ ба имлои муосири тоҷикӣ аз нав нашр гардад. Нашр дар ду ҷилди калон бо хатти кириллӣ омода шуда, маблағгузории он аз ҳисоби Фонди захиравии Президенти кишвар таъмин гардид. Иҷрои лоиҳа ба нашриёти давлатии «Шарқи озод» вогузор шуд.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://president.tj/event/news/43091|title=Нашри нави «Шоҳнома» бо дастури Президенти Тоҷикистон|website=Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|language=tg|access-date=18 декабри 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Ҳаҷм ва хусусиятҳои нашр ===
Бино ба иттилои расмӣ, теъдоди умумии нашри «Шоҳнома» беш аз 1,7 миллион нусха (ду ҷилд) буда, барои тақдими ройгон ба аҳолии кишвар пешбинӣ шудааст. Матни асар бо дарназардошти меъёрҳои забони адабии тоҷикӣ таҳия шуда, барои истифодаи оммавӣ, аз ҷумла дар муҳити оилавӣ ва таълимӣ, мутобиқ гардонда шудааст.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20240815/shohnoma-ba-har-khonavoda|title=Дар Тоҷикистон «Шоҳнома» ба ҳар хонавода тақдим мешавад|website=Asia-Plus|language=tg|access-date=18 декабри 2025}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Оғози паҳнкунӣ ба аҳолӣ ===
Аз моҳи августи соли 2025 паҳнкунии «Шоҳнома» ба хонаводаҳои Тоҷикистон оғоз гардид. Тибқи иттилои расонаҳо, дар марҳалаи аввал китобҳо ба сокинони минтақаҳои дурдаст, аз ҷумла Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, водии Рашт ва ноҳияҳои кӯҳистон тақдим шуданд. Сипас паҳнкунӣ ба дигар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ идома ёфт.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://avesta.tj/2025/08/20/shohnoma-distribution-tajikistan/|title=Оғози тақдими «Шоҳнома» ба аҳолии Тоҷикистон|website=Avesta|language=tg|access-date=18 декабри 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Ҳадаф ва аҳамияти фарҳангӣ ===
[[Акс:Beginning_of_Shahnameh_in_Cyrillic.jpg|мини|Ибтидои Шоҳнома чопи соли 2025 Душанбе]]
Ҳадафи асосии тақдими «Шоҳнома» ба ҳар хонавода баланд бардоштани худшиносии миллӣ, тақвияти ҳувияти фарҳангӣ ва ошноии наслҳои ҷавон бо мероси адабии классикӣ арзёбӣ мешавад. Мақомоти давлатӣ ин иқдомро ҳамчун василаи таҳкими робитаи ҷомеа бо таърих, забон ва арзишҳои маънавии тоҷикон муаррифӣ мекунанд.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.khovar.tj/2025/09/shohnoma-milliy-huviyat/|title=«Шоҳнома» ҳамчун омили худшиносии миллӣ|website=Ховар|language=tg|access-date=18 декабри 2025}}{{Пайванди мурда|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Бозтоб дар ҷомеа ===
[[Акс:Firdowsi_in_Printed_Shanameh_2025.jpg|мини|Акси Фирдавсӣ дар ибтдои шоҳнома ]]
Тақдими «Шоҳнома» ба хонаводаҳо дар ҷомеаи Тоҷикистон ҳамчун як рӯйдоди муҳими фарҳангӣ пазируфта шуд. Бархе коршиносон ва аҳли адаб ин иқдомро яке аз бузургтарин лоиҳаҳои китобпарварӣ дар таърихи муосири кишвар арзёбӣ кардаанд, ки метавонад ба афзоиши мутолиаи адабиёти классикӣ дар муҳити оилавӣ мусоидат намояд.  &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thegulfobserver.com/tajikistan-distributes-shahnameh-to-every-family-as-gift-from-president-rahmon/|title=Tajikistan distributes Shahnameh to every family|website=The Gulf Observer|language=en|access-date=18 декабри 2025}}&lt;/ref&gt;

== Манобеъ ==
&lt;references /&gt;

== Олимон ва «Шоҳнома» ==
* [[Dick Davis]] author of [http://mage.com/EAS.html «Epic and Sedition: The Case of Ferdowsi’s Shahnameh»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070531132418/http://mage.com/EAS.html |date=2007-05-31 }} and translator of [http://mage.com/SSC.html «Shahnameh: The Persian Book of Kings»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070607223421/http://www.mage.com/SSC.html |date=2007-06-07 }}
* [[Shahrokh Meskoob]]
* [[Mir Jalaleddin Kazzazi]]
* Jalal Matini (''Editor of [http://www.iranshenasi.net/englishIndex.html Iran Shenasi''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070310232514/http://www.iranshenasi.net/englishIndex.html |date=2007-03-10 }})
* Jalil Doostkhah (''Center for Iranian Studies [http://www.iranshenakht.blogspot.com/ CFIS''])

== Нигаред == 
* [[Қаҳрамонҳои Шоҳнома]]

==Сарчашмаҳо== 
* '''Ба забони англисӣ'''
** Abolqasem Ferdowsi, Dick Davis trans. (2006), ''Shahnameh: The Persian Book of Kings'' ISBN 0-670-03485-1 — modern English translation, current standard. See also
* Clinton, Jerome W. (translator) The Tragedy of Sohrab and Rostam: From the Persian National Epic, the Shahname of Abdol-Qasem Ferdowsi 2nd ed. (University of Washington Press, 1996) (abridged selection)
* Clinton, Jerome W. (translator) In the Dragon’s Claws: The Story of Rostam and Esfandiyar from the Persian Book of Kings (Mage Publication, 1999)
* Davis, Dick, (translator) Stories from the Shahnameh of Ferdowsi
: Vol. 1, The Lion and the Throne, (Mage Publications, 1998)
: Vol. 2, Fathers and Sons, (Mage Publications, 1998)
: Vol. 3, Sunset of Empire, (Mage Publications, 2003)
* Davis, Dick, (translator), The Legend of Seyavash, (Penguin, 2001) (abridged)
* Levy, Reuben (translator), The Epic of the Kings: Shah-Nama, the National Epic of Persia, (Mazda Publications, 1996) (abridged prose version)
* Warner, Arthur and Edmond Warner, (translators) The Shahnama of Firdausi, 9 vols. (London: Keegan Paul, 1905—1925) (complete English verse translation)
* '''Web сарчашма (захира)'''
** [http://www.cais-soas.com/CAIS/Litrature/Shahnameh/shahnameh.htm SHÂHNÂMEH; THE HERO TALES OF ANCIENT IRAN]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
** [http://classics.mit.edu/Ferdowsi/kings.html ''Shahnameh''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110106124347/http://classics.mit.edu/Ferdowsi/kings.html |date=2011-01-06 }}, English translation by Helen Zimmern.
** [http://www.iranchamber.com/literature/shahnameh/shahnameh.php ''Shahnameh''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201109215943/http://www.iranchamber.com/literature/shahnameh/shahnameh.php |date=2020-11-09 }}. Helen Zimmern translation.
** [http://www.greatworkspreserved.com/shahnama/ ''Shahnameh''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080410175301/http://www.greatworkspreserved.com/shahnama/ |date=2008-04-10 }}, Arthur and Edmond Warner translation.
[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5309016 New Translation of 'Persian Book of Kings' — March, 2006] from [[NPR]], and [http://www.nytimes.com/2006/04/30/books/review/30aslan.html «The Epic of Iran» — April, 2006], from the New York Times. Also, on 14 May 2006, Washington Post Pulitzer Prize winning book critic Michael Dirda reviewed Dick Davis’s translation «Shahnameh: The Persian Book of Kings» [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/11/AR2006051101341.html «This marvelous translation of an ancient Persian classic brings these stories alive for a new audience.»]. The illustrated three-volume slipcase edition of this translation is ISBN 0-934211-97-3

* '''Ба забони форсӣ'''
** [http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?browse Матнии пурра ва хатти форсӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070508212521/http://shahnameh.recent.ir/default.aspx?browse |date=2007-05-08 }} 
** [http://www.sattor.com/shohnoma.html Сомонаи Шоҳнома. Аудио Китоб] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160307092529/http://www.sattor.com/shohnoma.html |date=2016-03-07 }} 
** [https://web.archive.org/web/20060719173346/http://www.mehrargham.com/dorjonline/Shahnameh/parts.html Shahnameh online]
{{commons|Shahnama}}
* '''Resources''' 
** [http://shahnama.caret.cam.ac.uk/ Shahnama Image Collection] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090210224716/http://shahnama.caret.cam.ac.uk/ |date=2009-02-10 }} 
** [http://tehran.stanford.edu/Images/Shahnameh/ Images from illustrated versions of Shahnameh] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060720195156/http://tehran.stanford.edu/Images/Shahnameh/ |date=2006-07-20 }} 
** [http://www.metmuseum.org/toah/hd/khan6/hd_khan6.htm Metropolitan museum on the shahnama]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Шоҳнома}}

[[Гурӯҳ:Шоҳнома]]</text>
      <sha1>lct8i6764jqth8frinsfep6tx6tab5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суруди миллии Мексика</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2118</id>
    <revision>
      <id>1487808</id>
      <parentid>1394412</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5180" sha1="rw1bvrv5jrtq4ehsiart977zv7yhzyy" xml:space="preserve">[[File:Himno mexicanos text.jpg|thumbnail]]
[[File:Himno Nacional.jpg|thumbnail]]
[[File:Francisco González Bocanegra.jpg|thumbnail|Франсиско Гонсалес Боканегра]]
[[File:Jaime Nunó.jpg|thumbnail|Хайме Нуно]]
[[File:GonzalezNunotombDoloresDF.JPG|thumbnail]]
'''Суруди миллии Мексика''' ({{lang-es|Himno Nacional Mexicano}}) — суруди миллии Мексика расман соли 1943 қабул шудааст. Матни суруд аз тарафи шоир [[Франсиско Гонсалес Боканегра]] навишта шуда, муаллифи оҳанг Хайме Нуно.

== Таърих ==

== Матни аслӣ бо забони испанӣ ==

'''National Anthem of Mexico'''

{| cellpadding=&quot;10&quot;
|width=&quot;50%&quot;|
;Coro:
Mexicanos, al grito de guerra&lt;br /&gt;
el acero aprestad y el bridón.&lt;br /&gt;
Y retiemble en sus centros la tierra,&lt;br /&gt;
al sonoro rugir del cañón.&lt;br /&gt;
¡Y retiemble en sus centros la tierra,&lt;br /&gt;
al sonoro rugir de el cañón!

|width=&quot;50%&quot;|
;&lt;ref name=&quot;himnokids&quot;/&gt; Chorus:
''Mexicans, at the cry of war,''&lt;br /&gt;
''prepare the steel and the steed,''&lt;br /&gt;
''and may the earth shake at its core''&lt;br /&gt;
''to the resounding roar of the cannon.''&lt;br /&gt;
''And may the earth shake at its core''&lt;br /&gt;
''to the resounding roar of the cannon.''

|-
|width=&quot;50%&quot;|
;Estrofa I:
Ciña ¡oh Patria! tus sienes de oliva&lt;br /&gt;
de la paz el arcángel divino,&lt;br /&gt;
que en el cielo tu eterno destino&lt;br /&gt;
por el dedo de Dios se escribió.&lt;br /&gt;
Mas si osare un extraño enemigo&lt;br /&gt;
profanar con su planta tu suelo,&lt;br /&gt;
piensa ¡oh Patria querida! que el cielo&lt;br /&gt;
un soldado en cada hijo te dio.

|width=&quot;50%&quot;|
;First Stanza:
''Gird, oh country, your brow with olive''&lt;br /&gt;
''the divine archangel of peace,''&lt;br /&gt;
''for your eternal destiny was written''&lt;br /&gt;
''in the heavens by the hand of God.''&lt;br /&gt; 
''But if some strange enemy should dare''&lt;br /&gt;
''to profane your ground with his step,''&lt;br /&gt;
''think, oh beloved country, that heaven''&lt;br /&gt; 
''has given you a soldier in every son.''

|-
|width=&quot;50%&quot;|
;Estrofa V:
¡Guerra, guerra sin tregua al que intente&lt;br /&gt;
De la patria manchar los blasones!&lt;br /&gt;
¡Guerra, guerra! Los patrios pendones&lt;br /&gt;
En las olas de sangre empapad.&lt;br /&gt;
¡Guerra, guerra! En el monte, en el valle&lt;br /&gt;
Los cañones horrísonos truenen,&lt;br /&gt;
Y los ecos sonoros resuenen&lt;br /&gt;
Con las voces de ¡Unión! ¡Libertad!

|width=&quot;50%&quot;|
;Stanza V:
''War, war without truce to any who dare''&lt;br /&gt;
''to tarnish the country's coat-of-arms!''&lt;br /&gt; 
''War, war! Take the national pennants''&lt;br /&gt; 
''and soak them in waves of blood.''&lt;br /&gt; 
''War, war! In the mountain, in the valley,''&lt;br /&gt; 
''the cannons thunder in horrid unison''&lt;br /&gt;
''and the resonant echoes''&lt;br /&gt;
''cry out union, liberty!''

|-
|width=&quot;50%&quot;|
;Estrofa VI:
Antes, patria, que inermes tus hijos&lt;br /&gt;
Bajo el yugo su cuello dobleguen,&lt;br /&gt;
Tus campiñas con sangre se rieguen,&lt;br /&gt;
Sobre sangre se estampe su pie.&lt;br /&gt;
Y tus templos, palacios y torres&lt;br /&gt;
Se derrumben con hórrido estruendo,&lt;br /&gt;
Y sus ruinas existan diciendo:&lt;br /&gt;
De mil héroes la patria aquí fue.

|width=&quot;50%&quot;|
;Stanza VI:
''Oh country, ere your children''&lt;br /&gt;
''defenseless bend their neck to the yoke,''&lt;br /&gt; 
''may your fields be watered with blood,''&lt;br /&gt; 
''may they trod upon blood.''&lt;br /&gt; 
''And may your temples, palaces and towers''&lt;br /&gt;
''collapse with horrid clamor,''&lt;br /&gt; 
''and their ruins live on to say:''&lt;br /&gt; 
''This land belonged to a thousand heroes.''

|-
|width=&quot;50%&quot;|
;Estrofa X:
¡Patria! ¡Patria! Tus hijos te juran&lt;br /&gt;
Exhalar en tus aras su aliento,&lt;br /&gt;
Si el clarín con su bélico acento&lt;br /&gt;
los convoca a lidiar con valor.&lt;br /&gt;
¡Para ti las guirnaldas de oliva!&lt;br /&gt;
¡Un recuerdo para ellos de gloria!&lt;br /&gt;
¡Un laurel para ti de victoria!&lt;br /&gt;
¡Un sepulcro para ellos de honor!

|width=&quot;50%&quot;|
;Stanza X:
''Oh, country, country, your children swear''&lt;br /&gt;
''to breathe their last in your honor,''&lt;br /&gt;
''if the trumpet with warlike accent''&lt;br /&gt;
''should call them to fight with courage.''&lt;br /&gt; 
''For you the olive branches!''&lt;br /&gt;
''A memory for them of glory!''&lt;br /&gt; 
''A laurel of victory for you!''&lt;br /&gt; 
''For them a tomb with honor!'' 
|}

== Варақаҳои мусиқӣ ==
&lt;gallery&gt;
Image:Himno mexicanos text.jpg|Саҳифаи аввали мусиқи ва матни суруд
Image:Himno mexicanos text2.jpg|Саҳифаи дуюм мусиқи ва матни суруд
&lt;/gallery&gt;

== Адабиёт ==
&lt;references/&gt;

== Пайвандҳо ==
{{Wikisourcelang|es|Himno Nacional Mexicano|Himno Nacional Mexicano}}
{{Commons|Mexicanos, al grito de guerra}}
* [https://web.archive.org/web/20070209041146/http://www.gobernacion.gob.mx/sp2004b/audios.html SECGOB page about the 150th anniversary of the anthem] {{es icon}}
** [http://www.gobernacion.gob.mx/sp2004b/audios.html MP3 recordings of the anthem] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060819073421/http://www.gobernacion.gob.mx/sp2004b/audios.html |date=2006-08-19 }} {{es icon}}

[[Гурӯҳ:Сурудҳои миллӣ]]</text>
      <sha1>rw1bvrv5jrtq4ehsiart977zv7yhzyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Стивен Ҳокинг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2341</id>
    <revision>
      <id>1487807</id>
      <parentid>1476985</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20381" sha1="kkichf7ocjk2pol08848vb0gfkfs3ow" xml:space="preserve">{{Олим
| ном                  = Стивен Уилям Ҳокинг
| номи аслӣ            = Stephen William Hawking
| тасвир               = Stephen Hawking.StarChild.jpg
| бар                  = 250px
| тавсифи тасвир       = Стивен Хокинг дар [[НАСА]], солҳои 1980
| Научная сфера        = [[теоретическая физика]], [[космология]]
| Место работы         =  {{s|[[Кембриджский университет]],}}&lt;br&gt; [[Канадский институт теоретической физики]]&lt;br&gt; ({{англ|Perimeter Institute for Theoretical Physics|Perimeter Institute}})
| Знаменитые ученики   = 
| Известен как         = 
| мукофоту ҷоизаҳо     = [[Медаль Альберта Эйнштейна]] (1979)&lt;br&gt;
[[Лауреаты ҷоизаҳо Вольфа (физика)|Премия Вольфа]] (1988)&lt;br&gt;
[[Премия принца Астурийского]] (1989)&lt;br&gt;
[[Медаль Копли]] (2006)&lt;br&gt;
[[Премия по фундаментальной физике]] (2013)&lt;br&gt;
{{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{Орден Британской империи|гражданский|CBE}}{{!!}}{{Орден Кавалеров Почёта}}{{!!}}{{Президентская медаль Свободы}}{{!!}}{{Золотая медаль Королевского астрономического общества}}
{{!}}}
 }}
'''Сти́вен Уи́лям Ҳо́кинг''' ({{lang-en|Stephen William Hawking}}, [[8 январ]]и [[1942]], [[Оксфорд]], [[Британияи Кабир]] — [[14 март]]и [[2018]], [[Кембриҷ]], [[Британияи Кабир]]) — [[Физикаи назарӣ|физикдони назарӣ]], [[Кайҳоншиносӣ|кайҳоншиноси]] [[Англия|англис]] ва мураввиҷи [[илми оммаписанд]]. Мудири таҳқиқоти [[Маркази кайҳоншиносии назарӣ]] дар [[Донишгоҳи Кембриҷ]]&lt;ref name=&quot;Auto2J-2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ctc.cam.ac.uk/outreach/stephen_hawking.php |title=Centre for Theoretical Cosmology: Outreach Stephen Hawking |publisher=Ctc.cam.ac.uk |accessdate=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Auto2J-3&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hawking.org.uk/about-stephen.html |title=About Stephen&amp;nbsp;– Stephen Hawking |publisher=Stephen Hawking Official Website|accessdate=23 June 2013}}&lt;/ref&gt;, ки корҳои илмиаш собиқаи беш аз чиҳил сол дорад. Китобҳо ва ҳамоишҳояш, ӯро ба як чеҳраи маҳбуб табдил кардааст. Ӯ узви Ҷомеаи салтанати ҳунар ва узви собити Ҷомеаи усқуфони донишманд аст.

== Зиндагинома ==
Стивен Ҳокинг 8 январи 1942 дар шаҳри [[Оксфорд]] дар хонаводаи Френк ва Изобел Ҳокинг ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.heraldscotland.com/sport/spl/aberdeen/mind-over-matter-stephen-hawking-1.352226 |title=Mind over matter Stephen Hawking |work=Herald Scotland}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Larsen|2005|pp=xiii, 2}}{{sfn|Ferguson|2011|p=21}}. Стивен дар рӯзҳои Ҷанги ҷаҳонии дувум ба дунё омад. Хонаи волидайни вай дар Ҳоигият дар шимоли Лондон воқеъ буд. Френк ва Изобел Ҳокинг барои итминон ёфтан аз таваллуди бидуни хатар ва солими нахустин фарзандшон тасмим гирифтанд, ки пеш аз ба дунё омадани ӯ муваққатан ба Оксфорд бираванд. Изобел дар Оксфорд писарашро ба саломат ба дунё овард.

Стивен аз ҳамонзамон ба илми риёзиёт алоқа дошт ва орзуи донишманд шуданро дар сар мепарварид, аммо дар мадраса як шогирд худсар ва ба хусус бадхат шинохта мешуд.

Ӯ ҳаргиз худро дар маҳдудаи [[китобҳои дарсӣ]] побанд намекард, балки чун бо мутолиоти озод сатҳи маълумоташ аз синфи болотар буд ҳамеша саъй дошт дар китобҳои дарсӣ иштибоҳотеро ёфта ва бо муаллимон ба ҷарру баҳс бипардозад. Падар ва модараш аз [[табақаи мутавассит]] буданд ва зиндагии сода дар хонае номуназзам ва фарсуда, аммо пур аз китоб, одат ба мутолиаро дар фарзандонашон тақвият мекард. Фаронк падари хонавода [[пизишк]]и мутахассис дар бемориҳои манотиқи гармсерӣ буд ва ба ҳамин ҷиҳат ниме аз солро ба сафарҳои пажӯҳишӣ дар [[Африқо|минтақаҳои Африқо]] мегузаронд. Ин набуданҳои бардавом барои бачаҳо чунон одӣ шуда буд, ки тасаввур мекарданд ҳама падарҳо чунин вазъе доранд. Дар айни ҳол набуданҳои падар навъе истиқлоли амал ва эътимод ба нафс дар бачаҳо эҷод мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://beach-physics.ir/post/76|title=Зиндагиномаи Стивен Ҳокинг (Эйнштейни дуввум)|author=Ирфон Акбарӣ|website=www.webcitation.org|date=|publisher=WebCite query result|lang=fa|accessdate=2018-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004161516/http://www.webcitation.org/6LXhO6LRW|archivedate=2018-10-04}}&lt;/ref&gt;.

Дар синни ҳаштсолагӣ, Ҳоукинг ва хонаводааш ба шаҳри [[Сент-Олбанс]], шаҳре дар 32 километрии шимоли [[Лондон]] рафтанд. Стивен дар онҷо ба беҳтарин мадрасаи маҳаллӣ рафт ва аз ҳамон оғоз, нубуғи худро нишон дод&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%88%D9%86+%D9%87%D8%A7%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%86%DA%AF&amp;SSOReturnPage=Check&amp;Rand=0|title=Зиндагиномаи Ствен Ҳокинг|author=|website=Донишномаи Рушд|date=|publisher=Шабакаи миллии мадорис|lang=fa|accessdate=2018-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190907061004/http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%88%D9%86+%D9%87%D8%A7%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%86%DA%AF&amp;SSOReturnPage=Check&amp;Rand=0|archivedate=2019-09-07}}&lt;/ref&gt;.

Стивен ба [[улуми табиӣ]] алоқаманд шуд ва ҳатто як озмоишгоҳи илми дар хона доир кард. Истеъдоди пинҳони вай ба як такон ва зарба ниёз дошт то худро ошкор кунад. Ин иттифоқ дар шонздаҳсолагии ӯ афтод, ки дарҳол омода шудан барои имтиҳоноти Эй-левел (A-Level) буд.

== Беморӣ ==
Стивен Ҳокинг дар соли 1963 ба бемории «склерози ҷонибии амиотрофӣ» ё хоби андом мубтало шуд ва тавоноии ҳаракат додани андомҳои худ ва ҳатто сухан гуфтанро аз даст дод.

Идомаи зиндагии вай аз дидгоҳи пизишкон як шигифте ба ҳисоб меомад, зеро афроди мубтало ба ин бемории хос маъмулан пас аз муддати кӯтоҳе фавт мекунанд. Ин беморӣ рафта рафта тамоми бадани ӯро дар бар гирифт. Бо ин ҳоли маълулияти шадид вай монеъе барои талош ва кӯшиш дар ростои фарогирӣ ва пешбурди илм набуд. Алорағми маълулияти шадид, вай муваффақ ба касби ҷоизаҳои илмии мухталифе шуд.

== Даргузашт ==
Стивен Ҳокинг субҳи рӯзи 14 марти 2018 дар синни 76 солагӣ дар манзилаш воқеъ дар Кембриҷ даргузашт. Фарзандонаш ҷиҳати бузургдошти ӯ баёнияе мунташир карданд&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Stephen Hawking dies aged 76|author=|url=http://www.bbc.com/news/uk-43396008|work=BBC News|date=2018-03-14|accessdate=2018-03-14|language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Китобшиносӣ ==
; (ба забони русӣ)
* ''Хокинг С., Эллис Дж.'' [http://eqworld.ipmnet.ru/ru/library/books/HawkingEllis1977ru.djvu Крупномасштабная структура пространства-времени] / ''Пер. с англ. Э. А. Тагирова. Под ред. Я. А. Смородинского.'' — М.: Мир, 1977. — 432 с.
* Чёрные дыры (сборник статей). / ''Пер. с англ. И. В. Волович, [др.].'' — (Новости фундаментальной физики, вып. 9) — М.: Мир, 1978. — 323 с.
* Общая теория относительности (сборник статей). / ''Под ред. С. Хокинга, В. Израэля. Пер. с англ. под ред. Я. А. Смородинского и В. Б. Брагинского'' — М.: Мир, 1983. — 455 с.
* Геометрические идеи в физике (сборник статей). / ''Пер. с англ. Под ред. Ю. И. Манина.'' — М.: Мир, 1983. — 240 с.
* ''Хокинг С.'' Край Вселенной // Прошлое и будущее вселенной / сост. Н. Д. Морозова. — М.: Наука, 1986. — С. 92-103.
* ''Хокинг С.'' [http://lib.aldebaran.ru/author/hoking_stiven/hoking_stiven_kratkaya_istoriya_vremeni/ Краткая история времени: от Большого взрыва до чёрных дыр] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150223233000/http://lib.aldebaran.ru/author/hoking_stiven/hoking_stiven_kratkaya_istoriya_vremeni |date=2015-02-23 }} / ''Пер. с англ. Н. Я. Смородинской.'' — СПб.: «Амфора», 2001. — 268 с — ISBN 5-94278-564-3.
* ''Хокинг С.'' [http://lib.aldebaran.ru/author/hoking_stiven/hoking_stiven_chernye_dyry_i_molodye_vselennye/ Чёрные дыры и молодые вселенные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130607123800/http://lib.aldebaran.ru/author/hoking_stiven/hoking_stiven_chernye_dyry_i_molodye_vselennye/ |date=2013-06-07 }} / ''Пер. с англ. М. В. Кононова.'' — СПб.: «Амфора», 2001. — 189 с — ISBN 5-94278-612-7.
* ''Хокинг С. и [[Млодинов, Леонард|Млодинов Л.]]'' [[Кратчайшая история времени]] / ''Пер. с англ. Бакиджана Оралбекова.'' — СПб.: «Амфора», 2006. — 184 с — ISBN 5-367-00164-5.
* ''Хокинг С.'' [http://elementy.ru/lib/430539 Мир в ореховой скорлупке] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170203025921/http://elementy.ru/lib/430539 |date=2017-02-03 }} / ''Пер. с англ. А. Г. Сергеева.'' — СПб.: «Амфора», 2007. — 218 с — ISBN 978-5-367-00614-8.
* ''С. Хокинг и [[Пенроуз, Роджер|Р. Пенроуз]]''. [https://web.archive.org/web/20160527045506/http://www.amphora.ru/book.php?id=1336%2F Природа пространства и времени] / ''Пер. с англ. А. Беркова, В. Лебедева.'' — СПб.: «Амфора», 2007. — 171 с — ISBN 978-5-367-00590-5.
* ''Хокинг С., Хокинг Л., Гальфар К.'' [http://pgbooks.ru/books/book/?ELEMENT_ID=456 Джордж и тайны Вселенной] / ''Пер. с англ. Е. Канищевой'' — Детское издательство «Розовый жираф», 2008. — 331 с — ISBN 978-5-903497-13-3.
* ''Хокинг С., Хокинг Л.'' [http://pgbooks.ru/books/book/?ELEMENT_ID=3335 Джордж и сокровища Вселенной] / ''Пер. с англ. Е. Канищевой'' — Детское издательство «Розовый жираф», 2010. — 352 с — ISBN 978-5-903497-22-5.
* ''Хокинг С.'' [https://web.archive.org/web/20160310012324/http://amphora.ru/book.php?id=1739%2F Теория всего] / ''Пер. с англ. Н. Н. Иванова. Под ред. Г. А. Бурбы.'' — СПб.: «Амфора», 2009. — 160 с — ISBN 978-5-367-00991-0.
* ''Хокинг С.'' [https://web.archive.org/web/20160307173142/http://amphora.ru/book.php?id=1502%2F Большое, малое и человеческий разум] — СПб.: «Амфора», 2008. — 192 с — ISBN 978-5-367-00779-4
* ''Хокинг С.'' [https://web.archive.org/web/20160311055028/http://amphora.ru/book.php?id=1804%2F Будущее пространства — времени] — СПб.: «Амфора», [[2009]]. — 256 с — ISBN 978-5-367-01085-5
* ''Хокинг С., Млодинов Л.'' [http://www.amphora.ru/book.php?id=2234 Высший замысел] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160706154810/http://www.amphora.ru/book.php?id=2234 |date=2016-07-06 }} / ''Пер. с англ. М. В. Кононова. Под ред. Г. А. Бурбы.'' — СПб.: «Амфора», [[2012]]. — 208 с — ISBN 978-5-367-02218-6
* ''Хокинг С., Хокинг Л.'' Джордж и большой взрыв. ''Пер. с англ. Е. Канищевой'' — Детское издательство «Розовый жираф», 2012.-328 с — ISBN 978-5-4370-0021-2

== Филмшиносӣ ==
* «[[Таърихчаи замон (филм)|A Brief History of Time]]» (1991), коргардон [[Моррис, Эррол|Эррол Моррис]]
* «Stephen Hawking’s Universe» (1997)
* «[[Ҳокинг (филм)|Ҳокинг]]» (2004), [[BBC]]
* «Horizon: The Hawking Paradox» (2005)
* «Masters of Science Fiction» (2007) — выступил продюсером
* «Stephen Hawking and the Theory of Everything» (2007)
* «Stephen Hawking: Master of the Universe» (2008)
* «Into the Universe with Stephen Hawking» (2010)
* «Brave New World with Stephen Hawking» (2011)
* «Stephen Hawking’s Grand Design» (2012)
* «[https://www.youtube.com/watch?v=YESJaDpsjG4 Stephen Hawking: A Brief History Of Mine]» (2013), [[BBC]]
* «[[Назарияи ҳамачиз (филм)|Назарияи ҳамачиз]]» («Коиноти Стивен Ҳокинг», 2014), коргардон [[Марш, Ҷеймс|Ҷеймс Марш]].
* «Нобиға бо Стивен Ҳокинг» ({{lang-en|Genius By Stephen Hawking}}, 2016), [[National Geographic Channel]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==
{{Навигация
 |Тема         = Стивен Хокинг
 |викигуфтовард = Стивен Уильям Хокинг
 |Викитека     = 
 |Викиновости  = Гурӯҳ:Стивен Хокинг
}}
* [http://hawking.org.uk/ Официальный веб-сайт Стивена Хокинга]{{ref-en}}.
* {{cite web
 | url         = http://www.znanie-sila.ru/online/issue_2012.html
 | title       = Миры Стивена Хоукинга
 | author      = Александр Волков
 | publisher   = [[Знание-сила]]
 | archiveurl  = https://web.archive.org/web/20090415084741/http://www.znanie-sila.ru/online/issue_2012.html
 | archivedate = 2009-04-15
}}
* {{cite web
 | url         = http://dspace.univer.kharkov.ua/bitstream/123456789/8610/13/Hawking1.pdf
 | title         = Стивен Хокинг – Ньютон XX века?
 | author         = Степановский Ю. П.
 | accessdate         = 2018-01-08
 | archiveurl         = https://web.archive.org/web/20171215064747/http://dspace.univer.kharkov.ua/bitstream/123456789/8610/13/Hawking1.pdf
 | archivedate         = 2017-12-15
 }}
* {{книга |автор=Колчинский И.Г., Корсунь А.А., Родригес М.Г |заглавие=Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп.|ответственный= |часть = Хокинг Стивен Уильям |ссылка часть =http://www.astronet.ru/db/msg/1219932 |место=Киев |издательство=Наукова думка |год=1986 |том= |страниц=512|страницы= |isbn= |ref=Астрономы: Биографический справочник }}
* {{cite web
 |url         = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257505/Stephen-W-Hawking
 |title       = Stephen W. Hawking (British physicist)
 |publisher   = [[Энциклопедия Британника|Britannica]]
 |archiveurl  = https://www.webcitation.org/6FHAh3iSw?url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257505/Stephen-W-Hawking
 |archivedate = 2013-03-21
 |accessdate  = 2018-01-08
}}
* Dictionary of scientists. Oxford, Охford University Press, 1993, 2-nd edition 1999
* {{cite web
 |url         = http://postnauka.ru/longreads/13353
 |title       = Стивен Хокинг, главы из книги
 |author      = Хуберт Мания
 |archiveurl  = https://www.webcitation.org/6HuPg0yuO?url=http://postnauka.ru/longreads/13353
 |archivedate = 2013-07-06
 |accessdate  = 2018-01-08
}}
* {{книга
 | автор         = Kitty Ferguson
 | заглавие      = Stephen Hawking: His Life and Work
 | ссылка        = https://books.google.com/books?id=nZLMWpujVUcC
 | издательство  = Transworld
 | год           = 2011
 | isbn          = 978-1-4481-1047-6
 | ref           = Ferguson
}}
* {{cite web
 |url         = http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Hawking.html
 |title       = Hawking biography
 |author      = J.J. O’Connor, E.F. Robertson
 |publisher   = School of Mathematics and Statistics. University of St Andrews, Scotland
 |archiveurl  = https://archive.today/20140412095805/http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Hawking.html
 |archivedate = 2014-04-12
 |ref         = O_Connor_and_Robertson
 |accessdate  = 2018-01-08
}}
* {{книга|автор= Kristine Larsen |заглавие=Stephen Hawking: A Biography |издательство=Greenwood biographies|год=2005 | isbn = 0313323925, ISBN 9780313323928 |ref =Larsen}}
* {{книга|автор= Michael White, John Gribbin |заглавие=Stephen Hawking: A Life in Science  |издательство=National Academies Press |год=2002 | isbn = 978-0-309-08410-9 |ref = WhiteGribbin2002 | серия =  | ссылка = https://books.google.com/books?id=NoE6FAnDtRYC  |edition=2nd }}
* {{книга|автор= Джейн Хокинг |заглавие=Быть Хокингом |издательство=Эксмо |год=2015 | isbn = 978-5-699-79131-6 |ref = Jane_Hawking_Eksmo | серия = Civiliзация | ссылка = https://books.google.com/books?id=HsyrCAAAQBAJ }}

{{олим-нопурра}}
{{Пайвандҳои беруна}}

[[Гурӯҳ:Стивен Ҳокинг| ]]
[[Гурӯҳ:Физикдонони Британияи Кабир]]
[[Гурӯҳ:Физикдонон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Физикдонони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Олимони Британиёи Кабир]]
[[Гурӯҳ:Соданигорони илм]]
[[Гурӯҳ:Олимони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Олимони асри XXI]]</text>
      <sha1>kkichf7ocjk2pol08848vb0gfkfs3ow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷумҳурии Тува</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2349</id>
    <revision>
      <id>1487832</id>
      <parentid>1412120</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T09:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12664" sha1="jmuoemfegfxhdufp9wrmhpoand6pxkj" xml:space="preserve">{{тарҷума}}
{{Данные о субъекте Российской Федерации|
RuNm=Тува|
OfNm1=Республика Тыва|
OfNm2=&amp;nbsp;|
FSFlag=[[Акс:Flag of Tuva.svg|150px|Флаг Тувы]]|
FSCoA=[[Акс:Coat of Arms of Tuva (Tyva).png|150px|Герб Тувы]]|
FlagLnk=Парчами Тува|
CoALnk=Нишонаи Тува|
FSMap=[[Акс:RussiaTuva2005.png|Тува дар харитаи Русия]]|
FSCtrWhat=Пойтахт|
FSCtrNm=[[Кызыл]]|
AreaRnk=24-ум|
TotArea=168&amp;nbsp;600|
WaterPrcnt=&amp;nbsp;|
PopRnk=77-ум|
PopQty=307,7 ҳазор|
PopCtDate=2005|
PopDens=1,8|
FedDistrNm=[[Сибирский федеральный округ|Сибирский]]|
EcRegNm=[[Восточно-Сибирский экономический район|Восточно-Сибирский]]|
CadNo=17|
LangLangs=|
OfLangs=[[забони русӣ|русӣ]], [[забони тувӣ|тувӣ]]|
HeadTtl=Раис&lt;br /&gt; Правительства|
HeadNm=[[Ооржак, Шериг-оол Дизижикович|Шериг-оол Ооржак]]|
ViceTtl=&amp;nbsp;|
ViceNm=&amp;nbsp;|
LegislTtl=Председатель &lt;br /&gt; Законодательной палаты Великого Хурала|
LegislNm=[[Оюн, Василий Майлолович|Василий Оюн]]|
FSAnthem=&amp;nbsp;|
FSUTC=+0700}}
[[Image:Tuva republic map.png|thumb|250px|right]]
'''Тува́''' ('''Ҷумҳурии Тува''') — Ҷумҳури дар ҳайати [[Русия|Федератсияи Русия]], дар ҷанубу шарқии [[Сибирь|Сибир]]ҷойгир шудааст.

Пойтахт  — шаҳри [[Кызыл]].

В [[1914]] Тува добровольно вступила под [[протекторат]] России (русское название Тувы до 1921 года — [[Урянхайский край]]). В [[1921]] была образована независимая [[Народная Республика Танну-Тува]] (танну — «высокая, высокогорная», Тува — самоназвание тувинцев), с [[1926]] — [[Тувинская Народная Республика]]. Как и соседняя независимая [[Монголия]], во [[Вторая мировая война|Второй мировой войне]] республика участвовала на стороне [[ИҶШС]] (хотя, по легендам, объявление ею войны [[Третий Рейх|Германии]] осталось без ответа из-за того, что [[Гитлер]] не нашёл её на картах). [[11 октября]] [[1944]] Тува вошла в состав [[ИҶШС]]. При этом, в связи с тем, что, в отличие от присоединённых к СССР республик Прибалтики и Бессарабии-Молдавии, она не соответствовала негласным стандартам для союзных, а также и автономных республик по численности населения и некоторым другим параметрам, была образована Тувинская автономная область в составе [[РСФСР]]. [[10 октября]] [[1961]] республика была преобразована в Тувинскую АССР, а в [[1991]] в Республику Тыва. Конституция РФ, принятая [[12 декабря]] [[1993]], утвердила название «Республика Тыва».

Тува граничит с [[Монголия|Монголией]] на востоке и юге, с [[Красноярский край|Красноярским краем]] на севере, [[Хакасия|Хакасией]] на северо-западе, [[Бурятия|Бурятией]] и [[Иркутская область|Иркутской областью]] на северо-востоке, с [[Республика Алтай|Республикой Алтай]] на западе.

Площадь — 168,6 тыс. км², 24-й по площади субъект РФ.

Население — 337,5 тыс. чел. ([[Соли 2024|2024]]), плотность населения — 1,8 чел. / 1 км² ([[2005]]). Удельный вес городского населения: 52,4 % ([[2005]]).

Официальные языки — [[тувинский язык|тувинский]], [[русский язык|русский]].

Национальная структура населения: [[тувинцы]] — 77,0 %, [[русские]] — 20,1 %, другие — 2,9 % (по итогам переписи населения 2002 года).

Председатель Правительства Республики Тыва — Шериг-оол Дизижикович Ооржак.

== Административное деление ==
* [[Бай-Тайгинский кожуун Тувы|Бай-Тайгинский кожуун]]
* [[Барун-Хемчикский кожуун Тувы|Барун-Хемчикский кожуун]]
* [[Дзун-Хемчикский кожуун Тувы|Дзун-Хемчикский кожуун]]
* [[Каа-Хемский кожуун Тувы|Каа-Хемский кожуун]]
* [[Кызыльский кожуун Тувы|Кызыльский кожуун]]
* [[Монгун-Тайгинский кожуун Тувы|Монгун-Тайгинский кожуун]]
* [[Овюрский кожуун Тувы|Овюрский кожуун]]
* [[Пий-Хемский кожуун Тувы|Пий-Хемский кожуун]]
* [[Сут-Хольский кожуун Тувы|Сут-Хольский кожуун]]
* [[Тандинский кожуун Тувы|Тандинский кожуун]]
* [[Тере-Хольский кожуун Тувы|Тере-Хольский кожуун]]
* [[Тес-Хемский кожуун Тувы|Тес-Хемский кожуун]]
* [[Тоджинский кожуун Тувы|Тоджинский кожуун]]
* [[Улуг-Хемский кожуун Тувы|Улуг-Хемский кожуун]]
* [[Чаа-Хольский кожуун Тувы|Чаа-Хольский кожуун]]
* [[Чеди-Хольский кожуун Тувы|Чеди-Хольский кожуун]]
* [[Эрзинский кожуун Тувы|Эрзинский кожуун]]

{{Города Тувы}}

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em&quot;
|-
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; | '''Населенные пункты с количеством жителей выше 3 тысяч'''&lt;br /&gt; по состоянию на 1 января 2005 года
|-
|
&lt;table width=&quot;600&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;0&quot;&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td width=&quot;35%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;&quot;&gt; [[Кызыл]]&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;15%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;108,1&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;35%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Тээли]]&lt;/td&gt;
  &lt;td width=&quot;15%&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,8 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;&quot;&gt; [[Ак-Довурак]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;13,4&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Хову-Аксы]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,7&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;&quot;&gt; [[Шагонар]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;11,2&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Сукпак]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,7 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Каа-Хем]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;10,0&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Самагалтай]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,5 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;&quot;&gt; [[Чадан]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;9,5&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Чаа-Холь]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,5 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;&quot;&gt; [[Туран]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;5,4&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Балгазын]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,4 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Кызыл-Мажалык]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;5,0 (2002)&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Хандагайты]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,2 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Сарыг-Сеп]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;4,6 (2002)&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Бай-Хаак]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,1 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr align=&quot;left&quot;&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Мугур-Аксы]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;4,0 (2002)&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt; [[Суг-Аксы]]&lt;/td&gt;
  &lt;td style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;&quot;&gt;3,1 (2002)&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;

&lt;/table&gt;
|}
&lt;/div&gt;

== Тувагиҳои машҳур ==
* [[Шойгу, Сергей Кужугетович|Сергей Шойгу]] — вазири ҳолатҳои фавқуллода
* [[Чинаг, Галсан]] — нависандае, ки китобҳои худро асосан бо забони олмонӣ менависад. Предводитель одного из тувинских кланов, родился в 40-х годах в Западной Монголии, долгие годы живет в Германии.
* [[Кувезин, Альберт|Альберт Кувезин]] — лидер группы [[Yat-Kha]]

== Пайвандҳо ==
{{commons|Tuva}}
* [http://gov.tuva.ru/ Сомонаи расмии Ҷумҳурии Тува] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140212070308/http://gov.tuva.ru/ |date=2014-02-12 }}
* [http://open.huraltuva.ru/news.php Официальный сайт Законодательной палаты Республики Тыва] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060615215919/http://open.huraltuva.ru/news.php |date=2006-06-15 }}
* [http://www.tuvaonline.ru/ Тува-Онлайн — Новости Республики Тыва]
* [http://ecotuva.ru/modules.php?name=abouttuva О Туве]{{Пайванди мурда|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www006.upp.so-net.ne.jp/tuva/ru-index.htm Тувинские почтовые марки 1921—1944 гг.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070930081946/http://www006.upp.so-net.ne.jp/tuva/ru-index.htm |date=2007-09-30 }}
* [http://www.tyva.ru/ Сайт гостелерадиокомпании Тыва]
* [http://tyvanet.com/ Сайт тувинского народа] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141218105649/http://tyvanet.com/ |date=2014-12-18 }}
* [https://web.archive.org/web/20071103022242/http://www.tuvsu.ru/international/about.html Сайт тувинского государственного университета]
* [http://www.tur.samara.ru/cgi-bin/allrussia/index.pl?act=reg&amp;id=17&amp; РЕСПУБЛИКА ТЫВА.Справочник административно-территориального деления на 1.01.2005 г. — каталог]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Субъекты Российской Федерации}}
{{Сибирский федеральный округ}}
{{Тюркские страны}}

[[Гурӯҳ:Тува|*]]</text>
      <sha1>jmuoemfegfxhdufp9wrmhpoand6pxkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андорра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3334</id>
    <revision>
      <id>1487740</id>
      <parentid>1477332</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18540" sha1="aql1ka3dw36mpnwgfwmqcqak90qbkm8" xml:space="preserve">{{Давлат
 |Номи тоыикь             = Князигарии Андорра
 |Номи аслӣ               = Principat d'Andorra
 |Номи одӣ                = Андорра
 |Нишон                   = Coat of Arms of Andorra.svg
&lt;!-- |Вместо герба= --&gt;
 |Шиор                    = Virtus Unita Fortior&lt;br&gt;({{tr-la|Ягонагӣ қудрат медиҳад}})
 |Номи суруди миллӣ       = El Gran Carlemany [[File:El Gran Carlemany.ogg|center]]&lt;/div&gt;
&lt;!-- |Аудио= --&gt;
 |Шакли ҳукумат           = [[Монархияи конститутсионӣ|князигарии порлумонӣ]]&lt;ref name=&quot;atlas&quot;&gt;{{книга|заглавие=Атлас мира: Максимально подробная информация|ответственный=Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов|место=Москва|издательство=АСТ|год=2017|страницы=14|страниц=96|isbn=978-5-17-10261-4}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |Государственная религия= --&gt;
 |Дар харита              = Location Andorra Europe.png
 |Дар харита2             =
 |Забон                   = [[Забони котолонӣ|котолонӣ]]&lt;ref name=&quot;constic&quot;&gt;[http://www.andorramania.com/constit_gb.htm Конституция Андорры]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;
 |Таъсис                  = [[1278]]
 |Санаҳои истиқлол        = 
 |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 33|lat_sec = 30
 |lon_dir = E|lon_deg = 1|lon_min = 33|lon_sec = 19
 |region        = AD
 |CoordScale    = 
&lt;!-- |Независимость от= --&gt;
&lt;!-- |Дата ликвидации= --&gt;
&lt;!-- |Причина ликвидации= --&gt;
 |Пойтахт                 = [[Андорра-ла-Веля]]&lt;ref name=&quot;CIA&quot;/&gt;
 |Шаҳрҳои калонтарин      = Андорра-ла-Веля
 |Вазифаи роҳбар          = [[Феҳристи князҳои Андорра|Княз]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;[[Сарвазир]]
 |Роҳбар                  = [[Эмманюэл Макрон]]&lt;br&gt;[[Жоан Энрик Вивес-и-Сисилиа]]&lt;br&gt;[[Антони Марти]]
 |Ҳамсоякишварҳо          = Фаронса, Испания
 |Ҷой аз рӯи масоҳат      = 178
 |Масоҳат                 = 467,63
 |Фоизи об                = 0,26 (121,4 [[гектар|га]]&lt;!--not including areas of rivers--&gt;)&lt;ref&gt;Girard P &amp; Gomez P (2009), [http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html Lacs des Pyrénées: Andorre].{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;
 |Этнохроним              =
  |Ҷой аз рӯи аҳолӣ       = 207
  |Аҳолӣ                  = {{шумора|85470}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 |title=Department of Statistics |accessdate=2018-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 |archivedate=2014-03-03 }}&lt;/ref&gt;
  |Соли баҳодиҳӣ          = 2014
  |Аҳолӣ аз рӯи барӯйхатгирӣ =
  |Соли барӯйхатгирӣ        = 
  |Зичии аҳолӣ              = 182,6
 |ММД (номинал)             = {{nowrap|$4.510 миллиард}}
 |Соли ҳисоби ММД (номинал) = 2008
 |ММД (номинал) ба сари аҳолӣ = 53,383
 |ШРИ                     = 0,830&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-report-en-1.pdf|title=Human Development Report 2014|publisher=[[Барномаи рушди СММ]]|accessdate=2015-10-27|lang=en |description=Доклад о человеческом развитии (2014) на сайте Программы развития ООН}}&lt;/ref&gt;
 |Соли ҳисоби ШРИ         = 2013
 |Ҷой аз рӯи ШРИ          = 37
 |Сатҳи ШРИ               = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;ниҳоят баланд&lt;/span&gt;
 |Воҳиди пул              = [[Евро|Евро (€)]] (EUR, рамз 978)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.skiing.ru/countries/Andorra/About/Currency/ |title=Валюта Андорры |accessdate=2018-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527180928/http://www.skiing.ru/Countries/Andorra/About/Currency |archivedate=2009-05-27}} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527180928/http://www.skiing.ru/Countries/Andorra/About/Currency |date=2009-05-27 }}&lt;/ref&gt;
 |Домен                   = [[.ad]]
 |ISO                     = AND
 |Пешшумораи телефон      = 376
 |Минтақаи замонӣ         = +1
&lt;!-- |Примечания= --&gt;
&lt;!-- |Без флага и герба=* --&gt;
&lt;!-- |Без гимна=* --&gt;
}}
{{маъноҳои дигар}}
'''Андо́рра''' ({{lang-ca|Andorra}}), номи пурраи расмӣ — '''Кня́зигарии Андорра''' ({{lang-ca|Principat d’Andorra}}), — яке аз [[давлатҳои майда]]и [[Аврупо]], дар байни [[Испания]] ва [[Фаронса|Франсия]]. Масоҳаташ 468 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Аҳолиаш 84 082 нафар (2009). Пойтахташ шаҳри [[Андорра-ла-Веля]]. Забони гуфтугӯӣ — котолонӣ, инчунин забонҳои франсавӣ, португалӣ ва испанӣ муравваҷ аст. Дини асосӣ — католикӣ.

== Сохти давлатӣ ==
[[Акс:Casa de la Vall - 18.jpg|thumb|Каса-де-ла-Валл, [[порлумони Андорра]].]]
Андорра давлати демократӣ-парламентӣ (1993) бо мақоми идоракунии якҷояи князӣ буда, аз соли 1278 инҷониб онро Президенти Франсия ва епископи Урхел (Испания) якҷоя идора мекунанд. Мақоми қонунбарор — парламенти якпалатагӣ (Шӯрои генералии иборат аз 28 аъзо), ки роҳбари ҳукуматро интихоб мекунад ва аъзои ҳукуматро таъйин менамояд. Андорра узви Шӯрои Европа, СММ ва ОБСЕ аст.

== Таърих ==
Дар манбаъҳо Андорра бори нахуст соли 805 зикр шудааст. Дар асрҳои миёна хоки Андорра асосан мулки феодалии графҳо де Фуа ва усқуфҳои Урхел буд. Соли 1278 байни онҳо дар бораи ҳукмронии якҷоя бар Андорра созишнома баста шуд. Баъдтар ҳуқуқи графҳо де Фуа ба шоҳон ва дертар ба Президенти Франсия гузашт. Соли 1866 дар Андорра конститутсия ҷорӣ гашт ва соли 1867 ҳокимияти епископи Урхел (Испания) дар ҳаёти дохилии ҷамоаҳо як қадар маҳдуд карда шуд.

== Табиат ==
[[Акс:Grandvalira ski resort, Andorra5.jpg|thumb|right|Кӯҳҳои Андорра]]
Андорра дар нишебии Пиреней, дар байни Франсия (аз Шимол) ва Испания (аз Ҷануб) ҷойгир аст. Релйефи Андорра — алпии чиндор. Минтақаи кӯҳиаш асосан аз ҷинсҳои кристаллии давраи палеозой (санги хоро, гнейс, кварс) ва қисми ками он аз регҳои таҳшинӣ, оҳаксанг ва маъдани давраи мезозой иборат мебошад. Қисми нисбатан пасттари масоҳати он дар баландии 880 м аз сатҳи баҳр ва қисми баландтари он (назди сарҳади ғарбии мамлакат) дар баландии то 2900 м ва аз он зиёд воқеъ аст. Нуқтаи баландтарин — шаҳри Кома Педрос (2946 м). Андорра кони мармар, сурб, оҳан ва хоросанг дорад.

=== Обҳо ===
Аз пастхамии он дарёи Валира бо шохобаш (ҳавзаи дарёи Эбро) ва қисман дарёи Арйеж (ҳавзаи дарёи Гаронна) мегузарад. Дарёҳои кӯҳии Андорра захираи калони энергетикӣ доранд. Дар табиати Андорра таъсири фаъолияти яхбандӣ ҳис карда мешавад. Дар кӯҳҳои Андорра кӯлҳои бисёри аз яхҳо тавлидгашта мавҷуданд. Чашмаҳои минералӣ ва обҳои гарми зеризаминӣ ҳам ҳастанд.

=== Иқлим ===
Иқлимаш алпӣ ва сард аст. Дар кӯҳҳо ҳарорати миёнаи январ — 15°С, дар водиҳо −2°С, ҳарорати миёнаи июл дар водиҳо +20°С, дар кӯҳҳо +10 — 15°С. Боришоти солона дар кӯҳсор аз 1000 то 2000 мм, дар водиҳо то 400—500 мм. Хушксолӣ зуд-зуд рӯй медиҳад.

=== Олами набототу ҳайвонот ===
Олами наботот ва ҳайвоноти Андорра бо дасти инсонҳо хароб гаштааст. Дар минтақаи ҷангалзори Андорра дарахтони паҳнбарг ва сӯзанбарг (булут, кастона, шамшод, коҷ, санавбар ва сарв) мерӯянд. Минтақаи баландтари Андорраро марғзори субалпӣ ва алпӣ фаро гирифтааст. Олами ҳайвоноташ аз оҳувон, хояндаҳо ва парандаҳо иборат аст. Яке аз масъалаҳои ҳалталаби Андорра пешгирӣ намудани буридани ҷангал, эрозияи хок мебошад, ки дар натиҷаи васеъ кардани чарогоҳҳо ва чаридани чорво ба амал омадааст.

Қабати рустаниҳо (флораи Андорра) хеле гуногун аст, аммо дар ин ҷо асосан баргранг (пӯст, шоҳбулут, бук, дарахт) ва сӯзанбарг (арча, санавбар, арча, намудҳои гуногуни арча) бартарӣ доранд. Баландии кӯҳҳо чарогоҳҳои баландкӯҳ ва субальп мебошанд.

Ҳайвонот (фауна аз Андорра) бо намудҳои хоси Аврупо ва ҳайвонот иборат аст: хирс, гург, хар, оҳ, гӯсфанд, гулӯ, бандар.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://all-andorra.com/ru/gde-nahoditsya-andorra-na-karte/|title=Флора ва олами ҳайвоноти аҳолии Андорра. Хусусиятҳои минтақа.|author=|website=|date=|publisher=|lang=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{{Харитаи Андорра|float=right}}
{{main|Тақсимоти маъмури Андорра}}
'''Андорра''' вобаста ба тақсимоти маъмурӣ ба 7 '''паррокий''' ({{lang-ca|parròquies}}, «ҷамоат») тақсим шудааст:

* [[Андорра-ла-Веля]] (''Andorra la Vella''),
* [[Канило]] (''Canillo''),
* [[Ла-Массана]] (''La Massana''),
* [[Ордино]] (''Ordino''),
* [[Сант-Ҷулия-де-Лория]] (''Sant Julià de Lòria''),
* [[Энкамп]] (''Encamp''),
* [[Эскалдес-Энгордан]] (''Escaldes-Engordany'').

== Аҳолӣ ==
Аҳолӣ давлати сермиллат буда, дар он испаниҳо (43 %), андоррагиҳо (каталаниҳо; 33 %), португалиҳо (11 %), франсавиҳо (7 %) ва дигар миллатҳо (5 %) зиндагонӣ мекунанд. Қисми бештари аҳолӣ дар водиҳо, асосан дар пойтахт ва шаҳрҳои хурд маскунанд. Шаҳрнишинон — 62,5 %.

== Иқтисод ==
Асоси иқтисодиёти Андорраро соҳаи туризм (80%-и ММД, 10 млн сайёҳ дар як сол (2010), тиҷорат ва муомилоти бонкӣ ташкил медиҳад. Сайёҳонро бештар табиати зебо, имконияти васеи ба варзиши лижаронӣ машғул шудан, чашмаҳои гарми табобатӣ ва минералӣ, тиҷорати аз ҳамаи намудҳои андоз озод ба худ ҷалб кардааст. Андорра маркази молиявии байналмилалӣ буда, пардохти андози имтиёздор барои равнақи фаъолияти гуногунҷабҳаи молиявӣ мусоид аст. Соҳаи муҳими иқтисодиёти мамлакат парваришу коркарди тамоку аст. Дар ин ҷо асосан ба истеҳсоли маҳсулоти тамоку (сигарет) ва мебел муваффақ гаштаанд. Инчунин корхонаҳои саноати сабук, истеҳсоли панир ва обҳои минералиро ба роҳ мондаанд.

Дар Андорра ҳунарҳои қадимаи мардумӣ, анъанаҳои косибӣ, инчунин филизгудозии бадеӣ, кандакорӣ дар чӯбу санг, истеҳсоли дастии ороишоти занона ва армуғонҳо то ҳол боқӣ мондаанд. Аз сабаби нарасидани замини кишт истеҳсоли маҳсулоти хоҷагии қишлоқ кам ба назар мерасад. Аҳолии деҳаҳои кӯҳистон ба парвариши чорво ва қисми хеле ками онҳо ба парвариши картошка, ангур ва зироати дигар машғуланд.

== Нақлиёт ==
[[Акс:Latour-de-Carol station - 2004-02-02.jpg|thumb|Қатора дар Латур-де-Керел (Франсия), яке аз ду истгоҳ, ки ба Андорра хидмат мерасонад.]]
Нақлиёти Андорра асосан автомобилист. Андорра бандар, роҳи оҳан ва аэропорт надорад. Ба Андорра ба воситаи Франсия ё Испания ворид мешаванд. Дар Андорра бештар содироти пашм, ангишти чӯб, маҳсулоти тамоку, панир ва обҳои минералӣ ба роҳ монда шудааст. Мубодилаи молу мавод низ асосан бо Франсия ва Испания сурат мегирад.

== Маориф ==
Гирифтани маълумот барои наврасони аз 6 то 16-сола ҳатмӣ буда, таҳсилот дар мактабҳои миёна ройгон аст. Дар Андорра се навъи мактаб — франсавӣ, испаниягӣ ва андоррагӣ мавҷуд аст. Сохтмон ва нигаҳдории мактабҳо бар дӯши Андорра буда, маоши муаллимони мактабҳои франсавӣ ва испаниягиро ҷониби Франсия ва Испания таъмин мекунад. Ҳамагӣ як донишгоҳ дорад.

== Тандурустӣ ==
Дар соҳаи тандурустӣ системаи давлатии суғӯртаи тиббӣ барои тамоми коркунон ва аъзои оилаи онҳо ҷорист, ки он аз ҳисоби ҳаққи пардохти онҳо пурра гардида, аз 75 то 100%-и хароҷоти муолиҷаро ҳамин суғӯрта таъмин мекунад. Дар Андорра 12 маркази тиббии ёрии аввалия мавҷуд аст.

== ВАО ==
Се рӯзномаи миллӣ, як шабакаи телевизион ва ду пойгоҳи радиошунавонӣ дорад. Иди миллии Андорра — Рӯзи Модархудои Меритшеллӣ мебошад, ки 8 сентябр қайд карда мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2|refs=
&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/an.html|title=Андорра на странице Центрального разведывательного управления ИМА|author=ЦРУ|description=Информация о стране во [[Справочник ЦРУ по странам мира|Всемирной книге фактов]] [[Центральное разведывательное управление|ЦРУ]]|lang=en|accessdate=2012-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100710215526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/an.html|archivedate=2010-07-10}}&lt;/ref&gt;}}

== Адабиёт ==
* Новая Российская Энциклопедия, т. 2, М., 2005;
* Страны мира (современный справочник), М., 2008.

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Андорра|муаллиф=|1}}

== Пайвандҳо ==
{{Навигатсия}}
* [http://www.portalostranah.ru/list.php?id=4 Андорра — Происхождение, история, география, достопримечательности.]
* [https://web.archive.org/web/20130617093441/http://ilpp.ru/page_pid_466_lang_1.aspx Информация об органах конституционного контроля Андорры]
* [http://www.portal-slovo.ru/history/41718.php История независимости Андорры с 1933 по 1940 года] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190114210605/https://www.portal-slovo.ru/history/41718.php |date=2019-01-14 }}.

{{пайвандҳои беруна}}
{{Мавзуъҳои Андорра}}
{{Аврупо}}

[[Гурӯҳ:Андорра]] 
[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>aql1ka3dw36mpnwgfwmqcqak90qbkm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Покистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3452</id>
    <revision>
      <id>1487792</id>
      <parentid>1484599</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:33:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30416" sha1="li9jub5pgr3dkr6c46yc4hx2h0zxrqx" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=Pakistan
|Парчам   =Flag of Pakistan.svg
|Номи тоҷикӣ=Ҷумҳурии Исломии Покистон
|Номи аслӣ={{nastaliq|اسلامی جمہوریۂ پاكستان}}
|Нишон=Coat of arms of Pakistan.svg
|Шиор=Iman, Ittehad, Nazm (Имон, Якпорчагӣ, Низом)
|Номи суруди миллӣ= Qaumi Tarana [[File:Pakistan anthem - United States Navy Band.ogg]]
|Сохтори давлат=Ҷумҳурии Исломӣ
|Дар харита=Pakistan_(orthographic_projection).svg
|Забон=[[Забони урду|урду]], [[Забони инглисӣ|инглисӣ]]
|Рӯзи истиқлол=[[14 августа]] [[1947]]
|Соҳибистиқлол аз=[[Британияи Кабир]], 
[[14 августа]] [[1947]]
|Пойтахт= [[Исломобод]]
|Шаҳри калонтарин= [[Исломобод]], [[Карочи]], [[Пешовар]]
|Вазифаи сарварон=Раҳбари Ҷумҳурии Исломӣ&lt;br /&gt;Сарвазир 
|Сарварон=
|Ҷой аз рӯи масоҳат=34
|Масоҳат=803 940
|Фоизи об=0.7
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=6
|Аҳолӣ=188 444 000 нафар
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=2013
|Зичии аҳолӣ=224,9
|ММД=884.2 млрд
|Соли ҳисоби ММД=2012
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=27
|ММД ба сари аҳолӣ=4700
|Пули миллӣ=[[Рупии Покистон]] (PKR, рамз 118)
|Домен=[[.pk]]
|Коди телефон=92
|Соат=+5
|Эзоҳот={{commons|Pakistan}}
}}

'''Покистон''' (урду: پاکِستان - «замини пок&quot;  англ. Pakistan Покистон [ˈpækɪstæn] ё [pɑːkiˈstɑːn] номи пурраи расмӣ - Ҷумҳурии Исломии Покистон (урду: اسلامی جمہوریہ پاکِستان Jumhuriyah Покистон  англ. Islamic Republic of Pakistan Ҷумҳурии Исломии Покистон) — кишварест дар Осиёи Ҷанубӣ. Покистон ҳамчун як созмони мустақили сиёсӣ соли 1947 дар натиҷаи тақсимоти қаламрави Ҳиндустон Бритониё таъсис ёфтааст.
Тибқи барӯйхатгирии соли 2017 Покистон шашумин кишвари аҳолиаш дар ҷаҳон сершумор буда, шумораи аҳолии он 207,774,520 нафарро ташкил медиҳад  ва аз рӯи аҳолии мусулмон дуюмин пас аз Индонезия (мутаносибан 178 ва 205 миллион мусулмон) мебошад. Кишвар узви Созмони Милали Муттаҳид, Иттиҳоди миллатҳо, Созмони Умумиҷаҳонии Савдо, Созмони Ҳамкории Шанхай ва инчунин узви кишварҳои рӯ ба инкишоф дар &quot;Гурӯҳи 77&quot; мебошад.

== Этимология ==
Номи &quot;Покистон&quot; аслан маънои &quot;сарзамини пок&quot; -ро бо забонҳои урду ва форсӣ аз калимаи pak, ки дар порсӣ ва пашту маънои &quot;тоза&quot; дорад. Суфикси  ستان (-stān) калимаи форсӣ буда маънояш ҷойгиршавӣ аст ва шабоҳати синоними калима санскритии (स्थान sthāna)  аст. Номгузорри ин кишвар соли 1933 аз ҷониби Раҳмат Алӣ, фаъоли ҳаракати истиқлолхоҳӣ ки дар китоби худ &quot; Ҳозир ё Ҳеч гоҳ &quot; ин номгузриро сабт кардааст ба вуҷуд омадааст ва дар он ҳамчун калимаи бидуни ҳарфи &quot;ва&quot; истифода кардааст. (&quot;сӣ миллион бародарони мусулмон дар Покистон зиндагӣ мекунанд&quot;), ва аз номгузории панҷ минтақаи шимолии Ҳиндустони Бритониё: Панҷоб, Афғонистон, Кашмир, Синд ва Балуҷистон бармеояд. Баъдтар ҳарфи «i» - &quot;ва&quot; барои мусоидат ба талаффузи он дохил карда шуд.

== Таърих ==
=== Давраи мустамлика ===
Дар асри XIX қаламрави Покистони муосир аз ҷониби артиши Бритониё забт карда шуд ва ба Ҳиндустони Бритониё ҳамроҳ карда шуд.

Яке аз асосгузорони давлат шоир [[Муҳаммад Иқбол]], роҳбари Лигаи мусалмонон, яке аз пешвоёни созмони майлҳои ҷудоихоҳ буд. Маҳз Иқбол дар соли 1930 як давлати мустақили мусалмониро пешниҳод кард, ки он Панҷоб, Синд, Вилояти Сарҳади Шимолу Ғарбӣ (NWFP) ва Балуҷистонро мебоист дар бар мегирифт. Номи кишварро дар авоили соли 1933 як донишҷӯи мусулмон, Чаудхури Раҳмат Алӣ, ки дар Донишгоҳи Кембриҷ таҳсил менамуд, пешниҳод кардааст. Покистон аслан маънои &quot;замини пок&quot; -ро дорад, он калимаи мухтасар аз ҳарфҳои : &quot;П&quot; аз [[Панҷоб (Покистон)|Панҷоб]] аст, &quot;А&quot; аз [[афғонҳо]] (яъне паштунҳои назди сарҳадӣ - NWFP), &quot;К&quot; аз [[Кашмир]], &quot;C&quot; аз [[Синд]] ва &quot;тан&quot; - аз [[Балуҷистон]] бармеояд. [[24 март]]и [[1940]] дар [[Лоҳур]] қарордоди таърихӣ қабул шуд. &quot;''Қатъномаи Лоҳур''&quot;, принсипҳои ҷомеаи мусулмононро дар кишвари (давлат) мустаъқил эълон кард.
=== Давраи муосир ===
Дар соли 1947, ҳангоми тақсимоти [[Ҳиндустони Бритониё]], бо талошҳои Лигаи Мусалмонон, давлати Покистон ташкил ёфт, ки ба он минтақаҳои шимолу шарқӣ ва шимолу ғарбии Ҳиндустон, асосан аҳолии мусулмон дохил мешуданд. Аввалин генерал-губернатори Покистон ҳамчун як воҳиди алоҳидаи маъмурӣ [[Ҷинна]], ва нахуствазири кишвар - Лиакат Алӣхон буданд. Соли 1958 аввалин табаддулоти ҳарбӣ дар кишвар сурат гирифт, ба сари қудрат генерал Муҳаммад Айюбхон омад.

Дар солҳои 1965 ва 1971, Покистон бо Ҳиндустон ҷангидааст. Соли 1971 Покистони Шарқӣ ба давлати мустақили [[Бангладеш]] табдил ёфт. Соли 1977 табаддулоти ҳарбӣ сурат гирифт. Дар ин давра, Покистон [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]]ро тарафдорӣ кард ва муҷоҳидонро, ки дар ҷанги зидди ҳукумати [[Афғонистон]] дар ҳамсоягӣ мубориза мебурданд, дастгирӣ кард. Кароргоҳҳои омӯзишии муҷоҳидон дар Покистон ҷойгир буданд. Пас аз куштори президент Зиё-ул-Ҳақ (ҳангоми суқути ҳавопаймо 17 августи соли 1988) раиси Сенат Ғулом Исҳоқхон ба қудрат омад. Президенти амалкунанда Ғулом Исҳоқхон интихоботи нави парлумониро даъват кард, ки дар он Ҳизби мардумии Покистон аксарияти бештар ба даст овард. [[Беназир Бҳутто]] сарвазири кишвар шуд. Ҳукумати нав ҳуқуқу озодиҳои демократиро баргардонд ва вазъияти фавқулоддаро лағв кард. Бо вуҷуди ин, вазъияти кишвар бадтар шуданро идома медод, акнун дар [[Синд]] низоъҳои мусаллаҳона авҷ гирифтанд. Моҳи августи 1990 ҳукумати Бҳутто аз ҳукуматдорӣ хориҷ карда шуд. Пас аз интихобот Наваз Шариф сарвазири нав интихоб шуд.

Дар солҳои 90-ум, барномаи ҳастаии Покистон таҳти роҳбарии Абдул Кадирхан таҳия шуда, боиси ҷорӣ шудани таҳримҳои ИМА алайҳи Покистон гардид. Соли 1999, табаддулоти низомӣ ба вуқӯъ пайваст, генерал Парвиз Мушарраф ба қудрат омад. Аз ибтидои солҳои 2000-ум, минтақаи шимолу ғарбии Покистон, Вазиристон пойгоҳи Толибон буд. Соли 2004 Толибон қудрати аслиро дар минтақа ба даст оварданд. Пас аз 11 сентябри 2001, Покистон расман дастгирии режими Толибонро қатъ кард ва дахолати ИМА алайҳи Толибонро дастгирӣ намуд.

18 феврали соли 2008 дар Покистон интихоботи умумхалқӣ баргузор шуд, бинобар сабаби куштори Беназир Бҳутто аз 8 январи соли 2008 ба таъхир афтод. Дар интихобот, Ҳизби Халқии Покистон аксарияти овозҳоро гирифт ва бо Лигаи Мусалмонони Покистон иттифоқе сохт. 18 августи соли 2008 Парвиз Мушарраф аз мансаби президенти Покистонро истеъфо дод. Дар ҷараёни интихоботи президентӣ, ки пас аз он баргузор шуд, Осиф Алӣ Зардорӣ, номзади Ҳизби Халқии Покистон пирӯз шуд ва президенти Покистон гардид.

== Сохтори давлатӣ ==
Покистон як кишвари федералии сохтораш омехта буда, аз 4 иёлат ([[Панҷоб (Покистон)|Панҷоб]], [[Синд]], [[Хайбер-Пухтунхво]] (Вилояти сарҳади шимолу ғарбӣ) ва [[Балуҷистон]] ) иборат аст. Ба ғайр аз иёлатҳо, Покистон инчунин [[Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо]] ва минтақаҳои [[Гилгит-Балтистон]] ва [[Озод-Кашмир]]ро дар бар мегирад (охирин онро де-юре, ки Покистон ҳамчун давлати мустақил эътироф кардааст, аммо дар асл як қисми он аст, ва аз ҷониби [[Ҳиндустон]] эътироф нагардидааст). Қонуни асосии давлат конститутсия мебошад, ки соли 1972 қабул карда шудааст. Сарқонуни соли 1972 дар соли 1977 бекор карда шуда, ва соли 1985 барқарор карда шуд ва ҳоло бо ворид кардани тағйиру иловаҳо эътибор дорад. Муассисаҳои асосии давлатдории Покистон дар солҳои аввали рушди мустақили кишвар ташаккул ёфтанд.

Аввалин Конститутсияи Покистон [[23 март]]и [[соли 1956]] қабул карда шудааст. Сарқонун пешбини намудааст, ки мусулмон бояд президенти кишвар бошад. Ин модда инчунин дар конститутсияи соли 1962, ки зери ҳукмронии Айюбхон амал мекард, нигоҳ дошта шуд. Соли 1972 Сарқонуни нав қабул карда шуд, ки он то соли 1977, то табаддулоти низомӣ таҳти роҳбарии генерал Зия-ул-Ҳақ амал мекард, ба гуфтаи Зия-ул-Ҳақ, Ислом дини давлатии кишвар аст, бинобар ин амали Конститутсияи Покистон то соли 1985 боздошта шуд. 
=== Ҳокимияти иҷроия ===
Сарвари давлат президент, айни замон Ариф Алви мебошад. Президентро парлумони федералӣ ба муҳлати 5 сол интихоб мекунад.
Ҳукумат, аз ҷониби Президент, бо пешниҳоди Сарвазир таъйин карда мешавад, одатан аз ҷумлаи намояндагони ҳизб ё эътилофи дар Маҷлиси миллӣ аксариятдошта мебошанд. Сарвазир бояд мусалмон бошад, ва аз ҷониби Президент аз ҳисоби аъзои Маҷлиси миллӣ таъйин карда мешавад. Сарвазир бояд аз эътимоди аксарияти вакилони худ бархурдор бошад. Бо маслиҳати ӯ, президент вазиронро таъйин мекунад. Ҳукумат қонунҳоро таҳия мекунад ва ба парлумон пешниҳод менамояд.
=== Ҳокимияти қонунгузорӣ===
Палатаи болоӣ - Сенат аз 100 нафар аъзо иборат аст, ки онҳоро вакилони палатаи поёнии парлумони федералӣ ва маҷлисҳои қонунгузории иёлатҳо ба таври мажоритарӣ интихоб мекунанд. Мӯҳлати ваколати Сенат 6 сол аст. Аз се як ҳиссаи Сенат ҳар 2 сол нав карда мешавад. Раиси Сенат Раза Раббонӣ мебошад.

Маҷлиси миллӣ аз 342 вакил иборат аст, ки 272 нафари онҳо аз ҷониби аҳолӣ тавассути овоздиҳии пинҳонии мустақим тибқи системаи таносуби намояндагӣ ба муҳлати 5 сол интихоб карда мешаванд. 60 ҷой барои занон ва 10 ҷой барои аъзои ақаллиятҳои динӣ ҷудо карда шудаанд. Раиси Маҷлиси Миллӣ Сардор Содиқ мебошад.
=== Ҳокимияти судӣ ===
Шохаи қонунии ҳукумат аз ҷониби Суди Олӣ (аъзои он аз ҷониби президент таъйин карда мешавад) ва суди федеролии шариати исломӣ намояндагӣ мекунанд. Иёлатҳо Судҳои олии худро доранд, Президент ва аъзои онҳоро таъйин мекунад. Судҳои поёнӣ (аз маҳал то минтақа) ба ҷиноӣ ва шаҳрвандӣ тақсим шудаанд ва аз ҷониби ҳокимони иёлатҳо таъйин карда мешаванд.
=== Мақомотҳои иёлат ===
Иёлатҳоро сарвазирон идора мекунанд. Мақомотҳои Қонунгузории иёлатҳо - маҷлисҳои иёлатҳо мебошанд, ки аз ҷониби мардум интихоб карда мешаванд. Ҳокимияти иҷроия аз ҷониби ҳокимоне, ки президент таъйин кардааст ва ҳукуматҳои иёлатҳо, аз ҷониби маҷлисҳои иёлатҳо тасдиқ карда мешаванд.

== Бахшбадии кишварӣ ==
{{асос|  Сохтори маъмурии Покистон}}
{{асос| Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо}}
{{Image label begin|width={{{width|600}}}|image=Districts and tehsils of Pakistan.png|float={{{float|none}}}}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.630|y=0.1330|text='''[[Гилгит-Балтистон‎]]'''}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.660|y=0.2020|text='''[[Озод-Кашмир]]'''}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.280|y=0.4900|text='''[[Балуҷистон]]'''}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.550|y=0.3900|text='''[[Панҷоб (Покистон)|Панҷоб]]'''}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.450|y=0.5900|text='''[[Синд]]'''}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.520|y=0.1770|text='''[[Хайбер-Пухтунхво]]'''}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.610|y=0.2290|text='''[[Ноҳияи федеролии пойтахт|Исломобод]]'''}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.210|y=0.2900|text=[[Афғонистон]]}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.100|y=0.4900|text=[[Эрон]]}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.750|y=0.0600|text=[[Чин]]}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.750|y=0.5900|text=[[Ҳиндустон]]}}
{{Image label|scale={{{width|600}}}|x=0.230|y=0.6500|text=[[Баҳри Араб]]}}
{{Image label end}}

Аз [[31 май]]и  [[соли 2018]] Покистон ба 4 [[иёлат]], 1 [[ноҳияи федеролии пойтахт]] ва 2 қаламрави Кашмир, ки ба таври маъмурӣ тобеи Покистон мебошанд, тақсим карда шудааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mofa.gov.pk/Publications/constitution.pdf|title=Конституция Пакистана|publisher=Министерство иностранных дел, Правительство Пакистана|accessdate=2011-03-05|archiveurl=https://www.webcitation.org/65aATlQlm?url=http://www.mofa.gov.pk/Publications/constitution.pdf|archivedate=2012-02-20}}&lt;/ref&gt;.

== Сохтори тақсимбандии маъмурӣ то 31 майи соли 2018 ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
|+
! № 
! Минтақа, иёлатҳо ва қаламравҳо 
! Маркази маъмурӣ 
! Мақоми маъмурӣ 
! Масоҳат&lt;br /&gt; км² 
! Аҳолӣ &lt;br /&gt;нафар (1998) 
! Аҳолӣ &lt;br /&gt; аҳолӣ (2011) 
! Аҳолӣ &lt;br /&gt;нафар (2017)  
!Зичии аҳолӣ
наф/км²
|-
| 1 
| [[Иёлати Балуҷистон|Балуҷистон]] 
| Кветта 
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 347 190   
| 6 565 885   
| 13 162 222   
| 12 344 408   
| align=&quot;right&quot; | 35.56   
|-
| 2   
| [[Иёлати Хайбер-Пухтунхво|Хайбер-Пухтунхво]] 
| [[Пешовар]] 
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 74 521   
| 17 743 645   
| 26 896 829   
| 30 523 371   
| align=&quot;right&quot; | 409.59   
|-
| 3 
| [[Иёлати Панҷоб|Панҷоб]]   
| [[Лаҳор]] 
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 205 344   
| 73 621 290   
| 91 379 615   
| 110 012 442   
| align=&quot;right&quot; | 535.75   
|-
| 4   
| [[Иёлати Синд|Синд]]   
| [[Карачи]] 
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 140 914   
| 30,439,893   
| 55,245,497   
| 47 886 051   
| align=&quot;right&quot; | 339.82   
|-
| 5   
| [[Ноҳияи федеролии пойтахт]] 
| [[Исломобад|Исломобод]] 
| Қаламрави федеролӣ 
| align=&quot;right&quot; | 907   
| 805,235   
| 1,151,868   
| 2 006 572   
| align=&quot;right&quot; | 2,212.32   
|-
| 6 
| Минтақаҳои қабилавии дар сатҳи федералӣ назоратшаванда 
| [[Пешовар]] 
| Қаламрави федеролӣ 
| align=&quot;right&quot; | 27,219   
| 3 176 331   
| 4 452 913   
| 5 001 676   
| align=&quot;right&quot; | 163.60   
|-
| 7   
| [[Озод-Кашмир]] 
| [[Музаффаробод]] 
| Минтақаи Покистон 
| align=&quot;right&quot; | 11 639   
| - 
| 3 631 224   
| - 
| align=&quot;right&quot; | 311.99   
|-
| 8   
| [[Гилгит-Балтистон]] 
| [[Гилгит]] 
| Минтақаи Покистон 
| align=&quot;right&quot; | 72 520   
| - 
| 1 155 755   
| - 
| align=&quot;right&quot; | 15.94   
|-
!
! Ҳамагӣ 
!
!
! 880 254 &lt;sup&gt;1)&lt;/sup&gt; 
! 132 352 279   
! 197 075 923   
! 207 774 520 
! 223.89   
|-
| colspan=&quot;11&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; | &lt;sup&gt;1)&lt;/sup&gt; Ба масоҳати умумӣ қисматҳои иёлати [[Ҷамму ва Кашмир]]и [[Ҳиндустон]], ки ҳоло Покистон (қаламрави баҳсноки Ҳиндустон бо Покистон аст) таҳти назорат доранд, дохил мешаванд. 
|+
|}
Иёлатҳо ба 131 ҳавзаҳои маъмурӣ ({{Lang-ur|ضلع}} ''Zila'') тақсим карда шудаанд. [[Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо]] ба 7 маъмуриятҳои қабилавӣ ва 6 минтақаҳои наздисарҳадӣ тақсим карда шудаанд.

== Сохтори тақсимбандии маъмурӣ пас аз [[31 май]]и [[соли 2018]] ==
[[31 май]]и [[соли 2018]] [[Минтақаҳои идоракунии федеролии қабилаҳо‎]] ба иёлати [[Хайбер-Пухтунхво]] дохил карда шудааст. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
|+
! № 
! Минтақа, иёлатҳо ва қаламравҳо 
! Маркази маъмурӣ 
! Мақоми маъмурӣ 
! Масоҳат&lt;br /&gt; км² 
! Аҳолӣ &lt;br /&gt;нафар (1998)
! Аҳолӣ &lt;br /&gt;нафар (2011) 
! Аҳолӣ &lt;br /&gt;нафар (2017)  
! Зичии аҳолӣ &lt;br /&gt; нафар/км² 
|-
| 1 
| [[Иёлати Балуҷистон|Балуҷистон]] 
| Кветта 
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 347 190  
| 6 565 885  
| 13 162 222  
| 12 344 408  
| align=&quot;right&quot; | 35.56  
|-
| 2  
| [[Иёлати Хайбер-Пухтунхво|Хайбер-Пухтунхво]] 
| [[Пешовар]] 
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 101 740  
| 20 919 976  
| 31 349 742  
| 35 525 047   
| align=&quot;right&quot; | 573.19  
|-
| 3 
| [[Иёлати Панҷоб|Панҷоб]]   
| [[Лаҳор]]  
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 205 344  
| 73 621 290  
| 91 379 615  
| 110 012 442  
| align=&quot;right&quot; | 535.75  
|-
| 4  
| [[Иёлати Синд|Синд]]   
| [[Қарочи]] 
| Иёлат 
| align=&quot;right&quot; | 140 914   
| 30,439,893  
| 55,245,497   
| 47 886 051  
| align=&quot;right&quot; | 339.82   
|-
| 5  
| [[Ноҳияи федеролии пойтахт]] 
| [[Исломобад|Исломобод]] 
| Қаламрави федералӣ 
| align=&quot;right&quot; | 907  
| 805,235  
| 1,151,868   
| 2 006 572  
| align=&quot;right&quot; | 2,212.32  
|-
| 6 
| [[Озод-Кашмир]] 
| [[Музаффаробод]] 
| Минтақаи Покистон 
| align=&quot;right&quot; | 11 639  
| - 
| 3 631 224  
| - 
| align=&quot;right&quot; | 311.99  
|-
| 7  
| [[Гилгит-Балтистон]] 
| [[Гилгит]] 
| Минтақаи Покистон 
| align=&quot;right&quot; | 72 520  
| - 
| 1,155,755  
| - 
| align=&quot;right&quot; | 15.94  
|-
!
! Ҳамагӣ 
!
!
! 880 254 &lt;sup&gt;1)&lt;/sup&gt; 
! 132 352 279  
! 197 075 923  
! 207 774 520 
! 223.89   
|-
| colspan=&quot;11&quot; bgcolor=&quot;#ffffff&quot; | &lt;sup&gt;1)&lt;/sup&gt; Ба масоҳати умумӣ қисматҳои давлати [[Ҷамму ва Кашмир]]и [[Ҳиндустон]], ки ҳоло Покистон (қаламрави баҳсноки [[Ҳиндустон]] бо Покистон) таҳти назорат доранд, дохил мешаванд. 
|+
|}
Ийлатҳо ба ҳавзаҳо тақсим карда мешаванд ({{Lang-ur|ضلع}} ''Zila ''). Ҳавзаҳои маъмурӣ, дар навбати худ, ба ноҳияҳо тақсим мешаванд ( {{Lang-ur|تحصیل}}''tehsil''). Покистон дорои беш аз панҷ ҳазор ҳукуматҳои маҳаллӣ мебошад. Аз [[соли 2001]] инҷониб онҳоро шӯроҳои маҳаллии ба таври демократӣ интихобгардида роҳбарӣ мекунанд, ки ҳар яки онҳоро Нозим ({{Lang-ur|ناظم}} сарварӣ мекунад (ба маънои &quot;сарвар&quot; дар заб. урду, аммо баъзан ҳамчунин ''мир'' тарҷума мешавад). Занон ҳадди аққал 33% ҷойҳоро дар ин шӯроҳо ишғол мекунанд; ҳадди ниҳоии шумораи занон дар ин шӯроҳо вуҷуд надорад. Баъзе ҳавзаҳо, аз ҷумла шаҳрҳои калон, ҳавзаҳои шаҳрӣ номида мешаванд.

== Маориф ==
Танҳо 63% кӯдакони Покистон мактаби ибтидоиро хатм кардаанд. Ғайр аз ин, танҳо 68% писарбачаҳои Покистон ва 72% духтарон ба синфи 5. Таҳсилоти томактабӣ барои кӯдакони 3-5-сола пешбинӣ шудааст ва аз се марҳила иборат аст: гурӯҳҳои бозӣ, боғчаҳо ва кӯдакистонҳо. Пас аз таълими томактабӣ, талабагон ба мактаби ибтидоӣ мераванд. Таълими ҷудогонаи духтарон ва писарон дар мактабҳои миёна татбиқ карда мешавад, аммо мактабҳои таҳсилоти муштарак низ дар шаҳрҳои калон вуҷуд доранд. Ҳашт фанҳои асосӣ урду, англисӣ, математика, санъати тасвирӣ, илм, илмҳои иҷтимоӣ, исломшиносӣ ва информатика мебошанд. Барномаҳои бархе аз мактабҳо инчунин забонҳои кишварҳои ҳамсояи Покистон, аз ҷумла, арабӣ, чинӣ ва фаронсавиро дарбар мегиранд.

Шаҳрҳои калонтарин:
* [[Исломобод]]
* [[Қарочи]]
* [[Пешовар]] 
* [[Лаҳор]]
* [[Кветта]] 
== Ҷашнҳо ==
* [[23 март]]- Рӯзи Покистон, дар ҳамин рӯз соли 1940 Қатъномаи Лаҳор қабул шудааст;
* [[25 декабр]]- Рӯзи Ҷинна, асосгузори Покистон;
* [[14 август]]- Рӯзи истиқлол;
* [[21 апрел]]- Рӯзи Иқбол (Ikbal);
* ([[25 май]]) — Рӯзи таваллуди паёмбар Муҳаммад;
* Ид уль-азха ([[23 март|23]]-[[24 март ]]) — ҷашни ҳаҷи [[Ҳаҷ|зиёрати Макка]].&lt;ref&gt;[http://www.dipinfo.ru/gk/pakistan/pakistanfestival Ҷашнҳои Покистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100306161722/http://www.dipinfo.ru/gk/pakistan/pakistanfestival |date=2010-03-06 }}

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20080705114608/http://www.presidentofpakistan.gov.pk/PresidentialSpeeches.aspx Официальный сайт Президента Пакистана]
* {{cite web |title = Официальный информационный сайт Пакистана |url = http://www.infopak.gov.pk/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050720001200/http://www.infopak.gov.pk/ |archivedate = 2005-07-20 |deadlink = yes }}
* [http://www.pakistan.ru/ Пакистан.ру]
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html Информация о Пакистане в Книге Фактов ЦРУ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200522163543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |date=2020-05-22 }}
* [http://devdata.worldbank.org/external/CPProfile.asp?SelectedCountry=PAK&amp;CCODE=PAK&amp;Cname=Pakistan%2526amp%253BPTYPE%253DCP Данные Всемирного банка о Пакистане]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://dmoztools.net/Regional/Asia/Pakistan Open Directory Project — ''Пакистан''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191018023654/http://dmoztools.net/Regional/Asia/Pakistan/ |date=2019-10-18 }}
* [http://www.brain.net.pk/~wisetech/main.htm brain.net История Пакистана] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060205040219/http://www.brain.net.pk/~wisetech/main.htm |date=2006-02-05 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html Страница Пакистана в CIA — The World Factbook] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200522163543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |date=2020-05-22 }}
* [http://www.wildlifeofpakistan.com/newpage2.htm Дикая природа Пакистана] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161113095556/http://www.wildlifeofpakistan.com/newpage2.htm |date=2016-11-13 }}
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=97&amp;Itemid=1 Прогноз: Пакистан в структурно-демографическом кризисе] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304101616/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=97&amp;Itemid=1 |date=2016-03-04 }}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Кишварҳои Осиё}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё]]
[[Гурӯҳ:Осиёи Ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Покистон]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>li9jub5pgr3dkr6c46yc4hx2h0zxrqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳри сиёҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5534</id>
    <revision>
      <id>1487746</id>
      <parentid>1437536</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18795" sha1="mnd370h17uotl0s2jvt92224vsmwl2k" xml:space="preserve">{{Баҳр
 |Название                = Баҳри сиёҳ
 |Изображение             = BlackSea-1.A2003105.1035.250m.jpg
 |Подпись изображения     = 
 |Координаты              = 43.2969/34.0294
 |CoordScale              = 5000000
 |Длина                   = 1150
 |Ширина                  = 580
 |Площадь                 = 422000
 |Объём                   = 555000
 |Длина береговой линии   = 3400
 |Наибольшая глубина      = 2210
 |Средняя глубина         = 1240
 |Площадь водосбора       = более 2 млн
 |Позиционная карта       = Европа
 |Карта                   = Black sea RUS.png
 |Подпись карты           =
}}
'''Баҳри сиёҳ''' — баҳри миёназаминии [[Уқёнуси Атлантик]], дар соҳилҳои [[Русия]], [[Украина]], [[Руминия]], [[Булғористон]], [[Туркия]] ва қисман [[Гурҷистон]]у [[Абхозистон]].

== Ном ==
Номи қадимиаш ''Понти Эвксин'' ({{lang-grc|Πόντος Ἄξενος}}, «баҳри номеҳрубон»), бо ақидае аз забони порсии қадим, яъне ибораи Ахшаяна (*axšaina) баромада, маънои баҳри тираро дорад.

== Ҷуғрофиё ==
Баҳри сиёҳро дар Шим. Ш. гул. Керч бо Баҳри Азов, дар Ҷ. Ғ. гул. Босфор бо Баҳри Мармар ва гул. Дарданелл бо Баҳри Миёназамин мепайвандад. Масоҳ. 422 ҳазор км², дарозиаш 1150 км, бараш 580 км. Сатҳи умумии умқаш 1240 м, ҷойи амиқтаринаш — 2245 м. Дарозии хатти соҳил — 4090 км. Соҳилҳо дар Ғ. ва Шим. Ғ. пасту ҳамвор ва баъзан баландии ҷаридор, дар Ш., Ҷ. ва қисми ҷанубии нимҷаз. Қрим баланди кӯҳсор аст. Халиҷҳои калонаш: Ягорлис, Тендров, Ҷарилгач, Каркинит, Каламит, Феодосия (Украина), Варнен, Бургас (Булғория), Синоп, Самсун (дар қисми ҷанубии баҳр-дар Туркия). Ҷазираҳояш каманд, калонтаринашон Ҷарилгач (62 км²), Березон ва Змеиний. Ба Баҳри сиёҳ д-ҳои калони Дунай, Днепр, Днестр, д-ҳои хурди Мзимта, Псоу, Бзиб, Риони, Кодор, Ингури (дар қисми шарқӣ), Чорох, Қизилирмоқ, Ешилирмоқ, Сакар (дар Ҷ.) ва Буги Ҷанубӣ (дар Шим.) мерезанд.

== Иқлим ==
Иқлими Баҳри сиёҳ континенталӣ аст (дар Шим.-муътадил, дар Ҷ.-субтропикӣ). Ҳарор. миёнаи янв. дар Шим. Ғ. −2,60, −30С, дар соҳили Қрим 3,70С, дар Ҷ. Ш. ва Ҷ. 60 — 90С. Тобистон ба Баҳри сиёҳ антисиклони Азор таъсир мекунад. Соҳилҳои Қафқоз ва соҳили ҷанубии Қримро кӯҳҳо аз бодҳои сарди шимолӣ ҳимоят мекунанд, аз ин рӯ иқлими ин ҷойҳо нар-ми баҳримиёназаминӣ аст. Ҳарор. миёнаи июл 22-250С, баландтаринаш 370С. Боришоти солона дар Ғ. ва Шим. Ғ. 300—500 мм, дар Ш. ва Ҷ. Ш. то 1500—2500 мм. Зимистон ҳарор. об дар баҳри кушод 6-80С, дар Шим. Ғ. ва ҷанубтар аз гул. Керч то −10С паст мешавад ва об ях мебандад. Тобистон ҳарор. об 220—250 С, дар тунукобаҳо то 280С. Шӯрии қабати болои об қариб 18 %, дар наздикии резишгоҳи дарёҳо шӯрии он пасттар мешавад. Оби баҳр дар умқи зиёда аз 150 м гидрогенсулфид дорад (дар 1 л об 5-7 см3), дар ҷойҳои амиқтаринаш организмҳои зинда мавҷуд нестанд (ба ғайр аз бактерияҳои анаэробӣ).

== Набототу ҳайвонот ==
Дар Баҳри сиёҳ 270 намуди обсабзҳо ва рустаниҳои гулдор, қариб 2500 навъи ҳайвонот, 180 навъи моҳию наҳанг, инчунин 200 навъи моллюскҳо мавҷуданд. Аз Баҳри сиёҳ бештар шӯрмоҳӣ, суфмоҳӣ, симмоҳӣ, анчоус, зағутамоҳӣ, гулмоҳӣ, кефал шикор мекунанд. Баҳри сиёҳ аҳаммияти ҳарбӣ ва нақлиётӣ дошта, қисми зиёди содироту воридоти мамлакатҳои дар соҳилҳои он воқеъ ба воситаи бандарҳои он ба амал бароварда мешаванд. Бандарҳои бузургаш: Одесса, Иличёвск (Украина), Новороссийск (Россия), Поти, Батуми (Гурҷистон), Константа (Руминия), Варна, Бургас (Булғория), Синоп, Трабзон (Туркия). Баҳри сиёҳ яке аз минтақаҳои бузурги истироҳатии Авруосиё буда, дар соҳилҳои он осоишгоҳҳои Одесса, Евпатория, Ялта, Феодосия, Сочи, Гагра, Сухуми, Батуми ва Анапа ҷойгиранд.

== Таърих ==
Номи пешинаи Баҳри сиёҳ аз рӯйи нигориши Ҳеродот Понти Эвксин будааст, ки дар моварои он киштиҳои тиҷоратӣ ва роҳзанҳои баҳрии юнониёну финикиҳо, инчунин сафинаҳои ҷангии империяҳои Ҳахоманишиён, давлатҳои юнонии Афинаву Спарта ва киштиҳои тиҷоратию ҳарбии Византия дар гардиш будааст. Тоифаи сершумори скифҳои ориётабор, бахусус қабилаи сарматҳо, дар атрофи рӯдхонаҳои Истра (Дунай), Борисфен (Днепр) ва Танаис (Дон), ки асосан аз Баҳри сиёҳ ҷорӣ мешудаанд, буду- бош доштаанд. Аз рӯйи маълумотҳои таърихӣ Дорои Бузург (522—486) ҳангоми лашкаркашиҳояш ба сарзамини скифҳо с. 514 то м. аз рӯйи гул. Геллеспонт (Дарданелли ҳозира) зиёда аз сад киштиро тан ба тан ҷафс кардаву бо таноб пул баста, тавассути сафинаҳои ҷангиаш аз канораҳои Баҳри сиёҳ гузаштааст. Ҳамчунин, ҳангоми лакаркашиҳои писари Доро — Хшиёршоҳ (Ксеркс) (520—465 то м.) ба сарзамини Юнон (с. 481 то м.) аз гул. Босфор ва с. 480 аз гузаргоҳи Геллеспонт қариб бо ҳазор сафинаи ҷангӣ гузашта, бандарҳои канории Баҳри сиёҳро истифода кардааст. Ҳамчунин Искандари Мақдунӣ (336 −323 то м.) ҳангоми фатҳи Гиркания ва Порт ба Онесикрит ном олими кишваршиноси ҳамсафараш дастур додааст, ки роҳҳои киштигардӣ ва соҳилҳои бандарбоби Баҳри сиёҳ ва Баҳри Каспийро омӯзад. Дар аҳди давлатдории Сосониён, бахусус кишваркушоиҳои Хусрави Анӯшервон (531—579) ва Хусрави Парвиз (591—628), ки бо империяҳои Рум ва Византия барои ҳудудҳои ғарбии Арманистону диг. давлатҳои моварои Қафқоз ҷангу пархош доштанд, бандарҳои киштигардии Баҳри сиёҳро истифода намудаанд. Дар аҳди давлатдории Сомониён тоҷирони бохтарию суғдӣ ва хоразмӣ тавассути рӯдхонаи Аму аз бандарҳои Тирмиз, Чорҷӯй ва Хева ҳаракат карда, ба сӯйи бандаргоҳҳои Трапезунт (Трабзон) ва Неапол (Симферополи кунунӣ) меомаданд ва сипас, аз тариқи Баҳри Каспий ва Баҳри сиёҳ ба кишварҳои Русия, Византия, нимҷаз. Балкан ва соҳилҳои канории Туркия бору коло ва маводди зарурӣ мерасонданд. Бахусус, ҷомаҳои зардӯзии бухорӣ, аспҳои хушзоти хатлӣ, сангҳои гаронбаҳои лаълу лоҷвард, газворҳои пахтагин ва абрешимин дар бозорҳои Табрезу Аштархон хеле хушхарид буданд. Боиси таваҷҷуҳ аст, ки сайёҳи ҷаҳонгард Марко Поло (1254—1324) аз шаҳри Венетсия ба Баҳри сиёҳ омада (1295), аз роҳи корвонгузари Табрез сӯйи шаҳрҳои бостонии Бухоро, Самарқанд, Тирмиз, Ҳисор, Хатлон ва Балх сафар намуда, тавассути Бадахшон то сарзамини Чини кунунӣ расид. Дертар, ҳангоми кишвардории Амир Темур нуфузу шуҳрати Самарқанд даҳчанд афзуда, роҳҳои тиҷоратию киштигард аз тариқи баҳрҳои Каспий ва Сиёҳ вусъат меёбад. Хулоса, Баҳри сиёҳ ҳамчун баҳри барои киштигардӣ мусоид аҳаммияти зиёди тиҷоратӣ ва ҳарбӣ дошта, бахусус, ҳангоми ҳукмронии султонҳои усмонӣ боиси набардҳои хунин ва муноқишаҳои шадиди Русия, Эрон, Рум ва Византия гаштааст. Махсусан, ҳангоми ҷангҳои якум (1914-18) ва дуюми ҷаҳонӣ (1939 −45) киштиҳои ҳарбии империяҳои Русия, Англия, Олмон, Туркия, Эрон ва диг. давлатҳои атрофи Баҳри сиёҳ мехостанд мавқеи стратегӣ ва нуфузи худро дар ҳудуди ин баҳр устувор намоянд. Дар замони мо ҳудудҳои Баҳри сиёҳ асосан зери васояти давлатҳои Русия, Туркия, Украина ва диг. давлатҳои нимҷаз. Балкан қарор дошта, ҳамчун шоҳроҳи азими киштигардӣ, тиҷоратӣ ва стратегӣ истифода мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Баҳри сиёҳ|2|муаллиф=Б. Абдураҳмон}}
* {{книга|автор=Виноградов К. А.|заглавие=Очерки по истории отечественных гидробиологических исследований на Чёрном море|место=Киев|издательство=Изд-во АН УССР|год=1958|ссылка=http://hydrobio.onu.edu.ua/PDF%20kollegi/Ocherki%20po%20istorii%20gidrobiologicheskih%20issledov%20v%20Chernom%20more.pdf|ref=Виноградов}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220412095353/http://hydrobio.onu.edu.ua/PDF%20kollegi/Ocherki%20po%20istorii%20gidrobiologicheskih%20issledov%20v%20Chernom%20more.pdf |date=2022-04-12 }}
* {{книга|автор=Виноградов К. А.|заглавие=Ихтиофауна северо-западной части Чёрного моря|ссылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/vinogradov1960_ichtiofauna_s-z_chasti_chern_morja.pdf|место=К.|год=1960}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190712172821/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/vinogradov1960_ichtiofauna_s-z_chasti_chern_morja.pdf |date=2019-07-12 }}
* {{книга|автор=Васильева Е. Д.|заглавие=Рыбы Чёрного моря. Определитель морских, солоноватоводных, эвригалинных и проходных видов с цветными иллюстрациями, собранными С.В. Богородским|ссылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/vasiljeva2007_ryby_chernogo_morja.djvu|место=М.|год=2007}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220409054414/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/vasiljeva2007_ryby_chernogo_morja.djvu |date=2022-04-09 }}
* {{книга|автор=Заика В. Е.|заглавие=Черноморские рыбы и летопись их промысла|ссылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/zaika2008_chernomorskie_ryby.pdf|место=Севастополь|год=2008}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181125232638/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/zaika2008_chernomorskie_ryby.pdf |date=2018-11-25 }}
* ''Агбунов М. В.'' Античная лоция Чёрного моря. — М.:Наука, 1987. — 156 с.
* ''Сорокин Ю. И.'' Чёрное море: Природа, ресурсы. — М.:Наука, 1982. — 217 с.
* ''Филиппов Д. М.'' Циркуляция и структура вод Чёрного моря. — М.: Наука, 1968. — 136 с.
* ''Кузьминская Г. Г.'' Чёрное море. — Краснодар: Кн. изд-во, 1972. — 92 с.
* ''Степанов В.'', ''Андреев В.'' Чёрное море. — Л.: Гидрометеоиздат, 1981. — 160 с.
* ''Зайцев Ю. П.'', ''Поликарпов Г. Г.'' [http://repository.ibss.org.ua/dspace/bitstream/99011/142/1/Zaitsev.pdf Экологические процессы в критических зонах Чёрного моря (синтез результатов двух направлений исследований с середины XX до начала XXI веков) // Мор. екол. журн. — 2002. — 1, N 1. — С. 33-55]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* ''Иванов М. В.'', ''Вайнштейн М. В.'', ''Гальченко М. Ф.'' и др. Распределение и геохимическая активность бактерий в осадках // Изучение генезиса нефти и газа в Болгарском секторе Чёрного моря. София, 1984. С. 150—181.
* ''Биркун А. А. мл.'', ''Кривохижин С. В.'' Звери Чёрного Моря. — Симферополь: Таврия, 1996. — 96 с. ISBN 5-7780-0773-6
* [http://vivovoco.astronet.ru/VV/JOURNAL/NATURE/07_01/ZERNOV.HTM Как «Александр Ковалевский» Бориса Савинкова спасал. «Природа», № 7, 2001]

== Пайвандҳо ==
{{Новбарӣ}}
* [http://www.ocean.ru/content/view/170/105/ Южное отделение Института океанологии РАН] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090113220459/http://www.ocean.ru/content/view/170/105/ |date=2009-01-13 }}
* [http://www.ocean.ru/eng/content/view/34/ The Southern Branch of the P.P. Shirshov Institute of Oceanology] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090113172023/http://www.ocean.ru/eng/content/view/34/ |date=2009-01-13 }}{{ref-en}}
* [http://ibss.nas.gov.ua/?page_id=13&amp;lang=ru/ Институт биологии южных морей им. А. О. Ковалевского] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161220151045/http://ibss.nas.gov.ua/?page_id=13&amp;lang=ru/ |date=2016-12-20 }}
* [http://www.blacksea-commission.org Сайт Комиссии по защите Чёрного моря от загрязнения] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140712043638/http://www.blacksea-commission.org/ |date=2014-07-12 }}{{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20190516084739/http://blacksea-online.com/ Космический мониторинг побережья и акватории Чёрного моря]
* [http://hmhsbritannic.ucoz.ru/publ/podvodnoe_delo/chernoe_more_struktura_vodnykh_sloev/10-1-0-52 Структура водных слоев Чёрного моря] статья Р. Тузикова, кандидата геолого-минералогических наук.
* [https://www.researchgate.net/publication/290946378_Cernoe_more_Potop_i_drevnie_mify Петко Димитров, Димитър Димитров. Чёрное море, Потоп и древние мифы. Варна, 2008]
* [http://anapacity.com/chernoe-more/ Особенности Чёрного моря]

=== Фауна ===
* [http://dolphin.com.ua/ Дельфины Чёрного моря] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070226104521/http://dolphin.com.ua/ |date=2007-02-26 }}
* [http://russian.crabs.ru/black_sea_crabs.htm Крабы Чёрного моря] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090601022318/http://russian.crabs.ru/black_sea_crabs.htm |date=2009-06-01 }}
* [http://www.caspianenvironment.org/biodiversity/second/rannex18.htm Проблема экзотических видов в Чёрном, Азовском и Каспийском морях]
* [http://www.partenit.ru/more.html Чёрное море и его обитатели] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181206050629/http://partenit.ru/more.html |date=2018-12-06 }}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Баҳри сиёҳ| ]]
[[Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси Атлантик]]</text>
      <sha1>mnd370h17uotl0s2jvt92224vsmwl2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Феҳристи осорхонаҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6080</id>
    <revision>
      <id>1487817</id>
      <parentid>1476343</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56028" sha1="9a21gph12x0oblh1dz4sblrvqugnqie" xml:space="preserve">{{тарҷума}}

Феҳристи осорхонаҳо дар тамоми ҷаҳон
'''Феҳристи осорхонаҳо''' is a link page for any [[museum]] anywhere.

''Нигаред:'' [[Осорхона]], [[Осорхонаи илмӣ]], [[Галлереяи санъат]], [[Феҳристи осорхонаҳои нақлиёт]]

== [[Австралия]]==
*[[Осорхонаи Австралия]], [[Сидней]] &amp;ndash; Осорхонаи кӯҳнатарини Австралия, пештара ''Осорхонаи Сидней''
*[[Australian War Memorial]], [[Canberra]]
*[[Powerhouse Museum]], Sydney &amp;ndash; a [[science museum]]
*[[National Museum of Australia]], [[Canberra]]
*[[National Science and Technology Centre, Canberra|National Science and Technology Centre]], Canberra &amp;ndash; commonly known as ''Questacon''
*[[Melbourne Museum]], [[Melbourne]]
*[[National Gallery of Victoria]] (NGV), [[Melbourne]]
*[[Australian Centre for the Moving Image]] [[Melbourne]]
*[[Australian Centre for Contemporary Art]] [[Melbourne]]; [http://www.accaonline.org.au/ Australian Centre for Contemporary Art] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070403124218/http://www.accaonline.org.au/ |date=2007-04-03 }}
*[[Scienceworks]], [[Melbourne]]
*[[National Alpine Museum]] of Australia, [[Mount Buller]]

==[[Аргентина]]==
*[[Буэнос Айрес]]
**[[Осорхонаи Миллии Кабилдо]]
**[[Buenos Aires Metropolitan Cathedral]]
**[[Museum of Foreign Debt]]
**[[Argentine National Museum of History]]
**[[Argentine Museum of Natural Sciences]]
**[[National Museum of Fine Arts]]
* other places
**[[Museo Carmen Funes]], [[Plaza Huincul]]
**[[House of Tucumán]], [[House of Tucumán]]

==[[Бангладеш]]==
*[[Bangladesh National Museum]], [[Dhaka]]
*[[Bangladesh Liberation War Museum]], [[Dhaka]]
*[[Ahsan Manjil Museum]], [[Dhaka]]
*[[Osmany Museum]], [[Sylhet]]
*[[Museum of Rajas']], [[Mystic Poet Hason Raja &amp; Folk Museum]], [[Raja-Kunjo]], [[Sylhet]]
*[[Borendra Museum]], [[Rajshahi]]
*[[Mohasthangarh Archaeological Museum]], [[Bogra]]
*[[Mainamoti Archaeological Museum]], [[Comilla]]

== [[Белгия]]==
*[[Groeningemuseum]], [[Bruges]]
*[[Horta Museum]], [http://www.hortamuseum.be/] [[Brussels]]
*[[Municipal Contemporary Art Museum]], [[Ghent]]
*[[Museum of Modern Art Antwerp|Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen]], [[Antwerp]]
*[[Museum voor Schone Kunsten Antwerpen]] (KMSKA), [[Antwerp]]
*[[National Gin Museum]], [[Hasselt]]
*[[Urban Mode Museum]], [[Hasselt]]
*[[Royal Museums of Fine Art of Belgium]], [[Brussels]]
*[[Royal Belgian Institute of Natural Sciences]], [[Brussels]]
*[[Royal Museum for Central Africa]], [[Tervuren]]
*[[St-Michel's Furnace Property : Museum of Country Life in Wallonia.]]

== [[Бразилия]]==
* [[National History Museum]], [[Rio de Janeiro]]
* [[Museu of Modern Art]], [[São Paulo]]
* [[MASP]], Museum of Art of [[São Paulo]]
* [[Ipiranga Museum]], [[São Paulo]]

== [[Британияи Кабир]] ==
*[[Феҳристи осорхонаҳои Инглистон]]
*[[Феҳристи осорхонаҳои Ирландияи Шимолӣ]]
*[[Феҳристи осорхонаҳои Шотландия]]
*[[Феҳристи осорхонаҳои Уелс]]
*[[Феҳристи осорхонаҳои роҳи оҳани Британия]]

== [[Булғористон]]==

* [[Осорхонаи Таърихии Миллӣ (Булғористон)|Осорхонаи Таърихии Миллӣ]], [[София]]
* [[National Transport Museum, Bulgaria|National Transport Museum]], [[Rousse]]
* [[Pleven Regional Historical Museum]], [[Pleven]]
* [[Etar Architectural-Ethnographic Complex]], near [[Gabrovo]] (open air)
* [[History Museum, Rousse|History Museum]], [[Rousse]]

==[[Дания]] ==

* [[Karen Blixen Museum]], [[Rungstedlund]]
* [[The National Museum of Denmark|National Museum of Denmark]], [[Copenhagen]]
* [[Ny Carlsberg Glyptotek]], Copenhagen

== Еритрия==
* [[National Museum of Eritrea]], [[Asmara]]

== [[Жопун]] ==
*[[Токио]]
**[[Осорхонаи Миллии Токио]]
**[[National Museum of Emerging Science and Innovation]]
**[[National Science Museum of Japan]]
**[[Edo-Tokyo Museum]]
**[[Idemitsu Museum of Arts]]
**[[Bridgestone Museum of Art]]
**[[Suntory Museum of Art]]
**[[Nezu Art Museum]]
**[[New Otani Art Museum]]
*Other Areas
**[[Instant Ramen Museum]]
**[[Ishibashi Museum of Art]], [[Kurume, Fukuoka]]
**[[Kamakura National Treasure House]]
**[[Kyoto National Museum]], [[Kyoto]]
**[[Kyushu National Museum]], [[Kyushu]]
**[[Meiji Mura|Meiji Mura Open-Air Architectural Museum]], [[Inuyama]], [[Aichi Prefecture]]
**[[Miho Museum]], [[Shiga Prefecture]]
**[[Nara National Museum]], [[Nara, Nara|Nara]]
**[[National Museum of Ethnology]], [[Suita, Osaka]]
**[[National Museum of Japanese History]], [[Sakura, Chiba]]
**[[Ramen museum|Shin-Yokohama Ramen Museum]], [[Yokohama]]
**[[Toshiba Science Institute]], [[Kawasaki, Kanagawa]]

== [[Зеландияи Нав]] ==
* [[Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa]], [[Wellington]] [http://www.tepapa.govt.nz (Homepage)]
* [http://www.aucklandmuseum.com/ Auckland Museum, Auckland]
* '[http://www.otagomuseum.govt.nz/ Otago Museum, Dunedin] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070405202850/http://www.otagomuseum.govt.nz/ |date=2007-04-05 }}
* [http://www.cadbury.co.nz/cadbury_home/index.asp Cadbury Chocolate Factory, Dunedin] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070404182638/http://www.cadbury.co.nz/cadbury_home/index.asp |date=2007-04-04 }}
* [[Canterbury Museum]], [http://www.canterburymuseum.com/ Christchurch]
* [[Royal New Zealand Air Force Museum]], [http://www.airforcemuseum.co.nz/ Christchurch]
* [http://www.christchurchartgallery.org.nz/ Christchurch Public Art Gallery, Christchurch]
* [http://www.fencible.org.nz/index.htm/ Howick Historical Village, Auckland] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060110195535/http://www.fencible.org.nz/index.htm |date=2006-01-10 }}
* [http://www.wellingtonzoo.com/ Wellington Zoo, Wellington]
* [http://www.northotagomuseum.co.nz/ North Otago Museum, Oamaru] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061010211816/http://www.northotagomuseum.co.nz/ |date=2006-10-10 }}

== [[ИМА]] ==
''Ниг: [[Феҳристи осорҳонаҳо дар ИМА]]''

== [[Индонезия]] ==
*[[Ҷакарта]]
**[[Museum Nasional]]
**[[Galeri Nasional]]
**[[Museum Wayang]]
**[[Museum Tekstil]]
**[[Satria Mandala Museum]]
**[[Jakarta History Museum]]
* other places
**[[Train Museum]], Ambarawa
**[[Mpu Tantular Museum]], Surabaya
**[[Painting Museum]], Ubud, Bali
**[[Le Mayeur Museum]], Sanur, Bali
**[[Adhityawarman Museum]], Padang, West Sumatra

== [[Испания]] ==
* [[Catalonia|Catalunya/Catalonia]]
** [[Barcelona Museum of Contemporary Art|Barcelona Museum of Contemporary Art, MACBA]]
** [[Museo Picasso]], [[Barcelona]]
** [[Joan Mirò]], [[Barcelona]]
** [[Music]], [[Barcelona]]
** [[Museu Nacional d'Art de Catalunya]], [[Barcelona]], [http://www.mnac.es/ MNAC]
** [[Teatro Museo|Teatro Museo Gala Salvador Dalí]], [[Figueres]]
* [[Мадрид]]
** [http://www.mncn.csic.es/home800.php Museo Nacional de Ciencias Naturales]
** [http://www.man.es/ Museo Arquelógico Nacional]
** [http://mnantropologia.mcu.es Museo Nacional de Antropología]
** [[Museo del Prado]]
** [http://museoprado.mcu.es/cason.html Casón del Buen Retiro]
** [[Museo Thyssen Bornemisza]]
** [[Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia]]
** [http://museoromantico.mcu.es/ Museo Romántico]
** [http://museosorolla.mcu.es/ Museo Sorolla]
** [http://museocerralbo.mcu.es/esp/index2.html Museo Cerralbo]
** [http://www.flg.es/museo/museo.htm Museo Lázaro Galdiano] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110702090440/http://flg.es/museo/museo.htm |date=2011-07-02 }}
** [http://rabasf.insde.es/ Museo de la Real Academia de Bellas Artes de San Fernando] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100105195546/http://rabasf.insde.es/ |date=2010-01-05 }}
** [http://mnartesdecorativas.mcu.es/ Museo Nacional de Artes Decorativas]
** [http://www.munimadrid.es/museoairelibre/ Museo de Escultura al Aire Libre ]
** [http://www.aire.org/museo/ Museo del Aire]
** [http://www.museonavalmadrid.com/ Museo Naval]
** [http://www.patrimonionacional.es/preal/preal.htm Armería Real] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090221181113/http://www.patrimonionacional.es/preal/preal.htm |date=2009-02-21 }}
** [http://www.museodelferrocarril.org/delicias.html Museo del Ferrocarril] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070612001615/http://www.museodelferrocarril.org/delicias.html |date=2007-06-12 }}
** [http://www.fnmt.es/es/html/sd_re.asp Museo Casa de la Moneda] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070403223031/http://www.fnmt.es/es/html/sd_re.asp |date=2007-04-03 }}
** [http://www.igme.es/museo/ Museo Geominero]
** [http://www.ucm.es/info/farmacia/Museo/El_museo_de_la_Farmacia_Hispana1.html Museo de la Farmacia Hispana] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070507103006/http://www.ucm.es/info/farmacia/Museo/El_museo_de_la_Farmacia_Hispana1.html |date=2007-05-07 }}
** [http://www.amerc.es/museos/FarmaciaMil.htm Museo de Farmacia Militar] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070609202904/http://www.amerc.es/museos/FarmaciaMil.htm |date=2007-06-09 }}
** [http://www.museoceramadrid.com/ Museo de Cera] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061004011804/http://museoceramadrid.com/ |date=2006-10-04 }}
** [http://www.madrid.org/asuntos_taurinos/museo/museo.htm Museo Taurino] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070509221913/http://www.madrid.org/asuntos_taurinos/museo/museo.htm |date=2007-05-09 }}
** [http://www.munimadrid.es/museomunicipal/ Museo Municipal]
** [http://museodeamerica.mcu.es/ Museo de América]
* Others
** [http://www.marqalicante.com/ Museo Arqueológico de Alicante]
** [http://www.museoromano.com/ Museo Nacional de Arte Romano en Mérida]
** [[Archaeological Museum of Asturias]]
** [[Diocesan Museum]], [[Oviedo]]
** [[Fine Arts Museum of Asturias]]
** [[Guggenheim Museum Bilbao]], [[Bilbao]]
** [[Bilbao Fine Arts Museum|Fine Arts Museum]], [[Bilbao]]
** [[Holy Chamber]], [[Oviedo]]
** ''[[Tabularium Artis Asturiensis]]'', [[Oviedo]]

== [[Исроил]] ==
[http://www.ilmuseums.com]
* [[Уршалим]]
** [[Yad Vashem]]
**[[Israel Museum Jerusalem]]
**[[Bible Lands Museum]]
**[[Museum on the Seam]]
**[[L.A. Mayer Museum of Islamic Art]]
**[[Tower of David Museum]], Museum of the History of Jerusalem
**[[Bloomfield Science Museum]]
**[[The Centre for Human Dignity, Museum of Tolerance]], by [[Frank Gehry]] (Under Construction - May 2006)
**[[Mount Herzl Military Cemetery]]
**[[Rockefeller Archaeological Museum]]
**[[Western Wall Tunnels Museum]]
* [[Tel Aviv]]
**Independence Hall
**[[Ben Gurion Museum]]
**[[Eretz Israel Museum]] formerly Haaretz Museum
**[[Tel Aviv Museum of Arts]]
**[[Helena Rubinstein Pavillion for Contemporary Art]]
**[[Beit Hatefutsot]] / [[Diasporah Museum]]
**[[Palmach]] Museum
* [[Ra'anana]]
** [[Yad Labanim]]
*[[Kibbutz Lohamei HaGetaot]] ([[Ghetto]] Fighters' [[Kibbutz]])
**[[The Ghetto Fighters' Museum]]
*[[Latrun]]
**[[Yad LeShiryon]], the armored corps memorial site and museum
*[[Haifa]]
**[[Tikotin Museum of Japanese Art]]
**[[Haifa Art Museum]]
**[[National Maritime Museum]]
**[[Haifa City Museum]]
**[[Israel Railway Museum]]
*[[Beer Sheva]] - Hatzerim
**[[Israeli Air Force Museum]]
*[[Kibbutz Ein Harod]]
**[[Museum of Art, Ein Harod]] - third largest art museum in [[Israel]]
*Kibbutz [[Sde Boker]], [[Negev]]
**[[Ben Gurion]]'s Desert Home and Burial Site
*[[Eilat]]
**[[Underwater Observatory - Marine Park]]
*[[Kibbutz]] [[Tel Hai]]
**[[Tel-Hai Museum]]

== [[Итолиё]] ==
*[[Florence]]
**[[Galleria dell'Accademia]]
**[[Bargello]]
**[[Pitti Palace]]
**[[Galleria degli Uffizi]]
**[[Palazzo Pitti]]
**Vinci: [[Museo Ideale Leonardo da Vinci]]
*[[Genoa]]
**[[Galleria di Palazzo Bianco]]
**[[Galleria di Palazzo Rosso]]
**[[Museo di Palazzo Reale]]
**[[Galleria Nazionale di Palazzo Spinola]]
**[[Natural History Museum of Giacomo Doria]]
**[[Museo d'Arte Orientale Edoardo Chiossone]]
*[[Milan]]
**[[Pinacoteca Ambrosiana]]
**[[Galleria d'Arte Moderna]]
**[[Pinacoteca di Brera]]
**[[Museo Poldi-Pezzoli]]
**[[Museo Nazionale della Scienza e della Tecnologia]]
*[[Turin]]
**[[Museo Egizio]]
**[[Museum of Antiquities]]
**[[Municipal Gallery of Modern and Contemporary Art]]
**[[Savoy Gallery]]
**[[National Museum of Cinema]]
**[[The Holy Shroud History Museum]]
**[[Turin Museum of Natural History]]
*[[Monza]]
**[[Museo Serpero]]
*[[Naples]]
**[[Museo Archeologico Nazionale Napoli]]
**[[Museo delle Ferrovie]]
**[[Museo di Capodimonte]]
**[[Caserta Palace]]
*[[Prato]]
**[[Centro per l'arte contemporanea Luigi Pecci]]
*[[Рим]]
**[[Museo di arte contemporanea]]
**[[Galleria Borghese]]
**[[Vatican Museums]]
**[[Capitoline Museums]]
**[[Museum of Roman Civilization]]
**[[Etruscan National Museum of Villa Giulia]]
**[[Doria Pamphilj Gallery]]
**[[Museum of Palazzo Venezia]]
**[[Museo Napoleonico]]
**[[Central Museum of Risorgimento]]
*[[Priverno]], near Рим
**[[Il giardino di Archimede]], ''Un museo per la matematica''
*[[Venice]]
**[[Peggy Guggenheim Collection]]
**[[Gallerie dell'Accademia]]
**[[National Museum of Archaeology]]
**[[Museum of Palazzo Ducale]]
**[[The Academy Galleries]]
**[[Museum of Oriental Art]]
*[[Bologna]]
**[[Collezioni Comunali d'Arte]]
**[[Museo Civico Archeologico]]
**[[Museo Civico Medievale]]
**[[Pinacoteca Nazionale]]
**[[Museo Morandi]]
*[[Parma]]
**[[Fondazione Magnani-Rocca]]
**[[Galleria Nazionale di Parma]]

== [[Hungary]] ==
* [[Hungarian National Museum]], [[Budapest]]
* [[Keresztény Múzeum]], [[Esztergom]]
* [[Ottó Herman Museum]], [[Miskolc]]
* [[Latinovits Zoltán Museum]]

:''Нигаред: [[:Category:Museums in Hungary|Museums in Hungary]]''

== [[Исландия]] ==
* [[Nonnahús]]
* [[Húsavík Whale Museum]]
* [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041102104225/www.listasafnreykjavikur.is/index.en.shtml The Reykjavik Art Museum]
* [[Icelandic Phallological Museum]]

== [[Ироқ]] ==
* [[Осорхонаи Миллии Ироқ]]

== [[Ирландия]] ==
* ''Барои Осорхонаҳо дар [[Ҷумҳурии Ирландия]], лутфан инҷо нигаред'': [[Феҳристи осорхонаҳои Ҷумҳурии Ирландия]]
* ''Барои Осорхонаҳо дар [[Ирландияи Шимолӣ]], лутфан инҷо нигаред'': [[Феҳристи осорхонаҳо дар Ирландияи Шимолӣ]]

== [[Канада]] ==
* [http://www.williammaloney.com/Aviation/CanadianWarMuseum/index.html Canada Aviation Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928031450/http://www.williammaloney.com/Aviation/CanadianWarMuseum/index.html |date=2007-09-28 }} Photos of the Canada Aviation Museum Exhibits
* [[Canada Science and Technology Museum]], [[Ottawa]], [[Ontario]], [[Canada]]
* [[Canadian Centre for Architecture]], [[Montreal]]
* [[Canadian Museum of Civilization]], [[Gatineau]]
* [[Canadian Museum of Nature]], [[Ottawa]]
* [[Canadian Railway Museum]], [[Saint-Constant, Quebec]]
* [http://www.williammaloney.com/Aviation/CanadianWarMuseum/index.html Canadian War Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928031450/http://www.williammaloney.com/Aviation/CanadianWarMuseum/index.html |date=2007-09-28 }} Photos of the Canadian War Museum Exhibits
* [[Elliott Avedon Museum &amp; Archive of Games]], [[Waterloo, Ontario|Waterloo]]
* [[Manitoba Museum]], [[Winnipeg]]
* [[Mennonite Heritage Village]], [[Steinbach, Manitoba]]
* [[Montreal Museum of Fine Arts]], [[Montreal]]
* [[Musee d'art contemporain de Montréal]], [[Montreal]] ([[:fr:Musée d'art contemporain de Montréal]])
* [[Museum of Anthropology]], [[Vancouver]]
* [[Museum of Archaeology and Ethnology]], [[Burnaby]]
* [[National Gallery of Canada]], [[Ottawa]]
* [[Pointe-à-Callière Museum]], [[Old Montreal]], [[Montreal]]
* [[Port Moody Station Museum]], [[Port Moody, British Columbia]]
* [[Redpath Museum]], [[McGill University]], [[Montreal]]
* [[Royal Alberta Museum]], [[Edmonton, Alberta|Edmonton]]
* [[Royal British Columbia Museum]], [[Victoria, British Columbia|Victoria]]
* [[Royal Ontario Museum]], [[Toronto]]
* [[Royal Tyrrell Museum of Palaeontology]], [[Drumheller, Alberta]]
* [[Saskatchewan Railway Museum]], [[Saskatoon| Saskatoon, Saskatchewan]]
* [[The Evolution of Education Museum]], [[Prince Albert, Saskatchewan|Prince Albert]]
*[http://www.virtualmuseum.ca Virtual Museum of Canada] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090317074305/http://www.virtualmuseum.ca/English/Gallery/index.html |date=2009-03-17 }}, museum listings and events; image gallery; virtual exhibitions; teach
ers' centre

== [[Коломбия]] ==
*[[Gold Museum]], [[Bogotá, D.C.]]

== [[Латвия]]==
* [http://www.muzejs.lv Ethnographic Open-Air Museum]
* [http://www.ugdd.lv/lv/muzejs Firefighting Museum of Latvia] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060909052331/http://www.ugdd.lv/lv/muzejs |date=2006-09-09 }}
* [http://www.archmuseum.lv Latvian Museum of Architecture] (see also [http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=81685719691 www.imuseum.lv] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928202116/http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=81685719691 |date=2007-09-28 }})
* [http://www.vmm.lv Latvian National Museum of Art] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181001063230/http://vmm.lv/ |date=2018-10-01 }} (see also [http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=65382333833 www.imuseum.lv] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928202138/http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=65382333833 |date=2007-09-28 }})
* [http://www.dabasmuzejs.gov.lv Latvian Museum of Natural History] (see also [http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=69704462291 www.imuseum.lv] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928202220/http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=69704462291 |date=2007-09-28 }})
* [https://web.archive.org/web/20061014092459/http://vip.latnet.lv/museums/Photo/ Latvian Museum of Photography]
* [http://www.railwaymuseum.lv Latvian Railway History Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100516224050/http://www.railwaymuseum.lv/ |date=2010-05-16 }}
* [http://www.karamuzejs.lv Latvian War Museum]
* [http://vip.latnet.lv/museums/Riga Museum of the History of Riga and Navigation] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061015020011/http://vip.latnet.lv/museums/Riga/ |date=2006-10-15 }}
* [http://www.amm.lv Museum of Foreign Art] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061004093557/http://www.amm.lv/ |date=2006-10-04 }}
* [http://www.history-museum.lv National History Museum of Latvia] (see also [http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=69704473015 www.imuseum.lv] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928202201/http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=69704473015 |date=2007-09-28 }})
* [http://www.occupationmuseum.lv Occupation Museum Of Latvia] (former Latvian [[Latvian Riflemen|Red Riflemen]]'s Museum)
* [http://www.mvm.lv Pauls Stradins Museum of the History of Medicine]{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.motormuzejs.lv Riga Motor Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061020230239/http://www.motormuzejs.lv/ |date=2006-10-20 }}
* [http://www.tukumamuzejs.lv Tukums Museum] (see also [http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=69704449757 www.imuseum.lv] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928202234/http://www.imuseum.lv/viewMuseum.jsp?pk=69704449757 |date=2007-09-28 }})

== [[Лаҳистон]] ==
* [[National Museum]] in [[Warsaw]] (''[[Muzeum Narodowe w Warszawie]]'')
* [[Czartoryski Museum]] in [[Krakow]]
* [[National Museum in Krakow|National Museum]] in [[Krakow]] (''[[Muzeum Narodowe w Krakowie]]'')
* [[National Museum]] in [[Szczecin]] (''[[Muzeum Narodowe w Szczecinie]]'')
* [[Masovian Museum]] in [[P.ock]] (''[[Muzeum Mazowieckie]]'')
* Museum in [[.a.cut]]
* German Nazi concentration camp [[Auschwitz concentration camp|Auschwitz-Birkenau]] Museum
* [[Muzeum.up Krakowskich]] in Wiliczka
* [[National Museum]] in [[Wroc.aw]] (''[[Muzeum Narodowe we Wroc.awiu]]'')
* [[Muzeum Sztuki]] in [[.ód.]]
* [[Cinema Museum]] in [[.ód.]]
* [[Museum in Bielsko-Bia.a]]

== [[Литва]]==
*[[Europos Parkas|Open Air Museum of the Centre of Europe]], [[Vilnius]]
*[[Grutas Park]], [[Druskininkai]]
*[[Rum.i.k.s|Rum.i.k.s open air ethnographic museum]], [[Kaunas]]
*[[Ninth Fort|Kaunas' 9th Fort museum]], [[Kaunas]]

== [[Люксембург]]==

== [[Малайзия]]==
* [http://moneymuseum.bnm.gov.my/ Bank Negara Malaysia Money Museum&amp; Art Centre] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120303155114/http://moneymuseum.bnm.gov.my/ |date=2012-03-03 }}
* [http://www.museum.gov.my/english/home.htm/ Muzium Negara Malaysia] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060824021818/http://www.museum.gov.my/english/home.htm |date=2006-08-24 }}

== [[Mali]] ==
*[[National Museum of Mali]], [[Bamako]]

== [[Мароккаш]] ==
* [[Ameziane Museum]], [[Nador]]
* [[Forbes Museum of Tangier]], [[Tangier]]
* [[Marrakech Museum]], [[Marrakech]]

== [[Мексика]] ==
*[[Мехико]]
**[[Castillo de Chapultepec|Museo nacional de Historia]]
**Национальный антропологический музей ([[Museo de Antropologia e Historia]])
**Национальный музей пластических искусств ([[Museo de Arte Moderno]])
**[[Museo de Historia Natural]]
**[[Museo Nacional de las Intervenciones]]
**Музей современного искусства ([[Palacio de Bellas Artes]])

== [[Миср]] ==
* [[Осорхонаи Мисрӣ]], [[Қоҳира]]
* [[Museum of Islamic Ceramics]], Cairo
* [[Museum of Egyptian Railways]], Cairo
* [[Abdeen Palace Museum]], Cairo
* [[Agricultural Museum]], Cairo
* [[Ahmed Shawki Museum]], Cairo
* [[Al Minya Museum]], [[Al Minya]]
* [[Al-Alemein War Museum]], [[Al-Alemein]]
* [[Bayt al-Kritliyya]], Cairo
* [[Bayt Al-Suhaymi]], Cairo
* [[Beit El-Umma (House of the People)]], Cairo
* [[Beshtak Palace]], Cairo
* [[Carriage Museum]], Cairo
* [[The Child Museum]], Cairo
* [[The Coptic Museum]], Cairo
* [[Denshway Museum]], [[al-Minufiyah]]
* [[Gayer-Anderson Museum]], Cairo
* [[Geology Museum]], Cairo
* [[Gezira Center for Modern Art]], Cairo
* [[The Graeco-Roman Museum]], [[Alexandria]]
* [[Ismailia Museum]], [[Ismailia]]
* [[Karanis Site Museum]], [[Fayoum]]
* [[Kasr (Qasr) El-Gawhara (Jewel Palace)]], Cairo
* [[Kharga Museum]], [[El Kharga]]
* [[Library of Alexandra Museum]], Alexandria
* [[Luxor Museum]], [[Luxor]]
* [[Manyal Palace]], Cairo
* [[Marine Museum]], [[Hurghada]]
* [[Mellaoui Museum]], Al Minya
* [[Military Museum]], Cairo
* [[Military Museum]], [[Port Said]]
* [[Mukhtar Museum]], Cairo
* [[Mohamed Nagy Museum]], Cairo
* [[Museum of Islamic Art]], Cairo
* [[Museum of Modern Art in Egypt]], Port Said
* [[Museum of Mohamed Khalil]], [[Giza]]
* [[The National Museum]], Port Said
* [[Nubian Museum]], [[Aswan]]
* [[The Pharaonic Village]], [[Jacob Island]]
* [[Postal Museum]], Cairo
* [[Qasr Al-Eini Museum (Medical)]], Cairo
* [[Ramses Wessa Wassef Art Center]], Cairo
* [[The Royal Jewelry Museum]], Alexandria
* [[Taha Hussein Museum]], Cairo

== [[Монако]] ==
* [[Oceanographic Museum]], [[Monaco-Ville]]

== [[Намибиа]]==
*[[National Museum of Namibia]], [[Windhoek]]

== [[Нидерланд]] ==
* [[Anne Frank House]], [[Amsterdam]] [http://www.annefrank.org (Homepage)]
* [[Army museum]], [[Delft]] [http://www.armymuseum.nl (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130522130322/http://www.armymuseum.nl/ |date=2013-05-22 }}
* [[Aviodome]] (Airplane museum), [[Lelystad]] [http://www.aviodrome.nl/english/ (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120106123047/http://www.aviodrome.nl/english/ |date=2012-01-06 }}
* [[Bonnefanten museum]], [[Maastricht]] [http://www.bonnefanten.nl/engels/index.html (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070822102502/http://www.bonnefanten.nl/engels/index.html |date=2007-08-22 }}
* [[Centraal Museum]], [[Утрехт]] [http://www.centraalmuseum.nl/ (Homepage)]
* [[Drents Museum]], [[Assen]] [http://www.drentsmuseum.nl/ (Homepage)]
* [[Dutch Cavalry Museum]] (Cavaleriemuseum), [[Amersfoort]] [http://www.cavaleriemuseum.nl (Homepage)]
* [[Nederlands Spoorwegmuseum|Dutch Railway Museum]], [[Утрехт]] [http://www.spoorwegmuseum.nl/en/index.html (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20101018090329/http://www.spoorwegmuseum.nl/en/index.html |date=2010-10-18 }}
* [[Escher in het paleis]] [[The Hague]] [http://www.escherinhetpaleis.nl/ (Homepage)]
* [[Frans Hals Museum]], [[Haarlem]] [http://www.franshalsmuseum.nl/index_en.html (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070819035911/http://www.franshalsmuseum.nl/index_en.html |date=2007-08-19 }}
* [[Fries Museum]] [[Leeuwarden]] [http://www.friesmuseum.nl/html/pages/taal-engels.asp (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20051222025208/http://www.friesmuseum.nl/html/pages/taal-engels.asp |date=2005-12-22 }}
* [[Gemeentemuseum Den Haag|Gemeentemuseum]], [[The Hague]] [http://www.gemeentemuseum.nl/index.php?id=000001 (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120105165847/http://www.gemeentemuseum.nl/index.php?id=000001 |date=2012-01-05 }}
* [[Groninger Museum]] [[Groningen (city)|Groningen]] [http://www.groningermuseum.nl/?lan=Engels (Homepage)]
* [[Het Domein]], [[Sittard]] [http://www.hetdomein.nl/ (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=http://arquivo.pt/wayback/20090707110313/http%3A//www.hetdomein.nl/ |date=2009-07-07 }}
* [[Kröller-Müller Museum]], [[Otterlo]] [http://www.kmm.nl (Homepage)]
* [[Kunsthal]], [[Rotterdam]] [http://www.kunsthal.nl/english/index.html (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070706002654/http://www.kunsthal.nl/english/index.html |date=2007-07-06 }}
* [[Maritiem Museum]], [[Rotterdam]] [http://www.maritiemmuseum.nl/ (Homepage)]
* [[Mauritshuis]], [[The Hague]] [http://www.mauritshuis.nl/index.aspx?siteid=54 (Homepage)]
* [[Mohlmann Museum]], [[Venhuizen]] [http://www.robmohlmann.nl (Homepage)]
* [[Molen de Valk]], [[Leiden]]
* [[Museon]], [[The Hague]]
* [[Boerhaave Museum]], [[Leiden]]
* [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Rotterdam]] [http://www.boijmans.rotterdam.nl (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20040904023222/http://www.boijmans.rotterdam.nl/ |date=2004-09-04 }}
* [[National Museum of Antiquities]], [[Leiden]] [http://www.rmo.nl/ (Homepage)]
* [[National Museum of Ethnology]], [[Leiden]] [http://www.rmv.nl/ (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120106121526/http://www.rmv.nl/ |date=2012-01-06 }}
* [[Naturalis]], [[Leiden]] [https://web.archive.org/web/20101214141048/http://www.naturalis.nl/asp/page.asp?alias=naturalis.en (Homepage)]
* [[Nederlands Fotomuseum]] [[Rotterdam]], [http://www.nfi.nl/home.php?taal_ID=2 (Homepage)]
* [[Nemo]], [[Amsterdam]]
* [[Netherlands Architecture Institute]], [[Rotterdam]] [http://www.nai.nl/e/index.html (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070807160725/http://www.nai.nl/e/index.html |date=2007-08-07 }}
* [[Noordbrabants Museum]], [['s-Hertogenbosch]] [http://www.noordbrabantsmuseum.nl/ (Homepage)]
* [[Northern Maritime Museum]] [[Groningen (city)|Groningen]] [http://www.noordelijkscheepvaartmuseum.nl/ (Homepage)]
* [[Openluchtmuseum]] (historical buildings), [[Arnhem]] [http://www.openluchtmuseum.nl/entree.html (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120106200514/http://www.openluchtmuseum.nl/entree.html |date=2012-01-06 }}
* [[Princessehof]] [[Leeuwarden]] [http://www.princessehof.nl/ (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120103231540/http://www.princessehof.nl/ |date=2012-01-03 }}
* [[Rembrandthuis]], [[Amsterdam]] [http://www.rembrandthuis.nl/ (Homepage)]
* [[Rijksmuseum]], [[Amsterdam]] [http://www.rijksmuseum.nl/index.jsp?lang=en (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120105085130/http://www.rijksmuseum.nl/index.jsp?lang=en |date=2012-01-05 }}
* [[Scheepvaartmuseum]], [[Amsterdam]] [http://www.scheepvaartmuseum.nl/ (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190426223934/http://scheepvaartmuseum.nl/ |date=2019-04-26 }}
* [[Stedelijk Museum]], [[Amsterdam]] [http://www.stedelijk.nl/ (Homepage)]
* [[Stedelijk Museum de Lakenhal]], [[Leiden]]
* [[Stedelijk Museum het Prinsenhof]], [[Delft]]
* [[Teylers Museum]], [[Haarlem]]
* [[Valkhof museum]], [[Nijmegen]]
* [[Van Abbemuseum]], [[Eindhoven]]
* [[Van Gogh Museum]], [[Amsterdam]] [http://www.vangoghmuseum.com/bisrd/top-1-2.html (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060206024624/http://www.vangoghmuseum.com/bisrd/top-1-2.html |date=2006-02-06 }}
* [[Wereldmuseum]], [[Rotterdam]] [http://www.wereldmuseum.rotterdam.nl/ (Homepage)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090819061249/http://www.wereldmuseum.rotterdam.nl/ |date=2009-08-19 }}

== [[Нигериа]] ==
* [[National Museum]], [[Lagos]]

== [[Норвегия]] ==
* [[Salten Museum]]
* [[Kunstmuseet KUBE]] in [[Ålesund]]
* [[Jugenstilsenteret]] in [[Ålesund]]

== [[Олмон]] ==
*[[Берлин]]
** [[German Museum of Technology (Berlin)]]
** [[Осорхонаи Ҳумболдт]]
** [[Осорхонаи Перғамон]]
*[[Бонн]]
** [[Осорхонаи Людвиг]]
*[[Вуппертал]]
**[[Von der Heydt Museum]]
*[[Дрезден]]
** [[Zwinger]]
*[[Кёлн]]
** [[Wallraf-Richartz-Museum]]
*[[Мюнхен]]
** [[Deutsches Museum]]
*[[Нюремберг]]
** [[Dokumentationszentrum]]
** [[Germanisches Nationalmuseum]]
*[[Франкфурт]]
**[[Senckenberg Museum]]
*[[Ҳанновер]]
** [[Kestner Gesellschaft]]
** [[Kestner-Museum]]
** [[Sprengel Museum]]
** [[Wilhelm-Busch-Museum]]

== [[Португалия]] ==
* [[Casa de Serralves-Museu de Arte Contemporânea]]
* [[Casa Museu Abel Salazar]]
* [[Casa Museu de Camilo Castelo Branco]]
* [[Museu do Cinema]]
* [[Museu Botânico]]
* [[Museu Calouste Gulbenkian]], [[Lisboa]]
* [[Museu da Água]]
* [[Museu da Marinha]]
* [[Museu da Música]]
* [[Museu da Ribeira Grande]], [[Açores]]
* [[Museu de Angra do Heroísmo]], [[Angra do Heroísmo]]
* [[Museu de Cera de Fátima]], [[Fátima]]
* [[Museu de Cerâmica de Sacavém]], [[Sacavém]]
* [[Museu de Ciência da Universidade de Lisboa]]
* [[Museu de Conimbriga]]
* [[Museu dos Jazigos Naturais Portugueses]], [[São Mamede de Infesta]]
* [[Museu de Lamego]], [[Lamego]]
* [[Fundação Medeiros e Almeida]], [[Lisboa]]
* [[Museu de Metrologia]]
* [[Museu do Ar]], [[Alverca do Ribatejo]]
* [[Museu do Automóvel Antigo]], [[Oeiras]]
* [[Museu do Azulejo]], [[Lisboa]]
* [[Museu do Brinquedo]], [[Sintra]]
* [[Museu do Carro Eléctrico]], [[Porto]]
* [[Museu do Chiado]], [[Lisboa]]
* [[Museu do Desporto]]
* [[Museu do Douro]]
* [[Museu do Mar]], [[Sesimbra]]
* [[Museu do Relógio]]
* [[Museu do Teatro Romano]], [[Lisboa]]
* [[Museu do Traje e da Moda]], [[Lisboa]]
* [[Museu do Trajo do Algarve]], [[São Brás de Alportel]]
* [[Museu dos Cristos]], [[Sousel]]
* [[Museu dos Transportes e Comunicações]]
* [[Museu Geológico de Lisboa]]
* [[Museu Militar do Porto]], [[Porto]]
* [[Museu Municipal de Baião]], [[Baião]]
* [[Museu Municipal de Esposende]], [[Esposende]]
* [[Museu Municipal de Loures]], [[Loures]]
* [[Museu Municipal de Viana do Castelo]], [[Viana do Castelo]]
* [[Museu Nacional de Arqueologia]], [[Lisboa]]
* [[Museu Nacional de Arte Antiga]], [[Lisboa]]
* [[Museu Nacional de Etnologia]], [[Lisboa]]
* [[Museu Nacional de História Natural]]
* [[Museu Nacional de Machado de Castro]], [[Coimbra]]
* [[Museu Nacional do Teatro]]
* [[Museu Nacional dos Coches]]
* [[Museu Nacional Soares dos Reis]], [[Porto]]
* [[Museu Virtual da Imprensa]]
* [[Museu Virtual da Informática]]

== [[Пуерто Рико]] ==
* [[Ponce Museum of Art]]

== [[Русия]] ==
* [[Санкт Петербург|Ст. Петербург]]
** [[Осорхонат Хермитаж|Осорхонаи Давлатии Хермитаж]]
** [[Галлереяи Ҳарбӣ]]
** [[Осорхонаи Русӣ]]
* [[Маскав]]
** [[Kremlin Arsenal]]
** [[Tretyakov Gallery]]
** [[Pushkin Museum]]
** [[Moscow Museum of Modern Art]]
** [[Poklonnaya Hill]]
** [[Kubinka Tank Museum]]
* other places
** [[Yasnaya Polyana]]
** [[Alferaki Palace]]

== [[Сингапур]] ==
''See: [[List of museums in Singapore]]''

== [[Тунис]]==
* [[Bardo National Museum]] [[Tunis]]

== [[Туркия]] ==
* [[Истанбул]]
** [[Ayasofya museum]]
** [[Topkapi Museum]]
** [[Dolmabahçe Palace]]
** [[Y.ld.z Palace]]
** [[Istanbul Archaeology Museum]]
** [[State Museum of Painting and Sculpture]]
** [[Turkish and Islamic Arts Museum]]
** [[Çinili Kö.k Ceramics Museum]]
** [[Museum of Military History at Harbiye]]
** [[Museum of Naval History at Be.ikta.]]
** [[Sadberk Hanim Museum]]
** [[Pera Museum]]
** [[Rahmi M. Koç Museum]]
** [[Sak.p Sabanc. Museum]]
** [[Istanbul Modern Art Museum]]
** [[Museum of Classical Ottoman Literature]] (Galata Mevlevihanesi)
** [[Ayd.nlatma ve Is.tma Araçlar. Müzesi]]
*[[Анкара]]
** [[Museum of Anatolian Civilizations]]
** [[Ankara Ethnography Museum]]
** [[State Art and Sculpture Museum]]
** [[Museum of the First Turkish National Assembly]]
** [[Museum of the Second Turkish National Assembly]]
** [[Koç Museum of Technology]]
** [[The TCDD Locomotive Museum]]
** [[MTA Museum of Natural History]]
*[[Konya]]
** [[Mevlana Museum]]

== [[Тоҷикистон]] ==

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии ноҳияи Фархор (1992),

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии шаҳри Қайроқум (1993),

• Хона-музеи Мубораки Вахонӣ дар ноҳияи Ишкошим (1993),

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии ноҳияи Рўдакї (1995),

• Музеи таърихии шаҳри Роғун (1995),

• Музеи шарафи ҷангии шаҳри [[Душанбе]] (1995),

• Хона-музеи Шоҳкамбари Офтобӣ дар ноҳияи Ишкошим (1996),

• Музеи ҷумҳуриявии академик Б.Ғ. Ғафуров дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров (1998),

• Музеи шаҳрии «Бибихонум» дар шаҳри Қурғонтеппа (1999),

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии ноҳияи Файзобод (1999),

• Хона-музеи Шириншо Шотемур дар ноҳияи Шуғнон (1999),

• Хона-музеи Моёншо Назаршоев дар ноҳияи Шуғнон (1999),

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии ба номи Иброҳим Исмоилов дар шаҳраки Ишкошим (2000),

• Музеи миллии бостоншиносии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе (2001),

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии ноҳияи Мурғоб (2001),

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии шаҳри Ваҳдат (2001),

• Мамнунгоҳи таърихӣ-фарҳангии Хулбук дар ноҳияи Восеъ (2002),

• Музеи таърихӣ-кишваршиносии ноҳияи Ховалинг (2004),

• Музей-комплекси ҷумҳуриявии таърихӣ-кишваршиносӣ дар   шаҳри Кулоб (2005),

• Музеи мероси хаттӣ ва адабии Мир Саиди Ҳамадонӣ дар шаҳри Кулоб (2006),

• Музей-мамнунгоҳи ҷумҳуриявӣ дар ноҳияи Дағара (2007),

• Комплекси ҷумҳуриявии таърихӣ-фарҳангии «Панҷруд» (2008),

• Музеи заминшиносии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе (2011),

• Музеи вилоятии таърихӣ-кишваршиносии «Авеста» - и [[вилояти Хатлон]] дар шаҳри   Қурғонтеппа

• Мамнунгоҳи таърихӣ-фарҳангии ноҳияи Ҳисор

== [[Фаронса]] ==
*[[Montpellier]]
**[[Agropolis]]
*[[Paris]]
** [[Galerie nationale du Jeu de Paume]]
** [[Louvre Museum]]
** [[Musée de Cluny]]
** [[Musée Jacquemart-André]]
** [[Musée du Montparnasse]]
** [[Musée National d'Art Moderne]], in the [[Centre Georges Pompidou]]
** [[Musée d'Orsay]]
** [[Musée Rodin]]
** [[Musée Picasso]]
*[[Toulouse]]
** [[Cité de l'espace]]
*[[Strasbourg]]
** [[Musée d'art moderne et contemporain of Strasbourg]]

== [[Финляндия]] ==
*[[Helsinki]]
**[[Amos Anderson Art Museum]]
**[[Athenium Art Museum]]
**[[Didrichsen Art Museum]]
**[[Design Museum, Helsinki|Design Museum]]
**[[Helsinki City Art Museum]]
**[[Kiasma]], Museum of Contemporary Art
**[[Maritime Museum, Helsinki|Maritime Museum]]
**[[Museum of Finnish Archhecture]]
**[[National Museum of Finland]]
* other places
**[[Finnish Railway Museum]], [[Hyvinkää]]

== [[Ҳиндустон]] ==
*[[Gandhi Museum]], [[Delhi]]
*[[Indian Museum]], [[Kolkata]]
*[[International Dolls Museum]], Delhi
*[[Library of Tibetan Works and Archives]], [[Himachal Pradesh]]
*[[Nalanda Archaeological Museum]], [[Nalanda]], [[Bihar]]
*[[Nehru Museum &amp; Planetarium]], [[New Delhi]]
*[[Prince of Wales Museum]], [[Mumbai]]
*[[Salar Jung Museum]], [[Hyderabad, India|Hyderabad]]
*[[Shankardev Kalakschetra]], [[Guwahati]]
*[[Toilet Museum]], [[Delhi, India]] - not sure if still there
*[[Visvesvaraya Industrial and Technological Museum]], [[Bangalore]]

== [[Чехия]] ==
* [[Осорхонаи Миллӣ (Прага)|Осорхонаи Миллӣ дар Прага]]
* [[Осорхонаи Миллии Техникӣ (Прага)|Осорхонаи Миллии Техникӣ]]
* [[Осорхонаи Фарҳанги Романӣ]]

== [[Чиле]]==
*[[Museo Arqueológico de La Serena]]

== [[Ҷумҳурии Корея]] ([[Сеул]]) ==
* [[Gyeongbokgung]]
* [[Gyeongju National Museum]]
* [[Kyujanggak]]
* [[National Folk Museum of Korea]]
* [[National Museum of Korea]]

== [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] (Чин) ==
* [[Пекин]]
** [[Palace Museum]]
** [[National Museum of China]]
** [[Natural Museum]]
* other places
* [[Luoyang Museum]], [[Luoyang]]
* [[Nanjing Museum]], [[Nanjing]]
* [[Shanghai Museum]], [[Shanghai]]
* [[Shaanxi History Museum]], [[Xi'an]]
* [[Stele Forest|Stele Forest Museum]], [[Xi'an]]
* [[Fortaleza do Monte]], [[Macao]]

For a list of the museums in the [[Hong Kong]] Special Administrative Region, see [[Museums in Hong Kong]].

== [[Чин, Ҷумҳури|Ҷумҳурии Чин]] ([[Тайван]]) ==
*[[Тайбей]]
** [[National Palace Museum]]
** [[Shung Ye Museum of Formosan Aborigines]]
** [[Su Ho Memorial Paper Museum]]
** [[Taipei Fine Arts Museum]]
* other places
** [[Guinness World of Records Museum]], [[Taichung]]
** [[National Museum of Taiwanese Literature]], [[Tainan City|Tainan]]
** [[National Science and Technology Museum]], [[Kaohsiung]]
** [[New Era Sculpture Park]], [[Puli]]
** [[Pinglin Tea Industry Museum]], [[Pinglin]]
** [[Taiwan Provincial Handicrafts Research Institute]], [[Tsaotun]]
** [[Taiwan Theater Museum]], [[Ilan, Republic of China|Ilan]]

== [[Швейтсария]] ==
*[[Haus Konstruktiv]], [[Zürich]]
*[[Historical Museum Basel]], [[Basel]]
*[[Musee Chappuis-Fanhdrich]], [[Develier]]
*[[Olympic Museum]], [[Lausanne]]
*[[Swiss Transport Museum]], [[Lucerne]]

''See also:'' [[Basel#Museums|Basel]], [[Berne#Museums|Berne]], [[Lausanne#Museums|Lausanne]], [[Lugano#Museums|Lugano]], [[Zurich#Museums|Zurich]]

== [[Шветсия]] ==
*[[Swedish Museum of Architecture]]
*[[Millesgården]]
*[[Swedish Dance Museum]]
*[[Drottningholm Theatre Museum]]
*[[Kiruna Centre for Conservation of Cultural Property]]
*[[Royal Swedish Armoury]]
*[[Skokloster Castle]]
*[[Gothenburg Museum of Art]]
*[[Hallwyl Museum]]
*[[Swedish Modern Museum]]
*[[Swedish National Museum of Fine Arts]]
*[[Waldemarsudde|Prince Eugen's Waldemarsudde]]
*[[Swedish Museum of Natural History]]
*[[Swedish National Museum of Cultural History]]
*[[Swedish Travelling Exhibitions]]
*[[Rooseum]]
*[[Röhss Museum]]
*[[Skansen]]
*[[Swedish Army Museum]]
*[[Swedish Museum of National Antiquities]]
*[[Swedish National Museums of World Culture]]
** the [[Museum of World Culture]]
*[[Swedish National Collections of Music]]
*[[Swedish National Maritime Museums]]
*[[Strindberg Museum]]
*[[Swedish National Museum of Science and Technology]]
*[[Thiel Gallery]]
*[[Zorn Collections]]
*[[Museum of Work]]
*[[The Vasa Museum]]
*[[Nordic Watercolour Museum]]

== [[Эстония]] ==
*[[Harju County]]:
*[[Tallinn]]
**[http://www.ai.ee/?setLang=eng Archeolocigal Museum]
**[http://www.kloostri.ee/?,,,2 Dominican Monastery Museum]
**[http://www.eam.ee Estonian History Museum]
**[http://www.arhitektuurimuuseum.ee/eam/english/index.htm Museum of Estonian Architecture] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130123041804/http://www.arhitektuurimuuseum.ee/eam/english/index.htm |date=2013-01-23 }}
**[http://www.ekm.ee/eng/ekm.php Estonian Art Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120121031804/http://www.ekm.ee/eng/ekm.php |date=2012-01-21 }}
**[http://www.loodusmuuseum.ee/ Estonian Museum of Natural History] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061010124549/http://www.loodusmuuseum.ee/ |date=2006-10-10 }}
**[http://www.meremuuseum.ee/ Estonian Maritime Museum]
**[http://www.evm.ee/keel/eng/ Estonian Open Air Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110429180137/http://www.evm.ee/keel/eng/ |date=2011-04-29 }}
**[http://www.okupatsioon.ee/english/index.htm Museum of Occupations] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090104012314/http://www.okupatsioon.ee/english/index.htm |date=2009-01-04 }}
**[http://www.eestipank.info/frontpage/en/ The Bank of Estonia Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081010003238/http://www.eestipank.info/frontpage/en/ |date=2008-10-10 }}
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=22 Archival Museum of Estonian Pedagogy] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610091558/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=22 |date=2007-06-10 }}
**[http://www.etdm.ee/en/ Estonian Museum of Applied Art and Design]
**[http://www.tmm.ee/index.php?s=10203 Estonian Theatre and Music Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061014130729/http://www.tmm.ee/index.php?s=10203 |date=2006-10-14 }}
**[http://www.tervishoiumuuseum.ee/index.php?keel=2 Estonian Health Care Museum]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=27 Estonian Firefighting Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610091037/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=27 |date=2007-06-10 }}
**[http://www.energiakeskus.ee/ The Energy Center]
**[http://www.kalev.ee/?lang=en Kalev Confectionery Museum]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=31 Insurance Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610091417/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=31 |date=2007-06-10 }}
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=32 Museum of the History of Economy] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610090713/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=32 |date=2007-06-10 }}
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=33 Nõmme Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928005913/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=33 |date=2007-09-28 }}
**[http://www.pol.ee/?id=111078 Police Museum]{{Пайванди мурда|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=35 President Konstantin Päts Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610091215/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=35 |date=2007-06-10 }}
**[http://www.tba.ee/TBGeng.htm Tallinn Botanic Gardens] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060927182546/http://www.tba.ee/TBGeng.htm |date=2006-09-27 }}
**[http://www.linnamuuseum.ee Tallinn City Museum]
**[http://www.loomaaed.ee/index.php?nlan=eng&amp;index=on&amp;ndbase=1 Tallinn Zoological Gardens]
**[https://web.archive.org/web/20070101220258/http://veeb.tallinn.ee/raekoda/index.php?lang=en&amp;PHPSESSID=0c4d247eebe8ebfe0e82dc4b33bff290 Tallinn Town Hall]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=48 Russian Museum in Estonia] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928005813/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=48 |date=2007-09-28 }}
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=49 Cooperative Tarde Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610091137/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=49 |date=2007-06-10 }}
*[[Viimsi Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=55 Estonian National War Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610094048/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=55 |date=2007-06-10 }}
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=63 Viimsi Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610093836/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=63 |date=2007-06-10 }}
* rest of Harju County
**[http://www.rebala.ee/en/ Rebala Heritage Reserve and Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060720025354/http://www.rebala.ee/en/ |date=2006-07-20 }}, [[Jõelähtme Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=50 Estonian Liberation Movement Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610093942/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=50 |date=2007-06-10 }}, [[Rae Commune]]
**[http://www.muuseum.harju.ee/eng/index_e.php Harju County Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060721044014/http://www.muuseum.harju.ee/eng/index_e.php |date=2006-07-21 }}, [[Keila]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=53 Kolga Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610093817/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=53 |date=2007-06-10 }}, [[Kuusalu Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=54 Kose Uuemõisa Local Lore Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610094106/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=54 |date=2007-06-10 }}, [[Kose-Uuemõisa]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=56 Metsanurme Local Lore Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610093843/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=56 |date=2007-06-10 }}, [[Saku Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=57 Motorcycle Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610094056/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=57 |date=2007-06-10 }}, [[Kurtna]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=58 Padise Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610093903/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=58 |date=2007-06-10 }}, [[Padise]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=59 Paldiski Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610094004/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=59 |date=2007-06-10 }}, [[Paldsiki]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=60 Pikakose House Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610094030/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=60 |date=2007-06-10 }}, [[Loksa Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=62 Tooman Farm Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610093935/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=62 |date=2007-06-10 }}, [[Kuusalu Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=64 Viinistu Art Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610093954/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=64 |date=2007-06-10 }}, [[Loksa Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=65 Beer Museum Saku Brewery] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610094037/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=65 |date=2007-06-10 }}, [[Saku]]
*[[Hiiu County]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=66 Hiiumaa Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610060400/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=66 |date=2007-06-10 }}, [[Kärdla]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=67 The Exposition House of Kassari] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610060632/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=67 |date=2007-06-10 }}, [[Kassari]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=68 House Museum of Rudolf Tobias] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610060439/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=68 |date=2007-06-10 }}, [[Käina]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=69 Mihkli Museum at Malvaste] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610060548/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=69 |date=2007-06-10 }}, [[Kõrges saare Commune]]
**[http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=70 Soera Farm Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610060618/http://www.muuseum.ee/en/muuseumid/eesti_muuseumid/by_state?action=details&amp;museum_id=70 |date=2007-06-10 }}, [[Pühalepa Commune]]
*[[Tartu]]
**[http://www.ut.ee/artmuseum/eng/eng.html Art Museum of Tartu University] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061001191337/http://www.ut.ee/artmuseum/eng/eng.html |date=2006-10-01 }}
**[[Estonian Museum of the Blind]]
**[http://www.mm.ee/ Tartu Toy Museum]
* other places
*[[Narva]]
**[http://www.narvamuuseum.ee/en/en_content.htm Narva Museum and Art Gallery] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060421175517/http://www.narvamuuseum.ee/en/en_content.htm |date=2006-04-21 }}
*[[Kohtla-Järve]]
**[[Kohtla Järve Museum Of Oil Shale]]
**[http://www.kaevanduspark.ee/eng/index.htm Kohtla Mining Park Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060902210434/http://www.kaevanduspark.ee/eng/index.htm |date=2006-09-02 }}, [[Kohtla-Nõmme]]
**[http://www.jaam.ee/index.php?lk=25 Estonian Railway Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110227060135/http://www.jaam.ee/index.php?lk=25 |date=2011-02-27 }}, [[Haapsalu]]
**[http://www.saaremaamuuseum.ee/eng/ Saaremaa Museum] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928081644/http://www.saaremaamuuseum.ee/eng/ |date=2007-09-28 }}, [[Saare County]]
**[http://www.svm.ee/index.php?l=2 Virumaa Museums], [[Lääne-Viru County]]

== [[Юнон]] ==

==See also==
*[[List of buildings]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://vlmp.museophile.com/ Саҳифаҳои осорхонавии Китобхонаи Виртуалӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081026162851/http://vlmp.museophile.com/ |date=2008-10-26 }} (VLmp)
* [http://dmoz.org/Reference/Museums/ Феҳристи кушодӣ Dmoz] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061101235355/http://www.dmoz.org/Reference/Museums/ |date=2006-11-01 }}
* [http://directory.google.com/Top/Reference/Museums/ Феҳристи Google] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061014133704/http://directory.google.com/Top/Reference/Museums/ |date=2006-10-14 }}
* [http://dir.yahoo.com/Society_and_Culture/Museums_and_Exhibits/ Феҳристи Yahoo!] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070427075725/http://dir.yahoo.com/Society_and_Culture/Museums_and_Exhibits |date=2007-04-27 }}
* [http://www.museumland.com/ Museum land] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070302093620/http://www.museumland.com/ |date=2007-03-02 }}
* [http://www.museumnetwork.com/ MuseumNetwork.com] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070427034940/http://www.museumnetwork.com/ |date=2007-04-27 }}
* [http://www.museumstuff.com/ MuseumStuff.com]
* [http://www.amn.org/ Art Museum Network]
* [http://www.insecula.com/ Инсекула] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100728234558/http://www.insecula.com/ |date=2010-07-28 }} (фаронсавӣ)
* [http://it.wikipedia.org/wiki/Musei_italiani Феҳристи осорхонаҳо дар Италия]
* [http://www.museionline.it/eng/default.htm Осорхонаҳои Италия (англисӣ)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060718071405/http://www.museionline.it/eng/default.htm |date=2006-07-18 }}


[[Гурӯҳ:Феҳристи осорхонаҳо|*]]</text>
      <sha1>9a21gph12x0oblh1dz4sblrvqugnqie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Донишгоҳҳои Русия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6388</id>
    <revision>
      <id>1487760</id>
      <parentid>1487420</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50453" sha1="g2phg2yumxrlpilcwh6ld3gdm6mhjm4" xml:space="preserve">=== [[Абакан]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии Хака ба номи им. Н.Ф. Катанова]] — http://www.khsu.ru/

=== [[Армавир]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Армавир]] — http://www.agpu.armavir.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060207054518/http://agpu.armavir.ru/ |date=2006-02-07 }}

=== [[Архангелск]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии технологии Архангелск]] — http://www.agtu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100209150324/http://www.agtu.ru/ |date=2010-02-09 }}

=== [[Астрахан]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии технологии Астрахан]] — http://www.astu.org/
* [[Донишгоҳи давлатии Астрахан]] — http://www.aspu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120503230045/http://www.aspu.ru/ |date=2012-05-03 }}

=== [[Барнаул]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии аграрии Алтай]]
* [[Донишгоҳи давлатии тиббии Алтай]] — http://www.agmu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120423051542/http://www.agmu.ru/ |date=2012-04-23 }}
* [[Донишгоҳи давлатии технологии Алтай]] ба номи [[Ползунов, Иван Иванович|И. И. Ползунов]] — http://astu.secna.ru
* [[Донишгоҳи давлатии Алтай]] — http://www.asu.ru/
* [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Барнаул]] — http://www.bspu.ab.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060209115524/http://bspu.ab.ru/ |date=2006-02-09 }}

=== [[Белгород]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии технологии Белгород ба номи В.Г. Шухов]] — http://www.bstu.ru/
* [[Донишгоҳи давлатии Белгород]] — http://bsu.edu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060929044340/http://www.bsu.edu.ru/ |date=2006-09-29 }}

=== [[Бийск]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Бийск]] ба номи [[Шукшин, Василий Макарович|В. М. Шукшин]] — http://www.bigpi.biysk.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070102005551/http://www.bigpi.biysk.ru/ |date=2007-01-02 }}

=== [[Благовешенск (вилояти Амур)|Благовешенск]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии Амур]] — http://www.amursu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201127203023/https://www.amursu.ru/ |date=2020-11-27 }}
* [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Благовешенск]] — http://www.bgpu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060302190141/http://www.bgpu.ru/ |date=2006-03-02 }}
* [[Донишгоҳи давлатии аграрии Шарқи Дур]] —

=== [[Братск]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии Братск]] — http://www.brstu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120502160938/http://brstu.ru/ |date=2012-05-02 }}

=== [[Брянск]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии технологии Брянск]] — http://www.tu-bryansk.ru/
* [[Донишгоҳи давлатии Брянск|Донишгоҳи давлатии Брянск ба номи академик И. Г. Петровский]] — http://www.bgunet.com {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061009024833/http://www.bgunet.com/ |date=2006-10-09 }}

=== [[Новгороди Бузург]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии Новгород]] ба номи [[Ярослав Мудрий|Ярослава Мудрий]] — http://www.novsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061105011659/http://novsu.ru/ |date=2006-11-05 }}

=== [[Владивосток]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии тиббии Владивосток]]
* [[Донишгоҳи давлатии иқтисодиёт ва хидмати Владивосток]] — http://www.vvsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120506042956/http://vvsu.ru/ |date=2012-05-06 }}
* [[Донишгоҳи давлатии технологии Шарқи Дур]] — http://www.festu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060425224350/http://www.festu.ru/ |date=2006-04-25 }}
* [[Донишгоҳи давлатии Шарқи Дур]] — http://www.dvgu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061004025530/http://dvgu.ru/ |date=2006-10-04 }}
* [[Донишгоҳи давлатии баҳрии ба номи адмирал Г.И. Невелский]] — http://www.msun.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130402185332/http://msun.ru/ |date=2013-04-02 }}
* [[Донишгоҳи давлатии иқтисодии Уқёнуси Ором]] — http://www.fesaem.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170917045242/http://fesaem.ru/ |date=2017-09-17 }}

=== [[Владикавказ]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии аграрии Горский]] —

=== [[Владимир (шаҳр)|Владимир]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Владимир]]
* [[Донишгоҳи давлатии Владимирский]] — http://www.vpti.vladimir.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061008003708/http://www.vpti.vladimir.ru/ |date=2006-10-08 }}

=== [[Волгоград]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии меъмори-сохтумонии Волгоград]] — http://www.vgasu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120505185339/http://www.vgasu.ru/ |date=2012-05-05 }}
* [[Волгоградский государственный медицинский университет]] — http://www.volgmed.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100915153946/http://www.volgmed.ru/ |date=2010-09-15 }}
* [[Волгоградский государственный педагогический университет]] — http://www.vspu.ru/
* [[Волгоградский государственный технический университет]] — http://www.vstu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120501181918/http://vstu.ru/ |date=2012-05-01 }}
* [[Донишгоҳи давлатии Волгоград]] — http://www.volsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120501180250/http://www.volsu.ru/ |date=2012-05-01 }}
&lt;!-- * [[Öàðèöûíñêèé ïðàâîñëàâíûé èíñòèòóò (óíèâåðñèòåò) ïðåïîäîáíîãî Ñåðãèÿ Ðàäîíåæñêîãî]] --&gt;

=== [[Вологда]] ===
* [[Донишгоҳи давлати омӯзгории Вологда]] — http://www.uni-vologda.ac.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060924011216/http://www.uni-vologda.ac.ru/ |date=2006-09-24 }}
* [[Донишгоҳи давлатии техникӣ Вологда]] — http://www.vstu.edu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120513011959/http://www.vstu.edu.ru/ |date=2012-05-13 }}
* [[Академияи давлатии хоҷагии ширӣ Вологда]] — http://molochnoe.ru
* [[Донишкадаи ҳуқуқ ва иқтидосиёти Вологда]] — http://www.vipe-fsin.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200930173143/https://vipe-fsin.ru/ |date=2020-09-30 }}

=== [[Воронеж]] ===
* [[Воронежский государственный аграрный университет им. К.Д. Глинки]] — http://www.vsau.ru/
* [[Воронежский государственный архитектурно-строительный университет]] — http://www.vgasu.vrn.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061014230435/http://www.vgasu.vrn.ru/ |date=2006-10-14 }}
* [[Воронежский государственный педагогический университет]] — http://www.vspu.ac.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120505190026/http://www.vspu.ac.ru/ |date=2012-05-05 }}
* [[Воронежский государственный технический университет]] — http://vorstu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061027173157/http://www.vorstu.ru/ |date=2006-10-27 }}
* [[Воронежский государственный университет]] — http://www.vsu.ru
* [[Университет им. Н.К.Рериха]]

=== [[Горно-Алтайск]] ===
* [[Горно-Алтайский государственный университет]] — http://www.gasu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201124195723/http://www.gasu.ru/ |date=2020-11-24 }}
  
=== [[Грозний]] ===
* [[Чеченский государственный университет]]

=== [[Екатеринбург]] ===
* [[Гуманитарный университет (Екатеринбург)|Гуманитарный университет]] — http://gu.ur.ru/index2.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070430211832/http://www.gu.ur.ru/index2.html |date=2007-04-30 }}
* [[Российский государственный профессионально-педагогический университет]] — http://www.rsvpu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120506083435/http://www.rsvpu.ru/ |date=2012-05-06 }}
* [[Уральский государственный лесотехнический университет]] — http://www.usfeu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120217161551/http://www.usfeu.ru/ |date=2012-02-17 }}
* [[Уральский государственный педагогический университет]] — http://www.uspu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120511200728/http://www.uspu.ru/ |date=2012-05-11 }}
* [[Уральский государственный технический университет]] — http://www.ustu.ru/
* [[Уральский государственный университет|Уральский государственный университет им. А. М. Горького]] — http://www.usu.ru/
* [[Уральский государственный университет путей сообщения]] — http://www.usart.ru/
* [[Уральский государственный экономический университет]] — http://www.usue.ru/

=== [[Елабуга]] ===
* [[Елабужский государственный педагогический университет]]

=== [[Елетс (шаҳр)|Елетс]] ===
* [[Елецкий государственный университет им. И.А. Бунина]] — http://www.elsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061006145826/http://www.elsu.ru/ |date=2006-10-06 }}

=== [[Иваново (вилояти Иваново)|Иваново]] ===
* [[Ивановский государственный университет]] — http://www.ivanovo.ac.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120506193753/http://ivanovo.ac.ru/ |date=2012-05-06 }}
* [[Ивановский государственный химико-технологический университет]] — https://web.archive.org/web/20140515030755/http://www.isuct.ru/dept/iufis/fik/
* [[Ивановский государственный энергетический университет им. В.И. Ленина]] — http://www.ispu.ru/

=== [[Ижевск]] ===
* [[Удмуртский государственный университет]] — http://www.udsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120430055341/http://udsu.ru/ |date=2012-04-30 }}
* [[Ижевский государственный технический университет]] — http://www.istu.ru/

=== [[Иркутск]] ===
* [[Байкальский государственный университет экономики и права]] — http://www.isea.ru/
* [[Иркутский государственный лингвистический университет]]	— http://www.islu.ru/news.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060822022105/http://www.islu.ru/news.html |date=2006-08-22 }}
* [[Иркутский государственный медицинский университет]]	— http://www.ismu.baikal.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131101023821/http://www.ismu.baikal.ru/ |date=2013-11-01 }}
* [[Иркутский государственный педагогический университет]]	— http://isttu.irk.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061017162243/http://www.isttu.irk.ru/ |date=2006-10-17 }}
* [[Иркутский государственный технический университет]] — http://www.istu.edu/
* [[Иркутский государственный университет]] — http://isu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100113164733/http://www.isu.ru/ |date=2010-01-13 }}
* [[Иркутский государственный университет путей сообщения]] — http://www.iriit.irk.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061016044929/http://www.iriit.irk.ru/ |date=2006-10-16 }}

=== [[Йошкар-Ола]] ===
* [[Марийский государственный технический университет]] — http://www.marstu.mari.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090909095304/http://www.marstu.mari.ru/ |date=2009-09-09 }}
* [[Марийский государственный университет]] — http://www.marsu.ru/

=== [[Қазон]] ===
* [[Казанский государственный университет]] — http://www.ksu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061009052137/http://www.ksu.ru/ |date=2006-10-09 }}
* [[Казанский государственный энергетический университет]] — http://www.kgeu.ru/
* [[Казанский государственный технический университет им А.Н.Туполева]] — http://www.kai.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120504022904/http://www.kai.ru/ |date=2012-05-04 }}
* [[Казанский государственный технологический университет]] — http://www.kstu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200617093356/http://www.kstu.ru/ |date=2020-06-17 }}

=== [[Калининград]] ===
* [[Калининградский государственный технический университет]] — http://www.klgtu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120427221135/http://www.klgtu.ru/ |date=2012-04-27 }}
* [[Российский государственный университет им. И. Канта]] — http://www.albertina.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190310100700/http://www.albertina.ru/ |date=2019-03-10 }}

=== [[Калуга]] ===
* [[Калужский государственный педагогический университет им. К.Э. Циолковского]] — http://kspu.kaluga.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061010114532/http://kspu.kaluga.ru/ |date=2006-10-10 }}

=== [[Кемерово]] ===
* [[Кемеровский государственный университет]] —	http://www.kemsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120514071722/http://www.kemsu.ru/ |date=2012-05-14 }}
* [[Кемеровский государственный университет культуры и искусств]]
* [[Кузбасский государственный технический университет]] — http://www.kuzstu.ru/

=== [[Киров (вилояти Киров)|Киров]] ===
* [[Вятский государственный гуманитарный университет]] — http://www.vspu.kirov.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071029143830/http://www.vspu.kirov.ru/ |date=2007-10-29 }}
* [[Вятский государственный университет]] — http://www.riac.ru/vgu{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

=== [[Комсомолск-на-Амуре]] ===
* [[Комсомольский-на-Амуре государственный педагогический университет]] — http://knagpu.kms.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070104204719/http://knagpu.kms.ru/ |date=2007-01-04 }}
* [[Комсомольский-на-Амуре государственный технический университет]] — http://www.knastu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061101033806/http://www.knastu.ru/ |date=2006-11-01 }}

=== [[Кострома]] ===
* [[Костромской государственный технологический университет]] — http://www.kstu.edu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120423121010/http://www.kstu.edu.ru/ |date=2012-04-23 }}
* [[Костромской государственный университет имени Н.А. Некрасова]] — http://ksu.edu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070701180534/http://ksu.edu.ru/ |date=2007-07-01 }}

=== [[Краснодар]] ===
* [[Краснодарский государственный университет культуры и искусств]] -
* [[Кубанский государственный аграрный университет]] — http://www.kubagro.ru/
* [[Кубанский государственный технологический университет]] — http://kubstu.ru/?uid=010010 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061127132046/http://kubstu.ru/?uid=010010 |date=2006-11-27 }}
* [[Кубанский государственный университет]] — http://www.kubsu.ru/index.php/rus/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060830091124/http://www.kubsu.ru/index.php/rus/ |date=2006-08-30 }}
* [[Кубанский государственный университет физической культуры, спорта и туризма]] — http://www.kgafk.ru/

=== [[Красноярск]] ===
* [[Государственный университет цветных металлов и золота]] — http://gold.krasu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20051217101516/http://gold.krasu.ru/ |date=2005-12-17 }}
* [[Красноярский государственный аграрный университет]] — http://www.kgau.krasedu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060220070213/http://www.kgau.krasedu.ru/ |date=2006-02-20 }}
* [[Красноярский государственный педагогический университет им. В.П. Астафьева]] — http://www.kspu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220403052609/http://www.kspu.ru/ |date=2022-04-03 }}
* [[Красноярский государственный технический университет]] — http://www.krgtu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060208035544/http://www.krgtu.ru/ |date=2006-02-08 }}
* [[Красноярский государственный университет]] — http://www.lan.krasu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061010202655/http://www.lan.krasu.ru/ |date=2006-10-10 }}
* [[Сибирский государственный аэрокосмический университет им. академика М.Ф.Решетнева]] — http://www.sibsau.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120419122928/http://www.sibsau.ru/ |date=2012-04-19 }}
* [[Сибирский государственный технологический университет]] — http://www.sibstu.kts.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070706040954/http://sibstu.kts.ru/ |date=2007-07-06 }}

=== [[Курган (шаҳр)|Курган]] ===
* [[Курганский государственный университет]] -

=== [[Курск]] ===
* [[Курский государственный медицинский университет]] -
* [[Курский государственный педагогический университет]] -
* [[Курский государственный технический университет]] -

=== [[Кизил]] ===
* [[Тывинский государственный университет]] -

=== [[Липетск]] ===
* [[Липецкий государственный педагогический университет]] -
* [[Липецкий государственный технический университет]] -

=== [[Магадан]] ===
* [[Северный международный университет]] — http://www.niu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070209205114/http://www.niu.ru/ |date=2007-02-09 }}

=== [[Магнитогорск]] ===
* [[Магнитогорский государственный технический университет]] -
* [[Магнитогорский государственный университет]] -

=== [[Майкоп]] ===
* [[Адыгейский государственный университет]] -

=== [[Махачкала]] ===
* [[Дагестанский государственный педагогический университет]] -
* [[Дагестанский государственный технический университет]] -
* [[Дагестанский государственный университет]] -
* [[Дагестанский исламский университет им.Имама Шафигьии]] -

=== [[Мичуринск]] ===
* [[Мичуринский государственный аграрный университет]] -

=== [[Москва]] ===
: ''Нигаред. мақолаи [[Мактабҳои олии Москвы]]''
* [[Донишгоҳи Ҳарбӣ]] Вазорати мудофиаи ФР — http://www.vumo.ru
* [[Московская государственная юридическая академия]] — http://www.msal.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160714010744/http://msal.ru/ |date=2016-07-14 }}
* [[Московский государственный университет]] имени [[Ломоносов, Михаил Васильевич|М. В. Ломоносова]] — http://www.msu.ru/
* [[Московский физико-технический институт]] (государственный университет) — http://www.mipt.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080311132224/http://www.mipt.ru/ |date=2008-03-11 }}
* [[Московский государственный строительный университет]], бывший «МИСИ» — http://www.mgsu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210503154537/https://mgsu.ru/ |date=2021-05-03 }}
* [[Московский государственный технический университет им. Н. Э. Баумана]] — http://www.bmstu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210531133828/https://bmstu.ru/ |date=2021-05-31 }}
* [[Московский государственный университет инженерной экологии]] — http://www.msuie.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060424070446/http://www.msuie.ru/ |date=2006-04-24 }}
* [[Московский государственный институт международных отношений (Университет)]] — http://www.mgimo.ru/
* [[Московский инженерно-физический институт]] (государственный университет) — http://www.mephi.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130308111529/http://rf.mephi.ru/ |date=2013-03-08 }}
* [[Московский технический университет связи и информатики]] — http://www.mtuci.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061008003953/http://www.mtuci.ru/ |date=2006-10-08 }}
* [[Российский государственный гуманитарный университет]]— http://www.rsuh.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220326005534/https://www.rsuh.ru/ |date=2022-03-26 }}
* [[Российский государственный медицинский университет]]— http://www.rsmu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220302191621/https://rsmu.ru/ |date=2022-03-02 }}
*  [[Донишгоҳи давлатии нафту гази Россия ба номи академик И. М. Губкин]] — http://www.gubkin.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070823102950/http://www.gubkin.ru/ |date=2007-08-23 }}
* [[Российский химико-технологический университет]] имени [[Менделеев, Дмитрий Иванович|Д. И. Менделеева]] [http://www.muctr.edu.ru ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110423141722/http://muctr.edu.ru/ |date=2011-04-23 }}
* [[Московский государственный технологический университет «Станкин»]] — http://www.stankin.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220411233234/https://stankin.ru/ |date=2022-04-11 }}

=== [[Мурманск]] ===
* [[Мурманский государственный технический университет]] -

=== [[Налчик]] ===
* [[Кабардино-Балкарский государственный университет им. Х.М. Бербекова]] -

=== [[Нижний Новгород]] ===
* [[Нижегородский государственный технический университет]] — http://www.nntu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061029224425/http://www.nntu.ru/ |date=2006-10-29 }}
* [[Нижегородский государственный университет]] — http://www.unn.ru/
* [[Нижегородский государственный лингвистический университет]] — http://www.lunn.ru/
* [[Нижегородский государственный педагогический университет]] — http://www.nnspu.ru/
* [[Нижегородский государственный архитектурно-строительный университет]] — http://www.nngasu.ru

=== [[Новокузнетск]] ===
* [[Сибирский государственный индустриальный университет]] — http://www.sibsiu.ru/

=== [[Новосибирск]] ===
* [[Новосибирский государственный университет]] — http://www.nsu.ru/root.php/index.xml {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060924050418/http://www.nsu.ru/root.php/index.xml |date=2006-09-24 }}
* [[Новосибирский государственный технический университет]] — http://www.nstu.ru/
* [[Сибирский государственный университет телекоммуникации и информатики]] — http://www.neic.nsk.su/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060927095330/http://www.neic.nsk.su/ |date=2006-09-27 }}
* [[Новосибирский государственный архитектурно-строительный университет]] — http://www.sibstrin.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080313153137/http://www.sibstrin.ru/ |date=2008-03-13 }}
* [[Сибирский государственный университет путей сообщения]] — http://www.stu.ru/
* [[Сибирский университет потребительской кооперации]] — http://www.sibupk.nsk.su/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060901040958/http://www.sibupk.nsk.su/ |date=2006-09-01 }}
* [[Новосибирский государственный педагогический университет]] — http://www.ngpu.ru

=== [[Омск]] ===
* [[Омский государственный аграрный университет]] -
* [[Омский государственный педагогический университет]] -
* [[Омский государственный технический университет]] -
* [[Омский государственный университет путей сообщения]] -
* [[Омский государственный университет им. Ф.М. Достоевского]] -

=== [[Орҷоникидзе (станитса)|Орҷоникидзе]] ===
* [[Ингушский государственный университет]] -

=== [[Орёл (шаҳр)|Орёл]] ===
* [[Орловский государственный аграрный университет]] -
* [[Орловский государственный технический университет]] -
* [[Орловский государственный университет]] -

=== [[Оренбург]] ===
* [[Оренбургский государственный аграрный университет]] -
* [[Оренбургский государственный педагогический университет]] -
* [[Оренбургский государственный университет]] -

=== [[Пенза]] ===
* [[Пензенский государственный педагогический университет им. В.Г.Белинского]] -
* [[Пензенский государственный университет]] -

=== [[Перм]] ===
* [[Пермский государственный университет]] — http://www.psu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150414070200/http://www.psu.ru/ |date=2015-04-14 }}
* [[Пермский государственный педагогический университет]] — http://www.pspu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130818150711/http://pspu.ru/ |date=2013-08-18 }}
* [[Пермский государственный технический университет]] — http://www.pstu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130805063637/http://pstu.ru/ |date=2013-08-05 }}

=== [[Персиановка]] ===
* [[Донской государственный аграрный университет]] -

=== [[Петрозаводск]] ===
* [[Карельский государственный педагогический университет]] -
* [[Петрозаводский государственный университет]] -

=== [[Петропавловск-Камчатский]] ===
* [[Камчатский государственный педагогический университет]] -
* [[Камчатский государственный технический университет]] -
* [[Камчатский государственный университет]] -

=== [[Пятигорск]] ===
* [[Пятигорский государственный лингвистический университет]] -
* [[Пятигорский государственный технологический университет]] -

=== [[Ростов-на-Дону]] ===
* [[Донской государственный технический университет]] — http://www.dstu.edu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060929093941/http://www.dstu.edu.ru/ |date=2006-09-29 }}
* [[Ростовская государственная академия архитектуры и искусства]]
* [[Ростовская государственная академия сельскохозяйственного машиностроения]]
* [[Ростовская государственная консерватория им. С.В.Рахманинова]]
* [[Ростовский государственный медицинский университет]]
* [[Ростовский государственный педагогический университет]] — http://rspu.edu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131030202725/http://rspu.edu.ru/ |date=2013-10-30 }}
* [[Ростовский государственный строительный университет]]
* [[Ростовский государственный университет]] — http://www.rsu.ru
* [[Ростовский государственный университет путей сообщения]] — http://www.rgups.ru
* [[Ростовский государственный экономический университет]] (РИНХ) — http://www.rseu.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110903173428/http://www.rseu.ru/ |date=2011-09-03 }}
* [[Ростовский международный университет экономики и управления]]
* [[Северо-Кавказская академия государственной службы]]

=== [[Рязан]] ===
* [[Рязанский государственный медицинский университет им. академика И.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp; Павлова]] -
* [[Рязанский государственный педагогический университет им. С.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp; Есенина]] -

=== [[Самара]] ===
* [[Самарский государственный архитектурно-строительный университет]] — http://www.ssaba.smr.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060913175520/http://www.ssaba.smr.ru/ |date=2006-09-13 }}
* [[Самарский государственный аэрокосмический университет|Самарский государственный аэрокосмический университет им. ак. С. П. Королёва]] — http://www.ssau.ru/
* [[Самарский государственный медицинский университет]] — http://www.samsmu.ru/
* [[Самарский государственный технический университет]] — http://www.samgtu.ru/
* [[Самарский государственный университет]] — http://www.ssu.samara.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190831003914/http://www.ssu.samara.ru/ |date=2019-08-31 }}
* [[Самарский государственный экономический университет]] — http://www.sseu.ru/
* [[Самарский государственный социально-педагогический университет]] —http://www.pgsga.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191026092837/http://www.pgsga.ru/ |date=2019-10-26 }}

=== [[Санкт-Петербург]] ===
* [[Балтийский государственный технический университет имени Д.&amp;nbsp;Ф.&amp;nbsp;Устинова &quot;Военмех&quot;|Балтийский государственный технический университет имени Д. Ф. Устинова «Военмех»]]&amp;nbsp;— http://www.voenmeh.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210306134459/https://www.voenmeh.ru/ |date=2021-03-06 }}
* [[Военный инженерно-космический университет им. А. Ф. Можайского]]
* [[Европейский университет в Санкт-Петербурге]]&amp;nbsp;— http://www.eu.spb.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный медицинский университет|Санкт-Петербургский государственный медицинский университет им. акад. И.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Павлова]]&amp;nbsp;— http://www.spbgmu.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный морской технический университет]]&amp;nbsp;— http://www.smtu.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный политехнический университет]]&amp;nbsp;— http://www.spbstu.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный технологический институт (технический университет)]]&amp;nbsp;— http://gti.spb.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный университет]]&amp;nbsp;— http://www.spbu.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный университет информационных технологий, механики и оптики]]&amp;nbsp;— http://www.ifmo.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный университет культуры и искусств]]&amp;nbsp;— http://www.spbguki.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061004035759/http://spbguki.ru/ |date=2006-10-04 }}
* [[Санкт-Петербургский государственный университет путей сообщения]]&amp;nbsp;— http://www.pgups.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061023003223/http://www.pgups.ru/ |date=2006-10-23 }}
* [[Санкт-Петербургский государственный университет технологии и дизайна]]&amp;nbsp;— http://www.sutd.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный университет физической культуры имени П. Ф. Лесгафта|Санкт-Петербургский государственный университет физической культуры имени П.&amp;nbsp;Ф.&amp;nbsp;Лесгафта]]&amp;nbsp;— http://lesgaft.spb.ru/, http://pro-lesgaft.spb.ru/
* [[Санкт-Петербургский государственный университет экономики и финансов]]&amp;nbsp;— http://www.finec.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20101031032311/http://finec.ru/ |date=2010-10-31 }}
* [[Санкт-Петербургский государственный электротехнический университет]]&amp;nbsp;— http://www.etu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061013124911/http://www.etu.ru/ |date=2006-10-13 }}

=== [[Саранск]] ===
* [[Мордовский государственный университет им. Н.П. Огарева]] -

=== [[Саратов]] ===
* [[Саратовский государственный аграрный университет им. Н.И.Вавилова]] -
* [[Саратовский государственный медицинский университет]] -
* [[Саратовский государственный социально-экономический университет]] -
* [[Саратовский государственный технический университет]] -
* [[Саратовский государственный университет им. Н.Г.Чернышевского]] -

=== [[Смоленск]] ===
* [[Смоленский государственный педагогический университет]] -

=== [[Сочи]] ===
* [[Сочинский государственный университет туризма и курортного дела]] -
* [[Федеральный академический экологический университет]] -

=== [[Ставропол]] ===
* [[Северо-Кавказский государственный технический университет]] -
* [[Ставропольский государственный аграрный университет]] -
* [[Ставропольский государственный университет]] -

=== [[Сургут]] ===
* [[Сургутский государственный университет]] -

=== [[Сиктивкар]] ===
* [[Сыктывкарский государственный университет]] -

=== [[Таганрог]] ===
* [[Таганрогский государственный радиотехнический университет]] -

=== [[Тамбов]] ===
* [[Тамбовский государственный технический университет]] — [http://www.tambov.ru/ http://www.tambov.ru/]
* [[Тамбовский государственный университет им. Г.Р.Державина]] — [http://tsu.tmb.ru/ http://tsu.tmb.ru/] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061021171423/http://tsu.tmb.ru/ |date=2006-10-21 }}

=== [[Твер]] ===
* [[Тверской государственный университет]] — http://university.tversu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060831020347/http://university.tversu.ru/ |date=2006-08-31 }}
* [[Тверской государственный технический университет]] — http://www.tstu.tver.ru/
* [[Тверская медицинская академия]] — http://www.tvermed.narod.ru/
* [[Тверская сельскохозяйственная академия]] — http://www.tversu.ru/Education/TAA/Overview.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060909134835/http://www.tversu.ru/Education/TAA/Overview.html |date=2006-09-09 }}

=== [[Толятти]] ===
* [[Тольяттинский государственный университет]] -

=== [[Томск]] ===
* [[Томский городской сайт]] — http://tomck.com/
* [[Сибирский государственный медицинский университет]] — http://www.ssmu.ru/
* [[Томский государственный архитектурно-строительный университет]] — http://www.tsuab.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061020175850/http://www.tsuab.ru/ |date=2006-10-20 }}
* [[Томский государственный педагогический университет]] — http://www.tspu.edu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061009122307/http://www.tspu.edu.ru/ |date=2006-10-09 }}
* [[Томский государственный университет]] — http://www.tsu.ru/
* [[Томский государственный университет систем управления и радиоэлектроники]] — http://www.tusur.ru/
* [[Томский политехнический университет]] — http://www.tpu.ru/

=== [[Тула]] ===
* [[Тульский государственный педагогический университет им. Л.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Толстого]] -
* [[Тульский государственный университет]] -

=== [[Тюмен]] ===
* [[Тюменский государственный нефтегазовый университет]] — http://www.tsogu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070316151621/http://www.tsogu.ru/ |date=2007-03-16 }}
* [[Тюменский государственный университет]] — http://www.utmn.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061005075929/http://www.utmn.ru/ |date=2006-10-05 }}

=== [[Улан-Удэ]] ===
* [[Бурятский государственный университет]] -
* [[Восточно-Сибирский государственный технологический университет]] — http://www.esstu.ru

=== [[Уляновск]] ===
* [[Ульяновский государственный университет]] — http://www.ulsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061006150040/http://www.ulsu.ru/ |date=2006-10-06 }}
* [[Ульяновский государственный технический университет]] — http://www.ulstu.ru/
* [[Ульяновский государственный педагогический университет]] — https://web.archive.org/web/20151222093032/http://www.ulspu.ru/vov/index.htm

=== [[Уфа]] ===
* [[Башкирский государственный университет]]
* [[Башкирский государственный медицинский университет]]
* [[Башкирский государственный педагогический университет]]
* [[Уфимский государственный авиационный технический университет]]
* [[Уфимский государственный нефтяной технический университет]]

=== [[Ухта]] ===
* [[Ухтинский государственный технический университет]] -

=== [[Хабаровск]] ===
* [[Хабаровский государственный педагогический университет]] -
* [[Хабаровский государственный технический университет]] -

=== [[Чебоксари]] ===
* [[Чувашский государственный университет]] им. И.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Ульянова — http://www.chuvsu.ru/
* [[Чувашский государственный педагогический университет]] им. И.&amp;nbsp;Я.&amp;nbsp;Яковлева — http://www.chgpu.cap.ru {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061225175907/http://chgpu.cap.ru/ |date=2006-12-25 }}

=== [[Челябинск]] ===
* [[ЮжноУральский государственный университет]] — http://www.susu.ac.ru/
* [[Челябинский государственный университет]] — http://www.csu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190123101722/http://www.csu.ru/ |date=2019-01-23 }}
* [[Челябинская государственная медицинская академия]] — http://www.vita.chel.su/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060910074225/http://www.vita.chel.su/ |date=2006-09-10 }}

=== [[Череповетс]] ===
* [[Череповецкий государственный университет]] -

=== [[Чита]] ===
* [[Забайкальский государственный педагогический университет им. Н.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Чернышевского]] -
* [[Читинский государственный технический университет]] -

=== [[Шахти (шаҳр)|Шахти]] ===
* [[Южно-Российский государственный университет экономики и сервиса]] -

=== [[Шуя]] ===
* [[Шуйский государственный педагогический университет]] -

=== [[Элиста]] ===
* [[Калмыцкий государственный университет]] — http://www.kalmsu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210213222822/http://www.kalmsu.ru/ |date=2021-02-13 }}

=== [[Южно-Сахалинск]] ===
* [[Донишгоҳи давлатии Сахалин]] -

=== [[Якутск]] ===
* [[Якутский государственный университет им. М.&amp;nbsp;К.&amp;nbsp;Амосова]] -

=== [[Ярославл]] ===
* [[Ярославский государственный университет]] им. П.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Демидова — http://www.uniyar.ac.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060929064253/http://www.uniyar.ac.ru/ |date=2006-09-29 }}
* [[Ярославский государственный педагогический университет]] им. К.&amp;nbsp;Д.&amp;nbsp;Ушинского — http://www.yspu.yar.ru/{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [[Ярославский государственный технический университет]] — http://www.ystu.ru/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060909040722/http://www.ystu.ru/ |date=2006-09-09 }}

== [[Ассотсиатсияи донишгоҳҳои классикии Русия]] ==

== Пайвандҳо ==
* [http://abitur.nica.ru/ Ҳамаи мактабҳои олии Русия] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080731054843/http://abitur.nica.ru/ |date=2008-07-31 }}

[[Гурӯҳ:Феҳристи донишгоҳҳо|Русия]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи мактабҳои олии Русия]]
[[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Русия|*]]</text>
      <sha1>g2phg2yumxrlpilcwh6ld3gdm6mhjm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вандализм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7179</id>
    <revision>
      <id>1487748</id>
      <parentid>1317242</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="fb66sjellv5k90weeglpigpiskq9fxd" xml:space="preserve">[[Акс:Sylvestre Le Sac de Rome 1890.jpg|thumb|250px|Калимаи вандализм, вобаста аз номи қабилаи вандал, ки яке аз қабилаҳои германҳои шарқӣ, ки [[Рими Қадим]]ро [[соли 455]] ғорат карда буданд, пайдо шуд.]]
'''Вандализм''' - ин харобкунии ваҳшиёнаи осори пурқиммати [[маданият]] ва [[санъат]] аст.

{{хурд}}
==Таърих ==

== Адабиёт ==
* Grand larousse encyclopedique T. 10. Paris: Librarie Larousse, 1964.
* Чепайтене, Р. Культурное наследие в глобальном мире. Вильнюс: ЕГУ, 2010.
* The Merriam-Webster dictionary. New York: Pocket Books, 1974.
* Goldstein A. The psychology of vandalism. New York: Plenum Press, 1996.
* Wise J. A gentle deterrent to vandalism // Psychology Today. 1982. V. 16. No. 9.
* Stoep G., Gramann J. The effect of verbal appeals and incentives on depreciative behavior among youthful park visitors // Journal of Leisure Research. 1987. No. 19.
* Richards P. Middle-class vandalism and age-status conflict // Social Problems. 1979. V. 26. No. 4.
* Allen V., Greenberger D. B. Destruction and complexity: An application of aesthetic theory // Personality and Social Psychology Bulletin. 1980. V. 6.
== Адабиёт ==
* [https://web.archive.org/web/20091120063251/http://www.nir.ru/Socio/scipubl/sj/sj3-4-99skoro.html Вандализм. Скороходова А. С.]{{ref-ru}}</text>
      <sha1>fb66sjellv5k90weeglpigpiskq9fxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айшвария Рай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7305</id>
    <revision>
      <id>1487736</id>
      <parentid>1453498</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53120" sha1="ormp9znz0v03a40opf5m57hphm3p1ji" xml:space="preserve">{{Синамогар
 |ном                  = Айшвария Рай Баччан
 |номи аслӣ            = {{lang-en|Aishwarya Rai}}
 |тасвир               = AishwaryaRai.jpg
 |тавсифи тасвир       = Айшвария Рай дар соли 2011
 |ном ҳангоми таваллуд = Айшвария Кришнараҷ Рай
 |место рождения       = [[Мангалур]], [[Карнатака]], [[Индия]]
 |место смерти         = 
 |профессия            = {{актриса|Индии|кино на хинди|кино на тамильском языке|XXI века}}, {{Фотомодель/кат|Индии}}
 |солҳои фаъолият      = 1997—2010, &lt;br&gt;2015 — то ҳол
 |награды              = {{{!}}
{{!}}{{Офицер ордена искусств и литературы}}{{!!}}{{Падма Шри}}
{{!}}}
}}
'''Айшвария Рай Баччан''' ({{lang-tcy|ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ}} {{IPA|[əjɕʋərjaː rəj]}}, {{lang-hi|ऐश्वर्या राय}}, {{lang-en|Aishwarya Rai Bachchan}}; тав. [[1 ноябр]]и [[соли 1973]], [[Мангалур]], [[Карнатака]], [[Ҳиндустон]]) — [[ҳунарпеша]]и [[синамо]]и [[Ҳиндустон]] ва барандаи ҷоизаи озмуни «Бонуи ҷаҳон» ({{lang-en|«Miss India World 1994»}}) дар соли 1994 аст. Ҷоизадори мукофоти давлатии Ҳиндустон «[[Падма Шрӣ]]» (2009) ва афсари ордени франсавии соҳаи мусиқӣ ва адабиёт (2012).

== Зиндагинома ==
Айшвария Рай дар шаҳри Мангалур дар ҷануби [[Ҳиндустон]] ба дунё омадааст. Падараш афсари киштаҳои дарёнавардӣ Кришнарай Рай ва модараш нависанда Вринда Рай буд. Ниёгонаш аз мардуми бунти Мангалур буданд, вале хонаводааш пас аз таваллудаш ба [[Мумбай]] кӯчидаанд. Забони модарии Айшвария Рай тулу аст вале забонҳои ҳиндӣ, англисӣ, конодо, маратҳӣ ва тамилиро низ ба хубӣ медонад.

Дар хурдсолӣ [[мусиқӣ]] ва [[рақс]]и суннатии ҳиндиро омӯхта ва дар [[Мумбай]] дар дабистони Arya Vidya Mandir high school таҳсил карда аст. Сипас дар Jai Hind College ва Ruparel College таҳсил мекунад ва донишҷӯи риштаи меъмории донишгоҳ мешавад. Ҳангоми таҳсил манекенӣ низ мекунад ва ҳамин пеша ӯро ёрӣ медиҳад ки барандаи ҷоизаи озмуни «Бонуи ҷаҳон» (заб. русӣ «Мисс Мира») дар соли 1994 шавад. Аз ин пас ӯ яке аз маъруфтарин манекенҳо мешавад ва бо ширкати '''Pepsi''' ва маҷаллаи '''Vogue Magazine''' ҳамкорӣ мекунад.

Айшвария Рай 30 апрели 2007 бо [[Абҳишек Баччан]] издивоҷ кард ва арӯси хонаводаи ҳунарпешаи машҳур [[Амитабх Бачан|Амитабҳ Баччан]] шуд. Соли 2011 ӯ духтаре таваллуд кардааст

== Ҳунарнамоӣ дар синамо ==
Айшвария нахустин нақшашро соли 1997 дар филми «Iruvar» офаридааст. Мунаққидон нахустин ҳунарнамоияшро чандон хуш напазируфтанд, вале дувумин нақшаш дар ҳамон сол дар филми «Aur Paar Ho Gaya» ({{lang-ru|«Влюбленный самозванец»}}) ӯро барандаи ҷоизаи беҳтарин дебютант кард. Соли 2000 Айшвария барандаи ҷоизаи беҳтарин бозигари зан барои иҷрои нақш дар филми «Hum Dil De Chuke Sanam» ({{lang-ru|«Навеки твоя»}}) шуд. Соле пас ӯро барои дарёфти ҷоизаи беҳтарин бозигар барои иҷрои нақши Satish Kaushik дар филми «Hamara Dil Aapke Paas Hai» ({{lang-ru|«Любовь в награду»}}) (2001) номзад карданд. Соли 2002 Айшвария дар пурбинандатарин филми [[Болливуд]] «Devdas» дурахшид. Вай дар соли 2003 яке аз доварони '''Ҷашнвораи синамои Канн''' буд. Ҳамон сол буд, ки Айшвария бо ширкати '''L’Oreal''' паймони ҳамкорӣ баст ва дар таблиғи фаровардаҳои '''Coca-Cola''' ва ҷавоҳироти '''DeBeers''' ширкат кард.

Забондонии Айшвария Рай ба ӯ ёрӣ дод, ки дар филмҳое ба забонҳои ҳиндӣ, банголӣ, тамилӣ ва англисӣ ҳунарнамоӣ кунад ва то кунун дар 45 филм нақш офарад.

==Филмнома==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;margin-right: 0;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Филм
! scope=&quot;col&quot; | Бо забони тоҷикӣ
! scope=&quot;col&quot; | Сол
! scope=&quot;col&quot; | Забон
! scope=&quot;col&quot; | Нақш
! scope=&quot;col&quot; | Коргардон(ҳо) 
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Шарҳҳо
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Tooltip|Эзоҳ|Reference}}
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Iruvar''
|
|1997
| [[Забони томилӣ|Томилӣ]]
| Пушпаваллӣ/Калпана{{ref|1|[I]}}
|Манӣ Ратнам
| Бо забони [[телугу]] бо номи ''Iddaru'' тарҷума шудааст 
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;Hunter2013&quot;&gt;{{cite book|last=Hunter|first=Nick|title=Popular Culture|url=https://books.google.com/books?id=BvDo91Nb8mAC&amp;pg=PA15|date=7 November 2013|publisher=Raintree|isbn=978-1-4062-4032-0|page=15}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Aur Pyaar Ho Gaya''
| Ва онҳо якдигарро дӯст доштанд
| 1997
| [[Забони ҳиндӣ|Ҳиндӣ]]
| Ашӣ Капур
|Раҳул Равайл
|
|style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|title=Aur Pyaar Ho Gaya (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200420 |publisher=[[Bollywood Hungama]] |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808230020/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200420 |archivedate= 8 August 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Jeans''
| Дурӯғи ноҳақ
| 1998
| [[Забони томилӣ|Томилӣ]]
| Мадҳумитҳа/Вайшнавӣ{{ref|2|[II]}}
|С. Шанкар
| Номзад-Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша 
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|author=Srinivasan, V |publisher=Rediff.com |title=Of Jeans and bottom lines |url=http://www.rediff.com/entertai/1998/mar/21jean.htm |date=21 March 1998 |accessdate=3 May 2011 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303201659/http://www.rediff.com/entertai/1998/mar/21jean.htm |archivedate= 3 March 2016 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Aa Ab Laut Chalen''
| Бозгашт ба хона
| 1999
| Ҳиндӣ
| Пуҷа Валия
|[[Ришӣ Капур]] 
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Aa Ab Laut Chalen (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200424 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140428032214/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200424 |archivedate=28 April 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Hum Dil De Chuke Sanam''
| 
| 1999
| Ҳиндӣ
| Нандинӣ
|Санҷай Лила Бҳансалӣ
| Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша 
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref name=&quot;ffwin&quot;/&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hum Dil De Chuke Sanam (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65166 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808230527/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65166 |archivedate= 8 August 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Ravoyi Chandamama''
| Садои дил
| 1999
| [[Телугу]]
| 
|Ҷаянтҳ С. Паранҷӣ
| Намоиши махсус дар суруди &quot;Love to Live&quot;
|style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite news|title=Hansika strikes a big deal |url=http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Hansika-strikes-a-big-deal/articleshow/4234539.cms |work=[[The Times of India]] |date=7 March 2009 |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150831210527/http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Hansika-strikes-a-big-deal/articleshow/4234539.cms |archivedate=31 August 2015 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Taal''
|
| 1999
| Ҳиндӣ
| Мансӣ
|Субҳаш Гҳай
| Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша 
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Taal (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201769 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808233911/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201769 |archivedate= 8 August 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiafm.com/filmfare/99/nominations.shtml|title=Filmfare Awards by year: 1999 Nominations|accessdate=8 June 2015|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20001119072600/http://www.indiafm.com/filmfare/99/nominations.shtml|archivedate=19 November 2000}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Mela''
| Ҷашни хунин
| 2000
| Ҳиндӣ
| Чампакалӣ
|Дҳармеш Даршан
| Намоиши махсус 
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Mela (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539917 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407101657/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539917 |archivedate= 7 April 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Kandukondain Kandukondain''
| Ақл ва ҳиссиёт
| 2000
| Томилӣ
| Минақшӣ
|Раҷив Менон
| Бо забони телугу бо номи ''Priyuralu Pilichindi''  тарҷума шудааст
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;DowHanson2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Dow|first1=Gillian |last2=Hanson|first2=Clare |title=Uses of Austen: Jane's Afterlives|url=https://books.google.com/books?id=h09clwxlHXUC&amp;pg=PA184|date=18 September 2012|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-31946-2|page=184}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Josh''
|
| 2000
| Ҳиндӣ
| Ширлӣ Диас
|Мансур Хон
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Josh (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538516 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901023557/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538516 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Hamara Dil Aapke Paas Hai''
| Дили ман барои туст
| 2000
| Ҳиндӣ
| Притӣ Вяс
|Сатиш Каушик
| Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Hamara Dil Aapke Paas Hai (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201758 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304103146/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201758 |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref name=&quot;ff00&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.indiafm.com/filmfare/annual/2000/nominations.shtml|title=Annual Filmfare Awards 2000: The Nominations|accessdate=8 June 2015|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010331150942/http://www.indiafm.com/filmfare/annual/2000/nominations.shtml|archivedate=31 March 2001}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Dhai Akshar Prem Ke''
| Якчанд ҷумла дар бораи муҳаббат 
| 2000
| Ҳиндӣ
| Саҳиба Гревал
|Раҷ Канвар
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Dhaai Akshar Prem Ke (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54492 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140902043959/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54492 |archivedate= 2 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Mohabbatein''
| Ошиқон
| 2000
| Ҳиндӣ
| Мегҳа Шанкар
|Адитя Чопра
| Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша 
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref name=&quot;ff00&quot;/&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mohabbatein (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57069 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172354/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57069 |archivedate=18 May 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Albela''
| Ҷазираи ишқ
| 2001
| Ҳиндӣ
| Сония Ҳейнз
|Дипак Сарин
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Albela (2001) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538760 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140831200819/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538760 |archivedate=31 August 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Hum Tumhare Hain Sanam''
|
|2002
| Ҳиндӣ
| Суман
|К. С. Адҳияман
| Меҳмони намоиш
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Hum Tumhare Hain Sanam (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55962 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140922061216/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55962 |archivedate=22 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Hum Kisise Kum Nahin''
|
| 2002
| Ҳиндӣ
| Комал Растогӣ
|Давид Дҳаван
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Hum Kisise Kum Nahin (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539396 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901040453/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539396 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''23 March 1931: Shaheed''
|
|2002
| Ҳиндӣ
|
|Гудду Дҳаноа
| Намоиши махсус
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=23 March 1931 Shaheed (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/514668 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901112542/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/514668 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Devdas''
| Девдас
| 2002
| Ҳиндӣ
| Парватӣ &quot;Паро&quot; Чакрабортӣ
|Санҷай Лила Бҳансалӣ
| Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref name=&quot;ffwin&quot;/&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Devdas (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539146 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172233/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539146 |archivedate=18 May 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Shakti: The Power''
| 
| 2002
| Ҳиндӣ
| Худаш
|Пасупулетӣ Кришна Вамсӣ
| Намоиши махсус дар суруди &quot;Ishq Kamina&quot;
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Shakti&amp;nbsp;— The Power (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510587 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172311/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510587 |archivedate=18 May 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | '' Chokher Bali''
|
|2003
| [[Забони банголӣ|Банголӣ]]
| Бинодинӣ
|Ратупарно Гош
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.variety.com/review/VE1117921521/ | work=[[Variety (magazine)|Variety]] | first=Derek | last=Elley | title=Chokher Bali: A Passion Play | date=12 August 2003 |accessdate=12 August 2003}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Dil Ka Rishta''
|
| 2003
| Ҳиндӣ
| Тия Шарма
|Нареш Малҳотра
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Dil Ka Rishta (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201712 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140902043732/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201712 |archivedate= 2 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Kuch Naa Kaho''
|
|2003
| Ҳиндӣ
| Намрата Шривастав
|Роҳан Сиппӣ
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Kuch Naa Kaho (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201861 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213020912/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201861 |archivedate=13 December 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Khakee''
|
| 2004
| Ҳиндӣ
| Маҳалакшмӣ
|Раҷкумар Сантошӣ
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Khakhee (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54532 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901192602/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54532 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Kyun...! Ho Gaya Na''
|
|2004
| Ҳиндӣ
| Дия Малҳотра
|Самир Карник
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kyun! Ho Gaya Na (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201845 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901014330/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201845 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Bride &amp; Prejudice''
|
|2004
| [[Забони англисӣ|Англисӣ]]
| Лалита Бакшӣ
|Гуриндер Чадҳа
| Бо забони ҳиндӣ бо номи''Balle Balle! From Amritsar to LA'' тарҷума шудааст
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;Ponzanesi2014&quot;&gt;{{cite book|last= Ponzanesi|first=Sandra|title=The Postcolonial Cultural Industry: Icons, Markets, Mythologies|url=https://books.google.com/books?id=JR2vAwAAQBAJ&amp;pg=PA134|date=14 May 2014|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-27259-1|pages=133–134}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Raincoat''
|
|2004
| Ҳиндӣ
| Нирҷа
|Ритупарно Гош
| Номзад—Filmfare Award дар беҳтарин ҳунарпеша
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Raincoat (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201622 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140902181627/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201622 |archivedate= 2 September 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photogallery.indiatimes.com/articlelist/1032059.cms |title=50th Filmfare Awards: Actresses Nominated |accessdate=15 April 2016 |publisher=[[Indiatimes]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050301065059/http://photogallery.indiatimes.com/articlelist/1032059.cms |archivedate=1 March 2005}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Shabd''
|
|2005
| Ҳиндӣ
| Антара Вашист/Таманно{{ref|2|[II]}}
|Лина Ядав
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shabd (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54582 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901205217/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54582 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''The Mistress of Spices''
| 
|2005
| Англисӣ
| Тило
|Паул Маеда Бергес
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;Mannur2009&quot;&gt;{{cite book|last= Mannur|first=Anita|title=Culinary Fictions: Food in South Asian Diasporic Culture|url=https://books.google.com/books?id=bLbG-5tWKlEC&amp;pg=PA88|date=19 November 2009|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0079-6|page=88}}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Bunty Aur Babli''
| Бантӣ ва Баблӣ
|2005
| Ҳиндӣ
|
|Шад Алӣ
| Намоиши махсус дар суруди &quot;Kajra Re&quot;
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bunty Aur Babli (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65070 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213020939/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65070 |archivedate=13 December 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Umrao Jaan''
|
|2006
| Ҳиндӣ
| Умрао Ҷаан
|Ҷ.П. Дутта
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Umrao Jaan (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538451 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213021001/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538451 |archivedate=13 December 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Dhoom 2''
| 
|2006
| Ҳиндӣ
| Сунеҳрӣ
|Санҷай Гадҳвӣ
|Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша 
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dhoom 2 (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/509011 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140902043908/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/509011 |archivedate= 2 September 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref name=&quot;awards&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/6767/index.html|title=Aishwarya Rai: Awards &amp; nominations|accessdate=23 July 2010|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090422045357/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/6767/index.html|archivedate=22 April 2009 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Guru''
| Гуру
|2007
| Ҳиндӣ
| Суҷата Десаӣ
|Манӣ Ратнам
| Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;awards&quot;/&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Guru (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539430 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213020937/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539430 |archivedate=13 December 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Provoked''
|
|2007
| Англисӣ
| Киранҷит Аҳлувалия
|Ҷаг Мундҳра
| Ба забони ҳиндӣ низ бо ҳамин ном тарҷума шудааст
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Provoked (2007) |url=http://www.rottentomatoes.com/m/provoked_a_true_story/ |publisher=Rotten Tomatoes |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140812172106/http://www.rottentomatoes.com/m/provoked_a_true_story/ |archivedate=12 August 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''The Last Legion''
|
|2007
| Англисӣ
| Мира
|Дауг Лефлер
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;legion&quot;/&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Jodhaa Akbar''
| Ҷодҳа ва Акбар
|2008
| Ҳиндӣ
| Мариам-уз-Замонӣ, Ҷодҳа Бай
|Ашутош Говарикер
| Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Jodhaa Akbar (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58410 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901131603/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58410 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=54th Idea Filmfare Awards 2008 nominations |url=http://ibnlive.in.com/news/54th-idea-filmfare-awards-2008-nominations/85584-8.html |publisher=CNN-IBN |date=18 February 2009 |accessdate=2 March 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407113131/http://ibnlive.in.com/news/54th-idea-filmfare-awards-2008-nominations/85584-8.html |archivedate= 7 April 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Sarkar Raj''
| Саркор Раҷ
|2008
| Ҳиндӣ
| Анита Раҷан
|Рам Гопал Варма
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sarkar Raj (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508446 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213020956/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508446 |archivedate=13 December 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''The Pink Panther 2''
|
|2009
| Англисӣ
| Сония Соландрес
|Ҳаралд Тсварт
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Pink Panther 2 (2009) |url=http://www.rottentomatoes.com/m/pink_panther_2/ |publisher=Rotten Tomatoes |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140723153417/http://www.rottentomatoes.com/m/pink_panther_2/ |archivedate=23 July 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Raavan''
|
|2010
| Ҳиндӣ
| Рагинӣ Шарма
|Манӣ Ратнам
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Raavan (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507455 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205024426/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507455 |archivedate= 5 December 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Raavanan''
| Бадхоҳ
|2010
| Томилӣ
| Рагинӣ Субраманиам
|Манӣ Ратнам
|Dubbed into Telugu as ''Villain''
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;Rangan2012&quot;&gt;{{cite book|last=Rangan |first=Baradwaj |title=Conversations with Mani Ratnam |url=https://books.google.com/books?id=7_d9XHAUFB8C&amp;pg=PT515 |date=15 October 2012 |publisher=Penguin Books Limited |isbn=978-81-8475-690-6 |page=515 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170217211751/https://books.google.com/books?id=7_d9XHAUFB8C |archivedate=17 February 2017 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Enthiran''
| Робот
|2010
| Томилӣ
| Сана
|С. Шанкар
|Dubbed into Hindi as ''Robot'' and in Telugu as ''Robo''
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robot (Enthiran in Hindi) (2010) |url=https://www.amazon.com/Robot-Enthiran-Hindi-Rajnikanth/dp/B006O2NQRM |publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521053035/http://www.amazon.com/Robot-Enthiran-Hindi-Rajnikanth/dp/B006O2NQRM |archivedate=21 May 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Action Replayy''
|
|2010
| Ҳиндӣ
| Мала
|Випул Амрутлал Шоҳ
|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Action Replayy (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/525426 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901115108/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/525426 |archivedate= 1 September 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Guzaarish''
|
|2010
| Ҳиндӣ
| Срфия Д'Соуза
|Санҷай Лила Бҳансалӣ
| Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Guzaarish (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/515927 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=29 June 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140831101135/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/515927 |archivedate=31 August 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nominations for 56th Idea Filmfare Awards 2010 |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1765/ |publisher=Bollywood Hungama |date=14 January 2011 |accessdate=2 March 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131114012817/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1765/ |archivedate=14 November 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Jazbaa''
|
|2015
| Ҳиндӣ
| Анурадҳа Верма
|Санҷай Гупта
| 
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref name=&quot;jazbaa&quot;/&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Sarbjit''
| Сарбҷит
|2016
| Ҳиндӣ
| Далбир Каур
|Омунг Кумар
| Номзад—Filmfare Award барои беҳтарин ҳунарпеша
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/response-to-my-look-in-sarbjit-encouraging-aishwarya-rai-bachchan/#sthash.vzZgOg37.dpuf |title=Response to my look in Sarbjit encouraging: Aishwarya Rai Bachchan |work=The Indian Express |date=22 December 2015 |accessdate=8 February 2016 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160124191007/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/response-to-my-look-in-sarbjit-encouraging-aishwarya-rai-bachchan/ |archivedate=24 January 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=62nd Jio Filmfare Awards 2017 Nominations |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |work=Filmfare |date=9 January 2017 |accessdate=13 January 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113122217/http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |archivedate=13 January 2017 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot;| ''Ae Dil Hai Mushkil'' 
|
|2016
| Ҳиндӣ
| Саба Талияр Хон
|Каран Ҷоҳар
| 
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/aishwarya-rai-bachchan-starts-shooting-for-ae-dil-hai-mushkil-with-ranbir-kapoor-in-vienna/#sthash.e57WRWxF.dpuf |title=Aishwarya Rai Bachchan starts shooting for ‘Ae Dil Hai Mushkil’ with Ranbir Kapoor in Vienna |work=The Indian Express |date=19 October 2015 |accessdate=8 February 2016 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160224001219/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/aishwarya-rai-bachchan-starts-shooting-for-ae-dil-hai-mushkil-with-ranbir-kapoor-in-vienna/ |archivedate=24 February 2016 }}&lt;/ref&gt;
|-

! scope=&quot;row&quot; | ''Fanney Khan'' 
| Фаннӣ Хон
|2018
| Ҳиндӣ
| Бэйбӣ Сингҳ
| Атул Манҷрекар
| 
|style=&quot;text-align: center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/fanney-khan-movie-review-rajkummar-rao-aishwarya-rai-stand-out-in-comedy-bogged-down-by-melodrama-4882701.html|title=Fanney Khan movie review: Rajkummar Rao, Aishwarya Rai stand out in comedy bogged down by melodrama|last=Jhunjhunwala|first=Udita|publisher=Firstpost|date=3 August 2018|accessdate=3 August 2018}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--Do not include future events. Only content that has a source indicating Rai has done the work or has started filming the project. See [[WP:CRYSTAL]].--&gt;
|}

== Ҷоизаҳо ==

* 1994 – Бонуи Ҳиндустон (Miss India World 1994) 
* 2000 – Smita Patil Memorial Award барои беҳтарин ҳунарпеша.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nASRRQ-ugQc|title=Miss Aishwarya rai Receiving Smita Patil Memorial Award for Best Actress from Mr Suresh Prabhu|work=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rvcj.com/18-bollywood-actresses-won-smita-patil-memorial-award-till-now/|title=18 Bollywood Actresses Who Have Won Smita Patil Memorial Award Till Now|date=2016-09-17}}&lt;/ref&gt;
* 2002 – The Times of India  Айшвария Райро рақами 1 дар рӯйхати &quot;100 бонуи зеботарини Ҳиндустон дар асри гузашта&quot; ҷой дод.
* 2002 – Rajiv Gandhi Award барои аълочӣ дар соҳаи фароғат.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/home/shahrukh-aishwarya-and-kajol-get-rajiv-gandhi-awards_54596.html|title=Shahrukh, Aishwarya and Kajol get Rajiv Gandhi Awards|website=zeenews.india.com|date=19 August 2002}}&lt;/ref&gt;
* 2003 – V. Shantaram Awards – Беҳтарин ҳунарпеша барои филми ''Девдас 2002''&lt;ref name=&quot;indiatimes2003&quot;&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Devdas-bags-eight-V-Shantaram-awards/articleshow/44673564.cms|title=Devdas bags eight V Shantaram awards|work=India Times|date=2003-04-27}}&lt;/ref&gt;
* 2004 – GR8! Women Award барои саҳм дар синамо (мукофоти махсус).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gr8mag.com/posts.php?id=305|title=GR8! WOMEN ACHIEVERS 2004|work=gr8mag|accessdate=2019-11-13|archivedate=2023-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230918053425/https://www.gr8mag.com/posts.php?id=305}}&lt;/ref&gt;
* 2007 – Femina &quot;Қудратмандтарин зани Ҳиндустон&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://celebs-place.com/photos/aishwarya-rai/pic-448718.html|title=AISHWARYA RAI PICTURE #448718|website=celebs-place.com|accessdate=2019-11-13|archivedate=2023-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230918190246/https://celebs-place.com/photos/aishwarya-rai/pic-448718.html}}&lt;/ref&gt;
* 2008 – Ӯро Verve (маҷаллаи ҳиндӣ) дар рӯйхати &quot;Қудратмандтарин зани Ҳиндустон&quot; ҷой намуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.verveonline.com/62/people/powerwomen.shtml |title=People &amp;#124; Verve’s 50 Power Women 2008 |work=Verveonline.com |date= |accessdate=2014-02-27}}&lt;/ref&gt;
* 2009 – V. Shantaram Awards – Беҳтарин ҳунарпеша барои ''[[Ҷодҳа ва Акбар]]''&lt;ref name=&quot;hindustantimes1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tzp-wins-v-shantaram-award-for-best-film/story-K2EJqidXHMm9qYktYzx0hM.html|title=TZP wins V Shantaram award for Best Film|website=www.hindustantimes.com|date= 28 January 2009}}&lt;/ref&gt;
* 2009 – [[Падма Шрӣ]], чаҳорумин мукофоти олидараҷаи Ҳиндустон аз тарафи ҳукумати Ҳиндустон барои саҳм дар синамои ҳинд. Ӯ инчунин ҷавонтарин ҳунарпешаи гирандаи чунин мукофот дар таърихи Ҳиндустон ба шумор меравад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/my-family-is-happy-for-aishwarya-big-b/415391/|title=My family is happy for Aishwarya: Big B – Indian Express|website=www.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Aishwarya-Akshay-among-Padma-award-receivers/articleshow/4340068.cms|title=Aishwarya, Akshay among Padma award receivers|work=timesofindia|date=31 March 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.glamsham.com/movies/news/09/mar/31-big-b-proud-of-bahu-aishwarya-rai-bachchan-030911.asp|title=Big B proud of Bahu Aishwarya Rai Bachchan|work=glamsham|date=31 March 2019|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180907163931/http://www.glamsham.com/movies/news/09/mar/31-big-b-proud-of-bahu-aishwarya-rai-bachchan-030911.asp|archivedate=2018-09-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/story/ash-and-akshay-get-padma-shri-43148-2009-03-31|title=Ash and Akshay get Padma Shri|work=indiatoday}}&lt;/ref&gt;
* 2009 – Verve (маҷаллаи ҳиндӣ)]] &quot;Бонуфузтарин зани Ҳиндустон&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bollyupdates.com/aishwarya-rai-verve-india-june-2009/|title=Aishwarya Rai-Verve India(Jun 2009)|work=bollyupdates.com|date=9 Jun 2009|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612140730/https://www.bollyupdates.com/aishwarya-rai-verve-india-june-2009/|archivedate=2018-06-12}}&lt;/ref&gt;
* 2009 – ҳамчун &quot;Қудратмандтарин ҳунарпешазани Ҳиндустон&quot; эълон шудааст&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/aishwarya-most-powerful-female-actor-india|title=Aishwarya is &quot;The Most Powerful Female Actor in India&quot;!|work=pinkvilla|date=21 April 2009|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191225001325/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/aishwarya-most-powerful-female-actor-india|archivedate=2019-12-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/aishwarya-rai-tops-power-list-in-india-313775.html|title=Aishwarya Rai tops power list in India |work= news18|date=15 April 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/aishwarya-rai-bachchan-tops-the-power-list-as-the-most-powerful-female-actor-in-india_100179670.html|title=Aishwarya Rai Bachchan tops the Power List as The Most Powerful Female actor in India|work=thaindian|date=14 April 2009|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190226090257/http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/aishwarya-rai-bachchan-tops-the-power-list-as-the-most-powerful-female-actor-in-india_100179670.html|archivedate=2019-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.movietalkies.com/news/aishwarya-rai-bachchan-tops-the-power-list-as-the-most-powerful-female-actor-in-india/|title=Aishwarya Rai Bachchan Tops the Power List as The Most Powerful Female Actor in India |work=movietalkies|date=14 April 2009}}&lt;/ref&gt;. 
* 2009 – [[Filmfare]] &quot;Зеботарин шахс&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.filmibeat.com/bollywood/features/2014/aishwarya-rai-magazine-covers/articlecontent-pf49989-142384.html|title=The Hottest Magazine Covers Of Aishwarya Rai|website=filmibeat.com|date=2 Jun 2014}}&lt;/ref&gt;
* 2010 – India Today Women Award барои Дастовардҳои умумиҷаҳонӣ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://indiatoday.in/womansummit/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;issueid=34&amp;id=2679&amp;sectionid=1&amp;Itemid=1&amp;secid= |title=Woman Summit |work=Indiatoday.in |date=2009-09-27 |accessdate=2011-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721162415/http://indiatoday.in/womansummit/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;issueid=34&amp;id=2679&amp;sectionid=1&amp;Itemid=1&amp;secid= |archivedate=2011-07-21 }}&lt;/ref&gt;
* 2010 – GR8! Women Award барои Хизматҳои иҷтимоӣ ва эътирофи байналмилалӣ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://womenonown.wordpress.com/2010/03/03/kelvinator-gr8-women-awards-by-indian-television-academy/|title=Kelvinator Gr8! Women Awards by Indian Television Academy|website=womenonown.wordpress.com |date=3 March 2010}}&lt;/ref&gt;
* 2010 – Teacher's Achievement Award – Мукофоти омӯзгорӣ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ranbir-aishwarya-shabana-and-boman-win-teachers-achievement-awards/|title=Ranbir, Aishwarya, Shabana and Boman win Teacher’s Achievement Awards|work=Bollywoodhungama.com|date=22 November 2010}}&lt;/ref&gt;
* 2011 – Femina (Ҳиндустон) &quot;Зеботарин зани Ҳиндустон&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/photos/aishwarya-rai-bachchans-scan-femina-magazine|title=Aishwarya Rai Bachchan's scan from Femina magazine|work=Pinkvilla|date=30 January 2011|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612143926/https://www.pinkvilla.com/entertainment/photos/aishwarya-rai-bachchans-scan-femina-magazine|archivedate=2018-06-12}}&lt;/ref&gt;
* 2011 – A newer variety of [[guava]], produced by [[Padma Shri |Padma Shri holticulturist Haji Kaleemullah]] was named after her.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-05/news-interviews/28364360_1_guava-new-variety-pesticide | work=The Times Of India | title=Wanna eat Aishwarya? | date=2011-01-05 | accessdate=2019-11-13 | archivedate=2013-11-03 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103220946/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-05/news-interviews/28364360_1_guava-new-variety-pesticide | =https://web.archive.org/web/20131103220946/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-05/news-interviews/28364360_1_guava-new-variety-pesticide }}&lt;/ref&gt;
* 2011 – FICCI Frames Excellence Awards – Даҳсолаи дастовардҳои ҷаҳонӣ барои саҳм дар синамо.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.glamsham.com/movies/news/11/mar/26-aishwarya-rai-bachchan-wins-top-honours-at-ficci-frames-031101.asp|title=Aishwarya Rai Bachchan wins top honours at FICCI FRAMES|work=glamsham|date=26 March 2011|accessdate=2019-11-13|archivedate=2018-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612140620/http://www.glamsham.com/movies/news/11/mar/26-aishwarya-rai-bachchan-wins-top-honours-at-ficci-frames-031101.asp}}&lt;/ref&gt;
* 2011 – FICCI Frames Award]] Даҳсолаи дастовардҳои ҷаҳонӣ&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-hugh-jackman-aishwarya-rai-bachchan-bag-top-honours-at-ficci-frames-awards-1524568| title=Hugh Jackman, Aishwarya Rai-Bachchan bag top honours at FICCI Frames Awards|work=dnaindia.com|date=26 March 2011}}&lt;/ref&gt;
* 2011 – Мукофотонида шуд бо  ‘Abhinaya Kaala Ratna’.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Aishwarya Rai Bachchan honoured with the Abhinaya Kaala Ratna|url=https://www.indiainfoline.com/article/general-others/aishwarya-rai-bachchan-honoured-with-the-abhinaya-kaala-ratna-113102204067_1.html|website=indiainfoline.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.news18.com/news/india/aishwarya-honoured-with-abhinaya-kaala-ratna-award-396975.html| title=Aishwarya honoured with Abhinaya Kaala Ratna Award|work=news18.com|date=1 September 2011}}&lt;/ref&gt;
* 2011 – Мукофотонида шуд бо Karnataka аз тарафи сарвазир [[Б. С. Яддюраппа]] дар World Kannada Meet (Vishwa Kannada Sammelana) барои саҳм дар санъат.&lt;ref name=&quot;Ash Honoured at World Kannada Meet&quot;/&gt;
* 2012 – Ҷои #2 дар байни топ &quot;5 Indian Women Who Became Role Models Of Empowerment&quot; дар муқобили [[Mother Teresa]], [[Kalpana Chawla]], [[Indra Nooyi]] ва [[Indira Gandhi]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.naaree.com/indian-women-role-models-empowerment/|title=5 Indian Women Who Became Role Models Of Empowerment|website=naaree.com|date=20 September 2012|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230918053409/https://www.naaree.com/indian-women-role-models-empowerment/|archivedate=2023-09-18}}&lt;/ref&gt;
* 2013 – [[Filmfare]] Special Centenary Award барои беҳтарин ҳунарпеша&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/aishwarya-unveils-filmfares-special-trophy-for-centenary-year-630991|title=Aishwarya unveils Filmfare's special trophy for centenary year|work=ndtv|date=9 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.emirates247.com/news-in-images/aishwarya-rai-bachchan-unveils-filmfare-s-gold-trophy-2013-01-10-1.490552|title=Aishwarya Rai Bachchan unveils Filmfare's 'gold' trophy|work=emirates247|date=10 January 2013}}&lt;/ref&gt;
* 2013 – Giant Award – Саҳми назаррас дар синамо&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/5516/ |title=Aishwarya Rai honoured at Giants Awards &amp;#124; Latest Celebrity Features |work=Bollywood Hungama |date=2013-09-18 |accessdate=2014-02-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Aishwarya-Rai-honoured-at-Giants-Awards/articleshow/22745135.cms | work=The Times Of India | title=Aishwarya Rai honoured at Giants Awards | date=2013-09-19}}&lt;/ref&gt;
* 2013 –&quot;Машҳуртарин ҳунарпеша&quot;(Ҷой #1) дар [[Filmfare]] 100 сола мавзӯъи синамо.
* 2013 – Ҷой #2 дар &quot;Топ 5 Global Icon&quot; дар [[Filmfare]] 100 сола мавзӯъи синамо ва Айшвария ягона ҳунарпешазан дар рӯйхат буд.
* 2014 – [[Asiavision Awards]] – тасвири [[India]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014: Aishwarya Rai, Dhanush, Kajol, Mammootty, Manju Warrier to be Honoured [Winners List]|first=Nicy|last=V.P|work=ibtimes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/article/20141116/article/311169980/1057|title=Asiavision Awards honours Indian film actors|website=khaleejtimes.com|date=16 November 2014|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200815195817/https://www.khaleejtimes.com/article/20141116/article/311169980/1057|archivedate=2020-08-15}}&lt;/ref&gt;
* 2014 – [[The Times Of India]]'s ҳамеша зани хостанӣ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Aishwarya-Kareena-enter-Times-Forever-Desirable-list/articleshow/35729176.cms|title=Aishwarya, Kareena enter Times ‘Forever Desirable’ list|work=timesofindia}}&lt;/ref&gt;
* 2015 – [[Hello (маҷалла)]] &quot;Зеботарин зани Ҳиндустон&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/aishwarya-rai-bachchan-named-indias-most-beautiful-by-hello-india-magazine/|title=Aishwarya Rai Bachchan named India’s Most Beautiful by Hello! India magazine!|website=bollywoodlife.com|date=1 August 2015}}&lt;/ref&gt;
* 2016 – [[Outlook (маҷаллаи ҳиндӣ)]] – Зани машҳури сол.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abplive.in/movies/aishwarya-rai-bachchan-bags-outstanding-celebrity-woman-of-the-year-award-428104|title=Aishwarya Rai Bachchan bags Outstanding Celebrity Woman of the Year award|first=|last=ANI|work=abplive|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180623110532/http://www.abplive.in/movies/aishwarya-rai-bachchan-bags-outstanding-celebrity-woman-of-the-year-award-428104|archivedate=2018-06-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mexicostar.com/index.php/sid/248362147|title=Aishwarya Rai Bachchan bags Outstanding Celebrity Woman of the Year award|work=mexicostar|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161009170832/http://www.mexicostar.com/index.php/sid/248362147|archivedate=2016-10-09}}&lt;/ref&gt;
* 2016 – [[Non-resident Indian and person of Indian origin|NRI Of The Year Award]] – Global Indian of the Year Award &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pinkvilla.com/entertainment/photos/352880/aishwarya-rai-bachchan-looks-lovely-she-accepts-her-global-indian-award#2|title=Watch! Aishwarya Looks Lovely As She Accepts Her 'Global Indian' Award|website=www.pinkvilla.com|accessdate=2019-11-13|archivedate=2021-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210930163844/https://www.pinkvilla.com/entertainment/photos/352880/aishwarya-rai-bachchan-looks-lovely-she-accepts-her-global-indian-award#2}}&lt;/ref&gt;
* 2016 – Gauravvanta Gujarati Award
* 2017 – [[Femina (Ҳиндустон)]] &quot;Зеботарин зани Ҳиндустон&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.femina.in/celebs/indian/aishwarya-stars-is-on-feminas-latest-cover-35559.html|title=Aishwarya Rai Bachchan graces Femina’s latest cover|work=Femina|date=23 January 2017}}&lt;/ref&gt;
* 2017 – Dadasaheb Phalke Award – Беҳтарин ҳунарпеша бврои''Сарбҷит (film)'' &lt;ref name=&quot;india1&quot;&gt;{{cite web|url=http://zeenews.india.com/people/hema-malini-aishwarya-rai-bachchan-shoojit-sircar-bag-dadasaheb-awards-1998393.html|title=Hema Malini, Aishwarya Rai Bachchan, Shoojit Sircar bag Dadasaheb awards|date=22 April 2017|website=zeenews.india.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indianexpress1&quot;&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/aishwarya-rai-bachchan-honoured-with-dadasaheb-phalke-award-for-sarbjit-see-pics-4623430/|title=Aishwarya Rai Bachchan honoured with Dadasaheb Phalke Award for Sarbjit, see pics|work=indianexpress|date=22 April 2017}}&lt;/ref&gt;
* 2018 – 20 январ,2018, мукофотонида шуд бо First Ladies Award аз тарафи президенти Ҳиндустон ([[Рам Натҳ Ковинд]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.filmibeat.com/bollywood/news/2018/aishwarya-rai-bachchan-looks-breathtakingly-wow-spotted-at-rashtrapati-bhawan-see-pictures/articlecontent-pf237575-271149.html|title=UNSTOPPABLE! Aishwarya Rai Bachchan Looks BREATHTAKINGLY WOW; Spotted At Rashtrapati Bhawan [PICS]|date=21 January 2018|work=filmibeat}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/aishwarya-rai-bachchan-receives-first-ladies-award-in-delhi-see-pics-1802717|title=Aishwarya Rai Bachchan Receives First Ladies Award In Delhi. See Pics|work=NDTV|date=21 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/aishwaray-rai-bachchan-first-lasdies-awards-fanney-khan-sabyasachi-saree/190986|title=Aishwarya Rai Bachchan receives First Ladies Award In Delhi|work=Times Now|date=21 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/aishwarya-rai-bachchan-gets-honoured-by-the-president-receives-the-first-ladies-award-in-delhi-338122.html|title=Aishwarya Rai Bachchan Gets Honoured By The President, Receives The First Ladies Award In Delhi|work=India Times|date=21 January 2018|accessdate=2019-11-13|archivedate=2023-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230918053411/https://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/aishwarya-rai-bachchan-gets-honoured-by-the-president-receives-the-first-ladies-award-in-delhi-338122.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vogue.in/content/aishwarya-rai-bachchan-received-first-lady-award-in-designer-sabyasachi-saree/#rai-bachchans-pick-for-the-evening-an-ivory-and-gold-sabyasachi-sari|title=Aishwarya Rai Bachchan receives a prestigious award in a must-see sari|work=VOGUE|date=22 January 2018}}&lt;/ref&gt;
*2018 –  Апрел 2018, [[Bunt (community)]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/features/aishwarya-rai-bachchan-honoured-woman-substance-title-bunts-community/|title=Aishwarya Rai Bachchan honoured with the Woman of Substance title by the Bunts’ Community|work=Bollywood Hungama|date= 8 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/aishwarya-rai-bachchan-honoured-with-the-title-of-woman-of-substance-in-pune-27528.html|title=Aishwarya Rai Bachchan honoured with the title of Woman of Substance in Pune|magazine=[[Filmfare]]|date= 8 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/aishwarya-rai-bachchan-honoured-with-the-woman-of-substance-title-5129924/|title=Aishwarya Rai Bachchan honoured with the Woman of Substance title|newspaper=Indian Express|date=9 April 2018}}&lt;/ref&gt;
* 2018 – Femina (Ҳиндустон) &quot;Зеботарин зани Ҳиндустон 2018&quot; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.femina.in/celebs/indian/aishwarya-rai-bachchan-on-feminas-cover-81749.html|title=Aishwarya Rai Bachchan looks stunning on Femina’s cover|work=Femina|date=14 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fridaymoviez.com/news/femina-magazine-terms-ash-as-indias-most-beautiful-women-2018|title=FEMINA MAGAZINE TERMS ASH AS 'INDIA'S MOST BEAUTIFUL WOMEN 2018'|work=fridaymoviez|date=15 March 2018|accessdate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190409023705/http://www.fridaymoviez.com/news/femina-magazine-terms-ash-as-indias-most-beautiful-women-2018|archivedate=2019-04-09}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
[[Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон ]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Ҳинд]]
[[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Бонуи ҷаҳон»]]</text>
      <sha1>ormp9znz0v03a40opf5m57hphm3p1ji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мошовтсе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7932</id>
    <revision>
      <id>1487784</id>
      <parentid>1415038</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1574" sha1="ludbh0dw5dse2bqsw3l4hut8z9xw4ip" xml:space="preserve">'''Мошовтсе''' (1380 са̣кн) - [[деҳа]]и калонтарин дар [[Словакия]]и марказӣ ба бисёр [[мақбара]]ҳои таърихи, зодгоҳи [[шоир]]и бузурги Словакӣ, [[Ян Коллар]] мебошад.

== Пайвандҳо ==
{{commons|Mošovce}}
* [http://www.mosovce.sk www.mosovce.sk]
* [https://web.archive.org/web/20070928160138/http://www.mosovce.sk/doc/tur_spr/Brozura-anj.doc ҷзвх]
* [http://www.tourist-channel.sk/mosovce/indexen.html а̣тла̣ ъ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070211222306/http://www.tourist-channel.sk/mosovce/indexen.html |date=2007-02-11 }}
* [http://www.bb.telecom.sk/drienok/english Дренок] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081028143321/http://www.bb.telecom.sk/drienok/english |date=2008-10-28 }}

== Галлерея ==
&lt;gallery&gt;
Image:Kastielmosovce.jpg|Дж - Мошовтсе
Image:Kostolmosovce1.jpg|Калисои масеҳиён ъзв фрқх мсӣҳян првтста̣н - Мошовтсе
Image:Kostolmosovce2.JPG|Калисои ҷа̣мъ - Мошовтсе
Image:Kaplnka-Mosovce.jpg|Калисои̣ы квчк - Мошовтсе
Image:Dom-Mosovce.jpg|Мъма̣рӣ ба̣ста̣нӣ - Мошовтсе

Image:Mosovce.jpg|Нша̣н млы - Мошовтсе
Image:Vlajka-Mosovce.jpg|Прчм - Мошовтсе
Image:Map_slovakia_mosovce.png|Мошовтсе - Словакия
Image:Mapa-Mosovce.png|Мошовтсе - нқшх
&lt;/gallery&gt;

[[Гурӯҳ:Словакия]]</text>
      <sha1>ludbh0dw5dse2bqsw3l4hut8z9xw4ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноутбук 100 доллар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8152</id>
    <revision>
      <id>1487788</id>
      <parentid>1469358</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4397" sha1="4n8gyk8mcfayqd2rrq8r6xcxb6569r3" xml:space="preserve">'''«Ноутбук бо нархи 100 доллар»''', '''''$100 laptop''''',{{ref-en}} '''''Children's Machine''''',{{ref-en}} '''''2B1'''''{{ref-en}}(''ту-би-уан'') — [[лоиҳа]]и [[ноутбук]]и арзон, бо ёри кадоме, ҳар як кӯдаки дар тамоми [[Ҷаҳон|замин]] барои [[Портал:Маориф|донишу маорифи замонавӣ]] дастрас шавад.

'''''2B1''''' бояд экономӣ бошад, дар асоси сифат ва арзон, [[Барномаҳои Озод|барномаҳои озод барои омӯзиш]] 
(ҳамаи прототипҳо дар асосӣ [[LinuxBIOS]] ва яке аз вариантҳои Системаи оператсионнии [[GNU/Linux]] — [[Fedora Core]]) сохта шудаанд.

Ноутбукро [[Ноутбук 100 доллар#Кишварҳои-иштирокчӣ|ҳукумати кишварҳои иштирокчӣ]] ва паҳншавӣ аз рӯи принсипи «Як ноутбук барои кӯдак» ба фурӯш монда мешавад.
Нархи аввала — тақрибан 140 доллар, то соли [[2008]] ба 100 бояд камкарда шавад.

Лоиҳаро [[СММ]] дастгирӣ карда истодааст.

== Таърих ==
[[Акс:Kaye_negroponte.jpg|thumb|right|[[:en:Mary Lou Jepsen|Мари Лоу Ҷепсен]], [[:en:Alan Kay|Алан Кей]] ва Николас Негропонте OLPC ноутбукро намоиш дода истодаанд]]

=== Истеҳсолкунанда ===

== Кишварҳо-иштирокчӣ ==
[[Бразилия]], [[Таиланд]], [[Миср]], [[ИМА]] ([[Массачусетс]]), [[Камбоҷа]], [[Ҷумҳурии Доминик]], [[Коста-Рика]], [[Тунис]] ва [[Венесуэла]] бо ҳар гуна роҳ ба лоиҳа ҳамроҳ шудаанд. [[Русия]] — иштирок намекунад.{{ref|Reiman}}{{ref|Reiman2}}

== Технология ==
Ноутбук бояд [[Системаи оператсионнӣ|СО]] [[Linux]]-ро истифода кунда, бояд экрани ранга ва васеъ дошта бошад.

=== Талаботи мошин ===
* намуди зебо;

==== Қисмҳое, ки аз он рад карданд ====
* қисмҳои ҳаракаткунанда вуҷуд надорад
** [[ҳофиза|hard drive]] надорад
** [[CDROM]] ё DVD надорад)
*  [[PCMCIA]] надорад

== Дизайн ==

=== Намудҳои истифода ===
(Прототип второго поколения)
&lt;gallery&gt;&lt;gallery&gt;&lt;gallery&gt;&lt;gallery&gt;
Image:Laptop-crank.jpg
Image:Laptop-ebook.jpg
Image:Laptop-front.jpg
Image:Laptop-side.jpg
Image:Laptop-theater.jpg
Image:Laptop-hands.jpg
Image:Laptop-handside.jpg
{{clear|left}}
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
{{commons|100 Laptop}}
* http://www.laptop.org/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200510224045/https://laptop.org/ |date=2020-05-10 }} — сайти расмии лоиҳа.
* [https://web.archive.org/web/20080316200126/http://www.computerra.ru/2005/609/233218/ Счастье всем детям, практически даром] [[CompuTerra.ru]] [[октябрь]] [[2005]]
* Руслан Цап [http://news.ferra.ru/hard/2006/01/30/55668/print/ ООН решила поддержать социальный проект Николаса Негропонте One Laptop per Child] [[31 января]] [[2006]]
* Баклан Олег Николаевич [http://zhurnal.lib.ru/b/baklan_o_n/start.shtml «Один ноутбук для каждого ребенка» и Украина]
* [https://web.archive.org/web/20080316145509/http://www.compulenta.ru/280381/ Сто-долларовый ноутбук будет дополнен материалами Wikipedia.org]{{ref-ru}} [[CompuLenta.ru]] 9.08.2006
* [http://hard.compulenta.ru/290342/ Ливия станет первой в мире страной, в которой все школьники получат доступ в интернет] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061117104049/http://hard.compulenta.ru/290342/ |date=2006-11-17 }}{{ref-ru}} [[CompuLenta.ru]] 13.10.2006

{{Мақолаи ҳуб|Компютер}}</text>
      <sha1>4n8gyk8mcfayqd2rrq8r6xcxb6569r3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Феҳристи кишварҳо аз рӯи аҳолӣ (то соли 2007)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8575</id>
    <revision>
      <id>1487816</id>
      <parentid>1453939</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21092" sha1="cosbcqt159sxtihe59t3si9incw2d52" xml:space="preserve">[[Акс:World population.PNG|thumb]]
Мувофиқи маълумоти сайти [https://web.archive.org/web/20070110153341/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/rankorder/2119rank.html «CIA World Factbook»] моҳи июли соли 2005.

&lt;ref name=&quot;https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/index.html&quot;&gt;CIA's World Factbook&lt;/ref&gt; CIA's World Factbook&lt;br /&gt;
== Феҳристи кишварҳо аз рӯи аҳолӣ ==

{| class=&quot;standard&quot;
 ! № !! Кишвар !! Аҳолӣ''
 |- class=&quot;shadow&quot;
 | align=&quot;right&quot; | &amp;nbsp; || Аҳолии дунё || align=&quot;right&quot; | 6 446 131 400
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 1 || [[Чин]] || align=&quot;right&quot; | 1 306 313 812
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 2 || [[Ҳиндустон]] || align=&quot;right&quot; | 1 080 264 388
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 3 || [[ИМА]] || align=&quot;right&quot; | 295 734 134
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 4 || [[Индонезия]] || align=&quot;right&quot; | 241 973 879
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 5 || [[Бразилия]] || align=&quot;right&quot; | 186 112 794
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 6 || [[Покистон]] || align=&quot;right&quot; | 162 419 946
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 7 || [[Бангладеш]] || align=&quot;right&quot; | 144 319 628
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 8 || [[Русия]] || align=&quot;right&quot; | 143 420 309
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 9 || [[Нигерия]] || align=&quot;right&quot; | 128 771 988
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 10 || [[Ҷопон]] || align=&quot;right&quot; | 127 417 244
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 11 || [[Мексика]] || align=&quot;right&quot; | 106 202 903
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 12 || [[Филиппин]] || align=&quot;right&quot; | 87 857 473
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 13 || [[Ветнам]] || align=&quot;right&quot; | 83 535 576
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 14 || [[Олмон]] || align=&quot;right&quot; | 82 431 390
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 15 || [[Миср]] || align=&quot;right&quot; | 77 505 756
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 16 || [[Эфиопия]] || align=&quot;right&quot; | 73 053 286
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 17 || [[Туркия]] || align=&quot;right&quot; | 69 660 559
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 18 || [[Эрон]] || align=&quot;right&quot; | 68 017 860
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 19 || [[Таиланд]] || align=&quot;right&quot; | 65 444 371
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 20 || [[Фаронса]] || align=&quot;right&quot; | 60 656 178
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 21 || [[Британияи Кабир]] || align=&quot;right&quot; | 60 441 457
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 22 || [[Конго]] || align=&quot;right&quot; | 60 085 804
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 23 || [[Италия]] || align=&quot;right&quot; | 58 103 033
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 24 || [[Куриё|Кореяи Ҷануби]] || align=&quot;right&quot; | 48 422 644
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 25 || [[Украина]] || align=&quot;right&quot; | 47 425 336
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 26 || [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] || align=&quot;right&quot; | 44 344 136
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 27 || [[Колумбия]] || align=&quot;right&quot; | 42 954 279
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 28 || [[Бирма]] || align=&quot;right&quot; | 42 909 464
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 29 || [[Испания]] || align=&quot;right&quot; | 40 341 462
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 30 || [[Судон]] || align=&quot;right&quot; | 40 187 486
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 31 || [[Аргентина]] || align=&quot;right&quot; | 39 537 943
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 32 || [[Лаҳистон]] || align=&quot;right&quot; | 38 635 144
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 33 || [[Танзания]] || align=&quot;right&quot; | 36 766 356
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 34 || [[Кения]] || align=&quot;right&quot; | 33 829 590
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 35 || [[Канада]] || align=&quot;right&quot; | 32 805 041
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 36 || [[Марокаш]] || align=&quot;right&quot; | 32 725 847
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 37 || [[Алҷазоир]] || align=&quot;right&quot; | 32 531 853
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 38 || [[Афғонистон]] || align=&quot;right&quot; | 29 928 987
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 39 || [[Перу]] || align=&quot;right&quot; | 27 925 628
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 40 || [[Непал]] || align=&quot;right&quot; | 27 676 547
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 41 || [[Уганда]] || align=&quot;right&quot; | 27 269 482
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 42 || [[Ӯзбекистон]] || align=&quot;right&quot; | 26 851 195
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 43 || [[Арабистони Саудӣ]] || align=&quot;right&quot; | 26 417 599
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 44 || [[Ироқ]] || align=&quot;right&quot; | 26 074 906
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 45 || [[Венесуэла]] || align=&quot;right&quot; | 25 375 281
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 46 || [[Малайзия]] || align=&quot;right&quot; | 23 953 136
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 47 || [[Кореяи Шимолӣ]] || align=&quot;right&quot; | 22 912 177
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 48 || [[Тайван]] || align=&quot;right&quot; | 22 894 384
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 49 || [[Руминия]] || align=&quot;right&quot; | 22 329 977
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 50 || [[Гана]] || align=&quot;right&quot; | 21 029 853
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 51 || [[Яман]] || align=&quot;right&quot; | 20 727 063
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 52 || [[Австралия]] || align=&quot;right&quot; | 20 090 437
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 53 || [[Шри-Ланка]] || align=&quot;right&quot; | 20 064 776
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 54 || [[Мозамбик]] || align=&quot;right&quot; | 19 406 703
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 55 || [[Сурия]] || align=&quot;right&quot; | 18 448 752
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 56 || [[Мадагаскар]] || align=&quot;right&quot; | 18 040 341
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 57 || [[Кот-д'Ивуар]] || align=&quot;right&quot; | 17 298 040
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 58 || [[Нидерланд]] || align=&quot;right&quot; | 16 407 491
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 59 || [[Камерун]] || align=&quot;right&quot; | 16 380 005
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 60 || [[Чили]] || align=&quot;right&quot; | 15 980 912
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 61 || [[Қазоқистон]] || align=&quot;right&quot; | 15 185 844
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 62 || [[Гватемала]] || align=&quot;right&quot; | 14 655 189
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 63 || [[Буркина Фасо]] || align=&quot;right&quot; | 13 925 313
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 64 || [[Камбоҷа]] || align=&quot;right&quot; | 13 607 069
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 65 || [[Эквадор]] || align=&quot;right&quot; | 13 363 593
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 66 || [[Зимбабве]] || align=&quot;right&quot; | 12 746 990
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 67 || [[Малӣ]] || align=&quot;right&quot; | 12 291 529
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 68 || [[Малави|Малавӣ]] || align=&quot;right&quot; | 12 158 924
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 69 || [[Нигер]] || align=&quot;right&quot; | 11 665 937
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 70 || [[Куба]] || align=&quot;right&quot; |  11 346 670
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 71 || [[Замбия]] || align=&quot;right&quot; | 11 261 795
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 72 || [[Ангола]] || align=&quot;right&quot; | 11 190 786
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 73 || [[Сенегал]] || align=&quot;right&quot; | 11 126 832
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 74 || [[Юнон]] || align=&quot;right&quot; | 10 668 354
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 75 || [[Португалия]] || align=&quot;right&quot; | 10 566 212
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 76 || [[Белгия]] || align=&quot;right&quot; | 10 364 388
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 77 || [[Белоруссия]] || align=&quot;right&quot; | 10 300 483
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 78 || [[Чехия]] || align=&quot;right&quot; | 10 241 138
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 79 || [[Тунис]] || align=&quot;right&quot; | 10 074 951
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 80 || [[Маҷористон]] || align=&quot;right&quot; | 10 006 835
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 81 || [[Чад]] || align=&quot;right&quot; | 9 826 419
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 82 || [[Сербия]] || align=&quot;right&quot; | 9 778 991
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 83 || [[Гвинея]] || align=&quot;right&quot; | 9 467 866
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 84 || [[Шветсия]] || align=&quot;right&quot; | 9 001 774
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 85 || [[Ҷумҳурии Доминикана]] || align=&quot;right&quot; | 8 950 034
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 86 || [[Боливия]] || align=&quot;right&quot; | 8 857 870
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 87 || [[Сомали]] || align=&quot;right&quot; | 8 591 629
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 88 || [[Руанда]] || align=&quot;right&quot; | 8 440 820
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 89 || [[Австрия]] || align=&quot;right&quot; | 8 184 691
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 90 || [[Гаити]] || align=&quot;right&quot; | 8 121 622
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 91 || [[Озарбойҷон]] || align=&quot;right&quot; | 7 911 974
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 92 || [[Швейтсария]] || align=&quot;right&quot; | 7 489 370
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 93 || [[Бенин]] || align=&quot;right&quot; | 7 460 025
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 94 || [[Булғория]] || align=&quot;right&quot; | 7 450 349
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 95 || [[Тоҷикистон]] || align=&quot;right&quot; | 7 163 506
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 96 || [[Гондурас]] || align=&quot;right&quot; | 6 975 204
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 97 || [[Гонконг]] || align=&quot;right&quot; | 6 898 686
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 98 || [[Салвадор]] || align=&quot;right&quot; | 6 704 932
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 99 || [[Бурунди]] || align=&quot;right&quot; | 6 370 609
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 100 || [[Парагвай]] || align=&quot;right&quot; | 6 347 884
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 101 || [[Исроил]] || align=&quot;right&quot; | 6 276 883
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 102 || [[Лаос]] || align=&quot;right&quot; | 6 217 141
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 103 || [[Сиерра-Леоне|Серра-Леоне]] || align=&quot;right&quot; | 6 017 643
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 104 || [[Либиё]] || align=&quot;right&quot; | 5 765 563
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 105 || [[Урдун]] || align=&quot;right&quot; | 5 759 732
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 106 || [[Того]] || align=&quot;right&quot; | 5 681 519
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 107 || [[Папуа Гвинеяи Нав]] || align=&quot;right&quot; | 5 545 268
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 108 || [[Никарагуа]] || align=&quot;right&quot; | 5 465 100
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 109 || [[Дания]] || align=&quot;right&quot; | 5 432 335
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 110 || [[Словакия]] || align=&quot;right&quot; | 5 431 363
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 111 || [[Финляндия]] || align=&quot;right&quot; | 5 223 442
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 112 || [[Қирғизистон]] || align=&quot;right&quot; | 5 146 281
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 113 || [[Туркманистон]] || align=&quot;right&quot; | 4 952 081
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 114 || [[Гурҷистон]] || align=&quot;right&quot; | 4 677 401
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 115 || [[Норвегия]] || align=&quot;right&quot; | 4 593 041
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 116 || [[Эритрея]] || align=&quot;right&quot; | 4 561 599
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 117 || [[Хорватия]] || align=&quot;right&quot; | 4 495 904
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 118 || [[Молдавия]] || align=&quot;right&quot; | 4 455 421
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 119 || [[Сингапур]] || align=&quot;right&quot; | 4 425 720
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 120 || [[Зеландияи Нав]] || align=&quot;right&quot; | 4 035 461
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 121 || [[Босния ва Ҳерсеговина]] || align=&quot;right&quot; | 4 025 476
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 122 || [[Коста Рика]] || align=&quot;right&quot; | 4 016 173
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 123 || [[Ирландия]] || align=&quot;right&quot; | 4 015 676
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 124 || [[Пуэрто Рико]] || align=&quot;right&quot; | 3 916 632
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 125 || [[Лубнон]] || align=&quot;right&quot; | 3 826 018
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 126 || [[Ҷумҳурии Африқои Марказӣ]] || align=&quot;right&quot; |  3 799 897
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 127 || [[Литва]] || align=&quot;right&quot; | 3 596 617
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 128 || [[Албания]] || align=&quot;right&quot; | 3 563 112
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 129 || [[Либерия]] || align=&quot;right&quot; | 3 482 211
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 130 || [[Уругвай]] || align=&quot;right&quot; | 3 415 920
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 131 || [[Мавритания]] || align=&quot;right&quot; | 3 086 859
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 132 || [[Панама]] || align=&quot;right&quot; | 3 039 150
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 133 || [[Конго]] || align=&quot;right&quot; | 3 039 126
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 134 || [[Умон|Уммон]] || align=&quot;right&quot; | 3 001 583
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 135 || [[Арманистон]] || align=&quot;right&quot; | 2 982 904
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 136 || [[Муғулистон]] || align=&quot;right&quot; | 2 791 272
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 137 || [[Ямайка]] || align=&quot;right&quot; | 2 731 832
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 138 || [[Аморатҳои Муттаҳидаи Араб]] || align=&quot;right&quot; | 2 563 212
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 139 || [[Соҳили ғарбии дарёи Ӯрдун]] || align=&quot;right&quot; | 2 385 615
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 140 || [[Кувайт]] || align=&quot;right&quot; | 2 335 648
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 141 || [[Латвия]] || align=&quot;right&quot; | 2 290 237
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 142 || [[Бутон]] || align=&quot;right&quot; | 2 232 291
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 143 || [[Македония]] || align=&quot;right&quot; | 2 045 262
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 144 || [[Намибия]] || align=&quot;right&quot; | 2 030 692
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 145 || [[Словения]] || align=&quot;right&quot; | 2 011 070
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 146 || [[Лесото]] || align=&quot;right&quot; | 1 867 035
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 147 || [[Ботсвана]] || align=&quot;right&quot; | 1 640 115
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 148 || [[Гамбия]] || align=&quot;right&quot; | 1 593 256
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 149 || [[Гвинея-Бисау]] || align=&quot;right&quot; | 1 416 027
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 150 || [[Габон]] || align=&quot;right&quot; | 1 389 201
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 151 || [[Ғаза]] || align=&quot;right&quot; | 1 376 289
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 152 || [[Эстония]] || align=&quot;right&quot; | 1 332 893
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 153 || [[Маврикий]] || align=&quot;right&quot; | 1 240 827
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 154 || [[Свазиленд]] || align=&quot;right&quot; | 1 173 900
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 155 || [[Тринидад ва Тобаго]] || align=&quot;right&quot; | 1 088 644
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 156 || [[Тимори Шарқӣ]] || align=&quot;right&quot; | 1 040 880
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 157 || [[Фиҷи]] || align=&quot;right&quot; | 893 354
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 158 || [[Қатар]] || align=&quot;right&quot; | 863 051
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 159 || [[Кипр]] || align=&quot;right&quot; | 780 133
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 160 || [[Реюнюн]] || align=&quot;right&quot; | 776 948
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 161 || [[Гайана]] || align=&quot;right&quot; | 765 283
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 162 || [[Баҳрайн]] || align=&quot;right&quot; | 688 345
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 163 || [[Ҷазираҳои Комор]] || align=&quot;right&quot; | 671 247
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 164 || [[Черногория]] || align=&quot;right&quot; | 620 145
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 165 || [[Ҷазираҳои Соломон]] || align=&quot;right&quot; | 538 032
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 166 || [[Гвинеяи Истивоӣ|Гвинеяи Экваториалӣ]] || align=&quot;right&quot; | 535 881
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 167 || [[Ҷибутӣ]] || align=&quot;right&quot; | 476 703
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 168 || [[Люксембург (кишвар)]] || align=&quot;right&quot; | 468 571
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 169 || [[Макао]] || align=&quot;right&quot; | 449 198
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 170 || [[Гваделупа]] || align=&quot;right&quot; | 448 713
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 171 || [[Суринам]] || align=&quot;right&quot; | 438 144
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 172 || [[Мартиника]] || align=&quot;right&quot; | 432 900
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 173 || [[Кабо-Верде]] || align=&quot;right&quot; | 418 224
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 174 || [[Малта]] || align=&quot;right&quot; | 398 534
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 175 || [[Бруней]] || align=&quot;right&quot; | 372 361
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 176 || [[Ҷазираҳои Молдив]] || align=&quot;right&quot; | 349 106
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 177 || [[Ҷазираҳои Багам]] || align=&quot;right&quot; | 301 790
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 178 || [[Исландия]] || align=&quot;right&quot; | 296 737
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 179 || [[Белиз]] || align=&quot;right&quot; | 279 457
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 180 || [[Барбадос]] || align=&quot;right&quot; | 279 254
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 181 || [[Саҳрои Ғарбӣ]] || align=&quot;right&quot; | 273 008
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 182 || [[Полинезияи Фаронса]] || align=&quot;right&quot; | 270 485
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 183 || [[Ҷазираҳои Антили Нидерланд]] || align=&quot;right&quot; | 219 958
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 184 || [[Каледонияи Нав]] || align=&quot;right&quot; | 216 494
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 185 || [[Вануату]] || align=&quot;right&quot; | 205 754
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 186 || [[Гвианаи Фаронса]] || align=&quot;right&quot; | 195 506
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 187 || [[Майотта]] || align=&quot;right&quot; | 193 633
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 188 || [[Сан-Томе ва Принсипӣ]] || align=&quot;right&quot; | 187 410
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 189 || [[Самоа]] || align=&quot;right&quot; | 177 287
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 190 || [[Гуам]] || align=&quot;right&quot; | 168 564
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 191 || [[Сент-Люсия]] || align=&quot;right&quot; | 166 312
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 192 || [[Сент-Винсент ва Гренадин]] || align=&quot;right&quot; | 117 534
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 193 || [[Тонга]] || align=&quot;right&quot; | 112 422
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 194 || [[Ҷазираҳои Вирҷиния|Ҷазираҳои Вирҷинияи Амрико]] || align=&quot;right&quot; | 108 708
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 195 || [[Микронезия]] || align=&quot;right&quot; | 108 105
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 196 || [[Ҷумҳурии Кирибатӣ|Кирибатӣ]] || align=&quot;right&quot; | 103 092
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 197 || [[Ҷазираи Ҷерсӣ | Ҷерсӣ]] || align=&quot;right&quot; | 90 812
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 198 || [[Гренада]] || align=&quot;right&quot; | 89 502
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 199 || [[Ҷазираҳои Сейшел]] || align=&quot;right&quot; | 81 188
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 200 || [[Ҷазираҳои Шимолии Мариана|Ҷазираҳои Мариани Шимолӣ]] || align=&quot;right&quot; | 80 362
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 201 || [[Ҷазираи Мэн]] || align=&quot;right&quot; | 75 049
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 202 || [[Аруба]] || align=&quot;right&quot; | 71 566
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 203 || [[Андорра]] || align=&quot;right&quot; | 70 549
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 204 || [[Доминика]] || align=&quot;right&quot; | 69 029
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 205 || [[Антигуа ва Барбуда]] || align=&quot;right&quot; | 68 722
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 206 || [[Ҷазираҳои Бермуд]] || align=&quot;right&quot; | 65 365
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 207 || [[Гернсӣ]] || align=&quot;right&quot; | 65 228
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 208 || [[Ҷазираҳои Маршал]]л || align=&quot;right&quot; | 59 071
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 209 || [[Самоаи Америкоӣ|Самоаи Амрико]] || align=&quot;right&quot; | 57 881
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 210 || [[Гренландия]] || align=&quot;right&quot; | 56 375
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 211 || [[Ҷазираҳои Фарер]] || align=&quot;right&quot; | 46 962
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 212 || [[Ҷазираҳои Кайман]] || align=&quot;right&quot; | 44 270
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 213 || [[Сент-Китс ва Невис]] || align=&quot;right&quot; | 38 958
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 214 || [[Лихтенштейн]] || align=&quot;right&quot; | 33 717
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 215 || [[Монако]] || align=&quot;right&quot; | 32 409
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 216 || [[Сан-Марино]] || align=&quot;right&quot; | 28 880
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 217 || [[Гибралтар]] || align=&quot;right&quot; | 27 884
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 218 || [[Ҷазираҳои Вирҷини Бритониё]] || align=&quot;right&quot; | 22 643
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 219 || [[Ҷазираҳои Кук]] || align=&quot;right&quot; | 21 388
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 220 || [[Ҷазираҳои Туркс и Койкус]] || align=&quot;right&quot; | 20 556
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 221 || [[Палау]] || align=&quot;right&quot; | 20 303
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 222 || [[Уолис ва Футуно]] || align=&quot;right&quot; | 16 025
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 223 || [[Ангиля]] || align=&quot;right&quot; | 13 254
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 224 || [[Науру]] || align=&quot;right&quot; | 13,048
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 225 || [[Тувалу]] || align=&quot;right&quot; | 11,636
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 226 || [[Монсеррат]] || align=&quot;right&quot; | 9 341
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 227 || [[Ҳелени Муқаддас (ҷазира)]] || align=&quot;right&quot; | 7 460
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 228 || [[Сен-Пйер ва Микелон]] || align=&quot;right&quot; | 7 012
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 229 || [[Ҷазираҳои Фолкланд]] (Малвин) || align=&quot;right&quot; | 2 967
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 230 || [[Мунтсрот|Шписберген]] || align=&quot;right&quot; | 2 701
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 231 || [[Ниювӣ]] || align=&quot;right&quot; | 2 166
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 232 || [[Ҷазираи Норфолк]] || align=&quot;right&quot; | 1 828
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 233 || [[Тукелоу]] || align=&quot;right&quot; | 1 405
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 234 || [[Ватикан]] || align=&quot;right&quot; | 921
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 235 || [[Ҷазираҳои Кокос]] || align=&quot;right&quot; | 628
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 236 || [[Обсангҳои Ҷонстун|Ҷонстун]] || align=&quot;right&quot; | 361
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 237 || [[Ҷазираи Киристмас (Австралия)|Ҷазираи Киристмас]] || align=&quot;right&quot; | 361
 |-
 | align=&quot;right&quot; | 238 || [[Ҷазираҳои Питкерн]] || align=&quot;right&quot; | 46
 |}

== Нигаред инчунин ==
* [[Кишвар]]
* [[Феҳристи кишварҳо]]
* [[Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат]]
* [[Феҳристи кишварҳо аз рӯи ММД]]
* [[Феҳристи кишварҳо аз рӯи миқдори қувваҳои мусаллаҳ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Феҳристи кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|Кишварҳо ва вобастагӣ аз рӯи аҳолӣ]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи кишварҳо аз рӯи қитъа]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи кишварҳо аз рӯи қитъа, аз рӯи аҳолӣ]]
[[Гурӯҳ:Авруосиё]]
[[Гурӯҳ:Африқо]]
[[Гурӯҳ:Амрико]]
[[Гурӯҳ:Уқёнусия]]</text>
      <sha1>cosbcqt159sxtihe59t3si9incw2d52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амитабҳ Баччан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10190</id>
    <revision>
      <id>1487739</id>
      <parentid>1409105</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11727" sha1="nl5om4vnunzgouuxk060hf0rkmn2dju" xml:space="preserve">{{Синамогар
 |ном                  = Амитабҳ Баччан
 |оригинал имени       = {{lang-hi|अमिताभ बच्चन}}
 |изображение          = BACHCHAN Amitabh 03-24x30-2009b.jpg
 |описание изображения = 
 |имя при рождении     = Амитабх Шривастав
 |место рождения       = {{МР|Аллахабад}}, [[Британская Индия]]
 |место смерти         = 
 |профессия            = {{Актёр|Индии|XX века|XXI века|кино на хинди}}, {{кинопродюсер|Индии}}, {{Телеведущий|Индии}}
 |годы активности      = 1969 — настоящее время
 |награды              = {{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{Падма Шри}}{{!!}}{{Падма Бхушан}}{{!!}} 
{{!}}-
{{!}}{{Кавалер ордена Почётного легиона}}{{!!}}{{Падма Вибхушан}}
{{!}}}
}}
'''Амитабҳ Баччан''' ({{lang-en|Amitabh Bachchan}}, {{lang-hi|अमिताभ बच्चन}}, тав. [[11 октябр]]и [[соли 1942]]) — ҳунарпешаи синамо, сиёсатмадор, таҳиякунанда ва муҷрии телевизион. Барандаи се [[Ҷоизаи миллии синамо (Ҳиндустон)|Ҷоизаи миллӣ]] ва 11 [[Filmfare Awards]].

== Зиндагинома ==
Аз оилаи шоири машҳури Ҳиндустон Хариванш Рай Баччан. Дар коллеҷ ва Донишгоҳи Деҳлӣ хондааст.

== Оила ==
Аз соли 1973 Амитабҳ Баччан ба ҳунарпеша [[Ҷая Баччан Баҳодурӣ]] издивоҷ кардааст. Фарзандон: духтар, [[:en:Shweta Bachchan-Nanda|Швета]] ва писараш ҳунарпеша [[Абҳишек Баччан]] аст, ки соли 2007 бо ҳунарпеша [[Айшвария Рай]] издивоҷ намудааст.

== Синамо ==
Бори аввал дар кино соли 1969 (филми «Ҳафт ҳиндустонӣ») нақши асосӣ бозида, минбаъд дар филмҳои «Ишқ ҳаргиз намемирад» (ҷоизаи актёри беҳтарин), «Соли пурошӯб», «Достони ҳаёт» ва ғ. маҳораташро такмил додааст. Муваффақияти бештарро ба Амитабҳ Бачан филми «Занҷир» (1973) овард, ки дар он нақши асосӣ — афсари полис ва муборизааш бо беадолатиро хеле хуб иҷро намуд. Солҳои 1984-87 узви парлумони Ҳиндустон буд. Минбаъд аз сиёсат комилан даст кашид ва киноро афзал донист. Асосан нақши одамони софдилу мубориз ва адолатпарварро бозидааст. Солҳои охир дар офаридани нақшҳои драмавӣ ҳам муваффақ шудааст. Дар беш аз 100 филм нақшҳои марказиро иҷро кардааст. «Ҳаммол», «Қисос ва қонун», «Шоҳаншоҳ», «Умар, Акбар, Энтони», «Аз рӯйи қонуни виҷдон», «Оила», «Ҳукм», «Муаллим», «Зинапоя», «Ситораи муҳаббат» аз зумраи онҳоанд. Солҳои 2000-05 барандаи бозиҳои машҳури телевизионии «Кӣ миллионер шудан мехоҳад?» дар телевизиони Ҳиндустон буд. Соли 2010 ҳам ҷоизаи байналмилалӣ гирифт.

== Филмшиносӣ ==
Амитабҳ Баччан аз соли 1969 то ҳоло дар синамои кинокомпания [[Болливуд]]ӣ [[Ҳиндустон]] ҳунарнамоӣ намуда дар филмҳо зиёда аз сад нақшҳои ҷолиб офаридааст.
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:3;&quot;&gt;
* Он и Она (2016)
* Пику (2015)
* Шамитабх (2015)
* Призрак виллы Натхов 2 (2014)
* '''[[Великий Гэтсби (фильм, 2013)|Великий Гэтсби]]''' (2013)
* [[Упорство в истине]] (2013)
* Отдел (2012)
* Бронирование (2011)
* Старик Ббудда (Bbuddah Hoga Terra Baap, 2011)
* Битва телеканалов (2010)
* Три карты (2010)
* [[Папочка (фильм)|Папочка]] (2009)
* Алладин (2009)
* '''[[О Боже, ты велик!]]''' (2008)
* По стопам отца 2 (2008)
* Призрак (2008)
* Yaar Meri Zindagi (2008)
* '''[[Джодха и Акбар]]''' (2008)
* Жертва тщеславия (2007)
* Месть и закон наших дней (2007)
* Танцуй, крошка, танцуй (2007)
* Свами (2007)
* Перестрелка в Локандвале (2007)
* Рецепт любви: без сахара! (2007)
* Эклавия — княжеский страж (2007)
* '''[[Папа (фильм, 2006)|Папа]]''' (2006)
* Ганга (2006)
* '''[[Никогда не говори «Прощай»]]''' (2006)
* Ничего не бойся 2 (2006)
* Семья: Кровные узы (2006)
* Телохранитель (2005)
* Как сердце подскажет (2005)
* Найти справедливость (2005)
* По стопам отца (2005)
* Ангел любви (2005)
* Банти и Бабли (2005)
* Наперегонки со временем (2005)
* '''[[Последняя надежда (фильм, 2005)|Последняя надежда]]''' (2005), $ 10 000
* Птицы 2: Путешествие на край света (2005)
* Преданность (2004)
* '''[[Вир и Зара]]''' (2004)
* Долгожданный (2004)
* Ну что, влюбился? (2004)
* Стена (2004)
* Цель жизни (2004)
* Наставник (2004)
* Insaaf: The Justice (2004) (рассказчик)
* Священный амулет (2004)
* Долг превыше всего (2004)
* Доверие (2004)
* Приключения во времени (2003)
* '''[[Любовь и предательство]]''' (2003)
* Радость моя (2003)
* Бум (2003)
* Надежда (2003)
* Чужой среди своих (2002)
* Огонь и дождь (2002)
* [[Нас не догонят (фильм)|Нас не догонят]] (2002)
* Опасная игра (2002)
* '''[[И в печали, и в радости]]''' (2001)
* Отражение (2001)
* Узы любви (2001), $ 1 000 000
* '''[[Влюблённые (фильм, 2000)|Влюбленные]]''' (2000)
* Kohram (1999)
* Диверсант (1999)
* Солнечная династия (1999)
* Красный падишах (1999)
* Напарники (1998)
* Господин майор (1998)
* Ангел смерти (1997)
* Наши с тобой мечты (1996)
* Akka (1994)
* Человеколюбие (1994)
* Бог свидетель (1992)
* Господство тирании (1992)
* Одиночка (1991)
* Индраджит (1991)
* [[Черный принц Аджуба (фильм)|Чёрный принц Аджуба]] (1991)
* [[Добрые друзья]] (1991)
* Настоящий Арджун (1990)
* Огненный путь (1990)
* Я свободен (1989)
* Волшебник (1989)
* Туфан (1989)
* Раздел (1989)
* Ганга, Джамна, Сарасвати (1988)
* Soorma Bhopali (1988)
* Шахеншах (1988)
* Расплата за преступление / Aakhree Raasta (1986)
* Раджа (1985)
* Невинно осужденные (1985)
* Пьяница (1984)
* Kanoon Kya Karega (1984)
* Беспощадный (1984)
* Слепой закон (1983)
* Зов свободы (1983)
* Носильщик (1983)
* Удивительный (1983)
* Кара богов (1983)
* Преданный слуга (1982)
* [[Три брата (фильм, 1982)|Три брата]] (1982)
* '''[[Шакти (фильм)|Шакти]]''' (1982)
* Патриот (1982)
* Несравненный (1982)
* Великолепная семёрка (1982)
* Калия (1981)
* Любовная связь (1981)
* [[Сирота (фильм, 1981)|Сирота]] (1981)
* Судьба (1981)
* Одна дождливая ночь (1981)
* Крепкая дружба (1981)
* Рам и Балрам (1980)
* Красивая жизнь (1980)
* Верные друзья (1980)
* '''[[Дважды два — пять (фильм)|Дважды два — пять]]''' (1980)
* Отважный парень (1979)
* Семейное счастье (1979)
* [[Чёрный камень (фильм)|Чёрный камень]] (1979)
* [[Прости, Аруна]] (1979)
* Возмездие (1979)
* Большая игра (1979)
* Наглец (1978)
* Владыка судьбы (1978)
* [[Трезубец бога Шивы (фильм)|Трезубец бога Шивы]] (1978)
* [[Главарь мафии (фильм)|Главарь мафии]] (1978)
* Клятвы и обещания (1978)
* Клянусь именем Ганги (1978)
* '''[[Амар, Акбар, Антони]]''' (1977)
* Воспитание (1977)
* Мелодия мечты (1977)
* Charandas (1977)
* Цена дружбы (1977)
* Честь и вера (1977)
* Правосудие (1976)
* Два незнакомца (1976)
* Сердцеед (1976)
* Любовь — это жизнь (1976)
* '''[[Втихаря]]''' (1975)
* '''[[Стена (фильм, 1975)|Стена]]''' (1975)
* Мили (1975)
* Сбежавший (1975)
* '''[[Месть и закон]]''' (1975)
* Совесть (1975)
* Хлеб насущный (1974)
* Вынужденные обстоятельства (1974)
* Неженатый отец (1974)
* Звонок незнакомца (1974)
* Испытание жизнью (1974)
* Верный друг (1974)
* Связанные руки (1973)
* Торговец (1973)
* Bada Kabutar (1973)
* Неблагодарный (1973)
* Гордыня (1973)
* Большая афера (1973)
* '''[[Затянувшаяся расплата (фильм, 1973)|Затянувшаяся расплата]]''' (1973)
* Bansi Birju (1972)
* Повар (1972)
* Один взгляд (1972)
* Garam Masala (1972)
* Jaban (1972)
* Всё имеет цену (1972)
* Из Бомбея в Гоа (1972)
* Дом возлюбленного (1972)
* [[Решма и Шера]] (1971)
* Случайность (1971)
* Мотылёк (1971)
* История любви (1971)
* Любовь никогда не умрёт (1971)
* Bombay Talkie (1970)
* Бхуван Шом (1969) (озвучка)
* Семь индийцев (1969)
&lt;/div&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Баччан Амитабх |2|муаллиф= }}

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20070208133038/http://www.ozodi.org/reportsarticle/2007/1/c027d8f8-b6f1-4c56-b518-36490a3f61b8.html Амитабх Бачан ҷоизаи Наполеонро гирифт]
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ҳиндӣ]]
[[Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>nl5om4vnunzgouuxk060hf0rkmn2dju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯзи ҷаҳонии занон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10613</id>
    <revision>
      <id>1487799</id>
      <parentid>1477672</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9260" sha1="ehvilv7khix5ztenhf3q2td3prm1x4g" xml:space="preserve">[[Акс:iwd2006 global.gif|thumb|right|Рамзи Рӯзи байналхалқии занон дар соли 2006.]]
'''Рӯзи байналхалқии занон''' — идест бахшида ба занон, ки дар баъзе кишварҳо рӯзи [[8 март]] ҷашн гирифта мешавад.

Рӯзи байналхалқии занон дар аввал рӯзи уқии  буд. Он иди Бонувон набуда, балки ҷашни занони инқилобгар буд.

=== Амрико ва ё иттифоқҳои касабаи занон ===
8-уми марти соли [[1857]] дар [[Ню-Йорк]] коргарзанони фабрикаҳои пойафзол ва дӯзандагӣ гирдиҳамоӣ карданд. Онҳо даъвои кӯтоҳ кардани рӯзи корӣ, беҳтар кардани шароити меҳнат ва маоши ба мардон баробарро талаб карданд. Он вақтҳо занон то 16 соат дар як шабонарӯз меҳнат мекарданд, вале барои корҳояшон музди ночизе мегирифтанд. Мардон баъди намоишҳои эътирозии рӯзи кории худро то 10 соат кам карда буданд. Дар бисёр корхонаҳои [[ИМА]] иттифоқҳои касаба пайдо шуданд. Пас аз 8-уми марти соли 1857 як [[иттифоқи касаба]]и нав созмон дода шуд, ки бори аввал дар таърих занон аъзои он гардиданд. Дар ин рӯз дар аксари кӯчаҳои Ню-Йорк садҳо занон ба намоишҳои эътирозӣ баромаданд ва даъвои соҳибшавӣ ба ҳуқуқи овоз доданро карданд.

=== Аврупо ва Клара Сеткин ===
Таърихи ҷашнгирии Иди занон бо номи [[Клара Сеткин]] алоқаманд аст, ки гурӯҳи инқилобии худро, ки аз занон иборат буд, барои мубориза бар зидди истисморгарон ташкил додааст. Ҳарчанд ки барои ин кор на як рӯз сарф шуда буд, вале аъзои гурӯҳ ба қароре омаданд, ки рӯзеро чун Зодрӯзи &quot;пролетариати занон&quot; ҷашн гиранд.
Соли [[1910]] дар шаҳри [[Копенгаген]]и [[Дания]] дар конфуронси дуввуми занони сотсиалист бо пешниҳоди Клара Сеткин қарори ҷашнгирии рӯзи &quot;муборизаи занон барои ҳуқуқҳояшон&quot; қабул карда шуд. Дар он гуфта мешуд, ки ҳар сол бояд рӯзи занон ҷашн гирифта шавад, ки он бояд &quot;пеш аз ҳама барои ташвиқи ба занон додани ҳуқуқи овоздиҳӣ&quot; хидмат кунад. Ҷашнгирии Иди Бонувон чун даъвате ба муборизаи занон барои [[баробарҳуқуқӣ]], қашшоқӣ, эҳтироми занон ва ҳуқуқ ба меҳнат буд. 
Санаи ҷашнгирии рӯзи Байналхалқии занон мувофиқи пешниҳоди узви Кумитаи Марказии ҳизби сотсиал-демократӣ [[Елена Гринберг]] [[19 март]] таъйин шуд. Ва бори аввал рӯзи Байналхалқии занон соли [[1911]] дар [[Олмон]], [[Австрия]], [[Дания]] ва [[Швейсария]] маҳз 19-уми март ҷашн гирифта шуд. Соли [[1912]] он дар ҳамон кишварҳо, вале [[12 май]] баргузор гардид. Соли [[1913]] аз мушкилоти ташкилотӣ ихтилофот ба вуҷуд омад: дар Олмон онро [[12 март]], дар Австрия, [[Чехия]], [[Венгрия]], Швейсария, [[Ҳоланд]] — [[9 март]], дар [[Фаронса]] ва [[Русия]] — [[2 март]] ҷашн гирифта буданд. Танҳо соли [[1914]] дар тамоми ҷаҳон рӯзи Байналхалқии занонро дар ҳама ҷой 8-уми март ҷашн гирифтанд, чунки рӯзи ғайрикорӣ-якшанбе буд. Ва баъд аз ин дар ҳамин рӯз қарор гирифт.

=== Ҷашнгирӣ дар ИҶШС ===

Дар Русия рӯзи Байналхалқии занон маротибаи аввал соли 1913 дар Петербург ҷашн гирифта шуд. Аз солҳои аввали [[ИҶШС|ҳокимияти Шӯравӣ]], 8-уми март иди давлатӣ гардид. Дар моҳи [[март]]и соли [[1917]] занон [[ҳуқуқи овоздиҳӣ]] пайдо карданд ва дар [[Сарқонуни соли 1918]] сиёсати баробарҳуқуқии занон акс ёфт ва дар ҳаёт татбиқ шуд. Оҳиста - оҳиста рӯзи Байналхалқии занон аҳамияти сиёсии худро гум кард. Аз соли [[1965]] бо қарори [[Президиуми Шӯрои Олии ИҶШС]] он рӯзи ғайрикорӣ гардид. Дар айни замон маросими ҷашнӣ-расмии дар ин рӯз мавҷуд буд: дар ин рӯз дар чорабиниҳои пурдабдаба давлат барои сиёсаташ нисбати занон ҳисобот медод.

=== Ҷашнгирии рӯзи байналхалқии Занон дар Ғарб ===
Бо ташаббуси созмонҳои [[феминизм|феминистӣ]] аз солҳои [[1960-ум]] Рӯзи байналхалқии занон дар кишварҳои Ғарб ҳам ҷашн гирифта мешавад. Дар ин рӯз занҳои Ғарб дастовардҳои худро дар соҳаи мубориза барои ҳуқуқҳояшон ҷашн мегиранд.

== Рӯзи байналхалқии Занон ва СММ ==

Аз соли [[1975]] [[СММ]], аз сабаби Соли байналхалқии Занон буданаш, 8 мартро чун рӯзи байналхалқии Занон эълон дошт.

== Рӯзи ғайрикорӣ ==
Баъд аз бархам хурдани [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] 8 март чун иди Бонувон дар Тоҷикистон боқӣ монд. Он дар дигар [[мамолики муштаракулманофеъ]], аз қабили [[Русия]], [[Озарбойҷон]], [[Гурҷистон]], [[Қазоқистон]], [[Молдова]], [[Туркманистон]] ва [[Украина]] чун рӯзи байналхалқии Занон ; дар [[Ҷумҳурии Беларус]] ва [[Ӯзбекистон]] чун [[Рӯзи модар|рӯзи Модар]]; дар [[Арманистон]] [[7 апрел]] чун рӯзи Модар ва Зебоӣ ҷашн гирифта мешавад.

== Анъанаҳо ==
Дар Тоҷикистон ва дигар мамлакатҳои собиқ [[ИҶШС]] анъана шудааст, ки дар ин рӯз занон аз мардон таваҷҷуҳ, [[гул]] ва туҳфаҳо интизоранд. Дар гушаву канори мамлакат ба муносибати ид, аз ҳукуматҳо сар карда то идораву корхонаҳои хурд чорабиниҳои гуногуни фарҳангӣ ва маҷлисҳо ороста мешаванд. Дар оилаҳои шаҳрвандон ба модарону занон тӯхфаҳо супорида мешаванд.

== Пайвандҳо ==
{{Commonscat|International women's day}}
* [https://web.archive.org/web/20070309140130/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/3/107F01A1-A973-4260-8EAB-E9B8EF710F8F.html Таърихчаи Иди занон]
* [http://www.un.org/russian/events/women/iwd/2006/history.html Таърихи Рӯзи байналхалқии занон(сайти СММ)]
* [http://daccessdds.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/318/09/IMG/NR031809.pdf?OpenElement Резолютсияи № A/RES/32/142]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.un.org/depts/dhl/dhlrus/womenday/index.html  Китоби Даг Хаммаршелд]
* [http://www.un.org/russian/events/beijing10/  Сессияи 49-ум барои занон]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20121110221055/http://www.un.org/russian/events/beijing10/ |date=2012-11-10 }}
* [http://calend.ru/ Идҳои кишварҳои гуногун]

[[Гурӯҳ:Идҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Идҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Идҳои байналмилалӣ]]
[[Гурӯҳ:Рӯзҳои ҷаҳонии СММ]]
[[Гурӯҳ:Идҳои ИҶШС]]</text>
      <sha1>ehvilv7khix5ztenhf3q2td3prm1x4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Функсияҳои тригонометрӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10754</id>
    <revision>
      <id>1487818</id>
      <parentid>1433306</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23708" sha1="g3qaqjyu5f9px5n2nzh49yui1jou9qk" xml:space="preserve">[[Image:Circle-trig6.svg|300px|thumb|right|Ҳамаи функсияҳои тригонометрии кунҷи &amp;theta; бо истифода аз доираи радиусаш воҳид ва марказаш нуқтаи ''O'' ба таври геометрӣ баён карда мешаванд.]]

Дар [[риёзиёт]], '''Функсияҳои тригонометрӣ''' гуфта [[функсия (риёзӣ)|функсияҳои]] [[кунҷ]]ро меноманд; Онҳо барои омӯзиши [[секунҷа]]ҳо, тарҳрезии ҳодисаҳои даврӣ ва бисёр татбиқоти дигар заруранд. Онҳо одатан ҳамчун [[нисбат]]и ду тарафи секунҷаи росткунҷа, ки дорои кунҷест баён карда мешаванд. Инчунин, онҳоро чун дарозии порчаҳои гуногун аз [[давраи воҳидӣ]] таъриф додан мумкин аст. Таърифҳои нави функсияҳои тригонометрӣ онҳоро чун [[қаторҳои беохир]]  ё ҳалҳои [[муодилаҳои дифференсиалӣ|муодилаҳои дифференсиалии]] маълуме тавсиф дода, соҳаи қиматҳои онҳоро то ададҳои манфиву мусбат ва ҳатто [[ададҳои комплексӣ|комплексӣ]] муайян менамоянд. 
                           
Дар айни замон шаш функсияи асосии тригонометриро истифода мебаранд, ки ном ва муодилаҳои вобастагии онҳо аз ҳамдигар дар ҷадвали дар поёнбуда оварда шудаанд.  Хусусан, барои чаҳор функсияи охирин, ин вобастагиҳо чун ''таърифи'' ин функсияҳо дода шудаанд, вале шумо метавонед онҳоро ба тарзи геометрӣ ё дигар намуд тасвир кунед ва ин вобастагиҳоро бароред. Чанд функсияи дигар ҳастанд, ба монанди [[версинус]] (1 &amp;minus; cos θ) ва [[экссекант]] (sec θ &amp;minus; 1), ки пештар дар ҷадвалҳои куҳан буданд, вале дар айни замон истифода намешаванд.  Вобастагиҳои бештари ин функсияҳоро дар [[Рӯйхати айниятҳои тригонометрӣ|ин ҷо]] хоҳед ёфт.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
|-
| '''Функсия'''
| '''Ихтисорот'''
| '''Вобастагӣ'''
|-
| '''Синус'''
| sin
| &lt;math&gt;\sin \theta = \cos \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) \,&lt;/math&gt;
|-
| '''Косинус'''
| cos
| &lt;math&gt;\cos \theta = \sin \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right)\,&lt;/math&gt;
|-
| '''Тангенс'''
| tan
| &lt;math&gt;\tan \theta = \frac{\sin \theta}{\cos \theta} = \cot \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) = \frac{1}{\cot \theta} \,&lt;/math&gt;
|-
| '''Котангенс'''
| cot
| &lt;math&gt;\cot \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta} = \tan \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) = \frac{1}{\tan \theta} \,&lt;/math&gt;
|-
| '''Секанс'''
| sec
| &lt;math&gt;\sec \theta = \frac{1}{\cos \theta} = \csc \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) \,&lt;/math&gt;
|-
| '''Косеканс'''
| csc&lt;br /&gt;(or cosec)
| &lt;math&gt;\csc \theta =\frac{1}{\sin \theta} = \sec \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) \,&lt;/math&gt;&lt;/td&gt;
|}

== Таърих ==
Мақолаи асосӣ [[Таърихи функсияҳои тригонометрӣ]]
Калимаи '''''синус''''' бори аввал дар асари қадимии риёзидонони ҳинд ''[[Сулба Сутрас]]'' (асрҳои VIII-VI пеш аз милод) истифода шудааст. Функсияҳои тригонометриро баъдтар [[Ҳиппарх]]и [[Никея]] (180-125 пеш аз милод), [[Птоломей]], [[Ариабҳата]] (476&amp;ndash;550), [[Вараҳамиҳира]], [[Браҳмагупта]], [[Муҳаммад ибн Мӯсо ал-Хоразмӣ]], [[Абулвафо]], [[Умари Хайём]], [[Бҳаскара II]], [[Носируддин Тӯсӣ]], [[Ғиёс Кошӣ]] (асри XIV), [[Улуғбек]] (асри XIV), [[Региомонтанус]] (1464), [[Ретикус]] ва шогирди Ретикус [[Валентин Ото]] омӯхтанд. [[Мадҳава]] (c. 1400) қадамҳои авввалинро дар таҳлили функсияҳои тригонометрӣ чун қаторҳои беохир кардааст. [[Леонард Эйлер]] дар асари ''Introductio in analysin infinitorum'' (1748) аввалин шахсе буд, ки дар Аврупо ба таҳлили функсияҳои тригонометрӣ пардохт. Ӯ, инчунин, онҳоро чун пайдарпайиҳои беохир ва [[формулаҳои Эйлер]] тавсиф дода,  ихтисороти ба ихтисороти имрӯза наздики ''sin., cos., tang., cot., sec.,'' ва ''cosec.'' ҷорӣ наамуд.

Ҳамон даме ки мо нисбати якхела доштани тарафҳои секунҷаҳои монандро мефаҳмем, андеша барои он, ки дар байни дарозии тарафҳои секунҷа ва кунҷи секунҷаҳо бояд ягон вобастагие бошад, пайдо мешавад.  Аз ин рӯ, барои ҳар як секунҷаи монанд нисбати (масалан) гипотенуза  ва тарафи дигар як хел мемонад. Агар гипотенуза ду маротиба афзояд, тарафҳо низ ҳамин қадар меафзоянд. Ана ҳамин нисбатҳоро функсияҳои тригонометрӣ ифода мекунанд.

== Таъриф бо истифодаи секунҷаи росткунҷа ==
[[Image:Trigonometry triangle.svg|right|thumb| [[Секунҷаи росткунҷа]] ҳамеша дорои кунҷи 90° (π/2 радиан) мебошад, ки дар ин ҷой бо C ишора шудааст.  Кунҷҳои A ва B метавонанд тағйир ёбанд. Функсияҳои тригонометрӣ  муносибатҳои байни дарозии тарафҳо ва кунҷҳои дохилии секунҷаи росткунҷаро ифода мекунанд.]]

Барои таъриф додани функсияҳои тригонометрии кунҷи ''A'' ягон [[секунҷаи ростакунҷа]]и дилхоҳро интихоб кунед, ки кунҷи ''A'' дошта бошад:

Барои тарафҳои секунҷа аз номҳои зерин истифода мебаранд:
* '' Тарафи муқобили кунҷи ростбуда ё ба тарзи дигар тарафи дарозтарини секунҷаи росткунҷаро [[гипотенуза]]'' меноманд. Дар ҳолати мо бо ҳарфи '''h''' ишора шудааст.
* ''Тарафи муқобил'' ин тарафе мебошад, ки дар муқобили кунҷи интихобкардаи мо хобидааст. Дар ҳолати мо бо ҳарфи '''a''' ишора шудааст.
* ''Тарафи ҳамсоя'' аз рӯи номаш, тарафе мебошад, ки бо кунҷи интихобкардаи мо ва кунҷи рост часпидааст. Дар ҳолати мо бо ҳарфи '''b''' ишора шудааст..

Ҳамаи секунҷаҳо дар [[ҳамвории эвклидӣ]] гирифта шудаанд ва ҳамин тавр суммаи умумии кунҷҳои ҳар як секунҷа бояд π [[радиан]] (ё 180[[градус (кунҷ)|°]]) бошад; Аз ин рӯ, барои секунҷаи росткунҷа бузургии ду кунҷи ғайрирост байни қиматҳои нул ва π/2 радиан мехобад. Дар назар гиред, ки таърифҳои зерин қиматҳои функсияҳои тригонометриро танҳо барои кунҷ муайян мекунанд. Мо соҳаи қиматҳои ин функсияҳоро бо ворид кардани мафҳуми [[давраи воҳидӣ]] ва ё [[функсияҳои даврӣ]] то аргументҳои ҳақиқӣ вусъат хоҳем дод.

1) '''Синуси''' кунҷ гуфта нисбати дарозии тарафи муқобил ба дарозии гипотенузаро меноманд. Дар ҳолати мо
:&lt;math&gt;\sin A = \frac {\textrm{opposite}} {\textrm{hypotenuse}} = \frac {a} {h}.&lt;/math&gt;
Дар назар гиред, ки ин нисбат аз ягон секунҷаи росткунҷаи махсус интихобшуда , ки кунҷи “А” дорад, вобаста нест, чунки ҳамаи ин секунҷаҳо [[секунҷаҳои монанд|монанданд]].

Маҷмӯи нулҳои синус инҳо мебошанд
:&lt;math&gt;\left\{n\pi\big| n\isin\mathbb{Z}\right\}.&lt;/math&gt;

2) '''Косинуси''' кунҷ гуфта нисбати дарозии тарафи ба кунҷ часпидаро ба дарозии гипотенуза меноманд. Дар ҳолати мо 
:&lt;math&gt;\cos A = \frac {\textrm{adjacent}} {\textrm{hypotenuse}} = \frac {b} {h}.&lt;/math&gt;

Маҷмӯи нулҳои косинус инҳо мебошанд
:&lt;math&gt;\left\{\frac{\pi}{2}+n\pi\bigg| n\isin\mathbb{Z}\right\}.&lt;/math&gt;

3) '''Тангенси''' кунҷ гуфта нисбати дарозии тарафи муқобил ба дарозии тарафи ба кунҷ часпидаро меноманд. Дар ҳолати мо 
:&lt;math&gt;\tan A = \frac {\textrm{opposite}} {\textrm{adjacent}} = \frac {a} {b}.&lt;/math&gt;

Маҷмӯи нулҳои тангенс инҳо мебошанд

:&lt;math&gt;\left\{n\pi\big| n\isin\mathbb{Z}\right\}.&lt;/math&gt;
Ҳамон маҷмӯи синус аст, зеро ки
:&lt;math&gt;\tan A = \frac {\sin A}{\cos A}.&lt;/math&gt;

Се функсияи боқимонда бо истифодаи ин се функсияи дар болобуда таъриф дода мешаванд.

4) '''Косеканс''' csc(''A'') баръакси sin(''A'') мебошад, яъне он ба нисбати дарозии гипотенуза ба дарозии тарафи муқобил баробар аст:
:&lt;math&gt;\csc A = \frac {\textrm{hypotenuse}} {\textrm{opposite}} = \frac {h} {a} &lt;/math&gt;.

5) '''Секанс''' sec(''A'') баръакси cos(''A'') мебошад, яъне он ба нисбати дарозии гипотенуза ба дарозии тарафи ба кунҷ часпида баробар аст:
:&lt;math&gt;\sec A = \frac {\textrm{hypotenuse}} {\textrm{adjacent}} = \frac {h} {b} &lt;/math&gt;.

6) '''Котангенс''' cot(''A'') баръакси зарбии tan(''A'') буда, ба нисбати дарозии тарафи ба кунҷ часпида ба дарозии кунҷи муқобил баробар аст:
:&lt;math&gt;\cot A = \frac {\textrm{adjacent}} {\textrm{opposite}} = \frac {b} {a} &lt;/math&gt;.

== Таъриф бо истифодаи давраи воҳидӣ ==

[[Image:Unit_circle_angles.svg|300px|thumb|right|Давраи воҳидӣ]]

Ин шаш функсияи тригонметрӣ метавонанд бо истифода аз [[давраи воҳидӣ]] низ таъриф дода шаванд. Давраи воҳидӣ [[давра]]ест, ки радиуси он дар ибтидои координатаҳо ҷойгир аст. Дар самти ҳисоби татбиқӣ давраи воҳидӣ аҳамияти кам дорад; албатта он барои аксари кунҷҳо ба секунҷаҳои росткунҷа такя мекунад. Вале таърифи давраи воҳидӣ имкон медиҳад, ки функсияҳои тригонометрӣ натанҳо қиматҳои мусбатро дар соҳаи 0 and π/2 радиан  балки қиматҳои манфиро низ қабул кунанд. Вай, инчунин, тасвири умумии ҳамаи секунҷаҳои то ҳозир истифодашударо таъмин менамояд. Муодилаи давраии воҳидӣ чунин аст:
: &lt;math&gt;x^2 + y^2 = 1 \,&lt;/math&gt;

Дар сурат чандин кунҷҳои маъмули бо радианҳо ченшуда дода шудаанд. Кунҷҳои мусбат ба самти муқобили гардиши ақрабаки соат ва кунҷҳои манфӣ ба самти гардиши ақрабаки соат мебошанд. 
[[Image:Sine cosine plot.svg|300px|right|thumb|Функсияҳои ''f''(''x'') = sin(''x'') ва ''f''(''x'') = cos(''x''), ки дар ҳамвории декартӣ тасвир ёфтаанд.]]
[[Image:Sine ani.gif|right|400px|thumb|Вобастагии байни хати рост ва давра дар мисоли  sin(x).]]

Барои кунҷҳои аз 2π калон ва ё аз &amp;minus;2π хурд, танҳо даврзаниро давом диҳед. Ҳамин тавр, синус ва косинус [[функсияи даврӣ|функсияҳои даврӣ]] бо даври 2π мебошанд:

:&lt;math&gt;\sin\theta = \sin\left(\theta + 2\pi k \right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\cos\theta = \cos\left(\theta + 2\pi k \right)&lt;/math&gt;

Барои ҳама гуна кунҷи θ ва [[адади бутун]]и ''k''.

Дар боло, танҳо синус ва косинус бо давраи воҳидӣ таъриф дода шуданд, аммо дигар функсияҳои тригонометриро низ бо ин усул таъриф додан мумкин аст:

:&lt;math&gt;\tan\theta = \frac{\sin\theta}{\cos\theta} \quad \sec\theta = \frac{1}{\cos\theta}&lt;/math&gt;

:&lt;math&gt;\csc\theta = \frac{1}{\sin\theta} \quad \cot\theta = \frac{\cos\theta}{\sin\theta}&lt;/math&gt;

[[Image:Tan.svg|300px|right|thumb|Функсияи ''f''(x) = tan(x) дар ҳамвории декартӣ.]]

[[Image:Circle-trig6.svg|300px|right|thumb|''Ҳамаи'' функсияҳои тригонометрӣ бо истифода аз давраи воҳидии марказаш  ''O'' ба таври геометрӣ баён карда мешавванд.]]

== Таъриф бо истифодаи қаторҳо ==

[[Image:Taylorsine.svg|300px|thumb|right|Функсияи синус (ранги кабуд) ба қимати полиноми Тейлори дараҷаи 7 (ранги бунафш) дар давра хеле наздик аст.]]

Бо истифода аз геометрия ва хосиятҳои [[лимити функсия|лимитҳо]] нишон додан мумкин аст, ки [[ҳосилаи]] синус косинус буда, ҳосилаи косинус синус бо аломати манфист.  (Дар ин ҷой ва умуман дар [[ҳисоб]] ҳамаи кунҷҳо бо [[радиан]] чен мешаванд. Бо истифода аз назарияи  [[қатори Тейлор|қаторҳои Тейлор]] метавон айниятҳои зерро барои ҳама [[адади ҳақиқӣ|ададҳои ҳақиқии]] ''x'' собит намуд:

:&lt;math&gt;\sin x = x - \frac{x^3}{3!} + \frac{x^5}{5!} - \frac{x^7}{7!} + \cdots = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^nx^{2n+1}}{(2n+1)!}&lt;/math&gt;

:&lt;math&gt;\cos x = 1 - \frac{x^2}{2!} + \frac{x^4}{4!} - \frac{x^6}{6!} + \cdots = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^nx^{2n}}{(2n)!}&lt;/math&gt;

Ин айниятҳо одатан чун “таърифҳои” функсияҳои синус ва косинус қабул шудаанд.

:{|
| &lt;math&gt;\tan x \, &lt;/math&gt; 
| &lt;math&gt; {} = \sum_{n=0}^\infty \frac{U_{2n+1} x^{2n+1}}{(2n+1)!} &lt;/math&gt;
|-
|
| &lt;math&gt; {} = \sum_{n=1}^\infty \frac{(-1)^{n-1} 2^{2n} (2^{2n}-1) B_{2n} x^{2n-1}}{(2n)!} &lt;/math&gt;
|-
|
| &lt;math&gt; {} = x + \frac{x^3}{3} + \frac{2 x^5}{15} + \frac{17 x^7}{315} + \cdots, 
         \qquad \mbox{for } |x| &lt; \frac {\pi} {2} &lt;/math&gt;
|}

ки дар ин ҷо
:&lt;math&gt;U_n \,&lt;/math&gt; [[Трансформатсияи Баустрафедон|адади ''n''-уми боло/поёнӣ]],
:&lt;math&gt;B_n \,&lt;/math&gt; [[адади Бернуллӣ|адади ''n''-уми Бернуллӣ]] ва
:&lt;math&gt;E_n \,&lt;/math&gt; (поён) [[адади Эйлер|адади ''n''-уми Эйлер]] мебошанд.

===Вобастагӣ ба функсияҳои экспонентиалӣ ва ададҳои комплексӣ ===

==Таърифҳо бо истифодаи муодилаҳои дифференсиалӣ==

Аз таъриф бо истифодаи қаторҳо дида мешавад, ки функсияҳои синус ва косинус, мувофиқан, қисмҳои [[ададҳои комплексӣ|мавҳум]] ва ҳақиқии [[функсияи экспоненсиалӣ|функсияи экспоненсиалии комплексӣ]] мебошанд, агар аргументи он пурра мавҳум бошад. :

:&lt;math&gt; e^{i \theta} = \cos\theta + i\sin\theta \,.&lt;/math&gt;

Ин вобастагиро бори аввал [[Эйлер]] мушоҳида намудааст ва айният номи [[формулаи Эйлер]]ро гирифтааст. Ҳамин тавр, функсияҳои тригонометрӣ дар таҳлили комплексӣ муҳиманд.

Таърифҳои функсияҳои тригонометрӣ барои аргументҳои комплексии ''z'':

: &lt;math&gt;\sin z \, = \, \sum_{n=0}^{\infty}\frac{(-1)^{n}}{(2n+1)!}z^{2n+1} \, = \, {e^{i z} - e^{-i z} \over 2i} = -i \sinh \left( i z\right) &lt;/math&gt;

: &lt;math&gt;\cos z \, = \, \sum_{n=0}^{\infty}\frac{(-1)^{n}}{(2n)!}z^{2n} \, = \, {e^{i z} + e^{-i z} \over 2} = \cosh \left(i z\right)&lt;/math&gt;

where ''i''&lt;sup&gt;2&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;=&amp;nbsp;&amp;minus;1.  Инчунин, барои адади пурра ҳақиқии ''x'',

: &lt;math&gt;\cos x \, = \, \mbox{Re } (e^{i x})&lt;/math&gt;

: &lt;math&gt;\sin x \, = \, \mbox{Im } (e^{i x})&lt;/math&gt;

Инчунин маълум аст, ки равандҳои экспоненсиалӣ ба хосиятҳои даврӣ пайвастагии зич доранд.

== Функсияҳои баръакс ==
Мақолаи асосӣ: [[Функсияҳои баръакси тригонометрӣ]]

Функсияҳои тригонометрии баръакси асосӣ инҳоянд:

: &lt;math&gt; \begin{matrix}

   \mbox{for} &amp; -\frac{\pi}{2} \le y &lt; \frac{\pi}{2},
              &amp; y = \arcsin(x) &amp; \mbox{if} &amp; x = \sin(y) \\  \\
   \mbox{for} &amp; 0 \le y &lt; \pi,
              &amp; y = \arccos(x) &amp; \mbox{if} &amp; x = \cos(y) \\  \\
   \mbox{for} &amp; -\frac{\pi}{2} &lt; y &lt; \frac{\pi}{2},
              &amp; y = \arctan(x) &amp; \mbox{if} &amp; x = \tan(y) \\  \\
   \mbox{for} &amp; -\frac{\pi}{2} \le y \le \frac{\pi}{2}, y \ne 0,
              &amp; y = \arccsc(x) &amp; \mbox{if} &amp; x = \csc(y) \\  \\
   \mbox{for} &amp; 0 \le y \le \pi, y \ne \frac{\pi}{2},
              &amp; y = \arcsec(x) &amp; \mbox{if} &amp; x = \sec(y) \\  \\
   \mbox{for} &amp; 0 &lt; y &lt; \pi,
              &amp; y = \arccot(x) &amp; \mbox{if} &amp; x = \cot(y)

\end{matrix} &lt;/math&gt;

Барои функсияҳои тригонометрии баръакс ихтисороти намуди sin&lt;sup&gt;&amp;minus;1&lt;/sup&gt; ва cos&lt;sup&gt;&amp;minus;1&lt;/sup&gt; барои арксинус ва арккосинус баъзан истифода мешаванд.

Ба монанди синус ва косинус функсияҳои тригонометрии баръаксро низ бо воситаи қаторҳои беохир таъриф додан мумкин аст.  Масалан,
:&lt;math&gt;
\arcsin z = z + \left( \frac {1} {2} \right) \frac {z^3} {3} + \left( \frac {1 \cdot 3} {2 \cdot 4} \right) \frac {z^5} {5} + \left( \frac{1 \cdot 3 \cdot 5} {2 \cdot 4 \cdot 6 } \right) \frac{z^7} {7} + \cdots&lt;/math&gt;
Ин функсияҳо, инчунин, бо исботи он ки он онҳо зиддиҳосилаи диагр функсияҳо мебошанд, таъриф дода мешаванд. Масалан, арксинусро бо истифодаи ин [[интеграл]] навиштан мумкин аст:
:&lt;math&gt;
\arcsin\left(x\right) =
\int_0^x \frac 1 {\sqrt{1 - z^2}}\,\mathrm{d}z, \quad |x| &lt; 1
&lt;/math&gt;
Бо истифода аз [[логарифм]]и [[ададҳои комплексӣ]], ҳамаи ин функсияҳоро барои аргументҳои комплексӣ тавсиф додан мумкин аст:
:&lt;math&gt;
\arcsin (z) = -i \log \left( i z + \sqrt{1 - z^2} \right)
&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;
\arccos (z) = -i \log \left( z + \sqrt{z^2 - 1}\right)
&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;
\arctan (z) = \frac{i}{2} \log\left(\frac{1-iz}{1+iz}\right)
&lt;/math&gt;

==Адабиёт==
*Abramowitz, Milton and Irene A. Stegun, ''[[Abramowitz and Stegun|Handbook of Mathematical Functions with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables]]'', Dover, New York. (1964). ISBN 0-486-61272-4.
*[[Carl Benjamin Boyer|Boyer, Carl B.]], ''A History of Mathematics'', John Wiley &amp; Sons, Inc., 2nd edition. (1991). ISBN 0-471-54397-7.
*Joseph, George G., ''The Crest of the Peacock: Non-European Roots of Mathematics'', 2nd ed. [[Penguin Books]], London. (2000). ISBN 0-691-00659-8.
* Kantabutra, Vitit, &quot;On hardware for computing exponential and trigonometric functions,&quot; ''IEEE Trans. Computers'' '''45''' (3), 328-339 (1996).
*Maor, Eli, ''[http://www.pupress.princeton.edu/books/maor/ Trigonometric Delights] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20040404234808/http://www.pupress.princeton.edu/books/maor/ |date=2004-04-04 }}'', Princeton Univ. Press. (1998). Reprint edition (February 25, 2002): ISBN 0-691-09541-8.

== Нигаред инчунин ==
* [[Функсияҳои ҳиперболӣ]]
* [[Теоремаи Пифагор]]
* [[Арккосинус]]
* [[Пи]]

== Пайвандҳо ==
*[https://web.archive.org/web/20130723082524/http://nanographer.nanosouffle.net/ nanoSouffle Online Grapher] - Extensible features for graphing functions... works in just about every browser, and JavaScript is simply a plus for real-time updates, and not a requirement.
*[https://web.archive.org/web/20020531074347/http://www.geocities.com/SiliconValley/Garage/3323/aat/a_sin.html Sine and cosine function] with an implementation in Rexx.
*[http://www.geocities.com/Area51/Quadrant/3864/sketchtrigfunctions.htm Trigonomic Functions]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - An interactive sketch showing the trigonometric functions in terms of the unit circle. (Requires Java.)
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Image:Trig_Table.pdf A chart of trigonometric functions and their values in respect to angles, in both degrees and radians]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.dudefree.com/unitcircle/ An excellent Flash animation for learning the unit circle] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210504214233/http://www.dudefree.com/unitcircle/ |date=2021-05-04 }}

[[Гурӯҳ:Тригонометрия]]
[[Гурӯҳ:Функсияҳои элементарӣ]]
[[Гурӯҳ:Пи]]</text>
      <sha1>g3qaqjyu5f9px5n2nzh49yui1jou9qk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10791</id>
    <revision>
      <id>1487826</id>
      <parentid>1453899</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69072" sha1="g5avov89to4r4lu5f4h0jc2br0kzstq" xml:space="preserve">{{Даргирии низомӣ
|даргирӣ     = Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон
|қисм        = 
|тасвир  = [[Акс:BelAZ dump trucks burned during the Civil War in Tajikistan 2.jpg|300px]]
|сарлавҳа    = Мошинҳои боркаши [[БелАЗ]] дар [[ноҳияи Тавилдара]], ки дар рафти Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон сӯзонида шудаанд (акси соли 1997).
|дата         = 5 майи 1992 — [[27 июн]]и [[1997]]
|место        = [[Тоҷикистон]]
|причина      = Шароити душвори иқтисодӣ дар мамлакат, маҳалгароию қабилабозии тоҷикон, мухолифати динӣ ва ғ.
|изменения    = 
|итог         = Сулҳ, созмон ëфтани [[Комиссияи оштии миллӣ]]
|противник1   = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
** [[Акс:Flag_of_Tajik_SSR.svg|border|22px]] [[Коммунистическая партия Таджикистана|КПТ]]
{{парчамбандӣ|Русия}}&lt;br&gt;
{{парчамбандӣ|Ӯзбекистон}}&lt;ref name=post&gt;''[http://books.google.com/books?vid=ISBN0813337526&amp;id=vT8tCdDpoxkC&amp;pg=PA76&amp;lpg=PA76&amp;ots=KVg3j-HtTo&amp;dq=Tajik+Civil+War&amp;sig=4QYE2oPpM25nfD5MBraDREc0ECA#PPA77,M1 Political Construction Sites: Nation-building in Russia and the Post-Soviet States]{{Пайванди мурда|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', page 77&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Қирғизистон}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Қазоқистон}}&lt;ref name=&quot;ПСР&quot;&gt;[https://otyrar.kz/2016/04/v-kazaxstane-vspominayut-podvig-sedmoj-roty/ В Казахстане вспоминают подвиг седьмой роты]&lt;/ref&gt;
|противник2 = {{Collapsible list|title={{Парчами Тоҷикистон}} [[ИНОТ]]|title_style=font-size: 110%%; font-weight: normal; background: none;text-align: left;|
* [[Акс:Flag of the Islamic Renaissance Party of Tajikistan.svg|border|22px]] [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]]
* [[Ҳизби демократи Тоҷикистон]]
* [[Акс:Flag GBAO.svg|22px|Флаг Автономной Республики Бадахшан]] [[Автономная Республика Бадахшан]]
* [[Ҷунбиши «Растохез»]]
* [[Ҷамъияти «Лаъли Бадахшон»]]&lt;ref&gt;[http://www.eawarn.ru/pub/Pubs/MultiEthnicEnglish/LGI_Olimov.htm]&lt;/ref&gt;
* [[Движение за мир в Таджикистане]]
}}
{{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} [[Ҷунбиши исломии Узбакистон]]&lt;ref&gt;Не признало перемирие, и продолжило боевые действия против правительственных сил&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
{{flagicon|Афғонистон|1992}} [[Давлати исломии Афғонистон]]
* [[Акс:Flag of Jamiat-e Islami.svg|border|22px]] [[Исламское общество Афганистана|ИОА]]
* [[Акс:Hezbi Islami.svg|border|22px]] [[Ҳизби исломии Афғонистон|ИПА]]
{{flagicon|Афғонистон|Толибон}} [[Толибон]] (ограниченное участие)&lt;ref&gt;[[Иморати исломии Афғонистон]], который возглавляли талибы, официально объявил о своём нейтралитете в конфликте, однако некоторые подразделения движения Талибан сражались на стороне оппозиции&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;''при поддержке:''&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Ал-Қоида}}&lt;ref&gt;''Inside Al Qaeda: global network of terror'', by Rohan Gunaratna, pg. 169&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Иран}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Пакистан}} 
|командир1 = {{flagicon|Тоҷикистон|1991}} [[Раҳмон Набиев]] †&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон|1991}} [[Сафаралӣ Кенҷаев]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон|1991}} [[Сангак Сафаров]] †&lt;br&gt;{{Парчами Тоҷикистон}} [[Маҳмуд Худойбердиев]]&lt;br&gt;[[Акс:Presidential Standard of Tajikistan.svg|border|22px|Штандарт президента Республики Таджикистан]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] &lt;br&gt;[[Акс:Standard of the President of the Russian Federation.svg|border|22px|Штандарт президента Российской Федерации]] [[Борис Елтсин]]&lt;br&gt;{{Парчами Ӯзбекистон}} [[Ислом Каримов]]&lt;br&gt;{{Парчами Қирғизистон}} [[Аскар Акаев]]&lt;br&gt;[[Акс:Standard of the President of Kazakhstan (1991-2013).svg|border|22px|Штандарт президента Республики Казахстан]] [[Нурсултон Назарбоев]]
|командир2 = 
{{Парчами Тоҷикистон}} [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] (Глава Объединённой таджикской оппозиции)&lt;br&gt;
{{Парчами Тоҷикистон}} [[Ҳоҷӣ Акбар Тӯраҷонзода]] (Глава Духовного управления мусульман Таджикистана)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Акс:Flag of the Islamic Renaissance Party of Tajikistan.svg|border|22px]] [[Химматзода, Мохаммадшариф|Мохаммадшариф Химматзода]] (Председатель Партии исламского возрождения Таджикистана)&lt;br&gt;
[[Акс:Flag GBAO.svg|22px|Флаг Автономной Республики Бадахшан]] [[Гарибшо Шабозов]]&lt;br&gt;
{{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} [[Ҷумъа Намангонӣ]] (Глава Исламского движения Узбекистана)&lt;br&gt;
{{Парчами Тоҷикистон}}  [[Шодмон Юсуф]] (Глава Демократической партии Таджикистана)&lt;br&gt;
{{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} [[Мирзо Зиеев]]&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} [[Мирзохуджа Ахмадов]]&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} [[Мулло Сайриддин]]&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} [[Аловуддин Давлатов]]&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} [[Шох Искандаров]]
|силы1 = {{Парчами Тоҷикистон}}  '''Таджикистан''':&lt;br&gt; 2&amp;nbsp;000-3&amp;nbsp;000 (1992)&lt;ref name= Code /&gt;&lt;br&gt;18.000 (1995)&lt;ref&gt;[http://www.indexmundi.com/facts/tajikistan/armed-forces-personnel Tajikistan - armed forces personnel]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 5&amp;nbsp;000-7&amp;nbsp;000 (1998)&lt;ref name= Code /&gt;&lt;br&gt; 8&amp;nbsp;000 (2002)&lt;ref name= IRP &gt;[http://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Tajikistan-ARMED-FORCES.html Armed forces - Tajikistan] Состоит из 6000 военнослужащих, 800 сотрудников сил ВВС, более 1200 сотрудников пограничной охраны, повстанцы из ОТО составляли около 5000 бойцов.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{Парчами Русия}}  '''Русия''':&lt;br&gt; 3.500 (1993)&lt;ref&gt;[http://www.hrw.org/legacy/reports/1993/russia/ Analysis of the Transnistrian Conflict] &quot;Human Rights and Russian Military Involvement in the &quot;Near Abroad&quot;&quot; Human Rights Watch December. 1993&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;24&amp;nbsp;000 (1996)&lt;ref&gt;[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-13604.html Tajikistan - National Security]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 25&amp;nbsp;000 (1999)&lt;ref name=OVERVIEW&gt;[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/tajikistan.htm Global security - Tajikistan Civil War]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 115&amp;nbsp;000 (2000)&lt;ref name= RUS &gt;[http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/asia/central-asia/B%20Recent%20Violence%20in%20Central%20Asia%20Causes%20and%20Consequences.ashx Crisisgroup.org - Central Asia Briefing] pp. 2; 3; 5. Включает в себя 15 000 советников и 100 тысяч военнослужащих.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 12&amp;nbsp;000 (2002)&lt;ref name= IRP  /&gt;&lt;br&gt;{{Парчами Ӯзбекистон}}  '''Ӯзбекистон''':&lt;br&gt; 69&amp;nbsp;000-76&amp;nbsp;000 (2002){{Нет АИ|22|10|2016}}&lt;br&gt;{{Парчами Қирғизистон}}  '''Қирғизистон''':&lt;br&gt; 278 (1993-2002)&lt;ref name=&quot;БДТА&quot;&gt;[http://otvaga2004.ru/voyny/wars-ussr/wars-tadj/tadzhiksko-afgan-granic-1990/ Боевые действия на таджико-афганской границе в начале 1990-х]&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{Парчами Қазоқистон}} '''Қазоқистон''':&lt;br&gt; 500&lt;ref name=&quot;ПСР&quot;/&gt; (1993-2001)
|силы2 = {{Парчами Тоҷикистон}} '''ОТО''':&lt;br&gt; 16&amp;nbsp;000 (1992)&lt;ref name= Code /&gt;&lt;br&gt; 5&amp;nbsp;000 (2000)&lt;ref name= RUS /&gt;&lt;br&gt; 5&amp;nbsp;000 (2002)&lt;ref name= IRP /&gt;&lt;br&gt; {{парчамбандӣ|Ҷиҳод}} '''ИДУ''':&lt;br&gt; 500-1&amp;nbsp;000 (2001)&lt;ref name= Code &gt;[https://web.archive.org/web/20120121112118/http://privatewww.essex.ac.uk/~ksg/data/eacd_notes.pdf Uppsala conflict data expansion. Non-state actor information. Codebook] pp. 338; 339; 363.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 2&amp;nbsp;000 (2002){{Нет АИ|22|10|2016}}&lt;br&gt; [[Акс:Flag of Jamiat-e Islami.svg|22px]] '''ИОА''':&lt;br&gt; 20&amp;nbsp;000 (1994)&lt;ref&gt;[http://www.kashmir-information.com/afghanistan/appendix1.html Kashmir Information Network (KIN) A Paradise Turned into Hell] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110926002516/http://www.kashmir-information.com/Afghanistan/Appendix1.html |date=2011-09-26 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110926002516/http://www.kashmir-information.com/Afghanistan/Appendix1.html |date=2011-09-26 }}; [http://www.kashmir-information.com/Afghanistan/Appendix1.html Afghanistan Factor in Central and South Asian Politics] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110926002516/http://www.kashmir-information.com/Afghanistan/Appendix1.html |date=2011-09-26 }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;  {{flagicon|Тоҷикистон}} '''ДзМТ''':&lt;br&gt; 1&amp;nbsp;000 (1998)&lt;ref name= Code /&gt;&lt;br&gt;{{flagicon|Афғонистон|Толибон}} '''Толибон''':&lt;br&gt; 10&amp;nbsp;000 (2000)&lt;ref name= RUS /&gt;&lt;br&gt; 5&amp;nbsp;000 (2001)&lt;ref&gt;[http://reliefweb.int/node/86350 Central Asia Region's countries need support for refugees | ReliefWeb] 18 September 2001.&lt;/ref&gt;
|потери1 =
|потери2 =
|общие потери = ниг. [[#Последствия войны|ниже]]
}}
[[Акс:RIAN archive 699865 Dushanbe riots, February 1990.jpg|thumb|400px|Душанбе. Моҳи феврали соли 1990]]
'''Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон''' — як даргирии мусаллаҳонаи даруниқавмӣ дар [[Тоҷикистон]] байни ҷонибдорони ҳукумати марказӣ ва гурӯҳҳои мухталиф ба намояндагӣ аз [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] аст, ки ба думболи эъломи истиқлоли кишвари Тоҷикистон дар натиҷаи пошхӯрии [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]] (1992—1997) ба вуқӯъ пайваст. Шадидтарин бархӯрдҳо аз охири моҳи августи соли 1992 то июли соли 1993, вақте ки кишвар воқеан ба ду бахш тақсим шуд, рух дод. Аз тобистони 1993 шиддати даргириҳо коҳиш ёфт, агарчи баъзе даргириҳо то замони оштии тарафҳои даргир дар 27 июни соли 1997 идома ёфт.

== Пешина ==
Дар остонаи фурӯпоши Иттиҳоди Шӯравӣ байни солҳои 1988 то 1991 ҷунбиши миллии озодихоҳии тоҷикон басуръат дар ҳоли шаклгирӣ буд. Вежагии ин ҷунбиш дар ин буд, ки истиқлолхоҳону равшанфикрони миллигаро ва мазҳабиёни исломӣ ҳамагӣ дар як сангар дар баробари [[ҶШС Тоҷикистон]] қарор гирифтанд&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-02-07|language=fa|work=BBC News فارسی|title=پیمان صلح تاجیکان: مشروعیت ازدست‌رفته|url=https://www.bbc.com/persian/world-40472056}}&lt;/ref&gt;.

== Сабабҳои оғози ҷанг ==
Ҷанги ба вуқӯъ омада сабабҳои объективӣ ва субъективии худро дошт. Аввалан, дар рафти бозсозӣ чӣ дар миқёси [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] ва чӣ дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мушкилиҳои иқтисодӣ ба амал омаданд. Аз кор мондани баъзе [[корхона]]ҳо, ба фурӯш нарафтани маҳсулот, сари вақт нагирифтани моҳона, зиёд шудани миқдори бекорон торафт норозигиро бештар мекард. Сониян дар ибтидои солҳои 90-ум норозигии иҷтимоӣ шиддат гирифта, мардуми баъзе ноҳияҳо аз хӯрок, либос, пойафзол мӯҳтоҷӣ мекашиданд.

Раванди демократикунонии ҳаёти чамъиятӣ, ки дар охири солҳои 80-уми асри XX дар Иттиҳоди Шӯравӣ сар шуд, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ ба пайдошавии ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии Тоҷикистон — [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]], [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]], Ҷамъияти мардумии «Растохез», Ҷамъияти «Лаъли Бадахшон» ва дигар ҷамъиятҳои маҳаллӣ овард. Зиддияти ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократӣ муқобили [[Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон]] дар воқеаҳои [[11]]-[[14 феврал]]и соли 1990 дар Душанбе, бо задухурди намоишчиён бо ҳукумат анҷомид. Ин муқовимати [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (иборат аз аъзоёни Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон) бо ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии дар солҳои 1991 ва 1992 давом ёфта, оқибат ба ҷанги шаҳрвандӣ мубаддал гашт.

Саршавии Ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон якчанд сабабҳо дошт:

* нобаробар ҷойгир шудани корхонаҳои саноатӣ (бештар дар ноҳияҳои шимолӣ ва марказии Тоҷикистон), ки боиси паст шудани сатҳи зиндагии аҳолии ноҳияҳои ҷанубиву кӯҳистонӣ ва норозигии қавму гурӯҳҳои (элитаи)&quot;ҷанубӣ&quot; гардида буд;
* дар сари роҳбарияти баландмакоми Тоҷикистон бартарӣ доштани намояндагони «шимол» — вилояти Ленинобод, ки боиси норозигии мансабхоҳони элитаи «ҷанубӣ» буд;
* афзалияти тафаккури қавмию маҳалгароӣ нисбат ба миллӣ байни аҳолӣ (бо сабаби маҳдуд будани робитаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангии байни минтақаҳои ҷумҳурӣ);
* реша давондани мазҳабҳои гуногуни исломӣ ва баланд гардидани нуфузи пешвоёни дини ислом дар байни аҳолии деҳот, ва шиддат ёфтани зиддияти дохилимазхаби ва маҳалгароӣ байни пешвоёни дин;
* зиёд будани аҳолии деҳотӣ (ки асосан камбизоат буданду шумораи бекорон дар ноҳияҳои ҷанубиву куҳистонӣ мунтазам меафзуд) нисбат ба шаҳрӣ ва диг.

Бо мақсади хотима додани ин фоҷиаҳо, ҳукумати эътилофӣ (коалитсионӣ) [[14 май]]и [[соли 1992]] ташкил ёфт. Вале ин [[ҳукумат]] аз уҳдаи хомӯш кардани [[муноқишаи дохилӣ|муноқишаи дохилии]] ҷонибҳои ба ҳам муқобил баромада натавонист ва моҳи июли соли 1992 амалиёти ҷангӣ дар [[вилояти Қурғонтеппа]] сар шуд. Ҳамин тавр, оташи [[низои дохилӣ]], ё худ ҷанги шаҳрвандӣ сар шуд. Ҳазорон шаҳрвандони ҷумҳурӣ ҷои иқомати худро тарк карда ба давлатҳои [[Афғонистон]], [[Ӯзбекистон|Узбакистон]], [[Туркманистон]], [[Русия]] ва дигар кишварҳои хориҷ фирор карданд. Ҷанг ба [[ҷомеъа]] ҳам аз ҷиҳати маънавӣ ва ҳам аз ҷиҳати моддӣ зарар расонда, одамони зиёде ба ҳалокат расиданд.

=== Муқовимати сиёсӣ ===
Муқовимати сиёсӣ байни [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (иборат аз намояндагони [[Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон]]) ва ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии Тоҷикистон (ҳизби наҳзати исломӣ, ҳизби демократӣ, «[[Растохез (ҷунбиш)|Растохез]]», «Лаъли Бадахшон» ва диг.) дар замони сиёсати «бозсозии» Горбачёвӣ сар шуда ба тезудундшавии авзоъи дохилии иҷтимоию иктисоди, зиддиятҳои қавмию маҳаллӣ, мазҳабию идеолужӣ оварда буд. Оқибат мамлакат ба ду қувваи ба ҳам зид ҷудо шуда мубориза барои ҳокимят ба ҷанги шаҳрвандӣ табдил ёфт.

Эълони Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар рӯзҳои ноороми мамлакат мегузашт. Қадриддин Аслонов, ки баъди ба истеъфо рафтани Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Қаҳҳор Маҳкамов]], вазифаи раиси Шӯрои Олии ҶТ ва иҷрокунандаи вазифаи Президенти ҷумҳуриро ба уҳда гирифта, мавқеи зиддикоммунистиро ишғол намуд. Гирдиҳамомадагон — ҷонибдорони ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии ([[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]],[[Ҳизби демократии Тоҷикистон]], «Растохез», «Лаъли Бадахшон» ва диг) аз ӯ талаб мекарданд, ки фаъолияти [[Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон]]ро манъ намояд. Бо қарори Раиси шаҳри Душанбе Мақсуд Икромов ҳайкали В. И. Ленин, ки дар маркази шаҳр воқеъ буд, шаби [[21 сентябр]]и соли 1[[1991|991]] афтонда шуд. Ин амали мухолифин вазъиятро боз ҳам мураккабтар намуд. Акнун тарафдорони ҳизби коммунистӣ ва тартиботи Шӯравӣ ба майдон баромада талаб карданд, ки Қадриддин Аслоновро аз вазифааш озод намуда, фаъолияти ҳизби наҳзати исломиро манъ намоянд.

[[23 сентябр]]и соли [[1991]] Иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии ҶТ Қадриддин Аслоновро аз вазифаи раиси Шӯрои Олӣ ҶТ озод намуд ва ба ин вазифа [[Раҳмон Набиев]]ро (собиқ котиби якуми [[Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон]]ро) интихоб намуд. Раҳмон Набиев дар як вақт иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб мерафт. Ҷонибдорони ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократи, боз зидди Хукумат гирдихамоии шабонарӯзиро сар карданд. Муковимати руйдода бо миёнаравии вакилони Шурои Олии [[ИҶШС]] А. Собчак ва Велихов ҳалли хешро ёфт. Рӯзи интихоботи умумихалқии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян шуд, Раҳмон Набиев дар давраи интихобот аз вазифаи раиси Шӯрои Олии ҶТ муваққатан озод карда шуд.

[[24 ноябр]]и соли [[1991]] интихоботи умумихалқии Президенти ҶТ гузаронида шуд. Аз 9 нафар номзад Раҳмон Набиев (58,8 %) Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд. Давлат Худоназаров номзади ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократи (зиёда аз 30 %) овозҳоро гирифт. Мухолифин интихоботро ғайришафоф ва беадолат эълон намуданд. 12 декабри соли 1991 [[Сафаралӣ Кенҷаев]] (вакили ШО ҶТ, прокурор) раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.

=== Оғози мухолифат ===
 
Дар Тоҷикистон дар моҳи октябри соли [[1991]] нишонаҳои мухолифат тезу тунд шуданд. Октябри соли 1991 ва марти соли 1992 ду воқеае ба амал омад, ки онҳо мухолифатҳои ниҳониро ба умум ошкор намуданд. Воқеаи аввал, ин [[5 октябр]]и соли 1[[1991|991]] дар иҷлосияи Шӯрои Олии ҶТ боло гирифтани баҳси байни имомхатаби шаҳри Кӯлоб Мулло Ҳайдар Шарифзода ва қозии ҷумҳурӣ Ҳоҷи Акбар Тураҷонзода ба ҳисоб меравад. Ҳайдар Шарифзода Акбар Тураҷонзодаро барои норасоиҳои молиявӣ, худсариҳои ҳизби наҳзати ислом танқид намуд. Чунин ҳолат аксари руҳониёни ноҳияҳои Марказӣ ва Ҷанубии ҷумҳуриро ба ду гурӯҳи ба ҳам муқобил ҷудо намуд.

Воқеъаи дуюм, ин бегоҳии [[25 март]]и соли 1992 суханронии раиси Шӯрои Олии ҶТ Сафаралӣ Кенҷаев ба воситаи оинаи нилгун буд, ки вазири корҳои дохилии ҷумҳурӣ М. Навҷувоновро ба зери танқид гирифта, масъалаи аз вазифа сабукдӯш намудани ӯро гузошт. Рӯзи дигар, [[26 март]] соли 1[[1992|992]] бо ташаббуси ҷамъияти «Лаъли Бадахшон» наздикони вазир, барои дифои М. Навҷувонов дар назди қасри Президент гирдиҳамоии эътирозӣ намуданд. Бо онҳо тарафдорони ҳизби наҳзати ислом ҳамроҳ гардида роҳбарии майдонро (майдони «Шаҳидон») ба дасти худ дароварданд. Ҳозирини майдони «Шаҳидон», аксарият аз минтақаҳои Ғарму [[Бадахшон]] ва [[вилояти Қурғонтеппа]] нисбати Ҳукумат ва Шурои Олии ҶТ суханҳои танқидӣ гуфта, истеъфоашро талаб мекарданд. Гирдиҳамои рӯз ба рӯз характери зиддиҳукуматӣ ва зиддикоминистиро мегирифт. Президент Раҳмон Набиев бепарвои зоҳир намуда, оқибатҳои чунин вазъиятро дарк карда натавонист.
 
[[21 апрел]]и соли 1992 мухолифин 20 нафар ҷонибдорони Ҳукуматро гаравгон гирифтанд, аз ҷумла 16 вакилони Шурои Олӣ ва 2 муовини сарвазири мамлакат. Рӯзи дигар Сафаралӣ Кенҷаев аз вазифаи Раиси Шурои Олии ҶТ ба истеъфо баромад ва Акбаршо Искандаров раиси Шӯрои Олии ҶТ гардид.

26 апрели соли 1992 дар майдони дигари Душанбе, ки он вақт майдони «Озодӣ» ном гирифта буд, ба тарафдории ҳукумати расмӣ гирдиҳамоии нав ба амал омад, аксарияти иштирокчиёни он аз минтақаҳои Ленинободу(ҳоло [[вилояти Суғд]]) [[Кулоб|Кӯлоб]] ва [[Қурғонтеппа]]ву водии Ҳисор буданд.
Мардум, нисбат ба ҳамдигар истифода бурдани суханҳои таҳкиромез «вовчик» (нисбати гирдиҳамомадагони майдони «Шаҳидон») ва «юрчик» (нисбати гирдиҳамомадагони майдони «Озодӣ»), вазъиятро муташанниҷ гардонида буд.

Иштирокчиёни ҳар ду майдон рӯз ба рӯз зиёд мегардиданд ва бо роҳҳои гуногун мусаллаҳ мешуданд.
1 майи соли 1992 Президент Раҳмон Набиев бо фармони хеш Горди миллиро таъсис намуда ба ҷонибдоронаш 1800 автомат таксим намуд.

5 майи соли 1992 дар роҳи Душанбе-Ёвон, назди ҷамоаи Оли совет аввалин задухурди хунини байни тарафҳои муқовимат руй дод. Ин амал ба муташаниҷ гардидани вазъият дар Душанбе ва огози ҷанги шаҳрвандӣ сабаб гардид.

Фоҷиаи хунини 5 майи соли 1992, ки дар ҷамоаи Оли Совет руй дода буд, ба амалиёти зидди ҳукуматии мухолифин дастак шуд. Ҳамон бегоҳ, мухолифин ТВ ҷумҳуриро забт намуда ба воситаи он ташвиқоти зидди ҳукуматиашонро сар карданд. 6 май дастаҳои мухолифин бинои аэропорт ва вокзалро зери назорат гирифтанд. Милитсия, ОМОН қисман бетараф ва қисми дигар ҷонибдори мухолифин гардид. Мушовири Президент оид ба масъалаҳои ҳарби, генерал-майор Баҳром Раҳмонов, ки ба зимаи ӯ муҳофизати бинои Ҳукумати ҶТ вогузошта шуда буд, бо техникаву аслиҳа ба ҷониби мухолифин гузашт.

Президент Раҳмон Набиев дар бинои Кумитаи амнияти миллӣ паноҳ бурд. [[10 май]] ҷонибдорони мухолифин бо мақсади «сарнагун намудани хукумати Президент Раҳмон Набиев» ба ҷониби Кумитаи амнияти миллӣ рохпаймои намуданд. Дар инҷо задухурд ба амал омад, ки дар натича 14 нафар аз намоишчиён халок гардиданд. Ба задухурд ҳарбиёни гарнизони дивизияи 201 Русия, ки бо танку БТР-хо ба чойи муқовимат омаданд, хотима доданд. Баъди ин фоҷеаи хунин намоишгарони майдони «Шаҳидон» (ҷонибдорони мухолифин) Душанберо тарк намуданд.

[[14 май]]и соли 1992 ҳукумати эътилофӣ (коалитсионӣ) ба ном «Ҳукумати муросои миллӣ» ташкил карда шуд. Ба он А. Искандаров, Д. Усмон, Х. Холиқназаров, З. Вазиров, М. Мираҳимов ва дигарон шомил буданд. Вале «Ҳукумати муросои миллӣ» барои пешгирии ҷанг коре карда натавонист. Баръакс, худи ҳамон рӯз дар Душанбе, дар назди бинои Кумитаи амнияти миллӣ, дар байни тарафҳои муқовимат, бархӯрди хунин ба амал омад. Дар натиҷа 8 нафар кушта ва 41 нафар захмӣ гардиданд. Бо ҳамин алангаи оташи ҷанги шаҳрвандӣ Душанберо фаро гирифт.

=== Даргириҳо ва рафти ҷанги шаҳрвандӣ ===
Дар аввали моҳи июни соли 1992 муковимати мусаллаҳонаи ҷонибдорони президент Р.Набиев ва мухолифин аз Душанбе ба [[вилояти Қурғонтеппа]] гузашт. Зеро 18 июни соли 1992 гурӯҳи калони силохдороне, ки бо 2000 силох Душанберо тарк карда буданд савори чанд Мошини зиреҳпуш ва КИморотЗхо вориди Қурғонтеппа шуданд. Онҳо мехостанд, ки дар Қурғонтеппа Абдулло Саидовро боздошт карда, сипас ба Кофарнихон омада Турачонзода Акбарро дастгир намоянд. ҳангоми сафар ба хоҷагии Туркманистон ба мукоимати шадиди тарафдорони Абдулло Саидов рубару шуданд. Гурухи силохдорон, ки ба самти хоҷагии «Дружба» кафо нишастанд, аз ҷониби нафарони Абдулло дунболгир карда шуданд. Ва қисми зиёди он парронда шуд. Як қисми ками силохдорон ба худуди совхози «Маскав» омада, раштитаборонро барои маҷлис ба кулуби колхоз даъват карда беш аз 94 нафарро он чо парронданд. Ин огози чанги хунин буд.19 июн дар Душанбе таҳти сарварии муовини раиси Ҳизби нахзати исломии Тоҷикистон Давлат Усмон ва Раиси Ҳизби демократии Тоҷикистон [[Шодмон Юсуф]] Штаби «Наҷоти Ватан» таъсис ёфт, ки ба он тарафдорони мухолифин шомил шуданд.

[[27 июн]]и соли 1992 дар Қурғонтеппа задухурди мусаллахонаи ҷонибдорони президент Р.Набиев ва мухолифин руй дод. ҷонибдорони Набиев аз Кӯлоб ба воситаи радиои махали дар бораи ҳуҷуми мухолифин ба ноҳияи Вахш ва зулму куштори аҳолии ноҳия хабар дода, сокинони аз Кӯлобу Ленинобод муҳоҷиршуда ва узбекҳои Қурготеппаро ба муқобилияти зидди мухолифин даъват намуданд. Дар натиҷаи задухурди тарафайн мувофиқи маълумоти ВКД-и Тоҷикистон 35 наф. ҳалок гардида зиёда аз 50 наф. захмдор шудаанд. Ин воқеа боиси тарсу ваҳми мардум ва муҳоҷиршавии хазорон сокинони вилояти Қургонтеппа (асосан зодагони вилоятҳои Кӯлобу Ленинобод ва узбекону дигар миллатҳо) гардид.
 
Ҷанги шаҳрвандӣ ноҳияҳои водии Ҳисор ва Вахшро фаро гирифт. Ноҳияҳои вилояти Кӯлоб гирифтори бумбасти иқтисодӣ гардиданд. «Ҳукумати муросои миллӣ», ки дар асл ба ихтиёри мухолифин гузашта буд, чанд маротиба ба ноҳияҳои вилояти Кӯлоб корвони хуроки ва молҳои ниёзи мардумро фиристод, аммо мошинхоро горат ва ронандагонро ба асорат мегирифтанд. Дар натича ронандагон минбаъд баро ба Кӯлоб рафтан саркаши мекарданд. Хукумати Муросои милли мехост ороми бошад, аммо нафароне буданд, ки инро намехостанд. Ва аз ҷониби гурӯҳҳои махсуси разведкаи яке аз кишварҳои хамсоя кушта шудани муовини раиси комичроияи вилояти Кӯлоб-Сангов ин гуфтахоро тасдик мекунад. Сангов бояд ба Раҳмон Набиев вохурда ваколатии Раиси комичроияи вилояти Кӯлобро кабул мекард. Аммо уро аз кабулгоҳи Президенти вакт дошта пинхони бурда парронданд ва часади уро ба Кӯлоб интикол доданд, ки &quot;бинед Санговро, барои нон ба Душанбе рафта буд чи гуна бо сангдили парронданд. Ин кори гурӯҳи сеюм буд. Акнун душманон хамачо овозаҳои дахшатнокро пахн мекарданд. Агар ноҳияҳои водии Вахшро ҷанги шаҳрвандӣ фаро гирифта бошад, пас аҳолии вилояти Кӯлобро гуруснагӣ, фаро гирифта буд.&quot;Тобистони соли 1992 баъд аз густариши даргириҳо дар водии Вахш, дар ҷануби Тоҷикистон, даҳҳо ҳазор нафар аз сокинон ба манотиқи амн паноҳ бурданд. Минтақаи Кӯлоб, маҳалли аслии фаъъолияти тарафдорони давлати кумунистии вақт, дар муҳосира қарор гирифт. Мардум ҳатто нони хӯрдан надоштанд. Ҳукумати мусолиҳаи миллӣ, ки бархе аз раҳбарони гурӯҳҳои исломгаро ва демукротик шомили он буданд, натавонист вазъиятро ором кунад.&quot;&lt;ref name=&quot;ruzgor.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://ruzgor.tj/tarih/7992-2012-05-30-02-33-11.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2012-12-23 |archivedate=2012-09-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120914021711/http://www.ruzgor.tj/tarih/7992-2012-05-30-02-33-11.html }}&lt;/ref&gt;

Аксарияти муҳоҷирон ба вилояти Кӯлоб ва шаҳри [[Душанбе]], дигарон дар ноҳияҳои гуногуни ҷумҳури ва давлатҳои ИДМ паноҳ бурданд. Тобистони соли 1992 бо шиддат ёфтани муковимат муҳоҷиршавии кавму маҳалҳои Ғарму Бадахшон низ ба вукуъ омад. Муҳоҷирони иҷбории дохилӣ (мувофики маълумоти УВКБ СММ дар соли 1992) тахминан 1 млн наф. ва дар давлатҳои ИДМ 195 ҳаз. наф. ташкил мекард.

[[29 июн]] дар Қургонтеппа ва [[27 июл]]и соли 1992 дар [[Хоруғ]] ду маротиба байни роҳбарони тарафҳои мукобил ва кумондонони саҳроии Кӯлоб ва мухолифин «шартномаи оташбас» ба имзо расида буд, Вале ин шартномаҳо аз ду ҷониби муқовимат риоя нагардида ҷанги шаҳрвандӣ давом мекард.

Дар Душанбе мухолифин мавқеи худро рӯз аз рӯз мустаҳкам менамуд. 24 августи 1992 аз ҷониби мухолифин додситони генералии ҷумҳурӣ Нурулло Ҳувайдуллоев кушта шуд. Ин амали терористии мухолифин гирдиҳамоии эътирозии сокинони ҷумҳуриро ба миён овард. Дар ин гирдиҳамоиҳо намоишчиён ба «Ҳукумати муросои миллӣ» нобоварӣ изҳор намуданд.

[[31 август]]и соли 1992 гурӯҳи мусаллахонаи «ҷавонони Душанбе» ҳамроҳи гурезаҳои вилоятҳои [[Қурғонтепа]] ва [[Кулоб|Кӯлоб]] қасри Президентро забт намуда 48 наф. аъзоёни Ҳукумати ҶТ ва диг. ба гарав гирифтанд. Мухолифин ва муовини Раиси вилояти Кӯлоб Санговро куштанд. Президент Раҳмон Набиев дар гарнизони дивизияи 201 Русия паноҳ бурда буд. Президент Раҳмон Набиев, аз тарс як ҳафта дар Қаратоғ пинҳон шуд.

[[2 сентябр]] аъзоёни Ҳукумати ҶТ зери фишори мухолифин ба «Изҳорот дар бораи нобовари ба Президенти ҶТ Раҳмон Набиев»-ро имзо намуданд. 4 сентябр дар Душанбе бояд иҷлосияи Шурои Олии ҶТ даъват мегардид.
Ҳамин рӯз дар [[Қургонтеппа]] ҷонибдорони Раҳмон Набиев бо ташаббуси фармондехи дастаҳои муқобилиятнишодеҳии Кӯлоб Сангак Сафаров гирдиҳамои ташкил намуданд. Мухолифин ба намоишчиён ҳуҷум карданд, задухурди навбатии хунин ба амал омад, садҳо куштаву захмдор шуданд. Иҷлосияи Шурои Олии ҶТ, ки бояд 4 сентябр даъват мегардид, ба таъхир андохта шуд ва баргузор нагардид.

[[7 сентябр]]соли 1992 Раҳмон Набиев ба кор баромад ва ҳангоми ба сӯи Хуҷанд гурехтан, дар фурудгоҳи Душанбе, аз тарафи гурӯҳи мусаллахонаи мухолифин маҷбур карда шуд, ки аз вазифаи президентӣ ба истеъфо барояд. «Ҳафтуми сентябри соли 1992 Раҳмон Набиев, раиси ҷумҳури вақти Тоҷикистон, ҳангоме ки мехост аз Душанбе ба Хуҷанд парвоз кунад, аз сӯйи гурӯҳе аз шибҳинизомиёни мухолифи давлат гаравгон гирифта шуд. Таҳти фишори ин гурӯҳ ӯ аз мақомаш истеъфо дод. Ин ҳодиса хашми тарафдорони Набиевро барангехт. Гурӯҳҳои тарафдори давлат дар Кӯлобу Хуҷанд ва водии Ҳисор истеъфои ӯро ғайриқонунӣ медонистанд.

Дар ҳар тараф гурӯҳҳои мусаллаҳ таъсис ва раҳбаре барои онҳо пайдо мешуд. Дар шаҳри Кӯлоб Ҷабҳаи халқӣ ба роҳбарии Сангак Сафаров, як сокини ин шаҳр, таъсис ёфт, ки ҳадафи худро барқарории ҳукумати қонунӣ медонист. Худи Сангак Сафаров фарде буд, ки то замони истиқлоли Тоҷикистон ба иттиҳоми қатл беш аз 20 соли умрашро дар зиндонҳои шӯравӣ сипарӣ карда буд.»&lt;ref name=&quot;ruzgor.tj&quot;/&gt;

Ҳамин тавр, дар Душанбе ҳокимият пурра ба ихтиёри мухолифин гузашт. Дар чунин ҳолат Шӯрои Олии ҷумҳурӣ озодона фаъолият карда натавонист. Мухолифин ҳар лаҳза намояндагони мардумӣ ва аъзоёни ҳукуматро, ки аз рӯи нақшаи онҳо амал намекарданд, гаравгон мегирифтанд. Радио ва оинаи нилгуни ҷумҳурӣ ҳам дар ихтиёри тарафи мухолифин буд.
  
Хулоса, рукнҳои давлатдорӣ дар Тоҷикистон фалаҷ гардида буд. Чунин ҳолат зарурияти таъсис намудани ҳокимияти нави қонунии ҷумҳуриро ба вуҷуд овард, ки онро бояд ҳар ду тарафи муқобил эътироф намоянд. Чунин ҳокимиятро бояд иҷлосияи Шӯрои Олии ҶТ, ки салоҳияти ҳуқуқӣ дошта буд ташкил медод.

=== Ҷабҳаи миллии Тоҷикистон ===
{{асосӣ|Фронти халқии Тоҷикистон}}
Тобистони соли 1992 барои омузиши вазъи ҳарбию сиёси аз шаҳри Чирчики Ҷумҳурии Узбакистон бригадаи таъйиноти махсуси 14-15 ба вилояти Қурғонтеппа фиристода шуданд. Ислом Каримов пеш аз сафар бо полковник Чубаров вохурда мегуяд, ки&quot; Барои Тоҷикистон мусикиро мо фармоиш медихем&quot; Ва онҳо барои таъсиси «Фронти халқи» талош меварзанд.

Баъди истеъфои Раҳмон Набиев задухурдҳои байни мухолифин ва дастаҳои мусуллаҳонаи Кӯлоб дар [[вилояти Қурғонтеппа]] авч гирифтанд. Дар асоси иттифоки тарафайни Кӯлобиҳову ҳиссориҳо «[[Фронти халқии Тоҷикистон]]» (Ҷабҳаи халқӣ) ташкил ёфт, ки ҳадафи асосиашон барқарор намудани «сохти конститутсионӣ» дар Тоҷикистон гардид. Пешвоёни сиёсии «Фронти халқии Тоҷикистон» аз [[Кулоб|Кӯлоб]] — «авторитети» ҷинояткорон Сангак Сафаров ва ҳунарманд Рустами Абдурахим, аз водии Ҳисор — собиқ раиси Шӯрои Олии ҶТ [[Сафаралӣ Кенҷаев]] буданд.

Сентябр-октябри соли 1992 ҷангҳои хунин дар шаҳри Қурғонтеппа мегузаштанд. «Фронти халқи»-ро русхо бо техникаи зиреҳпуш ва аслиҳаи вазнинро таъмин мекарданд. Ва онҳо дар набардхо аз Танкҳои «Т-82» истифода мебурданд. Террору куштори бераҳмона нисбати аҳолии осоишта аз руи маҳалҳои қавмиашон (Кӯлобиву гармиву, дарвозиву, бадахшониву узбекҳо) аз ҷониби тарафҳои мухолиф истифода бурда мешуд.

Сентябри соли 1992 дастаҳои Фронти халқӣ дар водии Ҳисор ташкил ёфтанд. Онҳо дар ин води ба куштори зодагони Раштонзамин сар карданд. Аввалин курбонии онҳо сохибкор Ахлиддин Хомидов буд, ки дар Хисор таъсис ёфтани Фронти халқиро фаҳмида барои фаҳмидани максадҳои онҳо ба наздашон рафт. Уро бо ронандааш дар Хисор парронданд. Бо ҳамин вазъ дар ин води ноором шудан гирифт. Аз вилояти Кӯлоб бо сардории Курбони «муш» як гурӯҳи чангиён ба Хисор омаданд. Онҳо ба Хисорихо маслихат медоданд, ки аз 7 сола хамаи тоҷикони асили гармиву помириро куштан даркор. Гурӯҳи нави Турсунзодаву Ҳисор зидди мухолифин ба вуҷуд омад. Субҳи 24 октябр соли 1992 ин гурӯҳ бо сарварии Сафаралӣ Кенҷаев ва Рустами Абдураҳим ба Душанбе ҳуҷум намуда қасри Президент ва Маркази радиоро ишғол намуданд. Задухурди тарафҳо дар Душанбе бо маглубияти «ҳисориҳо» анҷомид. Дар он даххо одамон, аз ҷумла Рустами Абдураҳим кушта шуданд. Баъди маглубият дар Турсузодаву Шаҳринаву Ҳисор терори зидди тоҷикони асили гармиву бадахшони сар шуд ва роҳи оҳани Турсунзода — Душанбе вайрон карда шуд. Муҳосираи иктисодии Душанбе ва ноҳияҳои водии Ғарму Кӯҳистони Бадахшони оғоз гардид.

=== Иҷлосияи XVI Шурои Олии ҶТ ===
Аз [[26 ноябр]] то [[2 декабр]]и соли 1992 дар шаҳри Хуҷанд (вилояти Ленинобод) иҷлосияи XVI Шурои Олии ҶТ шуда гузашт. Дар иҷлосия Президент Раҳмон Набиев ва Раиси Шурои Оли Акбаршо Искандаров аз вазифаҳояшон сабукдуш шуданд (Сафарали Кенҷаев, собик раиси Шурои Олии ҶТ ҳамин вакт, аз ҷониби кормандони тартиботи ҳуқуқи боздошт шуда буд). 19 ноябри соли 1992 [[Эмомалӣ Раҳмон]], Раиси Ҳукумати вилояти Кӯлоб дар натиҷаи овоздиҳии вакилон Раиси Шурои Олии ҶТ интихоб гардид. [[26 ноябр]] кумондонони саҳроии «Фронти халқии Тоҷикистон» ва «Артиши халқи-демократи»-и мухолифин созишномаи сулҳро ба имзо расониданд. Пешвоёни мухолифин аз ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии ба Хуҷанд наомаданд. Сарвазири Ҳукумати нави ҶТ Абдумалик Абдуллоҷонов таъйин шуд. Дар ҳайати нави Ҳукумати ҶТ ягон намояндаи мухолифин таъйин нашуда буд. Ба Конститутсия тагӣирот ворид карда шуда ваколати Президенти ҶТ муваққатан (то интихобот) боз дошта шуд. Ваколати Сардори давлат ба раёсати Шурои Олии ҶТ гузошта шуд.

Дар рафти кори иҷлосияи XVI Шурои Олии ҶТ охири ноябр — декабри соли 1992 аз ноҳияҳои чануби ба Афгонистон тахминан 60 ҳазор нафар, асосан аз қавмҳои гармиву дарвозиву бадахшони гуреза шуданд. Аз байни онҳо солҳои минбаъд дастаҳои мусаллаҳи мухолифин дар Афгонистон ташкил шуда буданд.

Вале Сафарали Кенҷаев, ки дар роҳбарияти нави мамлакат ба ягон мансабе соҳиб нашуд, бо дастаҳои ба худ содиқи ҳиссориҳо ба Душанбе ҳучум сар кард. Кисми гарбии пойтахт аз тупҳои «Град» охири ноябр ва аввали декабри соли 1992 тирборон карда шуд. 4 декабр сарварони «Артиши халқи-демократи»-и мухолифин ба воситаи радио эълон намуданд, ки ба Роҳбарияти нави чумҳури бо сарварии Э. Раҳмон итоат намекунанд. [[10 декабр]] соли 1992 батальони махсуси (ки бо кумаки бевоситаи Узбекистон бо зиреҳпушхову аслиҳаи мусаллаҳ шуда буд) вазири корҳои дохилии ЧТ Ёқуб Салимов якчоя бо дастаҳои «Фронти халқии Тоҷикистон» ба Душанбе дохил гардида пойтахтро ишгол намуданд. Қувваҳои мухолифини дар Душанбе буда, ба қувваҳои ҳукумати муқобилияти сахт нишон надода, асосан ба сӯи ноҳияи Кофарниҳон (Ваҳдат) ақиб гаштанд. Маҳз чунин ҳолат Душанберо аз харобии зиёд эмин нигоҳ дошт.

Дар шаҳри Ваҳдат мухолифин то 20 декабр муқобилият нишон дода, ба водии [[Рашт]] қафо гаштанд.
Баъди забт намудани Душанбе, аз ҷониби «Фронти халқии Тоҷикистон» Дар Душанбе муқобили қавмҳои гармиву бадахшонӣ таъқибу террор сар шуд. Якчанд рӯз дар шаҳр ҷиноякорони мусаллаҳ ҳукумрони мекарданд. Намояндагони ҳизбу ҳаракатҳои мухолифин дастгир ва ҳабс карда шуданд.

=== Давоми ҷанг ===
Соли 1993 [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба ташкили Ҳукумати ҷумҳурӣ ва ҳукуматҳои маҳаллӣ дар водии [[Вахш]]у Ҳисор машғул буд. Бисёриҳо ба он дохил шудан намехостанд, чунки ба устувору мустаҳкамшавии он шубҳа доштанд. Дар мамлакат асосан қумондонони саҳроии «Фронти халқии Тоҷикистон» ҳукумрони менамуданд ва ба Ҳукумати [[Эмомалӣ Раҳмон]] итоат намекарданд. Тобистони соли 1993 пули [[Анзоб]] дар роҳи автомобилгарди [[Душанбе]] — [[Хуҷанд]] тарконида шуд. Декабри соли 1993 вакилони вилояти Ленинобод ба иҷлосияи Шурои Олии ҶТ ҳозир нашуданд. Роҳбарияти вилояти Ленинобод таклиф мекард, ки идоракунии Президенти барқарор карда шуда вилоят ба минтакаи озоди иктисоди табдил дода шавад. Дар иҷлосияи Шӯрои Олии ҶТ қарор карда шуд, ки интихоботи Президент ва Конститусияи нав қабул карда шавад.

Дар водии Ғарм, ки тартиботи исломи ҷори шуда буд, ҷанги қувваҳои мухолифин бо хукумат давом меёфт. [[21 июн]]и соли 1993 коллегияи судии Суди Олии Тоҷикистон фаъолияти ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии мухолифинро манъ кард. Дар сарҳади [[Афғонистон]], ки сарҳадбонони Русия муҳофизат менамуданд, амалиётҳои терористи зиёд шуданд. 13 июли соли 1993 муҷоҳидони афғон (200 нафар) ба заставаи 12 сарҳадбонони Русия ҳуҷум овард. Бо ёрии қисмҳои ҳарбии дивизияи 201 Русия муҷоҳидон аз худуди ҷумҳури пеш карда шуданд. Дар ҷанги нобаробар 25 нафар сарҳадбонон кушта шуданд.

== Дарёфти сулҳ ==
Хоҳишу мароми бевоситаи аксарияти мардуми Тоҷикистон ва қувваҳои сиёсии кишвар барои хотима додани ҷанги дохилӣ ва ҷустуҷӯи ҳамдигарфаҳмӣ. Чунин, ният дар рафти кори иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри [[Хуҷанд]] соли 1992 оғоз гардида дар давоми музокироти байни тоҷикон оид ба [[оштӣ|оштии]] миллӣ солҳои 1994—1997 ва амалӣ шудани «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон»(аз [[27 июн]]и соли 1[[1997|997]]) дар соли 1997—2000 зоҳир гаштааст. Ба раванди [[сулҳсозӣ]] [[Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон]] (аз [[9 март]]и [[1996]]), ки байни роҳбарони ҳизбҳои сиёсӣ, созмонҳои ҷамъиятӣ ва миллии Тоҷикистон ба имзо расида буд ва фаъолияти Харакати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон (аз [[18 июн]]и соли 1[[1997|997]]) мусоидат карда буд.

Оғози музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ, ки бо кумаки [[Созмони Милали Муттаҳид]], сар шуда бо иштироки бевоситаи [[Дабири кулли СММ]], намояндагони махсуси ӯ дар Тоҷикистон, Ҳайати Нозирони СММ дар Тоҷикистон ва бо дастгирии Шӯрои амнияти [[СММ]] гузашта буд. Амалиёти СММ доир ба эъҷоди сулҳ соли [[1994|1994]]—[[1997]] амалӣ гардида бо ба имзо расидани санади ҷамъбастии музокироти байни тоҷикон [[27 июн]]и соли [[1997]] дар шаҳри [[Маскав]] ба анҷом расид.

[[27 июн]] тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид», ҳамчун [[Рӯзи ваҳдати миллӣ]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба иди расмии давлатӣ табдил ёфтааст ва ҳар сол ҷашн гирифта мешавад.&lt;ref&gt;Қонунҳо ва Қарорҳо.[http://www.parlament.tj Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210801143249/https://www.parlament.tj/ |date=2021-08-01 }}&lt;/ref&gt;

=== Музокироти байни тоҷикон оид ба [[оштӣ|оштии]] миллӣ ===
Музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ аз [[5 апрел]]и соли [[1994]] то [[27 июн]]и [[1997]] давом кардааст. Дар ин муддат 8 даври музокироти байни Ҳукумат ва мухолифин(ИНОТ) 3 машварати байниҳамдигарии тарафҳо ва 6 мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Э. Раҳмон ва Роҳбари мухолифин (ИНОТ) С. А. Нурӣ баргузор гардидааст. Дар рафти музокирот 9 асноди асосӣ, ки асоси «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон»-ро дарбар мегирифт, қабул шуданд.

=== Давраҳои музокироти миёни тоҷикон ===
Музокирот ва машваратҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик|Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик]] (ИНОТ) оид ба ҳалли ихтилофоти миёни тоҷикон ва расидан ба [[сулҳ]] ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон (с-и 1994—1997):

* Даври 1 — 5-19 апрели 1994 дар [[Маскав]].
* Даври 2 — 18-28 июни 1994 дар [[Теҳрон]].
* Даври 3 — 20 октябр — 1 ноябри 1994 дар [[Исломобод]].
* Даври 4 — 22 май −1 июни 1995 дар [[Алма-Ато]].
* Даври 5 -

Марҳалаи 1 — 30 ноябр — 22 декабри 1995 дар [[Ашқобод]]

Марҳалаи 2 — 26 январ — 18 феврали 1996 дар [[Ашқобод]]

Марҳалаи 3 — 8 — 21 июли 1996 дар [[Ашқобод]]

* Даври 6 — 5-19 январи 1997 дар [[Теҳрон]].
* Даври 7 — 26 феврал — 8 марти 1997 дар [[Маскав]].
* Даври 8 -

Марҳалаи 1 — 9 — 16 апрели 1997 дар [[Теҳрон]].

Марҳалаи 2 — 22 — 28 майи 1997 дар [[Теҳрон]].

* Музокироти ҷамъбастӣ — 24-27 июни 1997 дар [[Маскав]].

Инчунин се даври машваратҳои тарафайн байни намояндагони Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ИНОТ дар рафти музокирот шуда гузаштаанд: даври 1 — дар [[Теҳрон]], 12-17 сентябри соли [[1994]]; даври 2 — дар шаҳрҳои [[Маскав]], [[Душанбе]], [[Исломобод]], [[Теҳрон]] феврали соли [[1995]]; даври 3 — дар [[Маскав]], 19-26 апрели соли [[1995]] баргузор гардиданд.&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.Тоҷикистон: роҳи сулҳ ва ризоият — Душанбе,2002. — с. 9&lt;/ref&gt;

=== Мулоқоти [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ]] ===
* Мулоқоти 1 — 17-19 майи 1995 дар [[Кобул]]. ''Изҳороти муштарак''.
* Мулоқоти 2 — 19 июни 1995 дар [[Теҳрон]]. ''Изҳороти муштарак''.
* Мулоқоти ғоибона — августи 1995 дар Душанбе-Кобул. ''Протокол «Дар бораи принсипҳои асосии барқарор кардани сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон» аз 17 августи соли 1995'' (дар алоҳидагӣ ба имзо расидааст).
* Мулоқоти 3 — 10-11 декабри 1996 дар Хусдеҳ (Афғонистони Шимолӣ). ''Изҳороти муштарак. Протокол «Дар бораи танзими авзои низомию сиёсии минтақаи муқовимат»'' аз 11 декабри соли 1996.
* Мулоқоти 4 — 23 декабри 1996 дар [[Маскав]]. ''Созишномаи Президенти ҶТ ва Роҳбари ИНОТ. Протокол «Дар бораи вазифа ва салоҳиятҳои асосии Комиссияи оштии миллӣ»'' аз 23 декабри соли 1996.
* Мулоқоти 5 — 20-21 феврали 1997 дар [[Машҳад]]. ''Изҳороти муштарак. Протоколи иловагӣ ба протокол «Дар бораи вазифа ва салоҳиятҳои асосии Комиссияи оштии миллӣ»'' аз 21 феврали соли 1997. Низомномаи Комиссияи оштии миллӣ.
* Мулоқоти 6 — 16-18 майи 1997 дар [[Бишкек]]. ''Ёддошти Бишкек. Протокол «Дар бораи масъалаҳои сиёсӣ»'' аз 18 майи соли 1997.&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.Тоҷикистон: роҳи сулҳ ва ризоият — Душанбе,2002. — соли 10&lt;/ref&gt;

=== Созишномаи сулҳ ===
''[[27 июн]]и соли [[1997]]''

Дар ин рӯзи таърихии тақдирсоз барои мардуми Тоҷикистон дар шаҳри Маскав санадҳои зерин ба имзо расидаанд.

''Созишномаи истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон.''

''Протоколи ҳамдигарфаҳмии Президенти ҶТ Э.Раҳмон ва Роҳбари ИНОТ С. А. Нурӣ.''

''Изҳороти Маскав'' — аз ҷониби Президенти ҶТ Э.Раҳмон ва Роҳбари ИНОТ С. А. Нурӣ ва намояндаи махсуси Дабири Кулли [[Созмони Милали Муттаҳид]] Г. Д. Мерем ба имзо расидааст.&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.Тоҷикистон: роҳи сулҳ ва ризоият — Душанбе,2002. — соли 13&lt;/ref&gt;

== Комиссияи оштии миллӣ (КОМ) ==
{{main|Комиссияи оштии миллӣ}}
Таъсис ва фаъолияти Комиссияи оштии миллӣ (КОМ) бо шумораи баробари намояндагони ҳукумат ва мухолифин, ҳамчун мақомоти асосии амалӣ сохтани «Созишномаи умумӣ» дар давраи гузариши соли 1997—2000. Ин мақомоти муваққатӣ ба яке аз воситаҳои сиёсии дарёфти ҳарчи зудтари сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон хидмат намудааст.&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.Тоҷикистон: роҳи сулҳ ва ризоият — Душанбе, 2002. — с. 15-16&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Нури С. А. Оштинома — Душанбе, 2001. — 280 c.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И. К. Миростроительство в Таджикистане. — Душанбе, 2006. — 160 c.&lt;/ref&gt;

Механизми татбиқи «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон» аз 27 июни соли 1997 ки аз 9 санади муҳим иборат буд ба воситаи Комисияи оштии миллӣ мебоист ҳалли хешро меёфт. Ҳайат, вазифа ва салоҳияти Комисияи оштии миллӣ дар рафти музокирот ҳаллу фасл гардида доир ба он 2 санад 23 феврали соли 1997 дар Маскав, Протоколи иловагӣ ва Низомномаи Комисияи оштии миллӣ 21 феврали соли 1997 дар шаҳри Машҳад қабул шуданд.

Комисияи оштии миллӣ фаъолияти худро аввал дар Маскав 7-11 июл ва сипас аз 15 сентябри соли 1997 то 1 апрели соли 2000 дар шаҳри Душанбе пеш бурда вазифаҳои дар наздаш гузошташударо бомуваффақият ичро намудааст. Дар давоми фаъолияти КОМ гурӯҳи тамос бо иштироки намояндаи махсуси Дабири кулли [[СММ]], [[САҲА]], Созмони конфронси исломӣ ва сафирони 8 мамлакатҳои нозири музокироти тоҷикон ба ҳайси кафилони сиёсии татбиқи Созишномаи сулҳ саҳмгирӣ намуданд. Дар кумакҳои башардӯстона ба аҳолии ҷабрдидаи Тоҷикистон [[Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх]], дафтарҳои СММ ва дигар созмонҳои байналмилалӣ саҳмгузор буданд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Алимов Р., Лебедев М., Касымов Э. Таджикистан — ООН: История взаимоотношений. — М., 1995.
* Белов Е. В. Исторический опыт переговорного процесса по урегулированию межтаджикского конфликта (1993—1997 гг.).- Душанбе, 1999.
* Нури С. А. Оштинома — Душанбе, 2001.
* Олимова С., Олимов М. Таджикистан на пороге перемен. — М., 1999.
* Рахматуллаев Э. Миротворчество ООН в Таджикистане и перспективы дипломатии в Центральной Азии. — М., 2001.
* Саъдиев Ш. С. Тоҷикистон: роҳи сулҳ ва ризоияти милли. — Душанбе, 2002
* Таҷрибаи таърихии сулҳи Тоҷикистон. Маҷмӯи тезисҳои Симпозиуми байналмилалӣ. Душанбе, 26-27 апрели соли 2001.- Душанбе, 2001.
* Усмон И. Сулҳнома. — Душанбе, 2001.
* Усманов И. К. Миростроительство в Таджикистане. — Душанбе, 2006.
* Инҷоро ҳам бингаред

== Пайвандҳо ==
* [http://ruzgor.tj/sulh-oshti-vahdat/4609-said-abdullo-nuri-oshtinoma-27.html Сайид Абдуллоҳи Нурӣ: Оштинома] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160305002634/http://ruzgor.tj/sulh-oshti-vahdat/4609-said-abdullo-nuri-oshtinoma-27.html |date=2016-03-05 }}
* http://ruzgor.tj/sulh-oshti-vahdat/4488-oshtinoma-25.html{{Пайванди мурда|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.tarih.tj/ Таърихи Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928044602/http://www.tarih.tj/ |date=2007-09-28 }}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон|Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон| ]]
[[Гурӯҳ:Ҷангҳои шаҳрвандӣ|Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шӯришҳо]]
[[Гурӯҳ:Равандҳои сиёсӣ]]</text>
      <sha1>g5avov89to4r4lu5f4h0jc2br0kzstq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мансур Ҷаъфарӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11480</id>
    <revision>
      <id>1487781</id>
      <parentid>1379134</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7176" sha1="5mndflf3vytr12u31d9m9uu47quwxuh" xml:space="preserve">{{Шахсият
 |ном                      = Мансур
 | номи аслӣ                     = {{lang-fa|منصور}}
 |ном ҳангоми таваллуд     = 
 | тасвир                           = mansourx3.jpg
 |бар                      = 
 |тавсифи тасвир              = 
 |таърихи таваллуд       = 
 | зодгоҳ                        = 
 |табаият                  = 
 |шаҳрвандӣ                = 
 |таърихи даргузашт        = 
 |маҳалли даргузашт      = 
 |падар                    = 
 |модар                    = 
 |ҳамсар                   = 
 |фарзандон                = 
 |навъи фаъолият          = 
 |мукофоту ҷоизаҳо      = 
 |соядаст                  = 
 |сайт                     = 
 |викианбор                = 
}}
[[Image:mansourx6.jpg|thumb|right]]
[[Image:Mansour&amp;friend.jpg|thumb|right|Mansour]]
[[Image:Mansour Beautiful 3.jpg|thumb|right]]
'''Мансур Ҷафарӣ Мамагонӣ''' ({{lang-fa|منصور جعفری ممقانی}}; {{lang-en|Mansour Jafari Mamaghani}}; [[28 июл]]и [[соли 1971]]; [[Теҳрон]], [[Дудмони Паҳлавӣ]]) —  яке аз машҳуртарин сарояндагони [[эрон]]ӣ мебошад. Аз насли нави сарояндагони дар бадарға будаи эронӣ, ки дар ҷануби [[Калифорния]] иқомат доранд, ӯ яке аз беҳтарин намояндагони мусиқии муосир мебошад. Ба ҷуз аз Эрон, ӯ дар [[Тоҷикистон]], [[Афғонистон]], [[Ироқ]] ва ба миқдори кам дар [[Ӯзбекистон]]у [[Русия]]  мухлисони худро дорад.
Ба маҳдудиятҳои ҳукумати Эрон дар самти [[мусиқии поп]] нигоҳ накарда, ӯ тавонист дар паи дарёфти шуҳрат дар ин кишвар аз дигар сарояндагон пешсаф бошад. Мардону занон сурудҳои ӯро дӯст медоранд ва ин сурудҳо дар нишастҳои гуногун, аз қабили бозиҳои [[футбол]], [[зодрӯз]]ҳо ва ҷашнҳои арӯсӣ садо медиҳанд.

===Даврони кӯдакӣ===
Мансур дар шаҳри [[Теҳрон]] ба дунё омадааст. Ӯ аз хурдсолияш ба санъат рағбат дошт. Оилаи онҳо дар айёми ҷавонии Мансур, баъд аз ба сари қудрат омадани ҳокимияти инқилобӣ ватанро тарк гуфт ва ба [[ИМА]] муҳоҷират кард.

==Қадамҳои аввалин==
Мансури ҷавон дар мактаб аллакай истеъдоди баланди худро нишон медод. Ӯ дар байни ҷомеаи ирониёни Амрико чун ҳунарманди ҳаваскор, ки дар шабнишиниҳои гуногун баромад мекард, шуҳрат пайдо кард.   
Пеш аз хатми мактаб, Мансур ба худ қарор медиҳад, ки овозхони касбӣ шавад. Дар аввал ӯ ба ҷои ҳунармандони касбӣ овозхонӣ мекард. Дар ин ҷо ӯ дар бораи ҷараёни сохтани [[албом]]ҳову саноати мусиқӣ таҷриба андӯхт ва бо [[бастакор]]ону шоирон ва оҳангсозон, ки дар оянда ба ӯ сурудҳо тайёр хоҳанд кард, шинос шуд.
===Албоми аввалин===
Соли [[1991]] Мансур тайёрӣ ба сабти албоми нахустини худро сар кард. Ин лоиҳа се сол тӯл кашид ва дар ин муддат Мансур чизҳои зиёдеро омӯхт. [[Август]]и соли [[1994]] нахусталбомаш [[Фирфираҳои бебод (албом)|“Фирфираҳои бебод”]]-ро пешкаши мухлисон кард. Он таваҷҷуҳи насли нави форсизабонони муҳоҷирро, ки ба мусиқии ғарб дода шуда буданд,  ба худ ҷалб кард. 
Ин албом машҳур гардид ва ба Мансур имкон дод, ки се албоми нав: “Тасвири охир”, “Дарича” ва “Қаиқи коғазӣ” барорад.

Соли [[1999]] Мансур ба суруднависӣ машғул мешавад ва албоми панҷуми худ [[Фақат ба хотири ту (албом)|“Фақат ба хотири ту”]]-ро мебарорад. Ҳарчанд ки он аз лиҳози молиявӣ фоидаи зиёд овард, вале ба мунаққидон писанд наомад.
[[Ноябр]]и соли [[2002]], Мансур албоми машҳури худ [[Дивуне (албом)|“Дивуне”]] -ро  баровард, ки дар байни дигар кишварҳои форсизабон, ба хусус Тоҷикистону Афғонистон шуҳрат пайдо кард. Ду суруди ин албом “Азизи диламӣ” ва “Дивуне” диққати аҳли санъатро дар [[Баҳрайн]], [[Аморатҳои Муттаҳидаи Араб]], [[Қатар]], [[Кувайт]] ва [[Туркия]] ба худ ҷалб кард.

Мансур айни замон дар [[Лос-Анҷелес]] зиндагӣ ба сар мебарад ва фаъолияташро дар ин ҷо давом медиҳад. Ӯ зуд-зуд ба шаҳрҳои [[ИМА]]ву [[Канада]], [[Аврупо]], [[Австралия]] ва кишварҳои [[Осиёи Наздик]]  сафарҳои ҳунарӣ мекунад.

==Дискҳо== 
===Taraneh Records=== 
*2007: '''Қашангӣ'''
*2005: '''Фирорӣ''' 
*2002: '''Дивуне''' 
*2001: '''Зиндагӣ''' 
*1997: '''Дарича''' 
*1996: '''Тасвири Охир'''

===Caltex records===
*2000: '''Фақат ба хотири ту''' 
*1998: '''Қаиқи коғазӣ''' 
*1994: '''Фирфираҳои бебод'''

== Пайвандҳо ==
*[http://www.mansourmusic.com/ Сайти расмии Мансур] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070410234812/http://www.mansourmusic.com/ |date=2007-04-10 }}
*[http://www.MansourUSA.com/ Сайти мухлисони мансур]
*[http://www.naslemansour.com/ Сайти мухлисони мансур] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070409012553/http://www.naslemansour.com/ |date=2007-04-09 }}
*[https://web.archive.org/web/20100928031932/http://mansourtv.com/ Мансур TV.]
&lt;br&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндаҳои порсизабон‎]]</text>
      <sha1>5mndflf3vytr12u31d9m9uu47quwxuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҷалла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11720</id>
    <revision>
      <id>1487713</id>
      <parentid>1230048</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1947" sha1="plajp9q534b71hxa320m8cupwoyarpx" xml:space="preserve">[[Акс:Zeitschriften.JPG|thumb|250px|right|Маҷаллаҳо]]
'''Маҷалла''' (аз {{забон-код|fa|مجله}}) - ин [[журнал]] аст ва [[мақола]]ҳои гуногунро дар бар мегирад.

== Маҷаллаҳои Тоҷикистон дар даврони [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]==
* [[Забони порсӣ (маҷалла)|Забони порсӣ]]
* [[Шӯълаи Инқилоб]]
* [[Дониш ва омӯзгор]]
* [[Дониш-биниш]]
* [[Садои шарқ]]
* [[Мулло Мушфиқӣ (маҷалла)|Мулло Мушфиқӣ]] дертар [[Хорпуштак]]
* [[Занони Тоҷикистон]]
* Болшевики Тоҷикистон - дертар [[Коммунисти Тоҷикистон]]
* [[Здравохранение Таджикистана]]
* [[Хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон]]
* ''Пионер'' дертар [[Машъал (маҷалла)|Машъал]]
== Маҷаллаҳои [[Тоҷикистон]] дар даврони истиқлол==
• [[Ҳафтаномаи «Тоҷикистон»]]	

• [[Маҷаллаи «Тоҷикистон»]]
 
• [[Маҷаллаи «Фарҳанг»]]

• [[Маҷаллаи «Паёми донишгоҳ»]]

• [[Маҷаллаи «Сиёсат ва Ҷомеа»]]

• [[Маҷаллаи «Тоҷикистон» ва ҷаҳони имрўз]]

• [[Маҷаллаи «Олами маориф»]]

• [[Маҷаллаи «Мактаб ва ҷомеа»]]

• [[Маҷаллаи «Мероси ниёгон»]]

• [[Маҷаллаи «Илм ва ҳаёт»]]

• [[Маҷаллаи «Адаб»]]

• [[«Ҳаёт ва қонун»]]

• [[Тоҷикони ҷаҳон]]

{{Commons|Magazines}}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Матбуот]]
[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳо|Маҷаллаҳо]]
[[Гурӯҳ:Нашрияҳои даврии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>plajp9q534b71hxa320m8cupwoyarpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Линус Торвалдс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13989</id>
    <revision>
      <id>1487780</id>
      <parentid>1444228</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3922" sha1="3ecqxh34eg7ij94jglu3rsgztp3iads" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном     = Линус Торвалдс
| номи аслӣ     =Linus Torvalds
| тасвир     =LinuxCon Europe Linus Torvalds 03.jpg
| санаи таваллуд     = [[28 декабр]]и [[1969]]
| зодгоҳ     =[[Хелсинки]], [[Финляндия]]
| санаи марг     =
| навъи фаъолият     =[[барномасоз]], [[хакер]]
}}
'''Линус Бенедикт Торвалдс''', ё ''Торвалдс'' ({{забон-код|sv|Linus Benedict Torvalds}}; с. [[28 декабр]]и [[1969]] дар [[Хелсинки]]), — [[Финляндия]] [[барномасоз]], [[хакер]].

Аз соли [[1997]] то [[2003]] Линус дар ширкати [[Transmeta]] кор каардааст. Дар ҳоли ҳозир ӯ дар [[Open Source Development Labs]] кор мекунад. Ӯ дар он ҷо ба коркарди ядрои [[Linux]] машғул аст.

== Зиндагинома ==

== Пайванҳо ==

=== Ба забони русӣ ===

* Торвальдс Л., Даймонд Д. Ради удовольствия / Just for fun (книга-эссе)
** В России издана «ЭКСМО-Пресс» в 2002 г. ISBN 5-04-009285-7
** [http://www.lib.ru/LINUXGUIDE/torvalds_jast_for_fun.txt Электронная версия на lib.ru]
** [http://fictionbook.ru/ru/author/torvalds_linus/just_for_fun/ Электронная версия на fictionbook.ru (в разных форматах)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070821210650/http://fictionbook.ru/ru/author/torvalds_linus/just_for_fun/ |date=2007-08-21 }}
** Оригинал: Linus Torvalds, David Diamond: Just for Fun: The Story of an Accidental Revolutionary, New York, HarperBusiness, 2001, ISBN 0-06-662072-4
* [http://iakovlev.org/index.html?p=981&amp;l1=3 Интервью Линуса телеканалу CNN] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111107091823/http://iakovlev.org/index.html?p=981&amp;l1=3 |date=2011-11-07 }}
* [http://m0sia.ru/torvaldsfaq FAQ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081208201400/http://m0sia.ru/torvaldsfaq |date=2008-12-08 }}
* [http://www.m0sia.ru/gallery/linux/ Подборка фотографий] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090213170725/http://m0sia.ru/gallery/linux |date=2009-02-13 }}

=== Ба забони англисӣ ===
* [http://www.cs.helsinki.fi/~torvalds Личная страница Линуса Торвальдса] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/19990508045552/http://www.cs.helsinki.fi/%7Etorvalds/ |date=1999-05-08 }}
* [http://catb.org/~esr/faqs/linus/ FAQ]
* [http://www.softpanorama.org/People/Torvalds/index.shtml Softpanorama Несанкционированная биография Линуса Торвальдса] — критика Линуса Торвальдса и его операционной системы.
* [https://web.archive.org/web/20051215101018/http://www.educ.umu.se/~bjorn/mhonarc-files/obsolete/msg00000.html Критика «Linux»] Эндрю Таненбаумом в 1991&amp;nbsp; г. и последовавшая дискуссия.
* [http://www.cs.vu.nl/~ast/brown/ Эндрю Таненбаум о «Линуксе» (2004)]
* [http://www.linuxjournal.com/article.php?sid=2736 Интервью с Линусом Торвальдсом, 1 марта 1994 г.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20020226222251/http://www.linuxjournal.com/article.php?sid=2736 |date=2002-02-26 }}
* [http://debian.nsu.ru/mirrors/hdn/Revolution_OS.avi Фильм «Revolution OS» — движение за открытые коды]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.

[[Гурӯҳ:Барномасозони Финляндия]]
[[Гурӯҳ:Хакерҳо]]</text>
      <sha1>3ecqxh34eg7ij94jglu3rsgztp3iads</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳри Миёназамин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14140</id>
    <revision>
      <id>1487745</id>
      <parentid>1456170</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9144" sha1="4tgd3t94m2hkv94cdyhd7c67h4qv4wc" xml:space="preserve">{{Баҳр
 |Название                = Баҳри миёназамин
 |Изображение             =
  |Подпись                =
 |Координаты              = 35/0/0/N/18/0/0/E
 |CoordScale              =
 |Расположение            =
  |Длина                  =
  |Ширина                 =
  |Площадь                = 2500000
 |Объём                   = 3839000
 |Длина береговой линии   =
 |Наибольшая глубина      = 5121
 |Средняя глубина         = 1541
 |Площадь водосбора       =
  |Впадающие реки         = [[Эбро (дарё)|Эбро]], [[Рона (дарё)|Рона]], [[Тибр (дарё)|Тибр]], [[По (дарё)|По]], [[Нил]]
|Позиционная карта = Баҳри миёназамин
}}

'''Баҳри Миёназамин''' ({{lang-el|Μεσόγειος Θάλασσα}}, {{lang-la|Mare Mediterraneum}}) — [[баҳр]]и дохилии [[Уқёнуси Атлантик]], дар байни қитъаҳои [[Аврупо]], [[Осиё]] ва [[Африқо]].

== Ҷуғрофиё ==
Баҳри Миёназаминро дар ғарб гул. Гибралтар бо Уқёнуси Атлантик, дар шимолу шарқ гулӯгоҳи Дарданелл бо Баҳри Мармар ва гул. Босфор бо Баҳри Сиёҳ, дар ҷанубу шарқ наҳри Суэс бо Баҳри Сурх пайваст мекунад. Дар соҳилҳои Баҳри Миёназамин 22 давлат ҷойгиранд; '''Аврупо''' (аз ғарб ба шарқ): Британияи Кабир (Гибралтар), Испания, Фаронса, Монако, Итолиё, Малта, Словения, Хорватия, Босния ва Герсоговина, Черногория, Албания, Юнон, Туркия; '''Осиё''' (аз шимол ба ҷануб): Туркия, Сурия, Кипр, Лубнон, Исроил, Миср (қисми осиёӣ); Африқо (аз шарқ ва ғарб): Миср (қисми африқоӣ), Либиё, Тунис, Алҷазоир, Марокаш ва Испания (Сеут ва Мелил). Баҳри Миёназамин ба баҳрҳои Алборан, Балеар, Лигурия, Тиррен, Адриатика, Ион, Эгей, Крит, Либиё ва Кипр тақсим мешавад. Масоҳ. 2,5 млн км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, ҳаҷми об 3839 ҳазор км&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, умқи миёнааш 1541 м, ҷойи амиқтаринаш 5121 м. Соҳилҳояш кӯҳсор ва пасти ҳамвор.

=== Халиҷҳо ===
Халиҷҳои калонаш: Валенсия, Лион, Генуя, Торонто, Сидра (Сирти Калон), Қобис (Сирти Хурд).

=== Ҷазираҳо ===
Ҷаз-ҳои бузургаш: Балеар, Корсика, Сардиния, Ситсилия, Крит ва Кипр. Ба Баҳри Миёназамин д-ҳои Эбро, Рона, Тибр, По, Нил мерезанд. Ҳаҷми резиши солона наздики 430 км&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;.

== Релйеф ==
Баҳри Миёназамин дар минтақаи геосинклинали алпӣ ҷойгир буда, релйефи қаъраш мураккаб аст. Аз ҷиҳати геоморфологӣ Баҳри Миёназаминро ба се ҳавза ҷудо мекунанд: Ғарбӣ — ҳавзаи Алҷазоиру Прованс — умқаш бештар аз 2800 м (пастхамии баҳрҳои Алборан, Балеар, Лигурия ва Тиррен); Марказӣ — умқаш зиёда аз 5100 м (хамии Марказӣ ва пастхамии баҳрҳои Адриатика ва Ион); Шарқӣ — Левант, умқаш наздики 4380 м (пастхамии баҳрҳои Левант, Эгей ва Мармар).

== Иқлим ==
Иқлими Баҳри Миёназамин мустақили баҳримиёназаминӣ буда, хусусиятҳои махсуси субтропикӣ дорад (зимистонаш нарми сернам ва тобистон гарми хушк). Антисиклони Азор сабаби зиёдтар вазидани бодҳои шимолу ғарбӣ мегардад. Ҳарорати миёнаи ҳавои январ дар соҳилҳои шимол 7-10°С, дар соҳилҳои ҷанубӣ 14-16°С, август мувофиқан 22-24°С ва 25-30°С. Боришоти солона дар ҷанубу шарқ 100 мм, дар шимолу ғарб 1100—1300 мм. Боришоти зиёд шӯрии оби Баҳри Миёназаминро паст мекунад, вале бо дохил шудани обҳои Уқёнуси Атлантик ва Баҳри Сиёҳ шӯрӣ боз барқарор мегардад. Шӯрии об −36-39 дарсад. Мадди баҳр нимшабонарӯзист, дар аксари ноҳияҳо 0,1-0,5 м; дар соҳилҳои шарқии Тунис 1,7 м баланд мегардад. Зимистон баландии мавҷи баҳр то ба 7-8 м мерасад. Ҷараёни об қад-қади соҳил ҳамеша давр мезанад. Ҳарорати миёнаи сатҳи об феврал дар ғарб 13°С, дар шарқ то 17°С, авг. дар халиҷи Лион 200С, дар шарқ то ба 30°С мерасад.

== Ҳайвоноту наботот ==
Дар Баҳри Миёназамин қариб 7 ҳазор намуд ҳайвоноти обӣ ва рустаниҳо, аз ҷумла 550 навъи моҳӣ, делфин, як навъи тюлен, сангпушти баҳрӣ, ҳаштпо, харчанги баҳрӣ, калмар, лангуст, сагчаҳои баҳрӣ ва ғарб мавҷуданд. Моҳиҳои шикорбобаш: сардин, суфрамоҳӣ, самак, шӯрмоҳӣ, гулмоҳӣ, зағутамоҳӣ. Дар баъзе минтақаҳои Баҳри Миёназамин, хусусан дар Баҳри Эгей, мармарак ва марҷони сурх мавҷуданд.

== Аҳамияти иқтисодӣ ==
Баҳри Миёназамин дорои аҳаммияти иқтисодӣ аст. Дар равобити иқтисодии мамлакатҳои гирду атрофаш ҳамчун роҳи транзитӣ нақши муҳим дорад. Ба воситаи Баҳри Миёназамин роҳҳои муҳимми баҳрие мегузаранд, ки Аврупо, Африқо, мамлакатҳои Осиёи Ҷанубӣ ва Шарқӣ, Австралияро мепайвандад.

=== Бандарҳо ===
Бандарҳои асосиаш: Барселона (Испания), Марсел (Фаронса), Генуя, Неапол (Итолиё), Пирей (Юнон), Бейрут (Лубнон), Порт-Саид, Искандария (Ҷумҳурии Мисри Араб), Тунис, Бизерта (Тунис), Банғозӣ, Марса-ал-Брега, Триполи (Либиё), Алҷазира, Беҷоия (Алҷазоир).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Баҳри Миёназамин|2|муаллиф=}}
* ''Грацианский А. Н.'' Природа Средиземноморья. — {{М.}}, 1971.
* Основные черты геологического строения, гидрологического режима и биологии Средиземного моря. — М., 1965.
* ''Циргоффер А.'' Атлантический океан и его моря. : Пер. с польск. — M., 1975.
* ''Lacombe H., Tehernia P. Caracteres'' Hydrologiques et circulation deseaux en Mediterranee. В кн.: The Mediterrnean Sea, 1972.

== Пайвандҳо ==
{{новбарӣ}}
* [http://www.1yachtua.com/Chartr/medit/MedSea.htm Физико-географический очерк]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.
* [https://web.archive.org/web/20130622003918/http://www.1yachtua.com/chartr/medit/GeoStr.htm Средиземное море. Геологическое строение и рельеф дна. Гидрологический режим].
* {{cite web|url=http://www.krugosvet.ru/articles/03/1000382/1000382a1.htm|title=Средиземное море|publisher=[[Кругосвет]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102155012/http://www.krugosvet.ru/articles/03/1000382/1000382a1.htm|archivedate=2008-01-02}}

{{ПБ}}

{{Ҷазираҳои Баҳри миёназамин}}

{{Баҳрҳои Уқёнуси Атлантик}}

[[Гурӯҳ:Баҳри миёназамин| ]]
[[Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси Атлантик]]

{{ҷуғрофия-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Баҳрҳо]]</text>
      <sha1>4tgd3t94m2hkv94cdyhd7c67h4qv4wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асотири Юнони Қадим</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14220</id>
    <revision>
      <id>1487742</id>
      <parentid>1472980</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5764" sha1="crx4h488a4h7nuy92st2qcxevapdu5p" xml:space="preserve">[[File:Greek trinity.png|thumb|300px|Сегонаҳои юнонӣ ва тақсимоти се салтанати замин: Зевс Худо (Осмон), Посейдон (баҳрҳо ва уқёнусҳо) ва ҳадес (зеризамин). Теосҳо (худоёни хурд) фарзандони ин сегона ҳастанд.]]
'''Дин ва асотири [[Юнони Қадим]]''' дар рушди [[фарҳанг]] ва [[санъат]]и ҷаҳон таъсири амиқу гузоштааст.

=== Насли аввали худоён ===
Дар аввал худо [[Хаос]] буд. Аз ӯ худоён— [[Гея]] ([[Замин]]), [[Никта]] ([[Шаб]]), [[Тартар]] ([[Зулмот]]), [[Эреб]] ([[Торикӣ]]), [[Эрот|Эрос]] ([[Ишқ]]) пайдо шуданд; Аз Гея — [[Уран ([[асотир]])|Уран]] ([[Осмон]]) ва [[Понт]] ([[Баҳр]]и дохилӣ). Худоён намуди ҳамон қувваҳои табииро, ки ифода мекарданд доштанд.

=== Насли дуюми худоён ===
Фарзандони Гея (падаронашон — Уран, Понт ва Тартар) — [[Кето]] (соҳиби махлуқоти баҳрӣ), [[Нерей]] (баҳри ором), [[Тавмант]] (мӯъҷизоти баҳрӣ), [[Форкий]] (посбони баҳрӣ), [[Эврибия]] (қувваи баҳрӣ), [[Титанҳо]]. Фарзандони Никта ва Эреба — [[Гемера]] (Рӯз), [[Гипнос]] (Хоб), [[мойрҳо]] (Тақдир), [[Мом]] (Бадгӯӣ ва Аҳмақӣ), [[Немезида]] (Қасос), [[Танатос]] (марг), [[Эрида]] (Ҷудоӣ), [[Эриния]] (интиқом), [[Эфир (асотир)|Эфир]] (Ҳаво); [[Апата]] (Фиреб).

=== [[Титанҳо]] ===

[[Гиперион]],
[[Иапет]],
[[Кей]],
[[Криос]],
[[Кронос]],
[[Океан (асотир)|Океан]].

Титанидаҳо:
[[Мнемозина]],
[[Рея (асотир)|Рея]],
[[Тейя]],
[[Тефида]],
[[Феба]],
[[Фемида]].

Фарзандони титанҳо:
[[Астерия]],
[[Атлас (асотир)|Атлас]],
[[Гелиос]],
[[Лето (асотир)|Лето]],
[[Менетий]],
[[Прометей]],
[[Селена]],
[[Эос]],
[[Эпиметей]].

=== [[Худоёни олимпӣ]] ===
* [[Ҳодис]] — худои зеризаминӣ
* [[Аполлон (асотир)|Аполлон]] — худои офтоб
* [[Арес]] — худои ҷанг
* [[Артемида]] — олиҳаи шикор
* [[Афина]] — олиҳаи хирад
* [[Афродита]] — олиҳаи ишқ ва зебоӣ
* [[Гера (мифология)|Гера]] — олиҳаи осмон
* [[Гермес]] — худои тиҷорат
* [[Гестия]] — олиҳаи хона
* [[Гефест]] — худои оҳангарӣ
* [[Деметра]] — худои серҳосилӣ
* [[Зевс]] — худои осмон ва раъду барқ
* [[Посейдон]] — худои баҳрҳо
* [[Дионис]] — худои шароб ва шаробпазӣ

=== [[Гигантҳо]] ===
''(тақрибан 150)''
* [[Агрий]]
* [[Алкионей]]
* [[Гратион]]
* [[Ипполит]]
* [[Клитий]]
* [[Мимант]]
* [[Паллант]]
* [[Полибут]]
* [[Порфирион]]
* [[Тоон(гигант)|Тоон]]
* [[Эврит (гигант)|Эврит]]
* [[Энкелад]]
* [[Эфиалт]]

=== Дигар худоҳо ===
* [[Персефона]] — зани Аид, олиҳаи олами мурдагон
* [[Ника (олиҳа)|Ника]]
* [[Гелиос]]
* [[Селена]]
* [[Эос]]
* [[Эрот]]
* [[Гименей]] — олиҳаи ниуоҳ
* [[Ирида]] — олиҳаи тирукамон

=== махлуқот ===
* [[Гарпия]]
* [[Ехидна (асотир)|Ехидна]]
* [[Кентавр]] (Сентавр)
* [[Ламия]]
* [[Медуза (асотир)|Медуза]]
* [[Пегас]]
* [[Пифон]]
* [[Сирена]]
* [[Сфинкс]]
* [[Тифон]]
* [[Харибда]]
* [[Сербер]] (Кербер)
* [[Эмпуза]] (Эмпуса)

=== [[Қаҳрамонон]] ===
Фарзандони мирандаи худоён ва занони миранда, баъзан — олиҳаҳо ва одамон. Одатан дорои қобилиятҳои фавқуттабиӣ ва истеъдодҳои нотакрор буданд.
* [[Геракл]]
* [[Одиссей]]
* [[Персей]]
* [[Тесей]]

== Нигаред ==
* [[Асотири Руми Бостон]]

== Пайвандҳо ==
{{commonscat|Greek mythology}}
* [http://godsbay.ru/antique/index.html Асотири антиқа.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130115070548/http://godsbay.ru/antique/index.html |date=2013-01-15 }} (ба забони русӣ)
* [https://web.archive.org/web/20061209092734/http://library.greekroman.ru/greek.htm асотири Юнон] (ба забони русӣ)
* [http://mify.org/ Асотири Юнони Қадим] (ба забони русӣ)
** [http://www.lib.ru/POEEAST/GOMER/gomer01.txt Гомер. «Илиада»](ба забони русӣ)
** [http://www.lib.ru/POEEAST/GOMER/gomer02.txt Гомер. «Одиссея»] (ба забони русӣ)
** [http://www.lib.ru/POEEAST/ESHIL/eshil1_1.txt Эсхил. «Ҳафт кас ба муқобили Фив»] (ба забони русӣ)

[[Гурӯҳ:Асотири Юнони Қадим]]
[[Гурӯҳ:Асотири халқҳои олам]]
[[Гурӯҳ:Динҳои асотир]]</text>
      <sha1>crx4h488a4h7nuy92st2qcxevapdu5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Красноярск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14449</id>
    <revision>
      <id>1487777</id>
      <parentid>1469379</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34241" sha1="fi37zwoqdwxiieqp9m92ggboipaehs7" xml:space="preserve">{{ВМ}}
{{Тарҷума}}
'''Красноя́рск''' — шаҳр дар [[Русия]], маркази маъмурии [[Красноярский край]].

Аҳоли 931 ҳаз. нафар (2006), (912 ҳаз. аз рӯи ҳисоботи 2002; 688 ҳаз. дар 1972; 412 ҳаз. дар 1959; 190 ҳаз. дар 1939).

Сарвари Красноярск — [[Пимашков Пётр Иванович|Пётр Пимашков]].

Шаҳр дар ду соҳили [[Енисей (дарё)|Енисей]] ҷойгир шудааст.

Красноярск был основан казаками под началом воеводы [[Андрей Дубенский|Андрея Дубенского]] в [[1628]] в междуречье [[Кача (река)|Качи]] и [[Енисей (река)|Енисея]], как военное укрепление (острог) '''Красный''', позднее назывался '''Красный Яр'''. Статус города Красноярск получил в [[1690]]. С [[1822]] Красноярск — центр [[Енисейская губерния|Енисейской губернии]].

== Нишона ==
[[Акс:Coat of Arms of Krasnoyarsk (Krasnoyarsk krai) (1804).png|thumb|left|130px|Нишонаи Красноярск, соли 1804]]
[[Акс:Coat of Arms of Krasnoyarsk (Krasnoyarsk krai) (1851).png|thumb|right|130px|Нишонаи Красноярск, соли 1851]]
[[Акс:Krasnoyarsk symbol leo.jpg|thumb|right|130px|[[Шер (ҷонвар)|Шер]] — нишонаи шаҳр]]

Первая версия герба города Красноярска была принята [[12 марта]] [[1804]] года. Герб был разделен на две части, верхняя часть включала в себя герб [[Томская Губерния|Томской Губернии]], а нижняя изображала холм [[Красный Яр]] на серебристом фоне.

Герб, принятый [[23 ноября]] [[1851]] года, изображал золотого льва с серпом и лопатой на красном [[геральдика|геральдическом]] щите. Над щитом была изображена корона [[Российская Империя|Российской Империи]].

Текущий герб был принят [[28 ноября]] [[2004]] года, включал слегка измененный герб [[1851]] года, а также пятиконечную корону столицы [[Субьект федерации|федерального субьекта]].

== Таърих ==

Город был основан в середине июля [[1628]] года как [[острог]]. [[Служилые люди]], под руководством [[Дубенский, Андрей Ануфриевич|Андрея Дубенского]] прибыли к притоку [[Кача (река)|Качи]] и начали строить [[Фортификационное сооружение|фортификационные сооружения]] для обороны от [[татары|татар]], живших на берегу [[Енисей|Енисея]].

Острог был назван «[[Красный Яр]]», от названия места постройки — «Кызыл Джар», то есть «Красный Холм». Название «Красноярск» было дано при получении статуса города.

Быстрый рост Красноярска начался с приходом в город [[Московский тракт|Московского тракта]] (сейчас федеральная трасса М53), который связал Красноярск с [[Ачинск]]ом, [[Канск]]ом и остальной частью России, а позже был подстегнут после открытия золотоносных приисков и прихода железной дороги в город в [[1895]] году.

Во времена [[Российская Империя|Российской Империи]] Красноярск был одним из мест политической ссылки. Восемь [[декабрист]]ов было сослано в Красноярск после провала восстания.

'''''Полная статья по [[История Красноярска|Истории Красноярска]].'''''

== Тақсимоти маъмурӣ ==
[[Акс:Krasnoyarsk view.JPG|thumb|250px|Вид центральной части Красноярска (2003 г.)]]
Красноярск административно разделён на 7 районов:
* Кировский (создан в [[1934]])
* Ленинский (создан [[28 августа]] [[1942]] г.)
* Октябрьский (создан [[25 июня]] [[1938]] г. под названием Кагановический район. Переименован в [[1957]] г.)
* Советский (создан [[29 мая]] [[1969]] г.)
* Свердловский (создан [[23 марта]] [[1977]] г.)
* Центральный (создан [[25 июня]] [[1938]] под названием Сталинский район. Переименован [[5 ноября]] [[1961]] г.)
* Железнодорожный ([[29 ноября]] [[1979]] г. выделен из Октябрьского района.)

== Меъморӣ ==

''''' Полная статья по [[Архитектура Красноярска|архитектуре Красноярска]].'''''

== Иқлим ==

{|align=&quot;center&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!месяц||январь||февраль||март||апрель||май||июнь||июль||август||сентябрь||октябрь||ноябрь||декабрь
|-
|средняя температура ||-22||-21||-10||-1||+7||+24||+30||+22||+14||-1||-11||-19
|}

'''Таблица: средняя температура по месяцам,°С'''

== Образование и высшие учебные заведения ==
На территории Красноярска расположены 147 общеобразовательных школ, в которых обучается 124 тысячи школьников. Преподавание ведут более 8000 учителей.

[[Акс:Akademia.jpg|thumb|right|Красноярская государственная академия музыки и театра]]

В Красноярске работает 22 профтехучилища, 16 училищ, 22 техникума, 29 вузов среди которых:

* СФУ ([[Сибирский федеральный университет]]),
* КГУ [[Красноярский государственный университет]],
* КГПУ ([[Красноярский государственный педагогический университет|Красноярский государственный педагогический университет имени В.П. Астафьева]]),
* КГАУ ([http://www.kgau.ru/ Красноярский государственный аграрный университет] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120427203139/http://www.kgau.ru/ |date=2012-04-27 }}),
* КГМА ([http://www.kgma.metadesign.ru/ Красноярская государственная медицинская академия]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}),
* КГАМиТ ([[Красноярская государственная академия музыки и театра]]),
* СибГАУ ([[Сибирский государственный аэрокосмический университет|Сибирский государственный аэрокосмический университет имени академика М.Ф. Решетнева]]),
* СибГТУ ([[Сибирский государственный технологический университет]]),
* КГТЭИ ([[Красноярский государственный торгово-экономический институт]]),
* СибЮИ ([[Сибирский юридический институт|Сибирский юридический институт МВД РФ]]),
* [[Восточно-Сибирский институт туризма]],
* КГХИ ([[Красноярский государственный художественный институт]]),
* КИСН ([[Красноярский институт социальных наук]]),
* СИБУИП ([[Сибирский институт бизнеса, управления и психологии]]),
* КВКУРЭ ПВО ([[Красноярское высшее командное училище радиоэлектроники противовоздушной обороны]]),
* Филиал [[Новосибирская государственная академия водного транспорта|Новосибирской государственной академии водного транспорта]],
* Филиал [[Иркутский государственный университет путей сообщения|Иркутского государственного университета путей сообщения]],
* Филиал [[Московский государственный социальный университет|Московского государственного социального университета]],
* Филиал [[Российский государственный гуманитарный университет|Российского государственного гуманитарного университета]],
* Филиал [[Российская академия предпринимательства|Российской академии предпринимательства]],
* Филиал [[Санкт-Петербургский гуманитарный университет профсоюзов|Санкт-Петербургского гуманитарного университета профсоюзов]],
* Филиал [[Санкт-Петербургский институт внешнеэкономических связей, экономики и права|Санкт-Петербургского института внешнеэкономических связей, экономики и права]],
* Филиал [[Санкт-Петербургский университет гражданской авиации|Санкт-Петербургского университета гражданской авиации]],
* Филиал [[Современный гуманитарный институт|Современного гуманитарного института]],
* Филиал [[Университет Российской академии образования|Университета Российской академии образования]].

Приказом Министерства образования и науки Российской Федерации от [[28 ноября]] [[2006]] года в Красноярске основан [[Сибирский федеральный университет]], в состав которого вошли Красноярский государственный университет, Красноярский государственный технический университет, Красноярская государственная архитектурно-строительная академия и Государственный университет цветных металлов и золота.

== Научные учреждения ==
[[Акс:Aerial view of Krasnoyarsk (city centre).jpg|thumb|250px|Вид центральной части Красноярска (2006 г.)]]
* [http://forest.akadem.ru/ Институт леса им. В. Н. Сукачева СО РАН]
* [http://www.kirensky.ru/ Институт физики им. Л. В. Киренского СО РАН] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070930180116/http://www.kirensky.ru/ |date=2007-09-30 }}
* [http://icm.krasn.ru/ Институт вычислительного моделирования СО РАН]
* [http://www-sbras.nsc.ru/win/sbras/copan/ibp_main.html Институт биофизики СО РАН] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071110054316/http://www-sbras.nsc.ru/win/sbras/copan/ibp_main.html |date=2007-11-10 }}
* [http://www.icct.ru/ Институт химии и химической технологии СО РАН]
* НПО «Сибцветметавтоматика»
* КАТЭКНИИуголь
* ЦКБ «Геофизика»
* Красноярский НИИ геологии и минерального сырья
* «Алмаззолотоавтоматика»

См. также [[Красноярский Академгородок]]

== Театры и концертные залы ==
[[Акс:Krasnoyarsk kray philarmonic society, the organ hall.jpg|thumb|right|225px|Органный зал Красноярской краевой Филармонии — ул. Декабристов, 20]]
* [[Красноярский государственный театр оперы и балета]]
* [[Драматический театр им. А. С. Пушкина (Красноярск)|Драматический театр им. А. С. Пушкина]]
* [[Красноярский государственный театр музыкальной комедии]]
* Филармония
* Органный зал
* [[Красноярский государственный театр юного зрителя]]
* [[Красноярский краевой театр кукол]]
* Детский мим-театр «За двумя зайцами»
* Любительский театр «Наш театр»
* Дом актёра

== Музеи ==
* Красноярский культурно-исторический и музейный комплекс на Стрелке (пл. Мира, 1)
* Красноярский городской выставочный зал (ул. Вавилова, 23, пр. Металлургов, 13а)
* Музей-Усадьба им. В. И. Сурикова (ул. Ленина, 98)
* Художественная галерея «Современное искусство Красноярья» (ул. Юности, 19)
* Мемориал Победы, Красноярский исторический музей
* Музей геологии Центральной Сибири (пр. Мира, 37)
* [[Красноярский краеведческий музей]] (ул. Дубровинского, 84)
* [[Святитель Николай (пароход-музей)|Пароход-музей «Св. Николай»]]
* Литературный музей (ул. Ленина, 66)
* Музейный комплекс в Овсянке
* Дом-музей П. А. Красикова (ул. Ленина, 124)
* Красноярский художественный музей им. В. И. Сурикова (пр. Мира, 12)
* Музей истории и развития судоходства в Енисейском бассейне (ул. Бограда, 15)

== Промышленность ==
Красноярск — развитый центр промышленности. На территории Красноярска расположены более 17 тысяч предприятий, организаций, учреждений. Ведущие отрасли промышленности: цветная металлургия, машиностроение, деревообработка, транспорт, химическая, пищевая, розничная и оптовая торговля, услуги.

{| cellpadding=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; class=&quot;standard&quot; width=&quot;99%&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+
! |Отрасли
! |Предприятия
|-----
| [[Машиностроение]] и металлообработка
|[[Красноярский машиностроительный завод]], [http://www.kraslesmash.ru/ Красноярский завод лесного машиностроения] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071111163903/http://www.kraslesmash.ru/ |date=2007-11-11 }}, [[Красноярский завод холодильников Бирюса,Красноярский завод холодильников «Бирюса»]], [[Красноярский завод комбайнов]], Сибтяжмаш (Сибирский завод тяжелого машиностроения), Красноярская судоверфь
|-----
| Транспорт
|[[Енисейское речное пароходство]], [[Красноярские авиалинии|Авиакомпания «КрасЭйр»]], [[Красноярская железная дорога]], [[Сибавиатранс]]
|-----
| Химическая промышленность
|[[Красноярский завод синтетического каучука]], Химический комбинат «Енисей», [[Красфарма]], 
[[Красноярский шинный завод]]
|-----
| Металлургия
|КрАЗ (Красноярский алюминиевый завод) ([[РУСАЛ]]), КрАМЗ (Красноярский алюминиевый-металлургический завод), Красноярский завод цветных металлов им. Гулидова
|-----
| Розничная и оптовая торговля
|сеть магазинов «[[Алпи]]», Красноярскнефтепродукт
|-----
|Финансы
|КБ &quot;Енисей&quot;, Банк «Кедр», Страховая компания Надежда, Страховая компания &quot;Медистал&quot;, Страховая компания &quot;Кров&quot;
|-----
| Строительство
|[[Бамтоннельстрой]]
|-----
| Деревообработка
| Сибирский ЦБК, АК &quot;Енисейлес&quot;
|-----
|Энергетика
|ОАО &quot;Красноярскэнерго&quot;, ОАО &quot;Красноярские магистральные сети&quot;, ОАО &quot;Красноярская энергосбытовая компания&quot;, ОАО &quot;Енисейская территориальная генерирующая компания (ТГК-13)&quot; 
|-----
|Горнодобывающие
| СУЭК-Красноярск
|-----
|Пищевая
| &quot;Милко&quot;, &quot;Сибирская губерния&quot;, &quot;Балтика-Пикра&quot;
|-----
|Лёгкая промышленность
|ЗАО &quot;Ионесси&quot;
|+
|}

== Мэры Красноярска ==
Список [[Мэры Красноярска|мэров Красноярска]] в хронологическом порядке.

[[Акс:Astafiyev.JPG|thumb|165px|Памятник В. П. Астафьеву в Красноярске. Скульптор Игорь Линевич-Яворский]]
== Знаменитые красноярцы ==
* [[Абалаков, Евгений Михайлович]]
* [[Астафьев, Виктор Петрович]]
* [[Ахмыловская, Елена Брониславовна]]
* [[Бушков, Александр Александрович]]
* [[Киренский, Леонид Васильевич]]
* [[Красиков, Петр Ананьевич]]
* [[Лука (Войно-Ясенецкий)]]
* [[Миндиашвили, Дмитрий Георгиевич]]
* [[Пикок, Владимир Робертович]]
* [[Псахис, Лев Борисович]]
* [[Пылёва, Ольга Валерьевна]]
* [[Сайтиев, Адам Хамидович]]
* [[Сайтиев, Бувайса Хамидович]]
* [[Смоктуновский, Иннокентий Михайлович]]
* [[Суриков, Василий Иванович]]
* [[Хворостовский, Дмитрий Александрович]]
* [[Черненко, Константин Устинович]]
* [[Юдин, Геннадий Васильевич]]
* [[Ярыгин, Иван Сергеевич]]

== Достопримечательности ==
[[Акс:Krasnoyarsk Veinbauma 4 city admin.jpg|thumb|right|250px|Неофициальный символ Красноярска — башенные часы]]
* [[Столбы (заповедник)|Красноярские «Столбы»]] — визитная карточка города
* [[Часовня Параскевы Пятницы]] — символ Красноярска, памятник архитектуры и истории
* [[Железнодорожный мост через реку Енисей]]
* [[Парк флоры и фауны «Роев ручей»]]
* [[Центральный парк (Красноярск)|Центральный парк]]
* Большое количество фонтанов (больше 100 штук)

== Спорт в Красноярске ==
На территории Красноярска расположены: 3 дворца спорта, 15 стадионов, 11 плавательных бассейнов, 208 спортивных залов, 46 лыжных баз, комплекс трамплинов, среди которых самый большой в [[Россия|России]] — 100 метровый.

В Красноярске в [[1982]] и [[1986]] гг. проводились Зимние Спартакиады Народов СССР. В [[1996]] г. чемпионат мира по спидвею, в [[1997]] г. чемпионат мира по вольной борьбе, в [[2007]] г. Кубок мира по вольной и женской борьбе, [[Чемпионат России по шахматам|чемпионаты России]] по [[шахматы|шахматам]] в [[2003]] и [[2007]] гг.

Красноярский клуб по [[Хоккей с мячом|хоккею с мячом]] «[[Енисей (хоккейный клуб)|Енисей]]» 12 раз становился чемпионом [[ИҶШС]] и [[Россия|России]] (1980—1989, 1991, 2001), дважды выигрывал командный кубок мира (1982, 1984). Многократными чемпионами СССР и России по [[регби]] являются красноярские клубы «[[Красный Яр (регбийный клуб)|Красный Яр]]» (1990—1991, 1993—1998, 2000—2001) и «[[Енисей-СТМ (регбийный клуб)|Енисей-СТМ]]» (1999, 2002, 2005—2006).

В Красноярске развиты: [[вольная борьба]], регби, хоккей с мячом, [[альпинизм]], [[спелеология]], [[лыжный спорт]], [[биатлон]], [[пауэрлифтинг]] и др. виды спорта.

Спортивные сооружения Красноярска:

* Центральный стадион (проект засл. архитектора РСФСР В. В. Орехова),
* Дворец спорта «Енисей» им. Ивана Ярыгина,
* [[Горнолыжный комплекс «Бобровый Лог»]],
* [[Горнолыжный комплекс «Каштак»]],
* [[Горнолыжный комплекс «Николаевская сопка»]],
* Лыжный стадион «Ветлужанка»
* Биатлонный стадион &quot;Динамо&quot;
и др.

== Текущие события ==
* [http://www.yarsk.ru/ Информационный медиа-портал Yarsk] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060206031451/http://yarsk.ru/ |date=2006-02-06 }}
* [http://www.press-line.ru/ Информационное агентство]
* [http://www.newslab.ru/ Лаборатория новостей]
* [http://sibnovosti.ru &quot;Сибирское Агентство Новостей&quot;]
* [http://www.kgs.ru/ Красноярский городской сайт] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071011035939/http://www.kgs.ru/ |date=2007-10-11 }}
* [http://www.krasnoyarsk.biz/ Деловой портал Красноярск.Биз] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060207125104/http://www.krasnoyarsk.biz/ |date=2006-02-07 }}
* [https://web.archive.org/web/20210411065658/https://krasnoyarsk2020.ru/?id=about%2F Объекты, которые введут до 2020 года]

== Транспорт Красноярска ==
Красноярск — крупный транзитный узел.
[[Акс:Aerial view of Krasnoyarsk 1.jpg|thumb|right|250px|Вид на Красноярск (2006 г.)]]

=== Железнодорожный ===
Через город проходит [[Транссибирская магистраль]], осуществляется железнодорожное сообщение [[Абакан]] — [[Тайшет]], [[Ачинск]] — [[Абакан]], Красноярск — [[Богучаны]], [[Ачинск]] — [[Лесосибирск]]. [[Красноярская железная дорога]] в [[2005]] году перевезла более 17 миллионов пассажиров.

=== Автомобильный ===
Через Красноярск проходят автомобильные трассы: [[Челябинск]] — [[Иркутск]] (Федеральная трасса М53), и Красноярск — [[Кызыл]] (Федеральная трасса М54).

=== Водный ===
По [[Енисей (река)|Енисею]] пассажирские суда ходят до [[Игарка|Игарки]], [[Дудинка|Дудинки]]. [[Енисейское речное пароходство]] ежегодно перевозит 3,3 млн. тонн грузов и около 140 тыс. человек.

=== Воздушный ===
В Красноярске два аэропорта:
* [[Емельяново (аэропорт)|Емельяново]]
* Черемшанка

Планируется открытие транзитного воздушного коридора Азия — Красноярск — Северный Полюс — Америка. С [[1997]] года до [[2006]] авиакомпаниями различных стран выполнено более 750 перелетов по кросс-полярным трассам. На первом этапе Красноярск станет запасным аэропортом для самолетов, выполняющих полеты по кросс-полярным трассам, на следующем этапе — пунктом технической посадки. Третий этап предполагает создание крупного авиатранспортного узла, где будет производиться консолидация и перевалка грузов, а также обслуживание транзитных пассажиров.

=== Транспортные компании ===

* [[Красноярская железная дорога]]
* [[Енисейское речное пароходство]]
* [[Красноярские авиалинии|Авиакомпания «КрасЭйр»]]
* [[Сибавиатранс]]

=== Городской транспорт ===

[[Городской транспорт]] Красноярска представлен [[трамвай|трамваем]], [[троллейбус]]ом, [[автобус]]ом и [[маршрутное такси|маршрутным такси]]. Особенностью города является то, что трамвайные линии полностью находятся в правобережной части города, а троллейбусные — в левобережной.

С [[2005]] в системе городского транспорта присутствует кольцевой маршрут городского электропоезда («городская электричка», «наземное метро», [[S-Bahn]]).

С [[1995]] в строится [[Красноярский метрополитен]]. Ориентировочная дата открытия первой линии метро — [[2010]].

В черте города 4 транспортных моста через р.[[Енисей]]: [[Железнодорожный мост через реку Енисей (Красноярск)|Железнодорожный]], [[Коммунальный мост (Красноярск)|Коммунальный]], [[Октябрьский мост (Красноярск)|Октябрьский]], [[Мост &quot;777&quot; (Красноярск)|Мост &quot;777&quot;]]. В стадии проектирования и строительства — еще 2 моста. Кроме этого, на о. Татышева ведет [[Вантовый пешеходный мост (Красноярск)|Вантовый пешеходный мост]].

== Телекомпании ==
* [[Афонтово]]
* [[КГТРК]]
* [[ЛТВ]]
* [http://www.sibnovosti.ru/ ОРТВ]
* [http://www.prima-tv.ru/ Прима-ТВ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071020155611/http://www.prima-tv.ru/ |date=2007-10-20 }}
* [http://www.tvk6.ru/ ТВК]
* [http://www.trk7.ru/ ТРК «7 Канал» Телесфера] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929024924/http://www.trk7.ru/ |date=2007-09-29 }}

== Связь ==
Мобильные операторы телефонной связи:
* [[Вымпел-Коммуникации|Билайн]] (торговая марка ОАО &quot;Вымпелком&quot;)
* [[Мегафон]]
* [[Мобильные ТелеСистемы|МТС]]
* [[ЕТК]]
* СЦС Совинтел (CDMA-800)
Операторы фиксированной телефонной связи:
* [http://www.scn.ru СЦС Совинтел (торг. марка — Голден телеком (Красноярский филиал)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140212231248/http://scn.ru/ |date=2014-02-12 }}
* [[Сибирьтелеком]] (Красноярский филиал)
* КБ &quot;Искра&quot;
* Территориальное производственно-техническое управление связи &quot;Енисейнефтегаз&quot;
* Энергия
* Зебра Телеком
* Современные технологии связи
* Радиоимпульс
* Красноярский государственный университет
* Российские железные дороги
* [http://www.fliknet.ru ФЛИК-Телеком] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170626062633/http://fliknet.ru/ |date=2017-06-26 }}
* Красноярский научный центр Сибирского отделения Российской академии наук
* КраМЗ-ТЕЛЕКОМ
* Интра
* [[Интерсвязь НТ]]
* Союз-Телеком
* [http://www.g-service.ru Игра-Сервис]
* Енисейтелефон
* Вымпел-Коммуникации
* Ветеран
* ЦТО Квант
* КПТУС (Пелитек)

== См. также ==
* [[Енисей (хоккейный клуб)|«Енисей»]] — красноярский клуб по [[хоккей с мячом|хоккею с мячом]].

== Ссылки ==
* [http://www.admkrsk.ru/ Сайт администрации города Красноярска]
* [http://www.krskstate.ru/ Администрация Красноярского края] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151014135521/http://www.krskstate.ru/ |date=2015-10-14 }}
* [http://www.gorsovet.admkrsk.ru Красноярский городской совет] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140706185302/http://gorsovet.admkrsk.ru/ |date=2014-07-06 }}
* [http://www.yarmap.ru/ Электронная карта Красноярска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071011004833/http://www.yarmap.ru/ |date=2007-10-11 }}
* [http://kraskarta.ru Карта Красноярска] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210303140811/http://www.kraskarta.ru/ |date=2021-03-03 }}
* [http://krasland.ru Красноярский интернет-портал — каталог и рейтинг красноярских сайтов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220309065159/http://www.krasland.ru/ |date=2022-03-09 }}
* [http://sibnovosti.ru &quot;Сибирское Агентство Новостей&quot; — Самые актуальные новости Сибирского региона, России и мира.]
* [https://web.archive.org/web/20210411065658/https://krasnoyarsk2020.ru/?id=about%2F Объекты, которые введут до 2020 года]
* [http://www.kgs.ru Красноярский Городской Сайт — Новости, Справки, Афиша, Объявления] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071011035939/http://www.kgs.ru/ |date=2007-10-11 }}

[[Гурӯҳ:Красноярск]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия]]</text>
      <sha1>fi37zwoqdwxiieqp9m92ggboipaehs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MD4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14684</id>
    <revision>
      <id>1487730</id>
      <parentid>1487362</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1144" sha1="6lwgrz4kxya1s30hyb8tzkxyfi8m8sg" xml:space="preserve">'''MD4''' (''Message Digest 4'') — [[хэш-функсия]]и яксамта мебошад, ки аз тарафи  [[Ривест, Роналд]] пешниҳод шудааст.

Барои ҳар як маълумоти дохилшаванда [[функсия]] қимати хэши 128-разрядиро медиҳад, ки онро  [[дайҷест]] маълумот меноманд.

== Боз нигаред ==
* [[MD5]]
* [[HAVAL]]
* [[SHA-1]]

== Пайвандҳо ==
* RFC 1320
* [http://pajhome.org.uk/crypt/md5/ Paj's Home: Cryptography] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071127074606/http://pajhome.org.uk/crypt/md5/ |date=2007-11-27 }} &amp;mdash; Реализация MD4 на [[JavaScript]]. Так же поддерживает [[MD5]] и [[SHA-1]]. Опубликовано под [[BSD License]]. Так же содержит ссылки на несколько других реализаций.
* [https://web.archive.org/web/20220415183534/http://my-tools.net/md4php/]

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Рамзнигорӣ]]
[[Гурӯҳ:Криптографияи хэш функсияҳо]]</text>
      <sha1>6lwgrz4kxya1s30hyb8tzkxyfi8m8sg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вилояти Новосибирск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14708</id>
    <revision>
      <id>1487750</id>
      <parentid>1423505</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:20:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4891" sha1="43j29d30vcqrmupcks9nyds1pigrx6z" xml:space="preserve">{{Маълумот дар бораи субъекти Федератсияи Русия|
TjNm= Вилояти Новосибирск|
OfNm= Новосибирская область| 
FSFlag=[[Акс:Flag of Novosibirsk Oblast.svg|150px|Парчами вилояти Новосибирск]]|
FSCoA=[[Акс:Coat_of_arms_of_Novosibirsk_Oblast.png|90px|Нишони вилояти Новосибирск]]|
FlagLnk=Парчами вилояти Новосибирск|
CoALnk=Нишони вилояти Новосибирск|
FSMapName=[[Акс:Map of Russia (2014–2022) - Novosibirsk Oblast.svg|250px]]|
FSCtrWhat=Маркази маъмурӣ|
FSCtrNm=[[Новосибирск]]|
AreaRnk=19-ум|
TotArea=178 200|
WaterPrcnt=2,9|
PopRnk=16-ум|
PopQty= 2 650 000|
PopCtDate=2006|
PopDens=14,9|
FedDistrNm=[[Округи Федералии Сибир|Сибир]]|
HeadTtl=Губернатор|
HeadNm=[[Толоконский Виктор Александрович]]|
LegislTtl=Раиси Шӯрои вилоятӣ| 
LegislNm=[[Алексей Беспаликов]]|
MSKS=+3|
}}

'''Вилояти Новосибирск''' ({{забон-код|ru|Новосиби́рская о́бласть}})— яке аз субектҳои [[Русия|Федерасияи Русия]].

Вилоят рӯзи [[28 сентябр]] соли [[1937]]&lt;ref&gt;[http://www3.adm.nso.ru/ru/obl/ ташкил шудааст. Маъмурияти Вилояти Новосибирск, «Вилоят»]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Маркази маъмурӣ — шаҳри [[Новосибирск]] (аҳоли — 1 397 ҳаз. наф. ([[2006]])&lt;ref&gt;[http://www3.adm.nso.ru/ru/obl/territory/novosib/ Маъмурияти вилояти Новосибирск, «ш.Новосибирск»]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷуғрофия ==
== Иқлим ==

== Соат ==

== Таърих ==

== Аҳолӣ ==

Шумораи аҳолии Вилояти Новосибирск 2 692 251 нафар&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=75 Всероссийская перепись населения 2002 года]&lt;/ref&gt; ([[2002]]), по численности населения она занимает 3-е место в СФО, 16-е место в России. Плотность населения — 14,9 чел. на 1 км² (2005) (средний показатель по СФО — 4,0; по России — 8,4), удельный вес городского населения: 75,1 % (2005). По плотности населения область находится на 3-ем месте в СФО.

Аз рӯи омори соли [[2002]]:

* [[русҳо]] — 2 504 147 
* [[олмониҳо]] — 47 275   
* [[украинҳо]] — 33 793
* [[тоторҳо]] — 27 874   
* [[қазоқҳо]] — 11 691 
* [[белорусҳо]] — 8380
* [[арманиҳо]] — 7850
* [[озорбойҷониҳо]] — 7366
* [[чувашҳо]] — 4147
* [[яҳудиҳо]] — 3322
* [[лӯлиҳо]] — 2835
* [[тоҷикон]] — 2784
* [[мордвҳо]] — 2608
* [[кореягиҳо]] — 2154 
* [[ӯзбекҳо]] — 2047
* [[езидҳо]] — 1987
* [[марийҳо]] — 1661
* [[гурҷиҳо]] — 1417
* [[эстонҳо]] — 1399
* [[полякҳо]] — 1288
* [[башқирҳо]] — 1104
=== Ноҳияҳо ===

[[Акс:Novosibirsk Region num.PNG|thumb|300px|right|&lt;small&gt;(31 — ш. Новосибирск, 32 — ш. Бердск)&lt;/small&gt;]]
=== Шаҳрҳо ===
[[Акс:Berdsk city panoramic.jpg|thumb|300px|Панорамаи Бердск.]]
* [[Барабинск]]
* [[Бердск]]
* [[Болотное]]
* [[Искитим]]
* [[Карасук]]
* [[Каргат]]
* [[Куйбишев (вилояти Новосибирск)|Куйбишев]]
* [[Купино]]
* [[Новосибирск]]
* [[Об (шаҳр)|Об]]
* [[Татарск]]
* [[Тогучин]]
* [[Черепаново]]
* [[Чулим (шаҳр)|Чулим]]

== Иқтисодиёт ==

=== Саноат ===

=== Хоҷагии қишлоқ ===

=== Нақлиёт ===

== Маориф ==
[[Акс:Budker institut akademgorodok.jpg|200px|thumb|Институт ядерной физики СО РАН в Академогородке]]

== Маданият ==
[[Акс:Novosibirsk KrasnyPr Opera Theatre 07-2016.jpg|200px|thumb|Новосибирский театр оперы и балета]]

== Эзоҳ ==
{{reflist|2}}

== Пайвандҳо ==
{{Commonscat|Novosibirsk Oblast}}
* [https://web.archive.org/web/20080112203909/http://www3.adm.nso.ru/ Вилояти Новосибирск]

{{Вилоятҳои Русия}}

[[Гурӯҳ:Вилояти Новосибирск|*]]


{{russia-geo-stub}}</text>
      <sha1>43j29d30vcqrmupcks9nyds1pigrx6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вилояти Тюмен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15581</id>
    <revision>
      <id>1487751</id>
      <parentid>1411068</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2692" sha1="pfsh1ah7o6bm4epx13rqis2eqgutncr" xml:space="preserve">{{Маълумотҳо дар бораи субъекти Федератсияи Русия|
TjNm= Вилояти Тюмен|
OfNm= Тюменская область| 
FSFlag=[[Акс:Flag of Tyumen Oblast.svg|150px|Парчами вилояти Тюмен]]|
FSCoA=[[Акс:Coat of Arms of Tyumen Oblast.svg|100px|Нишони вилояти Тюмен]]|
FlagLnk=Парчами вилояти Тюмен|
CoALnk=Нишони вилояти Тюмен|
FSMapName=[[Акс:Map of Russia (2014–2022) - Tyumen Oblast.svg|250px]]|
FSCtrWhat=Маркази маъмурӣ|
FSCtrNm=[[Тюмен]]|
AreaRnk=3-ум|
TotArea=1&amp;nbsp;464&amp;nbsp;200|
WaterPrcnt=1,4|
PopRnk=11-ум|
PopQty= 3323,3 ҳаз.|
PopCtDate=2006|
PopDens=2,3|
FedDistrNm=[[Округи Федералии Урал|Урал]]|
HeadTtl=Губернатор|
HeadNm=[[Якушев Владимир Владимирович]]|
LegislTtl=Раиси Думаи вилоятӣ| 
LegislNm=[[Корепанов Сергей Евгеневич]]|
MSKS=+2|
}}

'''Вилояти Тюмен''' ({{забон-код|ru|Тюме́нская о́бласть}}) — вилоятест дар [[Русия|Федератсияи Русия]].

Вилояти Тюмен аз рӯи масоҳат (зиёда аз 1,4 млн км²) ҷои 3-умро ишғол менамояд. Аз рӯи аҳолӣ вилоят ҷои 11-умро дар Русия (3323,3 ҳаз. нафар с. 2006) ишғол менамояд.

== Ҷуғрофия ==

== Тақсимоти маъмурӣ ==

== Шаҳрҳои ҷанубии вилояти Тюмен (ғайр аз округҳои мухтор) ==

== Ноҳияҳои ҷанубии вилояти Тюмен (ғайр аз округҳои мухтор) ==

== Соҳаҳои асосии саноат ==

== Хоҷагии қишлоқ ==

== Маъмурияти вилоят ==

== Пайвандҳо ==
* [http://admtyumen.ru/ Сомонаи расмии маъмурияти вилояти Тюмен] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090304020729/http://www.admtyumen.ru/ |date=2009-03-04 }}
* [http://www.duma72.ru/ Думаи вилоятии Тюмен] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060615002623/http://www.duma72.ru/ |date=2006-06-15 }}
* [https://web.archive.org/web/20080621043555/http://www.investintyumen.ru/ Вилояти Тюмен]
* [http://www.bte-ne.ru/ Энсиклопедияи Калони Тюмен] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929022620/http://www.bte-ne.ru/ |date=2007-09-29 }}

{{russia-geo-stub}}

{{Вилоятҳои Русия}}

[[Гурӯҳ:Вилояти Тюмен|*]]</text>
      <sha1>pfsh1ah7o6bm4epx13rqis2eqgutncr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Басир Расо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16542</id>
    <revision>
      <id>1487714</id>
      <parentid>1293510</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13609" sha1="oc67zo09u2fj7i7w2o33aaf4yigdkqw" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ноябр 2018

{{Адиб
|ном                  = Басир Расо
|номи аслӣ            = Басир Расо
|тасвир               = Басир Расо.JPEG
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 13.07.1931
|зодгоҳ               = [[ноҳияи Ванҷ]]
|таърихи даргузашт    = [[12 июл]], соли [[2010]] (79 сола)
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{шоир|}}, [[нависанда]],журналист
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = 
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|ҷоизаҳо            = 
|сайт                 = 
|викитека             = 
|викигуфтовард        = 
|викианбор            = 
|имзо                 = 
}}

'''Басир Расо''' - рӯзноманигор, [[шоир]], [[нависанда]], сармуҳаррири моҳномаи «Хорпуштак» ва адиби шинохтаи тоҷик буд. Узви Кумисюни оштии миллӣ. «Ходими шоистаи маданият» ва нишони «Аълочии матбуоти тоҷик». Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ([[1962]]) ва  узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] ([[1971]])
== Зиндагинома ==
Басир Расо [[13 июл]]и соли [[1931]] соли [[1931]] дар деҳаи Водхуди [[ноҳияи Ванҷ]]и Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таваллуд шудааст. 
* 1948-1949 ба ҳайси пионервожатийи калони хонаи бачагон ва мактаби миёнаи маркази ноҳияи Ванҷ, 
* 1949-1951 мудирии шуъбаи мактабии Кумитаи комсомоли ноҳияи Ванҷро   
* 1951-1956 дар [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]] таҳсил намуда, баъди хатми он фаъолияташ дар чунин самтҳо идома ёфтааст:
* 1956-1959 - ходими адабӣ, котиби масъули маҷаллаи «Хорпуштак»; 
* 1952-1962 - мудири шуъбаи адабиёт ва санъат, котиби масъули рӯзномаи «Маориф ва маданият»; 
* 1962-1964 - котиби масъули маҷаллаи «[[Хорпуштак]]»; 
* 1964-1977 - муҳаррир (он вақт муҳаррири аввал ё сармуҳарриро бо ҳамин унвон ишора мекарданд)  
* 1977 - 1991 ва аз миёнаи солҳои 90-ум баъди аз нав эҳё шудани «Хорпуштак» то охири ҳаёт сармуҳарририи ҳамин маҷаллаи ҳаҷвиро ба зимма дошт.&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.org/content/article/1803314.html Б. Расо:&quot;Дареғи умри гиромӣ, ки сарфи маҷлис шуд.&quot;], ''[[Радиои Озодӣ]]'', 19 август, 2009.&lt;/ref&gt;
Басир Расо дар синни 79-солагӣ 11 июли соли 2010 дар Душанбе  аз ҷаҳон чашм пӯшид.
== Эҷодиёт ==
Фаъолияти эҷодии Басир Расо аз соли [[1956]] оғоз шудааст. Устод Басир Расо адибест, ки дар назми тоҷик соҳибравия буда, усулу услуби ба худ хоси эҷодиро касб кардааст. Ашъораш дар маҷмӯаҳои «Дар боргоҳи нур», «Нидои дӯст», «Инқирози 20-30», «Баҳори орзӯ» ва ғайра ба табъ расидаанд. Дар шеърҳои лирикиаш ӯ бо як ҳассосияти том анъанаҳои ба жанри ғазал ва тарзи классикии эъҷоди он содиқ мондааст. Ин дар шеърҳояш «Баски аз лутфи рӯш маҳҷурем», «Маҳбуби дилҳо паймон надорад» «Ҳавас аст», «Интизорӣ», «Бо ёди ту», «Дил мубталостӣ», «Дармоне на- монд», «Дил хун намудаем», «Биншин нафасе, ки бо ту коре дорам», «Дил чун ниёзманд ба он як нигоҳи туст», «Гар биёи ба тағофул саҳаре хонаи мо», «Диле ку, к-аз ғамат дилхун набошад», «Эй дил ҳавои дилбари номеҳрубон макун» ва ғайра бараъло ба назар мерасад. Шоир як ҳиссиёти ниҳоят нозуки дарки таърих дошт ва онро дар қолаби шеър ғунҷонида тавонистааст, ки на ба ҳар шоири баркамол ин муяссар шуда метавонад. Ин рӯоварӣ ба таърих дар шеърҳояш «Будаему дидаем», «Қадамгоҳи Восеъ», «Асри изтироб (Ё худ инқирози бисту сӣ») ва ғайра аз эҳсоси баландии таърихогаҳии ӯ дарак медиҳад.

Басир Расо гарчи муаллифи аксар мақолоти дар жанрҳои ҳикоя, памфлет, фелетон, шеърҳои ҳаҷвӣ, ва матни зераксҳои ҳаҷвии дар «Хорпуштак» ба табъ расида бошад ҳам, дар бисёр мавридҳо ё онҳоро бо унвони сармақола ва ё бо ишораи «Аз редаксия», ё ба шакли мустаор (бемуаллиф) ба чоп мерасонд. Адиб бемалол метавонист, муаллиф буданашро пинҳон надорад, чунки ҳифзи ӯ аз тарафи органҳои ҳизбию давлатӣ пурра таъмин карда мешуд. Вале, аксаран хоксорию фурӯтании беандозааш боло мегирифт. Намехост, ки дар ҳар рақами маҷалла чун муаллиф чанд бор номаш сабт шавад. Дар ин ҷода боз аз як чиз хотиррасон шудан ло- зим меояд, ки устод Басир Расо ба ҷуз аз шоирӣ носири ниҳоят нозукбин ва дақиқсанҷ буд. Ин маҳорати баланди ӯро таълифоти дар «Хорпуштак» рӯи чоп дида, бараъло нишон медиҳад.

Бо заҳмати ӯ шеъру достонҳои [[Расул Ғамзатов]] ([[Доғистон]]), [[Александр Блок]], В.Брюсов, [[Константин Симонов]], А.Сурков, А.Прокофев (Русия), Г.Абашидзе (Гурҷистон), [[Мӯсо Ҷалил]] (Тотористон), Қ.Маликов ([[Қирғизистон]]) ба забони тоҷикӣ тарҷума шудаанд.
Аз адабиёти халқҳои бародар бештар ба назми халқи арман рағбат дорад. Эпоси қаҳрамонии «Давиди Сасунӣ», шеъру достонҳои Е.Черенс «Сақои барзгар», Н.Зарян «Фирдавсӣ», Г.Эмин «Суруди Лорӣ», Л.Гурунс «Санги хонаи падар» ва дигар шоирони арманро ба тоҷикӣ тарҷума кардааст. Ӯ мураттиби тазкираи шоирони гузашта ва имрӯзаи арман «Сози Наирӣ» мебошад, ки соли 1972 дар рӯзҳои адабиёт ва санъати халқи арман дар Тоҷикистон ба нашр расидааст.
Ашъори Б.Расо бо забонҳои булғорӣ, немисӣ, эстонӣ, русӣ, арманӣ, гурҷӣ, ӯзбекӣ, украинӣ, озарӣ ва ғайра тарҷума ва нашр шудаанд.&lt;ref name=&quot;vanjiman.com Шоирон/Басир Расо&quot;&gt;[http://vanjiman.com/index.php/shoiron/129-basir-raso vanjiman.com Шоирон/Басир Расо]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== Аз ашъор ==
Ибрози назари шоир доир ба ин фоҷиаи тоҷик дар асри муосир, ки давлатдории акнун ба пурраги эҳёшудаи худро, қариб бори дигар аз даст медод, дар шеърҳояш аз ҷумла «Худкушӣ». «Наҳси кайфар», «Табассум дар лабе меҳмон намешад» ва ғайра хеле барҷаста ба назар мерасад.
Ба маҷрои осоштаи зиндагӣ ворид шудани ҷумҳурӣ барои шоир беҳтарин падидаи фараҳманд ҳисоб меёфт, Ӯ аз ин даҳои халқ, аз шахсиятҳое, ки дар таъмини бебозгашти сулҳи байни тоҷикон саҳмгузорӣ доштанд, ниҳоят сипогузор буда, амнияти абадии давлату давлатдории тоҷикро орзу мекард. Ин орзуи хешро дар хотимаи шеъри дар қолаби хамоса навиштааш «Илтиҷонома» чунин овардааст:

::Эй фурӯғи ҳастӣ, эй Яздони пок,
::Барвуҷудорандаи одам зи хок.
::Буғзу озу кина, эй буду бақо,
::Аз ниҳоди одамӣ берун намо.
::Аз Худо хоҳам сафои зиндагӣ,
::Нури раҳмат бо ҳама тобандагӣ.
::Халқу ақвоме ки соҳибиззатаст,
::Ҳофизи мулк асту соҳибдавлат аст.
::Орифонаш порсову нуктадон,
::Мардумаш рамзошнову шеърхон.
::Сарвараш болобаланду гармрӯ,
::Зубдаи меҳнаткашу хушфеълу хӯ.
::Инчунин давлат зи халқи тоҷдор,
::Асрҳо монад ба гетӣ устувор.
::Аз Худои хеш дорам илтиҷо,
::К-ӯст чун яктои бечуну чаро.
::Ҳар куҷое номи тоҷик шуд баён,
::Ояд аз ҳар гӯша «омин» дар забон.

Устод Басир Расо хиради волои азалӣ дошт. Аз ҳар мисраъ шеъраш ҷилои панду ҳикмат ба назар мерасад. Насиҳаташ нозуку ҳакимона аст ва бешак ба қалби ҳар фарди ҷомеа бетаъсир буда наметавонад.
  
==Мукофоту чоизахо==
Б.Расо аз соли 1962 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 1971 узви Иттифоқи нависандагони собиқ [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] мебошад. Бо унвони фахрии «Ходими шоистаи маданият» ва нишони «Аълочии матбуоти тоҷик» сарфароз гаштааст.
Барои равнақу ривоҷи матбуот ва адабиёти тоҷик бо ордену медалҳои 
* «Байрақи Сурхи меҳнат»,  
* «Нишони фахрӣ»,  
* «Дӯстии халқҳо»,  
* «Меҳнати шоён»,  
* Меҳнати шуҷоатнок»   
* ва ифтихорномаҳои Шӯрои Олии Тоҷикистон қадр шудааст.&lt;ref name=&quot;vanjiman.com Шоирон/Басир Расо&quot;/&gt;

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodi.org/content/article/2097189.html Даргузашти сардабири &quot;Хорпуштак&quot;]
* [http://www.ozodi.org/content/article/1803314.html Басир Расо:&quot;Дареғи умри гиромӣ, ки сарфи маҷлис шуд.&quot;]
* [http://www.asiaplus.tj/articles/11/920.html '''Басир Расо: «Хорпуштак» нужен для воспитания взрослых»'''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070216173917/http://www.asiaplus.tj/articles/11/920.html |date=2007-02-16 }}
* [http://vanjiman.com/index.php/shoiron/129-basir-raso vanjiman.com Шоирон/Басир Расо]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ванҷ]]</text>
      <sha1>oc67zo09u2fj7i7w2o33aaf4yigdkqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487715</id>
      <parentid>1487714</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13602" sha1="8r2nhesedsfi9809rhoiupx6ltagwc1" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Басир Расо
|номи аслӣ            = Басир Расо
|тасвир               = Басир Расо.JPEG
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 13.07.1931
|зодгоҳ               = [[ноҳияи Ванҷ]]
|таърихи даргузашт    = 12.07.2010
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{шоир|}}, [[нависанда]],журналист
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = 
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|ҷоизаҳо            = 
|сайт                 = 
|викитека             = 
|викигуфтовард        = 
|викианбор            = 
|имзо                 = 
}}

'''Басир Расо''' ({{ВД-Дебоча}}) — рӯзноманигор, [[шоир]], [[нависанда]], сармуҳаррири моҳномаи «Хорпуштак» ва адиби шинохтаи тоҷик буд. Узви Кумисюни оштии миллӣ. «Ходими шоистаи маданият» ва нишони «Аълочии матбуоти тоҷик». Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ([[1962]]) ва узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] ([[1971]])

== Зиндагинома ==
Басир Расо [[13 июл]]и соли [[1931]] соли [[1931]] дар деҳаи Водхуди [[ноҳияи Ванҷ]]и Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон таваллуд шудааст.
* 1948—1949 ба ҳайси пионервожатийи калони хонаи бачагон ва мактаби миёнаи маркази ноҳияи Ванҷ,
* 1949—1951 мудирии шуъбаи мактабии Кумитаи комсомоли ноҳияи Ванҷро
* 1951—1956 дар [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]] таҳсил намуда, баъди хатми он фаъолияташ дар чунин самтҳо идома ёфтааст:
* 1956—1959 — ходими адабӣ, котиби масъули маҷаллаи «Хорпуштак»;
* 1952—1962 — мудири шуъбаи адабиёт ва санъат, котиби масъули рӯзномаи «Маориф ва маданият»;
* 1962—1964 — котиби масъули маҷаллаи «[[Хорпуштак]]»;
* 1964—1977 — муҳаррир (он вақт муҳаррири аввал ё сармуҳарриро бо ҳамин унвон ишора мекарданд)
* 1977—1991 ва аз миёнаи солҳои 90-ум баъди аз нав эҳё шудани «Хорпуштак» то охири ҳаёт сармуҳарририи ҳамин маҷаллаи ҳаҷвиро ба зимма дошт.&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.org/content/article/1803314.html Б. Расо: «Дареғи умри гиромӣ, ки сарфи маҷлис шуд.»], ''[[Радиои Озодӣ]]'', 19 август, 2009.&lt;/ref&gt;
Басир Расо дар синни 79-солагӣ 11 июли соли 2010 дар Душанбе аз ҷаҳон чашм пӯшид.

== Эҷодиёт ==
Фаъолияти эҷодии Басир Расо аз соли [[1956]] оғоз шудааст. Устод Басир Расо адибест, ки дар назми тоҷик соҳибравия буда, усулу услуби ба худ хоси эҷодиро касб кардааст. Ашъораш дар маҷмӯаҳои «Дар боргоҳи нур», «Нидои дӯст», «Инқирози 20-30», «Баҳори орзӯ» ва ғайра ба табъ расидаанд. Дар шеърҳои лирикиаш ӯ бо як ҳассосияти том анъанаҳои ба жанри ғазал ва тарзи классикии эъҷоди он содиқ мондааст. Ин дар шеърҳояш «Баски аз лутфи рӯш маҳҷурем», «Маҳбуби дилҳо паймон надорад» «Ҳавас аст», «Интизорӣ», «Бо ёди ту», «Дил мубталостӣ», «Дармоне на- монд», «Дил хун намудаем», «Биншин нафасе, ки бо ту коре дорам», «Дил чун ниёзманд ба он як нигоҳи туст», «Гар биёи ба тағофул саҳаре хонаи мо», «Диле ку, к-аз ғамат дилхун набошад», «Эй дил ҳавои дилбари номеҳрубон макун» ва ғайра бараъло ба назар мерасад. Шоир як ҳиссиёти ниҳоят нозуки дарки таърих дошт ва онро дар қолаби шеър ғунҷонида тавонистааст, ки на ба ҳар шоири баркамол ин муяссар шуда метавонад. Ин рӯоварӣ ба таърих дар шеърҳояш «Будаему дидаем», «Қадамгоҳи Восеъ», «Асри изтироб (Ё худ инқирози бисту сӣ») ва ғайра аз эҳсоси баландии таърихогаҳии ӯ дарак медиҳад.

Басир Расо гарчи муаллифи аксар мақолоти дар жанрҳои ҳикоя, памфлет, фелетон, шеърҳои ҳаҷвӣ, ва матни зераксҳои ҳаҷвии дар «Хорпуштак» ба табъ расида бошад ҳам, дар бисёр мавридҳо ё онҳоро бо унвони сармақола ва ё бо ишораи «Аз редаксия», ё ба шакли мустаор (бемуаллиф) ба чоп мерасонд. Адиб бемалол метавонист, муаллиф буданашро пинҳон надорад, чунки ҳифзи ӯ аз тарафи органҳои ҳизбию давлатӣ пурра таъмин карда мешуд. Вале, аксаран хоксорию фурӯтании беандозааш боло мегирифт. Намехост, ки дар ҳар рақами маҷалла чун муаллиф чанд бор номаш сабт шавад. Дар ин ҷода боз аз як чиз хотиррасон шудан ло- зим меояд, ки устод Басир Расо ба ҷуз аз шоирӣ носири ниҳоят нозукбин ва дақиқсанҷ буд. Ин маҳорати баланди ӯро таълифоти дар «Хорпуштак» рӯи чоп дида, бараъло нишон медиҳад.

Бо заҳмати ӯ шеъру достонҳои [[Расул Ғамзатов]] ([[Доғистон]]), [[Александр Блок]], В.Брюсов, [[Константин Симонов]], А.Сурков, А.Прокофев (Русия), Г.Абашидзе (Гурҷистон), [[Мӯсо Ҷалил]] (Тотористон), Қ.Маликов ([[Қирғизистон]]) ба забони тоҷикӣ тарҷума шудаанд.
Аз адабиёти халқҳои бародар бештар ба назми халқи арман рағбат дорад. Эпоси қаҳрамонии «Давиди Сасунӣ», шеъру достонҳои Е.Черенс «Сақои барзгар», Н.Зарян «Фирдавсӣ», Г.Эмин «Суруди Лорӣ», Л.Гурунс «Санги хонаи падар» ва дигар шоирони арманро ба тоҷикӣ тарҷума кардааст. Ӯ мураттиби тазкираи шоирони гузашта ва имрӯзаи арман «Сози Наирӣ» мебошад, ки соли 1972 дар рӯзҳои адабиёт ва санъати халқи арман дар Тоҷикистон ба нашр расидааст.
Ашъори Б.Расо бо забонҳои булғорӣ, немисӣ, эстонӣ, русӣ, арманӣ, гурҷӣ, ӯзбекӣ, украинӣ, озарӣ ва ғайра тарҷума ва нашр шудаанд.&lt;ref name=&quot;vanjiman.com Шоирон/Басир Расо&quot;&gt;[http://vanjiman.com/index.php/shoiron/129-basir-raso vanjiman.com Шоирон/Басир Расо]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Аз ашъор ==
Ибрози назари шоир доир ба ин фоҷиаи тоҷик дар асри муосир, ки давлатдории акнун ба пурраги эҳёшудаи худро, қариб бори дигар аз даст медод, дар шеърҳояш аз ҷумла «Худкушӣ». «Наҳси кайфар», «Табассум дар лабе меҳмон намешад» ва ғайра хеле барҷаста ба назар мерасад.
Ба маҷрои осоштаи зиндагӣ ворид шудани ҷумҳурӣ барои шоир беҳтарин падидаи фараҳманд ҳисоб меёфт, Ӯ аз ин даҳои халқ, аз шахсиятҳое, ки дар таъмини бебозгашти сулҳи байни тоҷикон саҳмгузорӣ доштанд, ниҳоят сипогузор буда, амнияти абадии давлату давлатдории тоҷикро орзу мекард. Ин орзуи хешро дар хотимаи шеъри дар қолаби хамоса навиштааш «Илтиҷонома» чунин овардааст:

:: Эй фурӯғи ҳастӣ, эй Яздони пок,
:: Барвуҷудорандаи одам зи хок.
:: Буғзу озу кина, эй буду бақо,
:: Аз ниҳоди одамӣ берун намо.
:: Аз Худо хоҳам сафои зиндагӣ,
:: Нури раҳмат бо ҳама тобандагӣ.
:: Халқу ақвоме ки соҳибиззатаст,
:: Ҳофизи мулк асту соҳибдавлат аст.
:: Орифонаш порсову нуктадон,
:: Мардумаш рамзошнову шеърхон.
:: Сарвараш болобаланду гармрӯ,
:: Зубдаи меҳнаткашу хушфеълу хӯ.
:: Инчунин давлат зи халқи тоҷдор,
:: Асрҳо монад ба гетӣ устувор.
:: Аз Худои хеш дорам илтиҷо,
:: К-ӯст чун яктои бечуну чаро.
:: Ҳар куҷое номи тоҷик шуд баён,
:: Ояд аз ҳар гӯша «омин» дар забон.

Устод Басир Расо хиради волои азалӣ дошт. Аз ҳар мисраъ шеъраш ҷилои панду ҳикмат ба назар мерасад. Насиҳаташ нозуку ҳакимона аст ва бешак ба қалби ҳар фарди ҷомеа бетаъсир буда наметавонад.
  

== Мукофоту чоизахо ==
Б.Расо аз соли 1962 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва аз соли 1971 узви Иттифоқи нависандагони собиқ [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] мебошад. Бо унвони фахрии «Ходими шоистаи маданият» ва нишони «Аълочии матбуоти тоҷик» сарфароз гаштааст.
Барои равнақу ривоҷи матбуот ва адабиёти тоҷик бо ордену медалҳои
* «Байрақи Сурхи меҳнат»,
* «Нишони фахрӣ»,
* «Дӯстии халқҳо»,
* «Меҳнати шоён»,
* Меҳнати шуҷоатнок&quot;
* ва ифтихорномаҳои Шӯрои Олии Тоҷикистон қадр шудааст.&lt;ref name=&quot;vanjiman.com Шоирон/Басир Расо&quot;/&gt;

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodi.org/content/article/2097189.html Даргузашти сардабири «Хорпуштак»]
* [http://www.ozodi.org/content/article/1803314.html Басир Расо: «Дареғи умри гиромӣ, ки сарфи маҷлис шуд.»]
* [http://www.asiaplus.tj/articles/11/920.html '''Басир Расо: «Хорпуштак» нужен для воспитания взрослых&quot;'''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070216173917/http://www.asiaplus.tj/articles/11/920.html |date=2007-02-16 }}
* [http://vanjiman.com/index.php/shoiron/129-basir-raso vanjiman.com Шоирон/Басир Расо]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ванҷ]]</text>
      <sha1>8r2nhesedsfi9809rhoiupx6ltagwc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mercedes-Benz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16807</id>
    <revision>
      <id>1487731</id>
      <parentid>1462961</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6332" sha1="0h2ya4fnva1l0q8c002yw0bzuoqp2ds" xml:space="preserve">{{Ширкат
| company_logo    = [[File:Mercedes-Benz logo.svg|120px]]
| company_type    = [[Ширкати саҳомии кушода]]
| листинг дар биржа = [[Frankfurt Stock Exchange|FSE]]: MBG
| foundation      = [[28 июн]]и [[1926]]
| founders        = [[Карл Бенц]], [[Готтлиб Даймлер]]
| location        = [[Штутгарт]], [[Олмон]]
| key_people      = Ола Кяллениус (раиси ҳайати директорон)
| industry        = Худравсозӣ, мошинсозӣ
| products        = Мошинҳои сабук, фургонҳо, яхтаҳо
| revenue         = 153 миллиард евро ([[2023]])
| net_income      = 14,5 миллиард евро ([[2023]])
| num_employees   = 166 000 нафар ([[2023]])
| homepage        = [https://www.mercedes-benz.com/ mercedes-benz.com]
}}
'''Mercedes-Benz''' — тамғаи машҳури мошинҳои олмонӣ буда, аз ҷониби ширкати [[Mercedes-Benz Group AG]] (собиқ Daimler AG) истеҳсол мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mercedes-benz.com/en/company/ |title=Company Profile |publisher=Mercedes-Benz Group AG |lang=en |accessdate=2024-01-01 |archivedate=2020-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200610171005/https://www.mercedes-benz.com/en/company/ }}&lt;/ref&gt; Mercedes-Benz яке аз қадимтарин ва маъруфтарин тамғаҳои мошинсозии ҷаҳон мебошад ва дар бахши мошинҳои луксус мавқеи пешсаф дорад.

Дафтари марказии ширкат дар [[Штутгарт]], [[Олмон]] ҷойгир аст. Дар соли [[2023]] даромади ширкат ба 153 миллиард евро ва теъдоди кормандон ба зиёда аз 166 000 нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://group.mercedes-benz.com/investors/reports-news/annual-reports.html |title=Annual Report 2023 |publisher=Mercedes-Benz Group AG |lang=en |accessdate=2024-01-01 }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Mercedes-Benz дар рақобат бо [[BMW]] ва [[Audi]] — ки онро «Big Three»-и Олмон меноманд — мавқеи муҳим дорад.

== Таърих ==
=== Ибтидо: Бенц ва Даймлер (1880-1920) ===
[[Карл Бенц]] соли [[1885]] аввалин мошини карбюраторӣ дар ҷаҳон — '''Benz Patent-Motorwagen''' — сохт ва соли [[1886]] патент гирифт. Ҳамзамон [[Готтлиб Даймлер]] ва [[Вилгелм Майбах]] мустақилона мотори бунзинро таҳия карда, нахустин мошинро дар Олмон аз нав сохтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mercedes-benz.com/en/vehicles/passenger-cars/history/ |title=History of Mercedes-Benz |publisher=Mercedes-Benz Group AG |lang=en |accessdate=2024-01-01 }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Дар соли [[1901]] тамғаи «Mercedes» ба хотири духтари Эмил Еллинек — дилери маъруфи Daimler — гузошта шуд. Дар соли [[1902]] тамғаи «Mercedes» расман ба қайд гирифта шуд.

=== Якшавии Daimler-Benz (1926) ===
[[28 июн]]и [[1926]] ширкатҳои Daimler Motoren Gesellschaft ва Benz &amp; Cie якҷо шуда, '''Daimler-Benz AG''' ташкил дод. Аз ин рӯз тамғаи '''Mercedes-Benz''' расман ба кор андохта шуд.

Дар Ҷанги Ҷаҳонии Дуюм (1939–1945) заводҳои ширкат дар Олмон зарари зиёд диданд. Пас аз ҷанг ширкат боз аз сар оғоз намуд.

=== Рушди замони нав (1990–ҳол) ===
Соли [[1998]] Daimler-Benz бо ширкати амрикоии [[Chrysler]] якҷо шуда, DaimlerChrysler ташкил дод, аммо соли [[2007]] ин ҳамкорӣ қатъ гардид. Дар соли [[2021]] ширкат ба ду қисм — '''Mercedes-Benz Group AG''' (мошин) ва '''Daimler Truck Holding''' (автобус, трак) — тақсим шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/daimler-officially-splits-two-listed-companies-2021-12-10/ |title=Daimler splits into two |work=Reuters |date=2021-12-10 |lang=en |accessdate=2024-01-01}}&lt;/ref&gt;

== Мошинҳои маъруф ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width:50%;&quot;
! Синф !! Намуна !! Тавсиф
|-
| Синфи C || C-Class (W206) || Мошини иҷроӣ — маъмултарин дар бозор
|-
| Синфи E || E-Class (W214) || Мошини бизнес-синф
|-
| Синфи S || S-Class (W223) || Флагмани луксус
|-
| SUV || GLE, GLS, GLC || Мошинҳои бисёрмақсада
|-
| Спорт || AMG GT, SL || Мошинҳои спортии баландсуръат
|-
| Электрӣ || EQS, EQE, EQB || Мошинҳои барқӣ
|-
| Луксус || Mercedes-Maybach S-Class || Луксуси олӣ
|}

=== Зербахши AMG ===
'''Mercedes-AMG''' — зербахши спортии Mercedes-Benz буда, мошинҳои баландиқтидорро таҳия мекунад. AMG аввалин маротиба соли [[1967]] ташкил шуд ва соли [[1999]] расман ба таркиби Daimler-Benz дохил гардид.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ширкатҳои Олмон]]
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои худравсозӣ]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони 1926]]

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20140301063053/http://www5.mercedes-benz.com/ Сомонаи расмии Mercedes-Benz]
* [https://group.mercedes-benz.com/ Mercedes-Benz Group AG]{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.mercedes-benz.com/en/vehicles/passenger-cars/history/ Таърихи Mercedes-Benz]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>0h2ya4fnva1l0q8c002yw0bzuoqp2ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Масоҳати давлатҳои ҷaҳон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17052</id>
    <revision>
      <id>1487782</id>
      <parentid>1453993</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:59:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20090" sha1="sxydn12t9b4fxvzrbywlakrn14m6brq" xml:space="preserve">'''Масоҳати давлатҳои ҷaҳон'''
== Тартиби давлатҳо бо масоҳатҳояшон == 

Масоҳатҳо дода шудаанд ''бо ҳисоби мавҷудии доштани об'' (кӯлҳо, обанборҳо, дарёҳо)&lt;ref&gt;[http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/rankorder/2147rank.html CIA World Factbook] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070509144154/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/rankorder/2147rank.html |date=2007-05-09 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070509144154/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/rankorder/2147rank.html |date=2007-05-09 }}, 21 April, 2005&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- bgcolor=&quot;# efefef &quot;
! № !! Давлат !! Масоҳат ([[км²]])
|-
| 1 || [[Русия]] || align=right | 17 075 400
|-
| 2 || [[Канада]] || align=right | 9 984 670
|-
| rowspan=5 | 3 || [[Ҷумҳурии Халқии Чин]]  || align=right | 9 596 960&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Атлас мира, ПКО «Картография»

федеральной службы геодезии и картографии России, Москва, 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;uniintech.ru&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.uniintech.ru/index.php |title=option=com_content&amp;task=view&amp;id=10&amp;Itemid=37 Атлас мира, обзорно-географический, ИПУ РАН, ООО «УНИИНТЕХ», Москва,  2004 |accessdate=2010-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806042839/http://www.uniintech.ru/index.php |archivedate=2011-08-06 }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Гонконг]] || align=right | 1092
|-
| [[Аомин]] || align=right | 25
|-
| [[Хитой]] ([[Тайван]], [[Кемой]], [[Ҷазираи Матсу|Матсу]]) || align=right | 35 980
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 9 634 057
|-
| rowspan=16 | 4 || [[ИМА]] || align=right | 9 518 900 &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;uniintech.ru&quot;/&gt; / 9 522 057 км²&lt;ref&gt;http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States United States.

Encyclopedia Britannica&lt;/ref&gt;
|-
| [[Самоаи Амрико]], Ҷазира || align=right | 199
|-
| [[Ҷазираи Бейкер|Бейкер]], Ҷазира || align=right | 1
|-
| [[Гуам]] || align=right | 548
|-
| [[Ҷазираи Ҳоуленд|Ҳоуленд]], Ҷазира || align=right | 1
|-
| [[Ҷазираи Ҷорвис|Ҷорвис]], Ҷазира || align=right | 4
|-
| [[Обсангҳои Ҷонстун|Ҷонстун]], Обсанг || align=right | 3
|-
| [[Обсангҳои Кингмен|Кингмен]], Обсанг  || align=right | 1
|-
| [[Мидуэй (Ҷазира)|Мидуэй]], Обсанг || align=right | 6
|-
| [[Ҷазираи Навасса|Навасса]], Ҷазира || align=right | 5
|-
| [[Ҷазираҳои Шимолии Мариан]], Ҷазира || align=right | 477
|-
| [[Ҷазираҳои марҷонии Полмиро|Полмиро]], Ҷазира || align=right | 12
|-
| [[Пуэрто-Рико]] || align=right | 9104
|-
| [[Ҷазираҳои Виргинҳои Амрико]], Ҷазира || align=right | 352
|-
| [[Ҷазираи Уик|Уик]], Ҷазира || align=right | 6
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 9 529 619 / 9 532 776
|-
| 5 || [[Бразилия]] || align=right | 8 511 965
|-
| rowspan=8 | 6 || [[Австралия]] || align=right | 7 686 850
|-
| [[Ҷазираҳои Ашмур ва Кортир]], Ҷазира || align=right | 5
|-
| [[Ҷазираи Киристмас (Австралия)|Ҷазираи Киристмас]], Ҷазира || align=right | 135
|-
| [[Ҷазираҳои Килинг]], Ҷазира || align=right | 14
|-
| [[Ҳудудҳои ҷазираҳои баҳри Марҷон|Ҷазираҳои баҳри Марҷон]], Ҷазира || align=right | 3
|-
| [[Ҷазираҳои Ҳерд ва Макдунолд]], Ҷазира || align=right | 412
|-
| [[Ҷазираҳои Нурфак]], Ҷазира || align=right | 34
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 7 687 453
|-
| 7 || [[Ҳиндустон]] || align=right | 3 287 590
|-
| 8 || [[Аргентина]] || align=right | 2 766 890
|-
| 9 || [[Қазоқистон]] || align=right | 2 727 300
|-
| 10 || [[Судон]] || align=right | 2 505 810
|-
| 11 || [[Алҷазоир]] || align=right | 2 381 740
|-
| 12 || [[Ҷумҳурии демократии Конго|ҶД Конго]] || align=right | 2 345 410
|-
| 13 || [[Арабистони Саудӣ]] || align=right | 2 218 000
|-
| rowspan=4 | 14 || [[Дания]] || align=right | 43 094
|-
| [[Гренландия]] || align=right | 2 166 086
|-
| [[Ҷазираҳои Фору]] || align=right | 1399
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 2 210 579
|-
| 15 || [[Мексика]] || align=right | 1 972 550
|-
| 16 || [[Индонезия]] || align=right | 1 904 556
|-
| 17 || [[Либиё]] || align=right | 1 759 540
|-
| 18 || [[Эрон]] || align=right | 1 648 000
|-
| 19 || [[Муғулистон]] || align=right | 1 564 116
|-
| 20 || [[Перу]] || align=right | 1 285 220
|-
| 21 || [[Чад]] || align=right | 1 284 000
|-
| 22 || [[Нигер]] || align=right | 1 267 000
|-
| 23 || [[Ангола]] || align=right | 1 246 700
|-
| 24 || [[Мали]] || align=right | 1 240 000
|-
| 25 || [[Ҷумҳурии Африқои Ҷанубӣ]] || align=right | 1 219 912
|-
| 26 || [[Колумбия]] || align=right | 1 138 910
|-
| 27 || [[Ҳабашистон]] || align=right | 1 127 127
|-
| 28 || [[Боливия]] || align=right | 1 098 580
|-
| 29 || [[Мавритания]] || align=right | 1 030 700
|-
| 30 || [[Миср]] || align=right | 1 001 450
|-
| 31 || [[Танзания]] || align=right | 948 087
|-
| 32 || [[Нигерия]] || align=right | 923 768
|-
| 33 || [[Венесуэла]] || align=right | 912 050
|-
| 34 || [[Намибия]] || align=right | 825 418
|-
| 35 || [[Покистон]] || align=right | 803 940
|-
| 36 || [[Мозамбик]] || align=right | 801 590
|-
| 37 || [[Туркия]] || align=right | 780 580
|-
| 38 || [[Чили]] || align=right | 756 950
|-
| 39 || [[Замбия]] || align=right | 752 614
|-
| 40 || [[Мянма]] || align=right | 678 500
|-
| rowspan=20 | 41 || [[Фаронса]] || align=right | 547 030
|-
| [[Босос-до-Индиё|Ҷазираҳои Босос-до-Индиё]], Ҷазира || align=right | 0,2
|-
| [[Ҷазираи Клипиртун]], Ҷазира || align=right | 6
|-
| [[Ҷазираи Аврупо |Аврупо]], Ҷазира || align=right | 28
|-
| [[Қаламравҳои Ҷанубӣ ва Ҷанубгонии Фаронса]], Ҷазира  || align=right | 7829
|-
| [[Гвианаи Фаронса]] || align=right | 91 000
|-
| [[Полинезияи Фаронса]], Ҷазира || align=right | 4167
|-
| [[Ҷазираҳои Глурюсу ]], Ҷазира || align=right | 5
|-
| [[Гводелуп]] || align=right | 1780
|-
| [[Ҷазираи Жуон-ду-Нуо| Жуон-ду-Нуо]], Ҷазира || align=right | 4
|-
| [[Мортиник]] || align=right | 1100
|-
| [[Ҷазираи Мойут | Мойут]], Ҷазира || align=right | 374
|-
| [[Каледонияи Нав]], Ҷазира || align=right | 19 060
|-
| [[Реюнюн]], Ҷазира || align=right | 2517
|-
| [[Сен-Бортомӣ]], Ҷазира || align=right | 21
|-
| [[Сен-Мортин, Фаронса]], Ҷазира || align=right | 53,2
|-
| [[Сен-Пир и Микелун]], Ҷазира || align=right | 242
|-
| [[Ҷазираи Трумилен |Трумилен]], Ҷазира || align=right | 1
|-
| [[Ҷазираҳои Уолис ва Футуно |Уолис ва Футуно]], Ҷазира || align=right | 274
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 675 491,4
|-
| 42 || [[Афғонистон]] || align=right | 647 500
|-
| 43 || [[Сомалӣ]] || align=right | 637 657
|-
| 44 || [[Ҷумҳурии Африқои Марказӣ]] || align=right | 622 984
|-
| 45 || [[Украина]] || align=right | 603 700
|-
| 46 || [[Ботсвана]] || align=right | 600 370
|-
| 47 || [[Ҷумҳурии Мадагаскар|Мадагаскар]], Ҷазира || align=right | 587 040
|-
| 48 || [[Кения]] || align=right | 582 650
|-
| 49 || [[Яман]] || align=right | 527 970
|-
| 50 || [[Таиланд]] || align=right | 514 000
|-
| rowspan=5 | 51 || [[Испания]] (бо [[Ҷазираҳои Болйорӣ]]) || align=right | 497 304
|-
| [[Сейуто]] || align=right | 19
|-
| [[Мелиля]] || align=right | 12
|-
| [[Ҷазираҳои Қанорӣ]] || align=right | 7 447
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 504 782
|-
| 52 || [[Туркманистон]] || align=right | 491 200 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://turkmenbusiness.org/index.php |title=go=Content&amp;id=3&amp;SNS=07d3b9f3d65f8b86071b3d04cc183638 turkmenbusiness.org |accessdate=2010-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100305142618/http://www.turkmenbusiness.org/index.php |archivedate=2010-03-05 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 53 || [[Камерун]] || align=right | 475 440
|-
| 54 || [[Папуа Гвинеяи Нав]] || align=right | 462 840
|-
| 55 || [[Шветсия]] || align=right | 449 964
|-
| 56 || [[Ӯзбекистон]] || align=right | 447 400
|-
| 57 || [[Марокко]] || align=right | 446 550
|-
| 58 || [[Ироқ]] || align=right | 437 072
|-
| 59 || [[Парагвай]] || align=right | 406 750
|-
| 60 || [[Зимбабве]] || align=right | 390 580
|-
| rowspan=5 | 61 || [[Норвеж]] || align=right | 324 220
|-
| [[Бува]] || align=right | 58
|-
| [[Йон-Моин]] || align=right | 373
|-
| [[Суолбор]] || align=right | 62 049
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 386 700
|-
| 62 || [[Ҷопон]] || align=right | 377 835
|-
| 63 || [[Олмон]] || align=right | 357 021
|-
| 64 || [[Ҷумҳурии Конго|Конго]] || align=right | 342 000
|-
| 65 || [[Финляндия]] || align=right | 337 030
|-
| 66 || [[Малайзия]] || align=right | 329 750
|-
| 67 || [[Вйетнам]] || align=right | 329 560
|-
| 68 || [[Кот-д'Ивуар]] || align=right | 322 460
|-
| 69 || [[Лаҳистон]] || align=right | 312 685
|-
| 70 || [[Умон]] || align=right | 309 500
|-
| 71 || [[Италия]] || align=right | 301 230
|-
| 72 || [[Филиппин]] || align=right | 300 000
|-
| 73 || [[Эквадор]] || align=right | 283 560
|-
| 74 || [[Буркина Фасо]] || align=right | 274 200
|-
| rowspan=5 | 75 || [[Зеландияи Нав]] || align=right | 268 680
|-
| [[Ҷазираҳои Кук]] || align=right | 240
|-
| [[Ниювӣ]] || align=right | 260
|-
| [[Тукелоу]] || align=right | 12
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 269 190
|-
| 76 || [[Габон]] || align=right | 267 667
|-
| -- || [[САДР]] || align=right | 266 000
|-
| rowspan=17 | 77 || [[Британияи Кабир]] || align=right | 244 820
|-
| [[Инглистон]] || align=right | 100
|-
| [[Қаламрави Бритониё дар уқёнуси Ҳинд]], Ҷазира || align=right | 60
|-
| [[Ҷазираҳои Вирҷини Бритониё]], Ҷазира || align=right | 153
|-
| [[Ҷазираи Бермуд]], Ҷазира || align=right | 53
|-
| [[Ҷазираи Кайман]], Ҷазира || align=right | 262
|-
| [[Ҷазираи Фолкланд]], Ҷазира || align=right | 12 173
|-
| [[Гибралтар]] || align=right | 6
|-
| [[Гернсӣ]], Ҷазира || align=right | 78
|-
| [[Ҷазираи Мэн]], Ҷазира || align=right | 572
|-
| [[Ҷазираи Ҷерсӣ]], Ҷазира || align=right | 116
|-
| [[Мунтсрот]], Ҷазира || align=right | 102
|-
| [[Ҷазираҳои Питкерн]], Ҷазира || align=right | 47
|-
| [[Ҳелени Муқаддас (ҷазира)|Ҳелени Муқаддас]], Ҷазира || align=right | 410
|-
| [[Ҷазираҳои Ҷурҷияи Ҷанубӣ ва Сандвичи Ҷанубӣ]], Ҷазира || align=right | 3903
|-
| [[ Ҷазираҳои Туркс и Койкус]], Ҷазира || align=right | 430
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 263 287
|-
| 78 || [[Гвинея]] || align=right | 245 857
|-
| 79 || [[Гана]] || align=right | 238 540
|-
| 80 || [[Руминия]] || align=right | 237 500
|-
| 81 || [[Лаос]] || align=right | 236 800
|-
| 82 || [[Уганда]] || align=right | 236 040
|-
| 83 || [[Гайана]] || align=right | 214 970
|-
| 84 || [[Белорус]] || align=right | 207 600
|-
| 85 || [[Қирғизистон]] || align=right | 198 500
|-
| 86 || [[Сенегал]] || align=right | 196 190
|-
| 87 || [[Сурия]] || align=right | 185 180
|-
| 88 || [[Камбоҷа]] || align=right | 181 040
|-
| 89 || [[Уругвай]] || align=right | 176 220
|-
| 90 || [[Тунис]] || align=right | 163 610
|-
| 91 || [[Суринам]] || align=right | 163 270
|-
| 92 || [[Бангладеш]] || align=right | 144 000
|-
| 93 || [[Тоҷикистон]] || align=right | 143 100
|-
| 94 || [[Непал]] || align=right | 140 800
|-
| 95 || [[Юнон]] || align=right | 131 940
|-
| 96 || [[Никарагуа]] || align=right | 129 494
|-
| 97 || [[Эритрея]] || align=right | 121 320
|-
| 98 || [[Кореяи Шимолӣ]] || align=right | 120 540
|-
| 99 || [[Малавӣ]] || align=right | 118 480
|-
| 100 || [[Бенин]] || align=right | 112 620
|-
| 101 || [[Гондурас]] || align=right | 112 090
|-
| 102 || [[Либерия]] || align=right | 111 370
|-
| 103 || [[Болгария]] || align=right | 110 910
|-
| 104 || [[Куба]] || align=right | 110 860
|-
| 105 || [[Гватемала]] || align=right | 108 890
|-
| 106 || [[Исландия]] || align=right | 103 000
|-
| 107 || [[Кореяи Ҷанубӣ]] || align=right | 98 480
|-
| 108 || [[Маҷористон]] || align=right | 93 030
|-
| rowspan=4 | 109 || [[Португалия]] || align=right | 88 953
|-
| [[Мадейра]] || align=right | 794
|-
| [[Ҷазираҳои Азор]], Ҷазира || align=right | 2 335
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 92 082
|-
| 110 || [[Урдун]] || align=right | 89 400
|-
| 111 || [[Сербия]] || align=right | 88 361
|-
| 112 || [[Озарбойҷон]] || align=right |86 600 км²&lt;ref&gt;http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD&lt;/ref&gt;
|-
| 113 || [[Австрия]] || align=right | 83 858
|-
| 114 || [[Аморатҳои Муттаҳидаи Араб]] || align=right | 82 880
|-
| 115 || [[Чехия]] || align=right | 78 866
|-
| 116 || [[Панама]] || align=right | 78 200
|-
| 117 || [[Серра-Леоне]] || align=right | 71 740
|-
| 118 || [[Ирландия]] || align=right | 70 273
|-
| 119 || [[Гурҷистон]] || align=right | 69 700
|-
| 120 || [[Шри-Ланка]] || align=right | 65 610
|-
| 121 || [[Литва]] || align=right | 65 200
|-
| 122 || [[Латвия]] || align=right | 64 589
|-
| 123 || [[Того]] || align=right | 56 785
|-
| 124 || [[Хорватия]] || align=right | 56 542
|-
| 125 || [[Босния ва Ҳертсеговина]] || align=right | 51 129
|-
| 126 || [[Коста-Рика]] || align=right | 51 100
|-
| 127 || [[Словакия]] || align=right | 48 845
|-
| 128 || [[Ҷумҳурии Доминик]] || align=right | 48 730
|-
| 129 || [[Бутан (Ҷумҳурӣ)|Бутан]] || align=right | 47 000
|-
| 130 || [[Эстония]] || align=right | 45 226
|-
| rowspan=4 | 131 || [[Ҳолланд]] || align=right | 41 526
|-
| [[Аруба]] || align=right | 193
|-
| [[Ҷазираҳои Антили Нидерланд]], Ҷазира || align=right | 960
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 42 679
|-
| 132 || [[Швейтсария]] || align=right | 41 290
|-
| 133 || [[Гвинея-Бисау]] || align=right | 36 120
|-
| 134 || [[Молдовия]] || align=right | 35 846
|-
| 135 || [[Белгия]] || align=right | 32 545
|-
| 136 || [[Лесото]] || align=right | 30 355
|-

|-
| 138 || [[Албания]] || align=right | 28 748
|-
| 139 || [[Ҷазираҳои Соломон]], Ҷазира || align=right | 28 450
|-
| 140 || [[Гвинеяи Экваторӣ]] || align=right | 28 051
|-
| 141 || [[Бурундӣ]] || align=right | 27 830
|-
| 142 || [[Ҷумҳурии Гаити|Гаити]] || align=right | 27 750
|-
| 143 || [[Руанда]] || align=right | 26 338
|-
| 144 || [[Македония (Ҷумҳурӣ)|Македония]] || align=right | 25 333
|-
| 145 || [[Белиз]] || align=right | 22 966
|-
| 146 || [[Ҷибутӣ]] || align=right | 22 000
|-
| 147 || [[Салвадор]] || align=right | 21 040
|-
| rowspan=4 | 148 || [[Исроил]] || align=right | 20 770
|-
| [[Ғаза]] || align=right | 360
|-
| [[Соҳили Ғарбии дарёи Урдун]] || align=right | 5860
|-
| Ҳамагӣ || align=right | 26 990
|-
| 149 || [[Словения]] || align=right | 20 253
|-
| 150 || [[Фиҷӣ]] || align=right | 18 270
|-
| 151 || [[Қуввайт]] || align=right | 17 820
|-
| 152 || [[Свазиленд]] || align=right | 17 363
|-
| 153 || [[Тимори Шарқӣ]] || align=right | 14 874
|-
| 154 || [[Черногория]] || align=right | 14 026
|-
| 155 || [[Багам]] || align=right | 13 940
|-
| 156 || [[Вануату]] || align=right | 12 200
|-
| 157 || [[Қатар]] || align=right | 11 437
|-
| 158 || [[Гамбия]] || align=right | 11 300
|-
| 159 || [[Ямайка]] || align=right | 10 990
|-
| 160 || [[Лубнон]] || align=right | 10 452
|-
| 161 || [[Кипр]] || align=right | 9 250
|-
| 162 || [[Бруней]] || align=right | 5770
|-
| 163 || [[Тринидад ва Тобаго]] || align=right | 5128
|-
| 164 || [[Кабо-Верде]] || align=right | 4033
|-
| 165 || [[Самоа]] || align=right | 2860
|-
| 166 || [[Люксембург|Люксембург]] || align=right | 2586
|-
| 167 || [[Ҷазираҳои Комор]] || align=right | 2170
|-
| 168 || [[Маврикий]] || align=right | 1860
|-
| 169 || [[Сан Томе и Принсипи]], Ҷазира || align=right | 1001
|-
| 170 || [[Доминика]] || align=right | [[1 E8 м²|754]]
|-
| 171 || [[Тонга]], Ҷазира || align=right | 748
|-
| 172 || [[Кирибатӣ]], Ҷазира || align=right | 717
|-
| 173 || [[Микронезия]] || align=right | 702
|-
| 174 || [[Сингапур]] || align=right | 692,7
|-
| 175 || [[Баҳрайн]] || align=right | 665
|-
| 176 || [[Сент-Люсия]] || align=right | 620
|-
| 177 || [[Андорра]] || align=right | 468
|-
| 178 || [[Палау]], Ҷазира || align=right | 458
|-
| 179 || [[Ҷазираҳои Сейшел]], Ҷазира || align=right | 455
|-
| 180 || [[Антигуа ва Барбуда]], Ҷазира || align=right | 442
|-
| 181 || [[Барбадос]], Ҷазира || align=right | 430
|-
| 182 || [[Сент-Винсент ва Гренадинҳо]], Ҷазира || align=right | 389
|-
| 183 || [[Гренада]], Ҷазира || align=right | 340
|-
| 184 || [[Малта |Малта]], Ҷазира || align=right | 316
|-
| 185 || [[Молдивӣ]], Ҷазира || align=right | 300
|-
| 186 || [[Сент-Китс ва Невис]], Ҷазира || align=right | 261
|-
| 187 || [[Ҷазираҳои Маршалл]], Ҷазира || align=right | 181
|-
| 188 || [[Лихтенштейн]] || align=right | 160
|-
| 189 || [[Сан-Марино]] || align=right | 61,2
|-
| 190 || [[Тувалу]], Ҷазира || align=right | 26
|-
| 191 || [[Науру]], Ҷазира || align=right | 21
|-
| 192 || [[Монако]] || align=right | 2,02
|-
| 193 || [[Ватикан]] || align=right | 0,44
|}

==Сарчашмаҳо==
&lt;references/&gt;
[[Гурӯҳ:Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи кишварҳо аз рӯи қитъа]]
[[Гурӯҳ:Авруосиё]]
[[Гурӯҳ:Африқо]]
[[Гурӯҳ:Амрико]]
[[Гурӯҳ:Уқёнусия]]</text>
      <sha1>sxydn12t9b4fxvzrbywlakrn14m6brq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷонибеки Мурод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18000</id>
    <revision>
      <id>1487830</id>
      <parentid>1350243</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5613" sha1="ryyd5q29f8vu6841cggzngj5rdz9iw0" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |ном                      = Ҷонибеки Мурод 
 | номи аслӣ                     = Ҷонибек Муродов 
 |ном ҳангоми таваллуд     =  
 | тасвир                           =  
 |бар                      = 
 |тавсифи тасвир           =  
 |таърихи таваллуд         = 29.05.1986
 |зодгоҳ                   = {{Зодгоҳ|Хуҷанд|шаҳри Хуҷанд}}    
 |табаият                  = {{парчам|Тоҷикистон}}
 |шаҳрвандӣ                =  
 |таърихи даргузашт        =  
 |маҳалли даргузашт      =   
 |падар                    = [[Ҷӯрабек Муродов]], Ҳунарпешаи халқии СССР
 |модар                    = 
 |ҳамсар                   = 
 |фарзандон                = 
 |касб                     = [[овозхон]] 
 |мукофоту ҷоизаҳо      =   «Суруди сол» дар солҳои 2005, 2006, 2007; «Ситораи сол» дар соли 2008, ҷоизаи &quot;Tamoshow Music Awards – 2017&quot;
 |Соз               = [[гитор]] 
 |соядаст                  = 
 |сайт                     = 
 |викианбор                = 
}}

'''Ҷонибеки Мурод ''' (Муродов Ҷонибек Ҷӯрабекович; [[29 май]] [[Соли 1986|1986]], [[Хуҷанд|Ленинобод]], [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]]) — яке аз номдортарин овозхонҳои Тоҷикистон аст.

==Зиндагинома==
Ҷонибеки Мурод [[29 май]]и [[Соли 1986|1986]] дар шаҳри [[Хуҷанд]]  ба дунё омадааст. Ҷонибек писари ҳунарпешаи мардумии Иттиҳоди Шӯравӣ [[Ҷӯрабек Муродов]] аст.  Соли [[Соли 2003|2003]] мактаби миёнаро дар Хуҷанд ба поён расонда  донишҷӯи Донишгоҳи муосири гуманитарии тоҷикиву русӣ дар Хуҷанд шуд ва онро бо тахассуси забоншинос-арабшинос ба анҷом расонд.

==Эҷодиёт==
Ҷонибеки Мурод фаъолияти ҳунариашро соли 1995 оғоз карда ва то соли 2005 овозхони гурӯҳи хуҷандии «Боло» буд. Солҳои 2006 — 2007 бо гурӯҳи «Вазир» ҳунарнамоӣ мекард ва аз соли 2007 худ ба танҳоӣ овозхонӣ мекунад.
Ҳамроҳи сарояндагони варзидаи эстрадаи тоҷик: [[Нигина Амонқулова]], [[Шабнами Сурайё]], [[Фарзонаи Хуршед]], [[Меҳрнигори Рустам]], [[Дамирбек Олимов]]  Ҷонибеки Мурод (бо суруди &quot;Арӯси замонавӣ&quot;) дорандаи ҷоизаи &quot;Tamoshow Music Awards – 2017&quot; аз рӯи рейтинги шабакаи Ютуб соҳиб шудаст. Барои гирифтани ин ҷоизаи муътабари мусиқии тоҷик дар 9 бахш 45 номзад мубориза бурданд.&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/28363939.html Барандагони ҷоизаи имсолаи Tamoshow]&lt;/ref&gt;
==Дастовардҳо==
* Ҷоизаи «Суруди сол» дар солҳои 2005, 2006, 2007.
* Ҷоизаи «Ситораи сол» дар соли 2008 
* Ҷоизаи &quot;Tamoshow Music Awards – 2017&quot;
== Синглҳо ==
* ''Дурӯғгӯ'', 2010
* ''Песня для любимой''
* ''Дорогу уступлю''
* ''Забери''
* ''Хазон рез''
* ''Боль душа моя горит''
* ''Ошиқат ҳастам''
* ''Дилбар'', ҳамроҳ бо Зикри Оллоҳ, Мадина, Ситора, 2010
* ''Бе дил''
* ''Оллоҳу'' ҳамроҳ бо [[Шабнами Сурайё]]
* ''Махинабону''
* ''Аз ин боло'' ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* ''Ай дил''
* ''Мастам''
* ''Сабза ба ноз'' ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё ва Холид Каен
* ''Ай пари'' ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* ''Биё ёр''
* ''Духтари хола''
* ''Ҳиндӣ'' ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* ''Дона, дона''
* ''Санамо'' ҳамроҳ бо Шабнами Сурайё
* ''Шаҳри боронӣ''
* ''Ту ҷонӣ''
* ''Вафодор аст Худо''
* ''Замона ҳастӣ''
* ''Зулайхо'' ҳамроҳ бо [[Ҷӯрабек Муродов]]
* ''Ман на манам, на ман манам'' ҳамроҳ бо [[Ҷӯрабек Муродов]]
* ''Хазонрез'' ҳамроҳ бо [[Ҷӯрабек Муродов]]

==Албумҳо==
* ''Шукри Худо'',
* ''Оллоҳу'', 
* ''Ай дил'',
* ''Пир манам, ҷавон манам'',
==Донистаниҳо==
Яке аз мусиқии сурудҳои Ҷонибекро овозхони тоҷик, [[Манижа Давлатова]] навиштааст.

==Пайвандҳо==
* [https://web.archive.org/web/20100512032700/http://jonibekmusic.com/ Сомонаи расмии Ҷонибек Муродов]

[[Гурӯҳ:Сарояндаҳои порсизабон]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]</text>
      <sha1>ryyd5q29f8vu6841cggzngj5rdz9iw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исроил</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18373</id>
    <revision>
      <id>1487767</id>
      <parentid>1470709</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12742" sha1="oom37apsayeq87d0ytisjo8ddd9d1z1" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=Israel
|Парчам  =Flag of Israel.svg
|Номи тоҷикӣ=Исроил
|Номи аслӣ=מדינת ישראל&lt;br /&gt;دولة إسرائيل
|Нишон=Coat_of_arms_of_Israel.svg
|Шиор=
|Номи суруди миллӣ= [[File:Hatikvah instrumental.ogg|center]]
|Сохтори давлат=
|Дар харита=Israel (orthographic projection) with occupied territories.svg
|Забон=[[забони ибрӣ|ибрӣ]] ва [[арабӣ]]
|Рӯзи истиқлол=
|Соҳибистиқлол аз=
|Пойтахт=[[Иерусалим]]
|Шаҳри калонтарин=
|Вазифаи сарварон=
|Сарварон=
|Ҷой аз рӯи масоҳат=
|Масоҳат=
|Фоизи об=
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=
|Аҳолӣ=8,134,100{{мадрак}}
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=
|Зичии аҳолӣ=
|ММД=
|Соли ҳисоби ММД=
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=
|ММД ба сари аҳолӣ=
|Пули миллӣ=[[Шеқели нави Исроил]]
|Домен=[[.il]]
|Коди телефон=972
|Соат=
|Эзоҳот=
}}
{{бознависӣ}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;{{ТарҷумаКунед|en|Israel}}&lt;references /&gt; 

'''Исроил''' ({{lang-he|ישראל}}), номгузории расмӣ — '''Давлати Исроил''' ({{lang-he|מדינת ישראל}}, {{lang-ar|دولة اسرائيل}}) — кишварест дар Ховари Миёна. Аҳолӣ мувофиқи омори марказии Исроил дар моҳи сентябри [[2013]], 8,08 млн нафар одам, масоҳат — 22 072 км². Аз рӯи шумораи аҳолӣ дар ҷаҳон [[Феҳристи кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|ҷойи 97-ро]] ишғол мекунад, аз рӯи масоҳат [[Феҳристи кишварҳо аз рӯи масоҳат|ҷойи 147-ум]].

Пойтахт — [[Уршалим]] (Байтулмуқаддас). Забони давлатӣ  — [[забони ибрӣ|ибрӣ]], [[забони арабӣ|арабӣ]].
== Таърих ==

== Сиёсат ва ҳукумат ==

== Бахшбандии кишварӣ ==

== Ҷуғрофия ==

== Иқтисодёт ==

== Аҳолӣ ==
Тибқи маълумоти Дафтари марказии омори Исроил то 31 декабри соли 2019, шумораи умумии аҳолии Исроил 9 миллиону 136 ҳазор нафарро ташкил медиҳад.  Аз онҳо:

6 миллиону 772 ҳазор (74,1%) — [[яҳудиён]];

1 миллиону 916 ҳазор (21%) — [[арабҳо]] ([[Масеҳият|масеҳиён]], [[мусулмон]]он ва [[друзҳо]]);

448 ҳазор (4,9%) — ақаллиятҳои миллӣ: [[арманиҳо]], [[черкесиён]], масеҳиёни асли ғайрабаб, намояндагони динҳои дигар

Ин рақам хориҷиёне, ки дар Исроил зиндагӣ мекунанд, аз ҷумла коргарони хориҷӣ дохил намешаванд.  Шумораи онҳо дар охири соли 2015, бино ба маълумоти Идораи марказии омори Исроил, 183 ҳазор нафарро ташкил дод.  Худи ҳамон сол 580 000 нафар шаҳрвандони Исроил дар нуқтаҳои аҳолинишини Яҳудия ва Сомария зиндагӣ мекарданд.  То соли 2016 дар баландиҳои Голан 22 000 исроилӣ зиндагӣ мекард.

Дар паёми Хадамоти Амнияти Марказии Исроил ба матбуот аз 1 майи соли 2017, бахшида ба 69-умин солгарди таъсиси Давлати Исроил, маълумотҳои пешгӯиҳои демографӣ оварда шудаанд, ки тибқи он аҳолии кишвар бояд то 100-солагии Исроил дар соли 2048 ба 15,2 миллион расад.  Дар соли 2018, бино ба вебсайти CountyMeters, дар Исроил 181,000 нафар таваллуд ва 45,000 нафар фавтидаанд.  Афзоиши табиии солона — 1,66%  (мувофиқи Китоби Умумиҷаҳонии CIA дар соли 2018 — 1,49%, ҷои 73-юм дар ҷаҳон).  Коэффитсиенти таваллуд дар соли 2018 (тақрибан) ба ҳар 1000 нафар аҳолӣ 17,9 фарзандро ташкил медиҳад, марг 5,2 ба 1000 нафарро ташкил медиҳад.  Аз соли 2002 инҷониб афзоиши солонаи аҳолии яҳудӣ меафзояд (1,38% дар соли 2002, 1,85% дар соли 2014);  афзоиши аҳолии васеъшудаи яҳудиён, аз ҷумла ғайритуҳудиён аз оилаҳои омехта, дар соли 2014 1,94%-ро ташкил дод ва ба таври мутлақ нисбат ба 9 соли пеш якуним маротиба зиёдтар буд.  Баръакс, суръати афзоиши солонаи аҳолии мусалмон аз [[соли 2000]] коҳиш меёбад: 2,24% дар соли 2014, ки пас аз истиқлоли Исроил пасттарин аст.  Ҳиссаи яҳудиён дар байни ҳама таваллудҳои зиндаи кишвар, ки соли 2001 составл буд, дар [[соли 2014]] ба 74% афзоиш ёфт, ҳиссаи арабҳо дар ин давра аз 30,5% то 22,9% коҳиш ёфт.  Дар [[соли 2017]] сатҳи умумии таваллуд дар байни яҳудиён (3,16 фарзанд ба як зан) нисбат ба [[арабҳои исроилӣ]] баландтар буд (3,11 — аз 9,5 [[соли 1960]]). Сатҳи миёнаи солонаи фавт дар байни аҳолии яҳудии кишвар дар тамоми давраи мавҷудияти худ 6,62 ба 1000 нафарро ташкил дод (5,78 дар соли 2014), дар байни аҳолии мусулмон сатҳи фавти солона аз 8,67 ба 1000 нафар то 2,48 дар соли 2010 коҳиш ёфт, ки каме афзоиш мушоҳида шудааст).

Тибқи ҳисоботи Хадамоти марказии амнияти Исроил, дар [[соли 2016]] 44% шумораи умумии яҳудиёни ҷаҳон дар Исроил зиндагӣ мекарданд.  То соли 2015 дар ин кишвар 4,75 миллион яҳудиёни Исроил таваллуд шудаанд (цабарим, сабрҳо) ва 1,53 миллион нафарашон репатриантҳо буданд (олим).  Аз рӯи кишвари пайдоиши яҳудиёни исроилӣ барои [[соли 2016]]:

тақрибан 690 ҳазор нафар муҳоҷирон ё фарзандони муҳоҷирон аз кишварҳои [[Осиё]] буданд (аз ҷумла зиёда аз 220 ҳазор нафар аз [[Ироқ]] ва зиёда аз 130 ҳазор нафар аз [[Эрон]]у [[Яман]]);

қариб 900 ҳазор аз кишварҳои [[Африқо]] - асосан аз [[Мағриб (минтақа)|Мағриб]], аз ҷумла беш аз 480 ҳазор аз [[Марокаш]], инчунин зиёда аз 135 ҳазор аз [[Эфиопия]];

қариб 1,95 миллион аз [[Аврупо]], [[Амрико]] ва [[Уқёнусия|Океания]], аз ҷумла тақрибан 900 ҳазор аз [[Иттиҳоди Шӯравӣ|СССР]] ва [[кишварҳои пасошӯравӣ]], қариб 200 ҳазор аз [[Руминия]] ва беш аз 180 ҳазор аз [[Лаҳистон|Полша]];

дар насли дуюм зиёда аз 2,8 миллион [[сабра]] (бо падари сабра).

Аз рӯи [[зичии аҳолӣ]] (387 нафар / км²), Исроил дар [[соли 2019]] [[Феҳристи кишварҳо аз рӯи аҳолӣ|дар ҷаҳон 34-умро]] ишғол кард
== Фарҳанг ва маориф ==
== Нигаред низ ==
* [http://www.britannica.com/nations/Israel Israel] в [[Энциклопедия Британника]]{{ref-en}}
* [http://www.columbia.edu/cu/lweb/indiv/mideast/cuvlm/Israel.html Israel] в библиотеке [[Колумбийский университет|Колумбийского университета]]{{ref-en}}
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/middle_east/country_profiles/803257.stm Israel] на сайте [[Би-би-си]]{{ref-en}}
* [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/iltoc.html Israel] в [[Библиотека Конгресса|Библиотеке Конгресса США]]{{ref-en}}
* [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html The World Factbook: Israel] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181224211321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html |date=2018-12-24 }} на сайте [[ЦРУ]]{{ref-en}}
* [http://www.waronline.org/IDF/Articles/articles.html Армия Обороны Израиля] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081224115511/http://www.waronline.org/IDF/Articles/articles.html |date=2008-12-24 }}{{ref-ru}}
* [http://www.mid.ru/ns-rasia.nsf/1083b7937ae580ae432569e7004199c2/432569d80021985f43256c44002dadf2?OpenDocument Справочная информация об Израиле на сайте МИД РФ]
* {{Викигид}}
* [http://www.ilmuseums.com/russian.asp Музеи Израиля] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100619175319/http://www.ilmuseums.com/russian.asp |date=2010-06-19 }}{{ref-ru}}
* [http://protodata.biz/izrail-interesnaya-statistika.htm Израиль. Интересные статистические данные]{{ref-ru}}
; Сайтҳои расмии Исроил
* [http://www.gov.il/ Правительственный портал Израиля]{{ref-he}}{{ref-en}}{{ref-ar}}
* [http://www.knesset.gov.il/main/ru/home.asp Кнессет — парламент Израиля]
* [http://www.pmo.gov.il/ Премьер-министр Израиля]{{ref-he}}
* [http://www.president.gov.il/ Президент Израиля]{{ref-he}}
* [http://moscow.mfa.gov.il/ Посольства Израиля в России]
* [http://www.iaec.gov.il/ Комиссия по атомной энергии Израиля] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201031063957/http://iaec.gov.il/ |date=2020-10-31 }}
* [http://www.idf.il/ Армия Обороны Израиля]{{ref-he}}{{ref-en}}
* [http://www.police.gov.il/ Полиция Израиля]{{ref-he}}
* [http://www.ips.gov.il/ Служба тюрем Израиля]
* [http://www.shabak.gov.il/ Общая служба безопасности Израиля — «Шабак»]{{ref-he}}{{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20070927030852/https://www.mossad.gov.il/Eng/recruit/Register/Explanations.aspx Ведомство разведки и особых заданий — «Моссад»]{{ref-he}}{{ref-en}}{{ref-ru}}{{ref-ar}}{{ref-fa}}

; Сайтҳои Исроил вобаста ба санъат.
* [http://habama.co.il/ Израильский портал культуры]{{ref-he}}
* [http://www.yesh-theatre.com/catalog.html Каталог израильских театральных сайтов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140408123121/http://www.yesh-theatre.com/catalog.html |date=2014-04-08 }}{{ref-ru}}
* [http://www.gesher-theatre.co.il/ Театр «Гешер»]{{ref-he}}{{ref-en}}{{ref-ru}}
* [http://www.israel-opera.co.il/ Израильская опера] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210421052709/http://www.israel-opera.co.il/ |date=2021-04-21 }}{{ref-he}}{{ref-he}}{{ref-en}}
* [http://www.redseajazzeilat.com/ Red Sea Jazz Festival] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140207013419/http://www.redseajazzeilat.com/ |date=2014-02-07 }}{{ref-he}}{{ref-en}}{{ref-ru}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Authority control}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё]]
[[Гурӯҳ:Осиёи Ғарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Исроил]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]</text>
      <sha1>oom37apsayeq87d0ytisjo8ddd9d1z1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саразм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20461</id>
    <revision>
      <id>1487801</id>
      <parentid>1477632</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34773" sha1="jxqfizzkxzz34tyhwq6ta5kgt5sl72a" xml:space="preserve">[[Акс:Sarazm, UNESCO.jpg|thumb|Саразм, Юнеско]]
[[Акс:Sarazm-1.jpg|thumb|Саразм]]
[[Акс:Sarazm,area11-1.jpg|thumb|Саразм 11-1]]
[[Акс:Sarazm-3.jpg|thumb|Саразм, намои умумӣ|409x409px]]

'''Шаҳркадаи Саразм''' — яке аз ёдгориҳои қадимтарини давраи энеолит ва аввали асри биринҷӣ [[Осиёи Миёна]] мебошад. Дар болооби [[Зарафшон (рӯд)|Зарафшон]] чор ёдгорӣ ва якчанд нуқоте бо бозёфтҳои ба ҳама зинаҳои давраи биринҷӣ хос буда ошкор шуд. Ин манбаъҳо маҳаллаи Саразм, қабри Зардча Халифа, қабристони Дашти Қозӣ, қабристони Чорбоғ ва ғайра мебошад. Масоҳати густариши ёдгориҳо ва бозёфтҳои номбурда то 140 км қад ва 15-20 км барро фаро гирифтааст. [[31 июл]]и [[соли 2010]] Саразм ба [[Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО]] дохил шудааст.

== Кашфи Саразм ==
{{аввали иқтибос}}«Соли 1976 сокини деҳаи Авазалии шаҳри Панҷакент, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ — Ашӯралӣ Тайлонов духтарчаи 8-солаашро ба маркази шаҳр оварда, бо хоҳиши вай барои тамошо ба осорхона меравад. Дар осорхонаи ба номи Рӯдакӣ падар ҳамроҳи духтараш нигораҳоро тамошо мекунад. Ашӯралӣ Тайлонов пас аз дидани нусхаи гаҷии табарчаи биринҷии аз деҳаи Ёрӣ ёфтшуда, изҳор медорад, ки ҳангоми хонасозӣ ӯ низ чунин асбобро ёфтааст ва агар лозим бошад онро ба осорхона туҳфа намояд. Сипас, бостоншинос [[Абдуллоҷон Исҳоқов]] барои овардани табарча ба хонаи он мард меравад ва ҳамин тариқ моҳи сентябри соли 1976 қадимтарин шаҳраки Суғдиён-Саразмро кашф мекунад». {{охири иқтибос|сарчашма={{cite web|url=https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/|title=АЗ БОЗЁФТИ ТАБАРЧА ТО КАШФИ ШАҲРАКИ СУҒДИЁН|author=|date=|publisher=www.faraj.tj|accessdate=2020-01-26|archivedate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126122328/https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/}} }}

== Номгузорӣ ==
Номгузории Саразм аз калимаи тоҷикии «саризамин» ба вуҷуд омадааст&lt;ref name=&quot;tajik-cities&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sogdianapamir.tj/tajik-cities/sogd-region/penjikent.html&lt;|title=tajik-cities|author=|date=|publisher=www.sogdianapamir.tj|accessdate=2020-01-26}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Саразм дар соҳили чапи яке аз дарёҳои бузурги [[Осиёи Миёна]] — [[Зарафшон]], дар баландии 910 м аз сатҳи баҳр 15 км аз шаҳри [[Панҷакент]] ва 45 км дуртар аз шаҳри [[Самарқанд]] ҷойгир аст&lt;ref name=&quot;tajik-cities&quot;/&gt;. Ба ақидаи барҷастатарин донандаи забони суғдӣ В. А. Литвинский Саразм маънои «Сари замин»-ро дорад.

== Санагузорӣ ==
Саразми бостон ба солҳои 3400 — 2000 п.м. мансуб аст.

== Ҳафриёт ==
Барои илми бостоншиносӣ, умуман барои кулли инсоният кашфи бошишгоҳи Саразм бозёфти беназир будааст. Бояд таъкид кард, ки заҳматҳои нахусткашшофи Саразм [[Абдуллоҷон Исҳоқов|Абдулло Исҳоқиро]] нимаи дуюми солҳои 70 саромад. Бо амри тасодуф пиронсоле як сокини маҳаллӣ бо насаби Тайлонов табарзин меёбад ва пас аз шаш соли андеша оқибат онро ба Исҳоқӣ медиҳад ва сири Саразм рӯшан мешавад. Акнун бахти [[бостоншинос]] механдад ва ковишҳо шурӯъ мегарданд. 

Шаҳркадаи Саразм масоҳати умумии 100 гектарро дарбар мегирад. Шаҳри Саразм дорои [[қаср]] ва [[маъбад]], маҳаллаҳо ва кӯчаҳо буд. Саразмиҳо бо [[кишоварзӣ]] ва чорвопарварии хонагӣ машғул буданд. Истеҳсол ва коркарди [[фулузот]] низ хеле инкишоф ёфта буд, [[маъдан|маъданро]] аз [[кон|конҳои]] гирду атроф мегирифтанд. Ҳини ҳафриёт кӯраҳои фулузгудозӣ, [[хумдон|хумдонҳои]] сафолпазӣ ва 150 намуд ашёҳои [[биринҷӣ]] ба монанди [[корд]], [[ханҷар]], [[табарзин]], нӯги [[найза]], муҳри сурбӣ, ашёҳои [[тилло|тиллоӣ]] ва [[нуқра|нуқрагӣ]] ёфт шудаанд. Ҳунари [[заргарӣ]], [[чармгарӣ]], [[ресандагӣ]], [[бофандагӣ]] ва соҳаҳои дигар низ рушд карда буданд. Саразмиҳо бо сокинони ҷанубу шарқии [[Туркманистон]], шимоли [[Эрон]] ва [[Балуҷистон]]у [[Сиистон]] иртиботи фарҳангӣ доштанд. Шаҳркадаи Саразм аввалин мероси таърихии Тоҷикистон аст, ки [[31 июл]]и [[соли 2010]] ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии [[ЮНЕСКО]] дохил шудааст.&lt;ref name=&quot;www.unesco.tj&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.unesco.tj/tg/index/index/pageId/156/|title=Комиссияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба корҳои ЮНЕСКО|author=|date=|publisher=www.unesco.tj|accessdate=2020-01-26}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Аз [[соли 1984]] то имрӯз бо навбат Экспедитсияҳои гуногунсоҳа тадқиқот мебаранд. Аз соли 1984 то соли 1997 экспедитсияи Тоҷикистону Фаронса дар ҳайати А. И. Исҳоқов, М. Исоқова, А. Т. Пликова, У. Эшонқулов, А. Р. Раззоқов, С. Бобомуллоев, Г. Р. Каримова, Ш. Ф. Қурбонов (Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносӣ ба номи Аҳмади Дониш Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон) ва А. Т. Франкфорт, Р. Безенвол, Б. Лионли, Ҷ. Вилкос, М. Казанова, Сиброн Фобиан, Ҷан Десс (Маркази миллии тадқиқоти илмии Фаронса) корҳои асосиро оид ба муайянсозии ҳудудҳои бошишгоҳӣ, қабати маданӣ, санъати меъморӣ, намудҳои истеҳсолот, таомулҳои дафнкунӣ, банизомдарории зарфҳои сафолӣ, обёрӣ ва ғайра анҷом доданд. Дар ҳудуди ёдгорӣ 12 хандақи санҷишӣ ковиш гардида, 13 ҳафриёт гузаронида шудааст, ки 55%-и замини ишғолкардаи ин маркази нахустшаҳриро ташкил медиҳад. Соли 1985 олимони Осорхонаи қиёфашиносӣ ва мардумшиносии [[Донишгоҳи Ҳарвард]]&lt;nowiki/&gt;и Амрико Ф. Колва, К. К. Ламберг-Карловский низ дар Саразм корҳои тадқиқотӣ гузаронидаанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/|title=АЗ БОЗЁФТИ ТАБАРЧА ТО КАШФИ ШАҲРАКИ СУҒДИЁН|author=|date=|publisher=www.faraj.tj|accessdate=2020-01-26|archivedate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126122328/https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/}}&lt;/ref&gt;.

Дар Саразм олимони машҳур — профессорони Донишгоҳи Ҳарвард, бостоншиносон Ланберг Карловский ва Филим Кол, санъатшиноси маркази миллии тадқиқоти илмии Франсия, омӯзгори [[Донишгоҳи Сорбонна]] Вероник Шилс, доктори илмҳои таърих аз Ленинград (ҳоло Санкт — Петербург) Ю. А. Заднепровский, Ю. Ф. Буряков — доктори илмҳои таърих, муовини директори Институти археологии Академияи улуми Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Пол Бернар — доктори илм­ҳои таърих, мудири гурӯҳи археологияи Маркази миллии тадқиқоти илмии Фаронса, А. Асқаров — аъзо — корреспонденти Академияи улуми Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Б. А. Литвинский — академики Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, профессор, ходими хизматнишондодаи илм ва техникаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Р. М. Мунчаев — муовини директори Институти археологияи Академияи улуми ИҶШС, Б. И. Маршак — мудири сектори Эрмитажи давлатии Санкт — Петербург, доктори илмҳои таърих, Р. М. Масов — доктори илмҳои таърих, академик, Ҷон Клод Горден — бостоншиноси машҳури Фаронса пажӯҳиш гузаронидаанд. Пажӯҳишҳои муштараки намояндагони бостоншиносии Русия, Фаронса, Амрико, Итолиё ва бостоншиносони Тоҷикистон дар тадқиқи мероси қадимтарини ҳалқи тоҷик ҳиссаи бузург мегузоранд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sugd.tj/index.php/tj/component/content/article/80-makolaho/12510-sarazm|title=Саразм яке аз нахустин ёдгориҳои давраи ориёӣ, намунаи беҳамтои ин тамаддун дар Суғд мебошад|author=|date=|publisher=www.sugd.tj|accessdate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126140700/http://sugd.tj/index.php/tj/component/content/article/80-makolaho/12510-sarazm|archivedate=2020-01-26}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Шаҳрсозӣ дар тамоми сайёраи Замин ҳанӯз дар миёнаи дуюми ҳазораи IV ва ибтидои ҳазораи III қабл аз мелод дар Шумеру [[Акад]] ва [[Миср]]у [[Ҳиндустон]], дар ҳазораи III—II дар Чин, ҳазораи I дар Мезоамерика ва танҳо дар ҳазораи II пеш аз милод дар Аврупои шарқӣ оғоз шудаанд. Ана Саразми Панҷакенти Тоҷикистон ҳам дар охири ҳазораи IV пеш аз милод вобаста ба хамун сол рушд кардаасту инкишоф. Ба чандин далел метавон Саразмро шаҳри қадима чи ки ҳатто пеш аз қадима номид. Вижа, биноҳои монументалӣ, кӯчаҳои сангфаршшуда, нобаробарии молу мулкӣ, ба табақаҳои иҷтимоӣ ҷудошавии [[ҷомеъа]], савдову [[тиҷорат]], дӯконҳои сонеъӣ, [[кишоварзӣ]], чорводории айлоқӣ ва хонагӣ, кулолгарӣ, маъданҷӯиву маъдангудозӣ, [[заргарӣ]], бофандагиву ресандагӣ, чармгарӣ, сангтарошӣ ва коркарди [[чӯб]] хуллас ҳама чи ки он вақт буд ва ҳоло ҳам ин пешаҳо маъмуланд. Ҳамин аст рукнҳои шаҳрсозӣ, ки хоси [[Осиё]] мебошанд. Аслан наметавонад як қабила бе кумаку дастгирӣ ва мубодилаи таҷрибаи [[қабила|қабилаи]] ғайр ба муддати тӯлонӣ пойдор бимонад. Мавқеъи ҷуғрофии Саразм имкон дод, ки аз қавму қабоили дигар дониши иловагӣ гиранду бо дониши хеш онро синтез кунанд. Инчунин ба пешрафти савдову тиҷорати байни қабилаҳо, ки яке аз роҳҳои марказии он аз Саразм мегузашт, пеш аз ҳама нишонаҳои зерин асос шудаанд: тахассуси байниқабилавӣ, алоҳида рушд кардани кишоварзӣ аз ҳунармандӣ, аммо дар шакли мутамарказ, тараққиёти қувваҳои истеҳсолкунанда ва васоити истеҳсолот, пешрафти чорводории хонагӣ ва коҳиш ёфтани мавқеъи шикор дар ҷомеъа, азхудкунии сарватҳои табии ва бисёр-бисёр чизи дигар. Ин муҷиб ба он шуда, ки [[Суғд|Суғдзамин]] ҳам ба воситаи Саразми бостонӣ ба роҳи абрешим шомил мегардад.

Аз бозёфтҳои Саразм рушан мешавад, ки лоҷуварди [[Бадахшон]], ақиқи Қайроққум, [[фирӯза|фирӯзаи]] [[Хоразм|Хоразму]] [[Фарғона]], зарфҳои наққошишудаи фарҳанги [[Балуҷистон|Балуҷистону]] [[Систон]]у [[Балх]] тавассути иртиботи тиҷоратӣ ба Саразм ворид гаштаанд. Маҳз саразмиён дар шимолу шарқӣ [[Осиёи Марказӣ]] паҳнкунандагони лоҷуварду маҳсулоти маъданӣ ба ҳисоб мераванд.

Барои халқи тоҷик бошад фахри беинтиҳо ва далели муътамад, ки решаҳои тоҷик то ба куҷо меравад. Пас метавон муддаӣ шуд, ки маҳз мо тоҷикон ба ҷаҳон таммадун додаем ва оғози таммадун аз мулки тоҷик сарчашма мегирад. Солҳои аввали омӯзиши Саразм ақидае роиҷ буд, ки гӯё Саразм аз теппачаҳои начандон калон ва деҳоти аз ҳам дур мураттаб аст, ки ба давраи энеолит рост меояд. Вале тадқикоту омӯзиш ва зери кишти зироатҳо собит кард, ки ин андеша билкул ботил аст. Саразм шаҳр аст на деҳот. Иқлими мусоид, шароити қулай, боду ҳавои соз мардуми нахустро дар Саразм сарҷамъ кард. Инчунин барои ба роҳ мондани саноати сабуку вазнин кӯҳҳои Зарафшон ҳам созгор будааст. Ҳамчунин бозёфтҳои Саразм либосҳои пашмӣ ва дастгоҳҳои бофандагӣ, [[сӯзан|сӯзанҳо]] аз [[санг|сангу]] [[устухон]], [[кӯза|кӯзаву кӯзачаҳои]] [[сафол|сафолӣ]], коркарди қурғошиму қалъагӣ ки истакону зарфҳо, [[муҳр]] аз он омода мешуданд, аз мис олотҳои рӯзгор [[корд]], [[табар]], [[тир]] бар тақвияти суханҳои мо далеланд. Синони пайкон, ки аз сангу [[мис|мису]] [[биринҷӣ]] бо тароҳҳои гуногун сохта шудаанд, аз гароиш доштани мардуми онвақта ба [[шикор]] гувоҳӣ медиҳад. Аммо бо мурури замон ҳине ки [[чорводорӣ]] рушд мекунад, шикор ба шуғл табдил меёбаду бас, ки то ҳол маъмул аст.

=== Маликаи Саразм ===
[[Акс:National Museum of Antiquities in Dushanbe 01.jpg|thumb|Бозмондаҳои «Маликаи Саразм» дар Осорхонаи бостонии Тоҷикистон, Душанбе]]
Яке аз бозёфтҳои нодири аз ҳафриёт пайдошуда ҷасади «Маликаи Саразм» мебошад. Доир ба ин масъала доктори илми таърих [[Саидмурод Бобомуллоев]] маълумот дод.

Бино ба гуфти ӯ {{аввали иқтибос}}Қабри малика [[соли 1983]] кашф гардид. Баъдан аз тарафи антрополог Телман Хоҷаев муайян карда шуд, ки ин бону 23-сола буда, як фарзанд таваллуд кардааст ва қадаш 1 метру 65 сантиметр мебошад. Малика барои он гуфтем, ки ҳамроҳаш 49 [[муҳра|муҳраи]] [[тилло|тиллоӣ]] ва бештар аз 4,5 кило сангҳои лоҷувард, ақиқ, инчунин ҳайкалчаи гилӣ ва як оинаи биринҷӣ дафн шуда буд. Ҳамаи ин далели он аст, ки ин бону дар ҷамъият нуфузи баланд дошт. Азбаски давраи модаршоҳӣ буд, аз ин хотир Малика гуфтанд.{{охири иқтибос|сарчашма={{cite web|url=https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/|title=АЗ БОЗЁФТИ ТАБАРЧА ТО КАШФИ ШАҲРАКИ СУҒДИЁН|author=|date=|publisher=www.faraj.tj|accessdate=2020-01-26|archivedate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126122328/https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/}} }}
Модар будани «маликаи Саразм» собит шудааст. Ба хок супоридани майит ҳам аҷиб мебошад. Ба он гунае ки [[тифл]] дар батни [[модар]] ҷойгир мешавад, ба ҳамон гуна ӯро [[дафн]] мекардаанд. Кадом малика беороишот аст? Вале чун реҳлат кард, ҷавоҳиру ороишот ҳам ҳамроҳи соҳибаш ба хок мерафтааст. Яъне номгӯи ороишоти Малика ин муҷассамаи худи ӯ аз [[гил]], гарданбанди [[тилло|тиллоӣ]], шаббаххо аз фирӯзаву лоҷувард, [[оҳаксанг|оҳаксангу]] [[ақиқ|ақиқу]] [[нуқра]]. Сафедаву упо ва ойина ин ҷиҳози ороишии Малика будаанд. Аммо бино бар ривоятҳо арвоҳи «Маликаи Саразм» баъзан — баъзан шабона дар шаҳристон сайр мекунад. Инро ба кофтуковҳо рабт медиҳанд.

=== Саразми бостон ===
Саразм чор давраи чандҳазорсолиро гузаронидааст. Аз руйи [[девор|деворҳои]] пайдошуда шаҳр аз чор қабат иборат аст, ки фосила байни ҳар давра беш аз ҳазорсолист. Ва тавре мушоҳида мешавад аз як давра ба давраи дигар иморатсози замонавӣ шудааст.

Таҷрибаи чандинсолаи гирдоварда дар сохтани нахустшаҳри гетӣ мусоидат кардааст. Шаҳркадаи Саразм нақшаи муайяне надошт ва гирди он бо [[девор|деворҳои]] дифоъи муҳофизат намешуд. Зеро аз ҳасму аду хавф набуд. Ҷангу лашкаркашӣ дар натиҷаи рақобат баъдтар сар мезанад. Саразм дар айёми шаклгирӣ масоҳати беҳад калонро ишғол мекардааст. [[Шаҳр]] чунон сохта шудааст, ки дар замони ҳозира ҳам дар бунёди шаҳрҳо ин омилҳо ба инобат гирифта мешаванд. Биноҳои истиқоматӣ, биноҳои маъмурӣ ва ибодатхонаҳо. Биноҳои истиқоматӣ аз биноҳои маъмурӣ ва маъбадҳо ба кулли фарқ мекунанд. Биноҳои истиқоматӣ аз се-чаҳор [[хона|ҳуҷраҳои]] хурд-хурд, [[саҳни ҳавлӣ]] ва якчанд ҳуҷраи дигар барои маҳфузи анҷому лавозимоти рӯзгор иборат аст, ки тангкӯчаю паскӯчаҳоро ҷудо мекунад. Ин биноҳои истиқоматӣ дар ибтидои бунёд хеле сода будаанд. Бо мурури замон онҳо ҷадидтар мешаванд. Аз боқимондаҳои чӯбҳои пӯсида ва пайи чӯбҳо дар болои лойдевор аён аст, ки хонаҳо ва умуман иморатҳо аз ҳамон вақт бо чуб пӯшонида мешудаанд. Ба ростӣ, хонаҳои ҳозираи тоҷикҳо ба хонасозии ҳамон давра хеле ва хеле монанд аст, вижа ба кӯҳистони мо ва танҳо аз назари эътиқоди андак фарқ мекунад. Раставу дӯконҳои ҳунармандӣ дар наздикии хонаҳои истиқоматӣ ҷойгир шудаанд. [[Оташдон|Оташдонҳо]] барои маъдангудозӣ ҳам ёфт шудааст. Биноҳои маъмурӣ бошанд аз якчанд толорҳои барҳавову даҳлезҳои баробарсамт иборат буда, бештари онҳо дар болои таҳкурсиҳои аз хишти хом сохташуда, дорои ду-се дари даромад ва якчанд тирезаҳои барҳавоянд. Маълум аст, ки меъморони бостонӣ сохти биноро пешакӣ матраҳ мекардаанд. Ҳокимони маҳаллӣ аз ҳамин ҷо халқро идора мекарданд ва ҳатто қарору қоида ҳам қабул мешудааст, ки бо ин муҳр тақвият меёфтанд. Ҳокими мутлақ доштани Саразми бостонӣ аз эҳтимол дур нест.

Саразмиёни бостон дар баробари барзгару ҳунарманд, тоҷиру меъмори замони хеш будан, дар рушди маданияти маънавӣ низ саҳм мегузоранд. Ҳанӯз аз охири ҳазорсолаи IV пеш аз милод дар биноҳои маъмулии саразмиён бузургдошти оташро мебинем, ки баъдан яке аз рукнҳои [[Зардуштия|дини Зардуштӣ]] мегардад. Алъон якчанд маъбад дар Саразм бармало шудааст, ки аз эътиқоду эътимоди мардум дарак медиҳад. Дар маркази фарши толори [[ибодатхона|ибодатхонаҳо]] оташдонҳои чоркунҷа сохта шуда, дар байни он ум ки начандон чуқуре барои барафрӯхтани оташ мавҷуд аст. Аз боқимондаи устухонҳо дар дохили баъзе иморатҳо маълум мешавад, ки қурбон кардани мол аз ҳамон вақт ба ҳукми одат даромадааст. Дар рӯзгори пешина гови муқаддаси турро қурбон мекардаанд.
 
Тавассути Саразм, ба гуфтаи бостоншиносон, Роҳи Бузург Лоҷувард мегузашт. Ин роҳ асоси яке аз роҳҳои машҳури Роҳи бузурги абрешимро аз Аврупо ба шаҳрҳои қадимаи Чин ва Ҳиндустон ташкил дод.

Воқеан мардуми Саразм истеъмоли чорвои 1-1,5 соларо меписандидаанд, чаро ки бештари устухонҳои боқимонда шаҳодат медиҳанд. Кишоварзӣ ба сони дигар соҳаҳо дар Саразм то замони заволи он рушд кардааст. Сойи аз болои шаҳр ҷоришуда ба ин мусоидат мекард. Саразмиҳо рустаниҳоеро парвариш мекарданд, ки дар байни онҳо ҷав ва гандум мавқеъи вижаро ишғол менамуданд. Намудҳои олоти деҳқонии Саразм бой нест. Каланди чӯбин, досҳои ҳархела ва шудгори ҷуфтӣ аз эҳтимол дур нест.

Дар масоҳати беш аз 100 га Саразмро бунёд кардаанд ва аҳолии он аз 3000 нафар иборат буда, дар марҳилаи интиҳоӣ, оқибат қариб, ки ба 10000 мерасад. Замони заволи Саразм аниқ аст, аммо сабабаш не. Танҳо ҳадс задан мумкин аст, ки ё аз хушк шудани сойи болои шаҳристон мардум ин ҷоро тарк кардаанд ва ё ҳодисаи табиие ба мисли Шарораи ҳозира онро ба харобазор табдил додаст. Ҳоло баъзе бозёфтҳо дар осорхонаи Саразм маҳфузанд, вале аз сабаби набудани лабаратория ба вайроншавӣ даромадаанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.safina.tj/sarazm_va_panjakent.html|title=Саразм ва Панҷакент/ТВ Сафина|author=|date=|publisher=www.safina.tj|accessdate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160423005715/http://www.safina.tj/sarazm_va_panjakent.html|archivedate=2016-04-23}}&lt;/ref&gt;. Тибқи гуфтаи бостоншиносон дар он замон (ҳазорсолаи IV—III пеш аз милод) Роҳи Бузурги Лоҷувард аз Саразм мегузашт. Баъдтар, дар ибтидои пайдо шудани шаҳрҳои аввалини Осиё, ин роҳи корвонгузар тӯл кашид. Бостоншиноси тоҷик Абдурауф Раззоқов қайд кард, ки ин роҳ баъдтар яке аз роҳҳои машҳури Роҳи абрешим аз Аврупо ба шаҳрҳои қадимаи Чин ва Ҳиндустон гардидааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/radio/20170821/1023119390/arkheolog-drevniy-sarazm-pogubila-zasukha.html|title=Археолог: древний Саразм погубила засуха|author=Sputnik|publisher=tj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2019-01-19}}&lt;/ref&gt;.

== Сабабҳои таназзули Саразм ==
Бостоншиносон чунин мешуморанд, ки сабаби хуруҷи мардум аз Саразм хушксолӣ буд. Дар охири ҳазораи 3-уми пеш аз милод офатҳои экологӣ ба баъзе қисматҳои Осиёи Марказӣ таъсир расониданд. Зиндагӣ дар Саразм тақрибан се ҳазор сол пеш хотима ёфта буд. Таърихшиносон тасдиқ мекунанд, ки ин вобаста ба тағйирёбии шароити табиӣ рӯй дода буд. Одамон дар мубориза бо оқибатҳои хушксолӣ малакаи кофӣ надоштанд ва ба кӯҳдоманаҳои назди дарёи Зарафшон кӯчиданд. Ҳамин тавр, шаҳри Панҷакенти қадим эҳё шуд ва баъдтар шаҳрҳои дигари Суғдиёни қадим пайдо шуданд. Дар ин замина Саразм ба таназзул афтод&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/radio/20170821/1023119390/arkheolog-drevniy-sarazm-pogubila-zasukha.html|title=Археолог: древний Саразм погубила засуха|author= |date=|publisher=www.tj.sputniknews.ru|accessdate=2020-01-26}}&lt;/ref&gt;.

== 5500-солагии Саразм ==
Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[21 сентябр]]и [[соли 2001]] (таҳти № 391) Саразм ҳамчун Маркази ташаккули фарҳанги кишоварзӣ ва эҷодиёти тоҷик мамнӯъгоҳи таърихӣ ва бостоншиносии Саразм эълон карда шуд. Бо кӯшиши бостоншиносон — [[Абдуллоҷон Исҳоқов|А. Исҳоқов]], А. Раззоқов, [[Раҳим Масов|Р. Масов]], Р. Безенвал, А.- П. Франкфорт ва диг., дар давоми солҳои 2000-ум барои пешниҳоди номзадии пешбарӣ кардани ёдгории Саразм ба рӯйхати объектҳои аҳамияти фарҳанги ҷаҳонӣ дошта, дар созмони ЮНЕСКО саҳм гузоштанд. Дар натиҷа, [[31 июл]]и [[соли 2010]] Саразм ҳамчун «маркази ташаккули фарҳанги қадимаи кишоварзии мардуми тоҷик» ба [[Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО]] дохил шудааст.&lt;ref name=&quot;www.unesco.tj&quot;/&gt;.

== Нигаред ==
* [[Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО]]

== Адабиёт ==
* Исаков А. Саразм. — Душанбе, 1991.
* Раззоков Ф. А. Саразм. — Душанбе, 2009
* Раззоков Ф. А. Строительные комплексы древнеземледельческого поселения Саразм в IV—III тыс. до н. э. — СПб.: Невская Книжная Типография, 2016. — 248 с.

== Пайвандҳо ==
; ба забони тоҷикӣ:
* {{cite web|url=https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/|title=АЗ БОЗЁФТИ ТАБАРЧА ТО КАШФИ ШАҲРАКИ СУҒДИЁН|author=|date=|publisher=www.faraj.tj|accessdate=2020-01-26|archivedate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126122328/https://faraj.tj/sahifai-asosy/tarih/az-bozjofti-tabarcha-to-kashfi-sha-raki-su-dijon/}}
* {{cite web|url=http://sugd.tj/index.php/tj/component/content/article/80-makolaho/12510-sarazm|title=Саразм яке аз нахустин ёдгориҳои давраи ориёӣ, намунаи беҳамтои ин тамаддун дар Суғд мебошад|author=|date=|publisher=www.sugd.tj|accessdate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126140700/http://sugd.tj/index.php/tj/component/content/article/80-makolaho/12510-sarazm|archivedate=2020-01-26}}
* {{cite web|url=http://sadoimardum.tj/i-tisod/i-timoiyot/sarazm-vatani-avvalin-mu-andisoni-osiyoi-miyona/|title=Саразм — ватани аввалин муҳандисони Осиёи Миёна|author=|date=|publisher=www.sadoimardum.tj|accessdate=2020-01-26}}{{Пайванди мурда|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
; ба забони русӣ:
* [http://mirtv.ru/content/view/69171/51/ МТРК «Мир»: Городище Саразм в Таджикистане объявлено историко-археологическим заповедником]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.advantour.com/rus/tajikistan/penjikent/sarazm-settlement.htm Пенджикент — Поселение Саразм]
; ба забони инглисӣ:
* [https://web.archive.org/web/20200108005953/http://tdc.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=9%3A2010-02-24-10-08-36&amp;catid=8%3A2010-03-01-05-24-12&amp;Itemid=26&amp;lang=ru%2F Site of the ancient settlement of Sarazm]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Панҷакент]]</text>
      <sha1>jxqfizzkxzz34tyhwq6ta5kgt5sl72a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20869</id>
    <revision>
      <id>1487761</id>
      <parentid>1442876</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13869" sha1="egrwdrkuh2hxenzn5bv6n0qbdl2zn42" xml:space="preserve">{{Қуттии донишгоҳ
 |ном               = Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон
 |ихтисора          = ДЭТ
 |рамз              =
 |тасвир            =
 |аслӣ              = 
 |номбайнал         = 
 |қаблӣ             = 
 |шиор              = 
 |таъсис            = 2006
 |асос              = 
 |баста             = 
 |бозтаъсис         = 
 |соли бозтаъсис    = 
 |навъ              = давлатӣ
 |сармояи бомақсад  = 
 |номи вазифа       = Ректор
 |соҳиби вазифа     = Исозода Диловаршоҳ Тариқ
 |президент         = 
 |роҳбари илмӣ      = 
 |ректор            = 
 |донишҷӯён         = 2208
 |донишҷӯёни хориҷӣ = 
 |мутахассис        = 
 |бакалавриат       = 
 |магистратура      = 
 |аспирантура       = 
 |докторнтура       = 
 |доктор            = 6
 |профессор         = 
 |омӯзгорон         = 148
 |мавқеъ            = {{flag|Тоҷикистон}}: [[Хатлон]], {{s|[[ноҳияи Бохтар]], 735162}}
 |метро             = 
 |шаҳраки донишҷӯён = 
 |нишонӣ            = 
 |сайт              = {{url|http://det.tj}}
 |ҷоизаҳо           = 
 |CoordScale        = 5000 
 |edu_region        = TJ
 |Commons           = 
 |Commons-text      = 
}}
''' Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон ''' яке аз [[донишкада]]ҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад.

== Маълумоти мухтасар ==
[[Донишкада]] соли [[2006]] дар ш. [[Қурғонтеппа]] [[вилояти Хатлон]] таъсис ёфтааст. Сарпарасти донишкада Вазорати энергетика ва саноати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. Мақоми донишкада мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои (литсензияҳои) давлатии Вазорати маорифи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад.
== Таърих ==
Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон  тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 211 аз 03 майи соли 2006, ҳамчун муассисаи давлатии таълимии олии тобеъи  Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар шаҳри Қӯрғонтеппа таъсис дода шудааст. Бо ташаббус ва дастгирии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва дар асоси фармоиши Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 августи соли 2016 таҳти рақами 61-ф бино ва иншооти Муассисаи давлатии таълимии “Коллеҷи махсусгардонидашудаи ноҳияи Бохтар”-и Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон, воқеъ дар ҷамоати деҳоти Бохтариёни ноҳияи Кӯшониён, баъди бозсозиву таҷдиду тармим ба тавозуни Муассисаи давлатии таълимии “Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон”-и Вазорати энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронида мешавад. Соли 2016 дар рӯзи дуюми сафари кории худ дар вилояти Хатлон, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ  Раҳмон баъд аз таҷдиди комил бинои нави Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон дар ноҳияи Кӯшониёнро дар вазъияти тантанавӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.
Фаъолияти худро Донишкада дар ин бинои наву замонавӣ тибқи Қонунҳои амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ», дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Оинномаи худ, ки бо Фармоиши Вазири энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон № 35 аз 21 июли соли 2014 тасдиқ шудааст, инчунин  Иҷозатнома оид ба ҳуқуқи пешбурди фаъолияти таълимӣ силсилаи АУ № 0001402 аз 10 январи соли 2014, рақами қайд №1875, ба роҳ мондааст.

==Фаъолияти донишкада==
Бо гузашти камтар аз 12 сол, Раёсат ва Шӯрои олимон, шуъбаҳои таълим, тарбия, молия ва хоҷагидорӣ, деканати факултаҳо, аъзои кафедраҳо ва кулли кормандони Донишкада,  дар самтҳои боло бардоштани сифати таълим, самаранокии таҳқиқотҳои илмӣ, ободу зебо гардонидани биноҳои таълимву хобгоҳҳо, инчунин дар таъмини донишҷуён бо таҷҳизоти озмоишии замонавӣ ва  синфхонаҳои компютерӣ, ба натиҷ
То 31 декабри соли  2017 дар Донишкада  148 нафар омӯзгорон, 95 нафар омӯзгорони штатӣ, 24 нафар ҳамкорони дохила ва 29 нафар ҳамкорони аз он ҷумла  18 номзадони илм ва 6 нафар докторони илм дар  6 кафедра  кор мекунанд.
Дар Донишкада донишҷӯён аз рӯи 12 ихтисос ба таълим фаро гирифта шудаанд. Теъдоди донишҷӯён то 03 ноябри соли 2017  ҳамагӣ 2208 нафар, духтарон-79 нафар, квота-123 нафар (духтарон-7 нафар), аз ҷумла: шуъбаи  рӯзона-1355 нафар, (буҷавӣ-699 нафар, шартномавӣ-656 нафар), шуъбаи ғоибона (шартномавӣ)-853 нафарро ташкил медиҳад.
Дар Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон дар ду шӯъба 2208 нафар донишҷӯён таълим мегиранд, ки 1355 (61,4%) нафарашон донишҷӯёни шуъбаи рӯзона ва  853 (38,6%) донишҷӯёни шуъбаи ғоибона мебошанд. Дар Донишкада 79 нафар духтарон таҳсил менамоянд, ки ин ҳамагӣ 3,6 фоизро ташкил медиҳад.
Машғулиятҳо  дар 66-синфхона, 24  озмоишгоҳҳо ва 2 синфхонаи компютерӣ, ки дар  4 бинои таълимӣ ҷойгир гаштаанд, ба роҳ монда шуда, дар онҳо зиёда аз 1987 ҷои нишаст бо мизу курсиҳо таъмин гардидааст. 
Шумораи тахтаҳои электронӣ ба 8 адад расида, ки барои баланд бардоштани сифати таълим дар Донишкада таъсири мусбат мерасонад. Яке аз воситаҳои муҳими беҳтар намудани раванди таълим, дастрас намудани китобҳои дарсӣ, дастурҳои таълимӣ ва ғанӣ гардонидани китобхонаи Донишкада бо китобҳои зарурӣ  мебошад. Айни ҳол дар фонди китобхонаи Донишкада 17424 адад китоб мавҷуд аст. Дар соли 2016 Раёсат муҷаҳазгардонии қироатхонаи хобгоҳро бо ҷевонҳои китобгузорӣ, асбобҳои нусхабардорӣ (ксерокс) ва китобҳои тахассусӣ ба нақша гирифтааст. Инчунин дар маркази инноватсионӣ ва парки технологӣ чопи китобҳои дарсии омӯзгорони Донишкада ба роҳ монда шудааст. 
Дар Донишкада алҳол миқдори кормандони илмии дараҷа ва унвони илмидошта 16,6%-ро ташкил медиҳад. Аз тарафи устодони Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон дар давоми соли 2017 дар конференсияҳои байналхалқӣ ва ҷумҳуриявӣ 304 фишурдаву мақолаҳои илмӣ чоп карда шудааст. 
Дар давраи ҳисоботи  18 нафар омӯзгорони ҷавони Донишкада барои таҳсил ва коромӯзӣ ба шуъбаи рӯзонаи аспирантураи муассисаҳои таҳсилоти олии касбии Федератсияи Россия ва Ҷумҳурии Қирғизистон  фиристода шудаанд.  Дар соли 2016  пас аз гузаштани коромӯзӣ донишҷӯён ва омӯзгорони Донишкада соҳиби 2 адад сертификати байналмилалӣ гардидаанд.
Умуман дар шуъбаҳои рӯзонаи аспирантураи хориҷи кишвар тавассути квотаи байналмиллалии Президентии  “Дурахшандагон”-3 
нафар, квотаи Федератсияи Россия-2 нафар, буҷаи Федератсияи Россия-6 нафар, маблағҳои махсуси Донишкада-3 нафар ва дигар сарчашмаҳо-3 нафар таҳсил доранд.

== Факултаҳо ==
# Электроэнергетикӣ
# Электромеханика ва технологияи инноватсиони
#  Муҳандиси иқтисодиёти соҳавӣ

==Кафедраҳо==               
* Нерӯгоҳҳо ва шабакаҳои  барқӣ
* Таъминоти барқ ва ҳифзи релеӣ
* Фанҳои гуманитарӣ
* Сохтмони гидротехникӣ ва фанҳои умумитехникӣ
* Риёзӣ- иқтисодӣ
* Автоматонӣ ва ҳарактоварҳои барқӣ
==Ихтисосҳо==
*1-430101 «Неругоҳҳои барқӣ»

*1-430103 «Таъмини барқ (аз руи соҳаҳо)
*1-530105 - Автоматонии ҳаракатоварҳои барқӣ
*1-530104-03 «Автоматика ва ҳифзи релеии дастгоҳҳои барқӣ»
*1-430105 -05 «Манбаъхои баркароршавандаи ғайрианъанавии энергия»
*1-700401- 01 «Сохтмони гидротехникӣ»
*1-270101-10 «Иқтисодиёт ва ташкили истеҳсолот (энергетика)»
*1-430102 «Низом ва шабакаҳои энергетикаи барқӣ»
*1-700401-03 «Сохтмон ва истифодабарии нерўгоҳҳои обию барқӣ»
*1-530104- 05 «Воситаҳои техникии назорат ва ҳисоби истифодаи энергия»
*1-430107 - «Истифодабарии техникии таҷҳизоти барқии муассиса»

==Роҳбарон==
* Ректор – Исозода Диловаршоҳ Тариқ
* Ноиби ректор оид ба илм, инноватсия ва робитаҳои хоричӣ – Зувайдуллозода Файзулло Зикир
* Ноиби ректор оид таълим- Шарифова Зарина Ҷумаевна
* Ноиби ректор оид тарбия- Мирзоева Кибриё Қараевна
* Мушовири ректор- Ализода Аҳмадҷон Абдуқодир

== Пайвандҳо ==  
* [https://web.archive.org/web/20180409210447/http://www.det.tj/ Сомонаи Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон]
* [http://det.tj/rus/index.php/ Сомонаи Донишкадаи энергетикии Тоҷикистон ба забони русӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180404051822/http://www.det.tj/rus/index.php |date=2018-04-04 }}

[[Гурӯҳ:Маориф дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>egrwdrkuh2hxenzn5bv6n0qbdl2zn42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулғаффор Раҳмонзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21339</id>
    <revision>
      <id>1487735</id>
      <parentid>1487366</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12881" sha1="mez82v8kdkz1nyuyu8naai01fx256bs" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}
'''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015-2020), узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2014-2015)

== Зиндагинома ==
Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст.
Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. Соли 2002 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси &quot;Иқтисодчӣ&quot; хатм намудааст.

== Корнома ==
Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст.
Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст.

Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст.
Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст.
Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст.
Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст.

Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст.
Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст.
Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст.
Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст.
Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст.
Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст.

Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъати Тоҷикистон мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард] {{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes</text>
      <sha1>mez82v8kdkz1nyuyu8naai01fx256bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ким Ир Сен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21801</id>
    <revision>
      <id>1487773</id>
      <parentid>1374135</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25742" sha1="qcz7y4sfrudsuh8ctr5o2j9ymq4nghk" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|мухотаб              = &lt;!-- унвони ашхос  --&gt;
|ном                  = &lt;!-- номи ашхос --&gt;
|номи аслӣ         = 김일성
|тасвир            = Kim Il-sung 1984.jpg
|бар                  = 240px
|тавсифи тасвир       = 
|нишон                = &lt;!-- нишони ашхос --&gt;
|имзои нишон          = &lt;!-- имзои зери нишон --&gt;
|бари нишон           = &lt;!-- бари тасвири нишон бо пикселҳо (ба таври пешфарз — 120px) --&gt;

&lt;!-- ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА  --&gt;
|вазифа              = раҳбари ҷумҳурии халқӣ-демократии корея|ҷхдк
|бо номи             = &lt;!-- ном, под которым шло правление --&gt;
|парчам              = &lt;!-- парчам, соответствующий должности--&gt;
|парчам2             = 
|аввалдавр           = &lt;!-- дата начала периода правления* --&gt;
|охирдавр            = &lt;!-- дата конца  периода правления* --&gt;

&lt;!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --&gt;
|саннаи таваллуд      = [[15 Апрел]], [[1912]]
|зодгоҳ               = [[8 Июл]], [[1994]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|дафн                 = &lt;!-- маҳалли дафн --&gt;
|ҷинс                 = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|падар                = 
|модар                = 
|ҳамсар               = 
|фарзандон            = 
 
&lt;!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӢ --&gt;
|фазои илмӣ           = &lt;!-- сфера научной деятельности --&gt;
|ҷойҳои кор           = &lt;!-- место научной деятельности --&gt;
|маъруф ба            = &lt;!-- чем маъруф ба учёный --&gt;

 &lt;!-- ДИГАРҲО --&gt;
|ҳизб                 = &lt;!-- ҳизби сиёсӣ --&gt;
|маълумот             = &lt;!-- маълумоти ашхос --&gt;
|дараҷаи илмӣ         = &lt;!-- дараҷаи илмии ашхос --&gt;
|унвонҳои илмӣ        = &lt;!-- унвонҳои илмии ашхос --&gt;
|касб                 = &lt;!-- касби ашхос --&gt;
|фаъолият             = &lt;!-- фаъолияти ашхос --&gt;
|эътиқод              = 
|ҷоизаҳо              = 
|соядаст              = 
|монограмма           = &lt;!-- монограммаи ашхос --&gt;
|бари монограммаҳо    = &lt;!-- бари монограммаҳои ашхос --&gt;
|сайт                 = 
|викианбор            = 
}}
'''Ким Ир Сен''' ({{lang-ko3|김일성|金日成}}, аз рӯи [[Системаи Консевич|Консевич]] — ''Ким Ил'со́н'', ҳангоми тав '''Ким Сон Чжу''' ({{lang-ko3|김성주|金成柱}} или {{lang-ko2|金聖柱}}); [[15 апрел]]и [[Соли 1912|1912]], [[Мангёндэ]] — [[8 июл]]и [[Соли 1994|1994]], [[Пхенян]]) — [[инқилобгар]]и [[корея]]гӣ, ходими давлатӣ, ҷангӣ ва ҳизбӣ. Таъсисдиҳандаи [[Ҷумҳурии Халқӣ-Демократии Корея|Кореяи Шимолӣ]] ва раҳбари расмиаш дар солҳои 1948—1994 ([[Президенти Кореяи Шимолӣ|раҳбари давлат]] аз соли 1972).

Муассиси идеологияи давлатии Кореяи Шимолӣ — [[чучхе]]. Ким Ир Сен вазифаҳои Раиси Кобинаи вазирони ҶХДК-ро аз соли 1948 то ба 1972 ва Президенти ҶХДК-ро аз соли 1972 то рӯзи маргаш ишғол кардааст, гарчанде ки ҳокимияти асосии ӯ дар ишғолкунии вазифаи [[Котиби генералии КМ ҲКК|Котиби генералии КМ]] [[Ҳизби коргарони Корея]] буд. Аз соли 1953 — [[Маршали ҶХДК|Маршал]],  аз с 1992 — [[Генералиссимуси ҶХДК|Генералиссимус]]&lt;ref name=&quot;lankov1&quot;&gt;{{книга|автор=[[Ланьков, Андрей Николаевич|Ланьков А. Н.]]|часть=Ким Ир Сен: Попытка биографического очерка|заглавие=Северная Корея: вчера и сегодня|ссылка=http://www.tuad.nsk.ru/~history/Author/Russ/L/Lankov/K-LS.html|место=М.|издательство=Восточная литература|год=1995}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090510040645/http://www.tuad.nsk.ru/~history/Author/Russ/L/lankov/K-LS.html |date=2009-05-10 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090510040645/http://www.tuad.nsk.ru/~history/Author/Russ/L/lankov/K-LS.html |date=2009-05-10 }} {{Cite web |url=http://www.tuad.nsk.ru/~history/Author/Russ/L/lankov/K-LS.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2022-10-17 |archivedate=2009-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090510040645/http://www.tuad.nsk.ru/~history/Author/Russ/L/lankov/K-LS.html }} (расширенная версия)&lt;/ref&gt;. Унвони расмӣ, чи ҳангоми зинда буданаш, чи ҳангоми маргаш: «Пешвои бузург рафиқ '''Ким Ир Сен'''» ({{lang-ko2|위대한 수령 '''김일성'''동지}}&lt;ref&gt;В северокорейских публикациях имена Ким Ир Сена, Ким Чен Ира и Ким Чен Ына выделяются жирным шрифтом&lt;/ref&gt;). 5 сентябри соли 1998 (баъди 4 соли маргаш) «[[Президенти доимии ҶХДК|президенти доимӣ]]»-и Корея эълон шуд.

== Зиндагинома ==

=== Кӯдаки ва ҷавонӣ ===
[[Акс:Youth of Kim Il-sung.jpg|left|thumb|Ир Сен дар соли 1926]] Зиндагиномаи Ким Ир Сен пур аз достонҳо ва афсонаҳо аст, ва барои ҳамин ҳақиқатро аз ин ҷудо кардан камтар душвор меояд&lt;ref name=&quot;lankov1&quot; /&gt;. Тибқи маълумоти расмӣ, Ким Сон Чжу 15 апрели соли 1912 дар деҳаи Намнии волости Копхёни уезди Тэдон (ҳозира [[Мангёндэ]]) дар наздикии [[Пхенян]]а дар оилаи муаллими деҳотӣ Ким Хён Чжик, ки ҳамчунон аз рӯи тибби шарқидурӣ алафдармонӣ мекард, таваллуд шудааст. Дар яке аз зиндагиномаҳои аввалини Ким Ир Сен, ки дар Ҷопон бо дастгирии ҳукумати Кореяи Шимолӣ дар соли 1964 ба табъ расидааст, гуфта мешавад, ки Ким Ир Сен дар хонаи модари худ дар Чхинчжон  таваллуд шудааст, гарчанде ки дар Мангёндэ калон шуд&lt;ref&gt;{{книга|автор=[[Ланьков, Андрей Николаевич|Ланьков А. Н.]]|заглавие=КНДР вчера и сегодня. Неформальная история Северной Кореи|место=М.|издательство=Восток-Запад|год=2005|страниц=448|тираж=3000|isbn=5-478-00060-4}}&lt;/ref&gt;.

Тибқи бархе маълумотҳо, оилаи Кимҳо протестантӣ буданд; ба ҳамин тариқ, модари пешвои оянда — Кан Бан Сок (1892—1932) — духтари рӯҳонии протестантии маҳаллӣ  будааст. Чун ба монанди дигар зиёиёни сатҳи поёни аҳолӣ, Ким Хён Чжик ва Кан Бан Сок зиндагии на он қадар сарватмандона доштанд, баъзе вақтҳо, ҳатто аз камбизоатӣ азият мекашиданд. Таърихнигории Кореяи Шимолӣ таъқид мекунад, ки волидони Ким Ир Сен яке аз роҳбарони ҳаракати озодихоҳии миллӣ дар Кореяи забтшудаи Ҷопон буданд. Тибқи маълумоти тадқиқотбарони ҷопонӣ, Ким Хён Чжик дар ҳақиқат дар гурӯҳи ғайриқонунии миллии дар соли 1917 таъсисдошта, фаъолият дошт, гарчанде ки нақши на он қадар калонро мебозид&lt;ref name=&quot;Ким&quot;&gt;[[Харуки Вада|와다 하루키]] (Вада Харуки). 김일성과 만주항일전쟁(Ким Ир Сен и антияпонская война в Маньчжурии) p.28.&lt;/ref&gt;.

=== Ҳаёт дар Чин ва иштирок дар ҳаракати зиддиҷопонӣ ===
Дар соли 1920 оила Кимҳо ба Чин, ба Манчжурия мекӯчанд, ва дар онҷо Ким Сон Чжуи ҳоло хӯрд дар мактаби чинӣ таҳсилотро оғоз мекунад. Ӯро аз ҷопониҳо наҷот дода, падараш вайро ба  «роҳи бо дарозии ҳазор [[Ли (воҳиди ченак)|ли]]» равон мекунад, дар номгузории муосири рӯзи ёддошт— {{нп5|Роҳи омӯзиш бо дарозии ҳазор ли|«Роҳи омӯзиши ҳазор лиӣ»|ko|배움의 천리길}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://colnect.com/en/stamps/stamp/401948-Journey_for_learning-Korea_North|title=Stamp&gt;Journey for learning|publisher=Colnect|accessdate=2020-09-07}}&lt;/ref&gt;, аз деҳаи {{нп5|Бадаогу||zh|八道沟镇 (长白县)}}, [[Ноҳияи мухтори Чанбай-Корея|уезди Чанбай]], [[Ҷумҳурии Халқии Чин|Чин]], ба зодгоҳаш шаҳри [[Мангёндэ]]. Роҳи 400-километриро пасараки 11-сола то 29 март тай кард&lt;ref&gt;{{книга|автор=[[Асмолов, Константин Валерианович|Асмолов К. В.]]|заглавие=Не только ракеты: путешествие историка в Северную Корею|издательство=Litres|год=2018|isbn=9785041246068|ссылка=https://books.google.com/books?id=NnVmDwAAQBAJ&amp;pg=PT74}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;См. примечание №12 в разделе ''Notes'' на ненумерованных страницах в конце книги:{{книга|место=[[Пхеньян|Pyongyang]]|заглавие=Kim Jong Il. Short Biography|издательство=Foreign Languages Publishing House|год=2001|язык=en}}&lt;/ref&gt;. Баъдтар, дар [[Гирин (шаҳр)|Гирин]], дар синфҳои болоӣ Ким Сон Чжу ба маҳфили пинҳонии [[Марксизм|марксистӣ]] дохил шуд, ки онро комсомолҳои чинӣ сохта буданд. Маҳфилро хело зуд ҳукуматиҳо ошкор карданд, ва дар с 1929 Ким Сон Чжуи 17-сола, ки аъзои хурдтаринаш буд, ба маҳбас равон шуд, ки дар онҷо нимсоли умрашро сипарӣ кард. Падараш, Ким Хён Чжик, дар соли 1926 даргузашт — сабаби маргаш саломатии бади ӯ буд, ки онро дар маҳабаси ҷопонӣ ба ин ҳол оварданд.

25 апрели 1932 Ким Ир Сен дар отряди силоҳбадасти ҳаракати партизании зиддиҷопонии чинӣ роҳбар шуд. Тақрибан дар ҳамин вақт тахаллуси Хан Бер (Ситораи Ягона) ва Ким Ир Сен (Офтоби Тулӯъкунанда)-ро соҳиб шуд. Хониши иероглифҳои номаш ба чинӣ тахаллуси Сзин Жичэн шуд, ва бо ҳамин ном аввалан Ким Сон Чжуро дар Чин ва Иттиҳоди Шӯравӣ мешинохтанд.

Партизани ҷавон тез аз рӯи вазифа боло мешуд, дар соли 1934 Ким Ир Сен командири  взводи 1-уми ротаи 3-юми дивизияи алоҳида шуд, ки баъдан ба таркиби артиши 2-юми партизанӣ дохил шуд. Баъди ду сол ӯ соҳиби вазифаи командири дивизияи 6 шуд, ки онро ҳамчунон «дивизияи Ким Ир Сен» меномиданд. Дар он солҳо гурӯҳҳои партизании аз сад ҷанговариро бисёр вақт «дивизия» меномиданд.

Тибқи як нусхаҳои исботнашуда, ҳамсари аввалини Ким Ир Сен — Ким Хё Сун буд, ки ҳамотрядиаш буд&lt;ref name=&quot;lankov1&quot; /&gt;. Дар соли 1940 ин зан гӯё, ки ба асорати ҷопониҳо афтида, ва тибқи овозаҳо, ӯро дар онҷо ба қатл расониданд. Аз рӯи гуфтаҳои дигар, ӯ гӯё, ки дар ҶХДК зиндагӣ карда, вазифаҳои гуногуни давлатии миёнаро ишғол кардааст. Расман маълум аст, ки аллакай дар Манчжурия ҳамсари Ким Ир Сен партизан [[Ким Чен Сук]], духтари батрак аз Кореяи Шимолӣ буд. Пешвои Бузурги Оянда, чуноне, ки ба хотир меовард, он духтаррро дар соли 1935 дида буд, ва танҳо баъди 5 сол бо ӯ издивоҷ кард.

[[Акс:Armée anti-japonaise Kim Il-sung.jpg|left|thumb|250px|Ким Ир Сен (равади охир, дар байн) бо ҷангиёни отряди худ|alt=Special:FilePath/Kim_Ir_Sen_guerillas_1937.jpg]] 4 июни соли 1937 200 партизан зери роҳбарии Ким Ир Сен марзи Ҷопону Манчжурияро гузашта, субҳ ногаҳон шаҳри на он қадар калони [[Почхонбо]]ро [[Ҷанг дар назди Похчонбо|ҳамла карда]], постгоҳи маҳаллии жандармӣ ва як чанд муассисаҳои ҷопониро хароб карданд. Ин амалиёт Ким Ир Сенро пешмақом кард, чунки аввалин ҷанги муваффақи партизанҳо дар ҳудуди Корея, на балки Манчжурия шуд.

Тибқи хабарҳои агентурии [[Коминтерн]]&lt;ref&gt;[http://rgaspi.org/ Справка К. Ф. Вилкова, И. П. Плышевского, А. Г. Зюзина и А. И. Когана «Состояние партийных организаций и партизанского движения в Маньчжурии», Москва, 23.05.1941 // РГАСПИ. Ф. 514. Оп.1. Д.944. Л.14-104]&lt;/ref&gt;, ба вазъи солҳои  1940—1941 Ким Ир Сен ҳамлаҳои ҷангии зидди Ҷопонро дар қисми ҷанубу шарқии Манчжурия роҳбарӣ мекард ва дар он замон ӯ вазифаи раҳбари ҳаракти 2-юми Артиши якуми Инқилобии Муттаҳидаи Халқӣ ([[Артиши муттаҳидаи шимолу шарқии зиддиҷопонӣ]])-ро ишғол менамуд.

=== Ҳаёт дар Шӯравӣ ===
Дар охири соли 1940, ҷопониҳо дар натиҷаи як қатор амалиётҳои ҷазоӣ ба мағлуб кардани аксар отрядҳои калони партизанӣ дар Манчжурия муваффақ шуданд.  Дар моҳи сентябри соли 1940, намояндаи Фронти Шарқи Дури Шӯравӣ ба фармондеҳони қисмҳои зиддиҷопонӣ мактуб фиристода, онҳоро ба мулоқоти [[Коминтерн]], ки дар [[Хабаровск]] омода шуда истодааст, даъват кард&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[http://www.ozon.ru/context/detail/id/3449978/ ВКП(б), Коминтерн и Корея. 1918—1941. Под редакцией Харуки Вада. М., 2007. С. 743]&lt;/ref&gt;. Мувофиқи ёддоштҳои Ким Ир Сен, гурӯҳи ӯ моҳи ноябр сарҳади Шӯравиву Манчжурияро убур кард.  Бо вуҷуди ҳодисаи мусаллаҳона (сарҳадбонони шӯравӣ, ки дар бораи кореягиҳо ҳеч иттилое надоштанд, ба сӯи онҳо оташ кушоданд), пас аз назорати чандрӯзаи эпидемиологӣ, партизанҳо ба [[Посиет]] бурда шуданд.  Гурӯҳҳои дигари куриёӣ ва чинӣ дар давраи баъдӣ ба [[Иттиҳоди Шӯравӣ|СССР]] кӯчонида шуданд.

Дар моҳи декабри соли 1940 фармондеҳони чинӣ ва кореягии отрядҳои партизании Манҷурия, инчунин намояндагони Фронти Шарқи Дур дар як нишасти махфии дар Хабаровск даъватшуда, ки то моҳи марти соли 1941 идома дошт, ширкат варзиданд.  Дар ҷараёни ин музокирот, Ким Ир Сен бори аввал шахсан бо шарикони наздиктаринаш [[Ким Чхэк]] ва [[Чхве Ён Гон]] — фармондеҳони кореягӣ аз шимоли Манчурия, ки баъдтар мансабҳои муҳими ҳарбӣ ва ҳизбию давлатӣ дар ҶХДК-ро ишғол карданд, мулоқот кард.&lt;ref&gt;[https://www.amazon.co.jp/金日成と満州抗日戦争-和田-春樹/dp/4582456030 和田春樹『金日成と満州抗日戦争』平凡社、1992年 (Харуки Вада. Ким Ир Сен и антияпонская война в Маньчжурии. Токио, 1992)]{{Недоступная ссылка|date=Май 2019|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;.Дар марҳилаи ниҳоӣ маҷлисро сардори нави шуъбаи иктишофии ситоди Фронти Шарқи Дур полковник [[Наум Соркин]] назорат мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.knowbysight.info/SSS/05737.asp|title=Соркин Наум Семёнович. Биография и послужной список|deadlink=yes|accessdate=2012-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140819082333/http://www.knowbysight.info/SSS/05737.asp|archivedate=2014-08-19}}&lt;/ref&gt;, ки ҳамзамон Коминтернро намояндагӣ мекард. Соркин ва роҳбари қаблии шуъбаи иктишоф дар меморандумҳои Ким Ир Сен, ки ҳангоми мулоқот омода шудаанд&lt;ref&gt;[http://rgaspi.org/ Доклад Цзин Жичэна и других представителей Наньманьского партийного комитета КПК, Хабаровск, 1.01.1941 // РГАСПИ. Ф. 514. Оп.1. Д.1041. Л.2-8]&lt;/ref&gt;, бо тахаллуси маъмули  «Ван Синлин» омадааст. Ким Ир Сен изҳор дошт, ки таъйин шудани Соркин қисман натиҷаи ихтилофи назарҳои пешгузаштаи ӯ буд, ки ба сафи [[Артиши Сурх]] шомил кардани кадрҳои чинӣ ва кореягӣ ва партизанҳоро талаб мекард.  Охирин дар нигоҳ доштани &quot;принсипи хусусияти мустақили инқилоб дар ҳар як кишвар&quot; исрор меварзида, ба даврони низоъ ба [[Иосиф Сталин|Сталин]] ва сарвари Коминтерн Георгий Димитров ишора мекард.

Дар натиҷаи мулоқоти Хабаровск як пойгоҳи партизанҳои манчжурӣ дар СССР ҷойгир карда шуд — Лагери Шимолӣ дар наздикии Хабаровск ва Лагери Ҷанубӣ (маъруф &quot;лагери Б&quot;) дар минтақаи Уссурийск, ки дар он ҷо ҷангиёни Ким Ир Сен мустақар буданд.  Дар ин минтақа, ӯ бо Ким Чен Сук, ки ба қаламрави Шӯравӣ омадааст, мулоқот кард ва дар ҳамон ҷо моҳи марти соли 1941 аввалин акси маъмули ҳамсарон гирифта шуд.

Моҳи апрели соли 1941, мувофиқи ёддоштҳои Президенти ҶХДК ва шаҳодати афсарони шӯравӣ, Ким Ир Сен дар сари отряди хурд сарҳади Шӯравӣ — Манчжурияро дар минтақаи Ҳунчун бомуваффақият убур кард (ин бахш ҳозир қаламравҳои ҶХЧ, ҶХДК ва Русияро мепайвандад), пас аз он муддати тӯлонӣ ба амалиётҳои ҳарбӣ дар Манчурия ва Корея роҳбарӣ мекард.  Нерӯҳои Корея ва Чин низ ҳамин тавр дар солҳои 1940 рейдҳои дарозмуддатро, ки дар Шарқи Дури Шӯравӣ мустақар буданд, анҷом доданд.

Дар моҳи феврали соли 1941, Ким Ир Сен ва Ким Чен Сук писаре доштанд, [[Ким Чен Ир]], ки ба гуфтаи як қатор муаллифон, дар кӯдакӣ бо номи русии Юрий ном бурда мешуд.  Ин таҷриба васеъ паҳн шуда буд, алахусус, писари раиси [[Ҳизби коммунистии Чин]], [[Мао Тседун|Мао Сэдун]], [[Мао Анйин]], дар вақти дар СССР буданаш, номи дуюм — Сергей, дошт&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://russian.people.com.cn/31857/47388/3359311.html |title=Мао Аньин — достойный сын Мао Цзэдуна, Жэньминь жибао, 29.04.2005 |accessdate=2021-06-02 |archivedate=2012-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320165238/http://russian.people.com.cn/31857/47388/3359311.html }}&lt;/ref&gt;.

Пас аз машварат бо Наум Соркин дар моҳи июли соли 1942, Ким Ир Сен ба сафи Артиши Сурх шомил карда шуд (бо номи Тсзин Жи-Чэн) фармондеҳи батальони якуми пиёдагардони бригадаи 88-уми ҷудогона шуд.  Ин қисмро партизанҳои чинӣ ва кореягӣ, ки аз ҷониби афсарони нанай ва шӯравӣ ба СССР ҷалб шудаанд, идора мекарданд, зеро он маркази тарбияи кадрҳои ҳарбӣ ва сиёсӣ буд.  Баталиони 1 умдатан кореягӣ дошт.  Командири бригада чинӣ Чжоу Баочжун, як муборизи партизанӣ аз Манчжурияи Шимолӣ таъйин шуд, ки Ким Ир Сенро аз солҳои 1930 хуб мешинохт&lt;ref name=&quot;nagr&quot; /&gt;.

Дар натиҷаи ташкили бригадаи 88-уми ҷудогонаи тирандозон, лагери ҷанубӣ дар наздикии Уссурийск барҳам дода шуд, пойгоҳи Ким Ир Сен ва дигар партизанҳо дар тобистони соли 1942 ба лагери шимолӣ интиқол дода шуд.  Бригада дар деҳаи Вятское дар наздикии Хабаровск ҷойгир буд.  Ким Ир Сен, Канг Гонг ва баъзе дигар пешвоёни ояндаи ҶХДК дар як хобгоҳи низомӣ зиндагӣ мекарданд.

Аз [[соли 1942]], Ким Ир Сен дар як қатор машқҳои Артиши Сурх дар Шарқи Дур ширкат варзид, аз [[соли 1944]], дар якҷоягӣ бо ҳайати бригада, ӯ доимо паридан бо парашют машқ мекард — пас аз оғози амалиёти ҷангӣ ба [[Ҷопон]], тарки азим партизанҳои крреягӣ ва чин ба қафои душман омода мешуданд.  Ин нақша аз сабаби таслимшавии сареъи Ҷопон пешгирӣ карда шуд, ки дар натиҷа ҳамлаи ҳавоӣ бекор карда шуд ва дере нагузашта худи бригада пароканда шуд.

== Эзоҳ ==

[[Гурӯҳ:FootBot:FBT002A]]</text>
      <sha1>qcz7y4sfrudsuh8ctr5o2j9ymq4nghk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хабаргузории Форс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22047</id>
    <revision>
      <id>1487819</id>
      <parentid>1307015</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T07:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1485" sha1="560htx2pzhi2lplia5oyons5j8o9mwn" xml:space="preserve">{{Хабаргузорӣ}}
'''Хабаргузории Форс''' — яке аз хабаргузории эронӣ аст, ки ба вобастагӣ ба [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ]] шуҳрат дорад. Хабаргузории Форс дар ҳоли ҳозир ба чаҳор забон [[Забони Форсӣ|форсӣ]], [[Забони арабӣ|арабӣ]], [[Забони инглисӣ|инглисӣ]] ва [[Забони туркӣ|туркӣ]] мунташир мешавад. Дар ин хабаргузорӣ сервисҳои мухталифи роҳандозӣ шуда, ки ҳар кадом ба сурати мустақил иқдом ба фаъолият карда ва ахбор ва матолиби худро дар бахшҳои марбута мунташир мекунанд ва дар ниҳоят муҳимтарин ахбор дар сафҳаи аввали сомона намоиш дода мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20120207050533/http://www.farsnews.ir/ расмии Хабаргузории Форс]

== Адабиёт ==
* Аз Википедиаи Форсӣ

[[Гурӯҳ:Хабаргузориҳои эронӣ]]
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои вобаста ба Сипоҳи Посдорон]]
[[Гурӯҳ:Вебгоҳҳои хабарӣ]]
[[Гурӯҳ:Вебгоҳҳои форсизабон]]</text>
      <sha1>560htx2pzhi2lplia5oyons5j8o9mwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фурудгоҳи Калзодо Лорго</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32484</id>
    <revision>
      <id>1487753</id>
      <parentid>1360154</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pmsyyz</username>
        <id>7186</id>
      </contributor>
      <comment>photo</comment>
      <origin>1487753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2738" sha1="hwgkkm0uk5lkdotqeb49ohm7m2so2aj" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| ном         =Фурудгоҳи клзодо лорго
| номи маҳаллӣ  = 
| номи маҳаллӣ-1 = 
| номи маҳаллӣ-2 = 
| акс  = 
| акс-арз  =  
| унвон  =
| акс2 = 
| акс2-арз =  
| унвон2     =
| IATA         = 
| ICAO         = 
| FAA          = 
| TC           = 
| LID          =MP23 
| GPS          = 
| WMO          =
&lt;center&gt;{{Location map|Panama|width=200|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label= |position=bottom
|lat_deg=09|lat_min=09|lat_sec=59|lat_dir=N
|lon_deg=079|lon_min=32|lon_sec=42|lon_dir=W
}}&lt;small&gt;муқеъият фурудгоҳи клзодо лорго дар кишвар [[Панама]]&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
| навъ        =ҳамагона (умумӣ) 
| молик-муроқиб   = 
| молик        = 
| гардонанда     = 
| шаҳр  =
| муқеъият    =[[Панама]]
| марказ          =
| ҷузъ        = &lt;!-- фурудгоҳ низомӣ --&gt;
| бакор рафта дар         = 
| фармондеҳ/мудир    = 
| сокин    = 
| metric-elev  =
| аз иртифоъи сатҳи дарё бар асоси фут  =394
| аз иртифоъи сатҳи дарё бар асоси метр  =
| Мухтасот  =
| вебгоҳ      =
| metric-rwy   =балӣ
| R1-шумора    =18/36
| R1-тул-фут  =
| R1-тул-метр =1191
| R1-сатҳ   = [[асфалт]]
| H1-шумора    =
| H1-тул-фут =
| H1-тул-метр  =
| H1-сатҳ  = 
| тавзеҳ-Сол    =
| тавзеҳ1-титр=
| тавзеҳ1-Иттилоот   = 
| понавис    =
}}

'''Фурудгоҳи клзодо лорго''' ({{lang-en|Calzada Larga Airport}}) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)   аст, ки як [[Бонд фурудгоҳ|бонди фуруди]] [[асфалт]] дорад, ва тӯли бонди он 1191 метр аст. Ин фурудгоҳ дар  кишвари [[Панама]] қарор дорад .
[[Акс:Calzada Larga Airport 2026.jpg|мини]]
==Ҷусторҳои вобаста==
*[[Коди ИОТО]]
*[[Коди ИКАО]]
*[[Феҳристи фурудгоҳҳои Панама]]

==Манобеъ==
&lt;references/&gt;
{{Reflist}}
* [http://worldaerodata.com World Aeronautical Database. Retrieved 29 July 2013] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120525203926/http://worldaerodata.com/ |date=2012-05-25 }} {{ref-en}}
* [http://www.airport-data.com Airport and Aircraft information. Retrieved 29 July 2013] {{ref-en}}

{{Фурудгоҳҳои Панама}}
{{Фурудгоҳ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎]]</text>
      <sha1>hwgkkm0uk5lkdotqeb49ohm7m2so2aj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487770</id>
      <parentid>1487753</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Фурудгоҳи клзодо лорго]] to [[Фурудгоҳи Калзодо Лорго]]</comment>
      <origin>1487753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2738" sha1="hwgkkm0uk5lkdotqeb49ohm7m2so2aj" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| ном         =Фурудгоҳи клзодо лорго
| номи маҳаллӣ  = 
| номи маҳаллӣ-1 = 
| номи маҳаллӣ-2 = 
| акс  = 
| акс-арз  =  
| унвон  =
| акс2 = 
| акс2-арз =  
| унвон2     =
| IATA         = 
| ICAO         = 
| FAA          = 
| TC           = 
| LID          =MP23 
| GPS          = 
| WMO          =
&lt;center&gt;{{Location map|Panama|width=200|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label= |position=bottom
|lat_deg=09|lat_min=09|lat_sec=59|lat_dir=N
|lon_deg=079|lon_min=32|lon_sec=42|lon_dir=W
}}&lt;small&gt;муқеъият фурудгоҳи клзодо лорго дар кишвар [[Панама]]&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
| навъ        =ҳамагона (умумӣ) 
| молик-муроқиб   = 
| молик        = 
| гардонанда     = 
| шаҳр  =
| муқеъият    =[[Панама]]
| марказ          =
| ҷузъ        = &lt;!-- фурудгоҳ низомӣ --&gt;
| бакор рафта дар         = 
| фармондеҳ/мудир    = 
| сокин    = 
| metric-elev  =
| аз иртифоъи сатҳи дарё бар асоси фут  =394
| аз иртифоъи сатҳи дарё бар асоси метр  =
| Мухтасот  =
| вебгоҳ      =
| metric-rwy   =балӣ
| R1-шумора    =18/36
| R1-тул-фут  =
| R1-тул-метр =1191
| R1-сатҳ   = [[асфалт]]
| H1-шумора    =
| H1-тул-фут =
| H1-тул-метр  =
| H1-сатҳ  = 
| тавзеҳ-Сол    =
| тавзеҳ1-титр=
| тавзеҳ1-Иттилоот   = 
| понавис    =
}}

'''Фурудгоҳи клзодо лорго''' ({{lang-en|Calzada Larga Airport}}) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)   аст, ки як [[Бонд фурудгоҳ|бонди фуруди]] [[асфалт]] дорад, ва тӯли бонди он 1191 метр аст. Ин фурудгоҳ дар  кишвари [[Панама]] қарор дорад .
[[Акс:Calzada Larga Airport 2026.jpg|мини]]
==Ҷусторҳои вобаста==
*[[Коди ИОТО]]
*[[Коди ИКАО]]
*[[Феҳристи фурудгоҳҳои Панама]]

==Манобеъ==
&lt;references/&gt;
{{Reflist}}
* [http://worldaerodata.com World Aeronautical Database. Retrieved 29 July 2013] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120525203926/http://worldaerodata.com/ |date=2012-05-25 }} {{ref-en}}
* [http://www.airport-data.com Airport and Aircraft information. Retrieved 29 July 2013] {{ref-en}}

{{Фурудгоҳҳои Панама}}
{{Фурудгоҳ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎]]</text>
      <sha1>hwgkkm0uk5lkdotqeb49ohm7m2so2aj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487772</id>
      <parentid>1487770</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2740" sha1="8t0d8ftibzf92ex1gjwztffwiiweiqn" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| ном         =Фурудгоҳи клзодо лорго
| номи маҳаллӣ  = 
| номи маҳаллӣ-1 = 
| номи маҳаллӣ-2 = 
| акс  = 
| акс-арз  =  
| унвон  =
| акс2 = 
| акс2-арз =  
| унвон2     =
| IATA         = 
| ICAO         = 
| FAA          = 
| TC           = 
| LID          =MP23 
| GPS          = 
| WMO          =
&lt;center&gt;{{Location map|Panama|width=200|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label= |position=bottom
|lat_deg=09|lat_min=09|lat_sec=59|lat_dir=N
|lon_deg=079|lon_min=32|lon_sec=42|lon_dir=W
}}&lt;small&gt;муқеъият фурудгоҳи клзодо лорго дар кишвар [[Панама]]&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
| навъ        =ҳамагона (умумӣ) 
| молик-муроқиб   = 
| молик        = 
| гардонанда     = 
| шаҳр  =
| муқеъият    =[[Панама]]
| марказ          =
| ҷузъ        = &lt;!-- фурудгоҳ низомӣ --&gt;
| бакор рафта дар         = 
| фармондеҳ/мудир    = 
| сокин    = 
| metric-elev  =
| аз иртифоъи сатҳи дарё бар асоси фут  =394
| аз иртифоъи сатҳи дарё бар асоси метр  =
| Мухтасот  =
| вебгоҳ      =
| metric-rwy   =балӣ
| R1-шумора    =18/36
| R1-тул-фут  =
| R1-тул-метр =1191
| R1-сатҳ   = [[асфалт]]
| H1-шумора    =
| H1-тул-фут =
| H1-тул-метр  =
| H1-сатҳ  = 
| тавзеҳ-Сол    =
| тавзеҳ1-титр=
| тавзеҳ1-Иттилоот   = 
| понавис    =
}}

'''Фурудгоҳи Калзодо Лорго''' ({{lang-en|Calzada Larga Airport}}) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)   аст, ки як [[Бонд фурудгоҳ|бонди фуруди]] [[асфалт]] дорад, ва тӯли бонди он 1191 метр аст. Ин фурудгоҳ дар  кишвари [[Панама]] қарор дорад .
[[Акс:Calzada Larga Airport 2026.jpg|мини]]
==Ҷусторҳои вобаста==
*[[Коди ИОТО]]
*[[Коди ИКАО]]
*[[Феҳристи фурудгоҳҳои Панама]]

==Манобеъ==
&lt;references/&gt;
{{Reflist}}
* [http://worldaerodata.com World Aeronautical Database. Retrieved 29 July 2013] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120525203926/http://worldaerodata.com/ |date=2012-05-25 }} {{ref-en}}
* [http://www.airport-data.com Airport and Aircraft information. Retrieved 29 July 2013] {{ref-en}}

{{Фурудгоҳҳои Панама}}
{{Фурудгоҳ-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎]]</text>
      <sha1>8t0d8ftibzf92ex1gjwztffwiiweiqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Екатеринбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34177</id>
    <revision>
      <id>1487762</id>
      <parentid>1476947</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2708" sha1="slcs5q0b0yc29l1v6l7y2gu1p58r8p3" xml:space="preserve">{{ВМ
| type = 
| CoordScale = 
| ISO = PK-IS
| FIPS = 
}}
'''Екатеринбург''' - шаҳрест ки на фақат [[марказ]]и [[вилоят]]и [[Свердловск]], балки маркази [[Округи Урали Ҷанубӣ]] ([[Русия]]) ҳам ба шумор меравад.
== Таърих ==
Асосгузорони шаҳри Екатеринбург [[Василий Татищев]] ва [[Вильгелм де Геннин]] буданд. Баҳори 1723 сол бо фармони [[император]]и русӣ [[Петри I]] дар соҳили дарёи [[Исет]] сохтумони заводи калонтарини роҳи оҳани [[Русия]] сар гирифт. Солшумории бунёди шаҳр аз ҳамон рӯз, яъне  тахмин 7/18 ноябр 1723 сол сар шуд.

== Ҷуғрофия ==
== Аҳолӣ ==
== Дин ==
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20211018104429/https://xn--80acgfbsl1azdqr.xn--p1ai/ Официальный сайт Администрации г. Екатеринбурга]{{ref-ru}}
* [http://1723.ru/ Сайт о Екатеринбурге (фото, топонимика, ссылки)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131105105435/http://1723.ru/ |date=2013-11-05 }}{{ref-ru}}
* [http://giga.cityscanner.ru/ Панорама города с небоскреба «Высоцкий»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110904064135/http://giga.cityscanner.ru/ |date=2011-09-04 }}{{ref-ru}}
* [http://ekburg.artstudio-3d.ru/ Панорама города с ЖК «Февральской революции»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130721041007/http://ekburg.artstudio-3d.ru/ |date=2013-07-21 }}{{ref-ru}}
* [http://www.ekmap.ru/ Путеводитель по интересным местам Екатеринбурга (история, фото)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131105105204/http://www.ekmap.ru/ |date=2013-11-05 }}{{ref-ru}}
* [http://gelio.livejournal.com/179244.html Екатеринбург с вертолета] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150529203825/http://gelio.livejournal.com/179244.html |date=2015-05-29 }}{{ref-ru}}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Свердловск]]
[[Гурӯҳ:Субъектҳои Русия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо, ба шарафи одамон]]
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия]]</text>
      <sha1>slcs5q0b0yc29l1v6l7y2gu1p58r8p3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59890</id>
    <revision>
      <id>1487747</id>
      <parentid>1426953</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13467" sha1="mabg4fs5wk1ky5fr8raf7kwvbpe0uk0" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
Мутобиқи [[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] доимоамалкунанда ва касбӣ ва [[вакил|вакилони]]  он дар давоми 5 сол бо [[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қонунгузорӣ машгуланд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2010/03/parlumoni-to-1206-ikiston-ba-faoliyat-o-1170-oz-kard/|title=ПАРЛУМОНИ ТОҶИКИСТОН БА ФАЪОЛИЯТ ОҒОЗ КАРД|website=www.khovar.tj|publisher=khovar.tj|lang=tg|accessdate=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;

==Ваколатҳои вакили парлумон==
* Вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси намояндагон]]  фаъолияти худро дар асоси касбии доимӣ иҷро мекунад. Вакили Маҷлиси намояндагон наметавонад вакили дигар мақомоти намояндагӣ бошад, вазифаи дигареро иҷро кунад, фаъолияти соҳибкорӣ намояд, ба истиснои фаъолияти илмиву эҷодӣ. 
* Вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси намояндагон]] ба амри интихобкунандагон тобеъ набуда, ҳақ дорад фикри худро озодона изҳор намояд, мувофиқи ақидаҳои худ овоз диҳад. 
* Вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси намояндагон]]ҳуқуқи дахлнопазирӣ дорад, ӯро ҳабс кардан, дастгир кардан, маҷбуран овардан, кофтуков кардан мумкин нест, ба истиснои дастгир шуданаш дар ҷои содири ҷиноят. Вакили Маҷлиси намояндагон ҳамчунон мавриди кофтукови шахси қарор дода намешавад, ба истиснои ҳолатҳое, ки қонун барои таъмини амнияти дигарон муқаррар намудааст. Масъалаи маҳрум намудани дахлнопазирии вакили Маҷлиси намояндагон бо пешниҳоди Прокурори генералӣ аз ҷониби Маҷлиси намояндагон ҳал карда мешавад. 
* Ваколати вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси намояндагон]] ҳангоми истеъфо, ғайри қобили амал эътироф шудани он аз ҷониби суд, ба қувваи қонунӣ даромадани ҳукми айбдоркунии суд, қатъи шаҳрвандӣ, тарки доимии ҷумҳурӣ, парокандашавии Маҷлиси намояндагон ва вафоти он қатъ мегардад. 
* Вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси намояндагон]] шаҳодатномаи вакил ва нишони сарисинагии вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дорад, ки аз онҳо дар давоми муҳлати ваколатҳояш истифода мекунад. Маоши вазифавии вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муқаррар мекунад.
== Ҳайати Шӯрои Маҷлиси Намояндагони МО ҶТ == 
[[10 март|10 марти]] [[соли 2010]] ҷаласаи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV]] баргузор гардид. Ҷаласаи  якуми иҷлосияи  Маҷлиси намояндагони  Маҷлиси  Олии  Ҷумҳурии  Тоҷикистонро Амир Қароқулов  ифтитоҳ карда, 63 нафар вакилони  интихобшударо  муаррифӣ  намуд.
[[Шукурҷон Зуҳуров|Зуҳуров Шукурҷон]] бо  ҷонибдории  63  нафар  вакил Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии  Тоҷикистон интихоб  шуд. 
Бо пешниҳоди Раиси МНМО Ҷумҳурии Тоҷикистон Ш. Зуҳуров [[Амиршо Миралиев]] муовини аввал, [[Назира Ғаффорова]] ва [[Мирганд Шаҳбозов]] мовинони Раиси Маҷлиси намояндагони  Маҷлиси  Олии  Ҷумҳурии  Тоҷикистон интихоб гардиданд. 
# Раиси  Кумитаи  қонунгузорӣ  ва  ҳуқуқи  инсони Маҷлиси намояндагони  Маҷлиси  Олии  Ҷумҳурии  Тоҷикистон — [[Маҳмадалӣ Ватанов|Ватанов Маҳмадалӣ Маҳмадуллоевич]],  
# Раиси  Кумита  оид ба мудофиа, тартиботи  ҳуқуқӣ ва  амнияти  МН МО  Ҷумҳурии  Тоҷикистон — [[Шермуҳаммад  Шоҳиён]],  
# Раиси  Кумитаи  иқтисод ва молияи  МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — , 
# Раиси  Кумита оид ба  масъалаҳои  аграрӣ  ва  экологияи МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — [[Саиди Ёқубзод]], 
# Раиси  Кумита  оид ба  корҳои байналмилалӣ,  иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва  иттилооти МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — [[Салимзода Олим]], 
# Раиси  Кумита  оид ба  илм,  маориф,  фарҳанг  ва  сиёсати  ҷавонони  МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — [[Марҳабо Ҷабборова]], 
# Раиси  Кумита  оид ба  масъалаҳои  иҷтимоӣ,  оила  ва  ҳифзи  саломатии МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — [[Хайринисо Юсуфӣ]], 
# Раиси  Кумита  оид ба  сохтори  давлатӣ ва   худидоракунии  маҳаллии  МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — [[Сафаралӣ Раҷабов,]] 
# Раиси  Кумита оид ба  энергетика,  саноат,  сохтмон  ва  коммуникатсияи МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — [[Амир Катаев]], 
# Раиси  Кумитаи  оид ба  назорати  дастур  ва  ташкили кори  МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон —  [[Азизмад Имомов]],   
# Раиси комиссия оид ба одоби вакилони МН МО Ҷумҳурии Тоҷикистон — [[Давлаталӣ Давлатзода]] интихоб шуданд.  
# 
Ба ҳайати Шӯрои Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон — Раис,  муовини  аввал, муовинон ва раисони кумитаҳои [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV]]  шомил шуданд.

== Рӯихати вакилон ==
Рӯихати [[вакилон]]и  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати IV&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tg.wikipedia.org/wiki/ |title=Википедиа&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2014-10-25 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905233551/http://tg.wikipedia.org/wiki/ |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;:
([[18 октябр]]и [[соли 2014]])

# [[Шукурҷон Зуҳуров|Зуҳуров Шукурҷон]]
# [[Маҳмудов Насрулло Раҳматович]]
# [[Миралиев Амиршо]]
# [[Шарофиддин Сироҷов |Сироҷов Шарофиддин]]
# [[Назира Ғаффорова]]
# [[Ҷабборов Домуллоҷон Ҳоҷиевич]]
# [[Шабозов Мирганд]]
# [[Сафаралӣ Гулов|Гулов Сафаралӣ]]
# [[Маҳмадалӣ Ватанов|Ватанов Маҳмадалӣ Маҳмадуллоевич]]
# [[Талбаков Исмоил Иброимович|Талбаков Исмоил Иброҳимович]]
# [[Давлатшоҳ Гулмаҳмадзода|Гулмаҳмадзода Давлатшоҳ Қурбоналӣ]]
# [[Маҳмадшариф Ҳақдодов]]
# [[Бадриддин Садриддинов|Садриддинов Бадриддин Талбакович]]
# [[Сафаралӣ Раҷабов|Раҷабов Сафаралӣ Худоёрович]]
# [[Кенҷаева Мунаввара]]
# [[Саиди Ёқубзод]]
# [[Сафаров Зайниддин]]
# [[Салимзода Олим]]
# [[Хидирова Махфират Умаровна]]
# [[Амирбек Маҳмадалиев|Маҳмадалиев Амирбек]]
# [[Ҳисориев Маҳмадамин Исматович]]
# [[Хайринисо Юсуфӣ]]
# [[Самадова Махсуда Абдуғафуровна]]
# [[Хонов Абдураҳмон]]
# [[Фелалиев Акрамшо Саидшоевич]]
# [[Катаев Амир Ҳабибович]]
# [[Кабиров Муҳиддин Тиллоевич]]
# [[Давлатзода Давлаталӣ]]
# [[Оқилов Нурулло Иноятович]]
# [[Имомов Азизмат Холматович]]
# [[Каримов Маҳмадраҳим]]
# [[Давлатов Убайдулло Абдуллоевич]]
# [[Ҳакимов Мироҷиддин Дӯстмуродович]]
# [[Холов Саттор]]
# [[Низом Қосим пури Ҷаҳонгир]]
# [[Расулов Ашурбек]] 
# [[Олимҷон Сафаров|Сафаров Олимҷон]]
# [[Сабоҳат Муқумова|Муқумова Сабоҳат Аминовна]]
# [[Амирхон Сафаров |Сафаров Амирхон]]
# [[Нoдира Турдиматова |Турдиматова Нoдира Мирзоалиевна]]
# [[Назриев Мусаябшо]]
# [[Қурбонов Бег Холович]]
# [[Шабдолов Шоди Давлатович]]
# [[Рабиева Галия Рабиевна]]
# [[Эсанқулов Эшбурӣ Турахонович]]
# [[Салимов Абдуҷалол]]
# [[Самадов Шакарбек Додхоевич]]
# [[Суҳроб Шарипов|Шарипов Суҳроб]]
# [[Амиршоева Саодат]]
# [[Саъдуллоев Ҳабибулло Найимович]]
# [[Зиёратшо Саъдулло]]
# [[Ҳисайнов Умаралӣ Фаттоҳович]]
# [[Турахон Самадов|Самадов Турахон]]
# [[Лутфулло Саидмуродов|Лутфулло Ҳабибуллоевич Саидмуродов]]
# [[Исматуллоев Дилшод]]
# [[Ҷонов Назрулло]]
# [[Нозимов Маҳмадшариф]]
# [[Иномов Абдузафар]]
# [[Сайфулло Гиёев|Гиёев Сайфулло Неъматович]]
# [[Авзалшоева Бибидавлат]]
# [[Баракатулло Атохоҷа]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.parlament.tj//index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=178 |title=Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2014-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140831230427/http://parlament.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=178 |archivedate=2014-08-31}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
*  [[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
*  [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
*  [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20140831230427/http://parlament.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=178 Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]


[Гурӯҳ:Феҳристи вакилони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Маҷлиси Намояндагони МО Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>mabg4fs5wk1ky5fr8raf7kwvbpe0uk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oriflame</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60867</id>
    <revision>
      <id>1487732</id>
      <parentid>1453149</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2967" sha1="l4tihie6r27hn1wr3z2guhxeuwy86wq" xml:space="preserve">{{Ширкат}}
'''Oriflame Holding AG''' (талаффузаш: '''Орифлейм''') — [[Ширкат|ширкати]] шведию швейтсарӣ мебошад, ки ба таҳия, истеҳсол ва фурӯши воситаҳои нигоҳубини пӯст, гигиенаи шахсӣ, атр (парфюмерия) ва косметикаи ороишӣ, маҳсулоти ғизои солим ва лавозимот (аксессуарҳо) ихтисос ёфтааст.

Аз соли 2004 инҷониб ширкат дар [[Люксембург]] бо номи Oriflame Cosmetics S.A. ба қайд гирифта шуда буд ва то соли 2015 саҳмияҳои он дар биржаи Стокголм (NASDAQ OMX Nordic) муомила мешуданд. Дар соли 2015 ширкат гурӯҳи асосии худро азнавсозӣ карда, макони сабти номашро аз Люксембург ба Швейтсария (аз рӯи макони ҷойгиршавии воҳидҳои молиявию ҳуқуқӣ) иваз намуд ва номи худро низ дигар кард. Аз июли соли 2015 дар биржаи NASDAQ OMX Nordic саҳмияҳои ширкати Oriflame Holding AG гардиш мекунанд.

== Фаъолият ==
Марказҳои таҳияи маҳсулоти ширкат дар шаҳрҳои Стокголм ва Дублин ҷойгиранд. Тибқи маълумоти ширкат, он дар 60 кишвари ҷаҳон намояндагӣ дорад&lt;ref name=&quot;report&quot;&gt;{{cite web|url=https://vp233.alertir.com/afw/files/press/oriflame/Oriflame_Annual_Report_2022.pdf?_gl=1*722qmp*_ga*NDA4ODUxMjQ5LjE3MDM1NDM2Njc.*_ga_T33HGM1KR7*MTcwMzU0MzY2Ny4xLjAuMTcwMzU0MzY2Ny4wLjAuMA..|title=Annual Report 2022|publisher=Oriflame|access-date=2023-12-25|accessdate=2026-01-22|archivedate=2024-03-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240303023334/https://vp233.alertir.com/afw/files/press/oriflame/Oriflame_Annual_Report_2022.pdf?_gl=1*722qmp*_ga*NDA4ODUxMjQ5LjE3MDM1NDM2Njc.*_ga_T33HGM1KR7*MTcwMzU0MzY2Ny4xLjAuMTcwMzU0MzY2Ny4wLjAuMA..}}&lt;/ref&gt; ва маҳсулоти худро тавассути сомонаҳои интернетӣ ва каталогҳои мунтазам навшаванда пешниҳод менамояд. Ширкати «Орифлейм» бо усули фурӯши мустақим (фурӯши маҳсулот мустақиман тавассути онлайн ё офлайн, тавассути машваратчиён — шарикони ширкат) фаъолият мекунад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20120806034355/http://global.oriflame.com/ сомонаи расмии]
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ширкатҳое, ки дар соли 1967 таъсис дода]]
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои Шветсия]]</text>
      <sha1>l4tihie6r27hn1wr3z2guhxeuwy86wq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Syngenta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61513</id>
    <revision>
      <id>1487733</id>
      <parentid>1389573</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="865" sha1="21ywo1mapcl8t2e5jjznzw5ao3e3xnn" xml:space="preserve">'''Бейои''' калонтарин ширкати agrokomerca аст ва аввалин dismonde ташвиш аст, ки асосан танҳо дар agrokomerco аст. Ин ширкат як раҳбари бозори дар [[plantoprotektado]] ('' Бейои ҳифзи зироат '') ва дар дигар тиҷоратӣ ''[[тухм]] ҳо'' аст ('' донагӣ Бейои '') сеюм. Даромади ширкат дар [[2005]] cx буд. 8.1 миллиард доллари ИМА. Бейои дорад cx. 19,000 кормандон дар зиёда аз 90 кишвар.

Бейои estas ангии aktiva EN ла [[bioteknologio]] (''[[gentekniko]]'').

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20080417095647/http://www.syngenta.com/de/index.aspx ofciala саҳифаи Бейои]

[[Гурӯҳ:Ширкатҳо]]</text>
      <sha1>21ywo1mapcl8t2e5jjznzw5ao3e3xnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Забони баскӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63013</id>
    <revision>
      <id>1487763</id>
      <parentid>1444215</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21172" sha1="7abnzbv8et8dibv0o7blky9fk27vwqd" xml:space="preserve">[[Файл:Basque Dialects-ru.svg|thumb|290px|Диалекты]]
{{Забон
| Ранг = изоляти
| Ном = баскӣ
| Self = Euskara
| Кишвар = [[Испания]], [[Фаронса]]
| Ҷойгиршавӣ =
| Забони расмии = {{маълумот кишварии | Испания}} &lt;br/&gt;
* {{Парчам |Баскҳо кишвар}} [[Баскҳо кишвар]]
* {{Flag | Navarra}} [[Navarre (ҷомеаи Мухтори)|Navarre]]
| Number наылкунандагони = 1000000
| Ташкилоти танзимкунанда = {{тарҷума не 3 | Euskaltzaindia | Euskaltzaindia | EN | Euskaltzaindia}}
| Rating =
| Статус = зинда
| Хомӯшгашта =
| Category = [[забонҳои Евразия]]
| Таснифи = [[забонҳои Сино-қафқозиро|Сино-қафқозиро macrofamily]], [[забонҳои Euskarskie]]
| Имейл = [[Лотинӣ]]
| ГОСТ 7.75-97 зарфи = 085
| ISO1 = ИА
| ISO2 = baq (B); eus (T)
| ISO3 = eus
}}

'' 'Баскӣ' '' (худидоракунии '' 'Euskara' '') - забони [[Basques|Баскҳо]], мардуми сокинони [[Баскҳо кишварии|Баскҳо кишвар]] — минтақаи шимоли [[Испания|испанӣ]] ва минтақаҳои ҳамшафат ҷанубии [[Фаронса]]. '''Забони баскӣ''', ба забонҳои дигар дар Аврупо мухолифат, ки ба ин [[забонҳои ҳинду-аврупоӣ|ҳинду-аврупоӣ]] тааллуқ надоранд, на ба ягон оилаҳои дигар забони маълум аст, ва як ном [[дурдасте язык#.D0.9F.D1.81.D0.B5.D0.B2.D0.B4.D0.BE-.D0.B8.D0.B7.D0.BE.D0.BB.D0.B8.D1.80.D0.BE.D0.B2.D0.B0.D0.BD.D0.BD.D1.8B.D0.B5. D1.8F.D0.B7.D1.8B.D0.BA.D0.B8|псевдо-изолированным забони]]. Муносибатҳои генетикии забони гузошташуда набошад, балки барои он дохил карда олимон анъана Баскӣ дар ном [[забонҳои Paleohispanic]], ва дар як маънои васеътар - дар гурӯҳи unclassified ва шояд гуногунтабиат [[забонҳои Миёназамин]].

Шумораи умумии беморони қариб 800 000 нафар аст, ки аксари онҳо (700 ҳазор.) Истиқомат дар қаламрави Баскҳо кишвар, ки дар он беш аз 500 ҳазор нафар. Дар қисми испанӣ он. Дар [[Амрико]] ва [[Австралия]] | A шумораи ками Нотиқон дар дигар минтақаҳои [Аврупо] [Аврупо] зиндагӣ мекунанд.

Забони баскӣ аст, ба як қатор лаҳҷаҳои тақсим хеле гуногун аз якдигар мебошанд. Ягонаи забони Баскӣ адабӣ дар солҳои 1960 таъсис дода шуд. забоншинос [[Koldo Michelena]]. Таљдиди реша Баскӣ машғул Michelena, [[Маҳсулоти Антонио|A. Мол]] ва [[Trask, Larry|L. Trask]] &lt;ФРР&gt; {{Масдари | охир = Trask | аввал = Р. L. | унвони = Etymological Луғати Баскӣ | соли 2008 = | воиз = Донишгоҳи Сусекс | ҷойгиршавии = Falmer, UK|url=http://web.archive.org/web/20110607202936/http://www.sussex.ac.uk/linguistics/documents/lxwp23-08_edb.pdf|editor-last=Wheeler|editor-first=Max W.}}&lt;/ref&gt; &lt;ФРР&gt; {{Масдари | охир = Trask | аввал = Р. L. | унвони = Таърихи Баскӣ | макони = New York / Лондон | воиз = Routledge | соли 1996 = | ISBN = 0-415-13116-2}} &lt;/ ФРР&gt;.

==Фарзияно дар бораи муносибати беруна ==
[[Акс: Basque Country location map.png| ангушти | чап | 320px | Дар қаламрави [[Баскӣ кишварии|Баскӣ кишвар]]]]
То чанде пеш аз он имон дода шуд, ки пештар навиштачот дар забони Баскӣ дар III. н. д. пайдо давоми Кофтуковҳои шаҳри Рум, conventionally тавре ки маълум [[Iruña-Veleia]] (номи замонавӣ барои соҳаи); Баъдтар комиссияи мустақил аз 17 коршиносони муайян, ки тамғакоғазҳо маълумот доранд ҷодуҳояшонро шудааст &lt;ФРР&gt; Acta де ла Румыния де ла comisión científico-asesora де Iruña / Veleia [http://www.alava.net/publicar/Actas/AFADFA_IV_Akta_2008_11_19.pdf] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111006170612/http://www.alava.net/publicar/Actas/AFADFA_IV_Akta_2008_11_19.pdf |date=2011-10-06 }} &lt; / ФРР&gt;.

Аввалин китоби дар забони Баскӣ - Маҷмӯаи шеърҳо {{овозшинос | ла | Linguae Vasconum Primitiae}}, [[1545]].

Забони баскӣ аст, ки бо ҳар гуна оила забони маълум алоқаманд нест. Аст роиҷ дар бораи робита бо ба [[забони Aquitanian]] вуҷуд дорад (. Дид ФРР Дар [[номаи Iberskoe]]). Фарзияи дигар ин аст, ки ба забони Баскӣ муносибатҳои қадим бо [[Сино-қафқозиро забонҳои|Сино-қафқозиро makrosemёy]] ошкор.

[[Баскӣ-iberskaya фарзияи]] оид ба муносибатҳои забони Баскӣ бо [[забони чархофалак]] Испания аст, ҳанӯз хеле машҳур. Фоизӣ дар он аз соли 1930 зиёд шуд. [[Мануэл Гомес-Морено]] барои рамзкунонӣ [[iberskoe номаи]] буд.. Дар соли 1950-уми, новобаста аз якдигар, ду забоншинос намоёни, [[Антонио маҳсулоти]] ва фарзияи муфлисшавӣ [[Koldo Michelena]], дар асоси нишондоди хондани як қатор аломатҳои iberskih баста &lt;ФРР&gt; [HTTP: //www.gernika.ru/euskara/6-euskara/3-euskara Euskararen historia | Аз таърихи забони Баскӣ &lt;! - Title илова боти -&gt;] &lt;/ ФРР&gt;. Ҳарчанд ин фарзияи кунун ҷизе ба маъруф боқӣ мемонад, гарчанде бисёре аз таҳқиқот оид нисбат ба суханони механикњ инфиродї, ки дар асоси лингвистӣ дуруст. Дар бораи фарзияи аз муносибати Ibero-Баскӣ дар асоси «[[назарияи substratum Vasconic]]» забоншинос Олмон [[Fennemann, Тео|Тео Vennemann]], намуд паҳн хониш минбаъдаи Агар на - тибқи ин фарзияро, забони Баскӣ танҳо забони зиндагии «vaskonskoy&quot; оила забони қадим аст,. «Нафас Нав&quot; фарзияи Ibero-Баскӣ дар аъмоли Эдуардо Orduña Азнару, ки морфологияи Баскӣ-iberskuyu омӯхта буд, ва ба муқаррар намудани шахсияти аксари Баскӣ ва Numerals iberskih &lt;ФРР&gt; [http://iespontdesuert.xtec.cat/iberico.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080104101441/http://iespontdesuert.xtec.cat/iberico.html |date=2008-01-04 }} Buscador де expresiones ibericas &lt;! - Title илова боти -&gt;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080104101441/http://iespontdesuert.xtec.cat/iberico.html |date=2008-01-04 }} &lt;/ ФРР&gt;. Инкишоф фарзияи Basco-iberskuyu минбаъдаи, E. Ферреро мегирад дар оила забони таҷдидшуда низ [[забони paleosardsky]].

Дар ҳудуди СССР ва 1920. Фарзия маъруфияти даст бораи Affinity забони Баскӣ бо &quot;забонҳои Ibero-қафқозиро.&quot; Сарфи назар аз табиати баҳснок аз бисёре аз муқаррароти он, ба дараҷае, ки истилоҳи &quot;[[забонҳои чархофалак-қафқозиро]]» ғайри, ин фарзияи нақши мусбат бозид, ҳамчун ба як baskovedeniya мактаб дар ИҶШС оварда расонид, асосан дар қаламрави Гурҷистон. H. | тарафдорони маълум ин фарзияи [[Марракеш, Николай Yakovlevich буданд, Марракеш]], [[Dzidziguri, Шота Varlamovich|Чорч B. Dzidziguri]] ва [[Zytsar, Юрий|Ю. B. Zytsar]]. Ҳомиёну муосири Мактаби Nostratic (GS Starostin ва диг.) Пешниҳод намудани муносибати байни Баскӣ ва забонҳои Шимолӣ қафқозиро (баъзан низ zapadnokavkazskimi) дар ҳоле, рад пайваст намудани он бо Kartvelian.

Euskera ('' Euskara '') - забони расмии Баскӣ кишвар аз соли 1982. Хусусиятҳои ҷуғрофии минтақа ба ҳифзи хусусиятҳои забонӣ мусоидат намуд. Ин далели месозад баъзе забоншиносон имон, ки 7 навъи забони Баскӣ нест. Барои бартараф намудани ин ҷудоӣ, Академияи шоҳигарии забони Баскӣ, ки дар соли 1919 таъсис ёфтааст, як грамматикаи стандартиро баскӣ барои истифодаи расмӣ, даъват batua &lt;ФРР&gt; Feltina AN «Ҳамаи бораи Испания» &lt;/ ФРР&gt; офаридааст.

== Шумораи баромадкунандагон==
Дар забони Баскӣ дар ин вақт гап дар бораи 700 000 нафар, асосан дар қисми шимолии [[Испания|испанӣ]] дар қисми ҷанубу ғарбии аз ва [[Фаронса]]. Маълумот [[раиси модарии|баромадкунандагон модарӣ]] берун аз [[Баскӣ кишварии|Баскӣ кишвар]] дастрас, вале тахминан 90 000 нафар дар қитъаҳои дигари [[Аврупо]] ва [[Амрико]] сухан ё на камтар аз фаҳмидани забони Баскӣ. Ҳамин тариқ, шумораи умумии беморони тақрибан 800 000 нафар аст. Идорањои гуногун ва нашрияҳо нишон шумораи гуногуни наылкунандагон: дар [[Энсиклопедияи бритониёӣ]] аз соли 1998 нишон шумораи олї; [[SIL International|Ethnologue]] дар соли 2006, бо истифода аз соли 1991 маълумоти барӯйхатгирии аҳолӣ, ба шумораи наылкунандагон дар 650 000. омори Хадамоти [[Иттиҳоди Аврупо|ИА]] [[Омори]] дорои маълумот дар бораи 690 000 нафар дар Испания дар соли 1999. Донишкадаи фарҳангии Васко дар соли 1997 дар Фаронса 56,000 нафар ҳисоб карда мешавад. калонтар аз 15 сол.

Қариб ҳамаи васоити ахбори Баскӣ худ иловагии [[забони расмии]] кишвари истиқомат. Дар қисми испанӣ аз баскӣ кишвар (вилоят [[Gipuzkoa]], [[Vizcaya]], [[Navarre (ҷомеаи Мухтори)|Navarre]] ва [[Alava]]) ба забони Баскӣ аз соли 1978 забони расмии минтақавӣ мебошад. [[Сиёсати забони]] дар Фаронса ҳатто барӯйхатгирии расмии баромадкунандагон модарӣ баргузор намешавад. Ҷомеаи Баскӣ ҳисоб шумораи умумии беморони дар 2 миллион нафар, аммо, оё дар ин ҳолат байни наылкунандагон фаъол ва ғайрифаъол фарқ нест. Дар Испания, дар бораи 4,5 миллион нафар фамилия Баскӣ мебошанд.

== Тақсимоти ҷуғрофии==
[[Акс: Navarra + Euskadi - Mapa densidad euskera 2001.svg | ангушти | забони Тақсими дар Баскӣ кишвар ва [[Navarre (ҷомеаи Мухтори)|Navarre]] дар соли 2001]]
Дар айни замон, ба забони Баскӣ тамдид ба паҳнои рахи наздисоҳилӣ аз 50 км аз испанӣ [[Реал]] ба шаҳри [[Бахери]] дар Фаронса, майдони умумии паҳншавии бораи 10,000 километри мураббаъ аст. Дар Испания, соҳаи тақсимоти дар бар мегирад, ба вилояти забони Gipuzkoa, қисми Biscay ва Navarre, инчунин қисми шимолии Alava. Бисёре аз забони модариашон зиндагӣ дар шаҳрҳои калон берун аз ҳудуди паҳнкунӣ, аз ҷумла пойтахти маъмурӣ - [[Витория (Испания)|Витория]] ва [[Pamplona]], инчунин дар [[Мадрид]] электронӣ. Забони фаронсавӣ асосан дар қисмати ғарбии кафедра [[Пиренеи Atlantiques]] тақсим карда мешавад. Илова ба тақсимоти дар Баскӣ кишвар, баромадкунандагон модарӣ дар [[Иёлоти Муттаҳида]], зиндагӣ [[Амрикои Лотинӣ|Лотинӣ Амрико]], [[Австралия]], [[Филиппин]] ва дигар қисмҳои Аврупо.

{{-}}

==Linguistic Description==
[[Типологї (забоншиносии)|типологии]] монандиҳо забони Баскӣ бо њамсоя [забонҳои Romance [| Romanesque]] ва дигар [[забонҳои ҳинду-аврупоӣ]] комилан ғоиб аст: [[пасванд]] роҳи рии [[гарифтани (забоншиносӣ)|гарифтани]] (масалан, [[забонҳои agglutinative]], барои мисол, [[Uralic забонҳои|Урал]] ва [[забонҳои туркзабони]]), набудани [[Асои (забоншиносӣ) | гендерї грамматикӣ] ] ва мураккаб [[морфологияи феъл]]-ум аз як то чор бо [[markedness]] [[Шахсияти (забоншиносӣ)|шахсони]] ҳар [[шакли феъл ниҳоӣ|феъл ниҳоӣ ташкил]].

==Алифбо==
Баскӣ [[алифбо]] иборат аз 22 ҳарф нависед: а, б, г, д, е, ж, ч, ман, к, к, л, м, н, С, Эй, саҳ, р, с, т, у, X, Z. Забон ба стандарти талаффузи надоранд, вале фарқияти dialectal чунон калон ба дахолат бо фаҳмиши вуҷуд надорад. [[Стресс]] (expiratory ё қувваи) оид ба syllable дуюм аз аввали калима аст. Дар суханони chetyrёhslozhnyh - фишори иловагї ба охир syllable.

==Грамматика==
Забони Typologically Баскӣ они ба [[Agglutination (забоншиносӣ)|agglutinative]] [[ergative]] забонҳои nominative бо баъзе калавишњо. [[Морфологияи (забоншиносӣ)|морфологияи]] ки ҳамчун номи (категорияи [[ҳолат]] Як қатор муайян шудааст), ва дар [[феъли]] е (вақт, навъи, [[нишебӣ (забоншиносӣ)|Димоғ]] [[пасандозхо (забоншиносӣ)|гарав]], [[Шахсияти (забоншиносӣ)|рӯи]], ки шумораи дар баъзе мавридҳо [[Асои (забоншиносӣ)|оидаи]] шакли ба қайд гирифта). Шаклҳо таҳлилӣ (махсусан дар феъли), polipersonnoe [[conjugation]] вуҷуд дорад. Њолатњо ном ва ҷонишинҳо баён syntactic, ва муносибатҳои spatio-муваққатӣ, analogs ҳолатҳои дар [[феъли]] электронӣ иваз [[њукм (забоншиносӣ)|шартеро]]. Дар системаи Numerals [[ѕайди Vigezimalnaya|vigesimal]]. [[Definition (забоншиносӣ)|Мафњумњо]] шакл бо номи гурӯҳи ягона. Derivation кофӣ рушд. Дар тартиби калимаҳо аст, нисбатан осон аст, вале маъмулан ҳисобида мешаванд »мавзӯи - объект -. Мустанад» Дар бораи тартиби суханони тақсимоти воқеии ҷазо таъсир мерасонад.

==Луғат== 
Дар луғати пурраи забони Баскӣ, як миллион нисфи адад lexical нест. Ин аст сабаби шумораи зиёди муродифи ва вариантњои dialectal (шумораи лаҳҷаҳои амалан ба шумораи ҳисоббаробаркуниҳои баробар аст). Дар баробари суханони Баскӣ модарӣ хуб муаррифӣ қарзгирии аз лотинӣ, испанӣ, фаронсавӣ, Celtic, арабӣ ва забонҳои англисӣ. Валан - ва қарзи беруна барои аз забон ва маориф воқеан Баскӣ.

==Молӣ ==
Дар давоми [[Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] сабаби кам-машҳур забони Баскӣ истифода шуд [[операторони радио, CODERS|операторони радио, cryptographers]] аз пахши баскӣ барои радио ва телефонӣ алоқа дар артиши Амрико, дар баробари [[забонҳои ҳиндӣ Америкаи Шимолӣ|забонҳои ҳиндӣ аз Амрикои Шимолӣ]].

==Баскӣ-сапотек ==
[[Roma]], зиндагӣ дар Баскӣ кишвар, аз [[Ҳа]] сухан [забон [Erromintxela]], дар асоси грамматикаи Баскӣ ва луғат асосан Джипси.

==Нигаред. Инчунин ==
* [[Basques]]
* [[Саҳифаҳои амалии Баскӣ-и Русия]]

==Заметки==
{{Шарҳ}}

== Links ==
{{Interwiki | ИА | Azala | Баски ||}}
{{Wiktionarycat | навъи = забони Баскӣ | категорияи = Баски}}

* [Http://erlang.kirillpanfilov.com/euskara/?basque Баскӣ онлайн Euskara Exotica] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170306153156/http://erlang.kirillpanfilov.com/euskara/?basque |date=2017-03-06 }}
* [https://web.archive.org/web/20161031123826/http://euskara.narod.ru/euindex.html Муқаддима ба забони баскӣ (ба русӣ. Ланг.)]
* [Http://www.gernika.ru Guernica: д-хайр дар бораи фарҳанг Баскӣ, ISSN 1998-5096]
* [https://web.archive.org/web/20160309033658/http://gernika.ru/index.php?itemid=10&amp;option=com_hiztegia луғат Баскӣ-русӣ ва русӣ-Баскӣ онлайн]
* [Http://artamonova.es/ruso/html/euskadi/leccion.shtml Баскӣ. Audio]

{{-}}

== Адабиёт ==
* [[Shishmarev, Владимир Федорович|Shishmarev В.Ф.Воробьёв]] иншо дар бораи таърихи забонҳои Испания. - M. L: Publishing House Академияи илмҳои ИҶШС, 1941. - 340 с..
* [[Bengtson, Юҳанно|Bengtson JD]] [http://jdbengt.net/articles/Austric.pdf Қайдҳо оид ба Баскӣ муқоисавии воҷи] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20081030195658/http://jdbengt.net/articles/Austric.pdf |date=2008-10-30 }}. Забони модарии 8: 21-39. 2003.
* Bengtson J.D. [https://web.archive.org/web/20110728041607/http://jdbengt.net/articles/CILL30a.pdf Бархе аз хусусиятҳои воҷи Dene-қафқозиро (бо ишораи махсус ба Баскӣ)]. Cahiers де L'Инститью де Linguistique де Лювени 30.4: 33-54. 2004.

{{Баскӣ кишвар дар мавзӯъҳои}}

[[Гурӯҳ:Забонҳои Евразия]]
[[Гурӯҳ:Дурдаст ва unclassified забонњои Аврупо]]
[[Гурӯҳ:Забонҳои Испания]]
[[Гурӯҳ:Забонҳои Фаронса]]
[[Гурӯҳ:Забони баскӣ| *]]
[[Гурӯҳ:Забонҳои Сино-қафқозиро]]</text>
      <sha1>7abnzbv8et8dibv0o7blky9fk27vwqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷуғрофиёи Русия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64942</id>
    <revision>
      <id>1487834</id>
      <parentid>1307707</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T09:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6766" sha1="jw6og0ywsp6a4naes23q42t1djfibir" xml:space="preserve">[[Акс:Russia edcp relief location map.jpg|thumb|300px|Харитаи мазеҳии [[Русия]]]]
'''Ҷуғрофиёи Русия''' — дар ду қитъаи олам [[Аврупо]] ва [[Осиё]] ҷойгир буда 1/3 масоҳаташ дар Аврупо ва 2/3 дар Осиё воқеъ гардидасст. Қисми шимоли онро баҳрҳои [[Уқёнуси яхбастаи шимолӣ]], қисми шимолу шарқившро обҳои [[Уқёнуси Ором]] иҳота намудааст. Дар [[Русия]] се қаламрави фаррох [[Аврупо]]и Шарқӣ, Сибири Ғарбӣ ва паҳнкӯҳҳои Сибири Миёна ҷудо шуда меистанд. Иқлими [[Русия]] хело гуногун буда, минтақаҳои иқлимиаш аз шимол ба ҷануб чунин иваш мешаванд: минтақаи иқлими артикӣ, субарктикӣ, муътадил ва субтропикӣ. Муддати сол дар тамоми қаламрави он ҳавои артикӣ, атлантикӣ ва антисиклни Сибири Шарқӣ мебошад. Тобистон бошад сатҳи Русия гарм, фишор паст ва массаҳои ҳавоӣ аз уқёнус ба хушкӣ ҳаракаткунанда ҳукмрони мекунанд. Бориш дар фаслҳои баҳору тобистон, дар тирамоҳу зимистон барф меборад. Дар қаламрави Русия миқдори зиёди дарёҳо ҷорӣ мешаванд, ки онҳо манбаи бузургӣ энергетикӣ мебошанд. Калонтарини онҳо Объ, [[Иртиш (дарё)|Иртиш]], [[Амур (дарё)|Амур]], [[Волга (дарё)|Волга]], [[Енисей (дарё)|Енисей]] [[Лена (дарё)|Лена]] мебошанд. Захираҳои обию энергетикӣ мамлакат беҳамто мебошад, ки дар қисмати зиёди дарёҳо Неругоҳҳои барқию обӣ сохта шудааст.

Масоҳаташ 17075 ҳазор километри квадрати, аҳолиаш 146 милион нафар, дар байни арзҳои 80-43 арзи шимол ва тулии 29 градус ва 170 тули шарки ҷойгир шудааст. Сархатҳои ин давлат баҳрҳои укёнуси Атлантика, Яхбастаи Шимоли ва Ором. Бахри Балтика, Сафед, Баренс, Кара, Лаптифхо, Сибири шарки, Чукотка, баҳри Охот, Чопон мешуяд, ки ягон давлати дигарро чунин баҳрҳои зиёд ишгол накарда аст. Дар територияи ин мамлакат бузургтарин хамвориҳои ҷаҳон,

Хамвории Сибири гарби,
Европаи шарки ҷойгир шуда аст.
Русия давлати хеле сермилат буда, аз чихати сарватҳои табии, масоҳати чангалзорхо, захираи нафт, газ, маъдани оҳан умуман хамаи канданиҳои фойданок хеле бой аст. Забони Руси ба яке аз забонҳои умуми ҷаҳони монанди ангилиси табдил ёфта мавкеъи баланд дорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Герасимова М. И., География почв СССР, М., 1987.
* Давыдова М. И., Раковская Э. М., Тушинский Г. К. Физическая география СССР. Т. 1. М., Просвещение, 1989.
* Давыдова М. И., Раковская Э. М. Физическая география СССР. Т. 2. М., 1990.
* Исаева А. И., Реки и озёра Советского Союза, Л., 1971.
* Мещеряков Ю. А. Рельеф СССР. М., 1972.
* Милановский Е. Е., Геология России и ближнего зарубежья. М, издательство МГУ, 1996. ISBN 5-211-03387-6
* Раковская Э. М., Давыдова М. И., Физическая география России. Часть 1-2. М., Владос, 2001. ISBN 5-691-00687-8
* Соколов А. А., [http://www.astronet.ru/db/msg/1192178/index.html Гидрография СССР], Л., Гидрометеоиздат, 1952
* Сыроечковский Е. Е., Рогачёва В. В., Животный мир СССР. М, 1975.

''Энциклопедии и справочники'':
* География России: Энциклопедический словарь. Москва., 1998.
* Геологическое строение СССР и закономерности размещения полезных ископаемых. В 10-ти тт. Л, 1984—1989.
* Красная книга Российской Федерации: Животные. М, АСТ, 2001. ISBN 5-17-005792-X.
* Новая Российская Энциклопедия, Природа России, т. 1, с. 11—157. М., Энциклопедия, 2003. ISBN 5-94802-003-7 (а также: Волкова О. А., Борсук О. А., Бадюков Д. Д., География России. М, Энциклопедия. 2005. ISBN 5-94802-011-8).

== Сарчашма ==
* [http://atlas.socpol.ru/ Социальный атлас российских регионов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140409014912/http://atlas.socpol.ru/ |date=2014-04-09 }}
* [https://web.archive.org/web/20070509142054/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/rs.html Россия во Всемирной книге фактов]{{ref-en}}
* [http://www.russiatourism.ru/rus/section.asp?id=10 О России на сайте Федерального агентства по туризму] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060221224111/http://www.russiatourism.ru/rus/section.asp?id=10 |date=2006-02-21 }}
* [http://www.zanzibar.ru/links/map_links.htm Сборник ссылок на топографические карты регионов России] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061108230214/http://www.zanzibar.ru/links/map_links.htm |date=2006-11-08 }}
* [[s:География России для детей (Студитский)|Фёдор Дмитриевич Студитский. «География России для детей»]]

[[Гурӯҳ:Ҷуғрофиёи Русия]]</text>
      <sha1>jw6og0ywsp6a4naes23q42t1djfibir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Маҷалла</title>
    <ns>10</ns>
    <id>86387</id>
    <revision>
      <id>1487718</id>
      <parentid>1437037</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9201" sha1="6a4gny7hsh39j2r8ppl9ilq8nv36ano" xml:space="preserve">{{Қуттӣ
|исм          = Маҷалла

|from         = {{{from|}}}
|болоӣ        = {{моил ё не|{{қуттӣ/ном|{{{ном|{{{название|}}}}}}|from={{{from|}}}}} }}
|болоӣ2       = {{моил ё не|{{қуттӣ/номи аслии асар|{{{номи_аслӣ|{{{асли ном|{{{оригинал названия|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}}}
|тасвир       = {{wikidata|p154|{{{логотип|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{тавсифи_логотип|{{{описание логотипа|}}}}}}|from={{{from|}}}}}
|тасвир2      = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{тавсифи_тасвир|{{{подпись|}}}}}}|from={{{from|}}}}}

|нишонагузорӣ1 = Номҳои пешина
|матн1         = {{{номҳои_пешина|{{{прежние названия|}}}}}}

|нишонагузорӣ2 = Номи кӯтоҳ&lt;br&gt;([[ISO 4]])
|матн2         = {{{кӯтоҳ|{{{сокращение|}}}}}}
|викидода2     = p1813

|нишонагузорӣ3 = Соҳа
|матн3         = {{{соҳа|{{{специализация|}}}}}}
|викидода3     = P921

|нишонагузорӣ4 = Даврнокӣ
|матн4         = {{{даврнокӣ|{{{периодичность|}}}}}}
|викидода4     = P2896

|нишонагузорӣ5 = Забон
|матн5         = {{{забон|{{{язык|}}}}}}
|викидода5     = P407

|нишонагузорӣ6 = Нишони редаксия
|матн6         = {{{нишони_редаксия|{{{адрес редакции|}}}}}}
|викидода6     = P6375

|нишонагузорӣ7 = Сармуҳаррир
|матн7         = {{{сармуҳаррир|{{{главный редактор|}}}}}}
|викидода7     = p98

|нишонагузорӣ8 = Муассисон
|матн8         = {{{муассисон|{{{учредители|}}}}}}
|викидода8     = p112

|нишонагузорӣ9 = Кишвар
|матн9         = {{#ifexist:шаблон:парчамбандӣ/{{{кишвар|{{{страна|}}}}}}|{{парчамбандӣ|{{{кишвар|{{{страна|}}}}}}}}|{{{кишвар|{{{страна|}}}}}}}}
|викидода9     = p495

|нишонагузорӣ10 = Макон
|матн10        = {{{макон|{{{место|}}}}}}

|нишонагузорӣ11 = Ношир
|матн11        = {{{ношир|{{{издатель|}}}}}}
|викидода11    = p123

|нишонагузорӣ12 = Таърихи нашр
|матн12        = {{{таърихи_нашр|{{{история|}}}}}}

|нишонагузорӣ13 = Санаи таъсис
|матн13        = {{-соли|{{{таъсис|{{{таъсис|{{{основание|{{{основания|}}}}}}}}}}}}}}
|викидода13    = p571

|нишонагузорӣ14 = Санаи басташавӣ
|матн14        = {{-соли|{{{басташавӣ|{{{закрытие|{{{закрытия|}}}}}}}}}}}}
|викидода14    = p576

|нишонагузорӣ15 = Нашри охирин
|матн15        = {{{нашри_охирин|{{{последний выпуск|}}}}}}

|нишонагузорӣ16 = Ҳаҷм
|матн16        = {{{ҳаҷм|{{{объём|{{{объем|}}}}}}}}}}
|викидода16    = p1104

|нишонагузорӣ17 = Таҷҳизот
|матн17        = {{{таҷҳизот|{{{комплектация|}}}}}}

|нишонагузорӣ18 = Адади нашр (тираж)
|матн18        = {{{тираж|}}}

|нишонагузорӣ19 = Замима
|матн19        = {{{замима|{{{приложение|}}}}}}

|нишонагузорӣ20 = [[Стандарти байналмилалии рақами нашрияҳои силсилагӣ|ISSN]]-и нусхаи нашр
|матн20        = {{#if:{{{ISSN|{{#property:p236}}}}}|{{ISSN search link|{{калимаи аввал|{{{ISSN|{{#property:p236}}}}}}}}} {{remove first word|{{{ISSN|{{#property:p236}}}}}}}}}

|нишонагузорӣ21 = ISSN-и нусхаи вебӣ
|матн21        = {{#if:{{{eISSN|}}}|{{ISSN search link|{{{eISSN}}}}}}}

|нишонагузорӣ22 = Дастрасӣ
|матн22        = {{{дастрасӣ|{{{доступ|}}}}}}

|нишонагузорӣ23 = {{nobr|Индекс аз рӯи каталоги}} «[[Роспечать (ширкат)|Роспечать]]»
|матн23        = {{#if:{{{роспечать|}}}|[https://press.rosp.ru/publications/view/{{{роспечать}}} {{{роспечать}}}]}}

|нишонагузорӣ24 = {{nobr|Индекс аз рӯи каталоги}} «Пресса России»
|матн24        = {{#if:{{{пресса_России|}}}|[https://www.pressa-rf.ru/cat/1/edition/{{{пресса_России}}} {{{пресса_России}}}]}}

|нишонагузорӣ25 = Ҷоизаҳо
|матн25        = {{{ҷоизаҳо|{{{награды|}}}}}}
|викидода25    = p166

|нишонагузорӣ26 = Сомона
|матн26        = {{{сомона|{{{веб-сайт|{{{сайт|}}}}}}}}}
|викидода26    = p856

| поёнӣ        = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|{{{Викитека|}}}}}}|Нашрҳо|from={{{from|}}}}}
| поёнӣ2       = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{Викианбор|{{{Commons|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:check for unknown parameters|check
| unknown             = {{main other|[[Гурӯҳ:Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони Маҷалла|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
| preview             = &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Параметри номаълуми «_VALUE_» дар шаблони Маҷалла&lt;/span&gt;
| showblankpositional = 1
| Commons|ISSN|eISSN|from|nocat|Викианбор|Викитека|викианбор|викитека|нишони_редаксия|адрес редакции|сомона|веб-сайт|сайт|сармуҳаррир|главный редактор|дастрасӣ|доступ|басташавӣ|закрытие|закрытия|ношир|издатель|тасвир|изображение|таърихи_нашр|история|таҷҳизот|комплектация|логотип|макон|место|ҷоизаҳо|награды|ном|название|ҳаҷм|объем|объём|тавсифи_логотип|описание логотипа|номи_аслӣ|асли ном|оригинал названия|таъсис|основание|основания|даврнокӣ|периодичность|тавсифи_тасвир|подпись|нашри_охирин|последний выпуск|номҳои_пешина|прежние названия|пресса_России|замима|приложение|роспечать|кӯтоҳ|сокращение|соҳа|специализация|кишвар|страна|тираж|муассисон|учредители|ширина|забон|язык
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
  --&gt;{{#ifeq:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|1|3}}|The|{{DEFAULTSORT:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|5}}}}}}&lt;!--
  --&gt;[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{{Викитека|{{{викитека|}}}}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедиа:Пайванд ба Викитека дар мақола]]}} }}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{таъсис|{{{основание|{{{основания|}}}}}}}}}|Маҷаллаҳои пайдошуда|p571|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{басташавӣ|{{{закрытие|{{{закрытия|}}}}}}}}}|Маҷаллаҳои басташуда|p576|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{Нашрияҳои миллӣ|{{{соҳа|{{{специализация|}}}}}}|{{{даврнокӣ|{{{периодичность|}}}}}}}}
  | [[Гурӯҳ:{{Нашрияҳои миллӣ|{{{соҳа|{{{специализация|}}}}}}|{{{даврнокӣ|{{{периодичность|}}}}}}}}]]
  | {{#switch:{{wikidata|p495|{{{кишвар|{{{страна|}}}}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}
    | Тоҷикистон = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо]]
    | ИҶШС = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои ИҶШС аз рӯи алифбо]]
    | Русия = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Русия аз рӯи алифбо]]
    | Байналмилалӣ | байналмилалӣ = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои байналмилалӣ]]
    | {{#if:{{Гурӯҳи забонӣ барои|{{wikidata|p495|{{{кишвар|{{{страна|}}}}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}|[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои {{Гурӯҳи забонӣ барои|{{wikidata|p495|{{{кишвар|{{{страна|}}}}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}]]}}
    }}
  }}&lt;!--
  --&gt;{{Гурӯҳи забонӣ барои|забон={{{забон|{{{язык|{{#invoke:String|replace|{{#property:P407}}| забон|}}}}}|навъи нашрия=Маҷаллаҳо}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6a4gny7hsh39j2r8ppl9ilq8nv36ano</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487719</id>
      <parentid>1487718</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Вироиши [[Special:Contributions/VASHGIRD|VASHGIRD]] ([[User talk:VASHGIRD|Баҳс]]) вогардонида шуд ба охирин тағйире, ки [[User:Ҷамшед Ғафуров|Ҷамшед Ғафуров]] анҷом дода буд</comment>
      <origin>1437037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5846" sha1="skqfg1fivva15s7pmpxnry1y4ogfsjr" xml:space="preserve">{{Қуттӣ
|исм           = Маҷалла

|болоӣ         = {{моил ё не|{{қуттӣ/ном|{{{ном|}}}}} }}
|болоӣ2        = {{моил ё не|{{қуттӣ/номи аслии асар|{{{асли ном|}}}}}}}
|тасвир        = {{wikidata|p154|{{{логотип|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{описание логотипа|}}}}}
|тасвир2       = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{подпись|}}}}}

|нишонагузорӣ1 = Номҳои пешина
|матн1         = {{{номҳои_пешина|}}}

|нишонагузорӣ2 = Номи кутоҳ&lt;br&gt;([[ISO 4]])
|матн2         = {{{кутоҳ|}}}
|викидода2     = p1813

|нишонагузорӣ3 = Соҳа
|матн3         = {{{соҳа|}}}
|викидода3     = P101

|нишонагузорӣ4 = Даврнокӣ
|матн4       = {{{даврнокӣ|}}}
|викидода4  = P2896

|нишонагузорӣ5       = Забон
|матн5       = {{{забон|}}}
|викидода5  = P407

|нишонагузорӣ6       = Нишони редаксия
|матн6       = {{{нишонаи_редаксия|}}}
|викидода6  = P6375

|нишонагузорӣ7       = Муҳаррири асосӣ
|матн7       = {{{сармуҳаррир|}}}
|викидода7  = p98

|нишонагузорӣ8       = Муассисон
|матн8       = {{{муассисон|}}}
|викидода8  = p112

|нишонагузорӣ9       = Кишвар
|матн9       = {{#ifexist:шаблон:парчамбандӣ/{{{кишвар}}}|{{парчамбандӣ|{{{кишвар}}}}}|{{{кишвар|}}}}}
|викидода9  = p495

|нишонагузорӣ10      = Макон
|матн10      = {{{макон|}}}

|нишонагузорӣ11      = Ношир
|матн11      = {{{ношир|}}}
|викидода11 = p123

|нишонагузорӣ12      = Таърихи нашр
|матн12      = {{{таърих|}}}

|нишонагузорӣ13      = Санаи таъсис
|матн13      = {{{таъсис|{{{таъсис|}}}}}}
|викидода13 = p571

|нишонагузорӣ14      = Нашри охирин
|матн14      = {{{нашри_охирин|}}}

|нишонагузорӣ15      = Ҳаҷм
|матн15      = {{{ҳаҷм|{{{ҳаҷм|}}}}}}
|викидода15 = p1104

|нишонагузорӣ16      = Таҷҳизот
|матн16      = {{{таҷҳизот|}}}

|нишонагузорӣ17      = Тираж
|матн17      = {{{тираж|}}}
|викидода17 = p4877

|нишонагузорӣ18      = Замима
|матн18      = {{{замима|}}}

|нишонагузорӣ19      = [[:ru:Международный стандартный серийный номер|ISSN]]-и нусхаи нашр
|матн19      = {{#if:{{{ISSN|{{#property:p236}}}}}|{{ISSN search link|{{калимаи аввал|{{{ISSN|{{#property:p236}}}}}}}}} {{remove first word|{{{ISSN|{{#property:p236}}}}}}}}}

|нишонагузорӣ20      = ISSN-и нусхаи вебӣ
|матн20      = {{#if:{{{eISSN|}}}|{{ISSN search link|{{{eISSN}}}}}}}

|нишонагузорӣ21      = Дастрасӣ
|матн21      = {{{дастрасӣ|}}}

|нишонагузорӣ22      = {{nobr|Индекс по каталогу}} «[[Роспечать (компания)|Роспечати]]»
|матн22      = {{#if:{{{роспечать|}}}|[https://press.rosp.ru/publications/view/{{{роспечать}}} {{{роспечать}}}]}}

|нишонагузорӣ23      = {{nobr|Индекс по каталогу}} «[[Объединённый каталог «Пресса России»|Пресса России]]»
|матн23      = {{#if:{{{пресса_России|}}}|[https://www.pressa-rf.ru/cat/1/edition/{{{пресса_России}}} {{{пресса_России}}}]}}

|нишонагузорӣ24      = Награды
|матн24      = {{{награды|}}}
|викидода24 = p166

|нишонагузорӣ25      = Веб-сайт
|матн25      = {{{веб-сайт|}}}
|викидода25 = p856

| поёнӣ       = {{қуттӣ/Викитека|{{{Викитека|{{{викитека|}}}}}}|Выпуски}}
| поёнӣ2      = {{қуттӣ/Викианбор|{{{Викианбор|{{{викианбор|{{{Commons|}}}}}}}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
  --&gt;{{#ifeq:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|1|3}}|The|{{DEFAULTSORT:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|5}}}}}}&lt;!--
  --&gt;[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳо аз рӯи алифбо]]&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Викитека|{{{викитека|}}}}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедиа:Пайванд ба Викитека дар мақола]]}} }}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{основание|{{{основания|}}}}}}|Нашрияҳои чопии пайдошуда|p571}}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{последний выпуск|}}}|Нашрияҳои чопии басташуда|P576}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа}}}|{{{даврнокӣ}}}}}
  | [[Гурӯҳ:{{Нашрияи миллӣ|{{{кишвар}}}|{{{даврнокӣ}}}}}]]
  | {{#switch:{{wikidata|p495|{{{кишвар|}}}|plain=1}}
    | Тоҷикистон = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Тоҷикистон аз рӯи алифбо]]
    | ИҶШС = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои ИҶШС аз рӯи алифбо]]
    | {{#if:{{Гурӯҳи забонӣ барои|{{wikidata|p495|{{{кишвар|}}}|plain=1}}}}|[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои {{Гурӯҳи забонӣ барои|{{wikidata|p495|{{{кишвар|}}}|plain=1}}}}]]}}
    }}
  }}&lt;!--
  --&gt;&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>skqfg1fivva15s7pmpxnry1y4ogfsjr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487720</id>
      <parentid>1487719</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7792" sha1="18eato6havtfsgrpoz3njxpzyy1mi4i" xml:space="preserve">
{{Қуттӣ
|исм          = Маҷалла

|from         = {{{from|}}}
|болоӣ        = {{моил ё не|{{қуттӣ/ном|{{{ном|}}}|from={{{from|}}}}} }}
|болоӣ2       = {{моил ё не|{{қуттӣ/номи аслии асар|{{{асли ном|}}}|from={{{from|}}}}}}}
|тасвир       = {{wikidata|p154|{{{логотип|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{описание логотипа|}}}|from={{{from|}}}}}
|тасвир2      = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{подпись|}}}|from={{{from|}}}}}

|нишонагузорӣ1 = Номҳои пешина
|матн1         = {{{номҳои_пешина|}}}

|нишонагузорӣ2 = Номи кӯтоҳ&lt;br&gt;([[ISO 4]])
|матн2         = {{{кӯтоҳ|}}}
|викидода2     = p1813

|нишонагузорӣ3 = Соҳа
|матн3         = {{{соҳа|}}}
|викидода3     = P921

|нишонагузорӣ4 = Даврнокӣ
|матн4         = {{{даврнокӣ|}}}
|викидода4     = P2896

|нишонагузорӣ5 = Забон
|матн5         = {{{забон|}}}
|викидода5     = P407

|нишонагузорӣ6 = Нишони редаксия
|матн6         = {{{нишонаи_редаксия|}}}
|викидода6     = P6375

|нишонагузорӣ7 = Сармуҳаррир
|матн7         = {{{сармуҳаррир|}}}
|викидода7     = P98

|нишонагузорӣ8 = Муассисон
|матн8         = {{{муассисон|}}}
|викидода8     = P112

|нишонагузорӣ9 = Кишвар
|матн9         = {{#ifexist:шаблон:парчамбандӣ/{{{кишвар}}}|{{парчамбандӣ|{{{кишвар}}}}}|{{{кишвар|}}}}}
|викидода9     = P495

|нишонагузорӣ10 = Макон
|матн10        = {{{макон|}}}

|нишонагузорӣ11 = Ношир
|матн11        = {{{ношир|}}}
|викидода11    = P123

|нишонагузорӣ12 = Таърихи нашр
|матн12        = {{{таърих|}}}

|нишонагузорӣ13 = Санаи таъсис
|матн13        = {{-солҳо|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}}}
|викидода13    = P571

|нишонагузорӣ14 = Санаи басташавӣ
|матн14        = {{-солҳо|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}}}
|викидода14    = P576

|нишонагузорӣ15 = Нашри охирин
|матн15        = {{{нашри_охирин|}}}

|нишонагузорӣ16 = Ҳаҷм
|матн16        = {{{ҳаҷм|{{{хачм|}}}}}}
|викидода16    = P1104

|нишонагузорӣ17 = Таҷҳизот
|матн17        = {{{таҷҳизот|}}}

|нишонагузорӣ18 = Тираж
|матн18        = {{{тираж|}}}
|викидода18    = P4877

|нишонагузорӣ19 = Замима
|матн19        = {{{замима|}}}

|нишонагузорӣ20 = [[:ru:Международный стандартный сериальный номер|ISSN]]-и нусхаи чопӣ
|матн20        = {{#if:{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}|{{ISSN search link|{{калимаи аввал|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}} {{remove first word|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}}

|нишонагузорӣ21 = ISSN-и нусхаи вебӣ
|матн21        = {{#if:{{{eISSN|}}}|{{ISSN search link|{{{eISSN}}}}}}}

|нишонагузорӣ22 = Дастрасӣ
|матн22        = {{{дастрасӣ|}}}

|нишонагузорӣ23 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «[[Роспечать (компания)|Роспечать]]»
|матн23        = {{#if:{{{роспечать|}}}|[https://press.rosp.ru/publications/view/{{{роспечать}}} {{{роспечать}}}]}}

|нишонагузорӣ24 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «Пресса России»
|матн24        = {{#if:{{{пресса_России|}}}|[https://www.pressa-rf.ru/cat/1/edition/{{{пресса_России}}} {{{пресса_России}}}]}}

|нишонагузорӣ25 = Мукофотҳо
|матн25        = {{{мукофотҳо|{{{награды|}}}}}}
|викидода25    = P166

|нишонагузорӣ26 = Вебсайт
|матн26        = {{{сайт|{{{веб-сайт|}}}}}}
|викидода26    = P856

|поёнӣ         = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|{{{Викитека|}}}}}}|Выпуски|from={{{from|}}}}}
|поёнӣ2        = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{Викианбор|{{{Commons|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:check for unknown parameters|check
| unknown             = {{main other|[[Гурӯҳ:Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони Маҷалла|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
| preview             = &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Параметри номаълуми «_VALUE_» дар шаблони Маҷалла&lt;/span&gt;
| showblankpositional = 1
| Commons|ISSN|eISSN|from|nocat|Викианбор|Викитека|басташавӣ|басташавиҳо|веб-сайт|сайт|дастрасӣ|нишонаи_редаксия|сармуҳаррир|ношир|тасвир|таърих|таҷҳизот|логотип|макон|мукофотҳо|награды|ном|номҳои_пешина|кӯтоҳ|соҳа|асли ном|периодичность|даврнокӣ|подпись|нашри_охирин|кишвар|тираж|замима|ширина|забон|роспечать|пресса_России|ҳаҷм|хачм|муассисон|санаи таъсис|таъсис|таъсисҳо|басташавӣ|басташавиҳо
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
  --&gt;{{#ifeq:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|1|3}}|The|{{DEFAULTSORT:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|5}}}}}}&lt;!--
  --&gt;[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳо аз рӯйи алифбо]]&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Викитека|{{{викитека|}}}}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедиа:Пайванд ба Викитека дар мақола]]}} }}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯйи сана|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии пайдошуда|P571|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯйи сана|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии басташуда|P576|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}
  | [[Гурӯҳ:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}]]
  | {{#switch:{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}
    | Тоҷикистон = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Тоҷикистон аз рӯйи алифбо]]
    | ИҶШС = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои ИҶШС аз рӯйи алифбо]]
    | Россия = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Русия аз рӯйи алифбо]]
    | Международный | международный = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои байналмилалӣ]]
    | {{#if:{{Кишвар дар шакли изофӣ|{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}|[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои {{Кишвар дар шакли изофӣ|{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}]]}}
    }}
  }}&lt;!--
  --&gt;{{Гурӯҳи забонӣ барои|забон={{{забон|{{#invoke:String|replace|{{#property:P407}}| забон|}}}}}|навъи нашрия ҷамъ=Маҷаллаҳо|навъи нашрия изофӣ=маҷалла}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>18eato6havtfsgrpoz3njxpzyy1mi4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487722</id>
      <parentid>1487720</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7791" sha1="219euwjs2spe0yawcvf34wo9543udfr" xml:space="preserve">{{Қуттӣ
|исм          = Маҷалла

|from         = {{{from|}}}
|болоӣ        = {{моил ё не|{{қуттӣ/ном|{{{ном|}}}|from={{{from|}}}}} }}
|болоӣ2       = {{моил ё не|{{қуттӣ/номи аслии асар|{{{асли ном|}}}|from={{{from|}}}}}}}
|тасвир       = {{wikidata|p154|{{{логотип|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{описание логотипа|}}}|from={{{from|}}}}}
|тасвир2      = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{подпись|}}}|from={{{from|}}}}}

|нишонагузорӣ1 = Номҳои пешина
|матн1         = {{{номҳои_пешина|}}}

|нишонагузорӣ2 = Номи кӯтоҳ&lt;br&gt;([[ISO 4]])
|матн2         = {{{кӯтоҳ|}}}
|викидода2     = p1813

|нишонагузорӣ3 = Соҳа
|матн3         = {{{соҳа|}}}
|викидода3     = P921

|нишонагузорӣ4 = Даврнокӣ
|матн4         = {{{даврнокӣ|}}}
|викидода4     = P2896

|нишонагузорӣ5 = Забон
|матн5         = {{{забон|}}}
|викидода5     = P407

|нишонагузорӣ6 = Нишони редаксия
|матн6         = {{{нишонаи_редаксия|}}}
|викидода6     = P6375

|нишонагузорӣ7 = Сармуҳаррир
|матн7         = {{{сармуҳаррир|}}}
|викидода7     = P98

|нишонагузорӣ8 = Муассисон
|матн8         = {{{муассисон|}}}
|викидода8     = P112

|нишонагузорӣ9 = Кишвар
|матн9         = {{#ifexist:шаблон:парчамбандӣ/{{{кишвар}}}|{{парчамбандӣ|{{{кишвар}}}}}|{{{кишвар|}}}}}
|викидода9     = P495

|нишонагузорӣ10 = Макон
|матн10        = {{{макон|}}}

|нишонагузорӣ11 = Ношир
|матн11        = {{{ношир|}}}
|викидода11    = P123

|нишонагузорӣ12 = Таърихи нашр
|матн12        = {{{таърих|}}}

|нишонагузорӣ13 = Санаи таъсис
|матн13        = {{-солҳо|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}}}
|викидода13    = P571

|нишонагузорӣ14 = Санаи басташавӣ
|матн14        = {{-солҳо|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}}}
|викидода14    = P576

|нишонагузорӣ15 = Нашри охирин
|матн15        = {{{нашри_охирин|}}}

|нишонагузорӣ16 = Ҳаҷм
|матн16        = {{{ҳаҷм|{{{хачм|}}}}}}
|викидода16    = P1104

|нишонагузорӣ17 = Таҷҳизот
|матн17        = {{{таҷҳизот|}}}

|нишонагузорӣ18 = Тираж
|матн18        = {{{тираж|}}}
|викидода18    = P4877

|нишонагузорӣ19 = Замима
|матн19        = {{{замима|}}}

|нишонагузорӣ20 = [[:ru:Международный стандартный сериальный номер|ISSN]]-и нусхаи чопӣ
|матн20        = {{#if:{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}|{{ISSN search link|{{калимаи аввал|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}} {{remove first word|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}}

|нишонагузорӣ21 = ISSN-и нусхаи вебӣ
|матн21        = {{#if:{{{eISSN|}}}|{{ISSN search link|{{{eISSN}}}}}}}

|нишонагузорӣ22 = Дастрасӣ
|матн22        = {{{дастрасӣ|}}}

|нишонагузорӣ23 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «[[Роспечать (компания)|Роспечать]]»
|матн23        = {{#if:{{{роспечать|}}}|[https://press.rosp.ru/publications/view/{{{роспечать}}} {{{роспечать}}}]}}

|нишонагузорӣ24 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «Пресса России»
|матн24        = {{#if:{{{пресса_России|}}}|[https://www.pressa-rf.ru/cat/1/edition/{{{пресса_России}}} {{{пресса_России}}}]}}

|нишонагузорӣ25 = Мукофотҳо
|матн25        = {{{мукофотҳо|{{{награды|}}}}}}
|викидода25    = P166

|нишонагузорӣ26 = Вебсайт
|матн26        = {{{сайт|{{{веб-сайт|}}}}}}
|викидода26    = P856

|поёнӣ         = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|{{{Викитека|}}}}}}|Выпуски|from={{{from|}}}}}
|поёнӣ2        = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{Викианбор|{{{Commons|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:check for unknown parameters|check
| unknown             = {{main other|[[Гурӯҳ:Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони Маҷалла|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
| preview             = &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Параметри номаълуми «_VALUE_» дар шаблони Маҷалла&lt;/span&gt;
| showblankpositional = 1
| Commons|ISSN|eISSN|from|nocat|Викианбор|Викитека|басташавӣ|басташавиҳо|веб-сайт|сайт|дастрасӣ|нишонаи_редаксия|сармуҳаррир|ношир|тасвир|таърих|таҷҳизот|логотип|макон|мукофотҳо|награды|ном|номҳои_пешина|кӯтоҳ|соҳа|асли ном|периодичность|даврнокӣ|подпись|нашри_охирин|кишвар|тираж|замима|ширина|забон|роспечать|пресса_России|ҳаҷм|хачм|муассисон|санаи таъсис|таъсис|таъсисҳо|басташавӣ|басташавиҳо
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
  --&gt;{{#ifeq:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|1|3}}|The|{{DEFAULTSORT:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|5}}}}}}&lt;!--
  --&gt;[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳо аз рӯйи алифбо]]&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Викитека|{{{викитека|}}}}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедиа:Пайванд ба Викитека дар мақола]]}} }}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯйи сана|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии пайдошуда|P571|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯйи сана|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии басташуда|P576|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}
  | [[Гурӯҳ:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}]]
  | {{#switch:{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}
    | Тоҷикистон = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Тоҷикистон аз рӯйи алифбо]]
    | ИҶШС = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои ИҶШС аз рӯйи алифбо]]
    | Россия = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Русия аз рӯйи алифбо]]
    | Международный | международный = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои байналмилалӣ]]
    | {{#if:{{Кишвар дар шакли изофӣ|{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}|[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои {{Кишвар дар шакли изофӣ|{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}]]}}
    }}
  }}&lt;!--
  --&gt;{{Гурӯҳи забонӣ барои|забон={{{забон|{{#invoke:String|replace|{{#property:P407}}| забон|}}}}}|навъи нашрия ҷамъ=Маҷаллаҳо|навъи нашрия изофӣ=маҷалла}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>219euwjs2spe0yawcvf34wo9543udfr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487723</id>
      <parentid>1487722</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7787" sha1="93z6in201f2u4h8y5bq5unimkk7ir3n" xml:space="preserve">{{Қуттӣ
|исм          = Маҷалла

|from         = {{{from|}}}
|болоӣ        = {{моил ё не|{{қуттӣ/ном|{{{ном|}}}|from={{{from|}}}}} }}
|болоӣ2       = {{моил ё не|{{қуттӣ/номи аслии асар|{{{асли ном|}}}|from={{{from|}}}}}}}
|тасвир       = {{wikidata|p154|{{{логотип|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{описание логотипа|}}}|from={{{from|}}}}}
|тасвир2      = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{подпись|}}}|from={{{from|}}}}}

|нишонагузорӣ1 = Номҳои пешина
|матн1         = {{{номҳои_пешина|}}}

|нишонагузорӣ2 = Номи кӯтоҳ&lt;br&gt;([[ISO 4]])
|матн2         = {{{кӯтоҳ|}}}
|викидода2     = p1813

|нишонагузорӣ3 = Соҳа
|матн3         = {{{соҳа|}}}
|викидода3     = P921

|нишонагузорӣ4 = Даврнокӣ
|матн4         = {{{даврнокӣ|}}}
|викидода4     = P2896

|нишонагузорӣ5 = Забон
|матн5         = {{{забон|}}}
|викидода5     = P407

|нишонагузорӣ6 = Нишони редаксия
|матн6         = {{{нишонаи_редаксия|}}}
|викидода6     = P6375

|нишонагузорӣ7 = Сармуҳаррир
|матн7         = {{{сармуҳаррир|}}}
|викидода7     = P98

|нишонагузорӣ8 = Муассисон
|матн8         = {{{муассисон|}}}
|викидода8     = P112

|нишонагузорӣ9 = Кишвар
|матн9         = {{#ifexist:шаблон:парчамбандӣ/{{{кишвар}}}|{{парчамбандӣ|{{{кишвар}}}}}|{{{кишвар|}}}}}
|викидода9     = P495

|нишонагузорӣ10 = Макон
|матн10        = {{{макон|}}}

|нишонагузорӣ11 = Ношир
|матн11        = {{{ношир|}}}
|викидода11    = P123

|нишонагузорӣ12 = Таърихи нашр
|матн12        = {{{таърих|}}}

|нишонагузорӣ13 = Санаи таъсис
|матн13        = {{-солҳо|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}}}
|викидода13    = P571

|нишонагузорӣ14 = Санаи басташавӣ
|матн14        = {{-солҳо|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}}}
|викидода14    = P576

|нишонагузорӣ15 = Нашри охирин
|матн15        = {{{нашри_охирин|}}}

|нишонагузорӣ16 = Ҳаҷм
|матн16        = {{{ҳаҷм|{{{хачм|}}}}}}
|викидода16    = P1104

|нишонагузорӣ17 = Таҷҳизот
|матн17        = {{{таҷҳизот|}}}

|нишонагузорӣ18 = Тираж
|матн18        = {{{тираж|}}}
|викидода18    = P4877

|нишонагузорӣ19 = Замима
|матн19        = {{{замима|}}}

|нишонагузорӣ20 = [[:ru:Международный стандартный сериальный номер|ISSN]]-и нусхаи чопӣ
|матн20        = {{#if:{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}|{{ISSN search link|{{калимаи аввал|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}} {{remove first word|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}}

|нишонагузорӣ21 = ISSN-и нусхаи вебӣ
|матн21        = {{#if:{{{eISSN|}}}|{{ISSN search link|{{{eISSN}}}}}}}

|нишонагузорӣ22 = Дастрасӣ
|матн22        = {{{дастрасӣ|}}}

|нишонагузорӣ23 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «[[Роспечать (компания)|Роспечать]]»
|матн23        = {{#if:{{{роспечать|}}}|[https://press.rosp.ru/publications/view/{{{роспечать}}} {{{роспечать}}}]}}

|нишонагузорӣ24 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «Пресса России»
|матн24        = {{#if:{{{пресса_России|}}}|[https://www.pressa-rf.ru/cat/1/edition/{{{пресса_России}}} {{{пресса_России}}}]}}

|нишонагузорӣ25 = Мукофотҳо
|матн25        = {{{мукофотҳо|{{{награды|}}}}}}
|викидода25    = P166

|нишонагузорӣ26 = Вебсайт
|матн26        = {{{сайт|{{{веб-сайт|}}}}}}
|викидода26    = P856

|поёнӣ         = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|{{{Викитека|}}}}}}|Выпуски|from={{{from|}}}}}
|поёнӣ2        = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{Викианбор|{{{Commons|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:check for unknown parameters|check
| unknown             = {{main other|[[Гурӯҳ:Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони Маҷалла|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
| preview             = &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Параметри номаълуми «_VALUE_» дар шаблони Маҷалла&lt;/span&gt;
| showblankpositional = 1
| Commons|ISSN|eISSN|from|nocat|Викианбор|Викитека|басташавӣ|басташавиҳо|веб-сайт|сайт|дастрасӣ|нишонаи_редаксия|сармуҳаррир|ношир|тасвир|таърих|таҷҳизот|логотип|макон|мукофотҳо|награды|ном|номҳои_пешина|кӯтоҳ|соҳа|асли ном|периодичность|даврнокӣ|подпись|нашри_охирин|кишвар|тираж|замима|ширина|забон|роспечать|пресса_России|ҳаҷм|хачм|муассисон|санаи таъсис|таъсис|таъсисҳо|басташавӣ|басташавиҳо
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
  --&gt;{{#ifeq:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|1|3}}|The|{{DEFAULTSORT:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|5}}}}}}&lt;!--
  --&gt;[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳо аз рӯйи алифбо]]&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Викитека|{{{викитека|}}}}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедиа:Пайванд ба Викитека дар мақола]]}} }}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии пайдошуда|P571|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии басташуда|P576|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}
  | [[Гурӯҳ:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}]]
  | {{#switch:{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}
    | Тоҷикистон = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Тоҷикистон аз рӯйи алифбо]]
    | ИҶШС = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои ИҶШС аз рӯйи алифбо]]
    | Россия = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Русия аз рӯйи алифбо]]
    | Международный | международный = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои байналмилалӣ]]
    | {{#if:{{Кишвар дар шакли изофӣ|{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}|[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои {{Кишвар дар шакли изофӣ|{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}}}]]}}
    }}
  }}&lt;!--
  --&gt;{{Гурӯҳи забонӣ барои|забон={{{забон|{{#invoke:String|replace|{{#property:P407}}| забон|}}}}}|навъи нашрия ҷамъ=Маҷаллаҳо|навъи нашрия изофӣ=маҷалла}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93z6in201f2u4h8y5bq5unimkk7ir3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487724</id>
      <parentid>1487723</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7695" sha1="bbk7t69bnfsns72uni5uhkot6wmyhzc" xml:space="preserve">{{Қуттӣ
|исм          = Маҷалла

|from         = {{{from|}}}
|болоӣ        = {{моил ё не|{{қуттӣ/ном|{{{ном|}}}|from={{{from|}}}}} }}
|болоӣ2       = {{моил ё не|{{қуттӣ/номи аслии асар|{{{асли ном|}}}|from={{{from|}}}}}}}
|тасвир       = {{wikidata|p154|{{{логотип|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{описание логотипа|}}}|from={{{from|}}}}}
|тасвир2      = {{wikidata|p18|{{{тасвир|}}}|size={{{ширина|}}}|caption={{{подпись|}}}|from={{{from|}}}}}

|нишонагузорӣ1 = Номҳои пешина
|матн1         = {{{номҳои_пешина|}}}

|нишонагузорӣ2 = Номи кӯтоҳ&lt;br&gt;([[ISO 4]])
|матн2         = {{{кӯтоҳ|}}}
|викидода2     = p1813

|нишонагузорӣ3 = Соҳа
|матн3         = {{{соҳа|}}}
|викидода3     = P921

|нишонагузорӣ4 = Даврнокӣ
|матн4         = {{{даврнокӣ|}}}
|викидода4     = P2896

|нишонагузорӣ5 = Забон
|матн5         = {{{забон|}}}
|викидода5     = P407

|нишонагузорӣ6 = Нишони редаксия
|матн6         = {{{нишонаи_редаксия|}}}
|викидода6     = P6375

|нишонагузорӣ7 = Сармуҳаррир
|матн7         = {{{сармуҳаррир|}}}
|викидода7     = P98

|нишонагузорӣ8 = Муассисон
|матн8         = {{{муассисон|}}}
|викидода8     = P112

|нишонагузорӣ9 = Кишвар
|матн9         = {{#ifexist:шаблон:парчамбандӣ/{{{кишвар}}}|{{парчамбандӣ|{{{кишвар}}}}}|{{{кишвар|}}}}}
|викидода9     = P495

|нишонагузорӣ10 = Макон
|матн10        = {{{макон|}}}

|нишонагузорӣ11 = Ношир
|матн11        = {{{ношир|}}}
|викидода11    = P123

|нишонагузорӣ12 = Таърихи нашр
|матн12        = {{{таърих|}}}

|нишонагузорӣ13 = Санаи таъсис
|матн13        = {{-солҳо|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}}}
|викидода13    = P571

|нишонагузорӣ14 = Санаи басташавӣ
|матн14        = {{-солҳо|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}}}
|викидода14    = P576

|нишонагузорӣ15 = Нашри охирин
|матн15        = {{{нашри_охирин|}}}

|нишонагузорӣ16 = Ҳаҷм
|матн16        = {{{ҳаҷм|{{{хачм|}}}}}}
|викидода16    = P1104

|нишонагузорӣ17 = Таҷҳизот
|матн17        = {{{таҷҳизот|}}}

|нишонагузорӣ18 = Тираж
|матн18        = {{{тираж|}}}
|викидода18    = P4877

|нишонагузорӣ19 = Замима
|матн19        = {{{замима|}}}

|нишонагузорӣ20 = [[:ru:Международный стандартный сериальный номер|ISSN]]-и нусхаи чопӣ
|матн20        = {{#if:{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}|{{ISSN search link|{{калимаи аввал|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}} {{remove first word|{{{ISSN|{{#property:P236}}}}}}}}}

|нишонагузорӣ21 = ISSN-и нусхаи вебӣ
|матн21        = {{#if:{{{eISSN|}}}|{{ISSN search link|{{{eISSN}}}}}}}

|нишонагузорӣ22 = Дастрасӣ
|матн22        = {{{дастрасӣ|}}}

|нишонагузорӣ23 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «[[Роспечать (компания)|Роспечать]]»
|матн23        = {{#if:{{{роспечать|}}}|[https://press.rosp.ru/publications/view/{{{роспечать}}} {{{роспечать}}}]}}

|нишонагузорӣ24 = {{nobr|Индекс аз рӯйи феҳристи}} «Пресса России»
|матн24        = {{#if:{{{пресса_России|}}}|[https://www.pressa-rf.ru/cat/1/edition/{{{пресса_России}}} {{{пресса_России}}}]}}

|нишонагузорӣ25 = Мукофотҳо
|матн25        = {{{мукофотҳо|{{{награды|}}}}}}
|викидода25    = P166

|нишонагузорӣ26 = Вебсайт
|матн26        = {{{сайт|{{{веб-сайт|}}}}}}
|викидода26    = P856

|поёнӣ         = {{қуттӣ/Викитека|{{{викитека|{{{Викитека|}}}}}}|Выпуски|from={{{from|}}}}}
|поёнӣ2        = {{қуттӣ/Викианбор|{{{викианбор|{{{Викианбор|{{{Commons|}}}}}}}}}|from={{{from|}}}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:check for unknown parameters|check
| unknown             = {{main other|[[Гурӯҳ:Саҳифаҳо бо параметрҳои номаълуми шаблони Маҷалла|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
| preview             = &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Параметри номаълуми «_VALUE_» дар шаблони Маҷалла&lt;/span&gt;
| showblankpositional = 1
| Commons|ISSN|eISSN|from|nocat|Викианбор|Викитека|басташавӣ|басташавиҳо|веб-сайт|сайт|дастрасӣ|нишонаи_редаксия|сармуҳаррир|ношир|тасвир|таърих|таҷҳизот|логотип|макон|мукофотҳо|награды|ном|номҳои_пешина|кӯтоҳ|соҳа|асли ном|периодичность|даврнокӣ|подпись|нашри_охирин|кишвар|тираж|замима|ширина|забон|роспечать|пресса_России|ҳаҷм|хачм|муассисон|санаи таъсис|таъсис|таъсисҳо|басташавӣ|басташавиҳо
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{NAMESPACE}}{{{nocat|}}}||&lt;!--
  --&gt;{{#ifeq:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|1|3}}|The|{{DEFAULTSORT:{{#invoke:String|sub|{{#invoke:wikitext|nodis|{{PAGENAME}}}}|5}}}}}}&lt;!--
  --&gt;[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳо аз рӯйи алифбо]]&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{Викитека|{{{викитека|}}}}}}|{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Гурӯҳ:Википедиа:Пайванд ба Викитека дар мақола]]}} }}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{таъсис|{{{таъсисҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии пайдошуда|P571|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{гурӯҳ аз рӯи сана|{{{басташавӣ|{{{басташавиҳо|}}}}}}|Нашрияҳои чопии басташуда|P576|from={{{from|}}}}}&lt;!--
  --&gt;{{#if:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}
  | [[Гурӯҳ:{{Нашрияи миллӣ|{{{соҳа|}}}|{{{даврнокӣ|}}}}}]]
  | {{#switch:{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}
    | Тоҷикистон = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Тоҷикистон аз рӯйи алифбо]]
    | ИҶШС = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои ИҶШС аз рӯйи алифбо]]
    | Россия = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Русия аз рӯйи алифбо]]
    | Международный | международный = [[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои байналмилалӣ]]
    | {{#if:{{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}|[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои {{wikidata|P495|{{{кишвар|}}}|plain=1|from={{{from|}}}}}]]}}
    }}
  }}&lt;!--
  --&gt;{{Гурӯҳи забонӣ барои|забон={{{забон|{{#invoke:String|replace|{{#property:P407}}| забон|}}}}}|навъи нашрия ҷамъ=Маҷаллаҳо|навъи нашрия изофӣ=маҷалла}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbk7t69bnfsns72uni5uhkot6wmyhzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Африқои Марказӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94858</id>
    <revision>
      <id>1487743</id>
      <parentid>1307768</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9464" sha1="mf2e2qrcu3b6tbkyiabqb8a623mse4o" xml:space="preserve">[[Image:LocationCentralMiddleAfrica.png|thumb|300px|
{{legend|#3a963a|Африқои Марказӣ}}{{legend|#5cd65c|Африқои миёна ([[United Nations geoscheme|Тарҳи ҷуғрофии ҷаҳон]])}}{{legend|#00ff3c|[[Federation of Rhodesia and Nyasaland|Федератсияи Африқои Марказӣ]] (азбайнрафта)}}]]
[[Акс:Night Pass over Central Africa and the Middle East.ogv|thumb|300px|Ин видео наздики Африқои Марказӣ ва [[Ховари Миёна]] аз ҷониби гурӯҳи эҷодии 29-уми экспедитсионӣ дар [[Истгоҳи байналмиллалии кайҳонӣ]] бардошта шудааст.]]

'''Африқои Марказӣ''', Африқои Экваторӣ, — ноҳияи табиӣ дар қораи [[Африқо]].

Як қисми масоҳати Африқоро аз [[Уқёнуси Атлантик]] то нишебаҳои ғарбии паҳнкӯҳи Африқои Шарқӣ, байни 70 а. ш. ва 130 а. ҷ., инчунин ҷазираҳои оташфишони халиҷи Гвинеяро дар бар мегирад.

== Релйеф ==
Релйефаш ба се қисм ҷудо мешавад: 1) Пастхамии Конго (аз сатҳи баҳр 300–500 м баланд) – қисми зиёдашро ҳамвориҳо ташкил медиҳанд, ки аз ҷинс­ҳои таҳшин таркиб ёфтаанд. 2) Баландиҳои канорӣ – дар шарқ Азанде ва ё Банда, дар ғарб баландиҳои Гвинеяи Ҷанубӣ, дар ҷануб баландии Лунда-Шаба ва паҳнкӯҳи Ангола (дар шимол ва ғарб 500–1000 м, дар ҷануб беш аз1000 м баланд); дар ин ҷойҳо пенепленҳои пасту баланд (ноҳамвор) ва суффакӯҳҳо зиёдтаранд. Қисми зиёди сатҳаш аз таҳкурсии булӯрии қадим иборат аст. Махсусан релйефи атрофи вулкани оташфишони амалкунандаи Камерун (4070 м) хеле ноҳамвор мебошад. 3) Пастии аккумулятивии назди Атлантик. Иқлими байни 30 а. ш. ва 20–30 а. ҷ. истивоӣ, ҳамеша сернам, бориши солона бештар аз 1500 мм (дар нишебҳои ғарбии Камерун аз 1000 мм зиёд); ба самти Шимол ва Ҷануб – субистивоӣ, тобистонаш сербориш (бориши солона беш аз 1000 мм), соҳили Уқёнуси Атлантик аз димоғаи Лопес ба самти ҷануб – тропикӣ; бориш – 200–300 мм. Ҳарорати тамоми ҳудудаш гарм (250, 280С).

== Обҳо ва дарёҳо ==
Дарёҳо бисёр ва пуробтарин Дарёҳои калон: Конго бо шохобҳояш (Убанги, Касаи ва ғайра), Санага, Огове, Кванза, ки онҳо захираи ғании барқи обӣ доранд.

== Наботот ==
Дар минтақаи иқлими истивоӣ бешазори ҳамешасабзи исти­воӣ, дар шимол ва ҷануб, ки мавсими хушк доранд, бешаҳои баргрезу ҳамешасабз ва даштҳои сералаф вомехӯранд. Баландии Лунда-Шаба бешаҳои баргрези даштӣ дорад. Аз резишгоҳи дарёи Конго ба ҷануб даштҳои муқаррарӣ ва биёбонгашта, дар поёноби дарёҳо бешазори мангро паҳн шудаанд. Кӯҳи Камерунро беша ва марғзори кӯҳӣ пӯшондааст.

== Олами ҳайвонот ==
Олами ҳай­воноти Африқои Марказӣ ғанӣ ва гуногун аст. Бисёрии ҳайвоноти бешаҳои истивоӣ дар болои дарахтон зиндагӣ мекунанд. Дар бешазор ғайр аз парандагон ҳашарот ва кӯршабпаракҳо, санҷоб, маймунҳои антар, баҳмути пакана, як намуди гуроз, ламантин (дар соҳилҳои дарё) ва ғайра вомехӯранд.&lt;ref&gt;[[Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]], Ҷилди 2. АСОС-БОЗ – Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, - с.114&lt;/ref&gt;

==Аҳолӣ==
{{Тарҷума}}
[[File:UN Macroregion Central Africa.svg|thumb|right|UN Macroregion of Central Africa]]

Notable Central African supra-regional organizations include the [[Lake Chad Basin Commission]] and the [[Economic Community of Central African States]].

[[Christianity]] and [[African Traditional Religion]] are the predominant religions in Central Africa. [[Islam]] is also practiced in some areas in [[Chad]] and the [[Central African Republic]].

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ном !! Пойтахт !! Асъор !! Забони расмӣ !! Масоҳат (км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! Аҳолӣ
|-
| {{парчамбандӣ|Ангола}} || [[Луанда]] || [[Kwanza]] || [[Portuguese language|Portuguese]] || 1,246,700 || 20,609,294
|-
| {{парчамбандӣ|Cameroon}}|| [[Yaoundé]] || [[Central African CFA franc]] || [[French language|French]], [[English language|English]] || 475,442 || 20,129,878
|-
| {{парчамбандӣ|Central African Republic}}|| [[Бангуи]] || [[Central African CFA franc]] || [[Sango]], [[French language|French]] || 622,984 || 4,576,000
|-
| {{парчамбандӣ|Chad}}|| [[N'Djamena]] || [[Central African CFA franc]] || [[French language|French]], [[Arabic language|Arabic]] || 1,284,000 || 11,274,106
|-
| {{парчамбандӣ|Democratic Republic of the Congo}} || [[Kinshasa]] || [[Congolese franc]] || [[French language|French]] || 2,344,858 || 69,575,000
|-
| {{парчамбандӣ|Republic of the Congo}}|| [[Brazzaville]] || [[Central African CFA franc]] || [[French language|French]] || 342,000 || 4,366,266
|-
| {{парчамбандӣ|Equatorial Guinea}} || [[Малабо]] || [[Central African CFA franc]] || [[Spanish language|Spanish]], [[French language|French]] || 28,051 || 740,000
|-
| {{парчамбандӣ|Gabon}}|| [[Libreville]] || [[Central African CFA franc]] || [[French language|French]] || 267,668 || 1,576,665
|-
| {{парчамбандӣ|São Tomé and Príncipe}} || [[São Tomé]] || [[São Tomé and Príncipe Dobra]] || [[Portuguese language|Portuguese]] || 964 || 179,506
|-
|}

==Фарҳанг==
[[File:Tambour fom-Babanki-Cameroun.jpg|thumb|right|Art from Cameroon]]
Due to common historical processes and widespread demographic movements between the countries of Central Africa before the Bantu Migration into much of southern Central Africa, the cultures of the region evidence many similarities and interrelationships. Similar cultural practices stemming from common origins as largely Nilo-Saharan or Bantu peoples is also evident in Central Africa including in music, dance, art, body adornment, initiation and marriage rituals.

Some major ethnic groups in Central Africa are as follows:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Name 
! Family 
! Language 
! Region 
! Country 
! Population (million) 
! Notes
|-
|[[Sara people|Sara]] || Nilo-Saharan, Central Sudanic || [[Sara languages|Sara]] || Chad Basin || Chad, Cameroon|| 3.5 ||
|-
|[[Gbaya people|Gbaya]] || Niger-Congo, Ubangian|| [[Gbaya language]]|| Chad Basin || Central African Republic|| 1.5 ||
|-
|[[Zande people|Zande]]|| Niger–Congo, Ubangian ||[[Zande language|Zande]] || Chad Basin || South Sudan, Democratic Republic of Congo || 1-4 ||
|-
|[[Kanuri people|Kanuri]] || Nilo-Saharan, Western Saharan || [[Kanuri language|Kanuri]] || Chad Basin || Eastern Nigeria, || 10 ||
|-
|[[Banda people|Banda]] || Niger-Congo, Ubangian|| [[Banda languages|Banda language]]|| Chad Basin || Central African Republic || 1.5 ||
|-
|[[Luba people|Luba]] || Niger-Congo, Bantu|| [[Luba language]]|| Sub-Equatorial || Democratic Republic of Congo || 10-15 ||
|-
|[[Mongo people|Mongo]] || Niger-Congo, Bantu|| [[Mongo language]]|| Sub-Equatorial || Democratic Republic of Congo || 10-15 ||
|-
|[[Kongo people|Kongo]] || Niger-Congo, Bantu|| [[Kongo language]]|| Sub-Equatorial || Democratic Republic of Congo, Angola, Republic of Congo || 10||
|}

==Пайвандҳо==
* [https://web.archive.org/web/20160304041749/http://www.afriquecentrale.org/ Afrique Centrale.org]
* [http://www.usaraf.army.mil/MAP_INTERACTIVE/INTERACTIVE_MAP.swf Africa Interactive Map] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100117005910/http://www.usaraf.army.mil/MAP_INTERACTIVE/INTERACTIVE_MAP.swf |date=2010-01-17 }} from the [[United States Army Africa]]
* [http://www.pygmies.org/ African Pygmies]—Among the earliest inhabitants of Central Africa
{{commons|Central Africa|Африқои Марказӣ}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{пайвандҳои беруна}}
{{Африқо}}

[[Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Минтақаҳои Африқо]]
[[Гурӯҳ:Африқо]]</text>
      <sha1>mf2e2qrcu3b6tbkyiabqb8a623mse4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Албанияи Қафқозӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94955</id>
    <revision>
      <id>1487737</id>
      <parentid>1416863</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8934" sha1="l1l2hjxrwwzuz43smpdakec623vpdto" xml:space="preserve">[[Акс:Ancient countries of Transcaucasia.jpg|right|250px]]
'''Албанияи Қафқозӣ''' ({{забон-аз|Qafqaz Albaniyası}}) — Дар давраи қадим дар минтақаи [[Озарбойҷон]]и ҳозира албанҳои қафқозӣ зиндагӣ мекарданд&lt;ref&gt;«Очерки по истории и культуре Кавказской Албании IV в. до н. э. — VII в. н. э.», К. В. Тревер, 1959 г.&lt;/ref&gt;, ки аз рӯи ақидаи муҳаққиқон ба [[забонҳои лезгинӣ]] муошират мекарданд&lt;ref&gt;История Востока. В 6 т. Т. 2. Восток в средние века. [http://www.kulichki.com/~gumilev/HE2/he2103.htm Глава I]. — {{М}}: «Восточная литература», 2002. — ISBN 5-02-017711-3. Аҳолии рустоӣ бошад, аз рӯи мушоҳида, аксаран, муддати дароз то кунун забонҳои куҳани худро ҳифз кардаанд, ки бо забонҳои имрӯзаи Доғистон, пеш аз ҳама забони лезгинӣ, хешовандӣ доранд&quot;&lt;/ref&gt;. Ҳамин тавр, дар асоси маълумоти [[забоншиносӣ]], гуфтан мумкин аст, ки ба аҳолии муосири минтақа инҳо дохил мешаванд: [[лезгинҳо]], ҳалқи Шаҳдаг ва  удинҳо (динашонро низ нигоҳ доштаанд)&lt;ref&gt;''Климов Г. А.'' [http://udilang.narod.ru/papers/Jazyki_mira_Agwan.pdf Языки мира: Кавказские языки. Агванский язык]. — {{М.}}: Академия, 1999. — С. 459—460. — ISBN 978-5-85759-085-0&lt;/ref&gt;. Аз рӯи маълумоти антропологӣ ба типи каспигии нажоди аврупоӣ дохил мешуданд &lt;ref name=&quot;Антрополог&quot;&gt;{{cite web|url=http://imp.rudn.ru/psychology/anthropology/ch6_6.html|title=Данные антропологии к этногенезу тюркских народов|publisher=imp.rudn.ru|author=[[Алексеев, Валерий Павлович|В.П. Алексеев]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/61CUbvOwP?url=http://imp.rudn.ru/psychology/anthropology/ch6_6.html|archivedate=2011-08-25|accessdate=2015-10-03}}&lt;/ref&gt;. Ба ин тип [[озарбойҷониҳо]] дохил мешаванд&lt;ref&gt;[[http://books.google.ru/books?id=-EYMAQAAMAAJ&amp;q=Каспийский+тип+Азербайджанцы&amp;dq=Каспийский+тип+Азербайджанцы&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ei=y0TyTs-3EoLo-gaFwv2tAQ&amp;ved=0CF4Q6AEwCA%7Сиздательство=Изд-во Институт этнографии имени Н. Н. Миклухо-Маклая. Народы Кавказа, том 1]] &lt;/ref&gt;.

Албаниҳо, аз рӯи ақидаи баъзе муҳаққиқон, пештар ба сатрапи [[Ҳахоманишиён|Ҳахоманишии Мод]] тобеъ буданд, ва баъди сарнагун шудани давлати Ҳахоманишиҳо ба шоҳҳои Атропатена (дар Озарбойҷони [[Эрон]]) тобеъ гаштаанд. Дар аввали асри II то милод тамоми қисми шарқии Озарбойҷони ҳозира, ҷанубтар аз дарёи [[Кура]] то омехтани он бо [[Аракс]], ки дар он қабилаҳои гуногуни албанӣ менишастанд, аз тарафи [[Арманистони Бузург]] истило карда шуд.&lt;ref&gt;[http://www.vehi.net/istoriya/armenia/kagantv/novoseltsev.html А. П. Новосельцев. К вопросу о политической границе Армении и Кавказской Албании в античный период]&lt;/ref&gt; Дар аввали асри IV иттифоқи қабилавии албанӣ ба вуҷуд омад, ки он дар охири асри II то милод &lt;ref&gt;[http://www.iranica.com/articles/albania-iranian-aran-arm Статья о Кавказской Албании в Иранике] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130723044613/http://www.iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm |date=2013-07-23 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130723044613/http://www.iranicaonline.org/articles/albania-iranian-aran-arm |date=2013-07-23 }}&lt;blockquote&gt;During the Hellenistic period they joined with other neighboring tribes to form a unified state under a single ruler (Strabo 9.7.6; cf. below). It has been supposed that the unification took place towards the end of the 2nd century B.C.
&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; (аз рӯи маълумоти дигар дар миёнаи асри I) &lt;ref&gt;[http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000017/st059.shtml Всемирная история, М., 1956, т.2, стр. 417]&lt;/ref&gt; шакли давлатро гирифтааст.

Дар минтақаи назди [[Каспӣ]] забони мидии миёна дар гуфтугузор буд, ки аз он [[забони толишӣ|забони толишии]] ҳозира баромадааст.&lt;ref&gt;История древнего мира. Т.3. М., 1989, стр. 287{{oq|ru|Минтақаҳои назди Каспӣ, ки дар он ҷо таъсири қавии оини зардуштии атропатенӣ вуҷуд дошт, забони мидии миёнаро кабул карданд, ва дертар он дар баъзе аз ноҳияҳо забони халқи гашт (дар шакли забони '''толишӣ''' ва забонҳои хешовандии он, ки ҳоло диалектҳои мурда ба ҳисоб мераванд). Дар минтақаҳое, ки аз аввал ба минтақаҳои забони арманӣ дохил мешуданд ва дар он ҷой пештар ҳам таъсири масеҳии арманӣ зиёд буд, табиатан, “лингва франка” забони арманӣ буд.}}&lt;/ref&gt;, лекин аз рӯи шоҳидии ҷуғрофишиносон ва таърихшиносони араби он давра, аз ҷумла Истаҳри, Ибн-Ҳавкал, Муққадасӣ ва дигарон, забони албанӣ дар [[асри X]] дар пойтахт, дар шаҳри [[Барда]] истифода мешуд. Ҳамон сарчашмаҳои араб, инчунин маълумот медиҳанд, ки дар он тарафи Барда ва Шамкур ([[Қаробоғи Кӯҳӣ]]) [[арманиҳо]] зиндагӣ мекарданд&lt;ref&gt;[http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Kavkaz/Karaulov/text1.htm КАРАУЛОВ Н. А. Сведения арабских писателей X и XI веков по Р. Хр. о Кавказе, Армении и Адербейджане]&lt;/ref&gt;. Шоҳигарии Албан тобеи [[Сосониён]] ва дертар, соли 457 аз тарафи Сосониён барҳам дода шуд. Лекин, тадриҷан, албанҳо тавонистанд мустақилияти нисбиро ба даст оваранд. Дар асри VII шоҳигарии Албан аз тарафи арабҳо забт карда шуд &lt;ref&gt;История древнего мира. Т. 3. М., 1989, стр. 288&lt;/ref&gt;. «Аҳолии дар соҳили чап воқеъ будаи шоҳигарии Албан, ки аз ҷиҳати нажодӣ гуногунрангӣ дошт, дар ин вақт  бештар ба забони [[форсӣ]] мегузарад. Хусусан ин ҳолат дар шаҳрҳои Арон ва Шервон дида мешавад, ки дар асрҳои IX—X чунин ном гирифтаанд (ду ноҳияи асосӣ дар минтақаи Озарбойҷон). Аҳолии рустоӣ бошад, аз рӯи мушоҳида, аксаран, муддати дароз то кунун забонҳои куҳани худро ҳифз кардаанд, ки бо забонҳои имрӯзаи Доғистон, пеш аз ҳама забони лезгинӣ, хешовандӣ доранд»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uni-persona.srcc.msu.su/site/authors/djakonov/posl_gl.htm |title=И. М. Дьяконов. Воспоминания, стр. 730—731 |accessdate=2015-10-03 |archivedate=2008-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080422215916/http://uni-persona.srcc.msu.su/site/authors/djakonov/posl_gl.htm }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Таърихи сиёсии Озарбойҷон]]
[[Гурӯҳ:Ҷуғрофияи таърихии Озарбойҷон]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои таърихӣ]]</text>
      <sha1>l1l2hjxrwwzuz43smpdakec623vpdto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ғуломдорӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95790</id>
    <revision>
      <id>1487823</id>
      <parentid>1479432</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12312" sha1="brn38sm3ymnrhnq14sowpbxibq2dtqa" xml:space="preserve">'''Ғуломдорӣ''' —  низоми муносибатҳои ҷамъиятӣ, ки дар асоси истисмори як шахс ([[ғулом]]) аз тарафи шахси дигар (ғу­ломдор, хоҷа, соҳиб) бунёд ёфтааст. 

== Сабабу омилҳои ташаккул ==
Муно­си­бат­ҳои ғуломдорӣ дар [[ҷамъияти ибтидоӣ]] ташаккул ёфтаанд: дар мар­ҳа­лаи муайяни рушди ҷомеаи инсонӣ истифодаи [[олоти меҳ­нат]] им­кон фароҳам овард, ки маҳсулоти бештари озу­қа­ворӣ ис­теҳсол шуда, асирон, ҷинояткорон, шахсони қарз­дор ва мар­думи одӣ ба кори маҷбурӣ ҷалб гарданд. Дар мар­ҳа­ла­ҳои аввали ҷомеаи ғуломдорӣ манбаи асосии афзоиши шу­мораи ғуло­мон [[Ҷанг|ҷангҳои]] байниқабилавӣ ва бай­нидавлатӣ, зиёдшавии шу­мораи асирон, одамрабоӣ ва ғ. буданд.

== Ғуломдорӣ дар дав­лат­ҳои қадим ==
Дар дав­лат­ҳои бостонии [[Мисри Қадим|Миср]], [[Бобил]], [[Ошур]], [[Эрони бостон|Эрон]], [[Ҳинди Бостон|Ҳинд]], [[Ҷумҳурии Мардумии Чин|Чин]], [[Имперотурии Бизонс|Рум]] ва [[Юнони Бостон|Юнон]] вуҷуд дошт. Императори Руми Қадим [[Юстиниан]] ғуломдориро &quot;зинаи ташаккули ҳуқуқи халқҳо, ки дар он шахс бар хилофи иродаи худ тобеи иродаи каси дигар мегардад&quot; - гуфтааст. Ғуломдорӣ дар тӯли 5 ҳазор сол дар ҳа­маи минтақаҳои олам вуҷуд доштааст. Дар Чини Бос­тон мафҳуми «си» ба маънои ғулом аз миёнаҳои ҳазо­раи 2 то м. маълум буд. Нахус­тин [[Сарчашмаи таърихӣ|маъхазҳои хаттӣ]] шаҳ­о­дат меди­ҳанд, ки ғуломдорӣ дар давраи забти [[Шумер]] аз тарафи қа­билаҳои яҳудӣ ва дар [[Байнаннаҳрайн|Бай­нан­наҳрайн]] дар ибтидои ҳа­зо­раи 3 то м. мавҷуд буд.

== Марҳалаҳои рушди ғуломдорӣ ==

# марҳалаи пайдоиш: Чин дар замони шоҳии Чжоу; ([[асри XI п. м.]] –[[асри VIII п. м.|VIII п. м.]]  ), [[Юнон]] дар аҳди [[Ҳомер|Ҳо­мер]]  ([[асри XI п. м.]] –[[асри VIII п. м.|VIII п. м.]]  ), [[Руми Бостон|Рум]] ([[асри VIII п. м.]] –[[асри VI п. м.|VI п. м.]]) 
# мар­ҳалаи устуворшавӣ ва рушд: [[Чин]] дар замони шоҳии Чунсю-Чжанго ([[асри VIII п. м.]] –[[асри III п. м.|III п. м.]]), [[Юнон]] дар замони полисҳо ва рушди онҳо (асрҳои 5–4 то м.), Италия дар замони Ҷум­ҳурии Рум (асрҳои III–I п. м.); 
# марҳалаи завол: Империяи Ҳон дар Шарқ (асри II п. м), Империяи Ғарбии Рум (асри I п. м.. – VI м.). 

== Шаклҳои асосии ғуломдорӣ ==

* '''''Шар­қӣ'''''  ё ''[[ҷомеъа|ҷомеъаи]] аввалаи ғуломдорӣ'';
* '''''Атиқӣ''''' ё ''[[ҷомеъа|ҷомеъаи]] баъдии ғуломдорӣ''.  Ба [[ҷомеъа|ҷомеъаи]] ғуломдории шарқӣ давлатҳои [[Миср]], [[Бобил]], [[Эрон]], [[Ҳинд]] ва [[Чин]] дохил мешуданд.  Шакли атиқаи ғуломдорӣ дар бис­ёр шаҳру дав­латҳои Юнон (яке аз пурқувваттарини онҳо Афина), дав­лат­ҳои эллинӣ ва [[Имперотурии Рум]] мавҷуд буд.

== Ғуломдорӣ дар замони феодализм ва капитализм ==
{{Асосӣ|Мустамликадории Африқо}}

Ғуломдорӣ дар [[Аврупо]] дар асрҳои миёна мавқеи худро ба  низоми крепостнойӣ  дод, вале дар [[асри XVII]] он дар [[Аврупо]] [[Давраи Эҳё|эҳё]] гардид. Барои ин [[Кафшиёти бузурги ҷуғрофиёӣ|кашфиёти бузурги ҷуғрофиёӣ]] мусоидат намуд. Дар рафти васеъ гардидани ҳузури давлатҳои аврупоӣ дар қитъаи [[Африқо]] имкони номаҳдуди ба даст овардани қувваи кории ройгон фароҳам омад. Дар кишварҳои [[Аврупо]] истифодаи васеи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] аз нав ба ҳукми анъана даромада, то [[асри XIX]] идома ёфт. 

[[Кашфи Амрико]] ва ташкили минтақаҳои васеи кишоварзӣ дар [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Ши­мо­лӣ]] бидуни истифодаи меҳнати [[ғулом|ғуломон]] ғайри­мумкин буд. Би­но бар ин, фақат ба [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] аз [[Африқо]] қариб 13 млн нафар асир оварда шуд. Раванди озод гардидани ғуломон дар кишварҳои Амрикои Шимолӣ ва [[Амрикои Ҷанубӣ|Ҷанубӣ]] солҳои 50–80 [[асри XIX]] идома дошт. Чунончи, дар [[ИМА]] аксарияти [[ғулом|ғуломон]] дар рафти [[Ҷанги шаҳрвандӣ дар ИМА|ҷанги шаҳрвандӣ]] озод гардиданд.

== Ғуломдорӣ дар Осиёи Миёна ==
Дар [[Осиёи Миёна]] то нимаи дуввуми асри 19 ғуломдорӣ дар ҳаёти иқ­ти­содӣ-иҷтимоӣ нақши бузург мебозид. Баъди [[Тобеъшавии Осиёи Миёна ба империяи Русия|забти Осиёи Миёна аз ҷониби Руссияи подшоҳӣ]] заминаи аз байн бурдани боқимондаҳои низоми ғуломдорӣ ба вуҷуд омад. Дар натиҷа байни [[Руссия]], аз як тараф ва [[Хонии Хева]], [[Аморати Бухоро]] ва [[Хонии Қӯқанд|Хонии Хӯ­қанд]], аз тарафи дигар созишномаҳо ба имзо расида, ғуломдорӣ дар қаламрави ин давлатҳо расман бекор карда шуд.

== Арзёбӣ дар қонунҳои имрӯзӣ ==
Ғуломдорӣ ба таври расмӣ дар тамоми давлатҳои ҷаҳон манъ гардидааст. Охирин кишваре, ки дар он ғуломдорӣ ва истифодаи меҳ­нати ғуломон манъ гардид, [[Мавритания]] буд (1980). Дар як қатор давлатҳои Африқо ва [[Осиё]] то ҳанӯз боқи­мон­да­ҳои низоми ғуломдорӣ вуҷуд дорад. Мутобиқи маълумоти [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]] ва созмонҳои ҳимояи ҳуқуқи башар дар [[Судон]], [[Маврита­ния]], [[Сумолӣ|Сомали]], [[Покистон]], [[Ҳиндустон]], [[Непал]], [[Мянма|Мян­ма]], [[Ангола]] ва ғ. аз меҳнати маҷбурии одамон васеъ истифода мешавад.

Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон  ғуломдориро дар шаклҳои гуногун манъ карда, тибқи моддаҳои 130.1 ва 130.2 барои он ҷавобгарӣ муқаррар кардааст.

Дар [[Мавритания]] ҳудуди 600 ҳазор нафар (20% аҳолии кишвар) дар ҳолати ғуломӣ қарор доранд. Дар ҷаҳони имрӯза шаклҳои муосири ғуломдорӣ ва ти­ҷо­ра­ти одамон вуҷуд дорад, ки аз рӯи даромад баъди  тиҷо­ра­ти маводди мухаддир  ва тиҷорати яроқу аслиҳа  дар ҷойи сеюм меис­тад. Дар кишварҳои мутараққӣ ва демократии ҷаҳони им­рӯ­за бештар  муҳоҷирони ғайрирасмӣ  ва ё шахсоне гирифтори ғуломӣ мегарданд, ки аз ҷое ба ҷои дигар маҷбуран кӯ­чонида шудаанд. 

Мутобиқи маълумоти Созмони ҷаҳо­нии меҳнат даромади солона аз истифодаи ме­ҳнати маҷ­бурӣ беш аз [[Доллари ИМА|150 млрд $]]-ро ташкил меди­ҳад.

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
image:Slavezanzibar2.JPG |c. 1890.
image:SPLA Child Soldier.jpg|с 2007 
image:Mines 1.jpg 
image:Roman collared slaves - Ashmolean Museum.jpg 
image:Fathers of the Redemption.jpg 
image:Reeve and Serfs.jpg|  c. 1310
image:Sclavi Tiganesti.jpg|с.1852 
image:African slave trade.png 
image:Capitao-mato.jpg|с.1823 
image:SlaveDanceand Music.jpg| c. 1790
image:Slaves resting by Rugendas 01.jpg|  c. 1830
image:Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber 3444-7 Begrafenis bij plantageslaven2.jpg| c. 1840–1850 
image:Senhora escravos 1860.jpg|c.1860
image:Dutch, 17th century, Black boy with slave collar, Private Collection.jpg 
image:360Niklas Stör Entführung in die Sklaverei.jpg 
image:Persian slave.jpg 
image:Captain walter croker horror stricken at algiers 1815.jpg|с.1815
image:Jean-Léon Gérôme - Le Marché d'esclaves.jpg 
image:Modern incidence of slavery.png
image:Map3.3Trafficking compressed.jpg 
image:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg 
image:Juliao14.JPG| соли 1770 
image:The inspection and sale of a slave.jpg 
image:Child labour Nepal.jpg|&lt;ref&gt;&quot;[http://www.dol.gov/ILAB/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm Forced and Bonded Child Labor] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130801001214/http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm |date=2013-08-01 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130801001214/http://www.dol.gov/ilab/media/reports/iclp/sweat2/bonded.htm |date=2013-08-01 }}. U.S. Department of Labor.&lt;/ref&gt;
image:Mali1974-151 hg.jpg|&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fortin|first=Jacey|title=Mali’s Other Crisis: Slavery Still Plagues Mali, And Insurgency Could Make It Worse |newspaper=International Business Times|date=2013-01-16|url=http://www.ibtimes.com/malis-other-crisis-slavery-still-plagues-mali-insurgency-could-make-it-worse-1017280}}&lt;/ref&gt;
image:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|&lt;ref&gt;&quot;[http://www.thedailystar.net/2004/07/27/d40727150297.htm Slaves in Saudi]&quot;. Naeem Mohaiemen. [[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]. July 27, 2004.&lt;/ref&gt; 
&lt;/gallery&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Ғулом]]
* [[Мустамликадории Африқо]]
* [[Имперотурии Рум]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|мақола=Ғуломдорӣ|ном=Ғуломдорӣ|ҷилд=5|саҳифаҳо=130-131}}
* Валлон А. История рабства в античном мире. М., 1–2. М., 1936–1941; 
* Всемирная история. Т. 1–2. М., 1955–1956; 
* Философская энциклопедия. М., 1970; Философский словарь. Ростов на Дону, 2013.
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]]
[[Гурӯҳ:Ғуломдорӣ]]</text>
      <sha1>brn38sm3ymnrhnq14sowpbxibq2dtqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедияи Итолиёӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111682</id>
    <revision>
      <id>1487749</id>
      <parentid>1330466</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="sln0dtucq0cfzvz5yjbcumvzngdn1u4" xml:space="preserve">{{Фасли Википедиа}}
'''Википедияи Итолиёӣ''' ({{lang-it|Wikipedia in italiano}}) — нусхаи итолиёии Википедия аст, ки аз январи 2002 шурӯъ ба кор кард&lt;ref&gt;[https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html%7CAlternative &amp;#91;Wikipedia-l&amp;#93; Alternative language wikipedias] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html |date=2014-06-20 }}. {{Архивировано|url=https://web.archive.org/web/20140620120728/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html|date=20.06.2014}}&lt;/ref&gt;  ва дар {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAMEGEN}} {{CURRENTYEAR}} шумораи мақолаҳои он ба {{NUMBEROF|ARTICLES|it|N}} расид.

== Ҷоизаҳо ==
* Википедияи Итолиёӣ бо ташаббуси Il Sole 24 Ore дар соли 2005 ду ҷоизаи Premio WWW соҳиб шуд;

* Барои беҳтарин сайт дар ҷодаи маориф ва меҳнат дар соли 2005;

* Ҷоизаи интернетии доир ба маориф дар ҳамкорӣ бо Вазорати маориф ва технологияи Итолиё;

* Дар соли 2009 Википедияи Итолиёӣ сазовори ҷоизаи маъруфи рузноманигории Итолиё Premolino — барои дастрасии саривақти ва муфиди энсиклопедия ба нависандагон гардонида шуд.

== Эзоҳ ==

{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>sln0dtucq0cfzvz5yjbcumvzngdn1u4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Театри давлатии драма ва мусиқии академии узбекии ба номи Бобур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112144</id>
    <revision>
      <id>1487812</id>
      <parentid>1477728</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6681" sha1="m05k62onu7j3x6eyov39quxztxufmf3" xml:space="preserve">{{Викифонидан}}
[[Акс:Ош өзбек театры.jpg|right|300px|thumb|Театри Давлатии академии ӯзбакии мусиқӣ -драмавии ба номи Бобур ш. Ош]]

'''Театри Давлатии академии узбекии мусиқӣ-драмавии ба номи Бобур ш. Ӯш''' ({{lang-uz|Бобур номли Ўш Давлат академик ӯзбек мусиқали драма театри}}; {{lang-ru|Ошский Государственный академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура}}) — қадимтарин [[театр]]и касбӣ дар [[Қирғизистон]], дуюм қадимтарин [[театр]] дар [[Осиёи Марказӣ]] мебошад.

==Таърихи театр==
Соли [[1914]], театри гурӯҳи таҳти роҳбарии Рахмонберди Мадазимов таъсис дода шудааст.

Аввали директори бадеии театри гурӯҳи Рахмонберди Мадазимов муассиси аввалин ва ташкилкунандаи театри ҳаракати дар [[Қирғизистон]] буд. Дар оянда, ин гурӯҳи дар асоси барои таъсиси Театри Давлатии академии ӯзбакии мусиқӣ-драмавии ба номи [[Катибаи Бобур|Бобур]] шаҳри [[Ӯш]]&lt;nowiki/&gt;и [[Қирғизистон]].

Театри Давлатии академии ӯзбакии мусиқӣ -драмавии ба номи Бобур ш. Ош қадимтарин театр дар [[Осиёи Марказӣ]] аст, ки пас аз драма [[Ӯзбекистон]] миллии академии театри ба номи Ҳамза дар шаҳри [[Тошканд]] (соли таъсис дар [[1913]]-27.02.[[1914]])
==Асосгузорони театр==
#Раҳмонбердӣ Мадазимов ([[1914]])
#Бекназари Назаров
#Иброҳим Мусабоев
#Ҷӯрахон Зайнобиддинов
#Назирхон Камолов
#A. Саидов
#A.Эшонхонов
#Урунбой Раҳмонов (аз соли [[1927]])
#Ҷӯрахон Раҳмонов (аз соли [[1937]])
==Асарҳои таҳияшуда==
#Энсиклопедияи [[вилояти Ӯш]], Академияи илмҳои ҶШС [[Қирғизистон]]. Фасли Театр, [[1987]].
#Энсиклопедияи миллии [[Ӯзбекистон]], [[Академияи илмҳои Ӯзбекистон]], [[Тошканд]], [[2000]]-[[2006]], (Ў ҳарф, 219 саҳифа), давлатии илмии нашрия,«Энсиклопедияи миллии Ӯзбекистон», [[Тошканд]].
#Миллии энсиклопедияи «[[Қирғизистон]]», 5 ҳаҷми, 763 саҳифа. Маркази забони давлатӣ ва донишномаи, [[Бишкек]], [[2014]]. Сардабири Асанов У.A.
#A. Абдуғафуров «Фарзандони маъруфи Ӯш», [[Ӯш]], [[2000]].
#A. Абдуғафуров «Ош театри академии», [[Ӯш]], [[2010]]

==Манобеъ==
== Пайвандҳо == 
* [https://web.archive.org/web/20160310012811/http://ru.sputnik.kg/culture/20160117/1021630041.html Спектакль &quot;Барсбек&quot; будет представлять Кыргызстан на международном фестивале в Турции]
* [https://web.archive.org/web/20150202215028/http://www.echoosha.narod.ru/March07/deti.htm &lt;small&gt;Актёрская династия&lt;/small&gt;]
* [https://web.archive.org/web/20150202205819/http://www.echoosha.narod.ru/December08/teatr.htm &lt;small&gt;Они стояли у истоков&lt;/small&gt;]
* [http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ru-ru &lt;small&gt;Указ Президента Кыргызстана №354 от 14.10.2004 года&lt;/small&gt;]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151222091305/http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/39812?cl=ru-ru |date=2015-12-22 }}
* [http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ &lt;small&gt;Ош старейший театр республики отметил своё 95-летие&lt;/small&gt;]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151001122051/http://www.knews.kg/culture/39275_osh_stareyshiy_teatr_respubliki_otmetil_svoe_95-letie/ |date=2015-10-01 }}
* [http://www.24kg.org/kultura/2757/ &lt;small&gt;В Кыргызстане Ошскому узбекскому театру музыкальной драмы 95 лет&lt;/small&gt;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160425211706/http://www.24kg.org/kultura/2757/ |date=2016-04-25 }}
* [http://www.osh.turmush.kg/ru/news:93883 &lt;small&gt;Ошский академический узбекский музыкально-драматический театр имени Бабура 29 ноября отметит своё 95-летие&lt;/small&gt;]
* [http://www.for.kg/news-298789-ru.html &lt;small&gt;В Ошском театре имени Бабура за 95-летний период работы поставлено около 600 спектаклей&lt;/small&gt;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180826150333/http://www.for.kg/news-298789-ru.html |date=2018-08-26 }}
* [http://www.ozodlik.org/content/article/26717554.html &lt;small&gt;Ўш ӯзбек академик театри 95-йиллигини нишонлади&lt;/small&gt;]
* [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O'%20harfi.pdf] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210830225628/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20O%27%20harfi.pdf |date=2021-08-30 }}
* [http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 &lt;small&gt;История театра&lt;/small&gt;]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151117023421/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/istoriya-2 |date=2015-11-17 }}
* [https://web.archive.org/web/20160503111509/http://teatrbabur.kg/index.php/ru/ &lt;small&gt;Официальный сайт театра&lt;/small&gt;]
* [http://www.alliance-press.kg/uz/news/view/35 &lt;small&gt;Открылся 97-сезон театра&lt;/small&gt;]

[[Гурӯҳ:Театрҳои Қирғизистон]]
[[Гурӯҳ:Қирғизистон]]
[[Гурӯҳ:Ӯш]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Ӯш]]
[[Гурӯҳ:Фарҳанги Қирғизистон]]</text>
      <sha1>m05k62onu7j3x6eyov39quxztxufmf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корхонаи худравсозии Чкаловск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112303</id>
    <revision>
      <id>1487776</id>
      <parentid>1481328</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6553" sha1="3uq34b1c1qyaye8nyun665sqrsl7caq" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Корхона (мазмунҳо)}}
{{Корхона}}
[[Акс:Unknown_Bus_in_Kuzmolovo.JPG|thumb|250x250px|Автобуси Родник-3230 дар Кузьмолово]]
«'''Корхонаи худравсозии Чкаловск'''» ('''ЧАЗ''') — корхонаи истеҳсоли автобусҳои дараҷааш хурди тамғаи «Тоҷикистон» дар шаҳри [[Чкаловск]]и [[Тоҷикистон]].

Дар шаҳри Чкаловски (номи махфиаш — «Ленинабад-30») [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] аз [[соли 1953]] корхонаи таъмири худравҳо барои эҳтиёҷоти Вазорати мошинсозии миёнаҳаҷми [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]] (Минсредмаш СССР), ки инчунин бо истеҳсоли неруи атом, аз ҷумлаи нахустин коргоҳи кишвар доир ба истеҳсоли кони маъдани уран дар «Комбинати № 6» [[Вилояти Суғд|вилояти Ленинобод]] ш. Чкаловск (ҳоло [[Гулистон (шаҳр)]]) фаъолият мекард.

Дар [[соли 1960]] дар ин корхона, ба истеҳсоли маҳсулоти худ — автобусҳо шурӯъ намуданд ва он минбаъд ба корхонаи автобуссозӣ табдил ёфта буд. Автобусҳои истеҳсолнамудаи корхона ҳамчун нақлиёти мусофирбари боэътимод ва камхарҷ, барои иҷрои корҳои гуногун дар дигар корхонаҳои вазорати Минсредмаш, аз ҷумла дар тақозои шаҳри махфии «Красноярск-26», ҳоло ш. Железногорск, дар корхонаҳои дигар соҳаҳо истифода бурда мешуданд. Ба ғайр аз автобус, дар коргоҳ аз [[соли 1961]], инчунин систернаҳо истеҳсол карда мешуданд.

Автобусҳои ЧАЗ дар асоси шассии корхонаи ГАЗ намуди вагонмонанд буданд. Аввалин модели коргоҳ «Тоҷикистон-1» бо басти чўбӣ таъсис ефта, дар асоси шассии худравҳои ГАЗ — 51 ва дар заминаи коргоҳи автобусҳои Каунас (KAG) то [[соли 1976]] истеҳсол мегардид. Аз [[соли 1970]] ҳамзамон автобуси «Тоҷикистон-2» дар асоси шассии худравҳои ГАЗ-53 А низ истеҳсол карда мешуд.

Дар охири солҳои 1970 чанд намуд автобусҳои озмошии «Тоҷикистон — 3» ва «Тоҷикистон — 4» дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 низ бароварда шудаанд. Баъди онҳо модели нави «Тоҷикистон — 5» бо кузови нав дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ — 130 баромад. Дар автобус 25 ҷойи нишаст, миқдори умумии ҷойҳо — 42-то буд. Баъди модернизасия, автобусҳо зери тамғаи ЧАЗ-3205 ва ЧАЗ-3223 бароварда мешуданд.

Дар байни солҳои 1980-ум ва 1990-ум дар нақша истеҳсоли автобусҳои модели 4209 ва 42091 дар асоси шассии худравҳои ЗИЛ-4331 ва ЗИЛ-4333, таҳияи ВКЭИавтобуспроми Лвов дар назар буд. Вале, азхуд намудани истеҳсоли автобусҳо то пошхӯрии [[ИҶШС]] амалӣ нашуд.

Баъди пош хӯрдани [[ИҶШС]] дар коргоҳ ҶДММ ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ» таъсис дода шуда буд. Коргоҳ ба миқдори хурд барориши автобусҳоро таҳти унвони ЧАЗ-3223 ба роҳ монда буд. Дар [[Соли 1995|соли 1995-ум]] истеҳсоли намудҳои гуногуни автобусҳо (таҳти номи Родние-3230) месохт. Истеҳсоли чунин автобусҳо минбаъд, дар натиҷаи дуздида шудани ҳуҷҷатҳо, дар [[Русия]], дар шаҳри Родникии вилояти Иваново, ба роҳ монда шуда буд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
* [http://www.gruzovikpress.ru/article/autogigant/2006_12_A_2007_04_13-17_10_59/ «Грузовик Пресс» № 12/2006]
* ООО [http://denisovets.ru/remz/tadjikistan/tadjikistanpages/chaz.html ҶДММ &quot;Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»]
* [https://web.archive.org/web/20120510140837/http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=ru&amp;id=4199 Худжант-ЗИЛ] Дар портали рушди Тоҷикистон
* [http://www.gruzovikpress.ru/article/autogigant/2006_12_A_2007_04_13-17_10_59/ «Мошини Пресс» № 12/2006]
* [http://denisovets.ru/remz/tadjikistan/tadjikistanpages/chaz.html ҶДММ &quot;Ширкати муштараки «Хуҷанд-ЗИЛ»]
* Таҷҳизоти суратгирӣ дар автобуси ЧАЗ [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=793]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=4060]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=2107]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://fotobus.msk.ru/list.php?mid=4061]{{Пайванди мурда|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20120510140837/http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=ru&amp;id=4199 Худжант-ЗИЛ] Дар портали рушди Тоҷикистон
* [https://www.drive2.ru/c/350180/ «Хуҷанд — ЗИЛ» (акс ва таърихӣ, соли 1991)]

[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Худрав]]</text>
      <sha1>3uq34b1c1qyaye8nyun665sqrsl7caq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Паёмбарон дар ислом</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140864</id>
    <revision>
      <id>1487790</id>
      <parentid>1299903</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2653" sha1="ssyhw5oqweaex2xo0b4b3s5k1off7xf" xml:space="preserve">{{Ислом}}
'''Набӣ''' ([[Забони арабӣ|араб.]]&lt;span&gt; &lt;/span&gt;نبي &lt;span&gt;— &lt;/span&gt;''паёмбар'', шакли ҷамъ: ''анбиё, набийун'') — дар [[ислом]].

== Намудҳои паёмбарон ==
=== Набӣ ===
'''Набӣ''' ([[Забони арабӣ|араб.]]&lt;span&gt; &lt;/span&gt;نبي &lt;span&gt;— &lt;/span&gt;''пайғамбар, расул, фиристодаи худо'').

=== Расул ===
'''[[Расул]]''' ([[Забони арабӣ|араб.]]&lt;span&gt; &lt;/span&gt;رسول &lt;span&gt;— &lt;/span&gt;''паёмбар, набӣ'').

=== Улю-л-азм ===
'''Улю-л-Азм''' ([[Забони арабӣ|араб.]]&lt;span&gt; &lt;/span&gt;أولو العزم &lt;span&gt;— &lt;/span&gt;''қавиирода'').

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{Книга|автор=[[Гогиберидзе, Георгий Меджидович|Гогиберидзе Г. М.]]|заглавие=Исламский толковый словарь|оригинал=|ссылка=|Викитека=|викитека=|ответственный=|издание=|место=Ростов н/Д|издательство=Феникс|год=2009|страниц=266|серия=Словари|isbn=978-5-222-15934-7|ISBN=978-5-222-15934-7|тираж=3000|ref=Гогиберидзе}}
* {{Книга|автор=[[Ньюби, Гордон|Ньюби Г.]]|заглавие=Краткая энциклопедия ислама|оригинал=A Concise Encyclopedia of Islam|ссылка=|ответственный=Пер. с англ.|издание=|место=М.|издательство=Фаир-пресс|год=2007|страниц=384|isbn=978-5-8183-1080-0|ISBN=978-5-8183-1080-0|тираж=3000|ref=Ньюби}}
* &lt;span class=&quot;citation&quot; id=&quot;CITEREF.D0.98.D1.81.D0.BB.D0.B0.D0.BC:_.D0.AD.D0.A11991&quot;&gt;''Пиотровский М.Б.'' [http://www.academia.edu/800250/_._M._1991 Наби]&amp;nbsp;// Ислам: энциклопедический словарь&amp;nbsp;/ отв. ред. С. М. Прозоров.&amp;nbsp;— М.&amp;nbsp;: Наука, 1991.&amp;nbsp;— С.&amp;nbsp;184.&lt;/span&gt;

== Пайвандҳо ==
* [http://www.al-iman.ru/Blog/?cat=12 Истории о пророках (Видео)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090122181228/http://www.al-iman.ru/Blog/?cat=12 |date=2009-01-22 }}
* [https://web.archive.org/web/20160308225622/http://fondihlas.ru/index.php?id=55&amp;itemid=61&amp;option=com_content&amp;view=article Степени и классификация Пророков]

== Сарчашма ==
{{хурд}}
{{Паёмбарон дар Қуръон}}

[[Гурӯҳ:Паёмбари ислом]]</text>
      <sha1>ssyhw5oqweaex2xo0b4b3s5k1off7xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кислотаи дезоксирибонуклеат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147028</id>
    <revision>
      <id>1487774</id>
      <parentid>1487453</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7175" sha1="qys7rmegu9r07s60j7x550b97cdyohu" xml:space="preserve">[[Акс:DNA orbit animated.gif|thumb|right|Сохтори КДН]]
'''Кислотаи дезоксирибонуклеат''' ({{lang-en|Deoxyribonucleic acid}}, '''DNA'''), '''КДН''' — навъи кислотаҳои нуклеат, ки дар табиати зинда паҳн шудааст. КДН аз асосҳои пуринӣ (аденин, гуанин) ва пирамидинӣ (тимин, ситозин, 5-метилситозин), қанди дезоксирибоза ва боқимондаи кислотаи фосфат таркиб ёфтааст. Асосан дар ядрои [[ҳуҷайра]] дар шакли дезоксирибонуклеопротеидҳо (ДНП) мавҷуд аст. КДН вазифаи нигаҳдорӣ ва гузаронидани ахбори генетикии доир ба сохт ва аломатҳои организмҳои зиндаро иҷро мекунад. Доруҳои КДН-ро аз бофтаи ҳайвонот ва рустанӣ, инчунин аз [[бактерияҳо]] ва вирусҳои КДН-дор ҳосил кардан мумкин аст. АДН биополимерест, ки аз мономерҳои зиёдӣ дезоксирибонуклеотидҳо таркиб ёфтааст; вазни молекулавиаш 106—109.

== Сохтори молекулаҳо ==
Мувофиқи модели сохтории соли 1953 пешниҳод намудаи Ҷ. Уотсон ва Ф. Крик КДН аз ду занҷири полинуклеотидии дар спирали дуқабатаи тобхӯрда ва бо бандҳои гидрогении байни асосҳои нитрогенӣ ба ҳам пайвастшуда (аденин — А бо тимин — Т, гуанин — Г бо ситозин — С ё 5-метилситозин) иборат аст.

Чунин сохтори хос на танҳо хусусиятҳои биологии КДН, балки хусусиятҳои физикию химиявии он (хосияти кислотагӣ, бошиддат фурӯбарии нурҳои ултрабунафш, гудозиши маҳлулҳои КДН дар 80 — 90°С ва ғайра)-ро низ дарбар мегирад. Ҳар як организми зинда бо КДН-и ба худ хос, ки таносуби муайяни нуклеотид доранд ва бо тартиби муайян ҷойгир шудаанд, тавсиф мешаванд. Ахбори генетикӣ доир ба ҳамаи аломатҳои ҳар як организм дар намуди пай дар пайи муайяни нуклеотидҳо дар КДН рамз карда ва нигоҳ дошта мешавад. КДН ягона моддаест, ки қобилияти худдучандшавӣ (репликатсия) дорад. Ҳангоми репликатсия спирали дуқабатаи КДН кушода шуда, дар ҳар як занҷири полинуклеотидӣ, чун дар матритса, бо иштироки ферменти полимераза занҷири нави нуклеотидӣ синтез мешавад. Ҳар як спирали ба тозагӣ ҳосилшудаи КДН нусхаи саҳеҳи КДН-и «модарӣ» мебошад. Ин раванд асоси аз насл ба насл гузарондани ахбори генетикиро ташкил медиҳад. КДН инчунин барои синтези кислотаҳои рибонуклеат (КРН) чун матритса хидмат мекунад.

== Тадқиқи аҳамияти биологии КДН дар Тоҷикистон ==
Дар тадқиқи аҳамияти биологии КДН олимони Тоҷикистон низ саҳми худро гузоштаанд. Дар Институти ботаника, физиология ва биофизикаи рустаниҳои АИ ҶТ миқдори 5-метилситозин дар КДН-и рустаниҳои гуногун ва аҳамияти он дар тағйирёбии сохти молекулаи КДН муайян карда шудааст. Дар баробари ин, усули махсуси ҷудо кардани КДН аз хромосомаҳо ва омӯзиши сохти онҳо дарёфт шудааст. Олимони ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино таъсири гормонҳоро ба қобилияти синтези КДН дар бофтаҳоро муқаррар кардаанд (барои муолиҷаи баъзе бемориҳо истифода мешавад).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* ''Альбертс Б., Брей Д., Льюис Дж. и др.'' Молекулярная биология клетки в 3-х томах. — М.: Мир, 1994. — 1558 с. — ISBN 5-03-001986-3.
* ''Докинз Р.'' Эгоистичный ген. — М.: Мир.
* История биологии с начала XX века до наших дней. — М.: Наука, 1975. — 660 с.
* ''Льюин Б.'' Гены. — М.: Мир, 1987. — 1064 с.
* ''Пташне М.'' Переключение генов. Регуляция генной активности и фаг лямбда. — М.: Мир, 1989. — 160 с. [http://molbiol.ru/forums/lofiversion/index.php/t7803.html Все форумы &amp;gt; Книга «переключение генов» М. Пташне]
* ''Уотсон Дж. Д.'' [http://www.chem.msu.ru/rus/books/watson/welcome.html Двойная спираль: воспоминания об открытии структуры ДНК.] — М.: Мир, 1969. — 152 с.

== Пайвандҳо ==
* [http://molbiol.ru/protocol/ Методы] выделения и исследования ДНК
* Веб-адреса [http://molbiol.ru/review/01_00.html молекулярно-биологических журналов]
* Международная [https://web.archive.org/web/20100321075108/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=nucleotide&amp;itool=toolbar база данных] — последовательности ДНК из разных организмов{{ref-en}}.
* [http://www.sanger.ac.uk/ Веб-сайт Сэнгеровского Института] одного из мировых лидеров в области определения последовательностей ДНК и их анализа{{ref-en}}
* [http://dna.pardus.hr/ Software for forensic DNA Typing — eQMS::DNA] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130513145336/http://dna.pardus.hr/ |date=2013-05-13 }}

== Сарчашма ==
* [[Энсиклопедияи мухтасари тиб]]. Ҷилди II. — Душанбе, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 512 с. — ISBN 978-99947-33-44-6.

[[Гурӯҳ:КДН|*]]
[[Гурӯҳ:Радиобиология]]</text>
      <sha1>qys7rmegu9r07s60j7x550b97cdyohu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имрдодгон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147426</id>
    <revision>
      <id>1487765</id>
      <parentid>1258528</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="n2relkkez8gicvy8mfxunq1btngsxxe" xml:space="preserve">'''Имрдодгон''' аз [[ҷашн]]ҳои қадимаи [[эрон]]ӣ маҳсуб мешавад.

Рӯзи мурдод мужда дод бад-он,
Ки ҷаҳон шуд ба табъ боз ҷавон (Масъуди Салмон).
Имрдодгон ҳафтумин рӯз аз  моҳи Имрдод аст (Имрдодрӯз дар Имрдодмоҳ).  Яке аз ҷашнҳои дувоздаҳгонаи солинаи Эронӣ дар рӯзҳои ҳамном шудани рӯз ва моҳ аст. Дар ёдгориҳои куҳани Эронӣ аз ин рӯз ва ҷашни вижаи он сухани бисёр гуфта шудааст. 
==Имрдодгон дар сарчашмаҳои куҳан == 
Дар матни паҳлавии Бундаҳишт чуни омадааст: Имрдоди бемарг сарвари кайҳонӣ бешуморест, зеро ӯро ба гети гиёҳи хеш аст Кайҳонро равоёнад ва рамаи гусфандонро афзояд зеро ҳамаи домҳо аз ӯ хуранд ва зист кунанд . Хайём дар “Наврӯзнома” менависад: Мардо (Имрдод) моҳ яъне хок доди хуш бидод, аз борҳо ва меваҳо ё мухта, ки дар вай ба камол расад ва низ ҳаво дар вай монанди ғубор хок пошад ва ин моҳ миёни тобистон  будааст.  Дар “Осор-улбоқия”- и Берунӣ чунин омадааст: “Мардод моҳ , ки рӯзи ҳафтуми он мардодрӯз аст. Он рӯзро ба ангезаи пеш омадани ду ном бо ҳам ҷашн мегирифтанд. Маънои Имрдод ин аст, ки маргу нестӣ надошта бошад имрдод фариштаест, ки ба нигоҳдории ҷаҳон ва оростани ғизоҳо, доруҳо, ки асли он аз наботот аст ва бар канори гуруснагӣ ва зиён ва бемориҳо мебошад. Коргузорӣ боқист”.
==Манбаъҳо==
*http://www.loghatnaameh.com/dehkhodaworddetail-*18764a8e80dd47c88fde718eb855e693-fa.html
https://web.archive.org/web/20071016190342/http://kniknam.com/Fa/Speech/SpeechShow.aspx?id=11
https://web.archive.org/web/20100328141011/http://iranshenakht.blogspot.com/2009/07/blog-post_28.html
[[Гурӯҳ:ҷашнҳои бостонӣ]]</text>
      <sha1>n2relkkez8gicvy8mfxunq1btngsxxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анҷелика Рокас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208455</id>
    <revision>
      <id>1487741</id>
      <parentid>1487371</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6019" sha1="1puxre9k7h54fucnex92i6x41mj1fn4" xml:space="preserve">{{Синамогар}}

'''Анжелика Рокас''' ({{lang-en|Angelique Rockas}}; {{ВД-Дебоча}}) — ҳунарпешаи юнонӣ, ки дар Африқои Ҷанубӣ таваллуд шудааст ва алҳол дар Лондон зидагонӣ мекунад. Ҳамчун пионерҳои намоишҳои бисёрмиллӣ дар солҳои 1980-уми асри бист дар Лондон шинохта шудааст. Номи ширкати ӯ Театри байналмилалӣ (пештар номи «Театри байналмилалии нав»).&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/TheStageTheatreNewsOriginal |title=Multi-racial Genet |author=Stage Editorial |date=1981-04-09 |work=The Stage |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/PdfBBCFrenchWhyAnInternationalTheatre1981|title=Why An International Theatre |date=1981-06-30 |work=BBC French |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/PeterStevensonSignificantPieceOfEpicTheatreWithMultinationalCast|title=Art of Keeping alive |author=Peter Hepple |date=1982-05-13 |work=The Stage/Internrnationalist Theatre |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/BBCLatinAmericanReview2 |title=BBC Latin American The Camp by Gambaro|author=Ann Morey|date=26 de octubre de 1981|work=BBC Latin American Service page 2|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/BBCLatinAmericanReview1 |title=BBC Latin The Camp by Gambaro|author=Ann Morey|date=26 de octubre de 1981|work=BBC Latin American Service page 1|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==

=== Ҳунарпешагӣ===
Дар марҳилаи Рокс нақши зеринро иҷро кард ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/BBCLatinAmericanReview2 |title=Angelique as Emma in The Camp by Gambaro |author=Ann Morey |date=1981-10-26 |work=BBC Latin American Service page 2 |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/BBCLatinAmericanReview1 |title=Angelique as Emma in The Camp by Gambaro |author=Ann Morey |date=1981-10-26 |work=BBC Latin American Service page 1 |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/SearingMorningStarOriginalCamp |author=The Morning Star |title=Searing and of great power |date=October 1981 |work=The Camp |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/SpareRibElCampoTheCampReview |title=El Campo (The Camp) |author=Jenny Vaughan |work=Spare Rib, Issue 115, pages 46–47 |date=February 1982 |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; Medea дар Medea аз тарафи Euripides,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/REviewsAngeliqueRockasMedeaJan1982Pdf|title=Reviews Angelique Rockas Medea |author1=Ned Chaillet |author2=Rosemary Say |date=January 1982 |work=The Times and The Sunday Telegraph |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://archive.org/details/AngeliqueRockasMedeaCamdenSCanner |title=Medea at Theatro Technis |date=1982-02-28 |work=Camden SCanner |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;Мэри Джули дар Мисс Julie аз августи Стриндберг,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/MorningStarProfoundConflictArticle |title= Miss Julie Profound Conflict |date=1984-02-02 |work=Morning Star pg. 2 from Morning Star archives  |author=Jo Stanley |via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/MornigStarReviewMissJulie|title=Profound Conflict – ''Miss Julie''|author=Jo Stanley|date=January 1984|work=The Morning Star|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; Ягон дар батни модар ва фарзандонаш аз тарафи Бертолт Брехт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/AngeliuqeAsYvette008|title=Review Mother Courage |author=Julia Pascal |date=May 1982 |work=City Limits |via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt;

Дар филм Rock барои нақши зерин маълум аст:

Ҳитриетта дар The Witches аз ҷониби Николай Рег, Nereida дар Баҳри Бобил! аз тарафи Costas Ferris,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2bb0051629 |title=Angelique Rockas film roles |work=BFI |via=bfi.org.uk |accessdate=2019-03-01 |archivedate=2016-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160616171528/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2bb0051629}}&lt;/ref&gt;
Занони нигоҳубин дар тарҷумаи Outland — Паҳнои Роҳбарӣ аз ҷониби Петер Ҳомс.&lt;ref&gt;{{YouTube|id=4pgf0jOz-i4 |title=Angelique Rockas Watch this}}&lt;/ref&gt;

Юнисе, ки дар MS-Ortiki дар силсилаи телевизиони «'Emmones идеяҳо» шинохта шудааст. Junise, ki dar MS-Ortiki dar silsilai televizioni «'Emmones idejaho» şinoxta şudaast.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt2052454/?ref_=nm_flmg_act_2 |title=Emmones Ideess |work=IMDb |via=imdb.com}}&lt;/ref&gt;

== Архивҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20190912021141/http://searcharchives.bl.uk/IAMS_VU2:IAMS032-003377398 Britanskа biblioteka Анжелик Рокас]
* [http://special.lib.gla.ac.uk/sta/search/detaila.cfm?AID=794  Шкотска позоришна архива]
* [http://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceArchive/110078562  Британски филмски институт (British Film Institute) Анжелик Рокас]
* [https://archiv.adk.de/objekt/2583471 Bertolt-Brecht-Archiv Bertolt-Brecht-Archiv Akademie der Künste Informationen zu Angelique Rockas Gründerin der Theatercompagnie Kansainvälistinen teatteri]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{commonscat|Angelique Rockas}}
* Анжелика Рокас [https://www.imdb.com/name/nm0734214/] [[IMDb]]
* Анжелик Рокас Pinterest [https://www.pinterest.co.uk/angeliquerockas/?eq=an&amp;etslf=8510]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>1puxre9k7h54fucnex92i6x41mj1fn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳоҷатхона</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208634</id>
    <revision>
      <id>1487825</id>
      <parentid>1483100</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="q6bkdexb3tfusi5fvmzeo4nn2avusd0" xml:space="preserve">*Ҳоҷатхона
*Хало
*Мабраз
*Туалет
'''Ҳоҷатхона''', '''Туалет''' (аз калимаи фаронсавии ''toilettes'' гирифта шудааст), маънояш ''халоҷо'', ''ҳоҷатхона'' ва ''мабраз'' мебошад, ки ҷоест барои қазои ҳоҷат, пешоб ва ғайраро хориҷ кардан. Дар хуҷраи ҳоҷатхона унитаз ва дигар воситаҳои санитарию-техникӣ насб мешаванд, масалан ''раковина'' ва ''биде''. Туалетҳои ҳозиразамон ба қубурҳои ахлотхориҷкунӣ пайваст карда шудаанд ё ашёҳои ҳаҷмдореанд, ки баъди пуршуданашон бурда холӣ карда мешаванд, дар деҳот одатан таги замин гуронида мешаванд.
*Инчунин нақл-ҳуҷраҳои ''биотуалет'' низ ҳаст.

==Адабиёт==
* Куманецкий К.История культуры Древней Греции и Рима. М., 1990. С. 167.
* Сосуды тайн Туалеты и урны в культурах народов мира Спб.: Азбука-Классика, 2002
* Уборная // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. —М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.
* Unitas, или Краткая история туалета М.:Новое литературное обозрение, 2007. — 192 с.
* https://web.archive.org/web/20080516182922/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1594/is_n2_v9/ai_20492815/print with success: new waste-reducing design in modern toiletry» by Jim Motavalli.E: The Environmental Magazine, March-April, 1998
* http://www.outhousemuseum.com/wall_harrison.htmlGarden{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Houses and Privies, Authentic Details for Design and Restorationby Peter Joel Harrison. John Wiley &amp; Sons, 2002.ISBN 0-471-20332-7Member of theOuthouse Wall of Fame
* Slanguage — a Dictionary of Irish slangby Bernard Share. (Dublin,1997)ISBN 0-7171-2683-8
* Temples of Convenience — And Chambers of Delightby Lucinda Lambton(NPI Media Group, 2006)ISBN 0-7524-3893-X
* Thunder, Flush and Thomas Crapperby Adam Hart-Davis (Michael O’Mara Books, 1997),ISBN 1-57076-081-0.
* Clean and Decent — The Fascinating History of the Bathroom and the Water Closetby Lawrence Wright (Routledge and Kegan Paul, London, 1960).
* Teresi, Dick.Lost Discoveries: The Ancient Roots of Modern Science--from the Babylonians to the Maya. — New York : Simon &amp; Schuster, 2002. — P. 351–352. —ISBN 0-684-83718-8.
* Compendium of Sanitation Systems and Technologies— freely available PDF.
* The hidden roomA Short History of the ‘Privy’ by Johnny Ragland
* The Principles And Practice Of Modern House-Construction: Chapter VIII. Interception Or Dry Systems

==Эзоҳ==
* [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82 мақола дар асоси '''Википедияи русӣ''' навишта шудааст.]

[[Гурӯҳ:Ҳоҷатхона]]</text>
      <sha1>q6bkdexb3tfusi5fvmzeo4nn2avusd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209170</id>
    <revision>
      <id>1487829</id>
      <parentid>1454325</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18404" sha1="1rhzlqlggmnjh6xo6f8ubt4681ru1uh" xml:space="preserve">{{Варақаи_мусобиқаи_ҷоми_ҷаҳонии_футбол
| tourney_name   = Ҷоми ҷаҳонии футбол
| year           = 2018
| other_titles   = {{lang|ru|Чемпионат мира по футболу 2018}}
| image          =
| size           = {{Logo size|FIFA trophy}}
| alt            = Нишонаи расмии ҷоми ҷаҳонии футбол 2018
| country        = Русия
| dates          = {{Nowrap|14 июн – 15 июл}}
| num_teams      = 32
| confederations = 5
| venues         = 12
| cities         = 11
| champion       = FRA
| count          = 2
| second         = CRO
| third          = BEL
| fourth         = ENG
| matches        = 64
| goals          = 169
| attendance     = {{#expr: &lt;!--Group A--&gt;+ 78011 + 27015 + 64468 + 42678 + 41970 + 36823 &lt;!--Group B--&gt;+ 62548 + 43866 + 78011 + 42718 + 41685 + 33973 &lt;!--Group C--&gt;+ 41279 + 40502 + 40727 + 32789 + 78011 + 44073 &lt;!--Group D--&gt;+ 44190 + 31136 + 43319 + 40904 + 64468 + 43472 &lt;!--Group E--&gt;+ 41432 + 43109 + 64468 + 33167 + 44190 + 43319 &lt;!--Group F--&gt;+ 78011 + 42300 + 43472 + 44287 + 41835 + 33061 &lt;!--Group G--&gt;+ 43257 + 41064 + 44190 + 43319 + 33973 + 37168 &lt;!--Group H--&gt;+ 40842 + 44190 + 32572 + 42873 + 42189 + 41970 &lt;!--Round of 16--&gt;+ 42873 + 44287 + 78011 + 40851 + 41970 + 41466 + 64042 + 44190 &lt;!--Quarter-finals--&gt;+ 43319 + 42873 + 39991 + 44287 &lt;!--Semi-finals--&gt;+ 64286 + 78011 &lt;!--Third place--&gt;+ 64406 &lt;!--Final--&gt;+ 78011}}
| top_scorer     = {{fbicon|ENG}} [[Ҳарри Кейн]] {{nowrap|(6 голҳо)}}
| player         = {{fbicon|CRO}} [[Лука Модрич]]
| goalkeeper     = {{fbicon|BEL}} [[Тибо Куртуа]]
| young_player   = {{fbicon|FRA}} [[Килиан Мбаппе]]
| fair_play      = {{fb|ESP}}
| prevseason     = [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|2014]]
| nextseason     = ''[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|2022]]''

}}
'''Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018''' ({{lang-ru|''Чемпионат мира по футболу 2018''}}, {{lang-en|2018 FIFA World Cup}}) — 21-ум [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|ҷоми ҷаҳонии ФИФА]], аз рӯи нақша аз [[14 июн]] то [[15 июл]]и [[соли 2018]] дар [[Русия]] баргузор гардида буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2013/05/130523_rn_russia_world_cup_cost.shtml|title=Чемпионат мира по футболу в России оценили в $8 млрд.|author= |date=23 мая 2013 года|publisher=[[Би-би-си]]|accessdate=2015-02-25}}&lt;/ref&gt;. [[Русия]] дар таърих якумин маротиба дар майдонҳои футболи хеш мусобиқаи ҷаҳонии футболро мегузаронад, ғайр аз он аввалин маротиба ингуна мусобиқаи байналмилалии футбол дар мамолики Аврупои-Шарқӣ баргузор мегардад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://last24.info/read/2010/12/02/8/787|title=Россия примет чемпионат мира 2018 года|date=2 декабря 2010|publisher=Last24.info|accessdate=2010-12-02|archiveurl=https://www.webcitation.org/67KA3ZZF3?url=http://last24.info/read/2010/12/02/8/787|archivedate=2012-05-01}}&lt;/ref&gt;.

== Дастаҳо ==
{{col begin}}
{{col-4}}
;[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, квалификатсия (АФК)|АФК]] (5)
* {{fb|AUS}} (36)
* {{fb|IRN}} (37)
* {{fb|JPN}} (61)
* {{fb|KSA}} (67)
* {{fb|KOR}} (57)

;[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, квалификатсия (КАФ)|КАФ]] (5)
* {{fb|EGY}} (45)
* {{fb|MAR}} (41)
* {{fb|NGA}} (48)
* {{fb|SEN}} (27)
* {{fb|TUN}} (21)

{{col-4}}
;[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, квалификатсия (КОНКАКАФ)|КОНКАКАФ]] (3)
* {{fb|CRC}} (23)
* {{fb|MEX}} (15)
* {{fb|PAN}} (55)

;[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, квалификатсия (КОМНЕБОЛ)|КОМНЕБОЛ]] (5)
* {{fb|ARG}} (5)
* {{fb|BRA}} (2)
* {{fb|COL}} (16)
* {{fb|PER}} (11)
* {{fb|URU}} (14)

;[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, квалификатсия (ОФК)|ОФК]] (0)
* ''Ҳеч дастае аз квалификатсия нагузашт''

{{col-4}}
;[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, квалификатсия (УЕФА)|УЕФА]] (14)
* {{fb|BEL}} (3)
* {{fb|CRO}} (20)
* {{fb|DEN}} (=12)
* {{fb|ENG}} (=12)
* {{fb|FRA}} (7)
* {{fb|GER}} (1)
* {{fb|ISL}} (22)
* {{fb|POL}} (8)
* {{fb|POR}} (4)
* {{fb|RUS}} (70) (соҳиб)
* {{fb|SRB}} (34)
* {{fb|ESP}} (10)
* {{fb|SWE}} (24)
* {{fb|SUI}} (6)
{{col-4}}
[[File:2018 world cup qualification.PNG|thumb|right|500px|{{legend|#0000ff|Аз квалификатсия гузашт}} {{legend|#ffbf00|Аз квалификатсия нагузашт}} {{legend|#000000|Аз квалификатсия пеш шуд}} {{legend|#cccccc|Ғайриаъзои ФИФА}}]]
{{col end}}

== Маконҳо ==
Бо ҳамаи варзишгоҳҳои ҷоми ҷамҳони футбол 2018 дар Русия шартномаҳои давлатӣ дар таърихи 26 декабри соли 2014 имзо карда шуд&lt;ref&gt;[http://www.gazeta.ru/sport/news/2014/12/26/n_6783517.shtml Подписаны контракты на строительство всех стадионов к ЧМ-2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180612162721/https://www.gazeta.ru/sport/news/2014/12/26/n_6783517.shtml |date=2018-06-12 }} // [[Газета.ру]]&lt;/ref&gt;. Пас аз он 12 варзишгоҳ дар 11 шаҳрҳои Русия сохта ва таъмир карда шуданд.

Мусобиқаи кушодашавӣ ва финал дар [[Маскав]] дар варзишгоҳи [[Лужники (варзишгоҳ)|«Лужники»]] баргузор мегардад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ria.ru/sport/20120930/762603321.html|title=Матч открытия чемпионата мира-2018 по футболу пройдёт в Москве|author=Антон Рассказов|date=30 сентября 2012|publisher=[[РИА Новости]]|accessdate=2012-12-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DSYeC6mt?url=http://ria.ru/sport/20120930/762603321.html|archivedate=2013-01-06}}&lt;/ref&gt;.

=== Варзишгоҳҳо ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; clear:both; margin:0 auto&quot;
|-
!colspan=2|[[Маскав]]
![[Санкт-Петербург]]
![[Сочи]]
|-
|[[Лужники (варзишгоҳ)|Лужники]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Лужники (стадион)|рус: Лужники]])&lt;/small&gt;'''
|[[Варзишгоҳи Спартак (Маскав)|Спартак]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Стадион Спартак (Москва)|рус: Стадион Спартак]])&lt;/small&gt;'''
|[[Крестовский (варзишгоҳ)|Крестовский]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Санкт-Петербург (стадион)|рус: Санкт-Петербург]])&lt;/small&gt;'''
|[[Фишт (варзишгоҳ)|Фишт]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Фишт (стадион)|рус: Фишт]])&lt;/small&gt;'''
|-
|Ғунҷоиш: '''81,000'''
|Ғунҷоиш: '''45,360'''
|Ғунҷоиш: '''68,134'''
|Ғунҷоиш: '''47,659'''
|-
|[[File:Portugal-Marocco 4.jpg|x160px]] &lt;!-- Interior views are used for familiarity with spectators and broadcast viewers of the 2018 FIFA World Cup --&gt;
|[[File:Otkrytiye stadium (Spartak). 30-08-2014.jpg|x160px]]
|[[File:Bra-Cos (9).jpg|x160px]]
|[[File:Fisht Olympic Stadium 2017.jpg|x160px]]
|-
![[Самара]]
!rowspan=8 colspan=2|{{Location map+ |European Russia |width=400 |float=center |caption= |places=
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=55|lat_min=45|lon_deg=37|lon_min=37|position=left |label=[[Маскав]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=59|lat_min=58|lon_deg=30|lon_min=13|position=right |label=[[Санкт-Петербург]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=54|lat_min=53|lon_deg=20|lon_min=29|position=right |label=[[Калининград]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=56|lat_min=16|lon_deg=43|lon_min=53|position=top |label=[[Нижний Новгород]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=55|lat_min=49|lon_deg=49|lon_min=09|position=right |label=[[Қазон]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=53|lat_min=14|lon_deg=50|lon_min=16|position=right |label=[[Самара]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=48|lat_min=44|lon_deg=44|lon_min=32|position=top|label=[[Волгоград]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=54|lat_min=10|lon_deg=45|lon_min=11|position=bottom|label=[[Саранск]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=43|lat_min=34|lon_deg=39|lon_min=51|position=right |label=[[Сочи]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=47|lat_min=14|lon_deg=39|lon_min=43|position=right |label=[[Ростов-дар-Дон]]}}
{{Location map~ |European Russia |lat_deg=56|lat_min=50|lon_deg=60|lon_min=35|position=bottom|label=[[Екатеринбург]]}}
}}
![[Қазон]]
|-
|[[Самара Арена]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Самара Арена|рус: Космос Арена]])&lt;/small&gt;'''
|[[Қазон Арена]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Казань Арена|рус: Казань Арена]])&lt;/small&gt;'''
|-
|Ғунҷоиш: '''44,918'''
|Ғунҷоиш: '''45,379'''
|-
|[[File:Krylya Fakel test 1.jpg|x160px]]
|[[File:Poland v. Columbia (42095441565).jpg|x160px]]
|-
![[Ростов-дар-Дон]]
![[Волгоград]]
|-
|[[Ростов Арена]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Ростов Арена|рус: Ростов Арена]])&lt;/small&gt;'''
|[[Волгоград Арена]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Волгоград Арена|рус: Волгоград Арена]])&lt;/small&gt;'''
|-
|Ғунҷоиш: '''45,000'''
|Ғунҷоиш: '''45,568'''
|-
|[[File:2018 FIFA World Cup Group D march Iceland - Croatia 13.jpg|x160px]]
|[[File:FWC 2018 - Group D - NGA v ISL - Photo 77.jpg|x160px]]
|-
![[Нижний Новгород]]
![[Саранск]]
![[Екатеринбург]]
![[Калининград]]
|-
|[[Нижний Новгород (варзишгоҳ)|Нижний Новгород]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Нижний Новгород (стадион)|рус: Нижний Новгород]])&lt;/small&gt;'''
|[[Мордовия Арена]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Мордовия Арена|рус: Мордовия Арена]])&lt;/small&gt;'''
|[[Екатеринбург Арена]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Центральный (стадион, Екатеринбург)|рус: Центральный]])&lt;/small&gt;'''
|[[Калининград (варзишгоҳ)|Калининград]]&lt;br&gt;'''&lt;small&gt;([[:ru:Стадион Калининград|рус: Стадион Калининград]])&lt;/small&gt;'''
|-
|Ғунҷоиш: '''44,899'''
|Ғунҷоиш: '''44,442'''
|Ғунҷоиш: '''35,696'''
|Ғунҷоиш: '''35,212'''
|-
|[[File:Nizhny Novgorod Stadium (06 May 2018).jpg|x160px]]
|[[File:Japan-Senegal in Yekaterinburg (FIFA World Cup 2018) 57.jpg|x160px]]
|[[File:Match at Mordovia Arena stadium.jpg|x160px]]
|[[File:Ser-Swi (1).jpg|x160px]]
|}

=== Қароргоҳи дастаҳо ===

== Давраи гурӯҳӣ ==
Ҳамаи вақтҳо бо вақти [[UTC+05:00|Тоҷикистонӣ]] ҳамроҳи вақти минтақаи мувофиқ дар ҷои гузаронидани мусобиқаҳо оварда шудаанд.

=== Меъёри квалификатсияи дастаҳо ===

=== Гурӯҳи A ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи A}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_A}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_A|a1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_A|a2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_A|a3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_A|a4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_A|a5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_A|a6}}

=== Гурӯҳи B ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи B}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_B}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_B|b1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_B|b2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_B|b3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_B|b4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_B|b5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_B|b6}}

=== Гурӯҳи C ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи C}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_C}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_C|c1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_C|c2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_C|c3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_C|c4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_C|c5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_C|c6}}

=== Гурӯҳи D ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи D}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_D}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_D|d1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_D|d2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_D|d3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_D|d4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_D|d5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_D|d6}}

=== Гурӯҳи E ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи E}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_E}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_E|e1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_E|e2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_E|e3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_E|e4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_E|e5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_E|e6}}

=== Гурӯҳи F ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи F}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_F}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_F|f1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_F|f2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_F|f3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_F|f4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_F|f5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_F|f6}}

=== Гурӯҳи G ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи G}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_G}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_G|g1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_G|g2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_G|g3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_G|g4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_G|g5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_G|g6}}

=== Гурӯҳи H ===
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, Гурӯҳи H}}
{{Ҷоми_ҷаҳон_2018,_Ҷадвали_гурӯҳи_H}}

{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_H|h1}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_H|h2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_H|h3}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_H|h4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_H|h5}}
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_Гурӯҳи_H|h6}}

== Плей-офф ==
{{Асосӣ|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, плей-офф}}

=== Брэкет ===
{{#lst:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018, плей-офф|bracket}}

===1/8 финал===
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-1}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-3}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-4}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-5}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-6}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-7}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|r16-8}}

===1/4 финал===
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|qf1}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|qf2}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|qf3}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|qf4}}

===Нимфинал===
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|sf1}}
----
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|sf2}}

===Ҷои сеюми плей-офф===
{{#lst:Ҷоми_ҷаҳонии_футбол_2018,_плей-офф|tpp}}

== Пайвандҳо ==
== Нигаред ==
* [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Commons category|FIFA World Cup 2018|Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018}}
* [https://web.archive.org/web/20181221185040/https://www.fifa.com/worldcup/ FIFA.com]
* [http://welcome2018.com/en/ Welcome2018.com] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170922074509/http://welcome2018.com/en/ |date=2017-09-22 }}

[[Гурӯҳ:Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018]]
[[Гурӯҳ:2018 дар футбол]]
[[Гурӯҳ:Мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол]]</text>
      <sha1>1rhzlqlggmnjh6xo6f8ubt4681ru1uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роёниш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214779</id>
    <revision>
      <id>1487798</id>
      <parentid>1325646</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1829" sha1="sdeyj8m2gwdux30dkdxmzpua70ee8jq" xml:space="preserve">[[File:Moody Hall computer lab.jpg|thumb|Озмоишгоҳи роёнаӣ]]
'''Роёниш''' ({{lang-en|Computing}}) — ба корбарӣ ё тавсеаи [[фановарии роёна]], [[сахтафзор]] ё [[нармафзор]]и роёна мегӯяанд. Роёниш шомили тахассусҳои [[фановарии иттилоот]] аст, ки ба [[роёна]]ҳо ,[[сахтафзор]]ҳо ё [[нармафзор]]ҳо ва дигар донишҳои тахассусӣ марбут мешавад. [[Улуми роёна]] дониши пояҳои назарии иттилооту [[муҳосибот]] ва корбурди онҳо дар сомонаҳои роёнаӣ аст. Роёниш иборате аст, ки ба ҳар навъ истифода аз роёна дар анҷоми умур ба сурати ом итлоқ мешавад, масалан иборати роёниши зистӣ истифода аз роёна дар мабоҳиси марбут ба риштаи зистшиносӣ аст.

== Нигаред низ ==
* [[улуми роёна]] 
* [[назарияи муҳосибот]] 
* [[роёниши илмӣ]] 
* [[роёниши худмухтор]] 
* [[фиророёниш]] (metacomputing) 
* [[роёниши абрӣ]] 
* [[роёниши мувозӣ]] 
* [[роёниши шабакаӣ]] 
* [[роёниши тавзеъшуда]] 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* https://web.archive.org/web/20141021153204/http://www.acm.org/education/curric_vols/CC2005-March06Final.pdf {{ref-en}}
* https://web.archive.org/web/20080911191944/http://cs.gmu.edu/cne/pjd/GP/CompDisc.pdf {{ref-en}}
{{роёниш-хурд}}
{{ПБ}}
 
[[Гурӯҳ:Роёниш]]
[[Гурӯҳ:Муҳандисии компютерӣ]]</text>
      <sha1>sdeyj8m2gwdux30dkdxmzpua70ee8jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли дувуми донишкадаи ман</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215831</id>
    <revision>
      <id>1487805</id>
      <parentid>1410127</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4428" sha1="lneegkvv7be7giism32973gksmv0ny8" xml:space="preserve">{{Филм
|НомТоҷ           = Соли дувуми донишкадаи ман
|НомАсл           = {{lang-fa|سال دوم دانشکده من}}
|Тасвир           = 
 |Андоза          = 
 |Имзо            = 
|Жанр             = 
|Коргардон        = 
|Таҳиякунанда     = 
|Филмноманавис    = 
|Бозигарон        = 
|Наворбардор      = 
|Оҳангсоз         = 
|Рақспардоз       = 
|Ширкат           = 
|Давомнокӣ        = 
|Буҷет            = 
|Ҳазина           = 
|Мамлакат         = 
|Забон            = [[забони форсӣ|форсӣ]]
|Сол              = 
|Филми қаблӣ      = 
|Филми баъдӣ      = 
|imdb_id          = 
|Сайт             = 
}}
'''Соли дувуми донишкадаи ман''' ({{lang-fa|سال دوم دانشکده من}}) — филми маҳсули соли 2018 бо коргардонии Расули Садромилӣ. 

Ин филм бар асос филмномае аз Парвизи Шаҳбозӣ аст ва аз 900 нафар тест гирифта шуд, ки дар ниҳоят 22 нафар бозигар ва 2 чеҳраи ҷадид ба синамо муаррифӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tiwall.com/p/|title=تیوال فیلم سال دوم دانشکده من|author=n s u n {{!}} http://www.nsun.net|website=www.tiwall.com|accessdate=2019-04-26}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fajrfilmfestival.com/news/1248/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%8422-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85|title=مروری بر فیلم های بخش سودای سیمرغ + خلاصه داستان و عوامل22 فیلم|website=جشنواره فیلم فجر|lang=fa|accessdate=2019-04-26|archivedate=2019-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190426035156/http://www.fajrfilmfestival.com/news/1248/%25D9%2585%25D8%25B1%25D9%2588%25D8%25B1%25DB%258C-%25D8%25A8%25D8%25B1-%25D9%2581%25DB%258C%25D9%2584%25D9%2585-%25D9%2587%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25A8%25D8%25AE%25D8%25B4-%25D8%25B3%25D9%2588%25D8%25AF%25D8%25A7%25DB%258C-%25D8%25B3%25DB%258C%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25BA-%25D8%25AE%25D9%2584%25D8%25A7%25D8%25B5%25D9%2587-%25D8%25AF%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25A7%25D9%2586-%25D9%2588-%25D8%25B9%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%258422-%25D9%2581%25DB%258C%25D9%2584%25D9%2585}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mehrnews.com/news/4128147/فیلمبرداری-سال-دوم-دانشکده-من-در-اصفهان-تدوین-ادامه-دارد|title=فیلمبرداری «سال دوم دانشکده من» در اصفهان/ تدوین ادامه دارد|website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|date=2017-10-29|lang=fa|accessdate=2019-04-26}}&lt;/ref&gt; Ин филм барои нахустин бор дар Сиву ҳафтумин давраи ҷашнвораи филми Фаҷр ба намоиш даромад. 
 
== Хулосаи достон == 
Маҳтоб (Суҳо Ниёстӣ) ва Ово (Фаришта Арастуӣ) донишҷуёни соли дувуми донишкадаи меъморӣ ҳастанд, ки ба иттифоқ теъдоде дигар аз ҳамкурсҳояшон барои як сафари чандрӯзаи донишҷӯӣ аз Теҳрон ба Исфаҳон мераванду...
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=139606260000 Дар Сурасинамо] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200609043156/http://www.sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=139606260000 |date=2020-06-09 }}
* [https://web.archive.org/web/20190426034721/https://www.salamcinama.ir/movie/lvXq/%25D8%25B3%25D8%25A7%25D9%2584-%25D8%25AF%25D9%2588%25D9%2585-%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25B4%25DA%25A9%25D8%25AF%25D9%2587-%25D9%2585%25D9%2586 Дар Саломсинамо]

[[Гурӯҳ:Филмҳои форсизабон]]</text>
      <sha1>lneegkvv7be7giism32973gksmv0ny8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷилин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217417</id>
    <revision>
      <id>1487828</id>
      <parentid>1428129</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1946" sha1="k67p7fzt4vx8getmcqdnuplhjxvsg97" xml:space="preserve">{{ВМ
|Кишвар  = Чин
}}
[[Акс:松花江景区教堂DSCF0161 - panoramio.jpg|thumb|left|250px|Ибодатгоҳи масеҳӣ дар Ҷилин]]
{{бознависӣ}}
'''Вилояти Ҷилин''' ({{Чинӣ||吉林|Jílín|'''Цзили́нь'''}}) — яке аз вилоятҳои  [[Чин|Ҷумҳурии Халқии Чин]] аст, ки дар қисми Шимолу Шарқи кишвар воқеъ аст. Маркази вилоят — шаҳри [[Чанчун]].

Масоҳат — 187 400 км² (Ҷойи -ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 27 462 297 нафар (2010) (Ҷойи 21-ум байни вилоятҳои кишвар).

Вилояти Ҷилин иборат аз 1 ноҳияи махсуси шаҳрӣ, 7 ноҳияҳои шаҳрӣ ва 1 ноҳияи мухтор аст.

== Таърих ==
== Бахшбандии кишварӣ ==

==Иқтисодиёт==
== Аҳолӣ ==
==Фарҳанг == 
=== [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] ===
=== Дин ===

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20060220022804/http://www.jilin.gov.cn/Welcome.html Официальный сайт правительства провинции]
* [https://web.archive.org/web/20060220022804/http://www.jilin.gov.cn/Welcome.html Англоязычная версия официального сайта правительства провинции]
* [https://web.archive.org/web/20051031063918/http://www.muztagh.com/images/map/map-of-jilin-large.jpg Large map of Jilin]
* [https://web.archive.org/web/20080411024543/http://changchun.ru/investment Справочник по инвестициям и каталог главных объектов для иностранных инвестиций в провинции Цзилинь]
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}
{{Вилоятҳои Чин (ҶХЧ)}}

[[Гурӯҳ:Вилояти Ҷилин]]</text>
      <sha1>k67p7fzt4vx8getmcqdnuplhjxvsg97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Йуннон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217431</id>
    <revision>
      <id>1487768</id>
      <parentid>1394395</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1363" sha1="clmep5lxpl5x64rsd1pewy63cn0k0s6" xml:space="preserve">{{ВМ
|Кишвар  = Чин
}}
[[Акс:Three Pagodas Front View.jpg|thumb|left|250px|Се ибодатгоҳ дар Дали, вилояти Йуннан]] 
{{бознависӣ}}
'''Вилояти Йуннан''' ({{Чинӣ||云南|Yúnnán||облачный Юг}}) — яке аз вилоятҳои  [[Чин|Ҷумҳурии Халқии Чин]] аст, ки дар қисми Ҷануби кишвар воқеъ аст. Маркази вилоят — шаҳри [[Кунмин]].

Масоҳат — 388 610 км² (Ҷойи 8-ум аз рӯи масоҳат). Аҳолӣ — 45 966 239 нафар (2010) (Ҷойи 12-ум байни вилоятҳои кишвар).

== Таърих ==
== Бахшбандии кишварӣ ==

==Иқтисодиёт==
== Аҳолӣ ==
==Фарҳанг == 
=== [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] ===
=== Дин ===
== Пайвандҳо ==
* [http://muhranoff.ru/359/ Юньнань на muhranoff.ru] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190724035906/http://muhranoff.ru/359/ |date=2019-07-24 }}
*[https://web.archive.org/web/20160818030421/http://map.ps123.net/china/uploadfile/201507/2015072005325386.png Township level administrative map of Yunnan] 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}
{{Вилоятҳои Чин (ҶХЧ)}}

[[Гурӯҳ:Вилояти Йуннан]]</text>
      <sha1>clmep5lxpl5x64rsd1pewy63cn0k0s6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муғулистони дохилӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217477</id>
    <revision>
      <id>1487787</id>
      <parentid>1314661</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2258" sha1="gux3zf4507iy8a0ctg5066m2o8utdrt" xml:space="preserve">{{ВМ
|Кишвар  = Чин
}}
[[Акс:Grasslands-menggu.jpg|thumb|left|250px|Даштҳои Муғулистони дохилӣ)]]
{{бознависӣ}}
'''Муғулистони дохилӣ''' ({{lang-mn|Өвөр Муғулӣ|ᠥᠪᠥᠷ &lt;br&gt;ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ}}; {{Чинӣ||内蒙古自治区|Nèiménggǔ zìzhìqū|}}) — яке аз нояҳияҳои мухтори [[Чин|Ҷумҳурии Халқии Чин]] аст, ки дар Шимоли кишвар воқеъ аст. Маркази маъмурии ноҳия — шаҳри [[Хух-Хото]].

Масоҳат — 1 181 104 км² (Ҷойи 2-ум аз рӯи масоҳат), ки 12 % ҳудуди Чин аст, аз рӯи ҳаҷми масоҳат ба масоҳати якҷояи [[Фаронса]] ва [[Олмон]] баробар аст.

Аҳолӣ — 24 706 321 нафар (2015) (Ҷойи -ум байни воҳидҳои маъмурии сатҳи вилоятии Чин).

Таъсиёбӣ: [[2 декабр]]и   [[соли 1949]].
== Таърих ==
== Бахшбандии кишварӣ ==

==Иқтисодиёт==
== Аҳолӣ ==
Муғулистони дохилӣ — минтақаи сермиллати Чин мебошад, 49 миллатро дарбар мегирад. Аксарияти аҳолиро  —  [[ханҳо]] 18 465 586 наф., 79,17 % ташкил медиҳанд. [[Муғул]]ҳо — 3 995 349 нафар,	17,13 %  аҳолии Муғулистони дохилиро дарбар мегиранд.

==Фарҳанг == 
=== [[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] ===
=== Дин ===
== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20160402044803/http://russia.org.cn/rus/?id=1319&amp;sid=82 Внутренняя Монголия на сайте посольства России в Китае]
* [http://www.chengjisihan.com.cn/ Музей Чингисхана] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190729052124/http://www.chengjisihan.com.cn/ |date=2019-07-29 }}
* [http://www.smhric.org/ Southern Mongolian Human Rights Information Center]
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}
{{Вилоятҳои Чин (ҶХЧ)}}

[[Гурӯҳ:Муғулистони дохилӣ]]</text>
      <sha1>gux3zf4507iy8a0ctg5066m2o8utdrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷумҳурии Халқии Донетск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217654</id>
    <revision>
      <id>1487833</id>
      <parentid>1314803</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T09:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19351" sha1="g4neih7cftivtlr5qk8scuh2qwktxlj" xml:space="preserve">{{Қуттии универсалӣ|Q16150196}}

'''Ҷумҳурии Халқии Донетск''' &lt;ref group=&quot;комм.&quot;&gt;Употребляется также написание со строчных букв — «Донецкая народная республика»&lt;/ref&gt; (аббр. '''ҶХД, ҶМД, ДНР''' ; {{Lang-uk|Донецька Народна Республіка}}, {{lang-ru|Донецкая Народная Республика}}) - давлати эътирофнашуда &lt;ref&gt;{{Статья}} — &quot;Moreover, new contested territories that could be described as de facto states have emerged, most notably the Donetsk People’s Republic and the Luhansk People’s Republics in Ukraine. These two newest additions to the universe of de facto states have started to create some of the trappings of statehood, although the extent of «indigenous roots‟ is still debatable.»&lt;/ref&gt; дар [[Аврупои Шарқӣ]]. Дар баробари [[Ҷумҳурии Халқии Луганск|ҶХЛ]], он дар қаламрави Донбасс давлати эътирофнашуда ҳисобида мешавад.

Ҷумҳурии Халқии Донетск дар қаламрави [[Вилояти Донетск|минтақаи Донетски]] [[Укроин|Украина]] [[7 апрел|7 апрели соли]] [[Соли 2014|2014]] ҳангоми эътирозҳои оммавӣ алайҳи роҳбарияти нави кишвар, ки дар натиҷаи [[Майдони Урупо|Евромайдан]] ба амал омад, эълон карда шуд. [[12 май]], пас аз баргузории раъйпурсӣ дар бораи худмуайянкунии як рӯз қабл ва дар асоси эъломияи истиқлол 7 апрел, истиқлоли ҶХД эълон карда шуд &lt;ref name=&quot;sov&quot;&gt;{{Cite web|url=http://ria.ru/world/20140512/1007507367.html|title=ДНР провозгласила себя суверенным государством|author=|website=|date=2014-05-12|publisher=[[РИА Новости]]|lang=ru|accessdate=2014-05-12}}&lt;/ref&gt;.

Мувофиқи маълумоти мақомот, аҳолии ҶХД тақрибан 2,3 миллион нафарро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;гусднр2016&quot;&gt;{{Cite web|url=http://glavstat.govdnr.ru/pdf/naselenie/chisl_naselenie_1217.pdf|title=Численность населения Донецкой Народной Республики на 1 декабря 2017 года|publisher=[http://glavstat.govdnr.ru/ Главное управление статистики Донецкой Народной Республики]|lang=ru|accessdate=2019-08-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180304132058/http://glavstat.govdnr.ru/pdf/naselenie/chisl_naselenie_1217.pdf|archivedate=2018-03-04}}&lt;/ref&gt; [[null|link=|baseline]].

То имрӯз мустақилияти ҶХД танҳо қисман аз ҷониби [[Осетияи Ҷанубӣ|Ҷумҳурии Осетияи Ҷанубӣ эътироф шудааст]] &lt;ref name=&quot;autogenerated4&quot;&gt;[http://presidentruo.org/?p=9295 Указ Президента Южной Осетии «О признании Донецкой Народной Республики»]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://russian.rt.com/article/38441|title=Южная Осетия признала независимость Донецкой народной республики|date=2014-06-27|publisher=[[RT]]|lang=ru|accessdate=2014-07-04}}&lt;/ref&gt;.

Вазъият дар атрофи ҶХД ҳамчун минтақаи ҳолаташ «муноқишаи бардавом» тавсиф карда мешавад &lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/news/world-europe-29078541 Ukraine crisis: 'Frozen conflicts' and the Kremlin] // BBC, 10.09.2014&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://inosmi.ru/world/20140828/222642101.html Москва коллекционирует замороженные конфликты] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160917001914/http://inosmi.ru/world/20140828/222642101.html |date=2016-09-17 }} // ИноСМИ, 28.08.2014&lt;/ref&gt;.

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{{Оғози пинҳон|Состав территорий с особым порядком местного самоуправления Донецкой области, контролируемых ДНР &lt;small&gt;(по состоянию на [[1 марта]] [[2015 год]]а)&lt;/small&gt;}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! Герб !! Флаг !! Район или город областного значения !! Площадь, км²&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://atu.gki.com.ua/ua/donetska-oblast |title=Сайт atu.gki.com.ua |accessdate=2019-08-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402111205/http://atu.gki.com.ua/ua/donetska-oblast |archivedate=2015-04-02 }}&lt;/ref&gt; !! Население &lt;small&gt;на 01.01.2002&lt;/small&gt;, чел.&lt;ref&gt;[http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/z7503/A005?rdat1=22.03.2015&amp;rf7571=6942 «Облікова картка Донецької області» с сайта Верховной Рады Украины]&lt;/ref&gt; !! Население &lt;small&gt;на 01.01.2014&lt;/small&gt;, чел.&lt;ref&gt;Население городских населённых пунктов — с [http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2014/zb_nas_13.zip «Чисельність наявного населення Укріїни» Державної служби статистики України] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210126181657/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2014/zb_nas_13.zip |date=2021-01-26 }}, сельских — пересчитано с данных на 01.01.2002&lt;/ref&gt; !! Городское население &lt;small&gt;на 01.01.2014&lt;/small&gt;, чел. !! Городское население &lt;small&gt;на 01.01.2014&lt;/small&gt;, % !! Плотность населения &lt;small&gt;на 01.01.2014&lt;/small&gt;, чел. на км²
|-
|[[Файл:Большой герб Донецка.png|50px]] || [[Файл:Flag of Donetsk.svg|50px]] || [[Донецкий городской совет|Донецкий горсовет]] || 570,7 || 1 024 678 || 965 828 || 964 262 || 99,8 % || 1692
|-
|[[Файл:Coat of Arms of Horlivka.jpg|50px]] || [[Файл:Прапор-Горлівка.jpg|50px]] || [[Горловский городской совет|Горловский горсовет]] || 418,5 || 312 113 || 274 555 || 272 602 || 99,3 % || 656
|-
|[[Файл:Gerb-gor-debalcevo.gif|50px]] || [[Файл:Flag of Debalcevo.svg|50px]] || [[Дебальцевский городской совет|Дебальцевский горсовет]] || 15,6 || 30 806 || 25 525 || 25 525 || 100,0 % || 1638
|-
|[[Файл:Coat of arms of Dokuchaievsk.gif|50px]] ||[[Файл:Флаг Докучаевска.jpg|50px]] || [[Докучаевский городской совет|Докучаевский горсовет]] || 119,0 || 25 024 || 24 425 || 23 641 || 96,8 % || 205
|-
|[[Файл:Coat of Arms of Yenakiieve.svg|50px]] || [[Файл:Флаг Енакиево.jpg|50px]] || [[Енакиевский городской совет|Енакиевский горсовет]] || 425,2 || 162 778 || 127 669 || 124 441 || 97,5 % || 300
|-
|[[Файл:Герб Ждановки.jpg|50px]] || [[Файл:Flag of Zhdanivka.svg|50px]] || [[Ждановский городской совет|Ждановский горсовет]] || 2,0 || 14 375 || 13 142 || 13 047 || 99,3 % || 6506
|-
|[[Файл:Герб Кировского.jpg|50px]] || [[Файл:Flag of Khrestivka.svg|50px]] || [[Кировский городской совет (Донецкая область)|Кировский горсовет]] || 7,3 || 31 041 || 28 155 || 28 155 || 100,0 % || 3883
|-
|[[Файл:Герб Макеевки (1690).jpg|50px]] || [[Файл:Flag of Makiivka.svg|50px]] || [[Макеевский городской совет|Макеевский горсовет]] || 425,7 || 431 023 || 389 879 || 388 836 || 99,7 % || 916
|-
|[[Файл:Snizhne coat of arms.svg|50px]] || [[Файл:Флаг Снежного.jpg|50px]] || [[Снежнянский городской совет|Снежнянский горсовет]] || 188,8 || 83 046 || 69 979 || 69 232 || 98,9 % || 371
|-
|[[Файл:COA of Torez.svg|50px]] || [[Файл:Flag of Torez.svg|50px]] || [[Торезский городской совет|Торезский горсовет]] || 104,8 || 96 026 || 80 048 || 80 048 || 100,0 % || 764
|-
|[[Файл:Khartsyzsk city coa.gif|50px]] || [[Файл:Flag of Khartsyzk.svg|50px]] || [[Харцызский городской совет|Харцызский горсовет]] || 206,9 || 113 685 || 103 226 || 102 314 || 99,1 % || 499
|-
|[[Файл:Герб Шахтёрска.jpg|50px]] || [[Файл:Flag of Shakhtarsk.svg|50px]] || [[Шахтёрский городской совет (Донецкая область)|Шахтёрский горсовет]] || 51,0 || 72 711 || 60 318 || 58 497 || 97,0 % || 1183
|-
|[[Файл:Герб Ясиноватой.jpg|50px]] || [[Файл:Ясинувата прапор.png|50px]] || [[Ясиноватский городской совет|Ясиноватский горсовет]] || 19,2 || 36 903 || 35 701 || 35 701 || 100,0 % || 1860
|-
|[[Файл:Gerb amv.png|50px]] || [[Файл:Флаг Амвросиевского района Донецкой области.svg|50px]] || [[Амвросиевский район]] || 1443,8 || 54 939 || 45 039 || 23 691 || 52,6 % || 31
|-
|[[Файл:Герб-Артемівського-району.jpg|50px]] || [[Файл:Прапор-Артемівського-району.jpg|50px]] || [[Бахмутский район|Артёмовский (Бахмутский) район]] || 168,8 || 1390 || 1117 || 0 || 0,0 % || 7
|-
|[[Файл:Герб Волновахского района Донецкой области.jpg|50px]] || [[Файл:Volnovaskyi Raion Flag.svg|50px]] || [[Волновахский район]] || 128,7 || 6844 || 6380 || 4635 || 72,6 % || 50
|-
|[[Файл:Герб Марьинского района.png|50px]] || [[Файл:Флаг Марьинского района.png|50px]] || [[Марьинский район]] || 103,0 || 11 787 || 11 505 || 9624 || 83,7 % || 112
|-
|[[Файл:COA-Novoazovskyi Raion.png|50px]] || [[Файл:Флаг Новоазовского района Донецкой области.svg|50px]] || [[Новоазовский район]] || 771,1 || 31 381 || 28 799 || 14 421 || 50,1 % || 37
|-
|[[Файл:Герб Старобешевского района.jpg|50px]] || [[Файл:Прапор-Старобешівського-рай.svg|50px]] || [[Старобешевский район]] || 1262,2 || 55 952 || 50 336 || 27 162 || 54,0 % || 40
|-
|[[Файл:Герб Тельмановського району.png|50px]] || [[Файл:Прапор Тельманівського району.svg|50px]] || [[Тельмановский район]] || 853,7 || 17 902 || 14 794 || 4472 || 30,2 % || 17
|-
|[[Файл:Герб Шахтёрского района.jpg|50px]] || [[Файл:Флаг Шахтёрского района Донецкой области.png|50px]] || [[Шахтёрский район]] || 1142,4 || 24 262 || 19 483 || 0 || 0,0 % || 17
|-
|[[Файл:Герб Ясинуватського району.png|50px]] || [[Файл:Прапор Ясинуватського району.png|50px]] || [[Ясиноватский район]] || 110,7 || 4999 || 4573 || 0 || 0,0 % || 41
|-
|[[Файл:Official Donetsk People's Republic coat of arms.png|50px]] ||  || '''все территории ДНР''' || 8538,9 || 2 643 565 || 2 380 386 || 2 270 216 || 95,4 % || 279
|-
| || || в том числе города обл.значения || 2554,5 || 2 434 109 || 2 198 360 || 2 186 211 || 99,4 % || 861
|-
| || || в том числе районы || 5984,4 || 209 456 || 182 026 || 84 005 || 46,2 % || 30
|}
{{Поёни пинҳон}} 
Тибқи Конститутсияи ҶХД, воҳидҳои маъмурию ҳудудии он вилоятҳо ва шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ мебошанд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dnr-online.ru/wp-content/uploads/2014/08/aeAEI.pdf|title=Конституция Донецкой Народной Республики|lang=ru|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207232844/http://dnr-online.ru/wp-content/uploads/2014/08/aeAEI.pdf|archivedate=2015-02-07}} ст. 54&lt;/ref&gt;. 
[[Акс:Карта_боевых_действий_на_Востоке_Украины.svg|thumb|396x396px| Харитаи ҷамоатҳои халқии Донетск ва Луганск то [[30 январ|30 январи соли]] [[Соли 2017|2017]] ]]
ҶХД ба 5 ноҳия ва 13 шаҳрҳои тобеи ҷумҳурӣ тақсим мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://dnr-online.ru/goroda-i-rajony-doneckoj-narodnoj-res/ |title=Города и районы Донецкой Народной Республики |accessdate=2019-08-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309154332/https://dnr-online.ru/goroda-i-rajony-doneckoj-narodnoj-res/ |archivedate=2018-03-09 }}&lt;/ref&gt;: Ноҳияи Амвросиевский, Ноҳияи Новоазовский, Ноҳияи Старобешевский, Ноҳияи Телмановский, Ноҳияи Шахтерский, Шӯрои шаҳри Донетск, Шӯрои шаҳри Дебалтсево, Шӯрои шаҳри Докучаевск, Шӯрои шаҳри Горловка, Шӯрои шаҳри Енакиевск, Шӯрои шаҳри Ждановск, Шӯрои шаҳри Кировск, Шӯрои шаҳри Макеевка, Шӯрои шаҳри Снежное, Шӯрои шаҳри Торез, Шӯрои шаҳри Шахтерск, Шӯрои шаҳри Ясиноватая ва Шӯрои шаҳри Хартсизск.

== Аҳолӣ ==

=== Шумораи аҳолӣ ===
Мувофиқи маълумоти Раёсати генералии омори ҶХД, дар таърихи 1 декабри соли 2017, дар қаламрави таҳти назорати ҶХД 2,294,530 сокинони доимӣ (2,303,543 аз аҳолии ҳозира) зиндагӣ мекунанд &lt;ref name=&quot;гусднр2016&quot;/&gt;.

; Аҳолии ноҳияҳо ва шӯроҳои шаҳрии ҶХД &lt;small&gt;(то 1 июни соли 2017)&lt;/small&gt; &lt;ref group=&quot;комм.&quot;&gt;Главным управлением статистики ДНР учтены только районы и горсоветы, большая часть которых подконтрольна ДНР (то есть без учёта части таких районов, как [[Бахмутский район|Артёмовский (Бахмутский)]], [[Волновахский район|Волновахский]], [[Марьинский район|Марьинский]] и [[Ясиноватский район|Ясиноватский]], большая часть которых вместе с их административными центрами (за исключением не входящего в район города Ясиноватая) находится под контролем Украины)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;гусднр2016&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Шӯрои шаҳрӣ / ноҳия 
! ахолӣ &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; воқеӣ, &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; нафар
! ахолӣ &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; доимӣ, &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; нафар
|-
| Донетск ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 952793 
| 944082 
|-
| Горловка ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 264216 
| 262041 
|-
| Дебалтсево ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 25607 
| 26180 
|-
| Докучаевск ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 23760 
| 23543 
|-
| Енакиево ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 121080 
| 122398 
|-
| Ждановка ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 12796 
| 12390 
|-
| Киров ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 27579 
| 27700 
|-
| Макеевка ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 376690 
| 375169
|-
| Снежное ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 67040 
| 67513 
|-
| Торез ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 76501 
| 76954 
|-
| Хартсизск ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 99348 
| 99024 
|-
| Шахтёрск ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 57979 
| 59096 
|-
| Ясиноватая ( шӯрои шаҳрӣ ) 
| 44118 
| 43504 
|-
| Ноҳияи Амвросиевский 
| 43187 
| 43098 
|-
| Ноҳияи Новоазовский 
| 29227 
| 29291 
|-
| Ноҳияи Старобешевский 
| 48399
| 48361 
|-
| Ноҳияи Телманов 
| 14579 
| 14834 
|-
| Ноҳияи Шахтёрский 
| 18644 
| 19352 
|-
| умумӣ: ҶХД 
| '''2303543''' 
| '''2294530''' 
|}

=== Забонҳо ===
Дар ҶХД ду забони расмӣ мавҷуд аст: [[Забони русӣ|русӣ]] ва [[Забони украйинӣ|украинӣ]] &lt;ref&gt;Статья 10 [http://old.dnr-online.ru/wp-content/uploads/2015/09/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8_14.05.2014%D0%B3..doc Конституции ДНР] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151222110102/http://old.dnr-online.ru/wp-content/uploads/2015/09/%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8_14.05.2014%D0%B3..doc |date=2015-12-22 }}&lt;/ref&gt;. Корҳои маъмурӣ асосан бо забони русӣ сурат мегиранд. .

== Инчунин нигаред ==
* Ҷумҳурии Автономии Ҷанубу Шарқи Украина 
* Ноҳияҳои алоҳидаи минтақаҳои Донетск ва Луганск 
* [[Ҷумҳурии Халқии Луганск]] 
* Вилояти Донетск

== Пайвандҳо ==

* [http://dnr-online.ru/ Вебсайти расмии Ҳукумат ва Шӯрои Мардумии ҶХД] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151117032210/http://dnr-online.ru/ |date=2015-11-17 }} 
* [https://web.archive.org/web/20160528175639/http://dnrsovet.su// Сомонаи расмии Шӯрои Мардумии ҶХД]  
* [http://mid-dnr.su/ru/ Сомонаи расмии Вазорати корҳои хориҷии ҶХД] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160802051148/http://mid-dnr.su/ru/ |date=2016-08-02 }} 
* [https://web.archive.org/web/20150104124155/http://supcourt-dnr.ddns.net/ Сайти расмии Суди Олии ҶХД] 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
&lt;references group=&quot;комм.&quot; /&gt;{{Кишварҳои Аврупо}}

[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Халқии Донетск]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои эътирофнашуда]]</text>
      <sha1>g4neih7cftivtlr5qk8scuh2qwktxlj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кабели коаксиалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218950</id>
    <revision>
      <id>1487769</id>
      <parentid>1472124</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16312" sha1="oyg72qmh1tzsu0shtm3wjwa6eq7n0qy" xml:space="preserve">'''Кабели коаксиалӣ''' (аз {{Lang-la|co}}   - якҷоя ва {{Lang-la2|axis}} - меҳвар, яъне ''коаксиалӣ'' ; ''coax'' аз {{lang-en|coaxial}}) - [[Кабели электрикӣ|сими]] барқӣ, ки аз як барандаи марказӣ ва экране, ки ба таври коаксиалӣ ҷойгир шудааст ва бо маводи гарминигоҳдоранда ё холигоҳи ҳаво ҷудо карда шудааст. Барои интиқол додани сигналҳои барқии басомад истифода мешаванд. Соли 1880 физики бритониёӣ Оливер Ҳависайд ихтироъ ва патент карда шудааст. 
[[Акс:RG-59.jpg|мини|&quot;Телевизор&quot; кабели коаксиалии навъи RG-59, ки барои пайваст кардани антеннаҳои фидерӣ ба қабулкунаки телевизион истифода мешавад]]
[[Акс:Coaxial_cable_cutaway_new.svg|мини|Дастгоҳи кабели коаксиалӣ &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 1 - барандаи дохилӣ, &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 2 - гарминигоҳдорӣ (полиэтилении давомдор), &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 3 - барандаи беруна ( экран ), &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; 4 - ғилоф (полиэтилении сабуки собит)]]

== Дастгоҳ ==
Кабели коаксиалӣ (ба расм нигаред) иборат аст аз:

* 4 (A) - ҷилд (барои ҷудо кардан ва муҳофизат кардан аз таъсироти беруна истифода мешаванд) аз нурҳои мӯътадил (яъне ба радиатсияи ултрабунафш аз офтоб) полиэтилен, хлориди поливинил, лентаи печдор, фторопластикӣ ё дигар маводи гарминигоҳдоранда; 
* 3 (B) - барандаи беруна (экран) дар шакли парда, фолгаи бо қабати филми алюминӣ пӯшонидашуда ва таркиби онҳо, инчунин найчаи ба шакли муайян даровардашуда, тасмаҳои каҷи металлӣ ва ғайра аз хӯлаи мис, мис ё алюминий; 
* 2 (C) - изолятсия дар шакли муттасили ( полиэтилен, полиэтилении кафкдор, фторопластикии бефосила, навори фторопластикӣ ва ғайра) ё ҳавои нимтайёр (печутоби сӯрохи, мошиншӯйӣ ва ғайра) диэлектрикӣ, ки мавқеи нисбии доимиро (ҳаммарказӣ) таъмин мекунанд ) кондукторҳои дохилӣ ва беруна; 
* 1 (D) - як ноқили дохилӣ дар шакли як росткунҷаи ягона (ба мисли дар расм) ё ба ресмони ғилдиракдори ноқилӣ, симҳои лоғаршуда, қубур аз [[мис]], хӯлаи мис, хӯлаи алюминий, пӯлоди мис-плостикӣ, алюминийи мисӣ, мис-нуқрагин ва ғайра.

== Таърихи офариниш ==

* [[Соли 1855|1855]] - Вилям Томсон сими коаксиалиро меомӯзад ва формулаи қобилияти хаттӣ мегирад.&lt;ref&gt;Thomson, W., [Lord Kelvin]. [https://books.google.com/books?id=8bOBXil_bNMC&amp;pg=PA38 On the electro-statical capacity of a Leyden phial and of a telegraph wire insulated in the axis of a cylindrical conducting sheath] // Phil. Mag. — IX. — 1885. — P. 531—535.&lt;/ref&gt; 
* [[Соли 1880|1880]] - Оливер Ҳависайд патенти бритониёии № 1407-ро барои кабели коаксиалӣ мегирад.&lt;ref&gt;Paul J. Nahin. [https://books.google.com/books?id=e9wEntQmA0IC Oliver Heaviside: The Life, Work, and Times of an Electrical Genius of the Victorian Age]. JHU Press, 2002. — P. xvi.&lt;/ref&gt; 
* [[Соли 1884|1884]] - Siemens &amp;amp;amp; Halske кабели коаксиалиро дар Олмон патентӣ карданд (патент № 28978, 27 марти 1884).&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Wilfried Feldenkirchen.|заглавие=Werner von Siemens — Inventor and International Entrepreneur|год=1994|isbn=0-8142-0658-1}}&lt;/ref&gt; 
* [[Соли 1894|1894]] - [[Никола Тесла|Никола]] Тесла барандаи ҷараёни электрро патент кард (патенти № 514167). 
* [[Соли 1929|1929]] - Ллойд Эсперсайд ( {{lang-en|Lloyd Espenschied}}    ) ва Ҳерман Эфел аз [[Озмоишгоҳҳои Белл|AT&amp;T Bell]] Labaratories [[Озмоишгоҳҳои Белл|Telephone Laboratories]] аввалин кабели замонавии коаксиалиро патент карданд. 
* [[Соли 1936|1936]] - [[AT&amp;T]] хатти таҷрибавии коаксиалии телевизорро дар байни Филаделфия ва [[Ню-Йорк|Ню Йорк]] сохтааст. 
* [[Соли 1936|1936]] - Нахустин телевизиони ноқилӣ тавассути кабели коаксиалӣ аз Бозиҳои олимпии Берлин дар Лейпциг. 
* [[Соли 1936|1936]] - тавассути Хадамоти Почта (ҳозира BT) дар байни Лондон ва Бирмингем кабел барои 40 рақами телефон гузошта шуд. 
* [[Соли 1941|1941]] - аввалин истифодаи тиҷоратии системаи L1 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] аз ҷониби AT&amp;T. Байни Миннеаполис ( [[Миннесота]] ) ва Стивенс Пойнт ( [[Висконсин]] ) як канали телевизионӣ ва 480 рақами телефон ба кор даромад. 
* [[Соли 1956|1956]] - хатти якуми трансатлантикии коаксиалӣ, ТАТ-1 гузошта шуд;

== Ариза ==
Мақсади асосии сими коаксиалӣ интиқоли мавҷи басомади баланд дар соҳаҳои гуногуни технология:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
*

== Гурӯҳбандӣ ==
''Бо таъйин'' - барои системаҳои телевизиони кабелӣ, барои системаҳои алоқа, авиатсия, технологияи кайҳон, шабакаҳои компютерӣ, техникаи маишӣ ва ғайра. 
[[Акс:Characteristic_Impedance_power_attenuation.svg|мини]]

* &lt;ref&gt;(англ.) http://www.microwaves101.com/encyclopedia/why50ohms.cfm {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140714170552/http://www.microwaves101.com/ENCYCLOPEDIA/why50ohms.cfm |date=2014-07-14 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140714170552/http://www.microwaves101.com/ENCYCLOPEDIA/why50ohms.cfm |date=2014-07-14 }}, нижний рисунок&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Изюмова, Свиридов, 1975, С. 51-52&lt;/ref&gt;  
** атан интиқол дода намешуданд. 
** &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;(англ.) http://www.microwaves101.com/encyclopedia/why50ohms.cfm {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140714170552/http://www.microwaves101.com/ENCYCLOPEDIA/why50ohms.cfm |date=2014-07-14 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140714170552/http://www.microwaves101.com/ENCYCLOPEDIA/why50ohms.cfm |date=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt;

== Гурӯҳҳо ==
Кабелҳо мувофиқи ҷадвали Дастури радио тақсим карда мешаванд. Категорияҳои маъмултарини кабелӣ:

* RG-11 ва RG-8 мутаносибан &quot;Ethernet-и ғафс&quot; (Thicknet), 75 Ом ва 50 Ом мебошанд. Стандарт 10BASE-5 ; 
* RG-58 - Thinnet, 50 Ом. Стандарти 10BASE-2 :

:* RG-58 / U - барандаи қавии марказии, 
:* RG-58A / U - барандаи марказии қавӣ 
:* RG-58C / U - сими ҳарбӣ;

* RG-59 - 75 ohm кабели телевизионӣ (Телевизиони васеъҳаҷм / кабелӣ). Аналогияи русии РК-75-x-x (&quot;кабели радиобасомад&quot;); 
* RG-6 - 75 ohm кабели телевизионӣ (Телевизиони васеъ / кабелӣ). Категорияи категорияи RG-6 якчанд навъ дорад, ки навъи ашё ва маводи онро тавсиф мекунанд. Аналогияи русии РК-75-x-x; 
* RG-11 як кабели магистралӣ аст, қариб ки ивазнашаванда аст, агар ба шумо лозим аст, ки масъаларо бо масофаи калон ҳал кунед. Ин кабелро ҳатто дар масофаи тақрибан 600 метр истифода бурдан мумкин аст Изолятсияи мустаҳками беруна ба шумо имкон медиҳад, ки ин кабелро дар шароити мушкил ба осонӣ истифода баред (кӯча, чоҳҳо). Варианти S1160 бо кабел мавҷуд аст, ки барои кабели боэътимод тавассути ҳаво, масалан, дар байни хонаҳо, истифода мешавад; 
* RG-62 - ARCNet, 93 ohm.

=== Ethernet Тунук ===
Ин кабели маъмултарин барои сохтани шабакаҳои маҳаллӣ буд. Диаметри тақрибан 6 мм ва чандирии назаррас имкон дод, ки онро дар ҳама ҷо гузоранд. Кабелҳо ба ҳамдигар ва ба шӯрои шабакавӣ дар [[Роёна|компютер]] тавассути пайвасткунаки BNC T-пайваст шуданд. Ноқилҳоро метавон тавассути пайвасткунаки BNC I (пайвасти мустақим) пайваст кард. Терминаторҳо бояд дар ҳарду қисм насб карда шаванд. Он интиқоли маълумотро то 10 Мбит / сония дар масофаи 185 м дастгирӣ мекунад.

=== Ethernet Ғафс ===
Ғафсӣ аз сими қаблӣ, тақрибан 12 мм, як барандаи марказии ғафс доранд. Ӯ хам шуда хам шуда, нархи гарон дошт. Илова бар ин, ҳангоми пайвастшавӣ ба компютер баъзе мушкилот мавҷуд буданд - трансиверҳои AUI (Attachment Unit Interface) истифода шуданд, ки бо корти шабака тавассути шохаи ба кабел воридшуда, ба ном номгузорӣ шудаанд. &quot;Вампирҳо.&quot; Бо сабаби паҳнкунандаи ғафс, интиқоли иттилоот дар масофаи 500 м бо суръати 10 Мбит / с амалӣ мешуд. Бо вуҷуди ин, мураккабӣ ва арзиши баланди насбкунӣ ин кабелро чун RG-58 васеъ паҳн накард. Таърихан, кабели хусусӣ RG-8 ранги зард дошт ва аз ин рӯ, баъзан шумо метавонед номи &quot;Ethernet зард&quot; -ро пайдо кунед ( {{lang-en|Yellow Ethernet}}    ).

== Тавсифоти асосии стандартизатсия ==

* Импедентсияи мавҷ 
* Иқтидори хатӣ 
* дар адресатсияи inductance 
* Омили кӯтоҳ 
* Диаметри ядрои марказӣ 
* Диаметри ботинии экран 
* Диаметри берунии ниҳонӣ 
* Таносуби мавҷи доимӣ 
* Ҳадди қувваи интиқол 
* Максималии шиддат 
* Ҳадди ақали радиатсияи хам шуда

=== Ҳисоб кардани хусусиятҳо ===
[[Акс:Belaruskabel logo.jpg|мини|Номограмма барои муайян кардани муқовимати мавҷи ноқил]]

== Инчунин нигаред ==

* Сими Twinaxial
* Сими Triax

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* Н.И. Белоруссов, И.И.Гроднев. Кабелҳои RF. 2. таҳрир, таҳрир. - М.-Л.: Госэнергоиздат, 1959. 
* T.I. Izyumova, V.T. Свиридов. Хати мавҷҳо, хатҳои коаксиалӣ ва хатӣ. - М.: Энерия, 1975. 
* Д.Я. Галперович, А.А. Павлов, Н.Н.Хренков. Кабелҳои RF. - М.: Энергоатомиздат, 1990. 
* Кабелҳои барқӣ, симҳо ва симҳо: Маълумотнома / Н. I. Белоруссов, A. E. Сахакян, A. I. Яковлева: Ed. Н.И Белоруссов. - 5. 5., Таҳрир. ва илова кунед. - М.: Энергоатомиздат, 1987.-- 536 саҳ.; лой. 
* Радиои ҳаводор оид ба HF. Эд. B. G. Степанова. - М.: Радио ва алоқа, 1991. 
* Маълумотнома аз тарроҳони радио-ҳаводор. Эд. Н.И.Чистякова. - М.: Радио ва алоқа, 1990. 
* Ҷ. Дэвис, Ҷ. Ҷ. Карр. Муҳандиси истихроҷи радио. Пер. аз забони англисӣ - М.: Додека-XXI, 2002. 
* Роҳнамои ҳаводори маъруфи радио - М.: RadioSoft IE, 2008. - 416 саҳ., Ill. '''Нигоҳ кунед саҳ. 250 аст.'''

; Ҳуҷҷатҳои меъёрӣ-техникӣ

* ГОСТ 11326.0-78. Кабелҳо басомади радио мебошанд. Мушаххасоти умумӣ. 
* IEC 60078 (1967). Кабелҳо коаксиалҳои радио доранд. Импедентсияи мавҷ ва андоза. 
* IEC 60096-1 (1986). Кабелҳо басомади радио мебошанд. Қисми 1: Талаботи умумӣ ва усулҳои ченкунӣ. 
* IEC 60096-2 (1961). Кабелҳо басомади радио мебошанд. Қисми 2: мушаххасоти кабелӣ хусусӣ. 
* IEC 60096-3 (1982). Кабелҳо басомади радио мебошанд. Қисми 3: Талаботи умумӣ ва озмоишҳо барои ноқилҳои як ядрои коаксиалӣ барои истифода дар системаҳои тақсимоти кабелӣ. 
* [https://web.archive.org/web/20061030141044/http://www.harbourind.com/products/pdf/M17.pdf Кабели коаксиалии MIL-C-17] (Стандарти низомии ИМА). 
* IEC 78-67, IEC 96-0-70, IEC 96-1-86, IEC 96-3-82. 
* TU 16.K99-006-2001, TU16-505.858-81, TU16-705.125-79, TU16-505.166-77.

== Пайвандҳо ==

* [http://qrx.narod.ru/spravka/vk.htm Кабелҳои баландсуръати навъҳои куҳна]. Russian Hamradio 
* [http://www.proelectro2.ru/info/id_131 Ҷадвали тавсифоти ноқилҳои коаксиалии басомади радио] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191002165153/http://proelectro2.ru/info/id_131 |date=2019-10-02 }}. Proelectro2.ru 
* [http://www.qrz.ru/schemes/contribute/digest/info30.shtml Ноқилҳои коаксиалии Амрико]. QRZ РУ 
* [http://azbsec.ru/articles/videonablyudenie/vybiraem-kabel-dlya-videonablyudeniya.html Мо кабелро барои назорати видеоӣ интихоб мекунем: намудҳо, масофа ва борикҳои насб] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160827225215/http://azbsec.ru/articles/videonablyudenie/vybiraem-kabel-dlya-videonablyudeniya.html |date=2016-08-27 }}. ABC Амният 
* [http://www.cqham.ru/cables.htm Хусусиятҳои электрикии кабелҳои коаксиалӣ]. CQHAM. РУ

[[Гурӯҳ:Схемотехника]]
[[Гурӯҳ:Физика]]</text>
      <sha1>oyg72qmh1tzsu0shtm3wjwa6eq7n0qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷоннӣ Левер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219886</id>
    <revision>
      <id>1487831</id>
      <parentid>1431632</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T09:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36331" sha1="gvqpvhk9hldfjlxgmm367uo5riq7ve2" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Ҷоннӣ Левер
|номи аслӣ            = {{lang-en|Johnny Lever}}
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = John Prakash Rao Janumala 
|таърихи таваллуд       = 14.08.1957
|зодгоҳ               = [[Канигирӣ]], {{Зодгоҳ|Пракасам}}, [[Иёлати Андра Прадеш|Андра Прадеш]], [[Ҳиндустон]]
|таърихи даргузашт           = 
|маҳалли даргузашт         = 
|шаҳрвандӣ            = {{парчам|Ҳиндустон}}
|касб                 = [[ҳунарпеша]], [[ҳаҷвнигор]]
|солҳои фаъолият      = 1981-то ҳол
|самт                 = 
|ҷоизаҳо            = 
}}
'''Ҷоннӣ Левер''' ({{lang-hi|जॉनी लीवर}}, {{lang-en|Johnny Lever}}, ном ҳангоми таваллуд — '''Ҷон Пракаш Рао Ҷанумала''' ({{lang-hi|जॉन प्रकाश राव जनुमाला}}); тав. [[14 август]] [[1957]]) — [[ҳунарпеша]] ва яке аз машҳуртарин [[ҳаҷвнигор]]и синамои ҳинд. Дар замони худаш Ҷоннӣ яке аз беҳтарин ҳаҷвнигор дар [[Ҳиндустон]] буд. Ӯ сездаҳ маротиба барои ҷоизаи Filmfare Awards дар номинатсияи беҳтарин нақши ҳаҷвӣ номзад шудааст, ки ду маротиба дар филмҳои Deewana Mastana (1997) ва Dulhe Raja (1998) сазовори ин ҷоиза гаштааст. Тӯли фаъолияти худ зиёда дар 300 филм нақш офаридааст.

== Зиндагинома ==
Левер [[14 август]]и [[соли 1957]] дар оилаи насронии телугу дар [[Пракасам]], [[Андра Прадеш]] таваллуд шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/news/india/vhp-threatens-agitation-against-actors-nagma-johnny-lever-31321.html |title=VHP threatens agitation against actors Nagma, Johnny Lever&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=12 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322054637/http://www.indiatvnews.com/news/india/vhp-threatens-agitation-against-actors-nagma-johnny-lever-31321.html |archive-date=22 March 2014 |url-status=live |date=10 December 2013 }}&lt;/ref&gt;. Падари ӯ дар корхонаи заргарии «Hindustan Unilever» оператор шуда кор мекард ва дар он ҷо шаш сол кор кардааст. Левер дар минтақаи King's Circle дар Матунга дар [[Мумбай]] ба воя расидааст. Забони модариаш [[Забони телугу|телугу]] аст, аммо ӯ инчунин бо забонҳои [[Забони панҷобӣ|панҷобӣ]], [[урду]], [[ҳиндӣ]], [[инглисӣ]], [[маратҳӣ]] ва [[тулу]] озодона гап мезанад&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jointscene.com/artists/Bollywood/Johnny_Lever_/621 |title=Find Bollywood Actor Johnny Lever Filmography, Movies, Pictures and Videos |publisher=Jointscene.com |access-date=2012-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107133108/http://www.jointscene.com/artists/Bollywood/Johnny_Lever_/621 |archive-date=7 January 2012 |url-status=live |accessdate=2025-04-25 |archivedate=2012-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107133108/http://www.jointscene.com/artists/Bollywood/Johnny_Lever_/621 }}&lt;/ref&gt;.  Вай фарзанди калонӣ дар оила аст, ки се хоҳар ва ду бародар дорад.

Левер то синфи ҳафтум дар ҷамъияти таълимии Андра таҳсил кардааст, зеро бинобар мушкилоти молӣ дар оилааш натавонист таҳсилро идома диҳад&lt;ref&gt;{{cite web |title=&quot;Try Jesus&quot; – Johnny Lever (Film Actor) |url=http://www.hisprayerhouse.org/changelife89.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025112550/http://www.hisprayerhouse.org/changelife89.html |archive-date=25 October 2014 |access-date=25 October 2014 |website=hisprayerhouse.org |publisher=His Prayer House}}&lt;/ref&gt;. Дар натиҷа, ӯ тасмим гирифт, ки мактабро тарк кунад ва ба кори ғайриоддӣ, аз қабили қаламфурӯшӣ дар кӯчаҳои Мумбай бо тақлид ба баъзе ситораҳои маъруфи синамои ҳиндии он замон ва рақс дар зери таронаҳои ситораҳои синамои ҳиндӣ машғул шавад. Ӯ ҳамчунин солҳои аввали худро дар Ёқутпура, як шаҳри кӯҳнаи [[Ҳайдаробод]] гузаронида, дар он ҷо услуби хоси ҳунари ҳаҷвиро омӯхтааст&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bollynewsuk.com/2012/05/14/interview-i-have-learnt-a-lot-from-the-uk-johnny-lever/ |title=Interview: &quot;I have learnt a lot from the UK&quot; – Johnny Lever {{!}} Bollywood News UK&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=12 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312213013/http://bollynewsuk.com/2012/05/14/interview-i-have-learnt-a-lot-from-the-uk-johnny-lever/ |archive-date=12 March 2014 |url-status=live |date=13 May 2012 }}&lt;/ref&gt;.

Дар ҷараёни як барномаи ширкати Hindustan Unilever ӯ ба чанд афсари баландпоя тақлид кард ва аз ҳамон рӯз коргарон гуфтанд, ки ӯ Ҷоннӣ Левер аст. Вақте ки ӯ баъдтар ба саноати синамо пайваст, ӯ тасмим гирифт, ки Ҷоннӣ Леверро ҳамчун номи экрани худ истифода барад&lt;ref&gt;{{cite web|title=This johnny's levered to fame|url=http://www.financialexpress.com/old/fe/daily/20000321/fle19055.html|website=financialexpress.com|publisher=Indian Express Newspaper (Bombay) Ltd|access-date=25 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025105611/http://www.financialexpress.com/old/fe/daily/20000321/fle19055.html|archive-date=25 October 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолият ==
=== Фаъолияти ҳаҷвии стендап ===
Ӯ ба иҷрои ҳаҷв дар жанри [[стендап]] дар намоишҳои мусиқӣ (оркестрҳо), Tabassum Hit Parade оғоз кард ва пас аз шинохта шудан ба гурӯҳи дуэти коргардони мусиқӣ Калянҷӣ-Анандҷӣ пайваст. Левер яке аз аввалин ширинкорон дар жанри стенап дар Ҳиндустон аст ва ба таври васеъ ҳамчун пешрави касби ҳаҷви стенап дар Ҳиндустон эътироф шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web |title=17 Unknown Facts About Johnny Lever, The King Of Comedy |url=https://www.postoast.com/johnny-lever/&amp;ved=2ahUKEwi6uprGidH7AhVy-DgGHfs0De8QFnoECBQQAQ&amp;usg=AOvVaw28iC1CkV3N1MYcukISPaSm |website=www.postoast.com | date=12 October 2022 }}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Happy Birthday Johny Lever: The Ultimate Comedy King - ABP LIVE |url=https://news.abplive.com/web-stories/happy-birthday-johny-lever-the-ultimate-comedy-king-1548023&amp;ved=2ahUKEwjxkZacitH7AhWzzzgGHY_hBGE4FBAWegQICxAB&amp;usg=AOvVaw3186Iidv0rW5DwfB-BNo36 |website=www.news.abplive.com}}&lt;/ref&gt;.  Ҳатто пеш аз дохил шудан ба Hindustan Unilever (HUL), ӯ намоишҳои саҳнавӣ мекард.  Аз сабаби афзоиши ғоибона ва аз намоишҳои саҳнавӣ даромади хуб гирифтанаш, соли 1981 аз HUL хориҷ шуд. Ӯ бо онҳо бисёр намоишҳо ва сафарҳои ҷаҳониро анҷом дод, яке аз аввалин сафарҳои бузурги ӯ бо [[Амитабҳ Баччан]] дар соли 1982 буд. Дар яке аз намоишҳои худ, актёр [[Сунил Датт]] истеъдод ва иқтидори ӯро пай бурд ва ба ӯ аввалин нақш дар филми &quot;Dard Ka Rishta&quot; пешниҳод кард.

Вай як фиттаи мазҳакавиеро бо номи &quot;Hasi Ke Hangame&quot; сабт кард, ки тавассути сабти аудио ба ӯ эътироф ва шӯҳрат овард. Дар ин давра, вай инчунин чанд таблиғи бухури Качуа чхапро, ки коргардонӣ [[Шекҳар Капур]] кардааст, офаридааст. Дар соли 1986 ӯ дар як намоиши хайриявии &quot;Hope 86&quot; дар назди намояндагони саноати филми ҳиндӣ ҳамчун пуркунанда баромад кард. Истеъдоди ӯ эътироф гардид, ки дар натиҷа продюсер Гул Ананд ба ӯ филми &quot;Jalwa&quot;-ро дар баробари [[Носируддин Шоҳ]] пешниҳод кард&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mid-day.com/videos/johnny-lever-on-phalke-awards/3660 |title=Johnny Lever on Phalke Awards&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=12 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312224802/http://www.mid-day.com/videos/johnny-lever-on-phalke-awards/3660 |archive-date=12 March 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-johny-lever-the-missing-comic-in-hindi-films-1596571 |title=Johny Lever: The missing comic in Hindi films {{!}} Latest News &amp; Updates at Daily News &amp; Analysis&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=12 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312212255/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-johny-lever-the-missing-comic-in-hindi-films-1596571 |archive-date=12 March 2014 |url-status=live |date=9 October 2011 }}&lt;/ref&gt;.

=== Фаъолият дар синамо ===
==== 1980-ум ====
Левер аввалин танаффуси худро дар &quot;Tum Par Hum Qurban&quot; гирифт, ки дар он ҳунарпешаи маъруфи телевизион ва театр ва ҳунарпешаи солҳои гузашта [[Бейбӣ Табассум]] писараш Ҳошанг Говилро ба ҳайси марди асосӣ муаррифӣ кард ва сипас бо филми &quot;Dard Ka Rishta&quot;, ба шарофати Табассум ва марҳум [[Сунил Датт]]. Аз он вақт инҷониб, ӯ зиёда дар 350 филм, аз ҷумла филмҳое ба мисли ''Tezaab'', ''Kasam'', ''Khataranak'' ва ''Kishen Kanhaiya'' нақш бозидааст. Пас аз ''Dard Ka Rishta'' ӯ дар ''Jalwa'', ''Hero Hiralal'' бо [[Носириддин Шоҳ]] ҳунарнамоӣ намудаст.

==== 1990-ум ====
Аввалин муваффақияти бузурги ӯ бо ''Baazigar'' ба даст омад ва баъд аз он ӯ дар филмҳо ҳамчун актёри ёрирасон/ҳаҷв дида мешуд. Бо вуҷуди банд будан бо нақшҳои филмии худ, ӯ намоишҳои мустақимро идома дод. Яке аз намоишҳои зиндаи фаромӯшнашавандаи ӯ ин таҷассуми [[Майкл Ҷексон]] дар [[Filmfare Awards]] дар соли 1999 буд. Намоиши аз ҳама маъруфи ӯ нақши &quot;Бабулал&quot; дар филми &quot;Baazigar&quot; буд, ки коргардон [[Аббос-Мустан]] буд. Вай инчунин бо баъзе қаҳрамонҳои машҳури худ, ба монанди &quot;Чотта Чаттрӣ&quot;, &quot;Аслам Бҳай&quot; ва ғайра ёдовар шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dishant.com/cast/Johny-Lever.html |title=Johnny Lever Filmography |publisher=Dishant.com |access-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502033420/http://www.dishant.com/cast/Johny-Lever.html |archive-date=2 May 2008 |url-status=live |accessdate=2025-04-25 |archivedate=2008-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080502033420/http://www.dishant.com/cast/Johny-Lever.html }}&lt;/ref&gt;
[[Акс:Johny lever.jpg|thumb|right|190px|Ҷоннӣ Левер ҳангоми нашри 4-уми доктор Johny Lever бо ҷоизаи Babasaheb Ambedkar Nobel Awards 2019 мукофотонида мешавад]]

==== 2010-ум ====
Вай инчунин дар филми Тулу, &quot;Rang&quot; бозӣ кардааст&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mangalore: Popular comedian Johnny Lever shoots for Tulu movie|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=205367|website=daijiworld|publisher=Daijiworld Media Pvt Ltd Mangalore|access-date=25 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729231459/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=205367|archive-date=29 July 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Аввалин филми бадеии томилӣ &quot;Anbirkku Alavillai&quot; буд, ки соли 2011 бароварда шуд&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_Story.aspx?id=ENTEN20110176288 |archive-url=https://archive.today/20120710210355/http://movies.ndtv.com/movie_Story.aspx?id=ENTEN20110176288 |url-status=dead |archive-date=2012-07-10 |title=Anbirkku Alavillai To Promote Marriage Counselling |accessdate=2025-04-25 |archivedate=2012-07-10 |archiveurl=https://archive.today/20120710210355/http://movies.ndtv.com/movie_Story.aspx?id=ENTEN20110176288 }}&lt;/ref&gt;. Ӯ ҳамчунин дар филми каннадаӣ, &quot;Gara&quot; нақш бозидааст&lt;ref&gt;{{cite news| url = https://www.thehindu.com/entertainment/movies/johnny-lever-forys-into-kannada-films/article26541941.ece| title = Comic relief – The Hindu| newspaper = The Hindu| date = 15 March 2019}}&lt;/ref&gt;.
=== Фаъолият дар телевизион ===
Левер бори аввал дар як эпизоди ситкоми &quot;Zabaan Sambhalke&quot; ҳамчун Ҷоннӣ Утоланданд дар соли 1993 пайдо шуд. Левер инчунин дар телевизиони [[Zee TV]] дар намоиши худ &quot;Johny Aala Re&quot; пайдо шуд. Дар соли 2007 ӯ ба ҳайси довар дар шоуи реалити Comedy Circus баромад кард. Соли 2017 Левер ба ҳайси Комиссар Гугол Чаттерҷӣ ба ҳайати &quot;Partners&quot; ҳамроҳ шуд&lt;ref name=Partners&gt;{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/johnny-lever-tv-debut-sab-tv-new-show-partners-watch-videos-4909357/|title=Johny Lever to make his TV debut with Partners. Here's everything to know about the show|date=2017-10-27|work=The Indian Express|access-date=2017-11-07|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113110458/http://indianexpress.com/article/entertainment/television/johnny-lever-tv-debut-sab-tv-new-show-partners-watch-videos-4909357/|archive-date=13 January 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Вай президенти MAAM (Mimicry Artist Association Mumbai) аст ва дар тамоми ҷаҳон ҳазорон намоишҳои зинда анҷом додааст&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2013-08-14 |title=14th August 1957: Popular Bollywood Actor and Comedian Johnny Lever is Born - |url=https://www.mapsofindia.com/on-this-day/14th-august-1957-popular-bollywood-actor-and-comedian-johnny-lever-is-born |access-date=2022-08-02 |website=What Happened on This Day in History - Maps of India}}&lt;/ref&gt;.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Вай соли 1984 бо Суҷата Левер издивоҷ кард ва соҳиби ду фарзанд Ҷеймӣ ва Ҷессӣ мебошад&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Johnny-Lever-s-kid-is-college-fest-fave/Article1-586612.aspx |title=Johnny Lever's kid is college fest fave |publisher=Hindustantimes.com |date=14 August 2010 |access-date=2011-06-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110412071545/http://www.hindustantimes.com/Johnny-Lever-s-kid-is-college-fest-fave/Article1-586612.aspx |archive-date=12 April 2011 |accessdate=2025-04-25 |archivedate=2011-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110412071545/http://www.hindustantimes.com/Johnny-Lever-s-kid-is-college-fest-fave/Article1-586612.aspx }}&lt;/ref&gt;. Бародари хурдии ӯ Ҷиммӣ Мосес низ ҳаҷвнигор ва тақлидкор аст&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.surfindia.com/celebrities/bollywood/johnny-lever.html |title=Johnny Lever, Bollywood Johnny Lever, Johnny Lever Movies |publisher=Surfindia.com |date=7 January 1950 |access-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080527045137/http://www.surfindia.com/celebrities/bollywood/johnny-lever.html |archive-date=27 May 2008 |url-status=live |accessdate=2025-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080527045137/http://www.surfindia.com/celebrities/bollywood/johnny-lever.html |archivedate=2008-05-27 }}&lt;/ref&gt;. Ҳунарпеша Ҷеймӣ Левер духтари ӯ аст.

== Филмнома ==
=== Синамо ===
{|class=&quot;wikitable sortable sticky-header&quot;
|+ Феҳристи филмҳои Ҷоннӣ Левер
|-
! scope=&quot;col&quot; | Сол
! scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! scope=&quot;col&quot; | Нақш
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Шарҳҳо
|-
|1981
| ''[[Yeh Rishta Na Tootay|Yeh Ristha Na Tootay]]''
|
|
|-
|1982
|''[[Dard Ka Rishta]]''
| Joseph 
|
|-
|1984
| ''[[Ek Nai Paheli]]''
|
|
|-
| rowspan=2| 1986
| ''[[Love 86]]''
| Uttam
|
|-
| ''[[Main Balwaan (1986 film)|Main Balwaan]]''
|
|
|-
| rowspan=2|1987
| ''[[Jalwa]]''
| Muthu (The Masseur)
|
|-
| ''[[Parivaar (1987 film)| Parivaar]]''
|
|
|-
| rowspan=6| 1988
| ''Ghar Main Ram Gali Main Shyam''
| Srivastav's Servant
|
|-
| ''[[Kasam (1988 film)|Kasam]]''
|
|
|-
| ''[[Hatya]]''
|Blacksmith
|
|-
| ''Aakhri Adalat''
| Havaldar
|
|-
| ''[[Hero Hiralal]]''
|Police constable
|
|-
| ''[[Tezaab]]''
| Munna's Friend
|
|-
| rowspan=7| 1989
| ''[[Suryaa: An Awakening|Suryaa]]''
|
|
|-
| ''[[Ilaaka]]''
|
|
|-
| ''[[Mujrim]]''
| Shankar's PA
|
|-
| ''[[Jaadugar (1989 film)|Jaadugar]]''
| Nilkant
|
|-
| ''[[Kala Bazar]]''
| Kutti Chai Walla
|
|-
| ''[[ChaalBaaz]]''
| Johny Baba Tantrik
|Намоиши махсус 
|-
| ''[[Main Azaad Hoon]]''
| Protester
|
|-
| rowspan=5| 1990
| ''[[Kafan (film)|Kafan]]''
|
|
|-
|''[[Majboor (1990 film)|Majboor]]''
|
|
|-
| ''[[Bandh Darwaza]]''
| 
|Намоиши махсус 
|-
| ''[[Kishen Kanhaiya]]''
| Lobo
|
|-
| ''[[Raeeszada]]''
| 
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 1991
| ''[[Ajooba Kudrat Ka]]''
|
|
|-
| ''[[Vishnu-Devaa]]''
| Havaldar No. 1
|
|-
|''[[Sapnon Ka Mandir]] ''
|
|
|-
| ''[[Narsimha (film)|Narsimha]]''
| Tempo Dada
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | 1992
| ''Jungle Ka Beta''
|
|
|-
| ''Geet Milan Ke Gaate Rehenge''
|
|
|-
| ''[[Khiladi (1992 film)|Khiladi]]''
|  Anna Pillai
|
|-
| ''Humla''
| Shiva's Friend
|
|-
| ''[[Chamatkar]]''
| Cricket Commentator
|
|-
|''Tilak''
|Lakhan 
|
|-
| rowspan=12| 1993
| ''Teri Payal Meree Geet''
|
|
|-
| ''Yugandhar''
| Bala
|
|-
| ''[[Aasoo Bane Angaarey]]''
|
|
|-
| ''[[Anari (1993 film)|Anari]]''
| Bablu
|
|-
| ''[[Roop Ki Rani Choron Ka Raja (1993 film)|Roop Ki Rani Choron Ka Raja]]''
|Sub Inspector Rang Birangi
|
|-
| ''[[Anmol]]''
| Худ
|Намоиши махсус 
|-
| ''[[Santaan]]''
| Kalia
|
|-
| ''[[Baazigar]]''
| Babulal
|Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Aulad Ke Dushman]]''
| Johny
|
|-
| ''[[Bhagyawan]]''
|
|
|-
| ''[[Game (1993 film)|Game]]''
|   Jaggu
|
|-
| ''[[Mahakaal (1993 film)|Mahakaal]]''
|
|
|-
| rowspan=12| 1994
| ''Masti''
|
|
|-
| ''[[Zamane Se Kya Darna]]''
|
|
|-
| ''[[Kanoon (1994 film)|Kanoon]]''
| Lakhiya
|
|-
| ''[[Anjaam]]''
| Champa Chameli
|
|-
| ''[[Saajan Ka Ghar]]''
|
|
|-
| ''[[Ekka Raja Rani]]''
| Guruji (Устоди рақс)
|
|-
| ''[[Juaari]]''
|Salim Tension
|
|-
| ''[[Prem Yog]]''
|
|
|-
| ''[[Main Khiladi Tu Anari]]''
| Dhansukh
|
|-
| ''[[Criminal (1994 film)|Criminal]]''
|
|Намоиши махсус; бо [[Забони телугу|забонҳои телугу]] ва [[ҳиндӣ]]
|-
| ''[[Yaar Gaddar]]''
| Police Inspector
|
|-
| ''[[Mr. Azaad]]''
|
|
|-
| rowspan=6| 1995
| ''Inteqam Ke Sholey''
|
|
|-
| ''[[Dilbar (1994 film)|Dilbar]]''
|
|
|-
| ''[[Karan Arjun]]''
| Linghaiyya
|Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Rock Dancer]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rock Dancer |url=https://www.tvguide.com/movies/rock-dancer/cast/2030213976/ |access-date=2025-01-04 |website=TVGuide.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
| Police Inspector Johnny
|
|-
| ''[[Ram Shastra]]''
| Reporter Raja
|
|-
| ''[[Haqeeqat (1995 film)|Haqeeqat]]''
| Tony
|
|-
| rowspan=9| 1996
| ''[[Jaan (film)|Jaan]]''
| Damru
|
|-
| ''Himmatwar''
|
|
|-
| ''[[Hahakar]]''
| Chamcha
|
|-
| ''[[Daraar (film)|Daraar]]''
| Hari
|
|-
| ''[[Bhishma (1996 film)|Bhishma]]''
| Natwar
|
|-
| ''[[Sapoot]]''
| Deva
|
|-
| ''[[Raja Hindustani]]''
| Balvant Singh
|Ғолиб '''-''' Screen Award for Best Comedian
Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Jeet (1996 film)|Jeet]]'' || Piajee || 
|-
| ''[[Dushman Duniya Ka]]''
| Headmaster
|
|-
| rowspan=16| 1997
| ''[[Jodidar]]''
|Agarbatti / Pens / Bangles / Sarees salesman
|
|-
| ''Daayen''
|
|
|-
| ''[[Ghunghat (1996 film)|Ghunghat]]''
|Pandit Vishwanat
|
|-
| ''[[Judaai (1997 film)|Judaai]]''
| Hiralal
|Номзадӣ — [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Auzaar]]''
| Peter
|
|-
| ''[[Kaalia (1997 film)|Kaalia]]''
|Khan Dada
|
|-
| ''[[Himalay Putra]]''
| Joe
|
|-
| ''Agni Morcha''
|
|
|-
| ''[[Koyla]]''
| Shanker's Friend
|
|-
| ''[[Do Ankhen Barah Hath]]''
| Rickshaw Walla
|
|-
| ''[[Yes Boss (film)|Yes Boss]]''
| Madhav Advani, aka MAD
|
|-
| ''[[Judge Mujrim]]''
| Havaldar Amar Lokhande, Akbar Charsi, Anthony Bhai &amp; Mother
|
|-
| ''[[Krishna Arjun (1997 film)|Krishna Arjun]]''
| Rocky
|
|-
| ''[[Mr. and Mrs. Khiladi]]''
| Bandaged patient on street
|
|-
| ''[[Deewana Mastana]]''
| Ghafoor
|Ғолиб '''-''' Filmfare Best Comedian Award
|-
| ''[[Ishq (1997 film)|Ishq]]''
| Ranjit's brother-in-law
|
|-
| rowspan=20| 1998
| ''[[Barsaat Ki Raat]]''
|
|
|-
| ''Yeh Aashiqui Meri''
| 
|
|-
| ''[[Miss 420]]''
| Tony Fernandes
|
|-
| ''Do Numbri''
| Damru
|
|-
| ''[[Ustadon Ke Ustad (1998 film)|Ustadon Ke Ustad]]''
|
|
|-
| ''Aakrosh: Cyclone of Anger''
| Gopi
|
|-
| ''[[Keemat: They Are Back]]''
|  Sub-Inspector Ultappan/Kirappan
|
|-
| ''[[Aunty No. 1]]''
|
|
|-
| ''Jiyaala''
|
|
|-
| ''[[Mard (1998 film)|Mard]]''
| Bindas
|
|-
| ''[[Jab Pyaar Kisise Hota Hai]]''
| Mahesh
|
|-
| ''[[Achanak (1998 film)|Achanak]]''
| Joni/Moni/Toni Kapoor
|
|-
| ''[[Dulhe Raja]]''
| Bankhey (Hotel Manager)
|Ғолиб '''-''' Filmfare Best Comedian Award
|-
| ''[[Kareeb]]''
| Bighe Laal
|
|-
| ''Iski Topi Uske Sar''
| Gabbar Singh/Mogamba/John Lobo
|
|-
| ''[[Barood (1998 film)|Barood]]''
| Presenter
|
|-
| ''[[Tirchhi Topiwale]]''
| Kadak K. Pillay
|
|-
| ''[[Kuch Kuch Hota Hai]]''
| Col. Almeida, Camp Manager
|Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Soldier (1998 Indian film)|Soldier]]''
| Mohan/Sohan
|
|-
| ''[[Wajood (1998 film)|Wajood]]''
| Inspector Rahim Khan
|
|-
| rowspan=17| 1999
| ''[[Heeralal Pannalal (1999 film)|Heeralal Pannalal]]''
| Heeralal (Нақши дугона)
|
|-
| ''[[Ganga Ki Kasam (1999 film)|Ganga Ki Kasam]]''
|
|
|-
| ''[[Dulhan Banoo Main Teri]]''
| Jack
|
|-
| ''[[Munnibai]]''
| Kammal Khan
|
|-
| ''[[Benaam (1999 film)|Benaam]]''
| Munna Mobile
|
|-
| ''[[Hum Aapke Dil Mein Rehte Hain]]''
| Sunny Goyal
|
|-
| ''[[Daag: The Fire]]''
| Sundar
|
|-
| ''[[Laawaris (1999 film)|Laawaris]]''
| Gaflet
|
|-
| ''[[International Khiladi]]''
| Focus
|
|-
| ''[[Anari No. 1]]''
| Daler Mehndi
|Номзадӣ – [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Silsila Hai Pyar Ka]]''
| Johny
|
|-
| ''[[Sirf Tum]]''
|Niranjan
|
|-
| ''[[Baadshah (1999 film)|Baadshah]]''
|Ramlal
|
|-
| ''[[Hello Brother (1999 film)|Hello Brother]]''
| Havaldar Hatella
|
|-
| ''[[Hum Tum Pe Marte Hain]]''
|Sattu
|
|-
| ''[[Khoobsurat (1999 film)|Khoobsurat]]''
|Natwar
|Намоиши меҳмонӣ 
|-
| ''[[Jaanwar (1999 film)|Jaanwar]]''
|Bajrangi
|
|-
| rowspan=&quot;23&quot; | 2000
| ''[[Krodh (film)|Krodh]]''
| Prem
|
|-
| ''[[Jwalamukhi (2000 film)|Jwalamukhi]]''
|
|
|-
| ''[[Hadh Kar Di Aapne]]''
| Father/Son Lawyer Team
|
|-
| ''[[Tera Jadoo Chal Gayaa]]''
| Maggi
|
|-
| ''Meri Jung Ka Elaan''
|
|
|-
| ''[[Beti No. 1]]''
| Mulayamchand 'Mullu'
|
|-
| ''Kaali Topi Laal Rumaal''
|Nanhey
|
|-
| ''[[Kunwara]]''
| Gopal
|Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Mela (2000 film)|Mela]]''
| Inspector Pakkad Singh
|
|-
| ''[[Kaho Naa Pyaar Hai]]''
| Inspector Parab
|Намоиши махсус 
|-
| ''[[Dulhan Hum Le Jayenge]]''
| Tour Manager Chirkund
|
|-
| ''[[Phir Bhi Dil Hai Hindustani]]''
| Pappu Junior
|Номзадӣ- [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Badal]]''
| Gulel Singh Rangoli
|
|-
| ''[[Dil Hi Dil Mein]]''
|College Professor Jack
| 
|-
| ''[[Hum To Mohabbat Karega]]''
| Kutti
|
|-
| ''[[Joru Ka Ghulam]]''
| Kanhaiya
|
|-
| ''[[Deewane]]''
| Okay
|
|-
| ''[[Hamara Dil Aapke Paas Hai]]''
| Chatterjee
|
|-
| ''[[Fiza]]''
| Laughing Club Comic
|
|-
| ''[[Shikari (2000 film)|Shikari]]''
| Jafrani Sindhi Businessman
|
|-
|''[[Khatarnak (2000 film)|Khatarnak]]''
|Inspector Pratap Tungare 
|Филми дебютии маратҳӣ
|-
| ''[[Aaghaaz]]''
| Rajni Deva
|
|-
| ''[[Raju Chacha]]''
| Jaddu
|
|-
| rowspan=13| 2001
| ''[[Farz (2001 film)|Farz]]''
| Informer named 'Taxi'
|
|-
| ''[[Aashiq (2001 film)|Aashiq]]''
|
|
|-
| ''[[Chori Chori Chupke Chupke]]''
|Pappu Bhai
|
|-
| ''[[Censor (2001 film)|Censor]]''
|Vikramjeet's First Assistant
|
|-
| ''[[Love Ke Liye Kuch Bhi Karega]]''
| Aslam Bhai
|Ғолиб'''-''' Zee Cine Award for Best Actor in a Comic Role
|-
| ''[[Lajja (2001 film)|Lajja]]''
|
|
|-
| ''[[Nayak: The Real Hero|Nayak]]''
|TV Cameraman Topi
|
|-
| ''[[Ajnabee (2001 film)|Ajnabee]]''
| Banu Pradhan (B.P.)
|Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''Dial 100''
|
|
|-
| ''[[Asoka (2001 film)|Asoka]]''
|Magadha Soldier
|
|-
| ''Arjun Devaa''
|
|
|-
|''[[Kabhi Khushi Kabhie Gham]]''
|Haldiram
| Намоиши махсус 
|-
| ''[[Aamdani Atthani Kharcha Rupaiyaa]]''
| Appu Khote
|
|-
| rowspan=15| 2002
| ''[[Ankhiyon Se Goli Maare]]''
|Subramaniam
|
|-
|''[[Yeh Dil Aashiqanaa]]''
|
|
|-
| ''Yeh Mohabbat Hai''
|Jaggi
|
|-
| ''[[Tumko Na Bhool Paayenge]]''
|Pakhandee Baba
|
|-
| ''Angaar – The Fire''
|
|
|-
| ''Badmash No. 1''
|
|
|-
| ''[[Pyaar Diwana Hota Hai]]''
| Paresh Chaval (Painter)
|
|-
| ''[[Awara Paagal Deewana]]''
|Chhota Chhatri
|
|-
| ''[[Humraaz]]''
|Mr. Darshan
|Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]] (намоиши меҳмонӣ)
|-
| ''[[Jaani Dushman: Ek Anokhi Kahani]]''
|Parwana
|
|-
| ''[[Yeh Kaisi Mohabbat]]''
|Paajal
|
|-
| ''[[Annarth]]''
|Ben Bose, Music Director
|
|-
| ''[[Kehta Hai Dil Baar Baar]]''
|Natwar
|
|-
| ''Karz – The Burden of Truth''
|Juggi
|
|-
| ''[[Chalo Ishq Ladaaye]]''
|
|
|-
| rowspan=12| 2003
| ''[[Kucch To Hai]]''
|Popatlal
|
|-
| ''[[Khushi (2003 Hindi film)|Khushi]]''
|Milestone
|
|-
| ''Kaash Aap Hamare Hote''
|Native Indian Black Face
|
|-
| ''[[Indian Babu]]''
|Mr. Patel/Principal &quot;Patel Bond 008&quot; 
|Намоиши махсус 
|-
| ''[[Kaise Kahoon Ke Pyaar Hai]]''
|Sandwich
|
|-
| ''[[Andaaz]]''
|G. I. Joe
|
|-
| ''[[Chalte Chalte (2003 film)|Chalte Chalte]]''
|Nandu (The Roadside Drunkard)
|
|-
| ''[[Main Prem Ki Diwani Hoon]]''
|Johnny
|
|-
| ''Aisaa Kyon''
|
|
|-
| ''[[Koi Mil Gaya]]''
|Chelaram Sukhwani
|Номзадӣ - [[Filmfare Best Comedian Award]]
|-
| ''[[Market (2003 film)|Market]]''
|
|
|-
|''[[Janasheen]]''
|Johnny Chen
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2004
| ''God Only Knows!''
| Road Babe
|
|-
|''[[Hatya: The Murder]]''
|Paid Mourner
|
|-
|''[[Navra Maza Navsacha]]''
|Nepali Passenger
|Филми маратҳӣ (Намоиши меҳмонӣ)
|-
|''[[Aabra Ka Daabra]]''
|Maneklal
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2005
| ''[[Meri Biwi Ka Jawab Nahin]]''
| Chitra Gupta
|
|-
|''[[Padmashree Laloo Prasad Yadav]]''
|Yadav
|
|-
| ''[[Khullam Khulla Pyaar Karen]]''
|Pashabhai
|
|-
| ''[[Deewane Huye Paagal]]''
|Murgan
|
|-
| rowspan=7| 2006
| ''[[Aisa Kyon Hota Hai?]]''
|
|
|-
| ''Banana Brothers''
|
|
|-
| ''[[Saawan... The Love Season]]''
|Akhil Rao
|
|-
| ''[[36 China Town]]''
|KK
|
|-
| ''[[Phir Hera Pheri]]''
|Munna
|
|-
| ''Chashmebahadur''
|
|
|-
| ''[[Sandwich (2006 film)|Sandwich]]''
|
|
|-
| 2007
| ''[[Fool n Final]]''
| Puttu Pilot
|
|-
| rowspan=8| 2008
| ''Thela No. 501''
|
|
|-
|''[[Race (2008 film)|Race]]''
|Max (The marriage bureau chief)
|Намоиши махсус 
|-
|''[[Konchem Koththaga]]''
|Thief
|[[Синамои телугу]]; намоиши махсус 
|-
|''Khallbali: Fun Unlimited''
|
|
|-
|''Nidar – The Fearless''
|
|
|-
|''Aap Jaisa Koi Nahin''
|
|
|-
|''Mr Tikdambaaz''
|
|
|-
|''[[Paying Guests]]''
|Ballu Ji
|
|-
| rowspan=4| 2009
|''[[Dhoondte Reh Jaaoge]]''
|Parvej Asharraf 'Champa'/Daku Rabbar Singh
|
|-
|''[[All the Best: Fun Begins]]''
| Tobu
|
|-
|''[[Aao Wish Karein]]''
| Hitchchock
|
|-
|''[[De Dana Dan]]''
|Kaala Krishna Murari
|
|-
| rowspan=5| 2010
| ''[[Dulha Mil Gaya]]''
| Krish
|
|-
|''Bhavnaon Ko Samjho''
|Vivaah Marriage Bureau
|
|-
|''[[Prem Kaa Game]]''
|Ramnik Chedda
|
|-
|''[[Khatta Meetha (2010 film)|Khatta Meetha]]''
|Award Anshuman
|
|-
| ''[[Golmaal 3]]''
|Pappi Bhai
|
|-
| rowspan=6| 2011
|''[[Love Mein Ghum]]''
| Sukhia
|Филми покистонӣ
|-
| ''[[Yamla Pagla Deewana]]''
| Jeweller
|
|-
| ''Anbirkku Alavillai''
| Johnny Bhai
| [[Синамои томилӣ]]
|-
| ''[[Masti Express]]''
| Veerubhai
| 
|-
|  ''[[Bin Bulaye Baraati]]''
| Sajjan Singh
|
|-
| ''[[Tell Me O Khuda]]''
| Pandurang P.
|
|-
|rowspan=6| 2012
| ''[[Players (2012 film)|Players]]''
| MC
|
|-
| ''[[Chaar Din Ki Chandni]]''
| Paan Singh
|
|-
| ''[[Housefull 2]]''
| Vishwas Patil
|
|-
| ''[[Deewana Main Deewana]]''
| Husband
|
|-
| ''[[Khiladi 786]]''
| Inspector Bhalerao Kambli
|
|-
| ''Savior''
|
|
|-
| rowspan=4| 2013
| ''[[Yamla Pagla Deewana 2]]''
| Bunty
|
|-
| ''[[Boss (2013 Hindi film)|Boss]]''
| Zorawar Singh
|
|-
| ''[[Singh Saab the Great]]''
| Gulwinder
|
|- 
| ''[[Enemmy]]''
| CID Officer Eric Collaco  
|
|-
|rowspan=3| 2014
| ''[[Entertainment (2014 film)|Entertainment]]''
| Habibulla
|
|-
| ''[[My Father Godfather]]''
|Director (Намоиши махсус)
|
|-
| ''[[Rang (2014 film)|Rang]]''
| Нақши меҳмонӣ
| [[Синамои тулу]]
|-
| 2015
| ''[[Dilwale (2015 film)|Dilwale]]''
| Mani Bhai
|
|-
|rowspan=&quot;1&quot;| 2016
| ''[[Santa Banta Pvt Ltd]]''
| Chooza
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2017
|''[[Machine (2017 film)|Machine]]''
|Darpan Gopal
|
|-
|''[[Pappa Tamne Nahi Samjaay]]''
|College Principal
|[[Синамои гуҷаратӣ]] 
|-
|''[[Judwaa 2]]''
|Pappu Passport
|
|-
|''[[Golmaal Again]]''
|Pappi Bhai
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''[[Total Dhamaal]]''
|  Raju
|
|-
|''[[Gara (film)|Gara]]''
|
|[[Синамои каннада]]
|-
|''[[Housefull 4]]''
| Winston Churchgate 
|
|-
|2020
|''[[Coolie No. 1 (2020 film)|Coolie No.1]]''
| Inspector Jagjit Godbole
|
|-
|2021
|''[[Hungama 2]]''
|  Tutor Gagan Chandra D'Costa
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022
|''[[Cirkus (film)|Cirkus]]''
|Polson Dada
|
|-
|''[[Jaysuk Zdpayo]]''
|Mansukh
|Филми гуҷаратӣ
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 2023
| ''[[Bad Boy (2023 film)|Bad Boy]]''
| Poltu
|
|-
|''[[Aflatoon (2023 film)|Aflatoon]]''
|Nawab Waajid Ali
| [[Синамои маратҳӣ]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[Lantrani]]''
|Policeman
|
|-
|''[[I Want to Talk]]''
| Johny
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2025
|''[[Badass Ravi Kumar]]''
| Raja
|
|-
| ''[[Housefull 5]]''
| 
| 
|-
| ''[[Welcome to the Jungle]]''
| 
| 
|}

=== Овозхони пасикадрӣ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ 
|-
! scope=&quot;col&quot; | Сол
! scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! scope=&quot;col&quot; | Суруд
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Шарҳҳо
|-
|1989
| ''[[ChaalBaaz|Chaalbaaz]]''
| &quot;Bhoot Raja&quot;
|
|-
|1995
|''[[Ravan Raaj: A True Story|Ravan Raaj]]''
| &quot;Tu Cheez Badi Hai Sakht Sakht&quot;
|
|-
|1998
|''[[Achanak (1998 film)|Achanak]]''
|
|
|}

=== Ҳунарпешаи дубляж ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ 
|-
! scope=&quot;col&quot; | Сол
! scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! scope=&quot;col&quot; | Ҳунарпеша 
!Нақш
!Забони асосӣ
!Овоз
|-
|1996||''[[Indian (1996 film)|Hindustani]]'' ||[[Senthil (actor)|Senthil]]
|Panneerselvam
|Томилӣ
|Ҳиндӣ
|-
|}

===Намоишҳои телевизионӣ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ 
|-
! scope=&quot;col&quot; | Сол
! scope=&quot;col&quot; | Номгӯй 
! Role
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Шарҳҳо
|-
| 1993 
| ''[[Zabaan Sambhalke]]''
| Johnny Utolandand
| Қисми 29
|-
| 2006
| ''[[Johny Aala Re]]''
| Муҷрӣ
|
|-
| 2007
| ''[[Comedy Circus]]''
| Худ (довар)
|
|-
| 2017–2018
| ''[[Partners Trouble Ho Gayi Double]]''
| Gogol Chatterjee/Khabri Murgai
| Садо
|-
| 2023
| ''[[Pop Kaun?]]''
| Brij Kishor Trivedi
|}

== Ҷоизаҳо ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Сол
! Гурӯҳ 
! Кор
! Натиҷа
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #eedd82;&quot;|[[Filmfare Awards]] 
|-
|1994
| rowspan=&quot;13&quot; |[[Filmfare Awards|Беҳтарин намоиш дар нақши ҳаҷвӣ]]
|''[[Baazigar]]''
|{{nom}}
|-
|1996
|''[[Karan Arjun]]''
|{{nom}}
|-
|1997
|''[[Raja Hindustani]]''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1998
|''[[Deewana Mastana]]''
|{{won}}
|-
|''[[Judaai (1997 film)|Judaai]]''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1999
|''[[Dulhe Raja]]''
|{{won}}
|-
|''[[Kuch Kuch Hota Hai]]''
|{{nom}}
|-
|2000
|''[[Anari No.1]]''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2001
|''[[Kunwara]]''
|{{nom}}
|-
|''[[Phir Bhi Dil Hai Hindustani]]''
|{{nom}}
|-
|2002
|''[[Ajnabee (2001 film)|Ajnabee]]''
|{{nom}}
|-
|2003
|''[[Humraaz]]''
|{{nom}}
|-
|2004
|''[[Koi... Mil Gaya]]''
|{{nom}}
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #eedd82;&quot;|[[IIFA Awards]]
|-
|2001
| rowspan=&quot;4&quot; |[[IIFA Awards|Беҳтарин намоиш дар нақши ҳаҷвӣ]]
|''[[Phir Bhi Dil Hai Hindustani]]''
|{{nom}}
|-
|2002
|''[[Ajnabee (2001 film)|Ajnabee]]''
|{{nom}}
|-
|2004
|''[[Koi... Mil Gaya]]'' 
|{{nom}}
|-
|2010
|''[[De Dana Dan]]''
|{{nom}}
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #eedd82;&quot;|[[Indian Television Academy Awards]]
|-
|2018
|[[ITA Awards|Беҳтарин ҳунарпеша - Ҳаҷв]]
|''[[Partners Trouble Ho Gayi Double]]''
|{{nom}}
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #eedd82;&quot;|[[Producers Guild Film Awards]]
|-
|2018
|[[Producers Guild Film Award for Best Actor in a Comic Role|Best Actor in a Comic Role]]
|''[[Housefull 2]]''
|{{nom}}
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #eedd82;&quot;|[[Screen Awards]]
|-
|1997
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Screen Award for Best Comedian|Best Comedian]]
|''[[Raja Hindustani]]''
|{{won}}
|-
|2002
|''[[Ajnabee (2001 film)|Ajnabee]]''
|{{nom}}
|-
|2003
|''[[Awara Paagal Deewana]]''
|{{nom}}
|-
|2011
|''[[Golmaal 3]]''
|{{nom}}
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #eedd82;&quot;|[[Zee Cine Awards]]
|-
|2002
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Zee Cine Awards|Беҳтарин ҳунарпеша дар нақши мазҳакавӣ]]
|''[[Love Ke Liye Kuchh Bhi Karega]]''
|{{won}}
|-
|2004
|''[[Koi... Mil Gaya]]''
|{{nom}}
|}

== Нигаред низ ==
*[[Феҳристи ҳунарпешагони Ҳиндустон]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорони Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ҳиндӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои телугу]]
[[Гурӯҳ:Ғолибони Filmfare Awards]]</text>
      <sha1>gvqpvhk9hldfjlxgmm367uo5riq7ve2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Донишгоҳи улуми пизишкии Эрон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220332</id>
    <revision>
      <id>1487758</id>
      <parentid>1376486</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1118" sha1="fn8zyyhbdpay5t86elbzxe4774u2eoz" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи донишгоҳ|президент=|ректор=|бакалавриат=|магистратура=|аспирантура=|метро=|сайт=[http://www.iums.ac.ir/]|lat_dir=N|lat_deg=35|lat_min=44|lat_sec=52|lon_dir=E|lon_deg=51|lon_min=22|lon_sec=47|CoordScale=|region=IR|Commons=Iran University of Medical Sciences|Commons-text=}}

'''Донишгоҳи илмҳои тиббии Ирон'''  ({{Lang-fa|'''دانشگاه علوم پزشکی ایران'''}}) — [[Муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбӣ|муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбии]] давлатии Эрон, муассисаи бузурги омӯзиши илмҳои тиббӣ. Дар Теҳрон воқеъ мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳои берунӣ  ==

* [https://web.archive.org/web/20140109201546/http://clib.iums.ac.ir/ Сайти расмии Донишгоҳи Илмҳои Тиббии Эрон]

[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]]</text>
      <sha1>fn8zyyhbdpay5t86elbzxe4774u2eoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муғла</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274156</id>
    <revision>
      <id>1487786</id>
      <parentid>1296730</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1997" sha1="0lmqlk9gxx8xtfftzuf3zaqny151dhz" xml:space="preserve">{{ВМ|{{PAGENAME}}|Шаҳр}}
'''Муғла''' &lt;ref name=&quot;udarenie&quot;&gt;&lt;span class=&quot;citation no-wikidata&quot; data-wikidata-property-id=&quot;P1343&quot; id=&quot;CITEREFинструкция1980&quot;&gt;&lt;span data-wikidata-qualifier-id=&quot;P248&quot;&gt;IV. Ударение&lt;/span&gt;&amp;#x20;&amp;#x2F;&amp;#x2F;&amp;#x20;[https://rosreestr.ru/upload/Doc/21-upr/72%20Турция.pdf Инструкция по русской передаче географических названий Турции] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190708152838/https://rosreestr.ru/upload/Doc/21-upr/72%2520%25D0%25A2%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2586%25D0%25B8%25D1%258F.pdf |date=2019-07-08 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190708152838/https://rosreestr.ru/upload/Doc/21-upr/72%2520%25D0%25A2%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2586%25D0%25B8%25D1%258F.pdf |date=2019-07-08 }}&amp;#x20;&amp;#x2F;&amp;#x20;Сост. &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;Н. М. Наджарова&lt;/span&gt;; Ред. &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;К. Т. Бойко&lt;/span&gt;.&amp;nbsp;— &lt;abbr title=&quot;Москва&quot;&gt;М.&lt;/abbr&gt;, 1980.&amp;nbsp;— С.&amp;nbsp;18.&amp;nbsp;— &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;300 экз.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt; ( {{Lang-tr|Muğla}}  &lt;span lang=&quot;tr&quot; style=&quot;font-style:italic;&quot;&gt;Мугла&lt;/span&gt; ) — шаҳр ва ноҳия дар [[вилояти Муғла]]и  [[Туркия]] аст, ки маркази маъмурии ҳамин вилояти ҳамном аст. &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;
{|
| valign=&quot;top&quot; |[[Акс:Park_Mugla_Turkey.JPG|мини|260x260пкс| Боғ дар Муғла]]
| valign=&quot;top&quot; |[[Акс:Market_Mugla_Turkey.JPG|мини|260x260пкс| Бозори Муғла]]
| valign=&quot;top&quot; |[[Акс:School_Mugla_Turkey.JPG|мини|260x260пкс| Мактаби Муғла]]
| valign=&quot;top&quot; |
|}
&lt;/div&gt;
== Аҳолӣ ==
Аҳолӣ — {{Шумора|56,619 }} нафар (2008).

== Пайвандҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
{{Шаҳрҳои Туркия}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Муғла]]</text>
      <sha1>0lmqlk9gxx8xtfftzuf3zaqny151dhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ёқути румӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274787</id>
    <revision>
      <id>1487734</id>
      <parentid>1408791</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2098" sha1="0i9wghmrfzgrxpquhxg8v8l3kngqzqc" xml:space="preserve">[[Акс:ルビーロマン 宅急便 (21407994429).jpg|мини|Ангури «Ёқути румӣ» барои фурӯш дар устони Ишиково]]
'''Ёқути румӣ''' ({{lang-ja|ルビーロマン}}, {{lang-en|Ruby Roman}}) — як навъ [[ангур]]ест, ки ба таври комил дар [[Префектураи Ишикава|префектураи Ишиковои]] [[Ҷопон]] парвариш ва ба бозор арза мешавад. Он ранги сурх дорад ва тақрибан андозаи тӯби теннис аст. Аввалин ангури Ёқути румӣ моҳи августи соли 2008 бо нархи 100 000 [[Йени Ҷопон|иени жопунӣ]] (910 [[Доллари ИМА|доллар]]) барои як хӯшаи 700 граммӣ ё 26 доллар барои ҳар дона ангур ба фурӯш расид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nbcnews.com/id/26136200|title=Bunch of grapes auctioned for $910 in Japan - Business - US business - Food Inc. - NBC News|date=2008-11-08|publisher=NBC News|accessdate=2012-06-08}}&lt;/ref&gt;. Гуфта мешавад, ки онҳо навъҳои гаронтарини ангур мебошанд&lt;ref name=&quot;wsj&quot;&gt;https://blogs.wsj.com/japanrealtime/2011/07/29/ruby-roman-grapes-sold-for-record-6400/&lt;/ref&gt;. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ifa.or.jp/english/ishikawa_food.html Food of Ishikawa]
* [https://web.archive.org/web/20221127231056/http://www.is.zennoh.or.jp/RUBYROMAN/ruby_top.html Ruby Roman Club]
* [http://www.is.zennoh.or.jp/ National Federation of Agricultural Cooperative Associations Ishikawa Prefecture headquarters] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20211107174849/https://www.is.zennoh.or.jp/ |date=2021-11-07 }}
* [http://www.pref.ishikawa.lg.jp/foreign/en/index.html Ishikawa Prefecture Government] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181111205029/http://www.pref.ishikawa.lg.jp/foreign/en/index.html |date=2018-11-11 }}

[[Гурӯҳ:Ангурҳо]]</text>
      <sha1>0i9wghmrfzgrxpquhxg8v8l3kngqzqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ислом дар Канада</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281845</id>
    <revision>
      <id>1487766</id>
      <parentid>1452085</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15547" sha1="822deenko34p3yco9a1k7gy1w00po3n" xml:space="preserve">[[Акс:Ottawa_Mosque_-_2018_(214842)_(cropped).jpg|рост|мини|260x260пкс| Масҷиди ҷомеъ дар Оттава.]]
Мувофиқи Тадқиқоти Миллии хонаводаҳои Канада (2011) дар [[Канада]] &lt;ref name=&quot;statscan2011&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/91-003-x/2014001/section03/33-eng.htm|title=Canadian Demographics at a Glance, Second edition|website=statcan.gc.ca|date=February 19, 2016|publisher=[[Statistics Canada]]|accessdate=April 23, 2020}}&lt;/ref&gt; 053 945 [[Мусулмон|мусалмон]], ё тақрибан 3,2% аҳолӣ зиндагӣ мекарданд,&lt;ref name=&quot;statscan2011&quot;/&gt;. Ислом пас аз [[масеҳият]] дуввумин дини ин кишвар ба ҳисоб меравад. Дар минтақаи Торонтои Бузург (GTA/МТБ) 7,7% аҳолӣ ва дар Монреали Бузург 6% аҳолӣ мусулмонанд.  Аксарияти аҳолии мусулмони Канада [[Суннӣ|суннӣ мазҳаб]] мебошанд, дар ҳоле ки ақаллияти назаррас ба шохаҳои [[Шиа|шиъа]] ва [[Аҳмадия]] пайравӣ мекунанд.  Ислом [[дин]]и босуръат рушдёбанда дар Канада мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Press|first=Jordan|date=2013-05-07|title=National Household Survey shows Muslim population fastest-growing religion in Canada|work=Canada.com|url=http://www.canada.com/national+household+survey+shows+muslim+population+fastest+growing+religion+canada/8354099/story.html|accessdate=2020-09-28|archivedate=2020-11-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201118152027/http://www.canada.com/national+household+survey+shows+muslim+population+fastest+growing+religion+canada/8354099/story.html}}&lt;/ref&gt;

== Демография ==
{{Historical populations|1854|14=98,165|type=|22=1,153,677|21=2013|20=1,053,945|19=2011|18=579,640|17=2001|16=253,265|15=1991|13=1981|3|12=33,430|11=1971|10=645|9=1931|8=478|7=1921|6=47|5=1901|4=13|1871|footnote=Note:&lt;ref name=mslm&gt;{{Cite web |url=http://www.anewlife.ca/muslim-demographics-in-canada/ |title=Muslim Demographics and History in Canada |accessdate=2020-11-07 |archivedate=2023-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230416124221/https://www.anewlife.ca/muslim-demographics-in-canada/ }}&lt;/ref&gt;}}Аксарияти мусулмонони Канада дар музофотҳои Онтарио ва Квебек зиндагӣ мекунанд. Тибқи Тадқиқоти Миллии хонаводаҳо дар соли 2011, дар минтақаи Торонтои Бузург 424,925 мусалмон зиндагӣ мекарданд, ки ба 7,7% шумораи аҳолии метрополия баробар буданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=CMA&amp;Code1=535&amp;Data=Count&amp;SearchText=toronto&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=Religion&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1|title=2011 National Household Survey Profile - Census metropolitan area/Census agglomeration|author=Government of Canada|first=Statistics Canada|website=www12.statcan.gc.ca|date=May 8, 2013|accessdate=April 4, 2019}}&lt;/ref&gt; Шумораи зиёди мусулмонон аз Покистон, Бангладеш, Ҳиндустон, Эрон ва Миср / [[Арабҳо|Араб]] омаданд. Ҷамъияти мусулмонони Монреали Бузург дар соли 2011 221.040 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=CMA&amp;Code1=462&amp;Data=Count&amp;SearchText=montreal&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=Religion&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1|title=2011 National Household Survey Profile - Census metropolitan area/Census agglomeration|author=Government of Canada|first=Statistics Canada|website=www12.statcan.gc.ca|date=May 8, 2013|accessdate=April 4, 2019}}&lt;/ref&gt; ё тақрибан 6% шумораи аҳолии метрополияро ташкил медод, ки аҳолии хеле гуногуни мусалмонро аз Аврупои Ғарбӣ / Ҷанубӣ, Кариб, Африқои Шимолӣ, Ховари Миёна ва нимҷазираи Ҳиндустон дар бар мегирад. [[Оттава]]и пойтахти Канада мизбони бисёр мусалмонони Лубнон, [[Осиёи Ҷанубӣ]] ва Сомалӣ мебошад, ки ҷамъияти мусалмонон дар онҷо дар соли 2011 тақрибан 65,880 ё 5,5% -ро ташкил медод.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=CMA&amp;Code1=505&amp;Data=Count&amp;SearchText=ottawa&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=Religion&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1|title=2011 National Household Survey Profile - Census metropolitan area/Census agglomeration|author=Government of Canada|first=Statistics Canada|website=www12.statcan.gc.ca|date=May 8, 2013|accessdate=April 4, 2019}}&lt;/ref&gt; Ғайр аз Торонто, [[Оттава]] ва [[Монреал]], тақрибан ҳар як минтақаи калони Канада ҷамъияти мусалмонӣ дорад, аз ҷумла Ванкувер (73,215), ки дар он зиёда аз се як ҳисса наслҳои эронӣ ҳастанд, [[Калгари]] (58,310), Эдмонтон (46,125), Виндзор (15,575), Виннипег (11,265) ва [[Ҳалифакс|Галифакс]] (7,540). Дар солҳои охир, дар Калгари ва Эдмонтон аз ҳисоби рушди иқтисодӣ суръати афзоиши аҳолӣ ба назар мерасид. [http://www12.statcan.ca/census-recensement/2011/as-sa/98-310-x/98-310-x2011001-eng.cfm] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190924045221/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2011/as-sa/98-310-x/98-310-x2011001-eng.cfm |date=2019-09-24 }}

Аксари мусулмонони Канада одамоне мебошанд, ки мусалмон ба воя расидаанд.  Мисли муҳоҷирон, дар маҷмӯъ, муҳоҷирони мусалмон бо сабабҳои гуногун ба Канада омадаанд. Сбабҳои асосӣ, маълумоти олӣ, амният, шуғл ва муттаҳидӣ бо оилаҳояшон ва ғ. мебошанд. Дигарон барои озодии диниву сиёсӣ ва амният омадаанд, ки ҷангҳои шаҳрвандӣ, таъқибот ва дигар шаклҳои муноқишаҳои шаҳрвандӣ ва қавмиро паси сар гузоранд. Дар солҳои 80-ум, Канада макони муҳими паноҳгоҳи гурезагон барои ҷанги шаҳрвандии Лубнон шуд. Дар солҳои 90-ум мусалмонони Сомалӣ пас аз ҷанги шаҳрвандии Сомалӣ ва инчунин босниягиҳо пас аз пошхӯрии [[Югославия]]и собиқ ҳиҷрат карданд. Аммо, Канада то ҳол ягон шумораи зиёди ироқиҳоро, ки аз ҷанги Ироқ гурехтаанд, дарёфт накардааст. Дар маҷмӯъ тақрибан аз ҳар як кишвари калони мусулмонии ҷаҳон ба Канада муҳоҷирон омадаанд&amp;nbsp;– аз [[Покистон]], [[Босния ва Ҳерсеговина|Босния ва Герсеговина]], [[Албания]] то ба [[Яман]]у [[Банглодеш|Бангладеш]].&lt;ref&gt;2001 Census of Canada: http://www12.statcan.ca/english/census01/home/index.cfm {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210227125053/https://www12.statcan.gc.ca/english/census01/home/index.cfm |date=2021-02-27 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210227125053/https://www12.statcan.gc.ca/english/census01/home/index.cfm |date=2021-02-27 }}&lt;/ref&gt;

Коэффитсиенти ҳосилхезии мусалмонони Канада нисбат ба дигар канадагиҳо баландтар аст (дар соли 2001 ба ҳисоби миёна дар як зан барои мусулмонон 2,4 кӯдак дар муқоиса бо 1,6 фарзанд ба дигар занон дар Канада рост меомад).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas/|title=Region: Americas|website=Pew Research Center|date=January 27, 2011|lang=en-US|accessdate=May 29, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www150.statcan.gc.ca/n1/en/pub/91-209-x/91-209-x2003000-eng.pdf?st=RhXUliDk Report on the Demographic Situation in Canada]&lt;/ref&gt;

Дар саросари Канада миқдори зиёди тарабхонаҳои Ҳалол мавҷуданд ва бисёриҳо дар минтақаи Торонтои Бузург ҷойгиранд. Танҳо дар Торонто зиёда аз 400 тарабхонаи Ҳалол мавҷуданд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.zabihah.com/|title=Zabihah - Find halal restaurants near you with the original Halal restaurant guide|website=www.zabihah.com|accessdate=April 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

Ҷадвали 1: Аҳолии мусулмони Канада дар солҳои 1991,  2001 ва 2011 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E|title=Statistics Canada: 2011 National Household Survey Profile|author=Government of Canada|first=Statistics Canada|website=www12.statcan.gc.ca|date=May 8, 2013|accessdate=April 4, 2019}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Вилоят
!1991
! % 1991
!
! % 2001
! Мусалмонон 2011
! % 2011
|-
|[[null|пайванд=]] Онтарио
| 145,560
| 1,4%
| 352,530
| 3,1%
| 581,950
| 4.6%
|-
|[[null|пайванд=]] Квебек
| 44,930
| 0.6%
| 108,620
| 1,5%
| 243,430
| 3,1%
|-
|[[null|пайванд=]] Алберта
| 31,000
| 1.2%
| 49,045
| 1,7%
| 113,445
| 3.2%
|-
|[[null|пайванд=]] Бритониёи Колумбия
| 24,925
| 0.7%
| 56,220
| 1,4%
| 79,310
| 1.8%
|-
|[[null|пайванд=]] Манитоба
| 3,525
| 0.3%
| 5,095
| 0,5%
| 12,405
| 1.0%
|-
|[[null|пайванд=]] Саскачеван
| 1,185
| 0.1%
| 2230
| 0.2%
| 10,040
| 1.0%
|-
|[[null|пайванд=]] [[Шотландияи Нав|Шотландияи Нова]]
| 1,435
| 0.1%
| 3,550
| 0.4%
| 8,505
| 0.9%
|-
|[[null|пайванд=]] Брюсвики нав
| 250
| 0,0%
| 1,275
| 0.2%
| 2,640
| 0.3%
|-
|[[null|пайванд=]] Нюфаундленд ва Лабрадор
| 305
| 0,0%
| 630
| 0.1%
| 1200
| 0.2%
|-
|[[null|пайванд=]] Ҷазираи Шоҳзода Эдвард
| 60
| 0,0%
| 195
| 0.1%
| 660
| 0,5%
|-
|[[null|пайванд=]] Территорияҳои шимолу ғарбӣ
| 55
| 0.1%
| 180
| 0,5%
| 275
| 0.7%
|-
|[[null|пайванд=]] Нунавут
| -
| -
| 25
| 0.1%
| 50
| 0.2%
|-
|[[null|пайванд=]] Юкон
| 35
| 0.1%
| 60
| 0.1%
| 40
| 0.1%
|-
|[[null|пайванд=]] '''Канада'''
| '''253,265'''
| '''0.9%'''
| '''579,640'''
| '''2,0%'''
| '''1.053.945'''
| '''3.2%'''
|}
Азбаски Хартияи ҳуқуқ ва озодиҳои Канада озодии баёни динро кафолат медиҳад, мусулмонони Канада ба ҳеч гуна табъизи расмии динӣ дучор намешаванд, аммо қурбонии бисёр ҷиноятҳои нафратангез буданд, ки рӯз то рӯз афзоиш меёбанд.

Тибқи Банди 2 (а) Оиннома, пӯшидани ''ҳиҷоб'' дар мактабҳо ва ҷойҳои корӣ иҷозат дода шудааст, ҳарчанд Квебек қарор кард, ки факултаҳои тиббӣ барои ҷой додани занони мусалмоне, ки мехоҳанд аз ҷониби кормандони зан хидмат кунанд, талаб карда намешавад.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/quebec-health-board-not-obliged-to-accommodate-minorities-1.865771|work=CBC News|title=Quebec health board not obliged to accommodate minorities|date=March 16, 2010}}&lt;/ref&gt; Идҳои мазҳабӣ ва маҳдудиятҳои парҳезӣ низ эҳтиром карда мешаванд, аммо дар хориҷи шаҳрҳои калон шояд пайдо кардани ғизои ҳалол душвор бошад. Риояи қоидаҳои исломӣ алайҳи рибо низ аксар вақт душвор аст. Баъзе мусалмонон дар баъзе минтақаҳои Канада хоҳиш кардаанд, ки барои назорат кардани парвандаҳои хурди оилавӣ аз додгоҳҳои баҳси оилавӣ муроҷиат кунанд, аммо бо муқовимати шадиди ҳам дохили ҷомеаи мусалмонон (ҳам муҳофизакор ва ҳам либерал) ва гурӯҳҳои ғайриисломӣ дучор шуданд.&lt;ref&gt;Boase, Sharon, &quot;Women's groups fight sharia in Ontario; Two reports submitted by a Muslim women's organization say introducing Islamic law into the province will harm the rights of vulnerable women&quot;, ''Hamilton Spectator'', September 16, 2004&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ogilvie, Megan, &quot;Canadian Muslims give mixed reviews on moratorium; Debate urged on Islamic penal code Proposal would halt death penalty Proposal would halt stoning, death penalty Debate urged on Islamic penal code&quot;, ''Toronto Star'', April 1, 2005.&lt;/ref&gt;

Дар соли 2011, ҳукумати Ҳарпер кӯшиши манъ кардани никобро дар маросимҳои шаҳрвандӣ кард.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Smith|first=Teresa|title=Veiled threat: Niqab ban has some fearing a less tolerant Canada|url=https://vancouversun.com/life/Veiled+threat+Niqab+some+fearing+less+tolerant+Canada/5874839/story.html|accessdate=December 17, 2011|work=Vancouver Sun|date=December 16, 2011|archivedate=2012-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120114184040/http://www.vancouversun.com/life/Veiled+threat+Niqab+some+fearing+less+tolerant+Canada/5874839/story.html}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2015, Суди федералии шикоятӣ ин мамнӯъро содир кард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/ottawa-asking-for-stay-on-citizenship-ceremonies-pending-niqab-appeal/article26421828/|title=Ottawa asks for stay on niqab ruling pending Supreme Court appeal|website=The Globe and Mail|accessdate=October 31, 2015}}&lt;/ref&gt; ва Суди Олӣ шикояти ҳукуматро рад кард.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}{{ТарҷумаКунед|en|Islam in Canada}}

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://web.archive.org/web/20170505034659/http://www12.statcan.ca/english/census01/products/analytic/companion/rel/canada.cfm Барӯйхатгирии динии Канада 2001]
* [http://www.aicp.ca Ассотсиатсияи исломӣ дар Канада]
* [http://www.ccmw.com Шӯрои занони мусалмони Канада]

[[Гурӯҳ:Ислом дар Канада]]
[[Гурӯҳ:Ислом аз рӯи кишвар]]</text>
      <sha1>822deenko34p3yco9a1k7gy1w00po3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Стивен Содерберг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282871</id>
    <revision>
      <id>1487806</id>
      <parentid>1347997</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17120" sha1="l5sgyywmqa8130nsutziko5d738blqi" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Стивен Содерберг
|номи аслӣ            = {{lang-en|Steven Soderbergh}}
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд       = 14.01.1963
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Атланта}}, [[Ҷорҷия]], [[ИМА]] 
|таърихи даргузашт           = 
|маҳалли даргузашт         = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|ИМА}} 
|касб                 = [[коргардони синамо]], [[филмноманавис]], [[продюсер]], [[наворбардори филм]], [[Тадвини филм|танзимгар]] 
|солҳои фаъолият      = 1981 — то ҳол
|самт                 = 
|ҷоизаҳо            = «[[Навдаи тиллоии палма]]» (1989)

«[[Ҷоизаи Оскар|Оскар]]» (2001)

«[[Эммӣ (ҷоиза, 2013)|Эммӣ]]» (2013)
| сайт = {{URL|http://extension765.com|Официальный сайт}}
}}
'''Стивен Эндрю Содербер''' ({{lang-en|Steven Andrew Soderbergh}}, тав. [[14 январ]]и [[соли 1963]], [[Атланта]], [[Ҷорҷия]], [[ИМА]]) — [[коргардони синамо]], [[филмноманавис]], [[продюсер]], [[наворбардори филм]], [[Тадвини филм|танзимгар]]  ва [[муҳаррир]]и [[ИМА|амрикоӣ]].

== Зиндагинома ==
Стивен Содерберг 14 январи соли 1963 дар Атланта, Ҷорҷия, дар оилаи Мэрӣ Анн ва Питер Эндрю Содерберг таваллуд шудааст&lt;ref name=&quot;Vulture&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.vulture.com/2013/01/steven-soderbergh-in-conversation.html|title=Steven Soderbergh on Quitting Hollywood, Getting the Best Out of J.Lo, and His Love of Girls|date=November 8, 2014|work=Vulture|access-date=April 16, 2018|language=en|archive-date=November 2, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102184136/https://www.vulture.com/2013/01/steven-soderbergh-in-conversation.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Стивен номҳои волидони худро ҳангоми оғоз ба кор дар синамо ҷовидон гардонидааст: ӯ ҳамчун оператор бо номи Питер Эндрюс имзо мегузорад ва ҳамчун муҳаррир тахаллуси Мэрӣ Анн Бернардро истифода мебарад (Бернард номи духтари модари ӯст). Вақте ки Стивен ҳанӯз хурд буд, падари ӯ оилаашро ба [[Питтсбург]] кӯчид ва сипас ба [[Батон Руж]]и [[Луизиана]] кӯчид ва дар он ҷо ба ҳайси декан дар [[Донишгоҳи иёлоти Луизиана|Донишгоҳи иёлот]] кор кардааст&lt;ref&gt;Sherrill, Martha (August 27, 1989). [https://pqasb.pqarchiver.com/tampabay/access/50535831.html?dids=50535831:50535831&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT &quot;What next after 'sex, lies ...'?&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170729213147/https://pqasb.pqarchiver.com/tampabay/doc/262679275.html?FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=&amp;author=&amp;pub=&amp;edition=&amp;startpage=&amp;desc= |date=2017-07-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729213147/https://pqasb.pqarchiver.com/tampabay/doc/262679275.html?FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=&amp;author=&amp;pub=&amp;edition=&amp;startpage=&amp;desc= |date=2017-07-29 }}, ''[[Tampa Bay Times]]''. pg 1F; retrieved April 16, 2018.&lt;/ref&gt;.

== Фаъолият ==
Пеш аз хатми мактаби миёна дар Батон-Руж, Стивен дар донишгоҳ курси аниматсионӣ омӯхтааст ва дар он ҷо аввалин филмҳои кӯтоҳи худро ба навор гирифтааст. Пас аз хатми мактаби миёна, Содерберг кӯшиш мекард, ки ба [[Ҳолливуд]] кӯчад. Пас аз муддате дар он ҷо ба ҳайси муҳаррири озод кор карда, ӯ ба Батон-Руж бар гашт ва онҷо дар як студияи видеоӣ кор кардааст, ки ба таҳияи наворҳо ва клипҳои мусиқӣ машғул шуд ва ҳамзамон дар ин роҳ ба сохтани филмҳои кӯтоҳ ва навиштани сенарияҳо идома додааст. Соли 1986 Содерберг дар бораи консерти гурӯҳи рок-гурӯҳи бритониёии [[Yes (гурӯҳ)|Yes]] - Yes: 9012 Live филми мустанад ба навор гирифт, ки барои он сазовори [[ҷоизаи Грэммӣ]] шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.allmovie.com/artist/steven-soderbergh-p112040|title=Steven Soderbergh {{!}} Biography, Movie Highlights and Photos {{!}} AllMovie|website=AllMovie|access-date=2018-04-16|archive-date=2019-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822024212/https://www.allmovie.com/artist/steven-soderbergh-p112040|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз муваффақияти аввалини режиссёрӣ, Содерберг бо машрубот мушкилот пайдо кард, хушбахтона ӯ ба зудӣ ин мушкилотро бартараф намуд. Соли 1987 Содерберг филми кӯтоҳмуддат-таҳқиқи равобити ҷинсӣ &quot;Уинстон&quot; (Winston) ба навор гирифт, ки идомаи мантиқии он филми пурраметражи &quot;Секс, дурӯғ ва видео&quot; буд, ки нахустнамоиши он дар ҷашнвораи [[Сандэнс]] баргузор шуд. Филм Стивен дар [[ҷашнвораи Канн]] дар соли 1989 ва [[ҷоизаи Оскар]] барои беҳтарин сенарияи аслӣ ҷоизаи &quot;[[Навдаи тиллоии палма]]&quot;-ро ба даст овард.

Дар тӯли шаш соли оянда, Содерберг издивоҷ мекунад ва пас аз чанд вақт бо ҳунарпеша Бетсӣ Брэнтлӣ ҷудо мешавад ва бо ӯ духтаре Сара, доранд. Ҳамзамон, ӯ дар болои филми дуввуми худ - &quot;Кафка&quot; бо [[Ҷеремӣ Айронс]] кор мекунад, ки тасвири баҳсбарангези ҳаёт ва фаъолияти [[Франс Кафка]] аз рӯи осори нависанда мебошад.

Филми навбатии коргардон «King of the Hill» аз руи ёддоштҳои А. И. Хочнер дар бораи хаёти бачаи хурдсол дар солҳои [[Бӯҳрони бузург]] нақл мекунад. Драмаи ҷиноии филми [[нуар]] &quot;Gray’s AnatomyThe Underneath&quot; соли 1995 дар бораи ғорати мошини пули нақд дар транзит нақл мекунад ва усулҳои режиссёрии классикии Содербергро нишон медиҳад: нақли ғайрихаттӣ ва бозӣ бо рангҳо.  «Gray’s Anatomy» — филми навбатии ӯ — дар бораи таҷрибаҳои соҳаи тибби алтернативӣ, ки онро ҳунарпешаи машҳури америкоӣ Сполдинг Грей мебошад.

Комедияи таҷрибавии &quot;Шизополис&quot; дар соли 1996, ки дар он Содерберг дар баробари оҳангсоз, синамогар, нависанда ва коргардон нақш бозидааст, бо изҳороти ифтитоҳӣ оғоз мешавад: &quot;Хонумҳо ва ҷанобон! Хурду калон. Агар шумо сюжети филмро печида ёбед - дар хотир доред, ки ин айби мо нест, ҳамааш ба шумост. Шумо бояд онро такрор ба такрор тамошо кунед, то даме ки ҳама чизро фаҳмед.&quot; Филм тамошобинро ба киноэклектизми синамои таҷрибавии солҳои 1970-ум ишора мекунад.

Нахустин ҳамкории Содерберг бо [[Ҷорҷ Клунӣ]]  дар филми &quot;Out of Sight&quot; аст, ки бар асоси романи нависандаи маъруфи амрикоӣ [[Элмор Леонард]] таҳия шудааст.  Ин драмаи ҷиноӣ дар бораи муносибати ошиқона байни ғоратгари бонк, ки Клунӣ бозӣ кардааст ва маршали федералӣ Карен Сиско, ки [[Ҷеннифер Лопес]] бозӣ кардааст, нақл мекунад.

Дар филми 1,5-соатаи &quot;Марди англис&quot; соли 1999 Содерберг тавоноии худро дар сохтани сюжети ғайрихаттӣ бо истифода аз усули беназири таҳрир нишон медиҳад.  Драмаи ҷиноятӣ, ки бо услуби неонуар таҳия шудааст, чунин актёрҳои амрикоӣ ба монанди [[Теренс Стэмп]] ва [[Питер Фонда]] нақш бозиданд.

Соли 2000, Содерберг ду филмро ба навор гирифт: &quot;Эрин Брокович&quot; ва &quot;Трафик&quot;, ки чандин номинатсияҳои [[Оскар]] гирифтанд ва Содербергро аввалин коргардон аз соли 1939 ба унвони &quot;режиссёри беҳтарин&quot; барои ду асари гуногун якбора (аз панҷ филм, ду филми режиссёр Содерберг) пешбарӣ шудааст.  Дар натиҷа, ӯ барои филми &quot;Трафик&quot; ҷоизаи Академияи санъати синамои Амрикоро гирифт.

&quot;Эрин Брокович&quot; - драмаи иҷтимоӣ мебошад, ки аз рӯи воқеъаи ҳақиқӣ гирифта шуда дар бораи модари танҳоест, ки ширкати PG&amp;E-ро, ки обҳои зеризаминиро заҳролуд мекунад, ба додгоҳ мекашад нақл мекунад, ки дар он [[Ҷулия Робертс]] нақш бозидааст.

&quot;Трафик&quot; драмаи ҷиноӣ аст, ки аз ҷониби [[Стивен Гейган]] навишта шудааст ва тамоми марҳилаҳои тиҷорати маводи мухаддирро тавсиф мекунад: аз интиқоли байналмилалӣ то фурӯш то корбарони ниҳоӣ. То имрӯз ин навори дарозтарини (147 дақиқа) коргардон мебошад.

Соли 2001, Содерберг филми &quot;Ocean's Eleven&quot; ремейки услубии филми ҳамон ном дар соли 1960, ки дар он [[Ҷорҷ Клунӣ]], [[Брэд Питт]], [[Ҷулия Робертс]] ва [[Мэтт Деймон]] нақш бастаанд, ба кор бурд.  Филм ба яке аз муваффақтарин филмҳои молиявӣ дар фаъолияти коргардон табдил ёфт - маблағ зиёда аз 183 миллион долларро ташкил дод.

Филми навбатии коргардон мазҳакаи таҷрибавии камбуҷаи «Full Frontal» идомаи услубии филми «Секс, дурӯғ ва видео» дар асоси романи ҳамном [[Элмор Леонард]] мебошад.

&quot;Solaris&quot;-и Стивен Содерберг бар асоси романи ҳамноми [[Станислав Лем]] аз филмсози [[Андрей Тарковский]] хеле фарқ мекунад. Содерберг на ба «масъалаҳои ахлоқӣ», балки ба муносибати зану мард, [[ишқ]] ва [[Ҳаёти ҷинсӣ|секс]] таваҷҷӯҳ мекунад. Ин филмро [[Ҷеймс Кэмерон]] таҳия кардааст ва Ҷорҷ Клунӣ нақш бозидааст.

Лоиҳаи навбатии Содерберг &quot;K Street&quot; силсилафилми нимҳуҷҷатии 10-сериягӣ (ҳар як қисми 30 дақиқа) барои [[HBO]] дар бораи лоббистҳо ва сиёсатмадорон дар [[Вашингтон]] мебошад. [[Ҷорҷ Клунӣ]] продюсери лоиҳа шуд. &quot;K Street&quot; аввалин силсилафилми телевизиониест, ки Содерберг барои HBO коргардонӣ кардааст.

Содерберг ҳамчун синамогар ва муҳаррир дар &quot;Magic Mike XXL&quot;, ки соли 2015 бароварда шуд, фаъолият кардааст.

Соли 2022 кораш дар силсилафилми хурди &quot;Full Circle&quot; оғоз ёфт.

== Ҳаёти шахсӣ ==
[[Акс:Steven Soderbergh 66ème Festival de Venise (Mostra) 3.jpg|мини|220x220px|Содерберг бо ҳамсараш Ҷулс Эснер дар [[Фестивали филмҳои Венетсия]] соли 2009]]
Аз соли 2003, Содерберг бо рӯзноманигор Ҷулс Эснер издивоҷ кардааст.  Ӯ аз издивоҷи аввалаш бо ҳунарпеша Бетсӣ Брантлӣ як духтар дорад, ки аз соли 1989 то соли 1994 бо ӯ издивоҷ кардааст.  Вай инчунин аз як зани [[Австралия|австралиягӣ]] духтари дигаре дорад, ки соли таваллудаш 2009 аст.

== Филмнома ==
{| class=&quot;wikitable unsortable&quot;
|-
! Сол
! Филм
! Дистрибютор 
|-
|1989
|''[[Sex, Lies, and Videotape]]''
|rowspan=2|[[Miramax|Miramax Films]]
|-
|1991
|''[[Kafka]]''
|-
|1993
|''[[King of the Hill]]''
|rowspan=2|[[Gramercy Pictures]]
|-
|1995
|''[[The Underneath]]''
|-
|rowspan=2|1996
|''[[Schizopolis]]''
|Санъати шимолӣ 
|-
|''[[Gray's Anatomy]]''
|[[IFC Films]]
|-
|1998
|''[[Out of Sight]]''
|[[Universal Pictures]]
|-
|1999
|''[[The Limey]]''
|[[Artisan Entertainment]]
|-
|rowspan=2|2000
|''[[Erin Brockovich]]''
|Universal Pictures / [[Sony Pictures Releasing]]
|-
|''[[Traffic (2000 film)|Traffic]]''
|[[Focus Features|USA Films]]
|-
|2001
|''[[Ocean's Eleven]]''
|[[Warner Bros. Pictures]]
|-
|rowspan=2|2002
|''[[Full Frontal (film)|Full Frontal]]''
|Miramax Films
|-
|''[[Solaris (2002 film)|Solaris]]''
|[[20th Century Fox]] / Universal Pictures
|-
|2004
|''[[Ocean's Twelve]]'' 
|Warner Bros. Pictures
|-
|2005
|''[[Bubble (2005 film)|Bubble]]''
|[[Magnolia Pictures]]
|-
|2006
|''[[The Good German]]''
|rowspan=2|Warner Bros. Pictures
|-
|2007
|''[[Ocean's Thirteen]]''
|-
|2008
|''[[Che (2008 film)#Part 1: The Argentine|Che: Part One]]''&lt;br/&gt;''[[Che (2008 film)#Part 2: Guerrilla|Che: Part Two]]''
|IFC Films
|-
|rowspan=2|2009
|''[[The Girlfriend Experience]]''
|Magnolia Pictures
|-
|''[[The Informant!]]''
|rowspan=2|Warner Bros. Pictures
|-
|rowspan=2|2011
|''[[Contagion (2011 film)|Contagion]]'' 
|-
|''[[Haywire (2011 film)|Haywire]]'' 
|[[Relativity Media]]
|-
|2012
|''[[Magic Mike]]''
|Warner Bros. Pictures / [[FilmNation Entertainment]]
|-
|2013
|''[[Side Effects (2013 film)|Side Effects]]''
|[[Open Road Films]]
|-
|2013
|''[[Behind the Candelabra]]''
|[[HBO Films]]
|-
|2017
|''[[Logan Lucky]]''
|rowspan=2| Fingerprint Releasing / [[Bleecker Street (company)|Bleecker Street]]
|-
|2018
|''[[Unsane]]'' 
|-
|rowspan=2|2019
|''[[High Flying Bird]]''
|rowspan=2|[[Netflix]]
|-
|''[[The Laundromat (2019 film)|The Laundromat]]''
|-
|2020 
|''[[Let Them All Talk (film)|Let Them All Talk]]''
| rowspan=3|Warner Bros. Pictures / [[HBO Max]] 
|-
|2021
|''[[No Sudden Move]]''
|-
|2022
|''[[Kimi (film)|Kimi]]''
|-
|2023
|''[[Magic Mike's Last Dance]]''
|Warner Bros.
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XX]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Филмноманависони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Филмноманависони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Филмноманависони ИМА]]
[[Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XX]]
[[Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА]]</text>
      <sha1>l5sgyywmqa8130nsutziko5d738blqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қабала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285302</id>
    <revision>
      <id>1487824</id>
      <parentid>1430075</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11703" sha1="6nkdem2uia9wckxekksb8mc3ron71ff" xml:space="preserve">{{ВМ|{{PAGENAME}}|Шаҳр}}
'''Қабала'''  ({{Lang-az|Qəbələ}} — ''Gebele'' &lt;ref&gt;С 11.08.1991 года. Электронный бюллетень «Изменения географических названий государств-участников СНГ» ([https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/Бюллетень%20государств-участников%20СНГ%202019.rar обновлённый по состоянию на 2019 год] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200326074716/https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/%25D0%2591%25D1%258E%25D0%25BB%25D0%25BB%25D0%25B5%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25BD%25D1%258C%2520%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2581%25D1%2583%25D0%25B4%25D0%25B0%25D1%2580%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25B2-%25D1%2583%25D1%2587%25D0%25B0%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25BD%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25B2%2520%25D0%25A1%25D0%259D%25D0%2593%25202019.rar |date=2020-03-26 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200326074716/https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/%25D0%2591%25D1%258E%25D0%25BB%25D0%25BB%25D0%25B5%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25BD%25D1%258C%2520%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2581%25D1%2583%25D0%25B4%25D0%25B0%25D1%2580%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25B2-%25D1%2583%25D1%2587%25D0%25B0%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25BD%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25B2%2520%25D0%25A1%25D0%259D%25D0%2593%25202019.rar |date=2020-03-26 }})&lt;/ref&gt;, ''Gabela'' &lt;ref&gt;До 11.08.1991 года. Электронный бюллетень «Изменения географических названий государств-участников СНГ» ([https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/Бюллетень%20государств-участников%20СНГ%202019.rar обновлённый по состоянию на 2019 год] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200326074716/https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/%25D0%2591%25D1%258E%25D0%25BB%25D0%25BB%25D0%25B5%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25BD%25D1%258C%2520%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2581%25D1%2583%25D0%25B4%25D0%25B0%25D1%2580%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25B2-%25D1%2583%25D1%2587%25D0%25B0%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25BD%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25B2%2520%25D0%25A1%25D0%259D%25D0%2593%25202019.rar |date=2020-03-26 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200326074716/https://rosreestr.ru/upload/Doc/19-upr/%25D0%2591%25D1%258E%25D0%25BB%25D0%25BB%25D0%25B5%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25BD%25D1%258C%2520%25D0%25B3%25D0%25BE%25D1%2581%25D1%2583%25D0%25B4%25D0%25B0%25D1%2580%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25B2-%25D1%2583%25D1%2587%25D0%25B0%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25BD%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25BE%25D0%25B2%2520%25D0%25A1%25D0%259D%25D0%2593%25202019.rar |date=2020-03-26 }})&lt;/ref&gt;;то соли 1991 — '''Куткашен''') — шаҳр дар [[Озарбойҷон]]; маркази маъмурии [[ноҳияи Қабала]] мебошад.

== Ҷуғрофия ==
Шаҳр дар қисми поёнии дараҳои кӯҳҳои Базар-Юрт (Bazar-Yurt) ва Туфан (Tufan), воқеъ дар доманакухҳои  Қафқози Бузург, дар соҳили рости дарёи Дамирапанчай (Damiraparanchay) , 15 км шимолу-шарқи   Кабалаи қадим ва 63 км шимолу-шарқии истгоҳи роҳи оҳани Лаки (дар роҳи [[Боку]] - [[Тифлис]] ) &lt;ref&gt;[http://gatchina3000.ru/great-soviet-encyclopedia/bse/067/842.htm Куткашен в БСЭ]&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==

== Аҳолӣ ==
То 1 январи соли 1933 дар Куткашен 2132 нафар сокинон (425 хонавода) зиндагӣ мекарданд, ки аз онҳо 1075 нафарашон мардон ва 1057 нафарашон занон буданд. Тамоми Шӯрои [[деҳот]] - деҳаҳо ( Ҷигаталли, Дурҷа, Ҳамзалӣ, Кйуснет, Лаза, Мичиг, Куткашен - марказ, Куткашендара). Таркиби миллӣ  87.9 % аз туркҳо (озарбойҷониҳо) иборат буд &lt;ref name=&quot;l1616&quot;&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Административное деление АССР.|издательство=Издание АзУНХУ|год=1933|место=Баку|страницы=71|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Мувофиқи барӯйхатгирии умумииттифоқии аҳолии соли 1989 дар Габала 13 190 нафар зиндагӣ мекарданд &lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей. ]&lt;/ref&gt;.
{|
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;standard&quot;
! Соли
! Аҳолӣ
|-
| 1959
| align=&quot;right&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:11px;font-weight:bold;&quot; | 4194
|-
| 1989
| align=&quot;right&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:11px;font-weight:bold;&quot; | 13190
|-
| 2009
| align=&quot;right&quot; style=&quot;font-family:Verdana, Arial;font-size:11px;font-weight:bold;&quot; | 12 415
|-
|}
|}

== Иқлим ==
Иқлими шаҳр гарм ва мулоим аст. Ҳарорати миёнаи солона дар Габала 11,6 мебошад&amp;nbsp;°C. Ва миёнаи солонаи бориш 666 мм мебошад. Моҳи хушк ва сардтарин моҳи январ аст (ба ҳисоби миёна 0,0)&amp;nbsp;°C.); қисми зиёди бориш дар моҳи май рост меояд. Гармтарин моҳи сол июл аст ва ҳарорати миёнаи он 23,3 аст&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ru.climate-data.org/location/23898/|title=Климат: Габала - Климатический график, График температуры, Климатическая таблица - ru.Climate-Data.org|publisher=ru.climate-data.org|accessdate=2017-12-25}}&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
[[Акс:Waterfall_Gabala_Azerbaijan_02.jpg|мини]]
[[Акс:Gabala_lake.jpg|мини]]
Дар ин шаҳр корхонаи консервабарории «Gilan», инчунин як корхонаи семент ва ферментатсияи тамоку ҷойгир аст. Соли [[Соли 2010|2010]] як корхонаи истеҳсоли фортепиано бо тамғаи Голландия Beltmann ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;[http://ru.trend.az/life/tourism/1695146.html Габала — азербайджанская Швейцария] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110826084317/http://ru.trend.az/life/tourism/1695146.html |date=2011-08-26 }}. «Известия». 27 мая 2010.&lt;/ref&gt;

=== Сайёҳӣ ===
Минтақаи фароғатии «Ай ишигӣ» дар канори Қабала ҷойгир аст. Хадамоти экскурсионӣ ва сайёҳии &quot;Лагери кӯҳӣ&quot; бо ташкили истироҳат дар ҷангал, экскурсияҳо, шикор ва моҳидорӣ таъмин мекунад. Минтақаи истироҳати «Соҳил»  дар соҳили кӯли Ноҳур, дар масофаи 5 км аз шоҳроҳи Қабала - [[Боку]] (масоҳат - 1,5 гектар) ҷойгир аст. Сайёҳон метавонанд ба шаршараҳо, ба воситаи ҷангалзор, ба ҷойгоҳҳои осори таърихӣ сайр кунанд. Соли 2014 дар Қабала маҷмааи лижаронии «Туфандаг» сохта шуд.
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Акс:Qabala153.jpg|Боғи дилхушии Қабала
Акс:Qabala102.jpg |Боғи дилхушии Қабала
Акс:Qabala1082.jpg |Боғи дилхушии Қабала
&lt;/gallery&gt;

==== Фестивали мусиқӣ ====
Аз [[соли 2009]] инҷониб фестивали мусиқӣ ҳар тобистон баргузор мешавад. Фестивал аз ҷониби Хазинаи [[Ҳайдар Алиев]] дастгирӣ карда мешавад. Ташаббускорони фестивал ректори Академияи мусиқии Боку Фарҳод Бадалбейли ва дирижёр Дмитрий Яблонский мебошанд. Навозандагон дар зери осмони кушод ҳунарнамоӣ мекунанд. Дар ҷашнвора дар қатори навозандагон, навозандагони ҷумҳуриҳои собиқ [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] инчунин аз [[Аврупо]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ва [[Исроил]] ширкат меварзанд. Соли [[Соли 2010|2010]] Директори генералии [[ЮНЕСКО]] Ирина Бокова дар ифтитоҳи фестивал ширкат варзид.

=== Истгоҳи радиолокационӣ ===
Дар наздикии он истгоҳи радарии Қабала ҷойгир аст, ки қаблан онро [[Русия]] барои истифода ҳамчун радар барои системаи огоҳии ҳамлаи мушакии  ба иҷора гирифта буд. Дар охири соли 2013 истгоҳи радиолокационӣ фаъолияташро қатъ кард.

== Нақлиёт ==
18 ноябри соли 2011 Фурудгоҳи байналмилалии Қабала кушода шуд, ки барои қабули ҳама намуди [[Ҳавогард|ҳавопаймоҳо]] мутобиқ карда шудааст.

== Варзиш ==
Моҳи сентябри соли 2012 як маҷмааи нави тирандозии варзишӣ ба истифода дода шуд, ки ба тамоми стандартҳои байналмилалӣ ҷавобгӯ мебошад.
Соли 2014 дар Қабала маҷмааи лижаронии «Туфандаг» кушода шуд.

== Ҷойҳои тамошобоб ==
* Манораи мудофиавии асрҳои [[Садаи IX|IX]] - [[Садаи XI|XI]].&lt;ref&gt;[http://www.mct.gov.az/?/az/cities/view/340 Габала на сайте Министерства культуры и Туризма Азербайджана]&lt;/ref&gt;
* Мақбараи Имом-Бобо асрҳои [[Садаи XVIII|XVIII]] - [[Садаи XIX|XIX]] 
* Масҷиди Ҷумъа  [[Садаи XVIII|асри]] [[Садаи XVIII|XVIII]] 
* Осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ.
* Театри халқӣ.
* Маркази бостоншиносии Қабала &lt;ref&gt;[http://ru.president.az/articles/12958 Ильхам Алиев принял участие в открытии Габалинского археологического центра]&lt;/ref&gt;
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;150&quot; class=&quot;center&quot; caption=&quot;Аксҳо&quot;&gt;
Акс:Qabala JumaMosque 004 3413.jpg|Масҷиди ҷумъа
Акс:Gabala Azerbaijan 2012 01.png|Манзараи дарраи Туфан
Акс:Qabala Archeology Center 1.jpg|Маркази бостоншиносӣ
Акс:Qabala Archeology Center.jpg|Маркази бостоншиносӣ, экспонатҳои марказ
Акс:Qəbələ şəhərinin Tufandağdan görünüşü.jpg|Манзараи Қабала
&lt;/gallery&gt;

{{Озорбойҷон-ҷуғ-нопурра}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;{{ТарҷумаКунед|ru|Габала}}&lt;references /&gt;
{{ПБ}}
{{Шаҳрҳои Озарбойҷон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Озарбойҷон]]</text>
      <sha1>6nkdem2uia9wckxekksb8mc3ron71ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Воррен Баффет</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286730</id>
    <revision>
      <id>1487752</id>
      <parentid>1483359</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139686" sha1="5jv324fmu2euxjgu9czs2lfk702pzs6" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Воррен Баффет Эдвард''' ({{lang-en|Warren Buffett}} /б ʌ д ɪ т / ; {{Respell|BUFF|itt}}, [[30 август|30 августи]] [[соли 1930]] зода шудаст)&lt;ref name=&quot;biography.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.biography.com/people/warren-buffett-9230729|title=Warren Buffett Biography|website=Biography.com ([[FYI (TV network)|FYI]]/[[A&amp;E Networks]])|accessdate=January 28, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160128091059/http://www.biography.com/people/warren-buffett-9230729|archivedate=January 28, 2016}}&lt;/ref&gt; — сармоягузори Амрикоӣ, сармоядори бузург, накӯкор, муассиис ва мудир омили «Berkshire Hathaway» ба ҳисоб меравд. Ӯ аз ҷумлаи сармоягузорони муваффақи ҷаҳон ба маҳсуб мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.incademy.com/courses/ten-great-investors/-warren-buffett/1/1040/10002|title=Ten great investors|website=Incademy Investor Education|publisher=Harriman House Ltd.|accessdate=November 20, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120201106/http://www.incademy.com/courses/ten-great-investors/-warren-buffett/1/1040/10002|archivedate=November 20, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://thecollegeinvestor.com/972/the-top-10-investors-of-all-time|title=The top 10 investors of all time|author=Farrington|first=Robert|website=The College Investor|date=April 22, 2011|publisher=The College Investor, LLC|accessdate=November 20, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120150833/http://thecollegeinvestor.com/972/the-top-10-investors-of-all-time/|archivedate=November 20, 2015}}&lt;/ref&gt; ва дороиҳои беш аз 85,6 [[Доллари ИМА|доллари ИМА ]] мебошад. Мувофиқи ҳисоботи омории моҳи декабри соли 2020,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/warren-buffett/?sh=7a8d52ee4639|title=Warren Buffet|website=[[Forbes]]}}&lt;/ref&gt; ӯ чорумин шахси сарватмандтарини ҷаҳон ба ҳисоб меравад.

Баффет дар шаҳри Омаҳаи [[Небраска|иёлоти Небраска]] ба дунё омадааст. Ӯ ба тиҷорат ва сармоягузорӣ дар ҷавонӣ мароқ зоҳир кард ва дар ниҳоят ба Мактаби Уартони [[Донишгоҳи Пенсилвания]] пеш аз он, ки ба донишгоҳи Донишгоҳи Небраска дар синни 19-солагяш интиқол ёбад, дар соли 1947 дохил шуда буд. Ӯ баъдан дар Мактаби тиҷорати Колумбия таҳсилашро идома дод ва дар он ҷо фалсафаи сармоягузории худро дар доираи мафҳуми сармоягузории арзишманд, ки аз ҷониби Бенҷамин Граҳам ба вуҷуд оварда шуда буд, ташаккул дод. Вай ба Донишкадаи молиявии Ню Йорк барои тақвияти заминаи иқтисодии худ ворид шуда ва дере нагузашта шарикии мухталифи тиҷорӣ, аз ҷумла бо Граҳамро оғоз кард. Баффет дар соли 1956 «Buffett Partnership, Ltd»-ро таъсис дод ва дар ниҳоят ширкати ӯ як ширкати тавлидотии нассоҷӣ бо номи «Berkshire Hathaway»-ро ба даст овард ва номи худро барои эҷоди як ширкати ҳолдингии гуногунсоҳа ба вориди таърих сохт. Дар соли 1978, Чарли Мунгер ва Баффет муттаҳид шуданд ки Мунгер пас аз он ҳамчун муовини раис муаррифӣ шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2014/06/11/us/charlie-munger-fast-facts/index.html|title=Charlie Munger|website=Cnn.com|accessdate=March 11, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190202042637/https://www.cnn.com/2014/06/11/us/charlie-munger-fast-facts/index.html|archivedate=February 2, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/02/26/berkshire-hathaways-warren-buffett-remembers-meeting-charlie-munger.html|title=Berkshire Hathaway's Warren Buffett remembers meeting Charlie Munger|author=Clifford|first=Catherine|website=Cnbc.com|date=February 26, 2018|accessdate=March 11, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190626220023/https://www.cnbc.com/2018/02/26/berkshire-hathaways-warren-buffett-remembers-meeting-charlie-munger.html|archivedate=June 26, 2019}}&lt;/ref&gt;

Баффет аз соли 1970 инҷониб раис ва бузургтарин саҳмдори ширкати «Berkshire Hathaway» мебошад.&lt;ref name=&quot;investopedia&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.investopedia.com/university/greatest/warrenbuffett.asp|title=The Greatest Investors: Warren Buffett|publisher=[[Investopedia.com]]|accessdate=March 6, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226115415/https://www.investopedia.com/university/greatest/warrenbuffett.asp%20|archivedate=December 26, 2018}}&lt;/ref&gt; Васоити ахбори оммаи ҷаҳонӣ ӯро ҳамчун «Oracle» ё «Sage» -и Омаха ном мебаранд.&lt;ref&gt;{{Cite journal|first=Alex|author=Markels|title=How to Make Money the Buffett Way|journal=[[U.S. News &amp; World Report]]|date=July 29, 2007|url=https://www.usnews.com/usnews/biztech/articles/070729/6intro.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|first=Aline|author=Sullivan|title=Buffett, the Sage of Omaha, Makes Value Strategy Seem Simple: Secrets of a High Plains Investor|journal=[[International Herald Tribune]]|date=December 20, 1997|url=https://www.nytimes.com/1997/12/20/your-money/20iht-mbuff.t.html|accessdate=February 20, 2017}}&lt;/ref&gt; Новобаста ба он ки ӯ сарвати зиёд дорад ҳамчуни шахси сарфаҷӯ ва пойбанд ба арзишҳои [[сармогузорӣ]] маъруфият дорад.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/id/18555690|publisher=[[NBC News]]|title=What Warren Buffett might buy|author=Gogoi, Pallavi|date=May 8, 2007|accessdate=May 9, 2007|archivedate=March 20, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130320220447/http://www.nbcnews.com/id/18555690/}}&lt;/ref&gt; Тадқиқотҳое, ки дар [[Донишгоҳи Оксфорд|Донишгоҳи Оксфорд нашр]] шудаанд, методологияи сармоягузории Баффетро ҳамчун «асосгузори марказгароӣ (сентризм)» тавсиф кардаанд, ки бо эҳтиром нисбати менеҷерон бо тафаккури муассис, муносибати ахлоқӣ нисбат ба коллективи саҳмдорон ва диққати ҷиддӣ ба эҷоди арзиши экспоненсиалӣ муайян карда мешавад баҳогузорӣ мешавад. Аслан, сармоягузориҳои мутамаркази Баффет мудиронро аз фишорҳои кӯтоҳмуддати бозор паноҳ медиҳанд.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.law.ox.ac.uk/business-law-blog/blog/2017/06/eclipse-public-corporation-revisited-concentrated-equity-ownership|title=Eclipse of the Public Corporation Revisited: Concentrated Equity Ownership Theory|author=Rojas|first=Claudio|publisher=The University of Oxford|accessdate=June 27, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190805115243/https://www.law.ox.ac.uk/business-law-blog/blog/2017/06/eclipse-public-corporation-revisited-concentrated-equity-ownership|archivedate=August 5, 2019}} («From the perspective of founder centrism, 3G Capital’s private equity control position in publicly traded companies is conceptually akin to Berkshire Hathaway’s management-friendly disposition. Both acquire concentrated positions with a focus on long-term business fundamentals, a disinclination towards discriminatory costs, and an ethical disposition towards fellow shareholders».)&lt;/ref&gt;

Баффет як хайрхоҳи маъруф аст ва ваъда додааст, ки 99 фоизи&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://money.cnn.com/2010/06/15/news/newsmakers/Warren_Buffett_Pledge_Letter.fortune/index.htm|publisher=CNN|title=My philanthropic pledge|first=Warren|author=Buffett|date=June 16, 2010|accessdate=August 3, 2020|archivedate=September 20, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200920004620/https://money.cnn.com/2010/06/15/news/newsmakers/Warren_Buffett_Pledge_Letter.fortune/index.htm}}&lt;/ref&gt; -и сарвати худро ба хайрия, пеш аз ҳама тавассути Бунёди Билл ва Мелинда Гейтс, хоҳад бахшид. Вай дар соли 2009 бо [[Билл Гейтс]] «Giving Pledge»-ро таъсис дод, ки дар он миллиардерҳо қавл доданд, ки ҳадди ақалл нисфи сарвати худро ба дигарон медиҳанд.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-10870361|title=US billionaires pledge 50% of their wealth to charity|date=August 4, 2010|publisher=BBC|accessdate=September 6, 2010|archivedate=August 30, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830170602/http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-10870361}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагӣ ва таҳсилот ==
Баффет соли 1930 дар Омахаи Небраска, дуввумин аз се фарзанд ва писари ягонаи Лайло (н. Стал) ва конгрессмен Ҳовард Баффет таваллуд шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Blair|first=Elliot|url=https://www.usatoday.com/money/2004-01-29-nebraska_x.htm|title=Nebraska family clashes over love, money and death|work=USA Today|date=January 29, 2004|accessdate=May 23, 2010|archivedate=August 30, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830080000/http://www.usatoday.com/money/2004-01-29-nebraska_x.htm}}&lt;/ref&gt; Вай таҳсилашро дар мактаби ибтидоии Роз Хилл оғоз кардааст. Дар 1942, падари ӯ ба чор даври якуми [[Конгресси ИМА|конгресси Иёлоти Муттаҳида ]] интихоб шуд ва пас аз кӯчидан бо оилааш ба Вашингтон, Баффет мактаби ибтидоиро хатм кард, дар мактаби миёнаи хурди Алиса Дил таҳсил кард ва соли 1947 мактаби миёнаи Вудроу Вилсонро хатм кард, ки дар он китоби хотироти солонаи ӯ чунин нигошта шудааст: «математикаро дӯст медорад; ва брокери оянда аст».&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.businessinsider.com/warren-buffetts-high-school-yearbook-foreshadowed-his-future-career-2012-6?IR=T|title=Warren Buffett's High School Yearbook Totally Nailed What He Would Be When He Grew Up|work=Business Insider|accessdate=May 15, 2017|language=en|archivedate=August 30, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170830144927/http://www.businessinsider.com/warren-buffetts-high-school-yearbook-foreshadowed-his-future-career-2012-6?IR=T}}&lt;/ref&gt; Пас аз хатми мактаби миёна ва дарёфт кардани муваффақият бо корхонаҳои соҳибкорӣ ва сармоягузорӣ, Баффет мехост коллеҷро тарк кунад, то мустақиман ба тиҷорат равад, аммо падараш бо ин хостаи ӯ мухолифат кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url={{google books |plainurl=y |id=xmgzFy71zUkC|page=29}}|title=The Warren Buffett Way|author=Robert G. Hagstrom|publisher=Wiley Publishers|accessdate=May 6, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Essential Buffett: Timeless Principles for the New Economy|publisher=Wiley|last=Hagstrom, Robert|year=2001|pages=24}}&lt;/ref&gt;

Баффет дар синни ҷавонӣ ба тиҷорат ва сармоягузорӣ мароқ зоҳир кард. ''Ҳазор роҳи ба даст овардани 1000 доллар'' китобест, ки ӯ дар синни ҳафтсолагӣ аз китобхонаи омавии Омаҳа гирифта буд ва он сарчашмаи илҳомаш дар самоягузорӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Levere|first=Jane|title=New HBO Documentary On Warren Buffett Uses Family Photos, Home Movies To Reveal His Life Story|url=https://www.forbes.com/sites/janelevere/2017/01/30/new-hbo-documentary-on-warren-buffett-uses-family-photos-home-movies-to-reveal-his-life-story/|accessdate=July 7, 2017|work=Forbes|date=January 30, 2017|quote=A voracious reader his entire life, at age seven he read a book he borrowed from the library, One Thousand Ways to Make $1000, and, inspired by its lessons, began selling Coca-Cola, gum and newspapers.|archivedate=September 8, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170908184330/https://www.forbes.com/sites/janelevere/2017/01/30/new-hbo-documentary-on-warren-buffett-uses-family-photos-home-movies-to-reveal-his-life-story/}}&lt;/ref&gt; Бештари солҳои кӯдакии Баффет солҳои оғози соҳибкории ӯ меноманд. Дар яке аз аввалин корхонаҳои тиҷории худ, Баффет сақич, шишаҳои [[Кока-Кола|Кока-Кола]] ва маҷаллаҳои ҳафтаинаро хона ба хона гашта мефурӯхт. Вай дар мағозаи хӯроквории бобояш кор мекард. Ҳангоми дар мактаби миёна хонданаш ӯ , бо рӯзномаҳоро бурда фурӯхтан, тӯбҳо ва маркаҳои голфро ба савдо гузоштан ва дар қатори дигар воситаҳо аз ҳсиоби фурӯши қисмҳои эҳтиётии мошинҳо пул ба даст меовард. Дар аввалин эъломияи андоз аз даромад дар соли 1944, Баффет барои истифодаи дучарха ва соаташ дар масири коғазии худ 35 доллар коҳиш дод.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7280569.stm|title=Buffett 'becomes world's richest'|accessdate=May 20, 2008|publisher=BBC|date=March 6, 2008|archivedate=March 9, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080309202609/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7280569.stm}}&lt;/ref&gt; Дар соли 1945, дар курси дуввуми мактаби миёна, Баффет ва як дӯсташ барои харидани як мошини истифодашудаи пинбол, ки онро дар [[сартарош|сартарошхонаи]] маҳаллӣ гузошта буданд, 25 доллар харҷ карданд. Дар тӯли моҳҳо, онҳо дар се сартарошхонаи гуногуни Омаҳа якчанд мошин доштанд. Онҳо тиҷораташонро дар охири сол бо арзиши 1200 доллар ба як собиқадори ҷанг фурӯхтанд.&lt;ref name=&quot;Warren Buffett Timeline&quot;&gt;{{Cite web|url=http://beginnersinvest.about.com/cs/warrenbuffett/a/aawarrentimeln.htm|title=Warren Buffett Timeline|publisher=About Money|accessdate=April 30, 2015}}{{Пайванди мурда|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
[[Акс:Benjamin Graham (1894-1976) in 1950.jpg|мини|Сармоягузор Бенҷамин Грэм ба рӯи Баффети ҷавон таъсиргузор буд.]]
Таваҷҷуҳи Баффет ба бозори саҳмияҳо ва сармоягузорӣ ба рӯзҳои мактабхонӣ, ки ӯ дар толори муштариёни [[Маклер|брокери саҳҳомии]] минтақавӣ дар назди дафтари брокерии падари худ бар мегардад. Ҳангоми сафар ба шаҳри Ню-Йорк дар синни даҳсолагӣ, ӯ хоҳиш кард то Биржаи [[Ню Йорк]] ро тамошо кунад. Дар 11-солагӣ, ӯ се саҳмияи Cities Service Preferred -ро барои худ ва се тои дигарашро барои хоҳараш Дорис Баффет (ки ӯ низ хайрхоҳ шуд) харидорӣ кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.csmonitor.com/Business/Latest-News-Wires/2014/0527/Doris-Buffett-works-one-on-one-to-help-with-billionaire-brother-s-charity|title=Doris Buffett works one-on-one to help with billionaire brother's charity, May&amp;nbsp;27, 2014|website=The Christian Science Monitor|accessdate=January 4, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104192338/http://www.csmonitor.com/Business/Latest-News-Wires/2014/0527/Doris-Buffett-works-one-on-one-to-help-with-billionaire-brother-s-charity|archivedate=January 4, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fool.com/specials/1999/sp990429Berkshire002.htm|title=Special Feature, April&amp;nbsp;29, 1999: Berkshire and Buffett|website=Fool.com|accessdate=November 28, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100714005229/http://www.fool.com/specials/1999/sp990429Berkshire002.htm|archivedate=July 14, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=OOZWykmT-KUC|page=26}}|title=Warren Buffett wealth: principles and practical methods used by the world's greatest investor|last=Robert P. Miles|publisher=John Wiley and Sons|year=2004|isbn=978-0-471-46511-9|page=26}}&lt;/ref&gt; Дар 15-солагӣ, Уоррен ҳар моҳ бо расонидани рӯзномаҳои ''Washington Post'' беш аз 175 доллар кор мекард. Дар мактаби миёна, ӯ ба тиҷорати аз ҷониби падараш сармоягузорӣ карда ва хоҷагии 40 садякиеро, ки як деҳқони иҷоранишин кор мекард, харидааст. Вай заминро дар синни 14-солагӣ аз ҳисоби 1200 доллари амонаташ харида буд. Вақте ки коллеҷро хатм кард, Баффет $ 9800 пасандоз ҷамъ оварда буд (ба ҳисоби имрӯз тақрибан $ 105,000).&lt;ref name=&quot;Warren Buffett Timeline&quot;/&gt; [26]

Дар соли 1947, Баффет ба мактаби Вартони Донишгоҳи Пенсилвания дохил шуд. Вай мехост диққати худро ба корхонаҳои тиҷоратии худ равона кунад, аммо падараш ӯро маҷбур кард, ки номнавис шавад.&lt;ref name=&quot;Warren Buffett Timeline&quot;/&gt; Уоррен дар он ҷо ду сол таҳсил карда, ва ба ширкати бародарии Alpha Sigma Phi пайваст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thedp.com/article/2012/09/alpha-sigma-phi-comes-back-to-penn|title=Alpha Sigma Phi comes back to Penn|author=Gheen|first=Kate|website=Thedp.com|accessdate=April 21, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190421141737/https://www.thedp.com/article/2012/09/alpha-sigma-phi-comes-back-to-penn|archivedate=April 21, 2019}}&lt;/ref&gt; Пас аз он ӯ ба Донишгоҳи Небраска гузашт ва дар он ҷо дар синни 19 солагӣ, зинаи бакалаврро дар соҳаи идоракунии тиҷорат хатм кард. Пас аз ҷавоби рад гирифтан аз Мактаби тиҷорати Ҳарвард, Баффет ба Мактаби тиҷорати Колумбияи Донишгоҳи Колумбия дохил шуд чунки фаҳмид, ки дар онҷо Бенҷамин Граҳам таълим медиҳад, ва Бенҷамин яке аз донишмандони замони худ дар соҳаи сармоягузорӣ буд. Вай дар соли 1951 аз Колумбия дараҷаи магистри илм дар [[Илми иқтисод|соҳаи иқтисодро]] ба даст овард. Пас аз хатм, Баффет ба Донишкадаи молияи Ню Йорк дохил шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.warrenbuffett.com/history/|title=History|website=Warrenbuffett.com|accessdate=December 13, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161221071042/http://www.warrenbuffett.com/history/|archivedate=December 21, 2016}}&lt;/ref&gt;

 {{аввали иқтибос}}Ғояҳои асосии сармоягузорӣ аз саҳмияҳо ҳамчун тиҷорат, истифодаи тағирёбии бозор ба манфиати худ ва ҷустуҷӯи [[Ҳошияи бехатарӣ (молиявӣ)|маржаи бехатарӣ]] иборат мебошанд. Инро Бен Граҳам ба мо омӯхтааст. Сад сол пас онҳо ҳанӯз ҳам заминаҳои асосии сармоягузорӣ хоҳанд буд.{{охири иқтибос|сарчашма='''Воррен Баффет'''}} 

== Шуғли сармоягузорӣ ==
Баффет аз соли 1951 то 1954 дар «Баффет-Фолк ва Ко» ҳамчун фурӯшандаи сармоягузорӣ кор кардааст; аз соли 1954 то 1956 дар «Graham-Newman Corp» низ ҳамчун таҳлилгари коғазҳои қиматнок; аз соли 1956 то 1969 дар «Баффет Партнершип, Ltd.» ҳамчун шарики кулл; ва аз соли 1970 ҳамчун [[раис]] ва директори генералии «Berkshire Hathaway Inc.» фаъолият кардааст.

Дар соли 1951&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geico.com/about/corporate/history-the-full-story/|title=GEICO's Story From the Beginning {{!}} GEICO|website=www.geico.com|accessdate=November 16, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200215073831/https://www.geico.com/about/corporate/history-the-full-story/|archivedate=February 15, 2020}}&lt;/ref&gt; Баффет фаҳмид, ки Граҳам дар ҳайтаи идории суғуртаи GEICO будааст. Рӯзи шанбе бо қатора ба Вашингтон, DC савор шуда, дари дафатри асосии GEICO-ро кӯфт, то он даме ки фаррош ӯро қабул кард. Дар он ҷо ӯ бо Лоример Дэвидсон, ноиби президенти GEICO мулоқот кард ва ҳарду соатҳо дар бораи суғурта гуфтугӯ карданд. Дэвидсон билохира дӯсти якумраи Баффет ва нуфузаш бардавом хоҳад шуд&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lowenstein, Roger|title=Buffett: The Making of an American Capitalist|year=1996|page=43|isbn=0-385-48491-7}}&lt;/ref&gt; ва баъдтар ба ёд меовард, ки пас аз гузашти понздаҳ дақиқа Баффетро ӯ «инсони фавқулодда» дарёфтааст. Баффет мехост дар [[Уолл-стрит|Уолл Стрит кор кунад,]] аммо ҳам падараш ва ҳам Бен Граҳам аз ӯ даъват карданд, ки ин корро накунад. Вай пешниҳод кард, ки барои Граҳам ройгон кор кунад, аммо Граҳам инро рад кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.intelligentinvestorclub.com/downloads/Warren-Buffett-Florida-Speech.pdf|title=Lecture at the University of Florida School of Business – Transcript (PDF document)|date=October 15, 1998|publisher=Intelligent Investor|accessdate=May 7, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101011074550/http://www.intelligentinvestorclub.com/downloads/Warren-Buffett-Florida-Speech.pdf|archivedate=October 11, 2010}}&lt;/ref&gt;

Баффет ба Омаҳа баргашт ва ҳангоми омӯхтани курси маҳорати суханварии [[Дейл Карнегӣ]] ҳамчун брокер кор кард.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cbsnews.com/8301-505383_162-57373393/person-to-person-warren-buffett/|publisher=CBS News|title=&quot;Person to Person&quot;: Warren Buffett|accessdate=April 17, 2020|archivedate=November 20, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131120093220/http://www.cbsnews.com/8301-505383_162-57373393/person-to-person-warren-buffett/}}&lt;/ref&gt; Бо истифода аз чизҳои омӯхтааш, ӯ дар худ боварии кофиро ҳис кард, то дарси шабонаи «Принсипҳои сармоягузорӣ» -ро дар Донишгоҳи Небраска-Омаҳа ба дигарон тадрис диҳад. Синну соли миёнаи шогирдони ӯ аз ду баробар калонтар буд. Дар ин муддат ӯ инчунин як нуқтаи бензини Синклерро ба ҳайси сармоягузории иловагӣ харид, аммо ин маротиба муваффақ нашуд.&lt;ref&gt;{{Cite book|first=Alice|last=Schroeder|author-link=Alice Schroeder|title=The Snowball: Warren Buffett and the Business of Life|url=https://archive.org/details/snowball0000alic|page=[https://archive.org/details/snowball0000alic/page/169 169]|publisher=Bantam Dell|date=2008|isbn=978-0-553-80509-3}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 1952,&lt;ref name=&quot;washingtonpost.com&quot;&gt;{{Cite news|title=Susan T. Buffett, 72, Dies; Wife of Billionaire Investor|first=Matt|author=Schudel|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A26094-2004Jul29.html|work=The Washington Post|date=July 30, 2004|page=B06|accessdate=July 13, 2009|archivedate=November 7, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121107044619/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A26094-2004Jul29.html}}&lt;/ref&gt; Баффет бо Сюзан Томпсон дар калисои Данди Пресвитериан издивоҷ карданд. Соли дигар онҳо фарзанди нахустини худ Сюзан Алисро ба дунё оварданд. Дар соли 1954, Баффет дар шарикии Бенҷамин Граҳам ба кор қабул шуд. Маоши ибтидоии ӯ дар як сол $ 12,000 (имрӯз тақрибан $ 114,000) буд. [26] Дар он ҷо ӯ бо Уолтер Шлосс ҳамкории зич дошт. Граҳам як раҳбари сахтгир буд. Вай мутмаин буд, ки саҳмияҳо пас аз тарозуи байни нархҳо ва арзиши аслии онҳо марзи васеи амниятро таъмин мекунанд. Худи ҳамон сол оилаи Буффет фарзанди дуввуми худ Ҳовард Граҳамро ба дунё овард. Дар соли 1956, Бенҷамин Граҳам ба нафақа баромад ва шарикати худро баст. Дар ин вақт пасандозҳои шахсии Баффет беш аз 174 000 доллар (ба ҳисоби имрӯз тақрибан 1.64 млн доллар) [26] ва ӯ Баффет партнершипро Ltd. таъсис дод.
[[Акс:Dundee_HD_Omaha_NE.JPG|мини|Хонаи Баффет дар Омаҳа, Небраска]]
Дар соли 1957, Баффет се шарикӣ кор мекард. Вай як хонаи стукои панҷҳуҷрагӣ дар Омаҳаро, ки то ҳол дар он ҷо зиндагӣ мекунад, ба маблағи 31 500 доллар харид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/mmk45fgld/warren-buffett-house-omaha-nebraska/|title=Billionaire Houses|accessdate=October 20, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161017161110/http://www.forbes.com/pictures/mmk45fgld/warren-buffett-house-omaha-nebraska/|archivedate=October 17, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://time.com/money/3843188/this-is-how-much-it-costs-to-live-next-to-warren-buffett/|title=This Is How Much It Costs to Live Next Door to Warren Buffett|author=Poppick|first=Susie|website=Time|date=May 1, 2016|accessdate=October 1, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160922064856/http://time.com/money/3843188/this-is-how-much-it-costs-to-live-next-to-warren-buffett/|archivedate=September 22, 2016}}&lt;/ref&gt; Дар соли 1958 фарзанди сеюми Баффет Питер Эндрю таваллуд шуд. Баффет он сол дар панҷ ширкати шарикӣ кор мекард. Дар соли 1959, ширкаташ то шаш шарикӣ рушд кард ва Баффет бо шарики оянда Чарли Мунгер ошно шуд. То соли 1960, Баффет дар ҳафт шарикӣ кор мекард. Вай аз яке аз шариконаш, ки табибе буд, хоҳиш кард, ки даҳ табиби дигарро пайдо кунад, ки мехоҳанд ҳар яке дар ҳамкориаш 10 000 доллар сармоягузорӣ кунанд. Дар ниҳоят, ёздаҳ нафар розӣ шуданд ва Баффет пули худро танҳо бо сармоягузории 100 — долларияш ҷамъ овард.

Дар соли 1961 Баффет ошкор кард, ки 35 % дороиҳои шарикӣ аз ҷониби ширкати Sanborn Map Map сармоягузорӣ шудаанд. Вай шарҳ дод, ки саҳмияҳои Санборн дар соли 1958 барои як саҳмия танҳо 45 доллар фурӯхта шуда буд, аммо портфели сармоягузории ширкат барои як саҳмия 65 долларро ташкил медод. Ин маънои онро дошт, ки харитаи тиҷорати Санборн бо «минуси 20 доллар» баҳогузорӣ шавад. Дар ниҳоят Баффет 23 % саҳмияҳои ширкати бузургро ҳамчун як сармоягузори фаъол харидорӣ намуда, барои худ дар Шӯрои директорон ҷой гирифт ва бо дигар саҳмдорони норозӣ ҳамроҳ шуд, то 44 % саҳмияҳоро назорат кунад. Барои роҳ надодан ба муборизаи прокси, Раёсат пешниҳод кард, ки саҳмияҳоро бо арзиши одилона харидорӣ намуда, бо як қисми портфели сармоягузории худ пардохт кунад. 77 % саҳмияҳои муомилотшуда ба истифода дода шуданд.&lt;ref name=&quot;buffett1960&quot;&gt;{{Cite journal|author=Buffett|first=Warren|title=Letter from Warren Buffett to Partners, 1960}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nasdaq.com/article/buffett-partnership-letter-series-1960-part-2-cm187712|title=Buffett Partnership Letter Series - 1960 (Part 2)|website=NASDAQ|date=November 6, 2012|lang=en-us|accessdate=November 5, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107002721/http://www.nasdaq.com/article/buffett-partnership-letter-series-1960-part-2-cm187712|archivedate=November 7, 2017}}&lt;/ref&gt; Баффет танҳо дар давоми ду сол 50 % фоидаи сармоягузорӣ ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lowenstein|first=Roger|title=Buffett: The Making of an American Capitalist|url=https://archive.org/details/buffettmakingofa0000lowe_l4b1|date=1995|publisher=Random House Trade Paperbacks|location=New York|isbn=9780804150606|pages=[https://archive.org/details/buffettmakingofa0000lowe_l4b1/page/65 65]–66|edition=2008 Trade Paperback}}&lt;/ref&gt;

=== Кор дар Беркшир ===
Дар соли 1962, Баффет ба шарофати шарикии худ миллионер шуд, ки дар моҳи январи соли 1962 зиёда аз 7.178.500 доллар буд, ва ин маблағ зиёда аз 1.025.000 доллар ба Баффет тааллуқ дошт. Вай ин ҳамкориҳоро ба як ҳамкорӣ ҳамроҳ кард. Баффет ба як ширкати истеҳсолии нассоҷӣ, «Berkshire Hathaway», сармоягузорӣ кард ва дар ниҳоят онро ба ихтиёри худ гирифт. Вай бо харидани саҳмияҳои Berkshire аз соҳиби «Seabury Stanton», ки баъдтар ӯро аз кор ронд, оғоз кард. «Баффет Партнершип» ба хариди саҳмияҳо бо нархи 7.60 доллар барои як саҳмия шурӯъ кард. Дар соли 1965, вақте ки «Баффет Партнершип» ба хариди бо сураъати Беркшир шурӯъ кард, онҳо барои ҳар як саҳмия 14,86 доллар пардохт карданд, дар сурате ки ширкат барои ҳар як саҳмия 19 доллар сармояи муомилотӣ дошт. Ба ин арзиши фондҳои асосӣ (корхона ва таҷҳизот) дохил карда нашудааст. Баффет Беркшир Ҳэсвэйро дар як ҷаласаи шӯрои худ таҳти назорати худ гирифт ва президенти нав Кен Чейсро таъйин кард, ки ширкатро идора кунад. Дар соли 1966, Баффет шарикиро ба пули нав ба поён расонид. Баъдтар ӯ изҳор дошт, ки тиҷорати бофандагӣ бадтарин савдои ӯ будааст.&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.cnbc.com/id/39724884|title=Buffett's Worst Trade|date=October 18, 2010|publisher=CNBC}}&lt;/ref&gt; Пас аз он ӯ тиҷоратро ба бахши суғурта гузаронд ва дар соли 1985, охирин осиёбҳое, ки тиҷорати аслии Berkshire Hathaway буданд, фурӯхта шуданд.

Дар номаи дуввум, Баффет аввалин сармоягузории худро ба соҳаи тиҷорати хусусӣ эълон кард — «Ҳочшилд, Коҳн ва Ко», як универмаги хусусиро дар Балтимор тасоҳуб карда буданд. Дар соли 1967, Беркшир дивиденти аввалия ва ягонаашро 10 сент пардохт кард.&lt;ref name=&quot;Kenny2009&quot;&gt;{{Cite book|last=Graham Kenny|title=Diversification Strategy: How to Grow a Business by Diversifying Successfully|url={{google books |plainurl=y |id=PRrbeA_e0egC|page=160}}|date=August 3, 2009|publisher=Kogan Page Publishers|isbn=978-0-7494-5833-1|pages=160}}&lt;/ref&gt; Дар 1969, Баффет шарикиро барҳам дод ва дороиҳои худро ба шарикони худ, аз ҷумла саҳмияҳои Berkshire Hathaway гузаронд. Дар соли 1970, Баффет ба навиштани номаҳои солонаи дар ҳоли ҳозир машҳури худ ба саҳмдорон оғоз кард. Вай танҳо аз ҳисоби маоши $ 50,000 дар як сол ва даромади сармоягузории берунии худ зиндагӣ мекард.

Дар 1973, Беркшир ба хариди саҳмияҳо дар «Washington Post Company» шурӯъ кард. Баффет бо Катарин Граҳам, ки ширкат ва рӯзномаи машҳурро назорат мекард ва ба Шӯрои он пайваст, дӯсти наздик шуд. Дар 1974, SEC тафтишоти расмиро оид ба хариди Баффет ва Беркшир ба «Wesco Financial», бинобар бархӯрди манфиатҳо оғоз кард. Тафтишот ягон хатоиеро наёфт. Соли 1977 Беркшир ғайримустақим ''[[:en:Buffalo Evening News|Buffalo Evening News]]&lt;nowiki/&gt;о-'' ро ба маблағи 32,5 доллар харид кард. Иттиҳомоти зиддиинҳисорӣ бо ташаббуси рақиби худ ''Буффало Курер-Экспресс оғоз ёфт''. То он даме, ки «''Courier-Express''» дар соли 1982 аз фаъолият боз монд'','' ҳарду рузнома сармояи зиди худро аз даст доданд.

Соли 1979 Беркшир ба хариди саҳмияҳои «[[American Broadcasting Company|ABC ]]» шурӯъ кард. Cities Capital 3.5 доллар эълом кард миллиард харидории «ABC» дар 18 марти соли 1985, ки соҳаи ВАО-ро ба ҳайрат овард, зеро «ABC» он замон аз «Cities» чор маротиба зиёдтар буд. Баффет ба маблағгузории созишнома дар ивази 25 % саҳмияҳои ширкати якҷоя кумак кард.&lt;ref&gt;Kleinfield, N.R. [https://www.nytimes.com/1985/03/19/business/abc-is-being-sold-for-3.5-billion-1st-network-sale.html «ABC is being sold for $3.5 billion; 1st network sale»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170822134344/http://www.nytimes.com/1985/03/19/business/abc-is-being-sold-for-3.5-billion-1st-network-sale.html|date=August 22, 2017}}. ''The New York Times'', March 19, 1985.&lt;/ref&gt; Ширкати нав муттаҳидшуда, ки бо номи «Capital Cities / ABC» (ё «CapCities / ABC») маъруф аст, маҷбур шуд, ки бинобар қоидаҳои моликияти Комиссияи федералии алоқаи ИМА, баъзе истгоҳҳоро фурӯшад. Ин ду ширкат инчунин дар як бозор якчанд бозор доштанд.&lt;ref&gt;[https://www.worldradiohistory.com/Archive-BC/BC-1985/BC-1985-03-25.pdf#page=31 «Capcities + ABC»]. ''[[Broadcasting &amp; Cable|Broadcasting]]'', March 25, 1985, pp. 31-35.&lt;/ref&gt;

Дар соли 1987, «Berkshire Hathaway» 12 % саҳмияҳои «Salomon Inc» -ро харид, ки он саҳмдори калонтарин ва Баффет директор буд. Соли 1990 моҷарои марбут ба Ҷон Гутфрунд (собиқ директори ширкати «Salomon Brothers») падидор шуд. Як савдогари фиребгар Пол Мозер дархостҳои тендериро зиёда аз оне, ки қоидаҳои хазинадорӣ иҷозат дода буданд, пешниҳод мекард. Вақте ки ин ба диққати Гутфреунд расонида шуд, вай фавран савдогари қаллобро боздоштанӣ нашуд. Гутфреунд ширкатро моҳи августи соли 1991 тарк кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mbaa.fuqua.duke.edu/ldi/press_johngutfreund.html|title=''Inaction Can be as Dangerous as Bad Action'', Aly Gonenne, Class of 2004, Duke Leadership Development Initiative|website=Mbaa.fuqua.duke.edu|accessdate=May 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100618163023/http://mbaa.fuqua.duke.edu/ldi/press_johngutfreund.html|archivedate=June 18, 2010}}&lt;/ref&gt; Баффет то замони гузаштани бӯҳрон раиси Саломон шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.c-span.org/video/?21029-1/securities-trading-investigation|title=Securities Trading Investigation|website=[[C-SPAN]]|date=September 4, 1991|accessdate=June 23, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623082539/https://www.c-span.org/video/?21029-1%2Fsecurities-trading-investigation|archivedate=June 23, 2020}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 1988, Баффет ба хариди саҳмияҳои «Coca-Cola» шурӯъ кард ва дар ниҳоят то 7 % ширкатро бо нархи 1,02 миллиард доллар харид.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thebalance.com/warren-buffett-biography-356436|title=Learn About the Life and Business of Billionaire, Warren Buffett|work=The Balance|accessdate=March 3, 2017|archivedate=March 4, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170304114440/https://www.thebalance.com/warren-buffett-biography-356436}}&lt;/ref&gt; Он яке аз сармоягузориҳои сердаромади Беркшир шуд ва он сармояест, ки ҳоло ҳам дар даст дорад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fool.com/investing/2017/11/13/8-warren-buffett-deals-that-won-big.aspx|title=8 Warren Buffett Deals That Won Big|author=CFP|first=Matthew Frankel|website=The Motley Fool|date=November 13, 2017|lang=en|accessdate=September 5, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190905113500/https://www.fool.com/investing/2017/11/13/8-warren-buffett-deals-that-won-big.aspx|archivedate=September 5, 2019}}&lt;/ref&gt;

Вақте ки Беркшир Ҳэтэуэй 29 майи соли 1990 ба фурӯши саҳмияҳои класси А шурӯъ кард, Баффет миллиардер шуд ва бо бастани бозор барои як саҳмия 7.175 долларро ташкил дод.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/finance/historical?cid=4376&amp;startdate=May+29%2C+1990&amp;enddate=Jun+29%2C+1990|title=Berkshire Hathaway Inc. historical prices|publisher=Google Finance|accessdate=May 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830090334/http://www.google.com/finance/historical?cid=4376&amp;startdate=May+29%2C+1990&amp;enddate=Jun+29%2C+1990|archivedate=August 30, 2010}}&lt;/ref&gt; Дар соли 1998 ӯ General Re (Gen Re) -ро ҳамчун як фаръӣ дар як созишномае ба даст овард, ки душвориҳоро пеш меорад — мувофиқи вебсайти сармоягузории «''Rational Walk''», «стандартҳои андеррайтинг нокофӣ буданд», дар ҳоле ки «китоби ҳосилаҳои мушкилот» пас аз солҳои зиёд ҳал шуд ва зарари назаррас.&lt;ref name=&quot;Walk&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.rationalwalk.com/?p=4444|title=General Re Settlement in AIG Case Closes Difficult Chapter|website=The Rational Walk|date=January 21, 2010|publisher=The Rational Walk|accessdate=August 16, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140723062100/http://www.rationalwalk.com/?p=4444|archivedate=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt; Баъдтар Ҷен Р баъд аз он ки Баффет бо Морис Р. Гринберг дар AIG дар соли 2002 ҳамроҳ шуд, дубора суғурта кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.berkshirehathaway.com/letters/2002pdf.pdf|title=Berkshire's Corporate Performance vs. the S&amp;P 500|author=Warren E. Buffett|website=Berkshire Hathaway|date=February 21, 2003|publisher=Berkshire Hathaway|accessdate=August 16, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140928114052/http://www.berkshirehathaway.com/letters/2002pdf.pdf|archivedate=September 28, 2014}}&lt;/ref&gt;
[[Акс:P071811PS-0254_(5951720542).jpg|чап|мини|300x300пкс| Буффет дар моҳи июли соли 2011 дар Кохи Сафед бо президент [[Барак Обама|Барак Обама ]] мулоқот мекунад.
Ҳангоми тафтиши парвандаи қаллобӣ дар баҳисобгирии «AIG» дар соли 2005, роҳбарони Gen Re айбдор карда шуданд. 15 марти соли 2005, Шӯрои «AIG» пас аз он ки танзимгарони давлатии Ню-Йорк изҳор доштанд, ки «AIG» ба амалиётҳои шубҳанок ва баҳисобгирии номатлуб даст задааст, Гринбергро маҷбур кардааст, ки аз вазифаи раис ва директори худ истеъфо диҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.businessweek.com/stories/2005-04-10/aig-what-went-wrong|title=AIG: What Went Wrong|author=Diane Brady, Marcia Vickers, Mike McNamee|website=Bloomberg Businessweek|date=April 10, 2005|publisher=Bloomberg LP|accessdate=August 16, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140916093151/http://www.businessweek.com/stories/2005-04-10/aig-what-went-wrong|archivedate=September 16, 2014}}&lt;/ref&gt; 9 феврали 2006, AIG розӣ шуд, ки $ 1.6 пардохт кунад миллиард ҷарима.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sec.gov/news/press/2006-19.htm|title=AIG to Pay $800&amp;nbsp;Million to Settle Securities Fraud Charges by SEC; Over $1.6&amp;nbsp;billion to be Paid to Resolve Federal and New York State Actions|date=February 9, 2006|publisher=[[Securities and Exchange Commission]]|accessdate=September 18, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170610024001/https://www.sec.gov/news/press/2006-19.htm|archivedate=June 10, 2017}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2010, ҳукумати ИМА ба $ 92 миллион розӣ шуд ҳисоббаробаркунӣ бо Gen Re, ба филиали Berkshire Hathaway имкон медиҳад, ки аз таъқибот дар парвандаи «AIG» пешгирӣ кунад. Ген Ре инчунин барои татбиқи «имтиёзҳои идоракунии корпоративӣ» уҳдадорӣ гирифт, ки дар он Директори молиявии «Berkshire Hathaway» барои иштирок дар ҷаласаҳои комиссияи тафтишотии генералии Ре ҳатмӣ ва таъйин кардани директори мустақилро амр кард.&lt;ref name=&quot;Walk&quot;/&gt;

Дар 2002, Баффет бо $11 миллиард доллар ворид шартномаҳои форвардӣ барои интиқоли доллари ИМА нисбат ба асъори дигар шуд. То апрели 2006, даромади умумии ӯ аз ин қарордодҳо беш аз 2 миллиард доллар буд. Дар соли 2006, Баффет моҳи июн эълом дошт, ки тадриҷан 85 % саҳмияҳои худро аз Беркшир ба панҷ бунёд бо туҳфаҳои солона тақдим хоҳад кард, ки аз моҳи июли соли 2006 сар карда, саҳми калонтарин ба фонди [[Билл Гейтс]] ва Мелинда Гейтс рост меояд.&lt;ref&gt;{{Cite journal|first=Carol J.|author=Loomis|title=Warren Buffett gives away his fortune|journal=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=June 25, 2006}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 2007, дар як нома ба саҳмдорон Баффет эълом дошт, ки барои роҳандозии тиҷорати сармоягузории худ вориси ҷавонтар ва ё шояд ворисонро меҷӯяд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Business/story?id=2916457&amp;page=1|title=HELP WANTED: Warren Buffett Replacement|publisher=[[ABC News]]|accessdate=May 20, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080522123333/http://abcnews.go.com/Business/story?id=2916457&amp;page=1|archivedate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;

=== Буҳрони молиявии солҳои 2007-08 ===
Баффет дар давраи бӯҳрони зеризаминии ипотека дар солҳои 2007 ва 2008, як қисми таназзули бузург аз соли 2007 сар карда, ба танқид дучор шуд, ки ӯ сармояро хеле барвақт ҷудо кардааст, ки дар натиҷа созишномаҳои ғайримуқаррарӣ ба даст овардаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/id/27400058|title=WSJ to Warren Buffett: &quot;Time to Get a New Crystal Ball&quot;|author=Crippen, Alex|publisher=[[CNBC]]|accessdate=May 20, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110610235351/http://www.cnbc.com/id/27400058|archivedate=June 10, 2011}}&lt;/ref&gt; &quot;Амрико харидорӣ кунед. Ман ҳастам. &quot;Ӯ барои як андешаеро навиштааст, ки дар Ню Йорк Таймс дар соли 2008 чоп шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/17/opinion/17buffett.html|title=Buy American. I am.|author=Buffett|first=Warren E.|date=October 16, 2008|work=The New York Times|accessdate=December 25, 2012|archivedate=November 26, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126194447/http://www.nytimes.com/2008/10/17/opinion/17buffett.html}}&lt;/ref&gt; Баффет таназзули бахши молияро, ки аз соли 2007 оғоз шудааст, &quot;адли шоирона&quot; номид.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/businessNews/idUSN0631767220080207|title=Buffett: Bank woes are &quot;poetic justice&quot;|date=February 7, 2008|work=Reuters|accessdate=May 20, 2008|author=Dabrowski, Wojtek|archivedate=February 14, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080214214315/http://www.reuters.com/article/businessNews/idUSN0631767220080207}}&lt;/ref&gt; Berkshire Hathaway -и Баффет дар давоми семоҳаи 2008 77 % коҳиши даромадро аз даст дод ва якчанд созишномаҳои баъдии ӯ зарарҳои зиёдеро аз бозор ба дунбол дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.insurancejournal.com/news/national/2008/11/10/95403.htm|title=Even Buffett Can't Escape Markets, Storms; Berkshire Profit Falls 77%|website=Insurance Journal|accessdate=November 14, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090224202007/http://www.insurancejournal.com/news/national/2008/11/10/95403.htm|archivedate=February 24, 2009}}&lt;/ref&gt;

Berkshire Hathaway 10 % саҳмияҳои афзалиятноки доимии Goldman Sachs -ро ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www2.goldmansachs.com/our-firm/press/press-releases/current/berkshire-hathaway-invest.html|title=Berkshire Hathaway to Invest $5&amp;nbsp;billion in Goldman Sachs|author=Press Release|publisher=[[Goldman Sachs]]|accessdate=November 14, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081220053032/http://www2.goldmansachs.com/our-firm/press/press-releases/current/berkshire-hathaway-invest.html|archivedate=December 20, 2008}}&lt;/ref&gt; Баъзе аз имконоти гузоштаи Баффет, ки ӯ навишта (фурӯхтааст) тақрибан 6,73 миллиард доллар кор мекард талафоти марбут ба бозор то охири соли 2008 ро ба думбол дошт.&lt;ref name=&quot;reuters.com&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/ousiv/idUSTRE4AN8BQ20081124|title=Buffett to disclose more on derivatives|author=Stempel|first=Jonathan|date=November 24, 2008|work=Reuters|accessdate=November 27, 2008|archivedate=December 3, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081203091716/http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSTRE4AN8BQ20081124}}&lt;/ref&gt; Миқёси талафоти эҳтимолӣ SEC-ро водор кард, ки аз Berkshire истеҳсол кунад, «ифшои қавитар» -и омилҳое, ки барои арзёбии шартномаҳо истифода мешаванд. Баффет инчунин ба «Dow Chemical» барои пардохти 18,8 миллиард доллар кумак кард, ки дар ниҳоят он ба тасарруфи Rohm &amp;amp;amp; Haas анҷомид. Ҳамин тариқ, ӯ бо ширкати «Berkshire Hathaway», ки $ 3 миллиард пешниҳод кард, ягона саҳмдори калонтарин дар гурӯҳ гардид. Миллиардҳо нақши муҳими худро дар давраи бӯҳрон дар бозори қарз ва саҳмияҳо иҷро карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ftalphaville.ft.com/blog/2008/07/11/14430/buffett-helps-dow-pay-19bn-for-rh/|title=ftalphaville.ft.com, Buffett helps Dow pay $19bn for R&amp;H|author=Fontanella|first=James|website=Financial Times|date=July 11, 2008|accessdate=February 23, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090313160809/http://ftalphaville.ft.com/blog/2008/07/11/14430/buffett-helps-dow-pay-19bn-for-rh|archivedate=March 13, 2009}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 2008, Баффет сарватмандтарин шахси ҷаҳон шуд, ки дороиаш $ 62 миллиард арзиш дошт.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2008/10/billionaires08_Warren-Buffett_C0R3.html|title=#1 Warren Buffett|date=March 5, 2008|work=Forbes|accessdate=May 20, 2008|archivedate=February 11, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110211211110/http://www.forbes.com/lists/2008/10/billionaires08_Warren-Buffett_C0R3.html}}&lt;/ref&gt; Аз ҷониби Форбс ва $ 58 миллиард&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://tech.yahoo.com/news/nm/20081010/tc_nm/us_buffett_forbes|title=Buffett overtakes Gates to top new Forbes list|date=October 10, 2008|accessdate=October 10, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081014182749/http://tech.yahoo.com/news/nm/20081010/tc_nm/us_buffett_forbes|archivedate=October 14, 2008}}&lt;/ref&gt; аз ҷониби [[Yahoo!|Yahoo]], аз [[Билл Гейтс]], ки 13 сол пай дар пай дар рӯйхати Форбс буд, пеш гузашт.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html|title=The World's Billionaires|date=March 5, 2008|work=Forbes|accessdate=May 20, 2008|archivedate=November 9, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171109212047/https://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2009, Гейтс мақоми аввалро дар рӯйхати Форбс барқарор кард ва Баффет ба ҷои дуввум гузашт. Ҳарду арзишҳои мардона ба 40 миллиард доллар коҳиш ёфтанд ва 37 миллирд долларро ташкил медиҳад мутаносибан мувофиқи маълумоти Forbes, Баффет 25 миллиард долларро дар тӯли 12 моҳ дар давоми солҳои 2008/2009 аз даст дода аст.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Warren-Buffett_C0R3.html|title=#2 Warren Buffett – The World's Billionaires 2009|date=February 13, 2009|work=Forbes|accessdate=May 23, 2010|archivedate=June 2, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100602135713/http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Warren-Buffett_C0R3.html}}&lt;/ref&gt;

Дар моҳи октябри соли 2008, [[ВАО]] хабар дод, ки Баффет барои харидани саҳмияҳои афзалиятноки «General Electric (GE)» розӣ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2008/oct/01/warrenbuffett.generalelectric|title=Warren Buffett to buy $3bn of General Electric preferred stock|author=Clark|first=Andrew|date=October 1, 2008|work=[[The Guardian]]|accessdate=December 13, 2016|archivedate=September 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160915193425/https://www.theguardian.com/business/2008/oct/01/warrenbuffett.generalelectric}}&lt;/ref&gt; Амалиёт ҳавасмандкунии махсусро дар бар мегирифт: Вай имкони хариди 3 миллиард саҳмияро ба даст овард саҳмияҳои «GE», бо 22,25 миллиард

доллар, дар тӯли панҷ соли пас аз созишнома ва Баффет инчунин 10 % дивиденд гирифт (дар тӯли се сол). Дар моҳи феврали 2009, Баффет аз портфели шахсии худ саҳмияҳои Procter &amp; Gamble Co. ва Johnson &amp; Johnson -ро фурӯхт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.financialexpress.com/news/berkshire-sells-johnson-&amp;-johnson-procter-&amp;-gamble/425035/|title=Berkshire Hathaway unloads J&amp;J and P&amp;G|website=The Financial Express|date=February 17, 2009|accessdate=February 23, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015073021/http://www.financialexpress.com/news/berkshire-sells-johnson-%26-johnson-procter-%26-gamble/425035|archivedate=October 15, 2009}}&lt;/ref&gt;

Илова бар пешниҳодҳои хато, оқилона нигоҳ доштани баъзе дороии асосии «Berkshire», аз ҷумла ширкати «Coca-Cola», ки соли 1998 ба 86 доллар расид, саволҳоеро ба миён овард. Баффет мушкилоти донистани фурӯшро дар ҳисоботи солонаи ширкат дар соли 2004 муҳокима кард:&lt;blockquote&gt;Вақте ки кас аз оинаи ҳамеша тоза ва аз пас намоён менигарад, ин кор ба назар осон менамояд. Аммо, мутаассифона, ин шишаест, ки тавассути он сармоягузорон бояд ба назар гиранд ва он шиша беист абрист. &lt;/blockquote&gt;Моҳи марти соли 2009 Баффет дар як мусоҳибаи телевизиони гуфт, ки иқтисод «аз кӯҳ афтодааст»... На танҳо иқтисодиёт хеле суст шуд, балки одамон воқеан одатҳои худро тағир доданд, ки ман онро мушоҳида накрадаам &quot;. Ғайр аз он, Баффет метарсид, ки сатҳи таваррум, ки дар солҳои 1970-ум ба амал омада буданд, ки боиси стагфлятсияи дардовар шуданд — метавонанд дубора эҳё шаванд.&lt;ref&gt;[https://www.nbcnews.com/id/29593426 «Buffett: The economy has 'fallen off a cliff'»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170902002358/http://www.nbcnews.com/id/29593426/|date=September 2, 2017}}, MSN, March 9, 2009. Retrieved April 3, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Капитализатсияи Беркшир ===
Рӯзи 14 августи соли 2014 нархи саҳмияҳои Berkshire Hathaway бори аввал ба як саҳмия $ 200,000 расид ва сармояи ширкатро 328 миллиард доллар кард. Дар ҳоле, ки Баффет қисми зиёди саҳмияҳояшро то ин вақт ба хайрияҳо дода буд, вай ҳанӯз ҳам 321,000 саҳмия дошт ки арзиши он 64,2 млрд доллар буд. 20 августи соли 2014, Беркшир Ҳэтэуэй барои ҳисобот надодан дар 9 декабри соли 2013 оид ба хариди саҳмияҳо дар USG Corporation тибқи талабот 896 000 доллар ҷарима баста шуд.&lt;ref&gt;Stempel, Jonathan (August 20, 2014) [https://www.reuters.com/article/berkshirehathaway-settlement-idUSL2N0QQ1LR20140820 UPDATE 3-U.S. fines Berkshire over stock deal, Buffett admits mistake] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20151017084318/http://www.reuters.com/article/2014/08/20/berkshirehathaway-settlement-idUSL2N0QQ1LR20140820|date=October 17, 2015}}. Reuters.com. Retrieved August 21, 2014.&lt;/ref&gt;

Дар 2009, Баффет $ 2.6 сармоягузорӣ кард миллиард ҳамчун як қисми маъракаи Швейтсария Re барои ҷалби сармояи саҳҳомӣ харид.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.forbes.com/2009/02/05/swiss-re-buffett-markets-equity-0205_insurance_08.html|title=Buffett Sinks Billions Into Swiss Re|journal=Forbes|author=Lionel Laurent|date=February 5, 2009|accessdate=September 18, 2017}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181020141952/https://www.forbes.com/2009/02/05/swiss-re-buffett-markets-equity-0205_insurance_08.html |date=2018-10-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.nytimes.com/2009/02/06/business/worldbusiness/06swiss.html?ref=business|title=Swiss Re Gets $2.6&amp;nbsp;billion From Berkshire Hathaway|first=David|author=Jolly|date=February 5, 2009|journal=The New York Times|accessdate=February 20, 2017}}&lt;/ref&gt; Berkshire Hathaway аллакай 3 % саҳмия дошт ва ҳуқуқи беш аз 20 % доштани онро дошт.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.ft.com/cms/s/0/8099d660-f354-11dd-9c4b-0000779fd2ac.html|title=Swiss Re turns to Buffett for new funding|journal=Financial Times|date=February 5, 2009|author=Haig Simonian, Francesco Guerrera|accessdate=March 17, 2009}}&lt;/ref&gt; Инчунин, дар соли 2009, Баффет Burlington Northern Santa Fe Corp.- ро ба ивази 34 млрд доллар харид. Алис Шредер, муаллифи ''Snowball'' гуфт, ки сабаби асосии харид аз диверсификатсияи Berkshire Hathaway аз соҳаи молия иборат аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gurufocus.com/news.php?id=76366|title=Alice Schroeder on Buffett and BNI; Which Company Will Berkshire Hathaway Acquire Next?|website=GuruFocus.com|accessdate=May 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091122092117/http://www.gurufocus.com/news.php?id=76366|archivedate=November 22, 2009}}&lt;/ref&gt; Berkshire Hathaway, ки бо капитализатсияи бозор дар Financial Times Global 500 ки ҳисоб карда шудааст, ҳаждаҳумин корпоратсия дар ҷаҳон то июни соли 2009 буд.&lt;ref&gt;FTGlobal500.pdf June 2009, ''Financial Times''&lt;/ref&gt;

Дар 2009, Баффет сармоягузории нокоми худро дар ConocoPhillips аз даст дод ва ба сармоягузорони Berkshire гуфт:&lt;blockquote&gt;Ман миқдори зиёди саҳмияҳои ConocoPhillips-ро харида будам, вақте ки нархи нафт ва газ ба авҷи худ мерасид. Ман ба ҳеч ваҷҳ афтиши шадиди нархи энержиро, ки дар нимаи охири сол ба амал омада буд, пешбинӣ намекардам. Ман то ҳол бовар дорам, ки эҳтимолияти он ки нафт дар оянда нисбат ба нархи ҳозираи $ 40-50 $ хеле баландтар аст, хуб аст. Аммо то ҳол ман хато кардаам. Ҳатто агар нархҳо баланд шаванд, гузашта аз ин, хариди ман ба Беркшир якчанд миллиард доллар зарар овард.&lt;ref name=&quot;BuffettCOPBlunder&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.gurufocus.com/news.php?id=50143|title=Warren Buffett's Multi-Billion Mistake with ConocoPhillips (COP)|website=Gurufocus.com|accessdate=May 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090304110626/http://www.gurufocus.com/news.php?id=50143|archivedate=March 4, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Якҷояшавӣ бо роҳи оҳани Бурлингтон Шимолӣ Санта Фе (BNSF) пас аз тасдиқи саҳмдори BNSF дар давоми 1-уми 2010 баста шуд. Ин қарордод тақрибан 44 миллиард доллар арзёбӣ шуд (бо 10 миллиард доллар қарзи боқимондаи BNSF) ва афзоиши саҳмияи қаблан мавҷудбуда 22 % -ро ташкил медод.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-burlingtonnorthern-berkshire/buffett-buying-burlington-rail-in-his-biggest-deal-idUSTRE5A22A720091103|title=Buffett buying Burlington rail in his biggest deal|work=[[Reuters]]|accessdate=June 24, 2019|archivedate=June 23, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190623193147/https://www.reuters.com/article/us-burlingtonnorthern-berkshire/buffett-buying-burlington-rail-in-his-biggest-deal-idUSTRE5A22A720091103}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.businesswire.com/news/home/20091103005847/en/Berkshire-Hathaway-Acquire-Burlington-Northern-Santa-Fe|title=Berkshire Hathaway Inc. to Acquire Burlington Northern Santa Fe Corporation (BNSF) for $100 Per Share in Cash and Stock|publisher=Business Wire|accessdate=June 24, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190623193145/https://www.businesswire.com/news/home/20091103005847/en/Berkshire-Hathaway-Acquire-Burlington-Northern-Santa-Fe|archivedate=June 23, 2019}}&lt;/ref&gt; Дар моҳи июни соли 2010, Баффет оҷонсиҳои рейтингиро барои нақшашон дар бӯҳрони молиявии ИМА ҳимоя карда ва изҳор дошт:&lt;blockquote&gt;Миқдори хеле, хеле ками одамон метавонад қадрдонӣ шаванд. Ин табиати ҳубобҳо аст — онҳо фиребҳои оммавӣ мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.insideireland.ie/index.cfm/section/news/ext/buffett001/category/1084|title=Credit rating agencies not to blame for crisis says Buffett|website=Insideireland.ie|date=June 3, 2010|accessdate=November 28, 2010|archiveurl=https://archive.today/20120802082928/http://www.insideireland.ie/index.cfm/section/news/ext/buffett001/category/1084|archivedate=August 2, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Дар 18 марти соли 2011, Голдман Sachs ро ба федеролибонки миллии Амрико доданд ва тасдиқи харидани бозгашт саҳҳомӣ хостае Berkshire дар Голдман саксро ба таъйид карданд. Баффет даст кашидан аз саҳмияҳоро, ки ба ҳисоби миёна 1,4 долларро ташкил медод, намехост миллион дивидендҳо дар як рӯз, аз даст диҳад ва&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Berkshire Will Not Exercise Goldman Sachs Warrants Immediately|url=https://www.cnbc.com/id/42176113/|first=Becky|author=Quick|date=March 20, 2011|publisher=CNBC|accessdate=May 4, 2011|archivedate=October 15, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121015102903/http://www.cnbc.com/id/42176113/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Goldman Sachs to Pay $5.65&amp;nbsp;billion to Redeem Buffett's Stake|url=http://www.businessweek.com/news/2011-03-18/goldman-sachs-to-pay-5-65-billion-to-redeem-buffett-s-stake.html|first=Christine|author=Harper|date=March 18, 2011|work=Business Week|accessdate=May 4, 2011|archivedate=April 24, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424081417/http://www.businessweek.com/news/2011-03-18/goldman-sachs-to-pay-5-65-billion-to-redeem-buffett-s-stake.html}}&lt;/ref&gt; гуфт:&lt;blockquote&gt;Ман Усома Бин Лодини капитализм мешавам. Ман ба сӯи макони номаълуми Осиё меравам, ки дар он ҷо ғореро ҷустуҷӯ карданӣ ҳастам. Агар нерӯҳои мусаллаҳи ИМА дар тӯли 10 сол Усома бин Лодинро пайдо карда натавонанд, бигзор Goldman Sachs кӯшиш кунад, ки маро пайдо кунад.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Where Will Warren Buffett Hide From Goldman Sachs?|url=https://www.cnbc.com/id/42178304|first=Becky|author=Quick|date=March 20, 2011|publisher=CNBC|accessdate=May 4, 2011|archivedate=October 15, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121015102922/http://www.cnbc.com/id/42178304}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Дар моҳи ноябри 2011, эълон карда шуд, ки дар тӯли ҳашт моҳи гузашта, Баффет 64 миллион саҳмия ширкати [[IBM|International Business Machine]] Corp (IBM)-ро харидааст тақрибан 11 млрд арзиш дошт. Ин сармоягузории ғайричашмдошт ҳиссаи ӯро дар ширкат тақрибан ба 5,5 фоиз расонид — ин бузургтарин саҳмия дар IBM дар баробари саҳми State Street Global Advisors буд. Баффет дар мавридҳои зиёде қабл гуфта буд, ки ба технология сармоягузорӣ нахоҳад кард, зеро онро пурра дарк накардааст, аз ин рӯ, ин иқдом барои бисёре аз сармоягузорон ва нозирон ногаҳонӣ буд. Ҳангоми мусоҳиба, ки дар он ӯ сармоягузориро ба мардум ошкор кард, Баффет изҳор дошт, ки аз қобилияти ширкат дар нигоҳ доштани муштариёни корпоративӣ ба ваҷд омадааст ва гуфт: &quot;Ман ягон ширкати калонеро намедонам, ки воқеан дар бораи он чизе мушаххас бошанд. ният доранд ва чӣ гуна онҳо инро ҳамчун IBM иҷро кардан мехоҳанд. &quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/2011/11/14/us-buffett-ibm-idUSTRE7AD0V720111114|title=Buffett sheds tech aversion with big IBM investment|date=November 14, 2011|work=Reuters|accessdate=July 3, 2017|archivedate=October 17, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017084318/http://www.reuters.com/article/2011/11/14/us-buffett-ibm-idUSTRE7AD0V720111114|=https://web.archive.org/web/20151017084318/http://www.reuters.com/article/2011/11/14/us-buffett-ibm-idUSTRE7AD0V720111114}}&lt;/ref&gt;

Дар моҳи майи соли 2012, аз ба даст овардани Баффет Media General, аз 63 рӯзнома дар ҷанубу шарқи ИМА, эълон карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-18107508|title=Warren Buffett invests in Media General newspapers|date=May 17, 2012|work=BBC News|accessdate=May 25, 2012|archivedate=May 20, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520044209/http://www.bbc.co.uk/news/business-18107508}}&lt;/ref&gt; Ин Ширкат дуввумин хариди матбаи чопи Баффет дар тӯли як сол буд.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/media/2012/may/17/warren-buffett-buys-media-general|title=Warren Buffett's Berkshire Hathaway buys Media General newspaper group|date=May 17, 2012|work=[[The Guardian]]|accessdate=May 25, 2012|location=London|first=Dominic|author=Rushe|archivedate=September 22, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130922035348/http://www.theguardian.com/media/2012/may/17/warren-buffett-buys-media-general}}&lt;/ref&gt;

Ношири муваққатӣ Ҷеймс В.Хопсон 18 июли соли 2013 эълом дошт, ки ''Press of Atlantic City'' ба ширкати BH Media Group аз ҷониби ширкати ABARTA, як ширкати холдингии хусусӣ, ки дар Питтсбург, ИМА ''воқеъ'' аст, фурӯхта хоҳад шуд. ки вай дар Беркшир бо хариди рӯзнома «сӯзанро ҳаракат кардан» -ро интизор набуд, аммо вай бозгашти солонаро 10 фоиз пешбинӣ мекунад. Пас ''аз'' харидҳои дигар, ба монанди Вирҷиния, ИМА ' ''Roanoke Times'' ' ва ''The Tulsa World'' дар Оклахома, ИМА&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Warren Buffett's Berkshire Hathaway bets on Atlantic City|url=https://www.cnbc.com/id/100896864|accessdate=September 20, 2013|work=CNBC News|date=July 18, 2013|first=Alex|author=Crippen|archivedate=September 21, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921055845/http://www.cnbc.com/id/100896864}}&lt;/ref&gt; ''Press of Atlantic City'' 30-юмин рӯзномаи ҳаррӯзаи Беркшир шуд.

Зимни муаррифӣ ба донишҷӯёни Донишгоҳи Ҷорҷтаун дар [[Вашингтон (шаҳр)|Вашингтон, DC]] дар охири моҳи сентябри соли 2013, Баффет Захираи Федералии Амрикоро бо фонди чархуште муқоиса кард ва изҳор дошт, ки бонк «$ 80» ё 90 миллиард доллар ба даст меорад, ки солона эҳтимолан баробари &quot;даромади ҳукумати ИМА. аст Баффет инчунин минбаъд дар масъалаи баробарии сарват дар ҷомеа ҳимоят кард:&lt;blockquote&gt;Мо молҳо ва хидамоти зиёдеро омӯхтем, аммо хуб намедонистем, ки чӣ гуна ҳама дар неъмат саҳм бигиранд. Уҳдадории ҷомеаи мисли мо пешрафта иборат аз он аст, ки чӣ гуна касе аз ҳад зиёд ақиб намонад.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Buffett Calls Federal Reserve History's Greatest Hedge Fund|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-09-20/buffett-says-federal-reserve-is-greatest-hedge-fund-in-history.html|accessdate=September 20, 2013|work=Bloomberg|date=September 20, 2013|first=Noah|author=Buhayar|archivedate=September 21, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921013250/http://www.bloomberg.com/news/2013-09-20/buffett-says-federal-reserve-is-greatest-hedge-fund-in-history.html}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Пас аз мушкилоти бӯҳрони иқтисодӣ, Баффет тавонист ширкаташро ба стандартҳои пеш аз таназзули худ баргардонад: дар квартали 2-юми соли 2014, Berkshire Hathaway 6,4 млрд доллар фоидаи соф ба даст овард, ки он дар давоми се моҳи охир нишондиҳандаи аз ҳама зиёд буд.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://qz.com/244132/warren-buffetts-firm-just-made-the-most-money-ever-in-a-single-quarter/|title=Warren Buffett's firm just made the most money ever in a single quarter|date=August 2, 2014|accessdate=August 21, 2014|archivedate=August 17, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140817221540/http://qz.com/244132/warren-buffetts-firm-just-made-the-most-money-ever-in-a-single-quarter/}}&lt;/ref&gt;

== Фалсафаи сармоягузорӣ ==
Навиштаҳои Уоррен Баффет аз гузоришҳои солона ва мақолаҳои гуногун иборатанд. Буффетро аз коммуникаторон эътироф мекунанд&lt;ref&gt;Lou Hoffman, [[The Hoffman Agency]]. «[http://webarchive.loc.gov/all/20100823075903/http://entrepreneur.venturebeat.com/2010/04/13/startup-lessons-learned-from-warren-buffett/ Startup lessons learned from Warren Buffett].» April 13, 2010. Retrieved, April 16, 2010.&lt;/ref&gt; ҳамчун ҳикоятгари олиҷаноб, ки инро мактубҳои солонаи ӯ ба саҳмдорон гувоҳӣ медиҳанд. Вай дар бораи таъсири зараровари таваррум ҳушдор дод:&lt;ref&gt;''How Inflation Swindles the Equity Investor'', Warren Buffett, ''Fortune'', May 1977&lt;/ref&gt;

Арифметика нишон медиҳад, ки таваррум андози хеле харобиовартар аз ҳама чизест, ки қонунгузории мо қабул кардааст. Андоз аз таваррум қобилияти афсонавии оддӣ истеъмол кардани сармояро дорад. Барои як бевазан бо пасандозҳояш дар ҳисоби дафтарчаи 5-фоизӣ, ҳеч фарқе надорад, ки оё вай аз даромади фоизии худ дар давоми давраи сифрии инфлятсия 100 фоиз андоз месупорад ё дар давоми солҳои 5-фоизи таваррум ҳеч гуна андоз аз даромад пардохт намекунад.

Баффет Фотун (1997)

Баффет дар мақолаи худ &quot; Суперинвесторҳои Грэм-ва-Доддсвилл &quot; фарзияи академик -бозорро рад кард, ки шикасти S&amp;amp;amp;P 500 «шонси холис» буд, бо нишон додани натиҷаҳои ба даст овардаи як қатор донишҷӯёни Грэм ва Додд арзиши мактаби сармоягузории арзишманд афзуд. Илова бар ин, Баффет Уолтер Ҷ.Шлосс, Том Кнапп, Эд Андерсон (Твиди, Браун ҶДММ), Уилям Ҷ. Руан (Фонди Секуа), Чарли Мунгер (шарики Баффет дар Беркшир), Рик Герин (Pacific Partners Ltd.), ва Стан Перлметр (Perlmeter Investments) ном бурд.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://dealbook.blogs.nytimes.com/2008/08/12/official-buffett-biography-to-hit-shelves/|title=Official Buffett Biography to Hit Shelves|date=August 12, 2008|work=The New York Times|accessdate=August 15, 2008|archivedate=July 19, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719160643/http://dealbook.blogs.nytimes.com/2008/08/12/official-buffett-biography-to-hit-shelves/}}&lt;/ref&gt; Дар мақолаи ноябри соли 1999 ''Fortune'', ӯ аз интизориҳои ғайривоқеии сармоягузорон ҳушдор дод:&lt;ref name=&quot;Mr. Buffett on the stock market&quot;&gt;{{Cite journal|date=November 22, 1999|title=Mr. Buffett on the Stock Market|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1999/11/22/269071/index.htm|journal=Fortune|author=Warren Buffett|volume=140|issue=10|accessdate=September 12, 2019}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/19991127120937/http://www.pathfinder.com/fortune/1999/11/22/buf.html |date=1999-11-27 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/19991127120937/http://www.pathfinder.com/fortune/1999/11/22/buf.html |date=1999-11-27 }}&lt;/ref&gt;
''Биёед он чизеро, ки дар бораи бозори саҳмияҳо гуфта будам, хулоса кунам: Ман чунин мешуморам, ки далелҳои боэътимод овардан душвор аст, ки саҳмияҳо дар тӯли 17 соли оянда — ба ҳар навъе, ки доранд, дар тӯли 17 соли охир ҳамин тавр рафтор хоҳанд кард.. Агар ман маҷбур будам, ки эҳтимолан аз даромади умумӣ ва дивидендҳое, ки сармоягузорон дар якҷоягӣ — боз ҳам якҷоя — ҷамъ меоварданд, дар дунёи фоизҳои доимӣ, таваррум 2 % ва хароҷоти фриксионалии ҳамешагӣ зараровар ба даст меоварданд, ки ин 6 % -ро ташкил медод. !''
''- Баффет, Fortune (1999)''

== Ҳаёти шахсӣ ==
[[Акс:Storm_Chasers_press_conference.jpg|мини|Баффет бо Гари Грин дар соли 2010]]
Дар соли 1949, Баффет ба ҷавондухтаре ошиқ шуд, ки дӯстдоштааш укулеле дошт. Барои кӯшиши рақобат, ӯ яке аз асбобҳои каммасрафро харидааст ва аз он вақт инҷониб бозӣ мекунад. Гарчанде ки ин талош номуваффақ буд, таваҷҷуҳи мусиқии ӯ қисми асосии ҳаёти Сюзан Томпсон шуданаш буд, ки боиси издивоҷи онҳо гардид. Баффет аксар вақт дар маҷлисҳои саҳмдорон ва баъзе мавридҳо мусқӣ менавозад. Муҳаббати ӯ ба ин асбоб боиси ба истифода додани ду укулели фармоишии Маликаи Ширӣ аз ҷониби Дейв Талсма гардид, ки яке аз онҳо барои хайрия ба музояда гузошта шуда буд, шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hearnebraska.org/feature/the-billionaire-and-the-ukulele-warren-buffetts-lifetime-investment-feature-story/|title=The Billionaire and the Ukulele|author=Yates|first=Chelsea|website=Hear Nebraska|accessdate=November 28, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130232304/http://hearnebraska.org/feature/the-billionaire-and-the-ukulele-warren-buffetts-lifetime-investment-feature-story/|archivedate=November 30, 2015}}&lt;/ref&gt;

Баффет дар соли 1952 бо Сюзан Баффет (Сюзан Томпсон) издивоҷ кард. Онҳо се фарзанд доштанд, Сюзӣ, Ҳовард ва Питер. Зану шавҳар ибтидо аз соли 1977 дар алоҳидагӣ зиндагӣ карданро сар карданд, гарчанде ки онҳо то марги Сюзан Баффет дар моҳи июли соли 2004 дар издивоҷи ҳам қарор доштанд. Духтари онҳо, Сюзи, дар Омаҳа зиндагӣ мекунад, узви раёсати миллии Girls, Inc аст ва тавассути Фонди Сюзан А.Баффет корҳои хайриявӣ анҷом медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.insidephilanthropy.com/home/2014/2/4/whos-who-at-the-secretive-susan-thompson-buffett-foundation.html|title=Who's Who At The Secretive Susan Thompson Buffett Foundation|author=Callahan|first=David|website=Inside Philanthropy|accessdate=December 15, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171216034629/https://www.insidephilanthropy.com/home/2014/2/4/whos-who-at-the-secretive-susan-thompson-buffett-foundation.html|archivedate=December 16, 2017}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 2006, дар зодрӯзи 76-солаи худ, Баффет бо рафиқи деринаи худ Астрид Менкс издивоҷ кард, ки он вақт 60-сола буд — вай пас аз рафтани ҳамсараш ба Сан-Франсиско дар соли 1977 бо ӯ зиндагӣ мекард.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/09/01/business/01buffett.html|title=How Does Warren Buffett Get Married? Frugally, It Turns Out|date=September 1, 2006|work=The New York Times|accessdate=May 20, 2008|first=Jeff|author=Bailey|archivedate=April 25, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090425105846/http://www.nytimes.com/2006/09/01/business/01buffett.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Brian Goodman|title=Wedding Bells For Warren Buffett|url=https://www.cbsnews.com/news/wedding-bells-for-warren-buffett/|accessdate=September 9, 2014|publisher=CBS News|date=August 31, 2006|archivedate=October 13, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141013040907/http://www.cbsnews.com/news/wedding-bells-for-warren-buffett/}}&lt;/ref&gt; Сюзан пеш аз рафтан аз Омаҳа барои пешбурди карераи овозхониаш ҳарду мулоқот карда буданд. Ҳар сеи онҳо ба ҳам дустони наздик буданд ки ба номи онҳо кортҳои солинавӣ ба дӯстон «Уоррен, Сюзи ва Астрид» имзо шуданд буд.&lt;ref name=&quot;lowenstein&quot;&gt;{{Cite book|last=Lowenstein|first=Roger|title=Buffett: The Making of an American Capitalist|url=https://archive.org/details/buffettmakingofa0000lowe_f7o9|isbn=978-0-8129-7927-5|publisher=Random House|year=2008}}&lt;/ref&gt; Сюзан ин муносибатро дар мусоҳибае дар ''Чарли Роуз Шоу'' каме пеш аз маргаш мухтасар баррасӣ кард, дар назари нодир ба ҳаёти шахсии Баффет ба ҳисоб меравад.

Баффет духтари фарзандхондшудаи Питер Николро дар соли 2006 пас аз он ки вай дар филми мустанади Ҷейми Ҷонсон ''«Як фоиз»'' дар бораи нобаробарии афзояндаи байни сарватмандон ва як шаҳрванди миёна дар Иёлоти Муттаҳида ширкат варзид, инкор кард. Гарчанде ки зани аввалаш Николро яке аз «набераҳои парастишшудаи» ӯ номидааст, Баффет ба ӯ мактуб навишта, менависад: &quot;Ман шуморо аз ҷиҳати эмотсионалӣ ё қонунӣ ҳамчун набера қабул накардаам ва боқимондаи оилаам шуморо ҳамчун фарзандхонда қабул накардаанд ва ё хоҳарзода ё ҷиян низ. &quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Leah McGrath|author=Goodman|title=The Billionaire's Black Sheep|date=December 2008|url=http://www.marieclaire.com/world-reports/news/latest/warren-buffett-granddaughter-nicole-buffett|work=[[Marie Claire]]|accessdate=March 19, 2010|archivedate=May 20, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100520013421/http://www.marieclaire.com/world-reports/news/latest/warren-buffett-granddaughter-nicole-buffett}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Michelle|author=Nichols|title=Documentary on wealth gap divides Buffett family|date=February 21, 2008|url=https://www.reuters.com/article/idUSN2040437020080221|work=Reuters|accessdate=March 19, 2010|archivedate=May 20, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100520055321/http://www.reuters.com/article/idUSN2040437020080221}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Schroeder, Alice.|url=https://www.worldcat.org/oclc/225852426|title=The snowball : Warren Buffett and the business of life|date=2008|publisher=Bantam Books|isbn=978-0-553-80509-3|location=New York|oclc=225852426}}&lt;/ref&gt;

Маоши солонаи ӯ дар соли 2006 тақрибан $ 100,000 буд, ки ин дар муқоиса бо музди меҳнати роҳбарони ширкатҳои муқоисашаванда ночиз аст.&lt;ref name=&quot;fool1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.fool.com/investing/small-cap/2005/06/29/stupid-ceo-tricks.aspx|title=Stupid CEO Tricks|author=Smith, Rich|publisher=[[Motley Fool]]|date=June 29, 2005|accessdate=May 20, 2008|archivedate=June 13, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613165904/http://www.fool.com/investing/small-cap/2005/06/29/stupid-ceo-tricks.aspx}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2008, ӯ 175 ҳазор доллар ҷубронпулӣ ба даст овард, ки музди меҳнати асосӣ танҳо 100,000 долларро дар бар мегирифт. Вай дар ҳамон хона дар маҳаллаи марказии Дандии Омаҳа, ки соли 1958 ба ивази 31 500 доллар харида буд, зиндагӣ мекард, ки як ҳиссаи арзиши имрӯза буд. Вай инчунин соҳиби як хонаи $ 4 миллионӣ дар Лагуна Бич, Калифорния мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=May 20, 2008|url=https://www.forbes.com/2005/03/10/cx_bill05_homeslide_2.html?thisSpeed=6000000000|title=Warren Buffett|work=Forbes|archivedate=May 28, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080528173912/http://www.forbes.com/2005/03/10/cx_bill05_homeslide_2.html?thisSpeed=6000000000}}&lt;/ref&gt; Соли 1989, пас аз харҷ кардани қариб 6,7 миллион доллар маблағи Беркшир тавассути ҳавопаймои хусусӣ, Баффет онро «Ноамн» номид. Ин амал як танаффус аз маҳкумияти қаблии ӯ дар бораи хариди исрофкорӣ аз ҷониби дигар роҳбарони ширкатҳо ва таърихи истифодаи бештари нақлиёти ҷамъиятӣ буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.berkshirehathaway.com/letters/1989.html|title=Chairman's Letter 1989|publisher=[[Berkshire Hathaway]]|accessdate=May 20, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080608010149/http://www.berkshirehathaway.com/letters/1989.html|archivedate=June 8, 2008}}&lt;/ref&gt;{{quote box|quote=Bridge is such a sensational game that I wouldn't mind being in jail if I had three cellmates who were decent players and who were willing to keep the game going twenty-four hours a day.|author=—Buffett on bridge&lt;ref name=&quot;owen20070917&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.newyorker.com/arts/critics/books/2007/09/17/070917crbo_books_owen?currentPage=all | title=Turning Tricks: The rise and fall of contract bridge. | work=The New Yorker | date=September 17, 2007 | access-date=November 25, 2011 | author=Owen, David | archive-date=March 6, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120306143320/http://www.newyorker.com/arts/critics/books/2007/09/17/070917crbo_books_owen?currentPage=all | url-status=live }}&lt;/ref&gt;|width=30%|salign=right}}Вай як пайрави содиқ ва якумраи футболи Небраска аст ва ба ҳар шумораи бозиҳо, ки ҷадвали ӯ иҷозат медиҳад, иштирок мекунад. Вай пас аз мавсими 2007 кирояи Бо Пелиниро дастгирӣ карда, изҳор дошт: «Ин дар гирду атроф як навъ ноумед мешуд».&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=7ja-xKuB3YQ|title=The Varsity Zone Talks Football with Warren Buffett|publisher=[[YouTube]]|accessdate=May 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201027155004/https://www.youtube.com/watch?v=7ja-xKuB3YQ|archivedate=October 27, 2020}}&lt;/ref&gt; Вай бозии 2009-ро бо Оклахома аз канори Небраска тамошо кард, пас аз он ки ба ёрдамчии фахрии мураббӣ дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=From the sidelines: Can some of these guys suit up?|work=[[Omaha World-Herald]]|date=November 7, 2009|author=Sherman, Mitch}}&lt;/ref&gt;

Баффет бо Кристофер Веббер дар як серияи аниматсионӣ бо номи «Рози бунгоҳи Миллионерҳо» бо сарварии Энди Ҳейварди DiC Entertainment кор кардааст. Ин силсила Баффет ва Мунгерро дар бар мегирад, ки ба кӯдакон одатҳои солими молиявиро меомӯзонад.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://www.businesswire.com/portal/site/home/permalink/?ndmViewId=news_view&amp;newsId=20090724005103&amp;newsLang=en|title=Warren Buffett, Martha Stewart, Gisele Bündchen, and Kosmos Featuring Carl Sagan Headline New Slate of Purpose-Driven Entertainment for Children|work=Business Wire|date=July 24, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005230616/http://www.businesswire.com/portal/site/home/permalink/?ndmViewId=news_view&amp;newsId=20090724005103&amp;newsLang=en|archive-date=October 5, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/id/32123530|title=CNBC TRANSCRIPT: Warren Buffett's 'Secret Millionaire's Club' Live Interview on Squawk Box|publisher=CNBC|accessdate=September 18, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170901203536/https://www.cnbc.com/id/32123530|archivedate=September 1, 2017}}&lt;/ref&gt;

11 апрели соли 2012, Баффет ҳангоми ташхиси маъмулӣ ба бемории саратони простата ташхис карда шуд.&lt;ref name=&quot;Buffett&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-17751171|title=Warren Buffett diagnosed with stage one prostate cancer|work=BBC News|accessdate=December 27, 2015|archivedate=January 5, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105042732/http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-17751171}}&lt;/ref&gt; Вай эълом дошт, ки аз нимаи моҳи июл ду моҳи табобати ҳаррӯзаи радиатсионӣ оғоз мекунад. Баффет дар як нома ба саҳмдорон гуфтааст, ки худро «олӣ эҳсос мекунад — гӯё ман дар вазъи саломатии аълои худ будам — ва сатҳи энержии ман 100 дарсад аст.» 15 сентябри соли 2012 Баффет эълом дошт, ки давраи пурраи табобати радиатсионии 44-рӯзаро ба итмом расонида, гуфтааст, «ин барои ман рӯзи олиҷаноб аст» ва «хеле шодам, ки мегӯям ҳаммаш тамом шуд.»&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.businessinsider.com/warren-buffett-cancer-treatment-2012-9|title=Warren Buffett Completes Cancer Treatments|work=Business Insider|author=Sam Ro|date=September 15, 2012|accessdate=September 16, 2012|archivedate=September 16, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120916215113/http://www.businessinsider.com/warren-buffett-cancer-treatment-2012-9}}&lt;/ref&gt;

== Сарват ва хайрхоҳӣ ==
[[Акс:Kathy_Ireland,_Warren_Buffett_and_Bill_Gates_at_the_2015_Berkshire_Hathaway_Shareholders_Meeting.jpg|мини| Баффет, Кэти Ирландия ва [[Билл Гейтс]] дар маҷлиси саҳмиядорони Berkshire Hathaway 2015]]
Дар 2008, Баффет аз ҷониби ''Форбс'' ҳамчун сарватмандтарин одам дар ҷаҳон ҷой гирифт, ки дороиҳои тахминии он тақрибан 62 миллиард долларро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html|title=The World's Billionaires|date=March 5, 2008|work=Forbes|accessdate=May 23, 2010|archivedate=November 9, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171109212047/https://www.forbes.com/2008/03/05/richest-people-billionaires-billionaires08-cx_lk_0305billie_land.html}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2009, пас аз хайрияҳои миллиардҳо доллар ба садақа, вай ҳамчун сарвати дуввумин сарватманди Иёлоти Муттаҳида бо сарвати холиси 37 миллиард доллар қарор гирифт&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.nydailynews.com/money/work_career/2009/10/01/2009-10-01_bill_gates_warren_buffett_lawrence_ellison_top_2009s_forbes_400_richest_american.html|title=Bill Gates, Warren Buffett, Christy Walton top 2009's 'Forbes 400: Richest Americans' list|author=Boyle|first=Christina|date=October 1, 2009|work=Daily News|location=New York|accessdate=May 23, 2010|archivedate=October 4, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091004005306/http://www.nydailynews.com/money/work_career/2009/10/01/2009-10-01_bill_gates_warren_buffett_lawrence_ellison_top_2009s_forbes_400_richest_american.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/news/nation/2006-06-25-buffett-charity_x.htm|title=Warren Buffett signs over $30.7B to Bill and Melinda Gates Foundation|date=June 26, 2006|work=USA Today|accessdate=May 23, 2010|archivedate=November 16, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091116222403/http://www.usatoday.com/news/nation/2006-06-25-buffett-charity_x.htm}}&lt;/ref&gt; ки танҳо [[Билл Гейтс]] аз Баффет баландтар буд. Сарвати ӯ то сентябри соли 2013 ба 58,5 миллиард доллар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/forbes-400/list/|title=The Forbes 400: The Richest People In America|website=Forbes|accessdate=June 29, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111023040144/http://www.forbes.com/forbes-400/list/|archivedate=October 23, 2011}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 1999, Баффет дар як пурсиш аз ҷониби Карсон Гурӯҳ пеш аз Питер Линч ва Ҷон Темплтон менеҷери беҳтарини асри ХХ номида шуд.&lt;ref name=&quot;findarticles.com&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=May 20, 2008|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_1999_Nov_22/ai_57747902|title=Warren Buffett and Peter Lynch Voted Top Money Managers of the Century|publisher=[[Business Wire]]|date=November 22, 1999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071209161910/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_1999_Nov_22/ai_57747902|archivedate=December 9, 2007}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2007 ӯро, 100 шахсияти бонуфузтарини дунё аз нигоҳи &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAoE&quot;&gt;Time&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; ' дар ҷаҳон эътироф карданд.&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=May 20, 2008|url=http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/builders/100buffett.html|title=Warren Buffett|work=Time|author=Cramer, James J.|date=April 19, 2003|archivedate=May 17, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517062554/http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/builders/100buffett.html|=https://web.archive.org/web/20080517062554/http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/builders/100buffett.html}}&lt;/ref&gt; Соли 2011 президент [[Барак Обама]] ӯро бо медали президентии розодӣ сарфароз кард.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Obama Honors Buffett, George H.W. Bush With Medal of Freedom|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-02-15/obama-honors-buffett-george-h-w-bush-with-medal-of-freedom.html|accessdate=February 15, 2011|date=February 15, 2011|author=Julianna Goldman|work=Bloomberg|archivedate=February 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110218174519/http://www.bloomberg.com/news/2011-02-15/obama-honors-buffett-george-h-w-bush-with-medal-of-freedom.html}}&lt;/ref&gt; Баффет ҳамроҳ бо [[Билл Гейтс]]&lt;nowiki/&gt;мувофиқи гузориши ''Форейн Полисӣ)'' сиёсати хориҷӣ дар соли 2010 бонуфузтарин мутафаккири ҷаҳонӣ шинохта шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=November 28, 2010|url=https://foreignpolicy.com/articles/2010/11/29/the_fp_top_100_global_thinkers?page=0,0|title=The FP Top 100 Global Thinkers|work=[[Foreign Policy]]|date=November 29, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203160314/http://www.foreignpolicy.com/articles/2010/11/29/the_fp_top_100_global_thinkers?page=0,0|archivedate=December 3, 2010}}&lt;/ref&gt;

Баффет якчанд маротиба навишта буд, ки дар шароити иқтисоди бозорӣ сарватмандон барои истеъдоди худ мукофотҳои азим ба даст меоранд.&lt;ref&gt;«How Inflation Swindles the Equity Investor», Warren E. Buffett, ''Fortune'' May 1977 #&lt;/ref&gt; Фарзандонаш қисми зиёди сарвати ӯро ба мерос нахоҳанд гирифт. Боре ӯ шарҳ дод: «Ман мехоҳам фарзандонамро ба қадри кофӣ диҳам, то онҳо ҳис кунанд, ки онҳо ҳама чизро карда метавонанд, аммо на он қадар зиёд, ки онҳо худ ҳеч кореро накунанд».&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=XkyEfqjbp8U|title=An Exclusive Hour with Warren Buffett and Bill and Melinda Gates|publisher=[[Charlie Rose (talk show)|Charlie Rose]]|access-date=May 20, 2008}}&lt;/ref&gt;

Баффет кайҳо ният дошт, ки сарвати худро ба садақа диҳад ва моҳи июни соли 2006 нақшаи нави ба Бунёди Билл &amp;amp;amp; Мелинда Гейтс (BMGF) додани 83 % онро эълон кард.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archive.fortune.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity1.fortune/index.htm|title=Warren Buffett gives away his fortune|date=June 25, 2006|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|accessdate=December 22, 2015|author=Loomis, Carol J.|archivedate=January 3, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160103001620/http://archive.fortune.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity1.fortune/index.htm}}&lt;/ref&gt; Вай дар бораи муодили 10миллион ваъда дод саҳмияҳои Berkshire Hathaway Class B ба Бунёди Билл ва Мелинда Гейтс (арзиши тақрибан 30,7 доллар) то 23 июни 2006),&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/id/13541144|title=Gates: Buffett gift may help cure worst diseases|date=June 26, 2006|publisher=[[NBC News]]|accessdate=May 20, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130913214835/http://www.nbcnews.com/id/13541144/|archivedate=September 13, 2013}}&lt;/ref&gt; ки онро бузургтарин хайрияи таърихӣ донистааст ва Баффет яке аз пешвоёни хайрхоҳон тааллуқ дорад.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.economist.com/surveys/displaystory.cfm?story_id=5517656|title=The birth of philanthrocapitalism|date=February 23, 2006|work=The Economist|accessdate=February 23, 2009|archivedate=October 4, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081004033525/http://www.economist.com/surveys/displaystory.cfm?story_id=5517656}}&lt;/ref&gt; Бунёд ҳар моҳи июл, аз соли 2006, 5 % аз маблағи умумиро мегирад. Гарав аз се талабот иборат аст:

* Билл ё Мелинда Гейтс бояд дар BMGF зинда ва фаъол бошанд
* BMGF бояд хайрияро идома диҳад
* Ҳар сол BMGF бояд маблағеро, ки ба туҳфаи соли гузаштаи Беркшир баробар аст, илова бар 5 % дороиҳои соф тибқи талаби ҳамаи фондҳои ИМА тақдим кунад

Баффет ба раёсати Бунёди Гейтс пайваст, аммо нақша надошт, ки дар сармоягузории бунёд фаъолона ширкат варзад.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/06/26/business/26buffett.html|title=Buffett to Give Bulk of His Fortune to Gates Charity|date=June 26, 2006|work=The New York Times|author=O'Brien|first=Timothy L.|authorlink=Timothy L. O'Brien|accessdate=February 20, 2017|archivedate=February 20, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170220161614/http://www.nytimes.com/2006/06/26/business/26buffett.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/25/AR2006062500801_2.html|title=Gates Foundation to Get Bulk of Buffett's Fortune|date=June 26, 2006|work=The Washington Post|page=A01|author=Yuki Noguchi|accessdate=September 18, 2017|archivedate=December 9, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161209010021/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/25/AR2006062500801_2.html}}&lt;/ref&gt;

Ин як тағироти назаррас аз изҳороти қаблии Баффет буд, ки аксари сарвати ӯ ба Бунёди Баффет мегузарад.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=June 25, 2006|title=A conversation with Warren Buffett|url=https://money.cnn.com/2006/06/25/magazines/fortune/charity2.fortune/index.htm|author=Carol J. Loomis|journal=Fortune|accessdate=August 3, 2020}}&lt;/ref&gt; Қисми асосии амволи занаш, ки 2,6 миллиард доллар арзиш дорад, вақте ки вай дар соли 2004 вафот кард, ба он ҷо рафт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://foundationcenter.org/pnd/news/story.jhtml?id=75900030|title=Most of Susan Buffett Estate to Go to Foundation|date=August 11, 2004|publisher=The Foundation Center|accessdate=May 20, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830082620/http://foundationcenter.org/pnd/news/story.jhtml?id=75900030|archivedate=August 30, 2010}}&lt;/ref&gt; Вай инчунин 50 миллион доллар ваъда додааст, ки ба Ташаббуси таҳдидҳои ҳастаӣ, дар Вашингтон, ки ӯ соли 2002 ба ҳайси мушовир хидмат кардааст хоҳад дод.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://philanthropy.com/stats/donors/detail.php?ID_Gift=1906|title=''America's Most-Generous Donors, Rank: 1 Warren E. Buffett'', Chronicle of Philanthropy|website=Philanthropy.com|date=February 22, 2007|accessdate=May 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100213192657/http://philanthropy.com/stats/donors/detail.php?ID_Gift=1906|archivedate=February 13, 2010}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 2006, вай музоядаи худро бо номи Lincoln Town Car&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.forbesautos.com/advice/toptens/forbes400/vehicles/01-cadillac_dts.html|title=Warren Buffett|author=Chapnick, Nate|website=Forbes|accessdate=May 20, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080604052500/http://www.forbesautos.com/advice/toptens/forbes400/vehicles/01-cadillac_dts.html|archivedate=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt; дар eBay барои Girls, Inc. ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://members.ebay.com/ws/eBayISAPI.dll?ViewUserPage&amp;userid=girls-inc|title=girls-inc|publisher=[[eBay]]|accessdate=May 20, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110611044635/http://members.ebay.com/ws/eBayISAPI.dll?ViewUserPage&amp;userid=girls-inc|archivedate=June 11, 2011}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2007, ӯ бо хӯроки нисфирӯзӣ бо худ музояда кард, ки барои Фонди Glide як пешниҳоди ниҳоиро ба маблағи 650 100 доллар ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cbsnews.com/stories/2007/07/01/business/main3002551.shtml|title=Lunch With Warren Buffett? $650,100, Charity Auction Winner Bids Big Money For Steak Lunch With Billionaire Buffett|date=July 1, 2007|publisher=CBS News|author=Lindsay Goldwert|accessdate=February 23, 2009|archivedate=June 27, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090627111254/http://www.cbsnews.com/stories/2007/07/01/business/main3002551.shtml}}&lt;/ref&gt; Баъдтар музоядаҳо 2,1миллион доллар ҷамъ оварданд&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://uk.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUKN2646483420080628|title=uk.reuters.com, Warren Buffett lunch sells for record $2.11 mln|author=Zuill|first=Lilla|date=June 28, 2008|work=Reuters|accessdate=February 23, 2009|archivedate=January 12, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090112020143/http://uk.reuters.com/article/rbssFinancialServicesAndRealEstateNews/idUKN2646483420080628}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/id/25421046|title=cnbc.com, Warren Buffett Charity Lunch Auction Ends with High Bid of $2,110,100|publisher=CNBC|accessdate=February 23, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205030958/http://www.cnbc.com/id/25421046|archivedate=December 5, 2008}}&lt;/ref&gt; $ 1.7 миллион&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20100606/ap_on_bi_ge/us_buffett_lunch|title=Buffett hopes lunch auction again draws big bids|date=June 6, 2010|accessdate=June 7, 2010|author=Funk, Josh|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100608082855/https://news.yahoo.com/s/ap/20100606/ap_on_bi_ge/us_buffett_lunch|archivedate=June 8, 2010}}&lt;/ref&gt; ва 3,5миллион доллар. Ғолибон маъмулан бо Баффет дар хонаи стейкҳои Смит ва Волленскийи Ню Йорк хӯрок мехӯранд. Тарабхона ҳар сол барои Glide барои баргузории хӯрок ҳадди аққал $ 10,000 хайр мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.yahoo.com/cost-lunch-warren-buffett-3-5-million-034012455--finance.html|title=Cost to lunch with Warren Buffett: $3.5 million|date=June 9, 2012|work=Yahoo! News|accessdate=January 15, 2017|archivedate=March 5, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305154935/https://news.yahoo.com/cost-lunch-warren-buffett-3-5-million-034012455--finance.html}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 2009, Ралф Надер китоби « ''Танҳо супер сарватманд метавонад моро наҷот диҳад»'', роман дар бораи &quot;ҳаракати миллиардерҳо бо сарварии Уоррен Баффет ва аз ҷумла Тед Тернер, Ҷорҷ Сорос ва Барри Диллер, ки дороиҳои худро барои тоза карданиАмрико истифода мебаранд нақл кард. &quot; Дар C-SPAN BookTV, Надер гуфт, ки Баффет пас аз баромади китоб ӯро ба наҳорӣ даъват кард ва «ба китоб хеле таваҷҷуҳ кард.» Вай инчунин ба Надер нақшаи худро дар бораи ба даст овардани «миллиардерҳо дар саросари ҷаҳон гуфт, ки 50 % амволи худро ба садақа ё корҳои хайр тақдим кунанд.»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OYNYYQTMGuI|title=Ralph Nader: Books, Quotes, Education, History, Accomplishments, Legacy - YouTube|website=www.youtube.com|accessdate=November 16, 2020}}&lt;/ref&gt; 9 декабри соли 2010, Баффет, Билл Гейтс ва Директори [[Фейсбук]] [[Марк Зукерберг]] ваъдае ба имзо расониданд, ки &quot;Гейтс-Баффет додани гарав &quot; номиданд, ки дар он ваъда медиҳанд, ки ҳадди аққал нисфи сарвати худро хайрия мекунанд ва одамони сарватманди дигарро даъват мекунанд, ки аз он пайравӣ кунанд.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-10870361|title=US billionaires pledge 50% of their wealth to charity|date=August 4, 2010|publisher=BBC|accessdate=September 6, 2010|archivedate=August 30, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100830170602/http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-10870361}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-10870361 «US billionaires pledge 50 % of their wealth to charity»]. BBC. August 4, 2010. [https://web.archive.org/web/20100830170602/http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-10870361 Archived] from the original on August 30, 2010&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;September 6,&lt;/span&gt; 2010&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.businessweek.com/managing/content/dec2010/ca20101214_945792.htm|title=Four Strategic Generosity Lessons|author=Moss|first=Rosabeth|date=December 14, 2010|work=Business Week|accessdate=March 9, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110225154751/http://www.businessweek.com/managing/content/dec2010/ca20101214_945792.htm|archivedate=February 25, 2011}}&lt;/ref&gt; Дар соли 2018, пас аз ба даст овардани қариб 3,4миллиард доллар хайрия,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/buffett-donates-dollar34-billion-to-gates-and-family-charities/ar-AAAaGAn|title=Buffett donates $3.4 billion to Gates' and family charities|website=Msn.com|lang=en-US|accessdate=July 17, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180717154113/https://www.msn.com/en-us/money/markets/buffett-donates-dollar34-billion-to-gates-and-family-charities/ar-AAAaGAn|archivedate=July 17, 2018}}&lt;/ref&gt; Буфет дар феҳристи миллиардерҳои ''Forbes'' 'мақоми 3-юмро ишғол кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/billionaires/#52064443251c|title=The World's Billionaires 2018|website=Forbes.com|lang=en|accessdate=July 17, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129074957/http://www.forbes.com/billionaires/#52064443251c|archivedate=November 29, 2014}}&lt;/ref&gt;

Уоррен Баффет ба кӯшиш мекунадд ба кумак идома диҳад ва фонди идома ва дастгирии пояҳои инфиродӣ оилаи ӯ, ки аз ҷумла Сюзан Баффет.Ин ''Сюзан Томпсон Баффет Foundation'', Сюзан Алис Баффет ''&quot;Бунёди Шервуд'' ҳо, Ховард Грэм Баффет ''&lt;nowiki/&gt;'Ховард Г. Бунёди Баффет'' ҳо, ва ба Петрус Баффет &quot; ''Бунёди NoVo'' с.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://fortune.com/2015/07/06/warren-buffett-donation/|title=Warren Buffett donates $2.8 billion... again|website=Fortune.com|accessdate=April 21, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190415065321/http://fortune.com/2015/07/06/warren-buffett-donation/|archivedate=April 15, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://philanthropynewsdigest.org/news/buffett-boosts-commitment-to-children-s-family-foundations|title=Buffett Boosts Commitment to Children's Family Foundations|author=Candid|website=Philanthropy News Digest (PND)|accessdate=April 21, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190421141504/http://philanthropynewsdigest.org/news/buffett-boosts-commitment-to-children-s-family-foundations|archivedate=April 21, 2019}}&lt;/ref&gt; Уоррен Баффет инчунин аз хоҳари худ Дорис Баффет ''Бунёди Мактубҳо'' ва ''Омӯзиш аз ҷониби Бунёди Бунёд-ро мунтазам дастгирӣ мекунад''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.davidson.edu/news/news-stories/170627-doris-buffetts-learning-by-giving-foundation/|title=Doris Buffett's Learning by Giving Foundation: 'It All Started at Davidson'|website=Davidson.edu|accessdate=April 21, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/show/warren-buffetts-fortune-going-directly-need|title=How Warren Buffett's fortune is going directly to those in need|website=PBS NewsHour|date=February 2, 2017|accessdate=April 21, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190421141505/https://www.pbs.org/newshour/show/warren-buffetts-fortune-going-directly-need|archivedate=April 21, 2019}}&lt;/ref&gt;

== Назари сиёсӣ ва давлатӣ ==
[[Акс:President_Barack_Obama_and_Warren_Buffett_in_the_Oval_Office,_July_14,_2010.jpg|чап|мини| Баффет ва Президент Обама дар офиси байзавӣ, 14 июли соли 2010]]
Илова ба саҳми сиёсӣ тӯли солҳо, Баффет тасдиқ ва саҳми ӯ дар корзори интихоботии , [[Барак Обама]] зиёд аст. Дар маъракаи президентӣ. 2 июли соли 2008, Баффет барои маъракаи пешазинтихоботии Обама дар Чикаго барои ҷамъоварии як табақ 28,500 доллар иштирок кард.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/07/03/us/politics/03donate.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/U/United%20States%20Politics%20and%20Government|title=Obama Picks Up Fund-Raising Pace|work=The Washington Post|author=Michael Luo and Christopher Drew|date=July 3, 2008|accessdate=September 24, 2008|archivedate=May 1, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501054149/http://www.nytimes.com/2008/07/03/us/politics/03donate.html?n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FU%2FUnited%20States%20Politics%20and%20Government}}&lt;/ref&gt; Баффет изҳори ташвиш кард, ки назари Ҷон Маккейн [[Адолати иҷтимоӣ|дар бораи адолати иҷтимоӣ]] аз назари ӯ то андозае дур аст, ки Маккейн ба &quot; лоботомия &quot; ниёз дорад, то Баффет тавофуқи худро иваз кунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/id/24469771|title=&quot;Squawk Box&quot; Transcript: Becky Quick Sits Down with Billionaire Investor Warren Buffett|publisher=[[CNBC]]|accessdate=September 12, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513094457/http://www.cnbc.com/id/24469771|archivedate=May 13, 2008}}&lt;/ref&gt; Дар ҷараёни мубоҳисаи дуюми президентии ИМА дар соли 2008, Маккейн ва Обама, пас аз пурсиши аввал аз ҷониби миёнарави мубоҳисаҳои президентӣ Том Брокав, ҳарду Баффетро ҳамчун эҳтимолан Котиби Хазинаи оянда номбар карданд.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/10/07/presidential.debate.transcript/|title=Transcript of second McCain, Obama debate|publisher=CNN|date=October 10, 2008|accessdate=October 10, 2008|archivedate=October 9, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009011043/http://www.cnn.com/2008/POLITICS/10/07/presidential.debate.transcript/}}&lt;/ref&gt; Баъдтар, дар мубоҳисаи сеюм ва ниҳоии президент Обама Баффетро ҳамчун як мушовири эҳтимолии иқтисодӣ ёдовар шуд.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.moneyweb.co.za/mw/view/mw/en/page95?oid=234774&amp;sn=Detail|title=Obama appoints Buffett as economic adviser|date=November 7, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724100245/http://www.moneyweb.co.za/mw/view/mw/en/page95?oid=234774&amp;sn=Detail|archivedate=July 24, 2013}}&lt;/ref&gt; Баффет инчунин дар давоми интихоботи губернатории Калифорния 2003 мушовири молиявии номзади ҷумҳурихоҳон [[Арнолд Швартсенеггер|Арнолд Швартснеггер буд]].

16 декабри соли 2015, Баффет номзади демократҳо [[Ҳиллари Клинтон]]ро ба мақоми президентӣ тасдиқ кард.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/politics/first-draft/2015/12/16/warren-buffett-endorses-hillary-clinton-and-calls-for-higher-taxes-on-wealthy/?_r=0 Warren Buffett Endorses Hillary Clinton and Calls for Higher Taxes on Wealthy] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170517132949/https://www.nytimes.com/politics/first-draft/2015/12/16/warren-buffett-endorses-hillary-clinton-and-calls-for-higher-taxes-on-wealthy/?_r=0|date=May 17, 2017}} December 16, 2015&lt;/ref&gt; 1 августи соли 2016, Баффет [[Доналд Трамп]]ро даъват кард, ки эъломияҳои андозашро озод кунад.&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Haskell|first=John|title=Warren Buffett Challenges Trump to Show Tax Returns, Says He's 'Afraid'|url=https://abcnews.go.com/Politics/warren-buffet-challenges-trump-show-tax-returns-afraid/story?id=41051768|accessdate=August 2, 2016|publisher=ABC News|date=August 1, 2016|archivedate=August 1, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160801235026/http://abcnews.go.com/Politics/warren-buffet-challenges-trump-show-tax-returns-afraid/story?id=41051768}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Donald Trump says general election may be 'rigged'|url=https://www.latimes.com/nation/politics/trailguide/la-na-trailguide-updates-warren-buffett-to-donald-trump-lets-1470088784-htmlstory.html|accessdate=August 2, 2016|work=Los Angeles Times|date=August 1, 2016|archivedate=August 2, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160802220607/http://www.latimes.com/nation/politics/trailguide/la-na-trailguide-updates-warren-buffett-to-donald-trump-lets-1470088784-htmlstory.html}}&lt;/ref&gt; 10 октябри соли 2016, пас аз ишора ба ӯ дар мубоҳисаи дуюми президент, Баффет эъломияи андози худро нашр кард.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/10/10/us/politics/transcript-second-debate.html|title=Transcript of the Second Debate|date=October 10, 2016|work=The New York Times|accessdate=October 11, 2016|archivedate=October 11, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161011054638/http://www.nytimes.com/2016/10/10/us/politics/transcript-second-debate.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://finance.yahoo.com/news/buffett-just-released-own-tax-160701279.html|title=Buffett Just Released His Own Tax Data to Hammer Trump|accessdate=October 11, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161011061224/http://finance.yahoo.com/news/buffett-just-released-own-tax-160701279.html|archivedate=October 11, 2016}}&lt;/ref&gt; Вай гуфт, ки 1,85 миллион доллар андоз пардохт кардааст ва аз даромади федералӣ дар соли 2015 аз даромади умумии тасҳеҳшудаи $ 11,6 миллион, ки маънои меъёри самараноки андоз аз фоидаи федералии тақрибан 16 фоизро мебошад. Баффет инчунин гуфт, ки ӯ бештар аз 2,8 миллиард доллар кор кардааст соли гузашта ба маблағи миллиардҳо хайрия карда аст. Дар посух ба Трамп гуфт, ки вай натавонистааст маълумоти андозашро бинобар сабаби тафтиши молиявӣ натавонистааст онро ифшо созад, Баффет гуфт: &quot;Маро IRS чандин маротиба мавриди санҷиш қарор додааст ва ҳоло тафтиш карда мешавам. Ҳангоми таҳти санҷиш қарор гирифтан ман дар паҳн кардани маълумоти андозам ҳеч мушкиле надорам. Ҳамчунин ҷаноби Трамп намехост — ҳадди аққал вай ягон мушкили ҳуқуқӣ надошт. &quot;

Баффет гуфтааст, ки президент Доналд Трампро аз рӯи натиҷаҳои худ оид ба амнияти миллӣ, рушди иқтисодӣ ва иштироки иқтисодӣ ҳангоми тасмимгирӣ дар интихоботи президентии 2020 ба тарафдории ӯ доварӣ хоҳад кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/money/2017/02/27/warren-buffett-donald-trump-investing-economy-taxes/98478510/|title=Warren Buffett: Will judge Trump by results but 'unlikely' he'll vote for him in 4 years|website=USA TODAY|lang=en|accessdate=March 11, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190409203733/https://www.usatoday.com/story/money/2017/02/27/warren-buffett-donald-trump-investing-economy-taxes/98478510/|archivedate=April 9, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2017/08/30/warren-buffett-heres-why-i-havent-been-criticizing-donald-trump.html|title=Warren Buffett: Here's why I haven't been criticizing Donald Trump|author=Belvedere|first=Matthew J.|website=Cnbc.com|date=August 30, 2017|accessdate=March 11, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410114219/https://www.cnbc.com/2017/08/30/warren-buffett-heres-why-i-havent-been-criticizing-donald-trump.html|archivedate=April 10, 2019}}&lt;/ref&gt;

=== Ҷилавгирӣ аз афзоиши аҳолӣ ===
Гуфта мешавад, ки Баффет аз афзоиши беназири аҳолӣ нигарон аст. Дар соли 2009, ӯ бо чанд миллиардери дигар мулоқот кард, то масъалаҳои тандурустӣ, маориф ва коҳиши афзоиши аҳолиро баррасӣ кунанд. Миллиардерҳо, ки онро як инсони дохилӣ «Клуби хуб» номид, 45 миллиард долларро ба корҳои хайрхоҳона дода, номҳои маъруф ба монанди Опра Уинфри, Майкл Блумберг ва Дэвид Рокфеллери хурдсолро шомил карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thetimes.co.uk/article/billionaire-club-in-bid-to-curb-overpopulation-d2fl22qhl02|title=Billionaire club in bid to curb overpopulation|accessdate=August 14, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922070406/https://www.thetimes.co.uk/article/billionaire-club-in-bid-to-curb-overpopulation-d2fl22qhl02|archivedate=September 22, 2020}}&lt;/ref&gt; Мулоқот боиси интиқоди баъзе ҳушдоргароёни ростгаро гардид, ки баъзе унсурҳои ҳошия гурӯҳро як узви ҷамъияти махфии безараргардонӣ меҳисобиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blogs.wsj.com/wealth/2009/05/26/billionaires-try-to-shrink-worlds-population-report-says/|title=Billionaires Try to Shrink World's Population, Report Says|author=Frank|first=Robert|date=May 26, 2009|accessdate=August 14, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200817005637/https://blogs.wsj.com/wealth/2009/05/26/billionaires-try-to-shrink-worlds-population-report-says/|archivedate=August 17, 2020}}&lt;/ref&gt;

Баффет тарафдори деринаи банақшагирии оила мебошад. Бунёди Баффет барои таҳқиқи исқоти ҳамл зиёда аз 1,5 миллиард доллар ҷудо кардааст, ки 427 миллион долларро ба Волидайнии Нақшавӣ дохил мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motherjones.com/politics/2016/07/abortion-research-buffett/|title=How One Abortion Research Megadonor Forced the Supreme Court's Hand|author=Martin|first=Nina|date=July 14, 2016|accessdate=August 14, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807233842/https://www.motherjones.com/politics/2016/07/abortion-research-buffett/|archivedate=August 7, 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Доллар ва тило ===
Касри савдо Баффетро маҷбур сохт, ки бори аввал дар соли 2002 ба бозори асъор ворид шавад. Вай ҳиссаи худро дар соли 2005 ба таври назаррас коҳиш дод, зеро тағирёбии фоизҳо хароҷоти нигоҳ доштани шартномаҳои асъориро зиёд кард. Баффет монд bearish оид ба доллари ИМА, изҳор намуд, ки ӯ дар ҷустуҷӯи ба даст овардани ширкатҳои бо даромади хориҷӣ назаррас аст. Баффет тилоро ҳамчун сармоягузорӣ интиқод мекунад ва танқиди ӯ пеш аз ҳама ба табиати ғайриистеҳсолии он асос ёфтааст. Дар суроғаи соли 1998 дар Ҳарвард Баффет гуфт:&lt;blockquote&gt;Онро аз замин дар Африқо ё ҷои дигаре кофтаанд. Сипас, онро гудохта, боз як чуқурӣ меканем ва дубора ба хок месупорем ва ба мардум пул медиҳем, ки дар посбонии он истода бошанд. Он ягон утилит надорад. Касе ки аз Миррих тамошо мекунад, сари худро мехарошад.&lt;/blockquote&gt;Дар соли 1977, дар бораи саҳмияҳо, тило, заминҳои кишт ва таваррум ӯ изҳор дошт:&lt;blockquote&gt;Захираҳо эҳтимолан аз ҳама алтернативаҳои камбизоат дар давраи таваррум беҳтаранд — ҳадди аққал агар шумо онҳоро бо нархҳои мувофиқ бихаред.&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Buffett|first=Warren|title=How Inflation Swindles the Equity Investor|journal=Fortune|date=May 1977}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Энергияи барқароршаванда ===
Қабилаҳои маҳаллии амрикоӣ ва сайёдони лососӣ кӯшиш карданд, ки аз Баффет барои пешниҳоди хориҷ кардани чаҳор сарбанди гидроэнергетикӣ аз дарёи Кламат, ки ба PacifiCorp тааллуқ дорад, ширкати Berkshire Hathaway бошанд. Дэвид Сокол аз номи Баффет посух дода, изҳор дошт, ки FERC ин саволро ҳал мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.usatoday.com/money/topstories/2008-05-03-3055404993_x.htm|title=Buffett again rebuffs advocates who want Klamath dams out|author=Josh Funk|date=May 3, 2008|journal=[[USA Today]]|accessdate=September 18, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://calsport.org/dev/5-1-09.htm|title=Klamath Dam Removal Advocates Call on Buffett's Company To Close the Deal, Remove Klamath Dams|author=Tucker|first=S. Craig|website=California Sportfishing Protection Alliance|date=May 1, 2009|publisher=Karuk Tribe}}&lt;/ref&gt;

=== Технология ===
Дар моҳи майи соли 2012, Баффет гуфт, ки ӯ аз хариди саҳмияҳо дар ширкатҳои нави шабакаҳои иҷтимоӣ ба монанди Facebook ва Google худдорӣ кардааст, зеро арзиши ояндаро ҳисоб кардан душвор аст. Вай инчунин изҳор дошт, ки пешниҳоди аввалияи саҳмияҳо (IPO) тақрибан ҳамеша сармоягузориҳои бад мебошанд. Сармоягузорон бояд ба ширкатҳое муроҷиат кунанд, ки дар тӯли даҳ сол арзиши хуб хоҳанд дошт.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Buffett on Facebook and Google: hard to estimate future value|date=May 7, 2012|url=http://www.suntimes.com/business/12373627-420/buffett-on-facebook-and-google-hard-to-estimate-future-value.html|work=Chicago Sun-Times|accessdate=May 7, 2012|archivedate=February 1, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130201200527/http://www.suntimes.com/business/12373627-420/buffett-on-facebook-and-google-hard-to-estimate-future-value.html}}&lt;/ref&gt;

== Филм ва телевизион ==
Ба ғайр аз намоишҳои бешумори телевизионӣ дар барномаҳои мухталифи хабарӣ, Баффет дар филмҳо ва барномаҳои сершумори ҳам мустанад ва ҳам бадеӣ баромад кардааст. Баъзе филмҳои телевизионӣ ва филмҳои телевизионии ӯ офаридаанд; ''Wall Street: Пул ҳеч гоҳ хоб намекунад, Дафтар (ИМА), Ҳама фарзандони ман'' ва ''атрофиён.''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://finance.yahoo.com/news/here-s-why-warren-buffett-says-his-cameo-in-entourage-got-him-all-wrong-191838994.html|title=Warren Buffett would like to clarify something about his 'Entourage' cameo|website=finance.yahoo.com|lang=en-US|accessdate=2020-12-15}}&lt;/ref&gt; Вай 10 маротиба меҳмони &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwA-I&quot;&gt;Чарли Роуз шудааст&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; ва мавзӯи филми мустанади HBO ''Becoming Warren Bffett'' (2017) ва таҳияи [[Би-би-сӣ|BBC]] ''The Greatest Great Money Money World'' (2009) буд.

== Китобшиносӣ ==
[[Акс:2018_Berkshire_Sunday_at_Borsheims_-_41039852065.jpg|мини| Баффет кортҳои бозиро бо [[Билл Гейтс]] дар Боршейм дар давоми ҳафтаи истироҳатии саҳмдори 2018 ба даст овард]]

=== Китобҳо дар бораи Баффет ===
Дар моҳи октябри соли 2008, ''[[USA Today]]'' гузориш дод, ки ҳадди аққал 47 китоб дар чоп бо номи Баффет дар унвон чоп шудааст. Дар ин мақола аз қавли мудири ширкати Border Books Ҷорҷ Ҷонс гуфта шудааст, ки танҳо шахсони дигари зинда, ки дар ин миқдор унвонҳои китобҳо номбар шудаанд, президентҳои ИМА, шахсиятҳои сиёсии ҷаҳон ва Далай Лама буданд. Баффет гуфт, ки он чи ки шахсан худи меписандад маҷмӯаи эссеҳои ӯ бо номи ''«Очеркҳои Уоррен Баффет» аст''&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Essays of Warren Buffett: Lessons for Corporate America, Second Edition|url=https://archive.org/details/essaysofwarrenbu0000buff|publisher=The Cunningham Group|isbn=978-0-9664461-2-8|last=Buffett, Warren; Cunningham, Lawrence|year=2008}}
&lt;/ref&gt; ки ӯ онро «азнавсозии мутобиқати ғояҳо аз номаҳои ҳарсолаи ҳисоботии ман» тавсиф кардааст.

Китобҳо ё нашрияҳои Баффет:

* ''Очеркҳои Уоррен Баффет : Дарсҳо барои Амрикои корпоративӣ'', Уоррен Баффет ва Лоуренс А. Каннингем, Гурӯҳи Каннингем; нашри дубора (11 апрели 2001),
* ''Очеркҳои Уоррен Баффет: Дарсҳо барои Амрико, Нашри дуввум'', Уоррен Э.Баффет ва Лоуренс А. Каннингем, Гурӯҳи Каннингем; Нашри дуввум (14 апрели 2008),

Баъзе китобҳои серхаридор ё ба таври дигар назаррас, дар бораи Баффет:

* Кэрол Ҷ. Лумис, ''Рақсро ба кор баред: Уоррен Баффет дар бораи ҳама чиз, 1966—2012: Китоби Маҷаллаи Fortune.''
* Престон Пиш, ''Се китоби дӯстдоштаи Уоррен Баффет''.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Warren Buffett's Three Favorite Books: A guide to the Intelligent Investor, Security Analysis, and the Wealth of Nations|url=https://archive.org/details/warrenbuffetts3f0000pysh|last=Pysh|first=Preston|publisher=Pylon Publishing Company|isbn=978-0-98296-762-1|date=September 15, 2011}}&lt;/ref&gt; (Китоби интерактивие, ки [http://www.buffettsbooks.com ба китобҳои Баффет] барои видеоҳои онлайн муроҷиат мекунад)
* Роҷер Ловенштейн, ''Баффет, Истеҳсоли капиталисти амрикоӣ''
* Роберт Ҳагстром, ''Уоррен Баффет роҳи''.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Warren Buffett Way|publisher=John Wiley|year=2005|isbn=0-471-74367-4|location=Hoboken, N.J.|last=Hagstrom, Robert G.; Miller, Bill R.; Fisher, Ken}}&lt;/ref&gt;
* Алис Шредер, ''Картоби барфӣ: Уоррен Баффет ва тиҷорати зиндагӣ''.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Snowball: Warren Buffett and the Business of Life|url=https://archive.org/details/snowball0000alic|last=Schroeder|first=Alice|publisher=Bantam Dell Pub Group 2008.|isbn=978-0-553-80509-3|author-link=Alice Schroeder|year=2008}}&lt;/ref&gt; (Бо ҳамкории Баффет навишта шудааст.)
* Мэри Баффет ва Дэвид Кларк, ''Баффеттология''&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Buffettology: The Previously Unexplained Techniques That Have Made Warren Buffett The World's Most Famous Investor|last2=Clark|first2=David|publisher=Scribner|isbn=978-0-684-84821-1|last=Buffett|first=Mary|date=June 8, 1999|url=https://archive.org/details/buffettologyprev00mary}}&lt;/ref&gt; ва чор китоби минбаъда. (Фурӯши якҷоя беш аз 1,5 миллион нусха.)
* Ҷанет Лоу, ''Уоррен Баффет мегӯяд: Шоҳ ва ҳикмат аз сармоягузори бузургтарин дар ҷаҳон''.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Warren Buffett Speaks: Wit and Wisdom from the World's Greatest Investor|last=Lowe|first=Janet|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-15262-1|author-link=Janet Lowe|date=August 31, 2007}}&lt;/ref&gt;
* Ҷон Трейн, ''The Midas Touch: Стратегияҳое, ки Уоррен Баффетро ба «Сармоягузори барҷастаи Амрико» табдил додаанд.''&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The midas touch: the strategies that have made Warren Buffett America's pre-eminent investor|url=https://archive.org/details/midastouchstrate0000trai|last=Train|first=John|publisher=Harper &amp; Row|year=1987|isbn=978-0-06-015643-5|location=New York|author-link=John Train (investment advisor)}}&lt;/ref&gt;
* Эндрю Килпатрик, ''Арзиши доимӣ: Ҳикояи Уоррен Баффет''.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Of Permanent Value: The Story of Warren Buffett/2008 Cosmic Edition/2 volumes|last=Kilpatrick|first=Andrew|publisher=Andy Kilpatrick Publishing Empire (AKPE)|isbn=978-1-57864-455-1}}&lt;/ref&gt; (Тӯлонитарин китобҳо дар бораи Баффет, бо 330 боб, 1874 саҳифа ва 1400 акс, вазнашон 10,2 фунт.)
* {{Cite book|url={{google books|plainurl=y|id=OOZWykmT-KUC|page=26}}|title=Warren Buffett Wealth: Principles and Practical Methods Used by the World's Greatest Investor|last=Robert P. Miles|publisher=John Wiley and Sons|year=2004|isbn=978-0-471-46511-9}}&lt;bdi&gt;&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFRobert_P._Miles2004&quot;&gt;[[Махсус: Манбаъҳои китоб / 978-0-471-46511-9|978-0-471-46511-9]]&lt;/cite&gt;&lt;/bdi&gt;
* Ҷон П.Риз, «Сармоягузори Гуру: Чӣ гуна бояд бозорро бо истифода аз беҳтарин стратегияҳои сармоягузории таърих бизанем».&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Guru Investor: How to Beat the Market Using History's Best Investment Strategies|url=https://archive.org/details/guruinvestorhowt0000rees|last=Reese|first=John P.|publisher=Wiley|year=2009|isbn=978-0-470-37709-3|author-link=John P. Reese|last2=Jack Forehand}}&lt;/ref&gt; (Усули зина ба зина ҷамъоварии саҳмияҳо дар асоси усули Баффетро дар бар мегирад)
* {{Cite book|last=Tavakoli|first=Janet M.|title=Dear Mr. Buffett: What an Investor Learns 1,269 Miles from Wall Street|url={{google books |plainurl=y |id=zQODcD4D6RYC}}|date=January 6, 2009|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-0-470-44273-9}}&lt;bdi&gt;&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFTavakoli2009&quot;&gt;[[Махсус: Манбаъҳои китоб / 978-0-470-44273-9|978-0-470-44273-9]]&lt;/cite&gt;&lt;/bdi&gt;
* {{Cite book|url={{google books|plainurl=y|id=KOfx6ua3SdgC}}|title=Even Buffett Isn't Perfect: What You Can--and Can't--Learn from the World's Greatest Investor|last=Janjigian|first=Vahan|date=May 1, 2008|publisher=Penguin|isbn=9781440631474}}&lt;bdi&gt;&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFJanjigian2008&quot;&gt;[[Special:BookSources/9781440631474|9781440631474]]&lt;/cite&gt;&lt;/bdi&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Миллиардерҳои ИМА]]</text>
      <sha1>5jv324fmu2euxjgu9czs2lfk702pzs6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муртало Муҳаммад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287809</id>
    <revision>
      <id>1487785</id>
      <parentid>1445544</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12091" sha1="s6zu6yszw0t82uolqgunlfcbell3ebb" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
| вазифа = [[Президенти Нигерия]]
| тартиб = 4
| парчам = Flag of Nigeria.svg
| аввалдавр = [[29 июл]]и [[1975]]
| охирдавр = [[13 феврал]]и [[1976]]
| пешгузашта = [[Яқубу Говон]]
| ҷонишин = [[Олусегун Обасанҷо]]
}}
'''Муртала Рамат (Руфай) Муҳаммад''' ({{lang-en|Murtala Ramat (Rufai) Mohammed}}) ([[8 ноябр]]и [[Соли 1938|1938]], Кано — [[13 феврал]]и [[Соли 1976|1976]], [[Лагос]]) — полковники Нигерия, президенти Нигерия дар солҳои 1975-1976.

== Зиндагинома ==
Ӯ дар ш. Канои қадим таваллуд шуда, [[соли 1957]] мактаби миёна ва коллеҷи ҳукуматии Зарияро хатм кардааст. Аз рӯи дин — суннии мусулмон.

Дар [[соли 1958]], Муҳаммад ба артиши Нигерия пайваст. Ӯ карераи тези ҳарбиро ба даст овард: аз лейтенанти хурд дар соли 1961 то генерал бригадӣ дар [[соли 1971]]. Ӯ дар Бритониёи Кабир, аз ҷумла дар Сандхурст, мактаби штаб, мактаби алоқа дар Каттерик ва аз рӯи ихтисоси алоқаи ҳарбӣ омӯзиши ҳарбӣ гузаронидааст. Дар рутбаи лейтенант дар солҳои 1960-1962 дар амалиёти СММ дар Конго таҳти фармони Ҷонсон Агуийи-Иронси, сарвари ояндаи Нигерия, ширкат варзид. Сипас вай дар бахши телекоммуникатсионии назди пойтахт хидмат кардааст (амакаш Алҳаҷӣ Инуа Вада, аз [[соли 1965]] вазири ҳарбии Нигерия буд).

Дар табаддулоти январи соли 1966 ӯ нақши ғайрифаъолро бозид. Аз апрели [[Соли 1966|1966]] — нозири алоқаи артиши Нигерия бо рутбаи майор.

Дарвоқеъ, ӯ раҳбари табаддулоти давлатӣ дар 29 июли соли 1966 буд (бар асари бартарии христианҳои игво дар сохторҳои қудратӣ ва зулми шимолиён ба амал омадааст), аммо қудрат ба Яқубу Говон гузашт.

Дар солҳои [[Ҷанги шаҳрвандии Нигерия|ҷанги шаҳрвандӣ]], Муҳаммад фармондеҳи дивизияи 2 буд, ки дар Биафра фаъол буд. Дар ҷараёни амалиёти ҷангӣ, дивизияи ӯ бидуни интизори сохтани пулҳо, бо талафоти зиёд дар кӯшиши сеюм, маҷбур шуд, ки дари Нигерро убур кунад. Соли [[Соли 1968|1968,]] бинобар &quot;беназоратӣ&quot; ва саркашӣ аз иҷрои дастурҳои Ситоди Генералӣ, ӯро аз фармондеҳии дивизия бозхонд карданд, аммо ба ӯ рутбаи полковник дода шуд ва ӯро нозири кулли нерӯҳои алоқавӣ таъйин карданд. Аз [[25 январ]]и [[Соли 1976|1976]] — вазири алоқа.

== Президенти Нигерия ==
[[Акс:Mohammedcar.jpg|рост|мини|250x250пкс| [[Mercedes-Benz]]-и Муҳаммад Муртала пас аз сӯиқасд.]]
Вақте ки президенти Нигерия Яқубу Говон дар охири моҳи июли [[соли 1975]] ба Кампала ба саммити Созмони Ваҳдати Африқо парвоз кард, як гурӯҳи афсарони баландпоя таҳти сарварии фармондеҳи Горди президентӣ полковник Ҷозеф Гарба табаддулоти ҳарбии бе хун ва пуштибонии мардумро ташкил карданд. Худи Муртала Муҳаммад аз нақши фаъол дар он даст кашид, аммо ваъда дод, ки дар ҳолати нокомӣ дастгирӣ ва кумак хоҳад кард.

29 июли соли 1975, ӯ президенти нави Нигерия эълон шуд. Дарҳол роҳбарияти артиш, флот, нерӯҳои ҳавоӣ, полис ва ҳайати генералии Нигерия ва ҳамаи 12 губернатори ҳарбии иёлатҳоро иваз кард. Ӯ ислоҳоти маъмуриро анҷом дод, ки дар натиҷаи он шумораи иёлотҳои Нигерия аз 12 ба 19 адад расонида шуд, ду рӯзномаи асосии ин кишвар, пахши радио ва телевизиони миллӣ ва донишгоҳҳо миллигардонӣ карда шуданд. Вай ба муборизаи фаъолона бо коррупсия шурӯъ кард, шумораи мансабдоронро 10 000 нафар коҳиш дод ва 100 000 сарбозро аз артиш баровард. Аз 25 вазифаи вазирон 12 нафарашон ба ғайринизомиён дода шуданд. Пойтахт аз [[Лагос]] ба маркази кишвар, ба [[Абуҷа]] кӯчидан оғоз кард. Вай дар сиёсати хориҷӣ, аз ОПЕК ва ҳукумати тарафдори шӯравии [[Ангола]] ([[Ҳаракати мардумӣ барои озодии Ангола - Ҳизби коргар|Ҳаракати мардумӣ барои озодии Ангола — Ҳизби меҳнат]]), ки бар зидди таҷовузи хориҷии режими апартеиди Африқои Ҷанубӣ ва сепаратизм мубориза мебурд, изҳори пуштибонӣ кард.

Аз моҳи январи соли 1976 — генерали &quot;пурра&quot; (-и чорситорадор).

13 феврали соли 1976, танҳо баъд аз шаш моҳи ба қудрат расидан, Муртала Муҳаммад дар мошини худ дар [[Лагос]] ҳангоме ки субҳ ба сӯи кор мерафт, парронида шуд (вай ҳамеша бо амнияти худ ба таври расмӣ муносибат мекард ва танҳо адъютанту ординриро истифода мебарад). Сипас кӯшиши табаддулоти номуваффақ рӯй дод, ки онро сардори ситоди Нигерия генерал Олусегун Обасанҷо пахш кард. Путчистҳо хеле зуд дастгир ва қатл карда шуданд (сардори шӯришиён ва ташкилотчии куштори президент подполковник Бука Сука Димка парронда шуд). Хадамоти махфии Иёлоти Муттаҳида, Исроил ва Бритониё дар ташкили табаддулот гумонбар дониста шуданд, сафири охирон аз кишвар хориҷ карда шуд.

== Маълумоти иловагӣ ==
Пас аз ба курсии сарвари давлат гузаштан, ӯ номи миёнаи худ &quot;Руфай&quot; -ро ба &quot;Рамат&quot; иваз кард, ки ин бештар ба фолклори нигериягӣ мувофиқ буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.waado.org/nigerdelta/nigeria_facts/MilitaryRule/Omoigui/MurtalaCoup-PartTwo.html|title=Dr. Omoigui's Account of Coup led By Murtala Muhammed Against General Gowon Government in 1975|deadlink=no|accessdate=2013-01-16|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Dr8UMKT1?url=http://www.waado.org/nigerdelta/nigeria_facts/MilitaryRule/Omoigui/MurtalaCoup-PartTwo.html|archivedate=2013-01-22}}&lt;/ref&gt;. Ҳасараш — Аҷоке (аз миллати йоруба) духтури дандон аст. Шаш фарзанд — Оиша, Закарӣ, Фотима, Рискуа Абба, Зелиха ва Ҷумай.

Вай ҳамчун як афсари нотарс, иродаи қавӣ, эҳсосӣ, ростқавл ва бетартиб, генерал ва президент обрӯ дошт.

Яке аз се қаҳрамони миллии Нигерия ҳисобида мешавад.

== Хотира ==

* Пас аз марги Муртала, овозхони маъруфи африқоӣ Мириам Макеба дар бораи ӯ суруде навишт.
* [[Фурудгоҳи мурисуил-стув остит|Фурудгоҳи байналмилалии Лагос]] ба номи ӯ гузошта шудааст.
* [[Mercedes-Benz|Мерседес-Бенсе,]] ки ӯро тирборон карданд, дар Осорхонаи Миллии Лагос намоиш дода мешавад.
* Портрети ӯ дар пулҳои [[Найраи Нигерия|20 найра тасвир шудааст.]]
* Ба идораи хазинаи хотираи хайриявии ӯ ба ҷуз аз бевазан ва фарзандон, собиқ президентҳои кишвар Олусегун Обасанҷо ва Иброҳим Бабангида низ шомиланд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* [https://web.archive.org/web/20000818184453/http://www.time.com/time/europe/timetrails/nigeria/ngr760301.html ''Пенни-анте путч'']{{ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [https://web.archive.org/web/20210323220318/http://www.waado.org/nigerdelta/Nigeria_Facts/MilitaryRule/Omoigui/MurtalaCoup-PartOne.html Der Putsch von 1975, Teil 1]{{ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [https://web.archive.org/web/20130314013119/http://www.waado.org/nigerdelta/nigeria_facts/MilitaryRule/Omoigui/MurtalaCoup-PartTwo.html Der Putsch фон 1975, Teil 2]{{ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [http://www.cenbank.org/currencymgt/biodata/Gen_murtala.htm Lebenslauf bei der Nigerianischen Zentralbank] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080723131217/http://www.cenbank.org/currencymgt/biodata/Gen_murtala.htm |date=2008-07-23 }}{{ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [https://web.archive.org/web/20120705060114/http://tribune.com.ng/index.php/features/35830-murtala-muhammed36-years-after]{{ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* http://www.dawodu.com/siollun2.htm {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140821095319/http://www.dawodu.com/siollun2.htm |date=2014-08-21 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140821095319/http://www.dawodu.com/siollun2.htm |date=2014-08-21 }}&lt;nowiki/&gt;{{ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;

[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1976]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 13 феврал]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1938]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 8 ноябр]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои қатлшуда]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои Нигерия]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>s6zu6yszw0t82uolqgunlfcbell3ebb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Донишгоҳи Ҳарвард</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288639</id>
    <revision>
      <id>1487759</id>
      <parentid>1414355</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23930" sha1="gr5hgdmwz7mm2a8i3a9f8k5xku08itt" xml:space="preserve">{{Донишгоҳ}}

'''Донишгоҳи Ҳарвард''' ''(Ҳарвард)'' ({{lang-en|Harvard University}}) яке аз маъруфтарин [[донишгоҳ]]ҳои [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] ва ҷаҳон, қадимтарин донишгоҳи Иёлоти Муттаҳида мебошад. Дар ш. Кембриҷ (Агломератсияи шаҳри Бостон), иёлати Массачусетс ҷойгир аст.

То соли 2010, дар Ҳарвард тақрибан 2100 муаллим ва тақрибан 6700 донишҷӯ таълим мегиранд ва 14.500 аспирант кор мекунанд &lt;ref name=&quot;Headcount2010&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.harvard.edu/about/glance.php|title=Harvard at a Glance|publisher=Harvard University|deadlink=no|accessdate=2010-11-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/69AeRiOAX?url=http://www.harvard.edu/harvard-glance|archivedate=2012-07-15}}&lt;/ref&gt;. 75 [[Ҷоизаи Нобел|ғолибони ҷоизаи Нобел]] бо донишгоҳ ҳамчун донишҷӯ, муаллим ё корманд алоқаманд буданд. Донишгоҳи Ҳарвард аз рӯи шумораи миллиардерҳо дар байни хатмкунандагон дар кишвар мақоми аввалро ишғол мекунад &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.forbes.com/2010/08/11/harvard-stanford-columbia-business-billionaires-universities.html?boxes=businesschannelsections|title=Billionaire Universities|author=Janhavi Kumar Sapra|date=2010-08-11|accessdate=2010-08-31|work=[[Forbes (журнал)|Forbes]]}}&lt;/ref&gt; ва китобхонаи он бузургтарин китобзонаи академӣ дар Иёлоти Муттаҳида ва сеюмин калонтарин дар кишвар аст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ala.org/tools/libfactsheets/alalibraryfactsheet22|title=The Nation's Largest Libraries: A Listing By Volumes Held|publisher=American Library Association|lang=en|deadlink=no|accessdate=2012-09-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BhVMCf7V?url=http://www.ala.org/tools/libfactsheets/alalibraryfactsheet22|archivedate=2012-10-26}}&lt;/ref&gt;.

Гарвард қисми гурӯҳи донишгоҳҳои элитаи Амрико - Лигаи Айви мебошад.

Ҳарвард бо 37,1 миллиард доллар бузургтарин эндаумент (дорои мутсақим) дар ҷаҳон дорад.

== Таърих ==
Қадимтарин донишгоҳи Иёлоти Муттаҳида Ҳарвард [[8 сентябр|8 сентябри соли]] [[Соли 1636|1636]] таъсис ёфтааст. Ба номи миссионер ва филантропи англис Ҷон Ҳарвард гузошта шудааст. Ӯ ҳеч гоҳ расман бо калисо вобастагӣ надошт. Дар соли 1643 аристократи англис Анн Радклифф аввалин заминаро барои дастгирии таҳқиқоти илмӣ таъсис дод &lt;ref&gt;[http://smart-and-beautiful.ru/luchshie-biznesmenyi/harvard/ Гарвард (Harvard)]{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;. Дар давоми асри 18, барномаҳои Ҳарвард дунявӣ шуданд ва дар охири асри 19, коллеҷ ҳамчун як муассисаи марказии фарҳангӣ дар байни элитаи Бостон гашт  &lt;ref&gt;{{Книга|заглавие=Elite Families: Class and Power in Nineteenth-Century Boston|год=1993|isbn=0791415937|издательство=State University of New York Press|автор=Farrell, Betty G.}}&lt;/ref&gt; Пас аз ҷанги шаҳрвандии Амрико, президенти Гарвард Чарлз Эллиот, пас аз чил соли ҳукмронӣ (1869-1909) коллеҷ ва мактабҳои касбии тобеи онро ба донишгоҳи мутамаркази илмӣ табдил дод; Гарвард [[Ассотсиатсияи донишгоҳҳои Амрико|Ассотсиатсияи Донишгоҳҳои Амрикоро]] соли 1900 таъсис додааст &lt;ref name=&quot;AAU&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.aau.edu/about/article.aspx?id=5476|title=Member Institutions and years of Admission|publisher=Association of American Universities|deadlink=no|accessdate=2010-08-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/69AeQD2Zu?url=http://www.aau.edu/about/article.aspx?id=5476|archivedate=2012-07-15}}&lt;/ref&gt;.

Донишгоҳи Ҳарвард бо [[Муассисаи фановарии Массачусетс|Институти технологии Массачусетс]] рақобати дӯстона дорад, ки он аз соли 1900, вақте ки якҷояшавии ин ду мактаб расман ба имзо расида буд, бармегардад. Имрӯзҳо, ду муассисаи таълимӣ дар робита бо конфронсҳо ва барномаҳои муштарак ҳамкорӣ мекунанд.

== Сохтор ==
[[Акс:John_Harvard_statue.jpg|мини|268x268пкс| Муҷассамаи Ҷон Ҳарвард, ки пас аз он донишгоҳ номи худро гирифт]]
[[Акс:Harvard_college_-_annenberg_hall.jpg|мини|240x240пкс| Коллеҷи Ҳарвард]]
Донишгоҳ аз 13 шуъбаи академии алоҳида иборат аст - 12 мактаб ва Институти Радклифф барои омӯзиши пешрафта — бо кампусҳо дар саросари Бостон.

7 факултетро дар бар мегирад.

* Факултаи санъат ва илмҳо (соли 1890 таъсис ёфтааст, бузургтарин воҳиди донишгоҳ), ки ба он дохил мешавад:
** [[Коллеҷи Ҳарвард]] барои донишҷӯёне, ки дараҷаи [[Бакалавр|бакалавр мегиранд]] (1636)
** Мактаби олии санъат ва илм (1872)
** Мактаби муҳандисӣ ва илмҳои амалӣ (2007) - Соли 2007, дар натиҷаи тағирёбии бахши дахлдори Ҳарвард, ки аз соли 1847 &lt;span lang=&quot;en&quot; style=&quot;font-style:italic;&quot;&gt;[[:en:Harvard School of Engineering and Applied Sciences|&lt;span title=&quot;Harvard School of Engineering and Applied Sciences — версия статьи «Гарвардская школа инженерных и прикладных наук» на английском языке&quot;&gt;Мактаби муҳандисӣ ва илмҳои амалии Ҳарвард&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt; вуҷуд дошт
** Шуъбаи таҳсилоти давомдор, ки ба он дохил мешавад:
*** Мактаби тобистонаи Ҳарвард (1871)
*** Мактаби маълумоти мукаммал (1910)
* Мактаби тиббии Ҳарвард ( [[Соли 1782|1782]] )
* Мактаби дандонпизишкии Ҳарвард ( [[Соли 1867|1867]] )
* Институти Иллоҳиёти Ҳарвард ( [[Соли 1816|1816]] )
* Мактаби ҳуқуқшиносии Ҳарвард ( [[Соли 1817|1817]] )
* Мактаби тиҷорати Ҳарвард ( [[Соли 1908|1908]] )
* Мактаби олии дизайн ( [[Соли 1914|1914]] )
* Мактаби олии илмии Ҳарвард ( [[Соли 1920|1920]] )
* Институти тандурустии ҷамъиятӣ ( [[Соли 1922|1922]] )
* Донишкадаи Идоракунии Давлатии Ҳарвард ба номи [[Ҷон Кеннеди|Ҷон Ф.Кеннеди]] ( [[Соли 1936|1936]] )

Дар соли 1999, коллеҷи бонуфузи санъатҳои либералии занонаи Рэдклифф, ки аз соли 1879 вуҷуд дошт, ба  &lt;span lang=&quot;en&quot; style=&quot;font-style:italic;&quot;&gt;[[:en:Radcliffe Institute for Advanced Study|&lt;span title=&quot;Radcliffe Institute for Advanced Study — версия статьи «Рэдклиффский институт перспективных исследований» на английском языке&quot;&gt;Институти Радклифф барои омӯзиши мукаммал&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt; табдил ёфт.

Филиалҳои донишгоҳ [[Осорхонаи бостоншиносӣ ва мардумшиносии Пибоди]] ва [[Осорхонаи таърихи табиии Ҳарвард|Осорхонаи Таърихи Ҳарвард]] мебошанд. [[Осорхонаи санъати Ҳарвард]] мавҷуд аст.

== Маълумоти иловагии ҳарбӣ ==
Донишҷӯёни Донишгоҳи Ҳарвард, ки шаҳрвандони [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳидаянд]], дар давраи таҳсил дар [[Бакалавр|донишгоҳ]] имкон доранд, ки инчунин курсҳои омӯзишии афсарони эҳтиётиро (ROTC) гузаранд &lt;ref&gt;[https://college.harvard.edu/admissions/why-harvard/student-activities Student Activities | Harvard]&lt;/ref&gt;. Донишгоҳ се воҳиди таълимии алоҳида дорад, ки [[Афсар|мутаносибан афсаронро]] барои эҳтиёҷоти артиши ИМА, Нерӯҳои баҳрии Иёлоти Муттаҳида ва Naval ROTC-и Иёлоти Муттаҳида &lt;span class=&quot;noprint&quot; style=&quot;white-space: nowrap; font-size: 85%;&quot;&gt;,&lt;/span&gt; [[Нерӯи ҳавоии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Нерӯҳои ҳавоии Иёлоти Муттаҳида]] (Air Force ROTC) омода месозад.

Донишгоҳи Ҳарвард яке аз аввалин донишгоҳҳо дар таърихи Иёлоти Муттаҳида мебошад, ки барои афсарони эҳтиётӣ курсҳои омӯзишӣ пешниҳод мекунад ; ROTC дар Ҳарвард соли 1916 таъсис ёфтааст. Дар соли 1971, пас аз рӯҳияи зидди ҷанг, курсҳои такмили ихтисоси афсарони Донишгоҳи Ҳарвард барҳам дода шуданд. Бозгашти ROTC ба Ҳарвардро кайҳо қонун бозмедорад ({{lang-en|Don’t ask, don’t tell}} зеро он ҳамчун вайрон кардани ҳуқуқ ва озодиҳои донишҷӯёни ҳамҷинсгаро дониста мешуд. Аммо, пас аз бекор кардани ин қонун, курсҳои такмили ихтисоси афсарон ба Ҳарвард бармегарданд.&lt;ref&gt;[https://news.harvard.edu/gazette/story/2011/11/the-return-of-rotc/ The return of ROTC – Harvard Gazette]&lt;/ref&gt; Ҳамин тариқ, Naval ROTC  соли 2011 ба донишгоҳ баргашт,&lt;ref&gt;https://www.thecrimson.com/article/2011/3/3/university-program-rotc-returns-harvard/&lt;/ref&gt; Army ROTC  - дар 2012,&lt;ref&gt;https://www.thecrimson.com/article/2012/9/18/army-rotc-practice-harvard/&lt;/ref&gt; Air Force ROTC  - дар соли 2016.&lt;ref&gt;https://www.thecrimson.com/article/2016/4/21/air-force-rotc-recognized/&lt;/ref&gt;

== Кампусҳо ==
[[Акс:Harvard_University_Massachusetts_Hall.jpg|чап|мини|300x300пкс|{{Тарҷума нашудааст 3|Harvard Yard|Harvard Yard|en|Harvard Yard}} дар Кембриҷ]]
[[Акс:03-28-07-Harvard-GSD.jpg|чап|мини|300x300пкс| Мактаби олии дизайнии Ҳарвард]]
85 гектар кампуси асосии донишгоҳ дар &quot;Ҳавлии Ҳарвард&quot; дар Кембриҷ дар 5,5 километрии шимолу ғарби маркази Бостон ҷойгир аст. Мактабҳои тиҷорӣ ва иншооти варзишӣ, аз ҷумла стадиони Ҳарвард, дар соҳили дарёи Чарлз дар Оллстон ҷойгиранд, дар ҳоле ки муассисаҳои тиббӣ ва дандонпизишкӣ дар Лонгвуд ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;Campus&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.provost.harvard.edu/institutional_research/Provost_-_FB2009_10_Sec03_4_Plant.pdf|title=Physical Plant|publisher=Office of the Provost, Harvard University|deadlink=yes|accessdate=2010-08-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/69AeRHhrk?url=http://www.provost.harvard.edu/institutional_research/Provost_-_FB2009_10_Sec03_4_Plant.pdf|archivedate=2012-07-15|year=2009}}&lt;/ref&gt;

Парки Ҳарвард биноҳои марказии маъмурӣ, китобхонаҳои асосии донишгоҳ, биноҳои таълимӣ, аксари хобгоҳҳои нав, инчунин корпусҳои Сивер ва Донишгоҳ ва як калисои ёдгориро дар бар мегирад. Нӯҳ аз дувоздаҳ &quot;хонаи&quot; истиқоматӣ барои донишҷӯёни курси дуюм дар ҷануби Ҳарвард Ярд ва дар наздикии дарёи Чарлз ҷойгиранд. Се нафари дигар дар як маҳаллаи маскунӣ дар ним мил шимолу ғарби боғ дар ба истилоҳ чоркунҷа ҷойгиранд (аз ин рӯ номи ин се хона - Quad House). Истгоҳи метрои Red Line, ки майдони Ҳарвард ном дорад, донишҷӯёнро бо нақлиёти ҷамъиятӣ таъмин мекунад.
[[Акс:Hbs-charles.jpg|мини|300x300пкс| Намуди умумии Мактаби тиҷорати Ҳарвард]]
Мактаби тиҷорати Ҳарвард ва иншооти варзишии донишгоҳ, аз ҷумла стадиони Ҳарвард, дар Аллстон 145 гектарро фаро мегиранд. Купрук ба онҳо. Ҷон Ҳикс Аллстонро бо Лонгвуд, хонаи Мактаби тиббии Ҳарвард, Мактаби дандонпизишкӣ, Мактаби саломатии Ҳарвард, ки шаҳракҳояш 8,9 гектар заминро дар бар мегиранд ва дар маркази шаҳри Бостон 3,3 км ва дар масофаи 5,3 км аз биноҳои асосии Кембриҷ ҷойгиранд, мепайвандад. Автобусҳои хусусӣ биноҳоро дар Лонгвуд ва шаҳраки Кембриҷ, пас аз хиёбони Массачусетс тавассути Донишкадаи Технологии Массачусетс пайваст мекунанд &lt;ref name=&quot;Campus&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.masco.org/transit/ptsM2.htm|title=M2 Cambridge Shuttle|publisher=MASCO|deadlink=no|accessdate=2010-08-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/69nmhbULl?url=http://www.masco.org/directions/routes|archivedate=2012-08-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.exeter.edu./documents/Exeter_Bulletin/FA06_Men_Behind_the_Plan.pdf Biography] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080626162608/http://www.exeter.edu./documents/Exeter_Bulletin/FA06_Men_Behind_the_Plan.pdf |date=2008-06-26 }} in the [http://www.exeter.edu/news_and_events/news_events_2086.aspx Exeter Bulletin] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080626162608/http://www.exeter.edu./documents/Exeter_Bulletin/FA06_Men_Behind_the_Plan.pdf |date=2008-06-26 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080626162608/http://www.exeter.edu./documents/Exeter_Bulletin/FA06_Men_Behind_the_Plan.pdf |date=2008-06-26 }}&lt;/ref&gt;.

Қариб ҳама донишҷӯёни Ҳарвард ва донишҷӯёни коллеҷ дар хобгоҳҳои шаҳраки донишҷӯӣ, дар ҳудуди Ҳарвард ё дар наздикии он зиндагӣ мекунанд. Донишҷӯёне, ки баҳои хуб ё дастовардҳои дигар доранд, дар ба истилоҳ &quot;хонаҳо&quot; зиндагӣ мекунанд, ки ҳам макони зист ва ҳам воҳиди маъмурии донишгоҳ мебошанд, ки ба донишҷӯён дар муҳити иҷтимоии муассисаи таълимӣ мутобиқат мекунанд. Хобхонаҳо ва хонаҳо сохторҳои гуногуни донишгоҳанд, ки набояд ошуфта шаванд.

Системаи шабеҳи манзил аз ҷониби Президенти Ҳарвард Эбботт Лоуренс Лоуэлл дар солҳои 1930 барои мубориза бо нашъамандӣ ва табақабандии иҷтимоӣ дар байни донишҷӯёни берун аз шаҳраки донишҷӯён таъсис дода шудааст. Лоуэлл тасмим гирифт, ки донишҷӯро дар тӯли таҳсил дар донишгоҳ бо майдони истиқоматӣ таъмин кунад. Хонаҳо ошхона ва ба истилоҳ &quot;утоқи умумӣ&quot; доштанд, ки дар онҳо як хонандаи синфҳои болоӣ, ки вазъи таълимӣ ва интизомии хонаро ба уҳда дошт &lt;ref&gt;
{{Книга|заглавие=Three Centuries of Harvard: 1636–1936|ссылка=https://archive.org/details/threecenturiesof00mori|год=1936|страницы=[https://archive.org/details/threecenturiesof00mori/page/476 476]—478|автор=Morison, Samuel Eliot}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Kirkland_House_-_IMG_1777.JPG|мини|267x267пкс| Бинои хонаи Киркланд]]
Нӯҳ ''хонаи River House'' дар охири ҷанубии ҳавлии Ҳарвард, дар байни боғ ва дарёи Чарлз ҷойгиранд ва инҳоро дар бар мегиранд:

* Адамс Ҳаус - ба номи [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|президенти ИМА]] [[Ҷон Адамс (президент)|Ҷон Адамс]] ;
* Дэнстер Ҳаус - ба ифтихори президенти нахустини Ҳарвард Ҳенри Данстер;
* Элиот Ҳаус - ба ифтихори президенти Ҳарвард Чарлз Эллиот;
* Кёркленд Ҳаус - ба ифтихори Президенти Ҳарвард Ҷон Кёркланд;
* Леверетт Ҳаус - ба ифтихори Президенти Ҳарвард Ҷон Леверет;
* Лоуэл Ҳаус - ба ифтихори созандаи системаи хонаҳо, президенти Ҳарвард Абботт Лоуэлл;
* Метер Ҳаус - ба ифтихори президенти Ҳарвард Инкрис Метер;
* Куинси Ҳаус — ба ифтихори Президенти Ҳарвард ва мири Бостон Ҷозия Куинси III ;
* Винтроп Ҳаус - ба номи ду интиқолдиҳандаи ин насаб: мустамликадор Ҷон Винтроп ва набераи бузурги ӯ Ҷон Винтроп, профессори [[Риёзиёт|математика]] ва фалсафаи табиӣ.

Се ''хонаи Куад Ҳаус'' дар масофаи ним мил ҷойгиранд ва бо Коллеҷи Рэдклифф дар якҷоягӣ ҷойгиранд, зеро онҳо системаҳои манзилии худро бо Ҳарвард дар соли 1977 якҷоя карданд:

* Кэбот Ҳаус, ки қаблан бо номи Соус Ҳаус машҳур буд - пас аз сарпарастон Томас Кабот ва Вирҷиния Кабот номгузорӣ шудааст;
* Керриер Ҳаус - ба номи хатмкунандаи Рэдклифф Одри Брюс Керриер;
* Форсҳаймер Ҳаус ё кӯтоҳ PfoHo, пас аз саҳмгузорони Ҳарвард Карл ва Кэрол Форсхаймер номгузорӣ шудааст.

Хонаи сенздаҳум, ки онро Дадли Ҳаус меноманд,&lt;ref&gt;[http://www.fas.harvard.edu/~dudley/ Dudley House site]&lt;/ref&gt; беодам аст, аммо вазифаҳои маъмурӣ ва иҷтимоӣ, аз қабили маҷлисҳо, инчунин манзил барои баъзе аспирантҳоро дорад. Ба номи Томас Дадли, ки ба Оинномаи Донишгоҳи Ҳарвард ҳамчун губернатори колони Массачусетс имзо гузоштааст, монда шудааст.

== Раҳбарият ==
Ҳарвардро ду ташкилоти маъмурӣ идора мекунанд: президенти донишгоҳ ва стипендиатҳо (инчунин бо номи &quot;Корпоратсияи Ҳарвард&quot;) ва Шӯрои нозирон (контролерҳо)-и Ҳарвард. Президенти донишгоҳ масъултарин шахсест, ки тамоми раванди таълимро назорат мекунад &lt;ref&gt;Burlington Free Press, June 24, 2009, page 11B, &quot;«Harvard to cut 275 jobs» Associated Press&lt;/ref&gt;.

Лоуренс Беков президенти 29-уми Ҳарвард дар соли 2018 интихоб шуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/us/harvard-university-names-lawrence-bacow-its-29th-president|title=Harvard University names Lawrence Bacow its 29th president|author=Steve LeBlanc|date=2018-02-11|publisher=Fox News|lang=en|accessdate=2018-12-14}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;standard collapsible collapsed&quot; width=&quot;400px&quot;
! style=&quot;text-align:center&quot; |Президентҳои донишгоҳ
|-
|
* Натаниэл Итон (1637-1639)
* Ҳенри Данстер (1640-1654)
* Чарлз Чанси (1654-1672)
* Леонард Хоар (1672-1675)
* Уриан Оукс (1675-1681)
* Ҷон Роҷерс (1682-1684)
* Метр Инкрис (1685-1701)
* Сэмюэл Уилланд (1701-1707)
* Ҷон Леверетт (1708-1724)
* Бенҷамин Ватрсворт (1725-1737)
* Эдвард Холиок (1737-1769)
* Сэмюэл Локк (1770-1773)
* Самуил Лангдон (1774-1780)
* Ҷозеф Виллард (1781-1804)
* Элифлит Пирсон (1804-1806)
* Сэмюэл Веббер (1806-1810)
* Ҷон Тронтон Киркланд (1810-1828)
* Ҷозия Куинси (1829-1845)
* Эдвард Эверетт (1846-1849)
* Ҷаред Спаркс (1849-1853)
* Ҷеймс Уокер (1853-1860)
* Корнелиус Конвей Фелтон (1860-1862)
* Томас Хилл (1862-1868)
* Чарлз Уилям Эллиот (1869-1909)
* Эбботт Лоуренс Лоуэлл (1909-1933)
* Ҷеймс Брайант Конант (1933-1953)
* Натан Марш Песи (1953-1971)
* Дерек Кертис Бок (1971-1991)
* Нил Леон Руденштейн (1991-2001)
* Саммерс, Лоуренс (2001-2006)
* Дерек Кертис Бок (2006-2007), иҷрокунанда
* Дрю Гиллин Фауст (2007-2018)
* Лоуренс Беков (2018—)
|}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==

* [http://www.harvard.edu Сомонаи расмии Донишгоҳи Ҳарвард]
{{ПБ}}
{{Ассотсиатсияи донишгоҳҳои Амрико}}

[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]]
[[Гурӯҳ:Донишгоҳи Ҳарвард]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>gr5hgdmwz7mm2a8i3a9f8k5xku08itt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Донишгоҳи ибрии Уршалим</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289749</id>
    <revision>
      <id>1487757</id>
      <parentid>1388280</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11146" sha1="f3j1qvkj0djpdrpnpzi8bv2lg5a1me2" xml:space="preserve">{{Донишгоҳ|президент=|бакалавриат=|магистратура=|аспирантура=|сайт=http://new.huji.ac.il|lat_dir=N|lat_deg=31|lat_min=46|lat_sec=33|lon_dir=E|lon_deg=35|lon_min=12|lon_sec=00|CoordScale=}}

'''Донишгоҳи ибронии Ерусалим ({{lang-he|האוניברסיטה העברית בירושלים}}&amp;#x200E;) —'''бузургтарин маркази илмӣ ва таълимии [[Исроил]]. Донишгоҳи ибрии [[Уршалим|Байтулмуқаддас]] бо профессорон ва олимони машҳури ҷаҳон ва инчунин [[Ҷоизаи Нобел|барандагони]] ҷоизаи Нобел машҳур аст.

Соли 1918 таъсис ёфта, соли 1925 кушода шуда, аввалин донишгоҳи кишвар ва дуввумин муассисаи олии таълимӣ (пас аз [[Технион]]) гардид. Аз рӯзи таъсисёбӣ, донишгоҳ ба [[забони ибрӣ]] таълим медиҳад.

[[(271763) Донишгоҳи ибрӣ|Астероиди (271763) Донишгоҳи ибрӣ]] ба номи донишгоҳ гузошта шудааст &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zman.com/news/2013/01/16/143182.html |title=Астрономическое общество назвало малую планету в честь Еврейского университета |accessdate=2021-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130129042908/http://www.zman.com/news/2013/01/16/143182.html |archivedate=2013-01-29 }}&lt;/ref&gt; .

Дар соли 2018 вай ба садяки беҳтарин донишгоҳҳои ҷаҳон шомил шуд (ҷои 95-ум) &lt;ref&gt;[http://www.shanghairanking.com/ARWU2018.html Academic Ranking of World Universities — 2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180816224432/http://www.shanghairanking.com/ARWU2018.html |date=2018-08-16 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180816224432/http://www.shanghairanking.com/ARWU2020.html |date=2018-08-16 }}{{ref-en}}&lt;/ref&gt; . Мувофиқи рейтинги QS World University Rankings, он беҳтарин [[Муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбӣ|муассисаи олии таълимии]] кишвар аст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.topuniversities.com/universities/country/israel|title=Universities|website=[[QS World University Rankings]]|lang=en|accessdate=2020-07-12}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Идеяи ташкили донишгоҳ ҳанӯз дар конгресси Ҳовеви Сион дар Катовитсе дар соли 1884 ва сипас дар Конгресси якуми сионистҳо дар Базел дар соли 1897 баррасӣ шуда буд. Муҳокимаи таъсиси Донишгоҳи ибриро Тсви-Ҳерман Шапиро ба миён гузоштааст. Нақшаи аслии бинои донишгоҳро меъмори бритониёӣ Патрик Геддес таҳия кардааст, аз лоиҳа танҳо бинои Китобхонаи миллӣ сохта шудааст, ки ҳоло китобхонаи факултаи ҳуқуқ мебошад.

Аммо санги аввали бинои ояндаи донишгоҳ танҳо соли 1918 дар [[кӯҳи Скопус]] бо иштироки пешвоёни машҳури саҳюнистӣ, сардорони мақомоти Бритониё ва инчунин намояндагони ҷомеаи араб гузошта шуд. 13 санг гузошта шуд. Доктор [[Хайм Вейтсманн]] ду санг гузошт ва нутқи ботантана кард. Дар гузоштани сангҳо генерал Алленби, усқуфи калисои Англия, барон Ротшилд ва хайрхоҳ И.Л.Голдберг, ки хариди ҳудудро барои сохтмони донишгоҳ маблағгузорӣ мекарданд, ширкат варзиданд. Дар ин маросим тақрибан 6000 нафар: олимон, муаллимон, нависандагон, рассомон ва мактаббачагон ширкат варзиданд. Дар охири маросим гимни ояндаи Исроил Атиква садо дод.

[[Алберт Эйнштейн]] соли 1923 ба [[Замини Исроил|Эретз Йисроил]] ташриф оварда , ба Хайм Вейтсман дар таблиғи донишгоҳи ибрӣ кӯмак кард. Дар яке аз утоқҳои хонаи ягонае, ки он вақт ба донишгоҳ дастрас буд, дар кӯҳи Скопус, Эйнштейн дар бораи [[назарияи нисбият]] ба забони фаронсавӣ лексия хонд, қисми муқаддимавии лексияи ӯ ба забони ибронӣ хонда шуд.

Қисми минтақаи кӯҳи Скопус, ки баъдтар донишгоҳ сохта шуда буд, аз ҷониби Рааб Нашашиби дар соли 1924 фурӯхта шуд. Пеш аз ифтитоҳи расмии донишгоҳ ӯ ду факултет дошт: химия ва омӯзиши дини яҳудӣ, кафедраи микробиология ва китобхона, ки дар он ҳафт профессор ва 30 омӯзгор кор мекарданд. Пеш аз маросими расмии ифтитоҳи донишгоҳ, арабҳои маҳаллӣ корпартоии умумӣ карданд ва бинои ягонаи донишгоҳ бо парчамҳои сиёҳ иҳота карда шуд.

Шаҳракҳои донишҷӯӣ соли 1925 ба итмом расиданд ва таълим аз соли 1928 оғоз ёфт. Дар давраи [[Мандати Бритониё дар Фаластин|мандати Бритониё]], донишгоҳ танҳо дар дараҷаҳои дуюм ва сеюм таҳсил мекард. Дар байни муассисони донишгоҳ бузургтарин олимони аврупоӣ бо решаҳои яҳудӣ буданд - ба монанди [[Алберт Эйнштейн|Алберт Эйнштейн,]] [[Зигмунд Фруйд|Зигмунд Фрейд]], [[Мартин Бубер]]. Идеяи таъсиси донишгоҳ аз ҷониби Сарвари Рабби Фаластин [[Рав Кук]] низ фаъолона дастгирӣ карда шуд. То соли 1948 таълим дар кӯҳи Скопус гузаронида мешуд. Соли 1939 дар назди лоиҳа дар доираи лоиҳаи кушодани факултаи тиббӣ беморхонаи Ҳадасса кушода шуд.

Пас аз [[Ҷанги Арабу Исроил 1948-1949|ҷанги истиқлолият,]] вай [[Анклав|анклави]] исроилӣ дар умқи қаламрави Урдун шуд ва идома додани таҳсил дар ин бино ғайриимкон гашт. Факултетҳои донишгоҳ муваққатан дар биноҳои гуногуни Уршалим ҷойгир буданд, то соли 1953 сохтмон дар шаҳраки нав дар Гиват-Рам оғоз ёфт. Беморхонаи Ҳадасса ва факултаи тиббӣ соли 1961 дар шаҳраки нав дар наздикии Эйн Карем кушода шуданд. Соли 1967, пас аз ҷанги [[Ҷанги шашрӯза (1967)|шашрӯза,]] таҳсил дар шаҳраки Маунт Скопус аз сар гирифта шуд ва аксари факултаҳо ба он ҷо баргаштанд.

== Ҳуқуқҳои мероси Эйнштейн ==
[[Алберт Эйнштейн]] ҳамаи номаҳо ва дастхатҳояшро ба Донишгоҳи Ибрӣ, инчунин ҳуқуқи истифодаи тиҷоратии тасвир ва номи ӯро васият кардааст  . Дар соли 2012, Донишгоҳи ибрӣ [[Ҷенерал Моторс]] дар [[Калифорния|Калифорнияро]] барои истифодаи ширкат аз тасвири Эйнштейн дар таблиғ ба додгоҳ кашид, аммо додгоҳ ҳукм кард, ки ҳуқуқи истифодаи акс 50 сол пас аз марги Эйнштейн, яъне соли 2005 ба мероси ҷамъиятӣ мегузарад &lt;ref&gt;{{Книга|автор=Alice Calaprice, Daniel J Kennefick, Robert|заглавие=An Einstein Encyclopedia|ссылка=https://books.google.com/books?id=sbhKCAAAQBAJ&amp;pg=PA281|издательство=Princeton University Press|год=2015-10-27|страницы=281|страниц=373}}&lt;/ref&gt; .

== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Mount Scopus (2009).jpg|Маросими гузоштани санги асосии Донишгоҳи Ибрӣ дар кӯҳи Скопус дар соли 1918
Акс:Academy of the Hebrew Language.JPG|Академияи Забони Ибронӣ - Гиват Рам
Акс:The National Library of Israel building - Amitay Katz.jpg|Китобхонаи миллии Исроил - Гиват Рам
Акс:הגן הבוטני הלאומי ע&quot;ש מונטגיו למפורט - הר הצופים.jpg|[[Боғи миллии ботаникии Исроил]] - кӯҳи Скопус
Акс:Bezalel.jpg|[[Безелел (Академия)]] - Кӯҳи Скопус
Акс:Cave-of-nicanor 28703836804 o 10.jpg|[[Ғори Никанор]] ва Пантеони Миллии Исроил - кӯҳи Скопус
Акс:Hadassa 1.JPG|[[Беморхонаи Хадасса]] - кӯҳи Скопус
Акс:HUJI VIEW 20130418 132920.jpg|Дохили китобхонаи донишгоҳ дар соли 2013
Акс:Leonid Pasternak - Albert Einstein (1924).jpg|Портрети Алберт Эйнштейн (1924) аз ҷониби [[Пастернак, Леонид Осипович|Леонид Пастернак]], ки дар толори хониши Китобхонаи математикии Донишгоҳи Иврит овезон аст &lt;ref&gt;[http://math.huji.ac.il/~library/einstein_ps.htm Albert Einstein Portrait by Leonid Pasternak // Mathematics &amp; Computer Science Library of The Hebrew University of Jerusalem (англ.). В источнике также приведены фотографии данного портрета в интерьере библиотеки]&lt;/ref&gt; )
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳои беруна ==
{{Пайвандҳои беруна
}}
[[Гурӯҳ:Донишгоҳҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Донишгоҳи ибрии Уршалим]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои таълимии олии Уршалим]]</text>
      <sha1>f3j1qvkj0djpdrpnpzi8bv2lg5a1me2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пол Анка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289898</id>
    <revision>
      <id>1487794</id>
      <parentid>1293759</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10130" sha1="rzzr7m8h7ugdb18yzquzlslfejfvsa0" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
}}
'''Пол Алберт Анка''' ({{lang-en|Paul Albert Anka}}, зод. [[30 июл]]и [[соли 1941]], [[Оттава]], [[Канада]]) — [[муаллиф-сароянда]] ва [[нависанда]]и [[конодо]]ӣ-[[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|амрикоӣ]] ва [[ҳунарманд]]и насли [[лубнон]]ӣ&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.musicianguide.com/biographies/1608001205/Paul-Anka.html|title=Paul Anka Biography|author=|date=|publisher=www.musicianguide.com|accessdate=2010-05-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/66KdDpj5t?url=http://www.musicianguide.com/biographies/1608001205/Paul-Anka.html|archivedate=2012-03-21}}&lt;/ref&gt;, ситораи [[рок-н-ролл]]и эстрадавӣ ва кумири наврасони солҳои 50-ум, ки бо хитҳои «[[Diana (суруд)|Diana]]», «Lonely Boy» ва «You Are My Destiny» машҳур аст. Дар соли 1990, Анка, ки аз охири солҳои 1950 дар Иёлоти Муттаҳида зиндагӣ мекунад, шаҳрванди Амрико шуд.&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=U1ARTU0000084|title=Anka, Paul|author=|date=|publisher=The Canadian Encyclopedia|accessdate=2010-05-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/66KdEQm5S?url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/articles/emc/paul-anka|archivedate=2012-03-21}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Дар оилаи православии лубнонӣ таваллуд шудааст. Дар айёми ҷавонӣ ӯ дар хори калисои ортодоксии суриягии Патриархати Антиохияи Оттава суруд мехонд, дар мактаби миёна дар Коллеҷи Лисгар, ки бо гурӯҳҳои мусиқии он машҳур аст, таҳсил мекард.

Вақте ки парадҳои хитӣ дар ду тарафи Атлантика суруди &quot;Диана&quot;-ро машҳур карданд, ки Пол дар бораи дояи пешинаш навишта буд, ӯ 16 сол дошт. Шумораи дақиқи сабтҳои фурӯхташуда маълум нест, аз рӯи баъзе ҳисобҳо — ҳадди аққал 10 миллион.&lt;ref name=&quot;allmusic&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=11:0iftxqw5ldae~T1|title=Paul Anka biography|author=John Bush|date=|publisher=www.allmusic.com|accessdate=2010-05-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/66KdFSLlG?url=http://www.allmusic.com/artist/p3557|archivedate=2012-03-21}}&lt;/ref&gt; Агар ин дуруст бошад, пас он замон ин муваффақтарин [[сингл]] дар таърих аз &quot;White Cristmas&quot; -и Бинг Кросби буд.

&quot;Diana&quot; ва синглҳои баъдии &quot;You are my destiny&quot; ва &quot;Lonely Boy&quot; Анкаро дар қатори ҳамсолонаш [[Бобби Дарин]] ва [[Рик Нелсон]] ба яке аз кумирҳои пешрафтаи тинэйҷер (наврас)-и охири солҳои 50-ум табдил доданд. Аммо, ба фарқ аз онҳо, ҳатто пас аз он ки наврасон ба мусиқии иҷрокардаи ӯ таваҷҷуҳ зоҳиркуниро бас карданд, карераи Пол муваффақ шуд.

Дар синни 20-солагӣ Анка аллакай нишонаи худро дошт ва ӯ 125 суруд дошт, ки на танҳо барои худ, балки барои дигар ҳунармандони маъруф низ навишта шудааст. Аз ҷумла, охирин илова ба репертуари Буди Холли фавтида суруди Анка  «It Doesn’t Matter Anymore» буд. Вай инчунин суруди мавзӯии &quot;Tonight Show&quot;-ро навиштааст, ки тӯли се даҳсола дар экранҳои телевизиони ИМА ҷой дошт.

Пол Анка яке аз аввалинҳо буд, ки дар [[Лас Вегас]] баромад кард ва ҳеч гоҳ худро бо намоишҳояш дар филмҳо хотиррасон намекард. Маҳз ӯ барои Фрэнк Синатра сурудҳои англисии суруди барҷастаи худ &quot; My Way &quot; -ро навиштааст ва барои Том Ҷонс хиттарин суруди амрикоии худ — &quot;She's a Lady&quot; (1971) навиштааст. Аз соли 1963 сар карда, Пол Анка дар ҷадвалҳои амрикоӣ баромад карданро қатъ кард: танҳо яке аз сурудҳои ӯ ба Top 40-и Billboard Hot 100 дохил шуданд. Бо вуҷуди ин, дар соли 1974 ӯ бозгашт кард: дуэти ӯ бо Audia Coates &quot;Having My Baby&quot; ба сатри аввали ҷадвалҳо баромад.&lt;ref name=&quot;allmusic&quot;/&gt; Ду сингли навбатии дуэт низ муваффақ буданд («One Man Woman/One Woman Man» ва «I Don’t Like to Sleep Alone»); ''онҳо ба карераи яккахонии'' овозхон такони нав бахшиданд: албоми ӯ бо номи ''Anka'' (1974) тилоӣ шуд ва сингли &quot;Times of Life&quot; ба ҷои 7 баромад.

Дар соли 2005 овозхони 64-сола албоми ''Rock Swings -ро баровард'', ки дар он чунин хитҳои даҳсолаи охирро ба мисли &quot;Smells Like Teen Spirit&quot; ва &quot; Black Hole Sun&quot; ба тариқи &quot;Синатра&quot; хондааст. Пас аз ду сол, албоми нави ӯ ''Classic Songs: My Way баромад'', ки дар он дуэтҳои ӯ бо Майкл Бубле ва Ҷон Бон Ҷови шомил буданд.

Дар моҳи апрели соли 2008, Пол Анка дар клуби [[Маскав]] B1 Maximum баромад кард; дар давоми консерт, ӯ бисёр импровизатсия кард, дар бораи худ ва оилааш суҳбат кард ва илова бар ин, &quot;бо хонумҳо дар алмос рақс кард, бо ширкатҳои шодмон аксбардорӣ кард, суруд хонд, болои миз баромад.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=887470|title=Пол Анка спел за мёртвых|author=|date=|publisher=www.kommersant.ru|accessdate=2010-05-18|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;

== Дискография ==

=== Албомҳо (мунтахаб) ===

* ''Paul Anka'', Buddah, 1971.
* ''Jubilation'', Buddah, 1972.
* ''Anka'', United Artists, 1974.
* ''Feelings'', United Artists, 1975.
* ''Times of Your Life'', United Artists, 1975.
* ''The Painter'', United Artists, 1976.
* ''The Music Man'', United Artists, 1977&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;

=== Синглҳо (мунтахаб) ===

* Diana (1957)
* I Love You, Baby (1957)
* Crazy Love (1958)
* You Are My Destiny (1958)
* Let the Bells Keep Ringing (1958)
* Midnight (1958)
* Just Young (1958).
* All of a Sudden My Heart Sings (1958)
* I Miss You So (1959).
* Put Your Head on My Shoulder (1959)
* It’s Time to Cry (1959)
* Lonely Boy (1959)
* I Miss You So (1959)
* (All of A Sudden) My Heart Sings (1959)
* Put Your Head on My Shoulder (1959)
* Puppy Love (1960)
* My Home Town, 1960.
* Something Happened, 1960.
* Hello, Young Lovers, 1960.
* I Love You in the Same Old Way, 1960.
* Summer’s Gone, 1960.
* Tonight My Love, Tonight (1961)
* The Story of My Love, 1961.
* Dance On, Little Girl, 1961.
* Kissin' on the Phone, 1961.
* Cinderella, 1961.
* Love Me Warm and Tender, 1962.
* A Steel Guitar and a Glass of Wine, 1962.
* Every Night, 1962.
* Eso Beso (That Kiss) (1962)
* Love Makes the World Go 'Round, 1963.
* Remember Diana, 1963.
* Hello, Jim, 1963.
* Did You Have a Happy Birthday?, 1963.
* Do I Love You (1972)
* (You’re) Having My Baby (1974) — дуэт бо Одия Коутс
* I Don’t Like to Sleep Alone (1974) — бо О. Коутс
* One Man Woman/One Woman Man (1974) — бо О. Коутс
* Times of Your Life (1975)
* Feelings (1975)
* The Painter (1977)
* The Music Man (1977)
* Walk a Fine Line (1983)
* It’s Hard to Say Goodbye (1986) — дуэт бо Реҷина Веласкес
* Somebody Loves You (1989)
* It’s Hard to Say Goodbye (1998) — бо Селин Дион
* Rock Swings (2005)

== Дар бозиҳои компютерӣ ==
Дар бозии Hitman: Contracts дар миссияи «The Meat King’s Party» суруди «Put your head on my shoulder» садо медиҳад, ки онро маняк, ки духтари муштариро рабудааст, гӯш мекунад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* {{Вебгоҳи расмӣ}}
* [http://www.cbc.ca/thehour/video.php?id=1663 Мусоҳиба: Пол Анка дар қиёмат]
* [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=11:0iftxqw5ldae~T1 www.allmusic.com.] {{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=11:0iftxqw5ldae~T1 Пол Анка] {{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Пайвандҳои берунӣ
}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сарояндаҳои Канада]]
[[Гурӯҳ:Сарояндаҳои ИМА]]
[[Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1941]]
[[Гурӯҳ:Поп-мусиқинавозони ИМА]]
[[Гурӯҳ:Иҷрокунандагони рок-н-ролл]]</text>
      <sha1>rzzr7m8h7ugdb18yzquzlslfejfvsa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Президентҳои Гурҷистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291091</id>
    <revision>
      <id>1487796</id>
      <parentid>1480580</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12394" sha1="4ttkjzooodu20sa4if47gi30awwe63o" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ|ном=Саломе́ Зурабишви́ли|номи аслӣ={{lang-ka|საქართველოს პრეზიდენტი}}|мамлакат=Гурҷистон}}'''
[[Президент]]и [[Гурҷистон]]''' ( {{Lang-ka|საქართველოს პრეზიდენტი}} С ''Akartvelos Presidenti'' ) - сарвари давлати Гурҷистон. Гурҷистон як [[Ҷумҳурии парлумонӣ|ҷумҳурии парлумонӣ]] аст ва Президенти он асосан вазифаҳои намояндагӣ ва маросимиро иҷро мекунад; ваколатҳои воқеии қудрат дар дасти сарвари ҳукумат мебошанд.
Бо овоздиҳии умумӣ ба муҳлати панҷ сол (то соли 2018) интихоб карда мешавад. Худи ҳамон шахс метавонад танҳо барои ду муҳлати пай дар пай президент интихоб карда шавад.

[[9 апрел|9 апрели соли]] [[Соли 1991|1991]] Гурҷистон истиқлоли худро аз [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]] эълон кард. [[27 май|27 майи соли]] 1991 интихоботи президент баргузор гардид, ки дар он Звиад Гамсахурдиа &lt;ref&gt;[http://www.yeltsincenter.ru/digest/release/den-za-dnem-28-maya-1991-goda «Гамсахурдиа – Президент Грузии»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170327210355/http://www.yeltsincenter.ru/digest/release/den-za-dnem-28-maya-1991-goda |date=2017-03-27 }} // Российская газета, 28 мая 1991 г.&lt;/ref&gt;.
Моҳи декабри соли 1991 - январи [[соли 1992]] дар кишвар табаддулоти ҳарбӣ ба амал омад. Эдуард Шеварднадзе, ки аз ҷониби ташкилотчиёни он ба вазифаи сарвари Гурҷистон даъват шуда буд, вазифаи раиси Шӯрои давлатии ҷумҳуриро гирифт, вазифаи президент холӣ монд. Танҳо [[5 ноябр|5 ноябри соли]] [[Соли 1995|1995]] интихобот баргузор шуд, ки дар он Шеварднадзе президент интихоб шуд. Сипас [[9 апрел|9 апрели соли]] [[Соли 2000|2000]] ӯ дубора интихоб шуд. Дар натиҷаи ба ном [[инқилоби садбаргӣ]], Э. А. Шеварднадзе маҷбур шуд, ки истеъфо диҳад.
[[4 январ|4 январи соли]] [[Соли 2004|2004]] [[Михаил Саакашвили]] президенти Гурҷистон интихоб шуд. Пас аз пароканда шудани эътирозҳои азими мухолифин дар моҳи ноябри [[соли 2007]], ӯ маҷбур шуд, ки бо таъйин кардани интихоботи пеш аз муҳлат аз вазифаи президент истеъфо диҳад. Онҳо [[5 январ|5 январи соли]] [[Соли 2008|2008]] баргузор шуданд ва боз [[Михаил Саакашвили]] пирӯз шуд. Маросими савгандёдкунии ӯ [[20 январ|20 январи соли]] 2008 баргузор шуд. Дар соли 2013, [[Михаил Саакашвили]] дар интихобот ба Георгий Маргвелашвили, ки президенти 4-уми Гурҷистон шуд, бохт.

Охирин интихоботи мустақими президентии Гурҷистон [[28 октябр|28 октябри соли]] [[Соли 2018|2018]] дар ду давра баргузор шуд, ки дар он [[Саломе Зурабишвилӣ|Саломе Зурабишвил]]&lt;nowiki/&gt;ӣ пирӯз шуд. [[Саломе Зурабишвилӣ|Саломе Зурабишвил]]&lt;nowiki/&gt;ӣ 16 декабри соли 2018 ба кор шурӯъ кард &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apsny.ge/2018/pol/1544999306.php|title=Саломе Зурабишвили официально вступила в должность президента Грузии|author=|website=|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;.
== Қароргоҳи Президенти Гурҷистон ==
Қароргоҳи Президенти Гурҷистон дар шаҳри [[Тифлис|Тбилиси]], дар минтақаи таърихии Авлабари, дар кӯчаи М.Абдушелашвили ҷойгир аст. Қаср бо ташаббуси [[Михаил Саакашвили]] дар солҳои [[Соли 2004|2004]] - [[Соли 2009|2009]] сохта шудааст. Дар болои қаср якчанд [[меъмор]]он кор мекарданд, муаллифи лоиҳа Георгий Батиашвили мебошад &lt;ref name=&quot;geworld&quot;&gt;{{Cite news|author=Армаз Санеблидзе|title=У архитектора Гиги Батиашвили украли авторство дворца|url=http://geworld.net/politics/261.html|work=Политика|publisher=[http://geworld.net/ газета «Грузия и мир»]|location=Тбилиси|date=29 июля, 2009|accessdate=21 августа, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090912123404/http://geworld.net/politics/261.html|archivedate=2009-09-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;commersant&quot;&gt;{{Cite news|author=|title=Гига Батиашвили:«В Авлабарском районе надо исправить много архитектурных ошибок»|url=http://www.commersant.ge/index.php?pg=nt&amp;id=3310&amp;ct=4|work=архив новостей|publisher=[http://www.commersant.ge/ газета «Коммерсант»]|location=თბილისი|date=9 декабря, 2008|accessdate=21 августа, 2009}}&lt;/ref&gt;, гарчанде ки манзилро Миккеле де Лукаи итолиёӣ ба итмом расонидааст. Аз ҷиҳати таркибӣ, қаср як бинои классикии уфуқии се порт буда , бо гунбази шишагин ба охир мерасад. Дар ҷануби қароргоҳ як бинои кубӣ ҷойгир аст, ки он бинои канцелярияи давлатӣ мебошад.

Аз замони савгандёдкунии [[Саломе Зурабишвилӣ]] қасри пешини шоҳзодаҳо Орбелиани дар кӯчаи Атонели ба манзили нави президенти Гурҷистон табдил ёфтааст.&lt;ref&gt;[https://sputnik-georgia.ru/photo/20181218/243546091/Zurabishvili-osmotrela-svoy-novyy-dvorets-foto.html Зурабишвили осмотрела свой новый дворец (фото)] — Sputnik Georgia, 18.12.2018&lt;/ref&gt;

== Феҳристи президентҳои Гурҷистон ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; |'''Пайдарҳамӣ'''
| align=&quot;center&quot; | '''Президент ''' '''&lt;small&gt;(солҳои ҳаёт)&lt;/small&gt;'''
| align=&quot;center&quot; | '''Аксҳо'''
| align=&quot;center&quot; | '''Оғози ваколат'''
| align=&quot;center&quot; | '''Анҷоми ваколат'''
| align=&quot;center&quot; | '''Эзоҳ'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | [[Звиад Гамсахурдиа]] &lt;small&gt;(1939-1993)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:Zviad Gamsakhurdia, Tbilisi, 1988.jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[14 апрел]]и [[соли 1991]]
| align=&quot;center&quot; | [[31 декабр]]и [[соли 1993]]
| [[6 январ]]и [[соли 1992]] дар натиҷаи ҷанги шаҳрвандӣ де-факто аз қудрат барканор карда шуд &lt;ref&gt;Предусмотренная ст. 121.7, действовавшей на тот момент Конституции Грузии 1978 года, процедура импичмента в отношении Гамсахурдия не была проведена. Пришедший к власти [[Военный совет (Грузия)|Военный Совет]] объявил данную конституцию недействительной, заявив о восстановлении действия Конституции Грузинской демократической республики 1921 года (юридическая сила которой была признана Актом о восстановлении государственной независимости Грузии от 9 апреля 1991 года), в которой пост президента отсутствовал.&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | 2
| align=&quot;center&quot; | [[Эдуард Шеварднадзе]] &lt;small&gt;(1928-2014)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:Eduard shevardnadze.jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[25 ноябр]]и [[соли 1995]]
| align=&quot;center&quot; | [[23 ноябр]]и [[соли 2003]]
| align=&quot;center&quot; | Дар асл, ӯ аз [[10 март]]и [[соли 1992]] ба давлат раҳбарӣ мекард
|-
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; |[[Нино Бурҷанадзе]] &lt;small&gt;(соли таваллудаш 1964)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:Nino Burjanadze (Tbilisi, December 5, 2003).jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[23 ноябр]]и [[соли 2003]]
| align=&quot;center&quot; | [[25 январ]]и [[соли 2004]]
| align=&quot;center&quot; | Муваққатан иҷрокунандаи вазифаи президент ба ҳайси раиси парлумон
|-
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | [[Михаил Саакашвили]] &lt;small&gt;(соли таваллудаш 1967)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:President of Georgia Mikheil Saakashvili in Tbilisi, March 22, 2008.jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[25 январ]]и [[соли 2004]]
| align=&quot;center&quot; | [[25 ноябр]]и [[соли 2007]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; | -
| align=&quot;center&quot; | [[Нино Бурҷанадзе]] &lt;small&gt;(соли таваллудаш 1964)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:Nino Burjanadze (Tbilisi, December 5, 2003).jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[25 ноябр]]и [[соли 2007]]
| align=&quot;center&quot; | [[20 январ]]и [[соли 2008]]
| align=&quot;center&quot; | Муваққатан иҷрокунандаи вазифаи президент ба ҳайси раиси парлумон
|-
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | [[Михаил Саакашвили]] &lt;small&gt;(соли таваллудаш 1967)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:President of Georgia Mikheil Saakashvili in Tbilisi, March 22, 2008.jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[20 январ]]и [[соли 2008]]
| align=&quot;center&quot; | [[17 ноябр]]и [[соли 2013]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | [[Георгий Маргвелашвили]]  &lt;small&gt;(соли таваллудаш 1969)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:Prasidenten Margvelashvili (cropped).jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[17 ноябр]]и [[соли 2013]]
| align=&quot;center&quot; | [[16 декабр]]и [[соли 2018]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; | 5
| align=&quot;center&quot; | [[Саломе Зурабишвилӣ]] &lt;small&gt;(соли таваллудаш 1952)&lt;/small&gt;
| align=&quot;center&quot; |[[акс:Salome Zurabishvili in 2018 (cropped).jpg|100px]]
| align=&quot;center&quot; | [[16 декабр]]и [[соли 2018]]
| align=&quot;center&quot; | То ҳоло
| align=&quot;center&quot; |
|}

== Пайвандҳо ==

* [https://web.archive.org/web/20110516013434/http://www.president.gov.ge/?l=E&amp;m=0&amp;sm=0 Сомонаи расмии Президенти Гурҷистон]{{Ref-ka}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на грузинском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [https://web.archive.org/web/20110516013434/http://www.president.gov.ge/?l=E&amp;m=0&amp;sm=0 Сомонаи расмии Президенти Гурҷистон (нусхаи англисӣ)]{{Ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои Гурҷистон]]</text>
      <sha1>4ttkjzooodu20sa4if47gi30awwe63o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Президенти Белорус</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293536</id>
    <revision>
      <id>1487795</id>
      <parentid>1443937</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8201" sha1="czjgbewwckdw9mfavpi2ck15mwi77vh" xml:space="preserve">{{Вазифаи давлатӣ|сайт=https://president.gov.by/}}'''Президенти (Раиси) Ҷумҳурии Белорус''' ( {{Lang-be|Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь}} ) сарвари давлат, кафили Конститутсияи (Қонуни асосии) Ҷумҳурии Белорус, ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд мебошад. Вай дар муносибат бо дигар давлатҳо ва созмонҳои байналмилалӣ [[Белорус|аз Белорус]] намояндагӣ мекунад.

Шаҳрванди Белорус, ки аз рӯи таваллуд, на камтар аз 35 сола, ҳуқуқи овоздиҳӣ дорад ва бевосита то интихобот дар Белорус ба таври доимӣ на камтар аз 10 сол зиндагӣ кардааст, метавонад президент интихоб шавад.

Президенти Белорус расман ба мӯҳлати 5 сол интихоб мешавад.

Тибқи Конститутсияи (Қонуни асосии) Белорус,  узвияти Президент дар ҳизбҳои сиёсӣ ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, ки ҳадафҳои сиёсиро дунбол мекунанд, барои тамоми давраи ваколат боздошт шудааст.

Президент ҳар вақт метавонад истеъфо диҳад. Истеъфои президентро Палатаи намояндагон қабул мекунад &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pravo.by/pravovaya-informatsiya/normativnye-dokumenty/konstitutsiya-respubliki-belarus/ |title=Конституция Республики Беларусь |accessdate=2021-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203182655/https://pravo.by/pravovaya-informatsiya/normativnye-dokumenty/konstitutsiya-respubliki-belarus/ |archivedate=2022-02-03 }}&lt;/ref&gt;.

== Муҳлатҳои ваколати президентӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Президенти Ҷумҳурии Беларус ( {{Lang-be|Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь}} )
! rowspan=&quot;2&quot; | №
! rowspan=&quot;2&quot; | Мӯҳлат
! rowspan=&quot;2&quot; | Президент
! rowspan=&quot;2&quot; | Натиҷа
! rowspan=&quot;2&quot; | Акс
! colspan=&quot;2&quot; | Президент &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kp.by/daily/24331.3/522883/|title=Первая инаугурация президента Александра Лукашенко|author=|website=|quote=20 июля 1994 года.. инаугурация|date=2009-07-23|publisher=}}{{Пайванди мурда|date=November 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.1tv.ru/news/2001-09-20/273912-v_minske_proshla_tseremoniya_inauguratsii_prezidenta_belorussii_aleksandra_lukashenko|title=В Минске прошла церемония инаугурации президента Белоруссии Александра Лукашенко|author=|website=|date=2001-09-20|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://president.gov.by/ru/photo_ru/getRubric/500248/|title=Фотоархив 2006 года|author=|website=|quote=инаугурации.. 8 апреля 2006|date=|publisher=|accessdate=2021-11-04|archivedate=2019-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191121123932/http://president.gov.by/ru/photo_ru/getRubric/500248}};&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.naviny.media/rubrics/elections/2011/01/21/ic_media_video_623_5227|title=Четвёртая инаугурация Лукашенко|author=|website=|date=2011-01-21|publisher=}}{{Пайванди мурда|date=November 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.tut.by/politics/471663.html|title=В Беларуси прошла церемония инаугурации президента|author=|website=TUT.BY|date=2015-11-06|publisher=|deadlink=yes|accessdate=2019-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191203192533/https://news.tut.by/politics/471663.html|archivedate=2019-12-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=В Минске тайно прошла инаугурация Лукашенко. Что происходит в Беларуси 23 сентября|author=|url=https://ex-press.by/rubrics/politika/2020/09/23/v-minske-tajno-proshla-inauguraciya-lukashenko-chto-proisxodit-v-belarusi-23-sentyabrya|work=Ex-press.by|date=|accessdate=2021-11-04|archivedate=2020-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201025090106/https://ex-press.by/rubrics/politika/2020/09/23/v-minske-tajno-proshla-inauguraciya-lukashenko-chto-proisxodit-v-belarusi-23-sentyabrya}}&lt;/ref&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; | Давомнокии ҳукмронӣ
|-
! Оғоз
! Анҷом
|-
! rowspan=&quot;7&quot; | 1
! 1
| rowspan=&quot;6&quot; | [[Александр Лукашенко]]
&lt;sup&gt;( таваллуд 1954)&lt;/sup&gt;
| 44,82% &lt;small&gt;(давраи 1)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/br&gt;&lt;/nowiki&gt; 80,34% &lt;small&gt;(давраи 2)&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |[[Акс:Президент_Республики_Беларусь_Александр_Лукашенко.jpg|марказ|бе_чаҳорчӯба|237x237пкс]]
| [[20 июл|20 июли соли]] [[Соли 1994|1994]]
| [[20 сентябр|20 сентябри соли]] [[Соли 2001|2001]]
| 2619 рӯз
|-
! 2
| 75,65%
| [[20 сентябр|20 сентябри соли]] [[Соли 2001|2001]]
| [[8 апрел]]и [[Соли 2006|2006]]
| 1661 рӯз
|-
! 3
| 82,97%
| [[8 апрел]]и [[Соли 2006|2006]]
| [[21 январ|21 январи соли]] [[Соли 2011|2011]]
| 1749 рӯз
|-
! 4
| 79,65%
| [[21 январ|21 январи соли]] [[Соли 2011|2011]]
| [[6 ноябр|6 ноябри соли]] [[Соли 2015|2015]]
| 1750 рӯз
|-
! 5
| 83,47%
| [[6 ноябр|6 ноябри соли]] [[Соли 2015|2015]]
| [[23 сентябр|23 сентябри соли]] [[Соли 2020|2020]]
| 1783 рӯз
|-
! 6
| 80,10%
| [[23 сентябр|23 сентябри соли]] [[Соли 2020|2020]]
| Президенти кунунӣ
| 406 рӯз
|-
! colspan=&quot;6&quot; | Давомнокии умумии ҳукмронӣ
! 27 солу 3 моҳу 14 рӯз
|}
== Қароргоҳҳо ==
Навтарин қароргоҳ — Қасри истиқлол дар хиёбони Победителей мебошад. Президент ҳар рӯз ба он ҷо ба кор меояд. Қароргоҳи кӯҳнаи корӣ - &quot;Хонаи Сурх&quot; дар маркази Минск.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* [http://president.gov.by/ Портали расмии интернетии Президенти Ҷумҳурии Беларус] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131207094012/http://president.gov.by/press10003.html |date=2013-12-07 }}{{Ref-ru}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на русском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;{{Ref-be}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на белорусском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;{{Ref-en}} &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на английском языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt;
* [http://www.pravo.by/webnpa/text_txt.asp?RN=v19503602 Матни қонун &quot;Дар бораи Президенти Ҷумҳурии Беларус&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070224103002/http://www.pravo.by/webnpa/text_txt.asp?RN=v19503602 |date=2007-02-24 }}
* [https://web.archive.org/web/20110517034409/http://www.pravo.by/WEBNPA/text.asp?RN=v19402875 Матни конститутсияи Ҷумҳурии Беларус]
* [http://newsby.org/vybory/vybory-prezidenta-2010.htm Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Беларус 19 декабри соли 2010] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170107120150/http://newsby.org/vybory/vybory-prezidenta-2010.htm |date=2017-01-07 }}

[[Гурӯҳ:Президентҳои Белорус]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи президентҳо]]</text>
      <sha1>czjgbewwckdw9mfavpi2ck15mwi77vh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷарканд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295198</id>
    <revision>
      <id>1487827</id>
      <parentid>1307859</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7759" sha1="aqdjhdwmw0uwh7upn5lqgg9balaggbg" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = шаҳр
| 2 = шаҳр
| номи тоҷикӣ = Жаркент|мири шаҳр
| номи аслӣ = Жаркент
| кишвар = {{Парчам|Қазоқистон}}
| шакли сарзамин = Вилоят
| сарзамин дар ҷадвал = [[Вилояти Алмаато|Алмаато]]
| ноҳия = Ноҳияи Панфилов (Қазоқистон){{!}}Панфилов
| lat_deg = 44
| lon_deg = 80
| lat_min = 10
| lat_sec = 
| lat_dir = N
| lon_min = 00
| lon_sec = 
| lon_dir = E
| CoordAddon = type:city(34100)_region:KZ
| замони таъсис = 1882
| мақом аз = 1891
| аҳолӣ = 42 809
| соли барӯйхатгирӣ = 2019
| нишонаи почта = 041300-041305
| сайт = http://www.zharkent.kz/
}}
'''Ҷарканд''' ё '''Ҷаркент''' ({{Lang-kk|Жаркент}}) — шаҳрест дар [[Қазоқистон]], маркази маъмурии [[Ноҳияи Панфилов (Қазоқистон)|ноҳияи Панфилови]] [[Вилояти Алматӣ|вилояти Алмаато]].

Он дар 200 км шарқтар аз истгоҳи роҳи оҳани [[Сариӯзек (ноҳияи Қарбулоқ)|Сариӯзек]] (дар хати Семей – [[Алматӣ|Алма-Ато]]) дар шоҳроҳи [[Сариӯзек (ноҳияи Қарбулоқ)|Сариӯзек]] – Хоргос, 29 км аз сарҳади Чин ҷойгир шудааст. Кодекси кадастрӣ — 266.

=== Номҳои пештара ===

* то [[соли 1942]] — Джаркент (ба қазоқӣ ва русӣ)
* [[Соли 1942|1942]]—[[Соли 1991|1991]] — Панфилов.
* аз [[соли 1991]] — Жаркент (ба қазоқӣ)

== Бунёди деҳа ==
Ҷаркент (Ҷарканд) дар охири асри 10 маълум буд, ки тавассути он Роҳи бузурги абрешим ба қаламрави Қазоқистон ворид мешуд. Муҳаққиқи машҳури осори қадим И.А.Кастаниер теппаҳои сершумори шаклҳои гуногунро қайд намуда, инчунин ёдгориҳои христианӣ-несторианӣ ва мусулмониро, ки ба таърихи қадим ва аввали асримиёнагии Ҳафтрӯд марбутанд, зикр мекунад. Далели қадимии шаҳри Ҷарканд девори қалъаи шаҳр мебошад, ки осори он то ҳол маҳфуз аст. Чунин девори мудофиавии гилӣ хоси таърихи асрҳои миёна ва қадими Осиёи Миёна аст. Аз пажӯҳишҳои Чоқан Валихонов, Билол Нозим, Туғлуқ Темур, И.А.Кастанйе бармеояд, ки синни Ҷарканд аз синни Кӯлҷой, Олмалиқ, Талғар (Талхир) ва Алмаато кам нест. Сайёҳ ва олим Чоқан Чингизович Валихонов соли 1856 дар рӯзномаи худ дар бораи шаҳри Ҷарканд ва деҳаи Қаротурук қайдҳо гузоштааст, харита кашид. Дар энсиклопедияи «Жетiсу» пайдоиши посёлкаи Қаротурук ба асрҳои 6—7-уми эраи мо нисбат дода мешавад. Бояд таъкид кард, ки Ч.Ч.Валихонов ҳанӯз дар соли 1856 Ҷаркандро шаҳр номида буд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://doppalife.com/post/skolko-let-zharkentu/|title=«Сколько лет Жаркенту»|author=Абдуллажан САМСАКОВ|deadlink=yes|accessdate=2018-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180427044439/http://doppalife.com/post/skolko-let-zharkentu/|archivedate=2018-04-27}}&lt;/ref&gt;.

Дар соли 1881 дар натиҷаи шартномаи Петербург як қисми заминҳои ғарбии водии Ил дар ихтиёри империяи Россия монд. Дар ҷойи шаҳракҳои куҳна генерал Куропаткин деҳаи нав бунёд кард &lt;ref&gt;П. Н. Краснов На рубеже Китая Париж 1939 г. http://forum.kazarla.ru/index.php?/topic/2690-пн-краснов-на-рубеже-китая/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130927142026/http://forum.kazarla.ru/index.php?%2Ftopic%2F2690-%D0%BF%D0%BD-%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%B6%D0%B5-%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%8F%2F |date=2013-09-27 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130927142026/http://forum.kazarla.ru/index.php?%2Ftopic%2F2690-%D0%BF%D0%BD-%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%B6%D0%B5-%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%8F%2F |date=2013-09-27 }}&lt;/ref&gt;.

Дар Ҷарканд масҷиди чубин мавҷуд аст, ки дар асри 19 сохта шудааст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии шаҳри Ҷарканд 44506 нафар, ҳайати миллӣ: қазоқҳо — 52%, уйғурҳо— 33%, дигар миллатҳо — 0,8%, русҳо — 0,7%.

== Музей ==
Осорхонаи шуҳрати ҳарбӣ 25 январи соли 2011 дар асоси фармони раиси [[Вилояти Алматӣ|вилояти Алмаато]] таъсис ёфтааст. Масоҳаташ 291,7 м². Фонди асосии осорхона бо таърихи бостонии минтақа, ашёе, ки гузаштаи таърихиро муайян мекунанд, алоқаманд аст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kultura.zhetisu.gov.kz/pages/31/|title=Филиал ГККП «Историко-краеведческий музей имени Тынышпаева» - «Музей воинской славы»|author=Управление культуры, архивов и документации Алматинской области|website=|date=|publisher=|accessdate=2021-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200429134517/http://kultura.zhetisu.gov.kz/pages/31/|archivedate=2020-04-29}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}{{Ноҳияи Панфилов (Қазоқистон)}}

== Пайвандҳо ==

* [https://tengrinews.kz/gallery/1024/ Дело мастера Хуня. Как живут казахстанцы в 30 километрах от китайской границы]
* [http://www.panfilov-akimat.gov.kz/ru/%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82-%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B/ http://www.panfilov-akimat.gov.kz/ru] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200923192711/https://www.panfilov-akimat.gov.kz/ru/%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82-%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B/ |date=2020-09-23 }} Архивная копия от 23 сентября 2020 на Wayback Machine
* Жаркент // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. II. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9746-3-2&lt;/nowiki&gt;. (CC BY-SA 3.0)
* [http://kultura.zhetisu.gov.kz/pages/31/ Официальный сайт культуры Алматинской области] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200429134517/http://kultura.zhetisu.gov.kz/pages/31/ |date=2020-04-29 }}

[[Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Қазоқистон]]</text>
      <sha1>aqdjhdwmw0uwh7upn5lqgg9balaggbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сибуя (ноҳия)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296423</id>
    <revision>
      <id>1487802</id>
      <parentid>1440070</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7789" sha1="0ivzd7f8nzopsemhgqevzmb7s1wvzvo" xml:space="preserve">{{ВМ
| Номи тоҷикӣ = Сибуя
| Кишвар = {{Парчам|Ҷопон}}
}}

{{Nihongo-no-namae|'''Сибуя'''|渋谷区|Сибуя-ку}} — яке аз 23 [[Ноҳияҳои махсуси Токио|ноҳияи махсуси]] [[Токио]]. Аҳолиаш то 1 майи соли 2020 — 236 537 нафар, [[зичии аҳолӣ]] — 15,654 наф/км². Масоҳати умумии ноҳия — 15,11 км².

Номи &quot;Сибуя&quot; инчунин ба ноҳияи тиҷоратии марказии Сибуя дахл дорад, ки дар паҳлӯи истгоҳи Сибуя, яке аз истгоҳҳои асосии роҳи оҳани Токио ҷойгир аст . Минтақаи Сибуя ҳамчун яке аз марказҳои асосии мӯд дар Токио, махсусан барои ҷавонон ва инчунин ҳаёти шабонаи Токио маълум аст.

== Таърих ==
[[Акс:1952_Shibuya.jpg|рост|мини| Сибуя дар соли 1952]]
[[Акс:Map_Shibuya-ku_en.png|мини|300x300пкс| Минтақаи Сибуя дар харита]]
[[Акс:Shibuya Center Streets 2012.JPG|рост|мини| Шабона кучаи марказй]]
[[Акс:Scramble from above, SHIBUYA SKY (49367160502).jpg|рост|мини| Гузаргоҳи диагоналии Сибуя]]
[[Акс:Omotesando Hills 2012.JPG|рост|мини| хиёбони Омотесандо]]
[[Акс:IBA-shibuya-20210325.jpg|мини|300x300пкс| Истгоҳи Сибуя]]
[[Акс:Shibuya 109 - 3.jpg|рост|мини| Маҷмааи савдои [[:ja:109 (商業施設)|Сибуя 109]]]]
Пас аз ифтитоҳи хатти Яманотэ дар [[Соли 1885|соли 1885,]] таърихи Сибуя ҳамчун терминали роҳи оҳан барои қисми ҷанубу ғарбии Токио оғоз ёфт, ки дар ниҳоят ба як маркази бузурги тиҷоратӣ ва фароғатӣ табдил ёфт. Аз [[соли 1889]] Сибуя мақоми [[Деҳа|деҳаро дошт]], аз соли [[Соли 1909|1909]] ба шаҳр ва соли [[Соли 1932|1932]] ба ноҳияи Токио табдил ёфт. [[15 март|15 марти соли]] [[Соли 1947|1947]] ба майдони махсуси хозиразамон табдил ёфт.

Яке аз достони машҳури шаҳр дар бораи саги Ҳатико аст, ки аз [[соли 1925]] то [[Соли 1934|1934]] ҳар рӯз ба истгоҳи Сибуя омада, соҳиби фавтидаи худро интизор шуда, ба як машҳури миллӣ ва рамзи вафодорӣ табдил ёфтааст. Ба шарафи вай дар назди вокзал муҷассамаи биринчҷӣ гузошта шуд ва майдони ҳамин ном ба ҷои машҳуртарин ҷамъомад табдил ёфт.

Боғи Йойоги яке аз маконҳои асосии Бозиҳои тобистонаи олимпии соли 1964 буд. Ва дар худи ноҳия бошад, марафони 50 километр гузаронида шуд &lt;ref&gt;[http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1964/or1964v2pt1.pdf 1964 Summer Olympics official report.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120212112626/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1964/or1964v2pt1.pdf |date=2012-02-12 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20181225173351/https://digital.la84.org/digital/collection/p17103coll8/id/27246/rec/29 |date=2018-12-25 }} Volume 2. Part 1. p. 74.&lt;/ref&gt; .

Соли [[Соли 1965|1965]] Мисао Катагири 18-сола дар Сибуя як полисро кушта, 16 нафари дигарро маҷрӯҳ кард. Ӯро ба қатл маҳкум карданд ва дар [[соли 1972]] тариқи ба доркашӣ ҳукм содир гашт &lt;ref&gt;[http://bookweb.kinokuniya.co.jp/htm/4897950104.html あの死刑囚の最後の瞬間]&lt;/ref&gt;.

Сибуя тайи 30 соли охир ба зиёрати ҷавонон табдил ёфтааст. Дар ин ҷо якчанд дӯконҳои мӯд мавҷуданд. Махсусан маркази калони савдои {{Бе тарҷума 5|Shibuya 109||en|109 (department store)}}  дар наздикии истгоҳи Сибуя, ''зодгохи зерфарҳанги когал машхур аст.'' Он &quot;ичи-мару-кю&quot; номида мешавад, ки аз японӣ ҳамчун 1-0-9 тарҷума мешавад. Ин воқеан як бозии калимаҳост, зеро номи корпоратсияе, ки маркази савдо — ''Tokyu, дорад'' (10-9 бо ҷопонӣ). Хиёбони мӯди муосири Сибуя дар шимол аз истгоҳи Сибуя то минтақаи Ҳарадзуку тӯл мекашад.

Дар охири [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)|солҳои 1990]] -ум, Сибуя ҳамчун маркази [[Фанноварии иттилоот|технологияҳои иттилоотӣ]] дар Ҷопон маъруф шуд. Онро аксар вақт дар забони англисӣ ҳамчун &quot;Bit Valley&quot; меноманд.

== Кӯчаҳои асосӣ ==

* Дайканиама
* Йойогӣ
* Шото
* Шибуя
* Сендагая
* Харазуку
* Хатагая
* Хигашӣ
* Хироо
* Эбису

Савдо дар ноҳияҳои Дайканяма, Эбису, Харазуку ва Хатагая мутамарказ шудааст.

== Сиёсат ва ҳукумат ==
Сибуяро ассамблеяи шаҳрӣ иборат аз 34 нафар интихобшуда идора мекунад. Мири ҳозира Тошитаке Кувахара, беҳизб мебошад.

== Ҷойҳои таърихӣ ва ёдгориҳо ==

=== Боғҳо ва маъбадҳо ===

* Маъбади Мейҷӣ як [[Шинто|Мадрид шинтоист]], ки ба шарафи император Мейҷӣ сохта шудааст, ки дар атрофи майдони ҷангали 700 000 м² иҳота шудааст.
* Шинзуку Гёен як боғи собиқи императорист, ки ҳоло барои мардум боз аст.
* Боғи Йойог собиқ пойгоҳи таълимии артиши императории Ҷопон аст .
&lt;gallery&gt;
Акс:Shibuya-Ward-Office-Udagawa.jpg|Толори шаҳри Шибуя
Акс:Shibuya-Station-West-00.jpg|Истгоҳи Шибуя
Акс:Yoyogi Park from Hyatt.jpg|Парки Йойоги
Акс:SHUTO EXPWY 3.JPG|Роҳи автомобилгард дар Шибуя
Акс:Ebisu Garden Palace from Tokyo Tower.jpg|Семоҳаи Эбису
Акс:NHK Broadcasting Center 20080809-001.jpg|Идораи марказии NHK
Акс:Yoyogi-National-First-Gymnasium-01.jpg|Маҷмааи варзишии Yoyogi
Акс:Tokyo Metropolitan Gymnasium 2008.jpg|Маҷмааи варзишии мунисипалии Токио
Акс:United Nations University01s3200.jpg|Донишгоҳи Созмони Милали Муттаҳид
Акс:Omotesando Tokyo spring 2012.JPG|хиёбони Омотесандо
Акс:Shibuya mark city.jpg|Шибуя Марк Сити
Акс:Meiji-jingu shinmon2.jpg|Мазори Мейҷи
Акс:Shibuya tokyo.jpg|[[Гузаргоҳи пиёдагардҳои диагоналии Шибуя]]
Акс:Center Gai-dusk-20071001.jpg|Сент-Ги дар шом
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Токио]]</text>
      <sha1>0ivzd7f8nzopsemhgqevzmb7s1wvzvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тоҷикистон дар соли 2007</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301808</id>
    <revision>
      <id>1487814</id>
      <parentid>1321732</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18161" sha1="kuvd9q1f8xiqhthsamsi10t20mbb6t1" xml:space="preserve">=== [[Август]] [[2007]] ===
* [[20 август]] - Дастаи мунтахаби футболи [[Тоҷикистон]] бозии нахустини чемпионати ҷаҳон миёни наврасони то 17-соларо бо пирӯзӣ бар дастаи мунтахаби [[ИМА]] оғоз намуд.[http://ozodi.org/specialsarticle/2007/8/D15AEDB3-A8BC-4711-970B-B0EA44ED93DA.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070826043858/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/8/D15AEDB3-A8BC-4711-970B-B0EA44ED93DA.html |date=2007-08-26 }}

=== [[Июл]] [[2007]] === 
* [[16 июл]] - Рӯзи якшанбеи [[15 июл]] чархаи турбини [[Нерӯгоҳи барқи обии Сангтӯда-1]] аз [[Санкт-Петербург]] ба [[Душанбе]]интиқол дода шуд. Онро, ки дар корхонаи тавлиди мошинҳои нирӯвари Санкт-Петербург сохта шудааст, ширкати ҳавопавардии &quot;Полет&quot; бо ҳавопаймои азимҷуссаи &quot;[[АН-124-Руслан]]&quot; ба Душанбе расонд.
* [[15 июл]] - Соати 22:15 ба вақти [[Тоҷикистон]], мақола дар бораи [[Китоби сурх]] 8000умин мақола дар [[Википедиа]]и Тоҷик шуд.

=== [[Июн]] [[2007]] ===

* [[20 июн]] - TajikAir парки ҳавопаймоҳояшро бо [[Boeing B737-200|Boeing B737-200-и]] аввалин зиёд намуд, хабар медиҳад [[Авесто (хадамоти иттилоотӣ) |Хадамоти иттилоотии «Авесто»]]. -  Ширкати ҳавопаймоии Тоҷик TajikAir парки авиатсионии худро бо ҳавопаймои сохти ғарбӣ зиёд кард. Дар нисфирӯзӣ, [[18 июн]]и соли ҷорӣ, дар фурӯдгоҳи Душанбе, [[Boeing B737-200]] бо нишонии ширкати ҳавопаймоии тоҷик фуруд омад. Иқтидори [[Boeing B737-200]] қисман [[ТУ-134]] – и дар баланси муассисаи ҳавопаймоӣ бударо иваз мекунад. Boeing B737-200 дорои 130 курсӣ барои мусофирон буда, инчунин, салони тиҷорат ва эконом класс дорад. Дар фурӯдгоҳи Душанбе чор ҳавопаймои [[ТУ-154]], ҳафт - [[Як-40]], се - [[АН-28]], се - [[ТУ 134]], инчунин чор – [[АН 24]], ду - [[АН 26]] ва чор чархболи [[Ми-8 МТВ]]  ҷойгир гардидааст. Ғайр аз ин фурӯдгоҳи Душанбе ҳавопаймоҳои калонеро аз қабили  [[АН-124]], [[ИЛ-76]], [[АН-12]], [[АН-8]] ва [[тайёра]]ҳои сохти ғарбиро қабул менамояд.[http://www.zamon.tj/articles/12/2743.html#content] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927235216/http://www.zamon.tj/articles/12/2743.html#content |date=2007-09-27 }}

=== [[Май]] [[2007]] ===
*[[16 май]] - сиёсатмадори муҳофизакор [[Николас Саркози]] ба ҳайси раиси ҷумҳури ҷадиди [[Фаронса]] дар [[кохи Елиссей]] қасам ёд карда қудратро аз дасти [[Жак Ширак]], ки 12 сол раҳбариро бар дӯш дошт, мегирад.[http://ozodi.org/news/2007/05/16.html#dd31c1e3-2082-4201-9632-1da00d8b0d49] |{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929092440/http://ozodi.org/news/2007/05/16.html#dd31c1e3-2082-4201-9632-1da00d8b0d49 |date=2007-09-29 }}
*[[9 май]] - Расми гулгузорӣ дар пояи пайкараи [[Сарбози биринҷӣ]] дар [[қабристон]]и ҳарбии [[Эстония]] бе сарусадо ва нутқу мусиқӣ, танҳо дар зери хониши парандагони сари шохсори [[дарахт]]он ва шарфаи пойи садҳо нафар дар раҳравҳои сангрезаӣ ҷараён гирифт.[http://ozodi.org/specialsarticle/2007/5/2EB70529-C5F2-4ECC-9476-43850C787D33.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927001634/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/5/2EB70529-C5F2-4ECC-9476-43850C787D33.html |date=2007-09-27 }}
*[[7 май]] -  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷиҳати анҷом додани сафари расмӣ ба [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] сафар кард.Дар ин сафар Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонро [[Вазири корҳои хориҷӣ]] [[Ҳамрохон Зарифӣ]], Мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сиёсати хориҷӣ [[Эркин Раҳматуллоев]], Муовини раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Убайдулло Давлатов]], Раиси Бонки миллӣ [[Муродалӣ Алимардонов]], Вазири молия [[Сафаралӣ Наҷмуддинов]], Вазири рушди иқтисод ва савдо [[Ғулом Бобоев]], Вазири энергетика ва саноат [[Шералӣ Гулов]], Вазири нақлиёт ва коммуникатсия [[Абдураҳим Ашуров]], Раиси Кумитаи телевизион ва радио [[Асадулло Раҳмонов]], Муовини аввали раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ [[Маъруф Сайфиев]] ва дигар шахсони расмӣ ҳамроҳӣ мекунанд.[http://www.president.tj/habarho_070507y.htm] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071009051320/http://www.president.tj/habarho_070507y.htm |date=2007-10-09 }}

*[[5 май]] - Раиси ҷумҳури Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар садри як ҳайати давлатӣ сафареро ба [[Қатар]] ва [[Эрон]] оғоз кард. Дафтари матбуъоти раёсатҷумҳурии [[Тоҷикистон]] дар бораи ҳадаф ва барномаҳои ин сафар иттилоъ надодааст, аммо манобеъи наздик ба [[Вазорати корҳои хориҷи]]и [[Тоҷикистон]] гуфтаанд, ҳамкориҳои иқтисодӣ ва ҷалби сармоягузориҳои беруна мақсади аслии ин сафари чаҳоррӯза мебошад.[http://www2.ozodi.org/news/2007/05/05.html#eef2b5ab-ff17-493e-9945-0a7a72869ef5] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927002930/http://www2.ozodi.org/news/2007/05/05.html#eef2b5ab-ff17-493e-9945-0a7a72869ef5 |date=2007-09-27 }}
*[[5 май]] — [[Муҳаммади Хотамӣ]] ва [[поп Бенедикти Шонздаҳум]] аз натиҷаҳои анҷумани [[Шарм-уш-шайх]] истиқбол карданд.[https://web.archive.org/web/20070524114858/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/5/3B9FBE1C-9243-4C33-9A15-4B1D93F2EB3B.html]
*[[4 Май]] - Дар [[порлумони Аврупо]] вазъи ҳуқуқи ӯзбекистониҳоро баррасӣ мекунанд Кумитаи фаръии ҳуқуқи инсон дар порлумони Аврупо вазъ дар [[Ӯзбекистон]]ро баррасӣ кард.
Раиси ин кумита Ҳелен Флотре гуфт, на дар таҳқиқоти давлати [[Ӯзбекистон]] дар робита ба [[ошӯб]]ҳои соли [[2005]] дар [[Андиҷон]] ва на дар қазияи хабарнигори зиндонӣ [[Умеда Ниёзова]] ҳеч пешрафте мушоҳида нашудааст.[http://www2.ozodi.org/news/2007/05/04.html#488a7ad9-b455-4c18-ae06-471f3f4afa21] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929092231/http://www2.ozodi.org/news/2007/05/04.html#488a7ad9-b455-4c18-ae06-471f3f4afa21 |date=2007-09-29 }}

=== [[Апрел]] [[2007]]===

* [[25 Апрел]] — [[Нуҷумшиносон]] дар хориҷ аз [[системи офтобӣ]] [[сайора]]еро кашф кардаанд, ки ба сайораи [[Замин]] хеле монанд аст, ба ҳамин далел онҳо ин сайораро ба истилоҳ &quot;Замин&quot;-и дуввум ҳам ном мебаранд. Ин сайора дар мадори ситораи камнури &quot;[[Глиз-581]]&quot; кашф шудааст ва тибқи маълумоте, ки то ҳол ба даст омадааст, он аз сайораи [[Замин]] дар масофаи 20 солу шаш моҳи ҳаракати нур ҷой гирифтааст, ки он 193 трилиён километр аз Заминро ташкил медиҳад. Ситораи камнури «Глис 581» аз [[офтоб]] сардтар ва хурдтар аст, ба ҳамин сабаб ҳарорати сатҳи сайораи нав ба ҳарорати сайораи Замин наздик аст ва он аз сифр то 40 дараҷаро ташкил медиҳад.http://www2.ozodi.org/specialsarticle/2007/4/CBD248CE-52CA-4E29-831B-81CCD864137A.html
* [[13 Апрел]] - Оғози мусобиқоти қаҳрамонии акробатикаи Тоҷикистон 
Рӯзи ҷумъаи 13-уми апрел дар шаҳри Душанбе мусобиқоти қаҳрамонии Тоҷикистон дар риштаи акробатикаи варзишӣ шурӯъ шуд.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/4/7560B6A3-B038-4158-981C-5BBC5E996CEE.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011234/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/4/7560B6A3-B038-4158-981C-5BBC5E996CEE.html |date=2007-09-27 }}
=== [[Март]] [[2007]] === 
* [[6 Март]]- &quot;Искандари Мақдунӣ&quot;, китоби [[Бобоҷон Ғафуров]] ва [[Дмитриос Тсибукидис]], ки чанде пеш дар нашриёти &quot;Вече&quot;-и [[Маскав]] аз чоп баромад, на танҳо рӯйдодҳои сиёсӣ ва муҳорибаҳои давраи зуҳур ва фурӯпошии империяи Мақдуниро тасвир мекунад, балки нахустин бор имкон медиҳад, симои Искандар ҳамчун як инсон қаламдод гардад.[https://web.archive.org/web/20070309170752/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/3/A0745D43-BF49-4FAA-9505-3F2CDC8B50E7.html].
== [[Феврал]] [[2007]] == 
* [[16 Феврал]]- Кашф ва забти амуниёк дар Сугд
Аз манзили як узви вобаста ба [[Ҳаракати Исломии Туркистон]] дар [[ноҳияи Исфара]], дар [[вилояти Суғд]], 500 килугромм омуниёки селетри, як навъ маводи кимиёӣ ки барои таҳияи [[маводи мунфаҷира]] аз он истифода мешавад, кашф ва забт шудааст/ [https://archive.is/20130707012111/www.bbc.co.uk/persian/tajikistan/story/2007/02/070216_rm_ammonium_cyr.shtml].

* [[15 Феврал]] [[2007]] - Пажӯҳишгоҳи физиологияи набототу  генетика  ва Ҷамъияти  физиологҳои  набототи Тоҷикистон  ибтикори хубе нишон доданд. Онҳо таҳти таҳрири академик Хуршед Каримов  маҷмӯаи  мақолаҳои илмиро бо унвони «Саҳми физиология, генетика, технологияи наботот ҳалли  проблемаҳои кишоварзии Тоҷикистон» аз чоп  бароварданд.[http://www.khovar.tj/tj/ilmdonish.php?id=5053&amp;page=1] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928083442/http://www.khovar.tj/tj/ilmdonish.php?id=5053&amp;page=1 |date=2007-09-28 }} 
* [[5 Феврал]]- Анҷоми [[Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ]] дар [[Чин]]. Шашумин давраи Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ дар [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] ба анҷом расид. Маросими пӯшидашавии ин бозиҳо, ки бо ширкати варзишгарони 26 кишвари қора дар шаҳрҳои [[Чангчун]] ва [[Ҷилин]] оид ба даҳ ришта тӯли як ҳафта идома карданд, шоми якшанбеи [[4 феврал]] баргузор шуд.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/298CD425-D092-42C6-9578-9F34A6475EE4.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070209110143/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/2/298CD425-D092-42C6-9578-9F34A6475EE4.html |date=2007-02-09 }} 
* [[1 феврал]] — [[Ромиш Шералӣ]], фарзанди устоди шодравон [[Лоиқ Шералӣ]] дар суҳбат бо маҷаллаи «[[Фарҳанг ва андеша]]» гуфт, ки ашъори [[Лоиқ Шералӣ]] дар қироати худи шоир ояндаи наздик тариқи [[сомона]]и [[интернет]]ӣ низ қобили дастрасӣ хоҳад шуд.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/C047C184-8E4D-4A6B-AF05-E19F736E369E.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070206020227/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/C047C184-8E4D-4A6B-AF05-E19F736E369E.html |date=2007-02-06 }}

=== [[Январ]] [[2007]] ===
* [[31 Январ]] - Дар шашумин давраи [[Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ]] дар Чин рӯзи чоршанбеи 31 январ мусобиқот дар риштаи лижаронии кӯҳӣ шурӯъ мешавад, ки дар он варзишгарони тоҷик низ ширкат хоҳанд кард.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/53E39F22-D84B-4CC8-8896-BCD4F11A1723.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011354/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/53E39F22-D84B-4CC8-8896-BCD4F11A1723.html |date=2007-09-27 }}
* [[31 Январ]] — [[Ангела Меркел]], [[садри аъзам]]и [[Олмон]] аз номзадии [[Қазоқистон]] ба мақоми раҳбари давраии [[Иттиҳодияи Аврупо]] дар соли [[2009]] тарафдорӣ кардааст.[http://www.ozodi.tj/news/2007/01/31.html#544502f1-9d75-4ad7-899b-35f576d85487] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011339/http://www.ozodi.tj/news/2007/01/31.html#544502f1-9d75-4ad7-899b-35f576d85487 |date=2007-09-27 }}
* [[30 Январ]] - Шумораи мақолаҳо дар [[Википедиаи Тоҷикӣ]] ба 5 000 расид.
* [[30 Январ]] - Mуаррифии барномаи нави [[Windows Vista]] - Дирӯз дар [[Ню Йорк]] як маросими дигар низ барпо шуд. [[Майкрософт]], ширкати пешдасти олам дар таҳияи нармафзори компютерӣ низоми нав - Виндовз Вистаро муаррифӣ намуд.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/7C234318-8F66-4211-9A80-BADC21D7434C.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929084043/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/7C234318-8F66-4211-9A80-BADC21D7434C.html |date=2007-09-29 }}
* [[22 Январ]] - Дастаи футболи «Регар» ТадАЗ-и Турсунзода дуввумин дидори худро дар Ҷоми иттиҳод - 2007 бо тими «Оқтеппа»-и Актюбински [[Қазоқистон]] бо натиҷаи мусовии 0 бар 0 анҷом дод.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/29D02695-DC7E-4D31-BFD8-3C9E2B65542C.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011503/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/29D02695-DC7E-4D31-BFD8-3C9E2B65542C.html |date=2007-09-27 }}
* [[12 Январ]] — [[Дейвид Бекҳем]] тасмим гирифтааст, ки пас аз поёни ин мавсим дастаи &quot;Реал&quot;- и Мадридро тарк кунад ва тибқи қарордоде, ки 250 миллион доллар арзиш дорад, ба дастаи &quot;Галакси&quot;- и [[Лос Анҷелес]]и [[Иёлоти Муттаҳида]] бипайвандад.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/1/5363BF93-8D8B-46C3-84D2-EDB066882404.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070114190840/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/1/5363BF93-8D8B-46C3-84D2-EDB066882404.html |date=2007-01-14 }}
* [[3 Январ]] Соати 14:29 шумораи мақолаҳои Википедиаи Тоҷикӣ ба 4000 мақола расид 4000 -ум мақола дар Википедиа дар бораи Забон аз тарафи корбар [[Корбар:English Isfara]] ирсол шуд.

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 555.
 
{{хурд}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XXI]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 2000-ум]]
[[Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2007]]</text>
      <sha1>kuvd9q1f8xiqhthsamsi10t20mbb6t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>KitKat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303818</id>
    <revision>
      <id>1487729</id>
      <parentid>1330307</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="p437o580wzh94nnshn53gj6uic7drhc" xml:space="preserve">'''KitKat''' ([[тоҷикӣ|тоҷ.]] КитКат) — маснуоти қаннодии шоколадӣ, ки ширкати ''Nestlé'' берун аз [[ИМА]] ва ширкати ''Hershey'' дар дохили ИМА истеҳсол мекунад. Ҳоло ин навъи шоколад дар саросари дунё истеҳсол мешавад. Шоколади ''KitKat'' соли 1935 дар [[Бритониё]] омода шудааст.

== Таркиб ==
Дар таркиби ''KitKat'' шири шоколадӣ мавҷуд аст, ки аз вафля фарқият дорад.
Таркиби ғизоӣ

{{|маҳсулот      =KitKat 
 |ккал              =531
 |сафедаҳо             =6,1
 |равғанҳо             =29,2
 |карбогидратҳо         =60,9}}
 
* Муҳлати нигоҳдорӣ: аз санаи истеҳсол сар карда, қариб 9 моҳ.
* Дар ҳарорати аз +15&amp;nbsp;°C то +21&amp;nbsp;°C бо намнокии камтар аз 75 % нигоҳ дошта мешавад.

[[Қанд]], шири хушк, равғанин какао, орди гандум, какао, равғани нахл, эмулгаторҳо летситин, E476, дрож, разрихлител, гидрокарбонати натри, сулфати калтсий,  [[намак]], крахмал, хушбӯйкунандаҳо, ванилин.

== Навъҳои KitKat ==
Дар саросари дунё қариб 250 навъҳои KitKat мавҷуд аст.
== Далелҳо ==
* Соли 2000 [[Китоби рекордҳои Гиннесс]] эълон кард, ки дар соли 1995 - 13,2 миллиард борҷомаи ''KitKat'' фурӯхта шуд ва дар дунё, муддати як сония одамон 418 шоколади ''KitKat''-ро истеъмол карданд.
* Ширкати [[Google]] ба шарафи шоколади ''KitKat'' яке аз тафсирҳои [[системомил]]ашро [[Android]] 4.4 — ро, ки барои телефонҳои мобилӣ пешбинӣ шудааст, ''KitKat'' номгузорӣ кард.

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20090503131115/http://kitkat.com/about_kitkat  Сайти расмии KitKat] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20090503131115/http://kitkat.com/about_kitkat Далелҳои ҷолиб оид ба KitKat] {{ref-en}}
* [http://www.brandnews.ua/index.php?cmd=news_full_text&amp;type=arch&amp;id=593&amp;lang=ru/ Навидҳои бренди KitKat]{{Недоступная ссылка|date=Май 2018 |bot=InternetArchiveBot }}
* [https://web.archive.org/web/20151117015152/http://www.konditerprom.ru/articles/4478/ Таърихи тамғаи тиҷоратии KitKat]
* [http://www.adme.ru/tribune/2006/02/26/5329/ Таблиғоти нави KitKat дар Русия]{{Недоступная ссылка|date=Май 2018 |bot=InternetArchiveBot }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=wDxwsc7gFa8/ Таърихи муваффақияти ширкати KitKat]
[[Гурӯҳ:Молҳои қаннодӣ]]
[[Гурӯҳ:Десертҳо]]
[[Гурӯҳ:Тамғаҳои шоколад]]
[[Гурӯҳ:Тамғаи тиҷоратии Nestlé]]
[[Гурӯҳ:Соли 1935 дар Бритониё пайдо гардида]]</text>
      <sha1>p437o580wzh94nnshn53gj6uic7drhc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Покури II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310161</id>
    <revision>
      <id>1487793</id>
      <parentid>1418569</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4943" sha1="gohou7v4wx04e1nq459862k8ets32j4" xml:space="preserve">{{Давлатмард}}
'''Покури II''' ({{lang-grc|ΠΑΚΟΡΟΣ}}; {{ВД-Дебоча}}) — подшоҳи [[Ашконӣ]] (78 — 105), писари [[Балоши I]]. Пас аз марги падараш шоҳаншоҳи кулли [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ]] шуд.

Покур яке аз писарони хурдтари Балоши I буд, ки дар соли 61/2 ба дунё омад&lt;ref&gt;{{harvnb|Gregoratti|2017|p=132}}; {{harvnb|Hollis|1994|pp=206–208}}&lt;/ref&gt;.  Дар замони Балоши I, шоҳаншоҳӣ таҷдиди ҳаётро таҷриба кард{{sfn|Olbrycht|2016b|p=24}}. Дар охирин солҳои салтанат, Покур дар канори ӯ ҳукумат мекард. Пас аз марги Балоши I дар соли 78, Покур танҳо ҳокими шоҳаншоҳӣ шуд{{sfn|Potter|1991|pp=279, 281 (see also note 9)}}{{sfn|Gregoratti|2013|pp=280–282}}.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашмаҳо ==

* {{cite book|title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices|year=1984|publisher=Psychology Press|last=Boyce|first=Mary|author-link=|pages=[https://archive.org/details/zoroastriansthei00boyc_0/page/1 1]–252|isbn=9780415239028|url=https://archive.org/details/zoroastriansthei00boyc_0|url-access=}} 
* {{cite encyclopedia|title=Armenia and Iran ii. The pre-Islamic period|last=Chaumont|first=M. L.|url=http://www.iranicaonline.org/articles/armenia-ii|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 4|pages=418–438|year=1986}}
* {{cite encyclopedia|article=Balāš|last1=Chaumont|first1=M. L.|first2=K.|last2=Schippmann|url=http://www.iranicaonline.org/articles/balas-proper-name##1|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 6|pages=574–580|year=1988}}
* {{cite book|last=Curtis|first=Vesta Sarkhosh|chapter=Parthian coins: Kingship and Divine Glory|title=The Parthian Empire and its Religions|isbn=9783940598134|date=2012|pages=67–83|url=https://www.academia.edu/6186948|url-access=}}
* {{cite book|url=https://www.academia.edu/23810856|url-access=|last=Curtis|first=Vesta Sarkhosh|editor1-first=Markus|editor1-last=Williams|editor2-first=Sarah|editor2-last=Stewart|editor3-first=Almut|editor3-last=Hintze|year=2016|chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography|title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition|publisher=I.B. Tauris|isbn=9780857728159|pages=179–203}}
* {{cite book|first1=Edward|last1=Dąbrowa|editor1-last=Daryaee|editor1-first=Touraj|editor1-link=|title=The Oxford Handbook of Iranian History|date=2012|publisher=Oxford University Press|chapter=The Arsacid Empire|pages=1–432|isbn=978-0-19-987575-7|url=https://books.google.com/books?id=K-poAgAAQBAJ&amp;q=pacorus|access-date=2019-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101051501/https://books.google.dk/books?id=K-poAgAAQBAJ&amp;pg|archive-date=2019-01-01|url-status=}}
* {{citation|last=de Crespigny|first=Rafe|title=A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23–220 AD)|year=2007|publisher=Koninklijke Brill|location=Leiden|url=https://epdf.pub/a-biographical-dictionary-of-later-han-to-the-three-kingdoms-23-220-ad-handbook-.html|isbn=978-90-04-15605-0}} 
* {{cite journal|last1=Gregoratti|first1=Leonardo|title=Epigraphy of Later Parthia|date=2013|pages=276–284|url=https://web.archive.org/web/20200713084441/https://www.academia.edu/6253121/Epigraphy_of_Later_Parthia_Voprosy_Epigrafiki_Sbornik_statei_7_2013_pp._276-284|url-access=registration}}
* {{cite book|first=Leonardo|last=Gregoratti|editor1-last=Daryaee|editor1-first=Touraj|title=King of the Seven Climes: A History of the Ancient Iranian World (3000 BCE - 651 CE)|date=2017|publisher=UCI Jordan Center for Persian Studies|chapter=The Arsacid Empire|pages=1–236|isbn=9780692864401|url=https://www.academia.edu/32702237|url-access=|access-date=2023-08-30|archive-date=2021-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206124017/https://www.academia.edu/32702237|dead-url=yes}}
* {{cite book|last1=Olbrycht|first1=Marek Jan|editor-last1=Curtis|editor-first1=Vesta Sarkhosh|editor-last2=Pendleton|editor-first2=Elizabeth J.|editor-last3=Alram|editor-first3=Michael|editor-last4=Daryaee|editor-first4=Touraj|title=The Parthian and Early Sasanian Empires: Adaptation and Expansion|date=2016b|publisher=Oxbow Books|isbn=9781785702082|chapter=Dynastic Connections in the Arsacid Empire and the Origins of the House of Sāsān}} 
* {{cite encyclopedia|article=Artabanus (Arsacid kings)|last=Schippmann|first=K.|url=http://www.iranicaonline.org/articles/artabanus-parth#pt3|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 6|pages=647–650|year=1986}} 
* {{cite encyclopedia|title=Adiabene|last=Sellwood|first=D.|url=http://www.iranicaonline.org/articles/adiabene|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 5|pages=456–459|year=1983}}
*
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ашкониён]]</text>
      <sha1>gohou7v4wx04e1nq459862k8ets32j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312039</id>
    <revision>
      <id>1487809</id>
      <parentid>1484472</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11427" sha1="g1404x6b4b989tkob0sr7yibqsl88ny" xml:space="preserve">{{Маъноҳои дигар|сайёҳ|ҳунар (маъноҳо)}}
{{Шабакаи телевизионӣ
 |ном                 = ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ 
 |номи пурра          = Муассисаи давлатии Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”
 |логотип             = TVSayohi.svg
 |логоном             = 
 |бар                 = 200
 |мамлакат            = {{flag|Тоҷикистон}}
 |минтақаи пахш       = {{flag|Тоҷикистон}}&lt;br&gt;{{Парчами Замин}} [[Замин]]
 |замони пахш         = аз соати 7 субҳ то соати 22 шаб
 |забон               = [[тоҷикӣ]], [[русӣ]] ва [[англисӣ]]
 |марказ              = кӯч.Айнӣ 259, [[Ноҳияҳои Душанбе|ноҳияи Шоҳмансур]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
 |формат              = DVB-S/MPEG-4/HD
 |мавзӯъ              = [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунарҳои мардумӣ]]
 |оғоз                = [[1 апрел]]и [[соли 2022]]
 |анҷом               = 
 |сабаби басташавӣ           = 
 |ҷойгузин кардан =
|ҷойгузиншуда=
|ҷойгузинӣ =
|иҷрзатнома=
 |бинандагон          = наздики 10 миллион
 |асосгузор           = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
 |молик               = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва телевизиони «[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ |Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]»
 |роҳбарон         = Дилафрӯз Амирзода, Умед Шарифзод, Шоҳрухмирзо Исмоилзода
 |каналҳои хоҳар      = {{flagicon|Тоҷикистон}} [[Шабакаи Якум (Тоҷикистон)|ТВ Тоҷикистон]]&lt;br&gt;
{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Сафина]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Баҳористон]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Ҷаҳоннамо]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Варзиш]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Синамо]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Футбол]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Шаҳнавоз]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Илм ва табиат]]
 |овози  канал        = 
 |шарикони шабака     = 
 |шиор                = &quot;Муаррифгари имкониятҳои сайёҳӣ, таъриху фарҳанг ва ҳунарҳои мардумии Тоҷикистон!&quot;
 |сайт                = [http://tvsayohi.tj tvsayohi.tj]
 | terr serv 1 = 
 | terr chan 1 =
 | sat serv 1 = YAHSAT 1A
 | sat chan 1 = 11785 H 27500 3/4
 | sat serv 2 = NSS 12
 | sat chan 2 = 11565 H 10740 3/4
}}
'''ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (ТВ Туризм и народные ремёсла/TV Tourism and folk crafts)''' — [[8 феврал|8 феврали]] [[соли 2022]] дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt; [[шабакаи телевизионӣ|шабакаи телевизионии]] давлатӣ, умумимиллию [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунар]]ҳои мардумии [[Тоҷикистон]], ки аз [[1 апрел]]и соли [[2022]] дар ҳудуди Тоҷикистон давоми шабонарӯз 16 соат, намоиш дода мешавад. Муассисаи давлатии ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумиро дар хориҷи Тоҷикистон бо ёрии [[телевизион]]ҳои [[моҳвора]]вӣ ва ё [[интернет]] тамошо кардан мумкин аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tvsayohi.tj|title= {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |date=2023-12-03 }} Сомонаи расмии шабака|author=tvsayohi.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28 {{Cite web |url=https://tvsayohi.tj/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2025-12-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |archivedate=2023-12-03}}&lt;/ref&gt;
Тестҳои техникиаш аз [[1 сентябр]]и соли [[2022]] бо моҳвораи Yahsat 1A (мавқеи корӣ 52,5°E) дар сифати HD, бе коддарорӣ, бо параметри: 11785 МГц, поляр. H, SR 27500, FEC.

== Таъсис ==
1 апрели соли 2022 бо мақсади инкишоф додани иқтидори воқеии шаҳру деҳот, муаррифии манзараҳои зебои кишвар, мавзеъҳои сайёҳӣ, маконҳои таърихӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар ҷумҳурӣ Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба фаъолият шурӯъ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tvsayohi.tj|title= {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |date=2023-12-03 }} Сомонаи расмии шабака|author=tvsayohi.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28 {{Cite web |url=https://tvsayohi.tj/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2025-12-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |archivedate=2023-12-03}}&lt;/ref&gt; Пас аз [[1 сентябр|1 сентябри]] [[соли 2022]] бо пайваст шудан ба моҳвораи ЯҲСАТ мавҷи Телевизиони “ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”  ба давлатҳои хориҷи кишвар низ дастрас гардид.

Муассисаи давлатии телевизиони “ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” дар асоси дастуру супоришҳо ва дастгириҳои пайвастаи Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади тарғибу ташвиқи имконияти [[сайёҳ]]ӣ, ҷалби сайёҳони дохилию хориҷӣ ба ҷумҳурӣ, мусоидат ба рушди бемайлони [[ҳунар]]&lt;nowiki/&gt;ҳои мардумӣ дар мамлакат ва муарифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун кишвари барои сайёҳӣ мувофиқу  дорои [[фарҳанг]]у [[ҳунар]]и волои [[таърих]]ӣ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 июн]]и соли [[2021]] таъсис дода шудааст.

Аз [[25 ноябр|25 ноябри]] [[соли 2021]] бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Амирзода Дилафрӯз Субҳон директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» таъин карда шудааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=45576|title=Нашрияи расмии Тоҷикистон - &quot;Ҷумҳурият&quot;|website=peshina.jumhuriyat.tj|accessdate=2025-06-09}}&lt;/ref&gt;

== Сохтор ==
Телевизиони Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ 143 воҳиди корӣ дошта, сохтори он аз дастгоҳи марказӣ, ҳайати эҷодӣ иборат аз 5 раёсат, 4 шуъба, 3 бахш, инчунин, маҷмааи таҷҳизоти студиявӣ ва шуъбаҳои техникию хизматрасонӣ иборат аст.

Забони аслии шабакаи телевизионӣ — [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]], як қисми барномаҳо бо [[забони русӣ]] ва [[забони англисӣ]] барномарезӣ мешаванд.
 
Тамошобинони ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ зиёда аз 10 миллион нафарро ташкил медиҳанд, аз онҳо, бештар аз 5 миллионаш аз [[Тоҷикистон]] ва бақияаш аз [[Афғонистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Эрон]], [[Русия]] ва  давлатҳои [[Аврупо]]&lt;nowiki/&gt;ю [[ИМА]] мебошанд.

== ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ==
* [http://ok.ru/video/3554651938436 Пахши мустақими шабака дар [[Одноклассники]]]
* [https://facebook.com/groups/2194410987247191/ Саҳифаи расмӣ дар [[Facebook]]]
* [https://youtube.com/@tvsayohi?feature=shared Саҳифаи расмӣ дар [[YouTube]]]
* [https://instagram.com/tv_sayohi?igshid=OGY3MTU3OGY1Mw== Саҳифаи расмӣ дар [[Instagram]]]

== Пайвандҳо ==
* [http://tvsayohi.tj Сомонаи расмии шабака]
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sayohplay.exoplayer_kotlin Боргирии замимаи мобилии шабака]
* [https://khovar.tj/rus/2022/04/segodnya-v-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-turizm-i-narodnye-remyosla/  АМИТ &quot;Ховар&quot;] — ''2022.04.01''
* [http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835  Низомномаи муассиса] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104094850/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835 |date=2023-11-04 }} — ''30.06.2022''
* [https://mir24.tv/news/16502953/turizm-i-narodnye-remesla-novyi-gosudarstvenny-telekanal-nachal-veshchanie-v-tadzhikistane  Мир24ТВ] — ''01.04.2022''
* [https://tj.vesti.news/segodnya-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-22040112520942.htm  Вести]{{Пайванди мурда|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ''01.04.2022''
* [https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html  tajsohtmon.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104101851/https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html |date=2023-11-04 }} — ''01.04.2022''

{{Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон]]</text>
      <sha1>g1404x6b4b989tkob0sr7yibqsl88ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлати Хоразмшоҳиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313323</id>
    <revision>
      <id>1487791</id>
      <parentid>1475979</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Flag_of_the_Seljuk.png|Flag_of_the_Seljuk.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:COM:VRT|No permission]] since 18 September 2026.</comment>
      <origin>1487791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24208" sha1="66j527a773ukua61qg2pt55u0hzb9ix" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ|p1=Государство Сельджукидов|flag_p1=|s1=Монгольская империя|flag_s1=Flag of the Mongol Empire.svg}}

'''Давлати Хоразмшоҳиён''' (ҳамчунин: '''Давлати Хоразмшоҳиён-Ануштегениён'''&lt;ref&gt;{{Книга|ссылка=https://books.google.tm/books/about/%D0%93%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE_%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%88%D0%B0.html?id=8iVuAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y|автор=Зия М. Буниятов|заглавие=Государство Хорезмшахов-Ануштегинидов: 1097-1231|год=1986|место=Москва|издательство=Наука|страниц=256}}&lt;/ref&gt;''';''' {{lang-fa|خوارزم}} — '''Khwārazm'''; {{Lang-uz|Xorazmshoxlar davlati}}; {{lang-tk|Horezmşalar döwleti}}) — давлат дар [[Ховаршиносӣ|шарқшиносӣ]] ҳамчун номи давлати [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёнаи]] асримиёнагии [[Хоразм]] дар замони ҳукмронии сулолаи Ануштегиниҳо дар солҳои 1097—1221 пазируфта шудааст. Маркази давлат дар поёноби [[Омударё|Амударё]] воқеъ буд&lt;ref&gt;Гулямов, Я. Г. История орошения Хорезма с древнейших времен до наших дней. Ташкент, 1957.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Маньковская, Л. Памятники зодчества Хорезма. Ташкент: Изд-во лит-ры и искусства им. Гафура Гуляма, 1978, с.44&lt;/ref&gt;.

Хоразмшоҳи Ануштегиниҳо дар қисми зиёди [[Фарорӯд|Мовароуннаҳр]] ва Хуросон ҳукмронӣ карда, аввал ба сифати тобеи Салҷуқиён&lt;ref&gt;[[Груссе, Рене|Rene Grousset]], ''[[Империя степей: Аттила, Чингисхан, Тамерлан|The Empire of the Steppes: A History of Central Asia]]'', Transl. Naomi Walford, ([[Rutgers University Press]], 1991), 159.&lt;/ref&gt; ва Қарахитойҳо&lt;ref&gt;Biran, Michel, ''The Empire of the Qara Khitai in Eurasian history'', ([[Cambridge University Press]], 2005), 44.&lt;/ref&gt; ва баъдан то ҳуҷуми Чингизхони муғул дар асри XIII ба Хоразм ҳамчун ҳукмрони мустақил ҳукмронӣ мекарданд. Давлате, ки пойтахти он [[Куҳнаурганҷ|Гурганҷ]] дар қаламрави [[Туркманистон]]и муосир ҷойгир буд, инчунин қаламравҳои [[Ӯзбекистон|Узбекистони]] ҳозира, [[Эрон]], қисмате аз қаламравҳои [[Озарбойҷон]]и муосир, [[Қазоқистон]], [[Афғонистон]], [[Тоҷикистон]] ва[[Қирғизистон]]ро (дар маҷмӯъ ҳудуди 3,6 миллион километри мураббаъ) ишғол кардааст&lt;ref&gt;{{Статья|ссылка=http://www.escholarship.org/uc/item/3cn68807|автор=[[Таагепера, Рейн|Rein Taagepera]]|заглавие=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|год=1997|язык=en|издание={{Нп4|International Studies Quarterly}}|тип=journal|месяц=9|том=41|номер=3|страницы=497|DOI=10.1111/0020-8833.00053|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181119114740/https://escholarship.org/uc/item/3cn68807|archivedate=2018-11-19}}&lt;/ref&gt;).

== Пайдоиши сулолаи Ануштегиниҳо ==
Аввалин далели пайдоиши Аншутегиниён дар осори Шиҳоб-ад-дин Муҳаммад Ан-Насавӣ (вафот 1249), муаррих ва котиби шахсии Султон [[Ҷалолуддин Мангубердӣ|Ҷалолуддини Манкбурна]] мавҷуд аст, ки қайд кардааст, ки Султон [[Алоуддин Муҳаммади Хоразмшоҳ|Алоуиддин Муҳаммад II]] худро [[Туркҳо|турк]] медонист, аз ҷумла гуфтааст: «Ҳарчанд турк ҳастам, аз забони арабӣ кам маълумот дорам»&lt;ref&gt;Шихаб ад-Дин Мухаммад ибн Ахмад ан-Насави. Сират ас-султан Джалал ад-Дин Манкбурны: (Жизнеописание султана Джалал ад-Дина Манкбурны). Критич. текст, пер. с араб., предисл., коммент., примеч. и указатели З. М. Буниятова. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1996, с.51&lt;/ref&gt;. Ан-Насавӣ худи Султон Ҷалолуддинро чунин тавсиф кардааст: «Ӯ сиёҳпӯст, қоматаш кӯтоҳ, гуфтор ва баён туркзабон буд»&lt;ref&gt;Шихаб ад-Дин Мухаммад ибн Ахмад ан-Насави. Сират ас-султан Джалал ад-Дин Манкбурны: (Жизнеописание султана Джалал ад-Дина Манкбурны). Критич. текст, пер. с араб., предисл., коммент., примеч. и указатели З. М. Буниятова. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1996, с.288&lt;/ref&gt; .

== Тарзи пайдоиши оғузӣ ==
Аввалин зикри мансубияти қабилавии Ануштегениён дар муаррихи давлати Ҳулагиён Рашид-аддин (1247—1318) мавҷуд аст, ки ба гуфтаи ӯ асосгузори сулолаи Ануштегин яке аз 24 қабилаҳои қадимии [[оғузҳо]] (туркманҳо) будааст — қабилаи Бегдилӣ:&lt;blockquote&gt;«… ''Ҳар [қисмат]… мисли оғузҳо ном ва лақаби худро мегирифт, ки ҳоло мардум онҳоро туркман меноманд'' … ''Ба ҳамин монанд, дуртарин аҷдоди Султон Муҳаммади Хоразмшоҳ Ауштегини Ғарча буд, ки аз авлоди ӯ буд. аз қабилаи бегдилӣ аз қабилаи оғузҳо''»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/R.phtml?id=2057|title=Джами ат-Таварих (Сборник летописей)|author=Фазлаллах Рашид ад-Дин|date=1946-1952|location=Москва, Ленинград|publisher=АН СССР|deadlink=no|accessdate=2021-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502131734/http://www.vostlit.info/haupt-Dateien/index-Dateien/R.phtml?id=2057|archivedate=2012-05-02}}&lt;/ref&gt; . ''Оғуз ба се бародари калонсол Бозоқ ном гузоштааст.'' ''Фарзандони писари сеюми Юлдузхон… Бегдилӣ, яъне ҳамеша азиз, чун сухани пирон''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Rasiddaddin/frametext3.htm|title=ФАЗЛЛАЛЛАХ РАШИД АД-ДИН-&gt;ОГУЗ-НАМЕ-&gt;ЧАСТЬ 3|website=www.vostlit.info|deadlink=no|accessdate=2021-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502205330/http://www.vostlit.info/Texts/rus2/Rasiddaddin/frametext3.htm|archivedate=2021-05-02}}&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;Муаррихи [[темуриён]]и асри XV низ таъкид мекунад, ки асосгузори сулола [[Анӯштегин Ғарча|Ануш-Тегин]] ба кабилаи ''бегдилиён'' мансуб аст. [[Ҳофизи Абрӯ|Ҳофизи Абру]]&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://horezm.info/books/%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%85%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2-%D0%B7%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B2|title=Государство Хорезмшахов-ануштегинидов, 1097-1231|author=Буниятов З. М.|website=|date=1986|publisher=М.: «Наука», Главная редакция восточной литературы|deadlink=no|accessdate=2021-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211106170435/https://horezm.info/books/%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE-%D1%85%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2-%D0%B7%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BE%D0%B2|archivedate=2021-11-06}}&lt;/ref&gt; . Муаррихони дигари асримиёнагӣ ва [[Иттиҳоди Шӯравӣ|шӯравӣ]] низ навиштаанд, ки қабилаи ''бегдилӣ'' туркман (оғуз)&lt;ref&gt;Языжы-оглы. Огуз бойлары (Таблица названий 24 огузских племен, их значений, онгонов и тамг)//{{Бе тарҷума 5|Сюмер|Sümer|tr|Faruk Sümer}}, 1972. — С. 211. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Салар Баба Гулалы, Салар оглы-Хырыдары''. История Огуза, его сыновей и его сторонников, а также и других турок//Построчн. пер. со стар. чагатайск.—Ашхабад, ЦНБ АН ТССР. Рукопись.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://horezm.info/books/%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD-shajare-i-tarakime-%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB-%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B8|title=Родословная туркмен|author=Абу-л-Гази|website=|quote=Об именах сыновей и внуков Огуз-хана...Имя старшего сына Йулдуз-хана— Авшар, второй [сын] — Кызык, третий — Бекдели, четвертый — Каркын.|date=1958|publisher=М. АН СССР.|deadlink=no|accessdate=2018-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211108044426/https://horezm.info/books/%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD-shajare-i-tarakime-%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB-%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B8|archivedate=2021-11-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.tm/books/about/%D0%95%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%A1%D0%B5.html?id=8JTfAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y|title=Этническая история северо-западной Туркмении в средние века|author=С.П.Поляков|quote=Бектили — средневековое туркменское племя.|date=1973|location=Москва|publisher=Издательство Московского Университета|deadlink=no|accessdate=2021-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211228041955/https://books.google.tm/books/about/%D0%95%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%A1%D0%B5.html?id=8JTfAAAAMAAJ&amp;redir_esc=y|archivedate=2021-12-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://taryhturkmen.blogspot.com/2018/06/blog-post.html|title=Огузо-туркменское племя бекдили|author=С.Атаниязов|website=|quote=БЕКДИЛИ – средневековое огузско-туркменское племя, тире племени гёкленг. Видимо от бекдили (бек «крепкий», дил «язык», -ли – аффикс обладания) – «нераскрывающий тайну». Рашид-ад-Дин, Салар-Баба, Абулгази считают бекдили именем третьего сына Йылдыз-хана, внуком Огуз-хана и объясняют значение антропонима различно: Рашид-ад-Дин «подобно речам старших почтенным будет» (МИТТ (Материалы по истории Туркменистана и туркмен) – Т.1 – с 501); Салар Баба «да будет ласковый в соответствии слов старейших» (Салар Баба («Всеобщая история»), с. 51); Абулгази «его речь уважаема» (Кононов «Родословная туркмен», с.53) и «обильный благами» (Абулгази, 1906, с.25-26 г.). У Языджы-оглы другое толкование: «слова беков почитаемы» (Языджы-оглы).|date=1988|publisher=Ашхабад, изд.Ылым|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2018-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719163447/https://taryhturkmen.blogspot.com/2018/06/blog-post.html|archivedate=2019-07-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://turkmen-horezm.blogspot.com/2018/07/blog-post_9.html|title=Ануштегин Гарча – основатель династии хорезмских правителей|author=А.Язбердыев|website=|quote=У Решидеддина: «Ануштегин Гарча был потомком племени огузов – бегдили; Хафиз-и Абру писал: «Нуштегин Гарча – родоначальник султанов Хорезма, он потомок племени огузов – бегдили»|date=|publisher=|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2018-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200604181352/http://turkmen-horezm.blogspot.com/2018/07/blog-post_9.html|archivedate=2020-06-04}}&lt;/ref&gt; буд. Туркологи советӣ Е. Наширвонов нишон медиҳад, ки Давлати Хоразмшоҳиён давлати оғузу туркманҳо буд:&lt;blockquote&gt;''«…Давлати оғу''

''уз-турк''ҳ''анхо, яъне давлати хораз''ҳҳо''ххо, ки пеш'' ҳ''з''ҷ''хучуми''ғулҳо ''хо ба Хоразм ташкил шуда буд, кушиш мекард,'' қ''и каб''ҳ''лахо''ғ ''огуз-туркманро дар атрофи х''ҷ''д чамъ карда,''ҳо''нхоро сар''ӣ''арй кунад.[1''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.library.chersonesos.org/showtome.php?tome_code=290&amp;section_code=9|title=Предварительные заметки о племенном составе тюркских народностей, пребывавших на юге Руси и в Крыму|author=З.Ш. Навширванов|website=|quote=|date=1929|publisher=Симферополь|deadlink=no|accessdate=2022-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171005162614/http://www.library.chersonesos.org/showtome.php?tome_code=290&amp;section_code=9|archivedate=2017-10-05}}&lt;/ref&gt; .&lt;/blockquote&gt;

== Таърих ==
Унвони Хоразмшох дар соли 305-и мелодӣ аз тарафи асосгузори сулолаи Афригидиёнҷорӣ карда шуда, то соли 995 давом кард. Баъди якчанд вақти таваққуф унвон барқарор гардид. Дар ҷараёни шӯриши соли 1017 шӯришиёни Хоразмӣ Абул-Аббоси Маъмун ва зани ӯ Хурроҷӣ, хоҳари султони турк Маҳмуди Ғазниро куштанд&lt;ref&gt;C.E. Bosworth, ''The Ghaznavids:994-1040'', (Edinburgh University Press, 1963), 237.&lt;/ref&gt; . Дар ҷавоб Маҳмуд ба минтақаи Хоразм, ки Носа ва ''риботи'' Фараваро дар бар мегирифт, ҳамла кард ва ишғол кард&lt;ref&gt;C.E. Bosworth, ''The Ghaznavids:994-1040'', 237.
&lt;/ref&gt;. Дар натиҷа, аз соли 1017 то 1034 Хоразм ба вилояти [[Давлати Ғазнавиён|Ғазнавии]] турк табдил ёфт. Соли 1077 волии вилоят, ки аз соли 1042 то соли 1043 ба туркҳои Салҷуқӣ тааллуқ дошт, ба дасти Ануштегин, собиқ ғуломи туркҳои султони Салҷуқиён гузашт&lt;ref&gt;Biran, Michel, ''The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History'', (Cambridge University Press, 2005), 44.&lt;/ref&gt;. Соли 1097 волии [[Хоразм]], ки аслан турк буд, Экинҷи ибни Қӯчқор аз [[салҷуқ]]иён истиқлол эълон кард ва худро шоҳи [[Хоразм]] эълон кард&lt;ref&gt;З.Буниятов „Государство Хорезмшахов-Ануштегинидов. 1097—1231“ М., 1986&lt;/ref&gt; . Дар ҳамон сол ӯ кушта шуд. Салчукиён [[Хоразм]]ро забт намуда, Кутбиддин Мухаммади I-ро Хоразмшоҳ таъин карданд. Дар тӯли ҳукмронии худ ӯ тобеи султони Салҷуқӣ [[Аҳмади Санҷар|Санҷар]] буд ва садоқаташро ба ӯ нигоҳ дошт.

Ин сулоларо пешвои низомии [[Анӯштегин Ғарча|Ануш-Тегин]], ғуломи собиқи туркҳои султонҳои Салҷуқӣ, ки аз вилояти Ғарчистони шимолии Афғонистон буд, таъсис додааст. Уро волии Хоразм таъин карданд. Писари ӯ Қутбиддин Муҳаммади I аввалин шоҳи меросии Хоразм шуд&lt;ref name=&quot;Britannica&quot;&gt;[[Донишномаи Бритоннико|Encyclopædia Britannica]], „Khwarezm-Shah-Dynasty“, ([http://www.britannica.com/eb/article-9045365/Khwarezm-Shah-Dynasty#87942.hook LINK] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080508012315/http://www.britannica.com/eb/article-9045365/Khwarezm-Shah-Dynasty#87942.hook |date=2008-05-08 }})&lt;/ref&gt; . Он ба шукуфоии бузургтарини худ дар ибтидои [[Садаи XIII|асри XIII]] дар замони [[Алоуддин Муҳаммади Хоразмшоҳ|Алоуд-дин Муҳаммади II]] расид. Ҳокимони Хоразм унвони Хоразмшоҳро доштанд.

=== Пойтахти Хоразм ===
Шаҳри асосии Давлати Хоразмшоҳиён [[Куҳнаурганҷ|Гурганҷ]] (шаҳри ҳозираи Конеургенчи Туркманистон) буд. Ин як шаҳри сераҳолӣ ва бозорҳои зиёде буд. Донишманд ва нависандаи араб [[Закариёи Қазвинӣ|Закариё ал-Қазвинӣ]] қайд мекунад, ки Гургонҷ „шаҳри азим дар соҳили Ҷайҳун буда, аҳолии зиёде дорад…“ ва дар иҳотаи „таваҷҷуҳи фариштагон, ки мисли арӯс шаҳрро дар биҳишт намояндагӣ мекунанд“ иҳота шудааст, дар хонаи домод». Ал-Казвинӣ инчунин хабар медиҳад, ки сокинони пойтахт «ҳунармандони моҳир», бахусус челонгар, дуредгар ва ғайра буданд. Кандакорон бо кори аз устухони фил ва қараб шуҳрат пайдо кардаанд. Муаррих ва ҷуғрофиёи асримиёнагии Сурия [[Ёқути Ҳамавӣ|Ёқут ал-Ҳамавӣ]], ки соли 1219 ба Гурганҷ сафар карда буд, навиштааст: «Ман шаҳре аз Гурганҷ бузургтар, бойтар ва зеботар аз мавқеъ надидам». Дар шаҳр ҷамъияти косибон истеҳсоли абрешими табиӣ кор мекарданд.&lt;ref&gt;Буниятов З. М. Избранные сочинения в трех томах, т. 3. Баку, 1999, с.65&lt;/ref&gt;

== Хоразмшоҳҳо ==
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;90%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
! colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;silver&quot; | Хоразмшоҳҳо
|-----
! Ном
! Солҳои ҳукмронӣ
! Унвонҳо
|-----
| [[Экинчи ибн Кочкар]]
| align=&quot;center&quot; | [[1097]]
| хоразмшоҳ
|-----
| colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;silver&quot; | &lt;center&gt;'''[[Ануштегиниҳо|Сулолаи Ануштегиниён]]'''&lt;/center&gt;
|-----
| [[Кутб ад-Дин Мухаммед I]]&lt;!--Кутб ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Фатх Мухаммад Айбек Арслан-тегин ибн Икинджи Ануш-тегин--&gt;
| align=&quot;center&quot; | [[1097]]—[[1127]]
| хоразмшоҳ
|-----
| [[Ала ад-Дин Атсыз]]&lt;!--Ала ад-Дин Абу-л-Музаффар Атсыз Кылыч Арслан ибн Мухаммад--&gt;
| align=&quot;center&quot; | [[1127]]—[[1138]],&lt;br&gt;[[1139]] — [[1156]]
| хорезмшах, добился независимости, покорил туркмен, кипчаков, низовья Сырдарьи и мандышлак
|-----
| [[Сулейман-шах (хорезмский шах)|Сулейман-шах]]
| align=&quot;center&quot; | [[1138]]—[[1139]]
| хоразмшоҳ
|-----
| [[Тадж ад-Дин Ил-Арслан]]&lt;!--Тадж ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Фатх Иль Арслан ибн Атсыз--&gt;
| align=&quot;center&quot; | [[1156]]—[[1172]]
| хоразмшоҳ
|-----
| [[Джелал ад-Дин Султан-шах]]&lt;!--Джалал ад-Дин Абу-л-Касим Махмуд Султан-шах ибн Иль Арслан--&gt;
| align=&quot;center&quot; | [[1172]]
| хоразмшоҳ
|-----
| [[Ала ад-Дин Текеш]]&lt;!--Ала ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Музаффар Текеш ибн Иль Арслан--&gt;
| align=&quot;center&quot; | [[1172]]—[[1200]]
| хоразмшоҳ
|-----
| [[Алоуддин Муҳаммади Хоразмшоҳ]]&lt;!--Ало уд-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Фатҳ Муҳаммад ибн Текеш--&gt;
| align=&quot;center&quot; | [[1200]]—[[1220]]
| хоразмшоҳ
|-----
| [[Ҷалолуддин Мангубердӣ]]&lt;!--Джалал ад-Дунийа ва-д-Дин Абу-л-Музаффар Манкбурны ибн Мухаммад--&gt;
| align=&quot;center&quot; | [[1217]]—[[1220]]&lt;br&gt;[[1220]] — [[1231]]
| султони [[Ғазнӣ]], [[вилояти Бомиён|Бомиён]] ва [[вилояти Ғур|Ғур]] &lt;br&gt; хорезмшах
|}
&lt;/center&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Хоразм]]
* 16 Империяи бузурги туркҳо

== Пайвандҳо ==
[https://horezm.info/ Туркманистон: таърихи Хоразм] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231205051653/https://horezm.info/ |date=2023-12-05 }}

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Сарчашмаҳо ==
* {{Книга|автор=[[Буниятов, Зия Мусаевич|Буниятов З. М.]]|заглавие=Государство Хорезмшахов-Ануштегинидов. 1097-1231|место=М.|издательство=Наука, Глав. ред. восточной лит-ры|год=1986|страниц=251|isbn=}}
* {{Cite encyclopedia|first=Clifford Edmund|last=Bosworth|authorlink=|title=Anuštigin Ĝarčāī|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 2|year=1986|url=http://www.iranicaonline.org/articles/anustigin-garcai-slave-commander|page=140}}
* Khwarazmshahs i. Descendants of the line of Anuštigin // Encyclopædia Iranica : [англ.] / ed. by E. Yarshater. — 1985—.
[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоҳаншоҳиҳои Осиё]]</text>
      <sha1>66j527a773ukua61qg2pt55u0hzb9ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Коромӯзии дуалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314319</id>
    <revision>
      <id>1487775</id>
      <parentid>1424286</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2697" sha1="dzeyp9ui28uh840a9oecqe8e3bar3y4" xml:space="preserve">'''Коромӯзии дуалӣ''' як системаи [[коромӯзӣ]] мебошад. [[Таълим]] дар доираи ''системаи дуалӣ'' дар ду ҷои баҳамдигар вобаста, вале ҷудо сурат мегирад: [[корхона]] ва [[Муассисаи таълимӣ|муассисаи таълимии касбӣ]]. Яъне, натанҳо дониши назариявӣ омӯзонида ва ё азхуд карда мешавад, балки таҷрибаи касбӣ баробори он ҷамъоварӣ карда мешавад. Шахсоне, ки дар чаҳорчӯбаи '''коромӯзии дуалӣ''' таҳсил мекунанд, ҳамчун ''таҷрибаомӯзон'' ё, баъзан, вожаи кӯҳнашуда, шогирдон номида мешаванд.

== Олмон ==

=== Таърих ===

=== Сохтори таълимӣ ===

==== Коромӯзӣ дар Корхона ====

==== Коромӯзӣ дар Муассиссаи таълимӣ ====

==== Низоми имтиҳонот ====

=== Афзалиятҳои коромӯзии дуалӣ дар Олмон ===

=== Камбудиҳои коромӯзии дуалӣ дар Олмон ===

== Истинодҳои веб (ба забони олмонӣ) ==

* [http://www.bibb.de/ Институти федералии коромӯзӣ]
* [http://www.schockdeineeltern.de/ Моделҳои коромӯзӣ] - вебсайти IHK North Westphalia
* &quot;[https://www.br.de/fernsehen/ard-alpha/sendungen/ich-machs/index.html Ман мекунам!&quot;] - Саҳифаи иттилоотии телевизионии Бавария, наворҳо дар мавзӯи коромӯзӣ ва касбҳои гуногун.
* [https://web.archive.org/web/20170711215411/https://www.bmbf.de/pub/Ausbildung_und_Beruf.pdf Маълумотнома: ''Коромӯзӣ ва касб''.] (PDF; 2.2&amp;nbsp;MB) Вазорати федералии маориф ва тадқиқот
* [http://www.ausbildernetz.de/ bfz Шабакаи коромӯзон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240228104625/http://ausbildernetz.de/ |date=2024-02-28 }}
* [https://www.hwk-dresden.de/duale-berufsausbildung/ Коромӯзӣ дар соҳаи ҳунармандӣ]
* [http://www.bmbf.de/pub/Studie_Flexible_Ausbildungswege_in_der_Berufsbildung.pdf Моҳият ва мақсади коромӯзӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160815052615/https://www.bmbf.de/pub/Studie_Flexible_Ausbildungswege_in_der_Berufsbildung.pdf |date=2016-08-15 }} (PDF; 1.3&amp;nbsp;МБ)

== Адабиёт ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>dzeyp9ui28uh840a9oecqe8e3bar3y4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тоҷибой Султонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318474</id>
    <revision>
      <id>1487813</id>
      <parentid>1486521</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18278" sha1="i800unzeehzoaogjbbodhk0lcf1p1yu" xml:space="preserve">{{Ятим}}
{{Олим
|ном               = Тоҷибой Султонӣ
|номи аслӣ         = Келдиёров Тоҷибой Султонович
|тасвир            = 
|бар               = 200px
|таърихи таваллуд    = 19.09.1970   
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|Панҷакент}}, [[Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт        = 
|маҳалли даргузашт      =  
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|фазои илмӣ        = [[адабиётшинос]] 
|ҷойҳои кор        = [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]],  Мақомоти иҷроияи  ҳокимияти давлатии вилояти Суғд 
|дараҷаи илмӣ      = номзади илмҳои филологӣ (2000), доктори илмҳои филологӣ (2019) 
|унвонҳои илмӣ     = профессор
|алма-матер        = [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]] (1993)]]
|роҳбари илмӣ      =
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|мукофоту ҷоизаҳо  = [[Медали «Хизмати шоиста»]] (2022),  Медали “30-солагии “Иттифоқи Чернобил” (2018), медали ҷашнии 20-солагии ҲХДТ (2021), медали 35-солагии “Иттифоқи Чернобил” (2021), медалҳои “Маърифатпарвар”, “Нишони сухан”-и ИН Тоҷикистон (2023), “100-солагии РКСО”(2023), Ифтихорномаи маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020).                                      
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = 
}}

'''Султонзода Тоҷибой Султонӣ''' (''Келдиёров Тоҷибой Султонович'') — олими адабиётшинос, доктори илмҳои филология (2021), Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, узви Конфедератсияи байналхалқии иттифоқҳои журналистӣ (2017) узви Иттифоқи байналмилалии нависандагон ва табибон (2023).

== Зиндагинома ==
Султонзода Тоҷибой Султонӣ (тахал. Тоҷибой Султонӣ)- адабиётшинос, доктори илмҳои филология (2021), профессори кафедраи адабиёти классикии МДТ ДДХ ба номи академик Б.Fафуров (аз соли 2022).  
19-сентябри соли 1970 ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби ҳаштсолаи деҳаи Ровадин ва мактаби миёнаи рақами 6 деҳаи Fӯсар (ҳоло ҷамоати ба номи Лоиқ Шералӣ) соли 1988 ба факултаи филологияи ИДПЛ ш. Ленинобод (ҳоло ДДХ ба номи академик Б.Fафуров) дохил шуда, онро соли 1993 хатм намудааст. Солҳои 1993-1995 фаъолияти кориро ба ҳайси муаллими кафедраи байнифакултетии забон ва адабиёти ДДХ (ҳоло ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров) оғоз намудааст. Солҳои 1995-1998 таҳсилро дар  аспирантураи ДДХ идома додааст. Узви Шӯрои олимон ва муҳаққиқони вилояти Суғд (1997-2005), раиси Шӯрои олимон ва муҳаққиқони ҷавони вилояти Суғд (2001-2005). Солҳои 2009-2012 дар докторантураи ДДХ ба номи академик Бобоҷон Ғафуров таҳсил намудааст. Котиби масъул (2013-2014) ва сармуҳаррири нашрияи ҲХДТ дар вилояти Суғд - «Сухани халқ» (майи 2014 то феврали 2016). Аз 14 декабри 2015 мудири шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи Раиси вилояти Суғд.Дар шашумин Анҷумани байналмилалиии устодони забон ва адабиёти форсӣ (25-26 даймоҳи соли 1387 дар Теҳрон), ҳамоиши байналмилалии 1150-солагии Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (Теҳрон, 1387 / 2008), ҳамоиши байналмилалии бузургдошти Алишери Навоӣ (Машҳад, даймоҳи 1393), семинари омӯзишии «Рушди ВАО-и ҷадид дар Тоҷикистон» (Ҷумҳурии Халқии Хитой, Пекин, 22-октябр-5 ноябри соли 2015), Конференсияи бузургдошти Абдураҳмони Ҷомӣ (2017) ва дар чандин конфронсҳои байналхалқӣ, вилоятӣ ва ҷумҳуривии кишвар ширкат ва суханронӣ кардааст. 
Давраи бозомӯзиро вобаста ба ихтисос дар Донишгоҳи Шаҳид Биҳиштии кишвари Эрон (ноябр-январи соли 2008-2009) сипарӣ намудааст.

== Фаъолияти илмӣ ==
Риштаи таҳқиқоти Тоҷибой Султонӣ масоили маърифат ва шарҳи осори адабиро дарбар мегирад. 
Соли 2000-ум рисолаи номзадии хешро дар мавзӯи «Шарҳи қасоиди Хоқонӣ»-и Алавии Шодиободӣ ва масъалаҳои маърифати бадеии ашъори Хоқонӣ» таҳти роҳбарии профессор Абдуманнони Насриддин ба дифоъ расонидааст. Дар адабиётшиносии тоҷикӣ бори аввал роҷеъ ба шурӯҳи осори Хоқонии Шарвонӣ таҳқиқот анҷом дода, намунаҳои ашъори ӯро ба нашр расонидааст.
Дар мавзӯи «Камолуддин Ҳусайни Хоразмӣ ва суннатҳои шарҳнависӣ бар «Маснавии маънавӣ»-и Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ» таҳқиқоти илмӣ анҷом дода, соҳиби дараҷаи илмии доктори илмҳои филология гардидааст.

==Фаъолияти ҷамъиятӣ==
Султонзода Тоҷибой Султонӣ  аз соли 2016 котиби Комиссияи татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Тоҷикистон» дар вилояти Суғд мебошад. Мавсуф солҳои мухталиф котиби кумитаи тадорукоти ҷашнҳои сиёсию давлатии 25-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, 5500-солагии шаҳри Саразми бостонӣ, 700-солагии шоири ғазалсарои тоҷик Камоли Хуҷандӣ, 30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд буд ва барои дар сатҳи баланд доир гардидани ҷашнҳои болозикр ҳиссаи сазовор гузоштааст. Дар ин замина, дар нашри китобҳои зерин ҳамчун узви ҳайати таҳририя ва муҳаррир саҳм гузоштааст:

1.	«Пешвои миллат ва 25 соли нусратҳо” Хуҷанд: Хуросон, 2017, - 544 саҳ. (узви ҳайати таҳририя);
2.	“Девон”-и Сайфи Исфарангӣ. Хуҷанд: Хуросон, 2017.- 832 саҳ.(муҳаррир);
3.	“Пешвои миллат – эҳёгари тамаддуни тоҷикон”.Маводи конфронси ҷумҳуриявии илмӣ- назариявии ДДҲБСТ.-Хуҷанд: Ношир, 2019.-604 с. (муҳаррир);
4.	“Пешвои миллат ва рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол”. Маводи конференсияи илмӣ- амалии ҷумҳуриявии “Президенти кафили рушди устувори иқтисодӣ ва зиндагии шоистаи мардум”.-Хуҷанд: Ношир, 2022. - 509 саҳ.(муҳаррир);
5.	«Сарвар, Президент, Пешво». -Хуҷанд: Ношир, 2022, - 336 саҳ. (узви ҳайати таҳририя);
6.	Иҷлосия: парвозгоҳи Пешвои миллат. -Хуҷанд: Хуросон, 2022, - 330 саҳ. (узви ҳайати таҳририя).

== Осор ==
Т. Султонӣ соҳиби зиёда 200 мақолаи илмӣ ва илмию оммавӣ оид ба масоили мухталифи адабию иҷтимоӣ мебошад. Ба масоили таҳқиқи шеъри муосир низ таваҷҷӯҳ дошта, дар ин замина зиёда аз 40 мақола таълиф намудааст. Мақолаҳояш дар маҷаллаҳои дар КОА-и назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Федератсияи Россия,  Эрон ва  Ҳиндустон ба нашр расидаанд.
Осори таълифии Т. Султонӣ иборат аз «Шарҳи қасоиди Хоқонӣ»-и Алавии Шодиободӣ ва масоили маърифати бадеии ашъори Хоқонӣ», (Хуҷанд-2000); «Шарҳи «Миръоту-с-сафо»-и Хоқонӣ», (Хуҷанд-2000); «Таҳлили матни асари бадеӣ» (раҳнамои таълим), Хуҷанд – 2002; «Шарҳи қасоиди Носири Хусрав» (таҳия бо ҳаммуаллифӣ), Хуҷанд – 2003; &quot;Таърихи адабиёт&quot;(аҳди бостон), Хуҷанд, 2009; Нома ба падар. Хуҷанд, Нашриёти «Андеша», 2012. – 56 саҳ. (Нашри дуюм, бо иловаҳо), Хуҷанд: Меъроҷ.-2018.-98 саҳ; «Хони маънӣ» (Мунтахаби ашъори Анварии Абевардӣ, Адиб Собири Тирмизӣ ва Хоқонии Шарвонӣ). Таҳияи қасоид, ғазалиёт, қитъаҳо, ашъори мутафарриқаи Хоқонии Шарвонӣ, дар ҷилди 18-уми силсилаи «Ахтарони адаб», Душанбе, «Адиб», 2012); Китоби иншо. Душанбе: Ирфон.-2013. -196 саҳ.; «Қалъаи Ҳушрабо» (Шарҳи достони «Дижи Зотуссувар» аз дафтари шашуми «Маснавии маънавӣ»)(Хуҷанд, 2013.-143 саҳ.), маҷмӯаи мақолаҳои адабиёти муосири тоҷик бо номи «Сеҳри ҳалол». Хуҷанд: Меъроҷ, 2017, 117 саҳ., «Шарҳшиносии «Маснавии маънавӣ» (Иборат аз ду муҷаллад. Ҷилди 1.,  Хуҷанд: Хуросон, 2022.-296 с., Ҷилди 2.,  Хуҷанд: Хуросон, 2022.-300 с.) мебошад. Муҳимтарин сарчашмаҳо – «Шарҳи қасоиди Носири Хусрав» (Хуҷанд: Нури маърифат, 2004. – 250 с.) инчунин вобаста ба зиндагинома ва осори Мавлоно, аз ҷумла китобҳои зеринро таҳия ва таълиф намудааст: «Рисолаи Сипаҳсолор»-и Фаредуни Сипаҳсолор (қадимитарин сарчашма дар шинохти Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ), (Хуҷанд: Хуросон, 2015.- 205 саҳ.); «Гулшани тавҳид» (шарҳи манзуми «Маснавии маънавӣ») -и Иброҳим Шоҳидии Муғлавӣ (2015), ки аз нахустин шарҳи ин шоҳкори ирфонӣ дар кишвари Туркия мебошад; «Рисолаи ноия»-и Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ (Фаслномаи Камоли Хуҷандӣ, №(1)2015) ва «Ҷазираи  маснавӣ»-и Юсуфи Синачок (Фаслномаи “Камоли Хуҷандӣ», № 2(2), 2015).
Соли 2022 барои фаъолияти пурсамари хидмати давлатӣ бо мукофоти давлатии медали «Хизмати шоиста» сарфароз гардонида шудааст.

==Китобҳо (Монографияҳо)==
* Шарҳи «Миръот-ус-сафо»-и Хоқонӣ / Келдиёров Т. – Хуҷанд: Нашриёти ба номи Раҳим Ҷалил, 2001. – 80 с.
* Шарҳи қасоиди Носири Хусрав / Хуҷанд: Нури маърифат, 2004. – 250 с.
* Маҷмӯаи иншоҳо (ба ёрии кулли дохилшавандагони макотиби олӣ )/ Келдиёров Т. – Хуҷанд: Ношир, 2010. – 116 с.
* Маҷмӯаи иншоҳо(ба ёрии кулли дохилшавандагони макотиби олӣ ). – Душанбе: Ирфон 2011. – 122 с.
* Қалъаи Ҳушрабо. Шарҳи достони «Дизи Зотуссувар» аз дафтари шашуми «Маснавии маънавӣ»-и Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ.-Хуҷанд: Ношир, 2011.-144 с.
* Китоби иншо / Келдиёров Т. Душанбе: Ирфон, 2012. -132с.
* «Хони маънӣ» (Мунтахаби ашъори Анварии Абевардӣ, Адиб Собири Тирмизӣ ва Хоқонии Шарвонӣ). / Султонӣ Т. Таҳияи қасоид, ғазалиёт, қитъаҳо, ашъори мутафарриқаи Хоқонии Шарвонӣ, силсилаи «Ахтарони адаб», ҷилди 18, Душанбе: Адиб, 2012, - С. 300-464)
* Нома ба падар / Султонӣ Т. - Хуҷанд: Меъроҷ.-2013.-80 саҳ.
* Китоби иншо / Келдиёров Т. - Душанбе: Ирфон.-2013. -196 саҳ.
* Иброҳим Шоҳидии Муғлавӣ. Гулшани тавҳид (шарҳи  «Маснавии маънавӣ»). Муаллифи сарсухан ва тавзеҳи луғот Тоҷибой Султонӣ. Хуҷанд: Вектор-канд. - 352 саҳ.
* Фаредун ибни Аҳмади Сипаҳсолор. Рисолаи Сипаҳсолор Қадимитарин сарчашма дар шинохти Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ. (Таҳия, тавзеҳ ва муқаддимаи Тоҷибой Султонӣ)–Хуҷанд: Хуросон, 2015.-208 саҳ.
* Сеҳри ҳалол (маҷмӯаи мақолаҳои адабиёти муосири тоҷик) / Султонӣ Т. – Хуҷанд: Меъроҷ, 2017.117 саҳ.
* Нома ба падар (бо такмилу иловаҳо)/ Султонӣ Т. - Хуҷанд: Ношир.-2018.-96 саҳ.
* Шарҳшиносии «Маснавии маънавӣ». Хуҷанд: Нури маърифат.-2019.-286 с.
* Камолуддин Ҳусайни Хоразмӣ ва «Ҷавоҳир-ул-асрор»-и ӯ. Хуҷанд: Нури маърифат.-2019.-292с. 
* «Шарҳшиносии «Маснавии маънавӣ». Ҷилди 1., Хуҷанд: Хуросон, 2022., -296 с.
* «Шарҳшиносии «Маснавии маънавӣ». Ҷилди 2., Хуҷанд: Хуросон, 2022., -300 с.

==Китобҳои дарсӣ==
* Таҳлили матни асари бадеӣ (Раҳнамои таълим) / Келдиёров Т.(бо ҳаммуаллифӣ). Хуҷанд: Нури маърифат, 2003. – 120 с.
* Таърихи адабиёти тоҷик (Раҳнамои таълим) / Келдиёров Т.(бо ҳаммуаллифӣ). Хуҷанд: Нури маърифат, 2004.-126 с.
* Таърихи адабиёти тоҷик (аҳди бостон), (Раҳнамои таълим) / (бо ҳаммуаллифӣ), Хуҷанд: Нури маърифат, 2009. – 104 с.

==Мукофотҳо ва ҷоизаҳо==
Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (2017), узви конфедератсияи байналмилалии Иттифоқҳои журналистӣ (2017), Медали «Хизмати шоиста»(2021), Ифтихорномаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳуриии Тоҷикистон, Ифтихорномаи МИҲД вилояти Суғд; медали ҷашнии 20-солагии ҲХДТ, “30-солагии “Иттифоқи Чернобил”-и Россия, 35-солагии “Иттифоқи Чернобил”-и Россия, Нишони «Маорифпарвар» (2021), «Нишони сухан» (2023) мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20240714195217/https://www.hgu.tj/ Сомонаи расмии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б. Ғафуров]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]]</text>
      <sha1>i800unzeehzoaogjbbodhk0lcf1p1yu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Диод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322672</id>
    <revision>
      <id>1487756</id>
      <parentid>1447955</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10714" sha1="dccurhk7cwerhdc3axr6fbbkfnhyilg" xml:space="preserve">[[Акс:Diode-photo.JPG|мини|470x470пкс| Чор [[диоди нимноқилӣ|диодҳои нимноқилӣ]] ва [[контури диодӣ|контури диодҳо]]и нимноқилӣ]]
[[Акс:Roehrendioden.jpg|мини|Диодҳои электровакуумӣ]]
'''Диод''' (аз {{Lang-grc|δις}} &lt;ref&gt;{{Книга|автор=|часть=|заглавие=Словарь по кибернетике|ссылка=|ответственный=Под редакцией академика [[Михалевич, Владимир Сергеевич|В. С. Михалевича]]|издание=2-е изд|место=Киев|издательство=Главная редакция Украинской Советской Энциклопедии имени М. П. Бажана|год=1989|том=|страницы=|страниц=751|серия=С48|isbn=5-88500-008-5|тираж=50000}}&lt;/ref&gt; — ду ва — аз охири ''-od'' истилоҳи ''электрод''; таҳтуллафзӣ. «дуэлектроддори»; решаи ''-од'' аз {{Lang-grc|ὁδός}} «роҳ») — як ҷузъи электронии дуэлектродӣ мебошад, ки вобаста ба қутбияти шиддати ба диод додашуда гузарониши электрикии гуногун дорад. Диодҳо дорои хусусияти ғайрихаттии волт-ампер мебошанд, аммо бар хилофи [[лампаи риштаӣ]], [[варистор]]ҳо ва [[терморезистор]]ҳо, дар диодҳо, инчунин дар [[стабилитрон]]ҳо ва варикопҳо ҳамчун вариантҳои онҳо, он асимметрӣ аст.

Электродҳои диодро [[анод]] ва [[катод]] меноманд. Дар аксари диодҳо (диодҳои вакуумӣ, диодҳои нимноқилҳои росткунҷа) ҳангоми татбиқи ''шиддати пеш'' (яъне анод нисбат ба катод потенсиали мусбат дорад), диод ''кушода аст'' (''ҷараёни пеш'' аз диод мегузарад, диод муқовимати паст дорад). Баръакс, агар ба диод ''шиддати баръакс'' дода шавад (катод нисбат ба анод потенсиали мусбӣ дорад), он гоҳ диод ''баста мешавад'' (муқовимати диод баланд, ''ҷараёни баръакс'' хурд аст ва онро дар бисёр ҳолатҳои амалӣ ба сифр баробар ҳисоб кардан мумкин аст).

== Таърихи пайдоиш ва инкишофи диодҳо ==
{{Тасвири дутоӣ|right|Diode tube schematic-numbers.svg|150|Vacuum diode.svg|150|Тасвири тарҳии [[Диоди электровакуумӣ|диоди вакуумӣ]]:&lt;br&gt;дар колбаи шишагӣ (1). Дар марказ разогреваемый [[катод]] (3), его окружает цилиндрический [[анод]] (2). Аз рост — обозначение электровакуумного диода с косвенным подогревом катода на [[Принципиальная схема|электрических принципиальных схемах]].}}
[[Акс:Diode_pinout_en_fr-ru.svg|мини|150x150пкс| Дар боло нишондоди диоди нимноқилҳои росткунак тибқи ГОСТ 2.730-73 {{Sfn|Баюков и др.|1984|страницы=}} дар диаграммаҳо оварда шудааст.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Дар зер пайдоиши намояндагони маъмулии диодҳои нимноқилӣ оварда шудааст. Дар бадани дастгоҳ [[катод]] одатан бо ҳалқа ё нуқта нишон дода мешавад.]]
Тараққиёти диодҳо аз чоряки сеюми асри XIX якбора ба ду самт оғоз ёфт: соли 1873 олими англис Ф. Гутри кашф кард, ки кураки манфии [[электроскоп]] ҳангоми гарм кардани сахт зарядашро гум мекунад, аммо агар заряди мусбат бошад, заряд гум намешавад. Он вақт ин падидаро шарҳ додан мумкин набуд. Ин падида аз партови термионӣ ба вуҷуд омадааст ва баъдтар дар диодҳои вакуумӣ катодҳои гарм истифода мешуд. Партоби термионикӣ 13 феврали соли 1880 аз ҷониби [[Томас Эдисон]] дар таҷрибаҳои худ барои дароз кардани умри ришта дар [[Лампи риштаӣ|лампаи риштаӣ]] кашф карда шуд ва сипас аз ҷониби ӯ дар соли 1883 патент карда шуд (Патенти ИМА № 307,031).{{familytree/start}}
{{familytree|||Di||||||Di=Диоды}}
{{familytree|,|-|-|-|^|-|-|-|.|||}}
{{familytree|Sem||||||NSem||Sem=[[Диоди нимноқилӣ|нимноқилӣ]]|NSem=Не полупроводниковые}}
{{familytree|||||||||,|^|-|-|.|}}
{{familytree|||||||||Gaz||Lamp|Gaz=Газозаполненные|Lamp=[[Электровакуумный диод|вакуумӣ]]}}
{{familytree/end}}
[[Акс:Diodos_LED_foto.png|мини|200x200пкс| [[Светодиод]] ранга.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Буридани ҳамвор дар бадан ва тамоси кӯтоҳ катод мебошанд.]]
[[Акс:Uvled_highres_macro.jpg|мини|361x361пкс| LED UV (васеъшуда).&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Катод дар тарафи рост, дар паҳлӯи буриши ҳамвор дар бадан ҷойгир аст.]]
&lt;gallery&gt;
Акс:Diode_symbol_bg.svg|пайванд=Файл:Diode_symbol_bg.svg| Диод
Акс:LED_symbol_bg.svg|пайванд=Файл:LED_symbol_bg.svg|алт=Светоизлучающий диод (Светодиод)| [[Светодиод|Диоди нурпошӣ]] (LED)
Акс:Photodiode_symbol_bg.svg|пайванд=Файл:Photodiode_symbol_bg.svg| [[Фотодиод]]
Акс:Schottky_diode_symbol_bg.svg|пайванд=Файл:Schottky_diode_symbol_bg.svg| Диод Шоттки
Акс:Transient_voltage_suppression_diode_symbol.svg|пайванд=Файл:Transient_voltage_suppression_diode_symbol.svg|алт=Диод супрессор (Защитный диод; TVS)| [[Стабилитрон|Диод супрессор]] (диоди муҳофизати TVS)
Акс:Tunnel_diode_symbol_bg.svg|пайванд=Файл:Tunnel_diode_symbol_bg.svg|алт=Туннельный диод| Диод туннель
Акс:Varicap_symbol_bg.svg|пайванд=Файл:Varicap_symbol_bg.svg|алт=Варикап| Варикоп
Акс:Zener_diode_symbol_ru.svg|пайванд=Файл:Zener_diode_symbol_ru.svg|алт=Стабилитрон| [[Стабилитрон]]
Акс:Zener_diode_symbol_bg.svg|пайванд=Файл:Zener_diode_symbol_bg.svg| [[Стабилитрон]]
&lt;/gallery&gt;

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[P-n-гузариш]]
* Кенотрон
* Игнитрон
* [[Транзистор]]
* [[Светодиод]]
* Диодҳои ислоҳкунанда
* [[Стабилитрон]]
* Варикоп
* Диод Шоттки
* Динистор ва диак
* [[Фотодиод]]
* Фотодиоди тарма
* диод пиндор
* Диод Ганн
* Партоби термионӣ

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Диод // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* {{Публикация|книга}}
* {{Публикация|книга}}
* {{Публикация|книга}}
* {{Публикация|статья}}
* {{Книга|автор=Дж. Барнс|заглавие=Электронное конструирование: Методы борьбы с помехами|оригинал=[{{книга |автор=John R. Barnes |заглавие=Electronic System Design: Interference And Noise Control Techniques |язык=en |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=Englewood Cliffs, N.J. |издательство=Prentice-Hall |год=1987 |страницы= |страниц=234 |isbn=0-13-252123-7 |ref=Barnes}}]|ссылка=|викитека=|ответственный=Перевод с английского В.А. Исаакяна под редакцией Б.Н. Файзулаева|место=М.|издательство=[[Мир (издательство)|Мир]]|год=1990|страницы=78—85|страниц=238|тираж=3000|isbn=5-03-001369-5|ref=Барнс}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot; /&gt;

== Пайвандҳо ==
* [http://easyelectronics.ru/osnovy-na-palcax-chast-3.html Шарҳ дар бораи чӣ гуна кор кардани диодҳо ва транзисторҳо бо истифода аз аналогияи қубури об]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090404030620/http://easyelectronics.ru/osnovy-na-palcax-chast-3.html |date=2009-04-04 }}  
* [http://issh.ru/content/skhemy-vyprjamitelejj/sravnenie-vyprjamitelnykh-svojjstv-tranzistora-i-dioda/12/ Муқоисаи хосиятҳои ислоҳкунандаи транзистор ва диод]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100220023428/http://issh.ru/content/skhemy-vyprjamitelejj/sravnenie-vyprjamitelnykh-svojjstv-tranzistora-i-dioda/12/ |date=2010-02-20 }} .
* https://web.archive.org/web/20031105132211/http://www.pilab.ru/csi/AUK/Microelectr/page38.html Фасли 3. &quot;Диодҳо&quot;. Лекцияи № 8. Мавзӯи 3.2. Диодҳои ислоҳкунанда ва детекторӣ.
* https://web.archive.org/web/20130622001211/http://tiristor.net/analogi-2 аз аналогҳои диодҳо ва тиристорҳо, хориҷӣ ва ватанӣ.
* [http://d-vt.ru/diods.html Маълумоти истинод ба диодҳои русӣ ва хориҷӣ]{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141113021814/http://d-vt.ru/diods.html |date=2014-11-13 }}.

[[Гурӯҳ:Радиотехника]]
[[Гурӯҳ:Диодҳои нимноқилӣ]]</text>
      <sha1>dccurhk7cwerhdc3axr6fbbkfnhyilg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳабибулло Ибодов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324016</id>
    <revision>
      <id>1487810</id>
      <parentid>1428604</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:42:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="cv587iygyk3widl9rogi6jk9wwpac70" xml:space="preserve">{{Донишманд
|таърихи таваллуд = 1.10.1949
}}
'''Ҳабибулло Ибодов''' ([[1 январ]]и [[1949]], [[ноҳияи Балҷувон]] — 25 сентябри 2026) — [[ҷарроҳ]]и кӯдакон, доктори илмҳои тиб (2004), профессор (2008).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1978). Ҷарроҳи кӯдакон, мудири шуъбаи ҷарроҳӣ ва муовини сардухтур оид ба корҳои муолиҷавии Беморхонаи ноҳияи Восеъ (1978—1994), ассистенти кафедраи ҷарроҳии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (1994—2004), директори Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ (2004—2015) буд. Феълан сармуҳаррири маҷаллаи «Нигоҳдории тандурустии Тоҷикистон», ҳамзамон профессори кафедраи ҷарроҳии кӯдакон, анестезиология ва реаниматологияи Донишкадаи таҳсилоти баъдидипломии кормандони тибби Ҷумҳурии Тоҷикистон ва сармутахассиси Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҷарроҳии кӯдакон

== Пажӯҳишҳо ==
Дра бораи муолиҷаи эндобронхит ва бемо-риҳои музмини фасодноки шуш дар кӯдакон пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 150 асар ва 10 ихтироъ. Таҳти роҳбарии ӯ 7 нафар рисолаи номзадӣ ва 2 нафар рисолаи доктори илмро дифоъ намудаанд. Дар бисёр конференсияву конгрессҳои илмӣ дар Миср (2005), Берлин (2006), Туркия (2009), Олмон (2011—2015), Маскав (2008—2013), Санкт-Петербург (2003) ва ғ. ширкат дошт. Узви Ассотсиатсияи ҷарроҳони кӯдакони Федератсияи Руссия, Ассотсиатсияи ҷарроҳони ба номи Н. И. Пирогови Федератсияи Руссия ва узви Ассотсиатсияи ҷарроҳони кӯдакон, анестезио-логҳо ва реаниматологҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.

== Унвону ҷоизҳои ==
* Аълочии тандурустии Тоҷикистон (1995);
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2013);
* медали «Хидмати шоиста» (2007).

== Осор ==
* Бемориҳои ҷарроҳӣ ва парастории беморон. Д., 2007;
* Сестринский диагноз и сестринская неотложная помощь. Д., 2007;
* Анатомияи одам. Д., 2009; Амалияи ҳамширагӣ дар ҷарроҳия. Д., 2011;
* Основы анестезиологии и реаниматологии. Д., 2011;
* Дастур оид ба ёрии паллиативӣ. Д., 2012.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ибодов Ҳабибулло|7|муаллиф= }}</text>
      <sha1>cv587iygyk3widl9rogi6jk9wwpac70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487811</id>
      <parentid>1487810</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1487811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3579" sha1="dxnjj69wccoifr3rgho59ylhvlz7oaz" xml:space="preserve">{{Донишманд
|таърихи таваллуд  = 1.10.1949
|таърихи даргузашт = 25.09.2026
}}
'''Ҳабибулло Ибодов''' ([[1 январ]]и [[1949]], [[ноҳияи Балҷувон]] — 25 сентябри 2026) — [[ҷарроҳ]]и кӯдакон, доктори илмҳои тиб (2004), профессор (2008).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1978). Ҷарроҳи кӯдакон, мудири шуъбаи ҷарроҳӣ ва муовини сардухтур оид ба корҳои муолиҷавии Беморхонаи ноҳияи Восеъ (1978—1994), ассистенти кафедраи ҷарроҳии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (1994—2004), директори Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ (2004—2015) буд. Феълан сармуҳаррири маҷаллаи «Нигоҳдории тандурустии Тоҷикистон», ҳамзамон профессори кафедраи ҷарроҳии кӯдакон, анестезиология ва реаниматологияи Донишкадаи таҳсилоти баъдидипломии кормандони тибби Ҷумҳурии Тоҷикистон ва сармутахассиси Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҷарроҳии кӯдакон

== Пажӯҳишҳо ==
Дра бораи муолиҷаи эндобронхит ва бемо-риҳои музмини фасодноки шуш дар кӯдакон пажӯҳиш анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 150 асар ва 10 ихтироъ. Таҳти роҳбарии ӯ 7 нафар рисолаи номзадӣ ва 2 нафар рисолаи доктори илмро дифоъ намудаанд. Дар бисёр конференсияву конгрессҳои илмӣ дар Миср (2005), Берлин (2006), Туркия (2009), Олмон (2011—2015), Маскав (2008—2013), Санкт-Петербург (2003) ва ғ. ширкат дошт. Узви Ассотсиатсияи ҷарроҳони кӯдакони Федератсияи Руссия, Ассотсиатсияи ҷарроҳони ба номи Н. И. Пирогови Федератсияи Руссия ва узви Ассотсиатсияи ҷарроҳони кӯдакон, анестезио-логҳо ва реаниматологҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.

== Унвону ҷоизҳои ==
* Аълочии тандурустии Тоҷикистон (1995);
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2013);
* медали «Хидмати шоиста» (2007).

== Осор ==
* Бемориҳои ҷарроҳӣ ва парастории беморон. Д., 2007;
* Сестринский диагноз и сестринская неотложная помощь. Д., 2007;
* Анатомияи одам. Д., 2009; Амалияи ҳамширагӣ дар ҷарроҳия. Д., 2011;
* Основы анестезиологии и реаниматологии. Д., 2011;
* Дастур оид ба ёрии паллиативӣ. Д., 2012.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ибодов Ҳабибулло|7|муаллиф= }}</text>
      <sha1>dxnjj69wccoifr3rgho59ylhvlz7oaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ле Корбюзе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327363</id>
    <revision>
      <id>1487778</id>
      <parentid>1448714</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13021" sha1="azxruj8kn18elsy0wzjw20e32z5yduy" xml:space="preserve">{{Меъмор}}

'''Ле Корбюзе''' ( {{Lang-fr|Le Corbusier}}; ном ва насабb воқеӣ  '''Чарлз-Эдуард Жаннерет-Грис''' ( {{Lang-fr|Charles-Edouard Jeanneret-Gris}} ( [[6 октябр|6 октябри]] [[соли 1887]], Ла Шо-де-Фонс, [[Швейсария|Швейтсария]] – [[27 август|27 августи]] [[соли 1965]], Рокебрюн-Кап-Мартен, [[Фаронса]] ) [[Меъмор|меъмори]] фаронсавии зодаи Швейтсария, пешравони модернизми меъморӣ ва функсионализм, намояндаи меъмории услуби байналмилалӣ, [[Наққошӣ|рассом]] ва банақшагири шаҳр, назарияпардози меъморӣ, [[нависанда]] ва публитсист буд. Жаннерет тахаллуси &quot;Ле Корбюзе&quot;-ро аз насаби бобокалонаш дар соли 1917 гирифт {{Sfn|Власов|2016|страницы=208}} .

== Симои эҷодии меъмор ==
Ле Корбюзье яке аз меъморони барҷастатарини [[Садаи XX|асри 20]] аст, ки дар радифи ислоҳотгарони меъморӣ, аз қабили [[Валтер Гропиус]], Людвиг Мис ван дер Роэ ва Франк Ллойд Райт, ки меъмориро барои қонеъ кардани ниёзҳои инсонияти муосир тағйир додаанд, қарор дорад. Ле Корбюзе бо биноҳои худ, ки ҳамеша фарқкунанда ва аслӣ буданд, инчунин бо маҳорати худ ҳамчун як публитсист ва муборизи ҳамоҳангӣ байни шахс ва муҳити онҳо шуҳрат пайдо кард.

Биноҳое, ки аз ҷониби ӯ тарҳроҳӣ шудаанд, дар се қора, кишварҳои гуногун сохта шудаанд: [[Швейсария|Швейтсария]], [[Фаронса]], [[Олмон]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]], [[Аргентина]], [[Ҷопон]], [[Русия]], [[Ҳиндустон]] ва [[Бразилия]] .

== Марҳилаҳои асосии фаъолияти эҷодӣ ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Акс:Cdffallet.jpg|пайванд=Файл:Cdffallet.jpg|алт=Вилла Фалле. 1905. Шо-де-Фон, Швейцария| Вилла Фаллет. 1905. Шо-де-Фондс, Швейцария
Акс:Maison_blanche_01.jpg|пайванд=Файл:Maison_blanche_01.jpg|алт=«Белый дом». Дом родителей. 1912. Шо-де-Фон, Швейцария| &quot;Кохи Сафед.&quot; Хонаи волидон. 1912. Шо-де-Фонс, Швейтсария
Акс:Villa_Favre-Jacot_2.JPG|пайванд=Файл:Villa_Favre-Jacot_2.JPG|алт=Вилла Фовр-Жако. 1912. Швейцария| Вилла Фовр-Жакот. Соли 1912. Швейтсария
Акс:Modellino_della_struttura_dom-ino_di_le_corbusier,_1987_ca.jpg|пайванд=Файл:Modellino_della_struttura_dom-ino_di_le_corbusier,_1987_ca.jpg|алт=Дом-Ино. 1914—1915. Конструктивный макет| Дом-Ино. 1914-1915. Модели сохторӣ
Акс:La_maison_Dom-ino_de_Le_Corbusier_(Biennale_d'architecture_2014,_Venise)_(14938729273).jpg|пайванд=Файл:La_maison_Dom-ino_de_Le_Corbusier_(Biennale_d'architecture_2014,_Venise)_(14938729273).jpg|алт=Дом Ино. Макет-воссоздание на Архитектурной Биеннале 2014 года, Венеция| Хонаи Ино. Намунаи истироҳатӣ дар Биенналеи меъмории Венетсия дар соли 2014
Акс:CF05.jpg|пайванд=Файл:CF05.jpg|алт=Вилла Швоб, или «Турецкая вилла». 1916–1918. Шо-де-Фон, Швейцария| Вилла Швоб, ё &quot;Виллои туркӣ&quot;. 1916—1918. Шо-де-Фондс, Швейтсария
&lt;/gallery&gt;

== Мукофотҳо ва қадрдониҳо ==

* Доктори фахрӣ интихоб шуд ( Hanoris causa ):

: — Донишгоҳи Сюрих (барои таҳқиқоти фармоишҳои математикӣ, [[Соли 1934|1934]] ),
: — Донишгоҳи техникии Сюрих ( [[Соли 1955|1955]] ),
: — Донишгоҳи [[Кембриҷ]] ( [[Соли 1959|1959]] ),
: — Донишгоҳи [[Колумбия]] (Ню Йорк, [[Соли 1961|1961]] ),
: — Донишгоҳи Женева ( [[Соли 1963|1963]] );

* Ҷоизаҳои [[Ордени Легиони фахрӣ|Легиони Фахрии]] Фаронса:

: - Кавалер ( [[Соли 1937|1937]] );
: — Фармондеҳ ( [[Соли 1952|1952]] );
: - афсари бузург ( [[Соли 1963|1963]] ).

* Узви фахрии бисёр Академияҳои санъат;

Дигар ҷоизаҳо инҳоянд:

* [[Соли 1953|1953]] - Медали тиллоии Институти Шоҳии Меъморони Бритониё;
* [[Соли 1961|1961]] - Медали тиллои Институти меъморони Амрико ;
* [[Соли 1961|1961]] - Ордени Фаронса барои хизматҳои шоиста ;
* [[Соли 1961|1961]] - Медали Франк П. Браун;
* [[Соли 1963|1963]] - Медали тиллоии Флоренсия
* [[Соли 1963|1963]] – [https://www.sikkensprize.org/de-sikkens-prize/ Ҷоизаи Сиккенс] барои корҳои пешрав дар соҳаи ранг, [[Ҳоланд|Нидерландия]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

== Адабиёт ==

* ''Арнольд У.'' Европейская архитектура [[Садаи XX|XX века]]. Эра функционализма (1924—1933 гг.) Т. 2. — М., 1964.
* ''Васильева Е.'' Идеальное и утилитарное в системе интернационального стиля: предмет и объект в концепции дизайна XX века. // Международный журнал исследований культуры, 2016, № 4 (25). — С. 72-80.
* Всеобщая история архитектуры. Т. 11. — М., 1973.
* ''Ле Корбюзье, М. В. Предтеченский'' Путешествие на Восток. — М.: Стройиздат. 1991.
* {{Книга|автор=[[Коэн, Жан-Луи|Жан-Луи Коэн]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=Ле Корбюзье и мистика СССР. Теории и проекты для Москвы|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=Арт-Волхонка|год=2012|том=|страницы=|столбцы=|страниц=316|серия=|isbn=978-5-904508-24-1|тираж=|ref=}}
* {{Книга|ref=Власов|автор=[[Власов, Виктор Георгиевич|Власов В. Г.]]|заглавие=Стили в искусстве. В 3-х т|год=1996|часть=Ле Корбюзье|место=СПб.|издательство=Кольна|том=2. — Словарь имён|isbn=5-88737-005-X}}
* {{Книга|ref=Власов|автор=Власов В. Г.|заглавие=Архитектура. Классика и современность. Учебно-методическое пособие|год=2016|издание=2-е изд|место=СПб.|издательство=Изд-во С-Петербургского Государственного университета}}
* {{Книга|ref=Гидион|автор=[[Гидион, Зигфрид|Гидион З.]]|заглавие=Пространство, время, архитектура|год=1984|место=М.|издательство=Стройиздат}}
* ''Миронов А. В.'' Философия архитектуры: Творчество Ле Корбюзье. — М.: МАКС Пресс, 2012. — 292 с., ил., 500 экз., ISBN 978-5-317-03961-5
* ''Прокофьев&amp;amp;nbsp;В.&amp;amp;nbsp;Н.'' Инженер человеческого счастья — Ле Корбюзье / ''Прокофьев В. Н.'' Об искусстве и искусствознании. Статьи разных лет. — М., 1985.
* ''Фремптон К.''. Современная [[Меъморӣ|архитектура]]: Критический взгляд на историю развития. — М.: Стройиздат, 1990. — ISBN 5-274-00223-4
* ''Ренато Де Фуско.'' Ле Корбюзье — дизайнер. Мебель, 1929. — М.: Советский художник, 1986.
* ''Анна Чудецкая.'' [https://web.archive.org/web/20160311004943/http://www.bgshop.ru/details.aspx?id=9890191 Что придумал Ле Корбюзье.] — М.: Арт-Волхонка, 2012. — 54с.:ил. — ISBN 978-5-904508-25-8
* {{Книга|автор=[[Коэн, Жан-Луи|Jean-Louis Cohen]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=Le Corbusier|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=|издание=|место=Köln|издательство=Taschen Verlag|год=2004|volume=|pages=|columns=|allpages=|серия=|isbn=3-8228-3532-3|тираж=|ref=}}
* {{Книга|автор=[[Коэн, Жан-Луи|Jean-Louis Cohen]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=Le Corbusier: la planète comme chantier|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=|издание=|место=Paris|издательство=Textuel|год=2005|volume=|pages=|columns=|allpages=192|серия=Passion|isbn=2-88182-540-0, 978-2-88182-540-8|тираж=|ref=}}
* {{Книга|автор=Жан-Луи Коэн|часть=|ссылка часть=|заглавие=Ле Корбюзье|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=Пер. с фр. Людмила Кайсарова|издание=|место=М.|издательство=TASCHEN, Арт-Родник|год=2008|том=|страницы=|столбцы=|страниц=96|серия=|isbn=978-5-9794-0136-2|тираж=3000|ref=}}
* {{Книга|автор=[[Коэн, Жан-Луи|Jean-Louis Cohen]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=Le Corbusier: an Atlas of Modern Landscapes|оригинал=|ссылка=|викитека=|ответственный=|издание=|место=New York|издательство=Museum of Modern Art|год=2013|volume=|pages=|columns=|allpages=|серия=|isbn=|тираж=|ref=}}

== Пайвандҳо ==

* [http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/ Сомонаи расмии Бунёди Ле Корбюзе дар Париж] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100226073221/http://www.fondationlecorbusier.asso.fr/ |date=2010-02-26 }}
* [http://community.livejournal.com/corbusier/970.html Таърихи сохтмони қароргоҳи СММ дар Ню Йорк]
* ''Лежава И. Г.'' [https://ilya-lezhava.livejournal.com/1474.html Ле Корбюзье. Дарки фазо] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190925122904/https://ilya-lezhava.livejournal.com/1474.html |date=2019-09-25 }}
* ''Лежава И.Г.'' [https://ilya-lezhava.livejournal.com/1147.html Ле Корбюзе. Шаҳрҳо] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20211219120805/https://ilya-lezhava.livejournal.com/1147.html |date=2021-12-19 }}
* [http://community.livejournal.com/corbusier/38323.html Калисо дар Роншамп]
* ''Ле Корбюзе.'' [http://www.arth.upenn.edu/spr01/282/w6c2i29.htm Bilder für die Ausschreibung zum Bau des Palastes der Sowjets, 1931.] (англ.)
* [https://archive.today/20121128035148/community.livejournal.com/archi_plans/tag/%D0%9B%D0%B5%20%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%8E%D0%B7%D1%8C%D0%B5 Нақшаҳои бинои Ле Корбюзе]
* [http://www.polit.ru/article/2012/11/10/lecorbusier/ Баҳс дар бораи Корбюзе дар доираи лоиҳаи русӣ-фаронсавӣ &quot;Мутатинг воқеият&quot;]
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳо бо истинод ба унсурҳои Викидода бе имзои русӣ]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони Фаронса]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1965]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 27 август]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1887]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 6 октябр]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]</text>
      <sha1>azxruj8kn18elsy0wzjw20e32z5yduy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энергияи барқароршаванда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327735</id>
    <revision>
      <id>1487822</id>
      <parentid>1473305</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35996" sha1="rousdajc178d6k4dwlgb948j4u0ziqa" xml:space="preserve">'''Энергияи таҷдидшаванда''', ё '''регенеративӣ''', '''«сабз»''', — [[энергия]] аз [[Энергетические ресурсы|захираҳои энергетикӣ]], ки аз рӯи миқёси инсонӣ таҷдидшаванда ё тамомнашаванда мебошанд. Принсипи асосии истифодаи энергияи таҷдидшаванда аз истихроҷи он аз равандҳои доимо дар [[Окружающая среда|муҳити атроф]] рухдиҳанда ё [[Органические вещества|захираҳои органикии]] таҷдидшаванда ва пешниҳод барои истифодаи [[техника|техникӣ]] иборат аст. Энергияи таҷдидшавандаро аз [[природные ресурсы|захираҳои табиӣ]] ба монанди: [[нури офтоб]], [[водотоки|ҷараёни об]], [[ветер|бод]], [[прилив|мадду ҷазр]] ва [[геотермальная энергия|гармии геотермалӣ]] мегиранд, ки онҳо [[Возобновляемые ресурсы|таҷдидшаванда]] мебошанд (ба таври табиӣ пурра мешаванд), инчунин аз [[Биотопливо|биомаводи сӯхт]]: [[Древесина|ҳезум]], [[растительное масло|равғани растанӣ]], [[этанол]], [[биогаз]].

Дар соли 2019 26,8%-и [[Мировое потребление энергии|истеъмоли энергияи ҷаҳонӣ]] аз ҳисоби манбаъҳои таҷдидшавандаи энергия таъмин карда шуд (ки қисми зиёди онро (16%) [[гидроэнергетика]] ташкил медиҳад).

Дар соли 2024 зиёда аз 40%-и нерӯи барқи ҷаҳонӣ аз манбаъҳои таҷдидшавандаи энергия тавлид шудааст. Рушди аз ҳама зиёдро [[солнечная генерация|тавлиди офтобӣ]] нишон дод&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/|title=Global Electricity Review 2025|lang=en-US|website=Ember|access-date=2025-05-12}}&lt;/ref&gt;.

== Тамоюлҳо == 
Дар соли 2006 тақрибан 18%-и истеъмоли нерӯи барқи ҷаҳонӣ аз манбаъҳои таҷдидшаванда таъмин карда шуд, ки 13%-и он аз [[Биомасса|биомассаи]] анъанавӣ, ба монанди сӯзондани ҳезум буд&lt;ref name=&quot;REN21-2007&quot;&gt;[http://www.ren21.net/pdf/RE2007_Global_Status_Report.pdf Global Status Report 2007] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080529090731/http://www.ren21.net/pdf/RE2007_Global_Status_Report.pdf |date=2008-05-29 }}&lt;/ref&gt;. Дар соли 2010 16,7%-и истеъмоли энергияи ҷаҳонӣ аз манбаъҳои таҷдидшаванда ба даст омад; дар соли 2015 ин нишондиҳанда 19,3%-ро ташкил дод. Саҳми биомассаи анъанавӣ тадриҷан коҳиш меёбад, дар ҳоле ки саҳми энергияи таҷдидшавандаи муосир меафзояд. Тибқи пешгӯии ИЭИ РАН ва Маркази энергетикии Мактаби идоракунии Москва «Сколково», то соли 2040 МЭТ (манбаъҳои энергияи таҷдидшаванда) 35-50% тавлиди нерӯи барқи ҷаҳонӣ ва 19-25 % тамоми истеъмоли энергияро таъмин хоҳанд кард&lt;ref&gt;[https://energy.skolkovo.ru/downloads/documents/SEneC/Research/SKOLKOVO_EneC_Forecast_2019_Rus.pdf Прогноз развития энергетики мира и России 2019]&lt;/ref&gt;.

Бино ба маълумоти маркази таҳлилии ''Ember'', дар нимсолаи аввали соли 2025 дар ҷаҳон энергетикаи таҷдидшаванда аз тавлиди энергия аз ангишт пеш гузашт (5072 ГВт⋅соат дар баробари 4896 ГВт⋅соат). Энергетикаи офтобӣ ва бодӣ чунон зуд рушд карданд, ки тамоми афзоиши истеъмоли нерӯи барқи ҷаҳониро пӯшониданд. Дар баробари ин, тавлиди нерӯи барқ аз ангишт дар Ҳиндустон ва Чин коҳиш ёфта, дар ИМА ва Иттиҳоди Аврупо афзоиш ёфт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-mid-year-insights-2025|title=Global Electricity Mid-Year Insights 2025|lang=en-US|website=Ember|date=2025-10-07|access-date=}}&lt;/ref&gt;. Редаксияи маҷаллаи ''[[Science]]'' рушди энергетикаи таҷдидшавандаро [[Прорыв года (Science)|«пешравии» соли 2025]] номид&lt;ref&gt;{{Статья|ссылка=https://www.science.org/content/article/breakthrough-2025|автор=Tim Appenzeller|заглавие=2025 Breakthrough of the Year: The unstoppable rise of renewable energy|год=2025|язык=en|издание=[[Science]]|месяц=12|число=18|том=390|выпуск=6779|doi=10.1126/science.z57oqnf}}&lt;/ref&gt;.

Аз соли 2004 то 2013 саҳми нерӯи барқи дар [[Европейский союз|Иттиҳоди Аврупо]] аз манбаъҳои таҷдидшаванда тавлидшуда аз 14 то 25 % афзоиш ёфт&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.gazeta.ru/business/2016/02/05/8058287.shtml|title= Европа устала от солнца и ветра|author= Евгения Сазонова, Алексей Топалов|date= |work= 2016-02-07|publisher= Газета.ru|access-date= 2016-02-07|lang= |archive-date= 2016-02-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20160207085257/http://www.gazeta.ru/business/2016/02/05/8058287.shtml|url-status= live}}&lt;/ref&gt;. [[энергетика Германии|Дар Олмон]] дар соли 2018 аз манбаъҳои таҷдидшаванда 38% нерӯи барқ тавлид шуд, дар соли 2024 — 54 % (бо назардошти гидроэнергетика)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/7379664|title=Возобновляемые источники обеспечивают Германии 54% энергопотребления|lang=ru|website=Коммерсантъ|date=2024-12-13|access-date=2024-12-13|archive-date=2024-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214100145/https://www.kommersant.ru/doc/7379664|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 21 майи соли 2023 аз соати 11:00 то 17:00 аз сабаби аз ҳад зиёд тавлид шудани энергия дар манбаъҳои алтернативӣ (дар турбинаҳои бодӣ ва нерӯгоҳҳои офтобӣ) дар аксари кишварҳои Иттиҳоди Аврупо арзиши нерӯи барқ ба [[Отрицательная цена|қиматҳои манфӣ]] расид&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20230523/elektrichestvo-1873484010.html Триумф зеленой повестки: электричество в Европе стало бесплатным] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230523230450/https://ria.ru/20230523/elektrichestvo-1873484010.html |date=2023-05-23 }} // 23.05.2023&lt;/ref&gt;.

[[Бразилия]] яке аз бузургтарин барномаҳои истифодаи манбаъҳои таҷдидшавандаи энергияро дар ҷаҳон амалӣ мекунад, ки бо тавлиди [[Биоэтанол|этаноли сӯзишворӣ]] аз найшакар алоқаманд аст; спирти этилӣ дар ҳоли ҳозир 18 % ниёзи кишварро ба сӯзишвории автомобилӣ пӯшиш медиҳад.

[[Гидроэлектроэнергия]] бузургтарин манбаи энергияи таҷдидшаванда мебошад, ки 15,3 % тавлиди нерӯи барқи ҷаҳонӣ ва 3,3 % истеъмоли энергияи ҷаҳониро таъмин мекунад (дар соли 2010).

Истифодаи [[Энергия ветра|энергияи бод]] соле тақрибан 30 % меафзояд ва дар саросари ҷаҳон бо иқтидори насбшудаи 318 гигаватт (ГВт) дар соли 2013 дар кишварҳои Аврупо, ИМА ва Чин васеъ истифода мешавад.

[[Солнечная электростанция|Нерӯгоҳҳои офтобӣ]] дар Олмон ва Испания маъмуланд. Нерӯгоҳҳои гармии офтобӣ дар ИМА ва Испания фаъолият мекунанд ва бузургтарини онҳо нерӯгоҳ дар [[Мохаве (пустыня)|биёбони Мохаве]] бо иқтидори 354 МВт мебошад. Истеҳсоли [[солнечная панель|панелҳои фотоэлектрикӣ]] босуръат меафзояд, дар соли 2008 панелҳо бо иқтидори умумии 6,9 ГВт (6900 МВт) истеҳсол шуданд, ки ин нисбат ба сатҳи соли 2004 қариб шаш маротиба зиёд аст.

[[Геотермальная электростанция|Дастгоҳҳои геотермалӣ]]: бузургтарин дар ҷаҳон дастгоҳ дар [[гейзер]]ҳои [[Калифорния]] бо иқтидори номиналии 750 МВт мебошад.

Ширкатҳои бузурги ғайри ашёи хом истифодаи энергияи таҷдидшавандаро дастгирӣ мекунанд. Чунончи, [[IKEA]] нақша дорад, ки то соли 2020 худро пурра бо энергияи таҷдидшаванда таъмин кунад. [[Apple]] — соҳиби бузургтарини нерӯгоҳҳои офтобӣ мебошад ва аз ҳисоби манбаъҳои таҷдидшавандаи энергия тамоми марказҳои додаҳои (дата-центр) ширкат кор мекунанд. Саҳми манбаъҳои таҷдидшаванда дар энергияи истеъмолшавандаи [[Google (компания)|Google]] 35 %-ро ташкил медиҳад, сармоягузориҳои ширкат дар энергетикаи таҷдидшаванда аз 2 миллиард доллар гузашт{{sfn|Сидорович, Владимир|2015|с=23}}.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |- ! Нишондиҳандаҳои ҷаҳонии энергияи таҷдидшаванда&lt;ref name=&quot;REN21 2016&quot;&gt;REN21 2016. [http://www.ren21.net/GSR-2016-Report-Full-report-EN Renewables Global Status Report 2016] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240714071120/http://www.ren21.net/GSR-2016-Report-Full-report-EN |date=2024-07-14 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=autogenerated1&gt;REN21 2014. [http://www.ren21.net/Portals/0/documents/Resources/GSR/2014/GSR2014_full%20report_low%20res.pdf Renewables Global Status Report 2014] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201112031450/https://www.ren21.net/Portals/0/documents/Resources/GSR/2014/GSR2014_full |date=2020-11-12 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201112031450/https://www.ren21.net/Portals/0/documents/Resources/GSR/2014/GSR2014_full |date=2020-11-12 }}&lt;/ref&gt; || 2008 || 2009 || 2010 || 2011 || 2012 || 2013 || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 ! 2021 |- | align=left | Сармоягузориҳои солона дар энергияи таҷдидшаванда (млрд. доллари ИМА) || 130 || 160 || 211 || 257 || 244 || 232 || 270 || 286 || 241 || 326 || 296 || 298,4 || 303,5 | 366 |- | align=left | Иқтидори умумии насбшудаи энергияи таҷдидшаванда (бо назардошти гидроэнергетика, ГВт) || 1140 || 1230 || 1320 || 1360 || 1470 || 1578 || 1712 || 1849 || 2017 || 2197 || 2387 || 2581 || 2838 | 3146 |- | align=left | [[Гидроэнергетика]] (ГВт) || 885 || 915 || 945 || 970 || 990 || 1018 || 1055 || 1064 || 1096 || 1112 || 1135 || 1150 || 1170 | 1195 |- | align=left | [[Солнечная энергетика|Энергетикаи офтобӣ]] (ГВт) || 16 || 23 || 40 || 70 || 100 || 138 || 177 || 227 || 303 || 405 || 512 || 621 || 760 | 942 |- | align=left | [[Ветроэнергетика|Энергетикаи бодӣ]] (ГВт) || 121 || 159 || 198 || 238 || 283 || 319 || 370 || 433 || 487 || 540 || 591 || 650 || 743 | 845 |- | align=left | [[Биоэнергетика (электроэнергетика)|Биоэнергетика]] (ГВт) || || || || || || || || || || 121 || 131 || 137 || 133 | 143 |- | align=left | [[Геотермальная энергетика|Энергетикаи геотермалӣ]] (ГВт) || || || || || || || || || || 12,8 || 13,2 || 14 || 14,1 | 14,5 |- | align=left | Истеҳсоли [[биодизель|биодизел]] (млрд. литр) || 12 || 17,8 || 18,5 || 21,4 || 22,5 || 26 || 29,7 || 30,3 || 30,8 || 33 || 41 || 41 || 39 | |- | align=left | Истеҳсоли этанол (млрд. литр) || 67 || 76 || 86 || 86 || 83 || 87 || 94 || 98 || 99 || 104 || 111 || 115 || 105 | |- | align=left |

== Манбаъҳои энергияи таҷдидшаванда == 
[[Термоядерный синтез|Синтези термоядроии]] [[Солнце|Офтоб]] сарчашмаи асосии аксари намудҳои энергияи таҷдидшаванда мебошад, ба истиснои энергияи [[Геотермическая энергия|геотермикӣ]] ва [[Энергия океана|энергияи мадду ҷазр]]. Бино ба ҳисобҳои астрономҳо, давомоти боқимондаи умри Офтоб тақрибан панҷ миллиард солро ташкил медиҳад, аз ин рӯ дар миқёси инсонӣ ба энергияи таҷдидшавандае, ки аз Офтоб бармеояд, тамомшавӣ таҳдид намекунад.

Дар маънои қатъии физикӣ [[Закон сохранения энергии|энергия таҷдид намешавад]], балки доимо аз манбаъҳои дар боло зикршуда гирифта мешавад. Аз [[Солнечная энергия|энергияи офтобие]], ки ба Замин мерасад, танҳо як қисми хеле хурди он ба дигар шаклҳои энергия табдил меёбад ва қисми зиёди он танҳо ба [[Космическое пространство|кайҳон]] меравад.

Бар хилофи истифодаи равандҳои доимӣ, истихроҷи барандагони энергияи истихроҷшаванда, ба монанди [[каменный уголь|ангиштсанг]], [[нефть|нафт]], [[природный газ|гази табиӣ]] ё [[торф]] қарор дорад. Дар фаҳмиши васеъ онҳо низ таҷдидшавандаанд, аммо на аз рӯи меъёрҳои инсонӣ, зеро ташаккули онҳо садҳо миллион солро талаб мекунад ва истифодаи онҳо хеле тезтар сурат мегирад.

=== Энергияи бод === 
[[Бодпарки офшорӣ дар шимоли Британияи Кабир]] [[Ветроэнергетика]] Ин соҳаи энергетика мебошад, ки ба табдил додани [[Кинетическая энергия|энергияи кинетикии]] массаҳои ҳаво дар [[Атмосфера Земли|атмосфера]] ба энергияи [[Электрическая энергия|электрикӣ]], [[Тепловая энергия|гармӣ]] ва ҳар гуна шакли дигари энергия барои истифода дар хоҷагии халқ тахассус дорад. Табдилдиҳӣ бо ёрии [[ветрогенератор|бодгенератор]] (барои гирифтани нерӯи барқ), [[Ветряная мельница|осиёбҳои бодӣ]] (барои гирифтани [[Механическая энергия|энергияи механикӣ]]) ва бисёр навъҳои дигари агрегатҳо сурат мегирад. Энергияи бод натиҷаи фаъолияти офтоб аст, бинобар ин он ба намудҳои таҷдидшавандаи энергия тааллуқ дорад.

[[Мощность|Иқтидори]] [[ветрогенератор|бодгенератор]] аз масоҳате, ки парраҳои генератор фаро мегиранд, вобаста аст. Масалан, турбинаҳои дорои иқтидори 3 МВт (V90) истеҳсоли ширкати [[Дания|даниягии]] [[Vestas]] баландии умумии 115 метр, баландии манора 70 метр ва қутри парраҳои 90 метр доранд.

Минтақаҳои наздисоҳилӣ мавзеъҳои умедбахш барои тавлиди энергия аз бод ба ҳисоб мераванд. Дар баҳр, дар масофаи 10—12 километр аз соҳил (ва баъзан дуртар), [[Ветряная электростанция|нерӯгоҳҳои бодии офшорӣ]] сохта мешаванд.

=== Гидроэнергия (Энергияи об) === 
Бузургтарин [[ГЭС]] дар ҷаҳон — [[Три ущелья (электростанция)|Се дара]] дар [[Китай|Чин]].]] {{главная|Гидроэнергетика}} Дар ин [[электростанция|нерӯгоҳҳо]] ҳамчун манбаи энергия [[Гидроэнергия|энергияи потенсиалии ҷараёни об]] истифода мешавад, ки сарчашмаи аввалини он Офтоб мебошад. Офтоб обро бухор мекунад, ки он сипас дар баландиҳо ба шакли боришот меборад ва ба поён ҷорӣ шуда, дарёҳоро ба вуҷуд меорад. Нерӯгоҳҳои барқи обиро (НБО) одатан дар [[река|дарёҳо]] бо сохтани [[плотина|бандҳо]] ва [[водохранилище|обанборҳо]] бунёд мекунанд.

Хусусиятҳо:

[[Себестоимость|Арзиши аслии]] нерӯи барқ дар НБО нисбат ба ҳама намудҳои дигари нерӯгоҳҳо ба таври назаррас пасттар аст.

Генераторҳои НБО-ро вобаста ба истеъмоли энергия хеле зуд фаъол ва хомӯш кардан мумкин аст.

Манбаи таҷдидшавандаи энергия.

Таъсири хеле камтар ба муҳити ҳаво нисбат ба дигар намудҳои нерӯгоҳҳо.

Сохтмони НБО одатан бештар [[Капиталоёмкость|сармояталаб]] аст.

Намудҳои НБО:

Бандӣ

Бебанд (ҷараёни озод)

[[Малая гидроэлектростанция|Хурд]]

[[Гидроаккумулирующая электростанция|Гидроаккумулятсионӣ]]

[[Приливная электростанция|Мадду ҷазрӣ]]

Дар ҷараёнҳои уқёнусӣ

[[Волновая электростанция|Мавҷӣ]]

То соли 2010 гидроэнергетика тавлиди то 76 % энергияи таҷдидшаванда ва то 16 % тамоми нерӯи барқро дар ҷаҳон таъмин мекунад. Кишварҳои пешсаф дар тавлиди гидроэнергия ба ҳар сари аҳолӣ [[Норвегия]], [[Исландия]] ва [[Канада]] мебошанд.
Ин матн ба забони тоҷикӣ тарҷума шуд. Сохтори вики-матн, шаблонҳо, истинодҳо ва категорияҳо пурра нигоҳ дошта шудаанд:

=== Энергияи мадду ҷазр === 
Нерӯгоҳҳои ин навъ як намуди махсуси нерӯгоҳҳои барқи обӣ мебошанд, ки энергияи мадду ҷазр, дақиқтараш энергияи кинетикии чархиши Заминро истифода мебаранд. Нерӯгоҳҳои мадду ҷазрӣ (НМҶ) дар соҳилҳои баҳрҳо сохта мешаванд, ки дар он ҷо қувваҳои ҷозибаи Моҳ ва Офтоб дар як шабонарӯз ду маротиба сатҳи обро тағйир медиҳанд.

Барои гирифтани энергия халиҷ ё даҳонаи дарёро бо банд (плотина) мепӯшонанд, ки дар он гидроагрегатҳо насб карда шудаанд. Ин агрегатҳо метавонанд ҳам дар реҷаи генератор ва ҳам дар реҷаи насос (барои кашидани об ба обанбор бо мақсади кори минбаъда дар вақти набудани мадду ҷазр) кор кунанд. Дар ҳолати охирин онҳоро [[Гидроаккумулирующая электростанция|нерӯгоҳҳои гидроаккумулятсионӣ]] меноманд.

Афзалиятҳои НМҶ дар экологӣ будан ва арзиши пасти тавлиди энергия мебошад. Камбудиҳо — арзиши баланди сохтмон ва тағйирёбии иқтидор дар давоми шабонарӯз, ки бинобар ин НМҶ танҳо дар як низоми ягонаи энергетикӣ бо дигар намудҳои нерӯгоҳҳо кор карда метавонад.

=== Энергияи мавҷҳо === 
[[Волновая электростанция|Нерӯгоҳҳои мавҷии барқӣ]] [[Потенциальная энергия|энергияи потенсиалии]] мавҷҳоро, ки дар сатҳи уқёнус интиқол дода мешаванд, истифода мебаранд. Иқтидори мавҷнокӣ бо кВт/м арзёбӣ мешавад. Дар муқоиса бо энергияи бод ва офтоб, энергияи мавҷҳо дорои иқтидори хоси бештар аст. Сарфи назар аз табиати шабеҳ бо энергияи мадду ҷазр ва ҷараёнҳои уқёнусӣ, энергияи мавҷӣ [[Возобновляемые ресурсы|манбаи алоҳидаи энергияи таҷдидшаванда]] ба ҳисоб меравад.

=== Энергияи градиенти ҳарорати оби баҳр === 
Яке аз намудҳои энергияи таҷдидшаванда, ки имкон медиҳад бо истифода аз фарқияти ҳарорат дар сатҳ ва умқи уқёнуси ҷаҳонӣ нерӯи барқ ба даст оварда шавад.

=== Энергияи градиенти консентратсияи намак дар об === 
[[Осмотическая электростанция|Нерӯгоҳҳои осмосии барқӣ]] фарқияти консентратсияи намакро барои тавлиди энергияи электрикӣ ё тавассути қувваи механикии фишори осмосӣ бо ёрии [[Обратный электродиализ|электродиализи баръакс]] истифода мебаранд.

=== Энергияи нури офтоб === 
Ин намуди энергетика ба табдил додани [[Электромагнитное излучение|афканишоти электромагнитии]] офтобӣ ба энергияи электрикӣ ё гармӣ асос ёфтааст.

[[Электростанция|Нерӯгоҳҳои]] офтобӣ энергияи [[Солнце|Офтоб]]-ро ҳам мустақиман ([[Фотоэлемент|нерӯгоҳҳои фотоэлектрикӣ]], ки дар асоси падидаи [[Внутренний фотоэффект|фотоэффекти дохилӣ]] кор мекунанд) ва ҳам бавосита — бо истифода аз [[Кинетическая энергия|энергияи кинетикии]] [[пар|буғ]] истифода мебаранд.

Бузургтарин нерӯгоҳи фотоэлектрикӣ [[Topaz Solar Farm]] дорои иқтидори 550 МВт мебошад. Он дар иёлати [[Калифорния]]-и ИМА воқеъ аст.

Ба нерӯгоҳҳои офтобии дорои таъсири бавосита дохил мешаванд:

'''Маноравӣ''' — нури офтобро бо [[гелиостат]]ҳо ба манораи марказии дорои маҳлули намак равона мекунанд.

'''Модулӣ''' — дар ин [[Солнечная электростанция#СЭС использующие параболические концентраторы|нерӯгоҳҳо]] интиқолдиҳандаи ҳарорат, ки одатан [[масло|равған]] аст, ба қабулкунак дар [[Фокус (физика)|фокуси]] ҳар як консентратсияи оинавии параболо-силиндрӣ расонида мешавад ва сипас гармиро ба об дода, онро бухор мекунад.

Схемаи ҳавзи офтобӣ:


1 — қабати оби ширин;
 
2 — қабати градиентӣ;

3 — қабати шӯроб; 

4 — гармидиҳанда.

'''Ҳавзҳои офтобӣ''' — ҳавзи хурде бо умқи чанд метр мебошанд, ки одатан сохтори бисёрқабата доранд. Қабати болоӣ — [[Конвекция|конвективӣ]] — оби ширин; дар поён қабати градиентӣ бо афзоиши консентратсияи шӯроб ба самти поён; дар таҳи ҳама қабати шӯроби ғализ ҷойгир аст. Таҳ ва деворҳо бо маводи сиёҳ барои ҷалби гармӣ пӯшонида мешаванд. Гармшавӣ дар қабати поёнӣ ба амал меояд, зеро шӯроб нисбат ба об [[плотность|зичии]] баландтар дорад. Дар муҳити шӯроб [[теплообменник|гармидиҳандаи]] қубурӣ гузошта шудааст, ки дар он моеъи зудҷӯшанда ([[аммиак]], [[фреон]] ва ғайра) гардиш мекунад ва ҳангоми гарм шудан [[Испарение|бухор]] шуда, энергияи кинетикиро ба [[Паровая турбина|турбинаи буғӣ]] интиқол медиҳад.

=== Энергияи геотермалӣ === 
Нерӯгоҳҳои ин навъ [[Тепловая электростанция|нерӯгоҳҳои ҳароратӣ]] мебошанд, ки ҳамчун [[Теплоноситель|интиқолдиҳандаи гармӣ]] обро аз [[Геотермальный источник|чашмаҳои гарми геотермалӣ]] истифода мебаранд. Бинобар набудани зарурати гарм кардани об, ГеоТЭС-ҳо нисбат ба ТЭС-ҳо ба таври назаррас аз ҷиҳати экологӣ тозатаранд. ГеоТЭС-ҳо дар минтақаҳои вулканӣ сохта мешаванд, ки дар он ҷо об дар умқи нисбатан кам аз ҳарорати ҷӯшиш зиёд гарм мешавад ва ба сатҳи замин мебарояд, ки баъзан дар шакли [[гейзер]]ҳо зоҳир мешавад. Дастрасӣ ба манбаъҳои зеризаминӣ тавассути пармакунии чоҳҳо сурат мегирад.

=== Биоэнергетика === 
Ин соҳаи энергетика ба тавлиди энергия аз [[Биотопливо|биомаводи сӯхт]] тахассус дорад. Он ҳам дар тавлиди энергияи [[Электроэнергия|электрикӣ]] ва ҳам [[Тепловая энергия|гармӣ]] истифода мешавад.

=== Биомаводи сӯхти насли аввал ===

''Биомаводи сӯхт'' — маводи сӯхт аз ашёи хоми биологӣ, ки одатан дар натиҷаи [[Переработка отходов|коркарди]] [[отходы|партовҳои]] биологӣ ба даст меояд. Намудҳои он:

биомаводи сӯхти сахт ([[лес энергетический|ҷангали энергетикӣ]]: [[дрова|ҳезум]], [[Брикет (биоэнергетика)|брикетҳо]], [[топливные гранулы|гранулаҳои сӯзишворӣ]], [[щепа|пораҳои чӯб]], [[солома|коҳ]], [[лузга|пучоқ]]), [[торф]];

биомаводи сӯхти моеъ (барои муҳаррикҳои дарунсӯз, масалан, био[[этанол]], био[[метанол]], био[[бутанол]], [[диметиловый эфир|эфири диметилӣ]], [[биодизель|биодизел]]);

газшакл ([[биогаз]], био[[водород]], [[метан]]).

==== Биомаводи сӯхти насли дуюм ====
Заводи пиролизи биомасса, Австрия]] ''Биомаводи сӯхти насли дуюм'' — намудҳои гуногуни маводи сӯхт, ки бо усулҳои гуногуни [[пиролиз]]-и биомасса ё дигар намудҳои маводи сӯхт аз ашёи хоми «насли дуюм» ба даст меоянд. Пиролизи тез имкон медиҳад, ки биомасса ба моеъ табдил дода шавад, ки интиқол, нигоҳдорӣ ва истифодаи он осонтар ва арзонтар аст.

Ашёи хом барои биомаводи сӯхти насли дуюм пайвастагиҳои [[Лигноцеллюлоза|лигноцеллюлозӣ]] мебошанд, ки пас аз ҷудо кардани қисмҳои барои [[Пищевая промышленность|саноати хӯрокворӣ]] мувофиқи ашёи хоми биологӣ боқӣ мемонанд. Растаниҳои насли дуюм инҳоянд:

[[Водоросли|Обсабзҳо]] — организмҳои содаи зинда, ки дар обҳои ифлос ё шӯр мерӯянд;

[[Рыжик (растение)|Зағирак (Camelina)]] — дар навбатгардонии кишт бо гандум ва дигар зироатҳои ғалладона мерӯяд;

[[Jatropha curcas]] ё [[Ятрофа]] — дар хокҳои хушк мерӯяд ва дорои 27 то 40 % равған аст.

==== Биомаводи сӯхти насли сеюм ==== 
''Биомаводи сӯхт насли сеюм'' — маводи сӯхте мебошанд, ки аз [[Водоросли|обсабзҳо]] ба даст оварда мешаванд.

[[Министерство энергетики США|Департаменти энергетикаи ИМА]] аз соли [[1978 год|1978]] то соли [[1996 год|1996]] обсабзҳои дорои равғани баландро таҳқиқ кард. Муҳаққиқон ба хулосае омаданд, ки [[Калифорния]], [[Гавайи]] ва [[Нью-Мексико]] барои тавлиди саноатии обсабзҳо дар ҳавзҳои кушода мувофиқанд.

Истифодаи обсабзҳо дар [[биореактор]]ҳои хурд, ки дар назди [[электростанция|нерӯгоҳҳои барқӣ]] ҷойгиранд, низ хеле умедбахш аст. Гармии партови [[ТЭЦ]] метавонад то 77 % ниёзи гармиро барои парвариши обсабзҳо таъмин кунад.

==== Танқид ==== 
Танқидгарони рушди саноати биомаводи сӯхт изҳор медоранд, ки афзоиши талабот ба биомаводи сӯхт кишоварзонро маҷбур мекунад, ки майдони кишти [[Сельскохозяйственные культуры|зироатҳои ғизоӣ]]-ро кам карда, онҳоро ба нафъи зироатҳои сӯзишворӣ аз нав тақсим кунанд.

== Тадбирҳои дастгирии манбаъҳои таҷдидшавандаи энергия == 
Дар айни замон шумораи зиёди тадбирҳои дастгирии МЭТ мавҷуданд:

Сертификатҳои сабз;

Ҷуброни арзиши пайвастшавии технологӣ;

Тарофаҳо барои пайвастшавӣ (тарофаи сабз);

Низоми андозагирии соф (Net metering).

== Сармоягузорӣ == 
Дар тамоми ҷаҳон дар соли 2008 ба энергетикаи бод $51,8 миллиард, ба энергетикаи офтобӣ $33,5 миллиард ва ба биомаводи сӯхт $16,9 миллиард сармоягузорӣ шудааст.
Дар соли 2009 сармоягузорӣ ба энергетикаи таҷдидшаванда дар тамоми ҷаҳон $160 миллиард ва дар соли 2010 — $211 миллиардро ташкил дод.

== Ҷусторҳои вобаста ==

[[Энергияи барқароршаванда дар ИА]]

[[Энергияи алтернативӣ]]

[[Гузариш ба энергия]]

[[Рушди устувор]]

== Эзоҳ ==
&lt;references /&gt;
== Адабиёт ==
{{книга|автор= Владимир Сидорович|заглавие= Мировая энергетическая revolution: Как возобновляемые источники энергии изменят наш мир|год= 2015|страниц= 208}}

== Пайвандҳо ==
[https://web.archive.org/web/20090925222926/http://www.wwf.ru/greenenergy Шумо ва энергетикаи «сабз»]


[[Гурӯҳ:Энергияи барқароршаванда]]
[[Гурӯҳ:Энергияи офтобӣ]]
[[Гурӯҳ:Энергия]]</text>
      <sha1>rousdajc178d6k4dwlgb948j4u0ziqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саводи рақамӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327769</id>
    <revision>
      <id>1487800</id>
      <parentid>1483283</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18222" sha1="o338h8megl1kg4eg0gta54bq3u97dyd" xml:space="preserve">[[Акс:A._Stuart_and_Students.jpg|мини|Омӯзгор ва шогирд дар сари роёна]]
'''Саводи рақамӣ''' ( {{Lang-en|Digital literacy}}) қобилияти шахс аст барои ёфтан, арзёбӣ кардан ва ирсол кардани [[Дода|додаҳо]] бо истифода аз клавиатура ё платформаҳои расонаи рақамӣ. Саводнокии рақамӣ қобилиятҳои техникиву зеҳниро муттаҳид мекунад; он иборат аст аз истифодаи технологияҳои иттилоот ва иртиботот барои эҷод, арзёбӣ ва мубодилаи маълумот,&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-01-19|title=Digital Literacy|url=https://literacy.ala.org/digital-literacy/|access-date=2020-10-22|website=Welcome to ALA's Literacy Clearinghouse|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ё таҳлили интиқодӣ намудани таъсирҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ аз технологияҳои иттилоот ва коммуникатсионӣ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pangrazio |first=Luciana |date=2016-03-03 |title=Reconceptualising critical digital literacy |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01596306.2014.942836 |journal=Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education |volume=37 |issue=2 |pages=163–174 |doi=10.1080/01596306.2014.942836 |issn=0159-6306|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; 

Саводнокии рақамӣ аввал ба малакаҳои рақамӣ ва компютерҳои мустақил равона буд, аммо пайдоиши [[интернет]] ва истифодаи расонаи иҷтимоӣ як қисми диққатро ба дастгоҳҳои мобилӣ ворид намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lynch |first=Matthew |date=2022-07-25 |title=Digital Literacy Training Improves Mobile Learning Outcomes |url=https://www.thetechedvocate.org/digital-literacy-training-improves-mobile-learning-outcomes/ |access-date=2024-12-28 |website=The Tech Edvocate |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

== Таърих ==
Тадқиқотҳо оид ба саводнокии рақамӣ аз анъанаҳои саводи иттилоот ва таҳқиқоти саводи расона истифода мебаранд, ки бар анъанаҳои иҷтимоӣ-зеҳнӣ асос ёфтаанд, ҳамчунин таҳқиқоти тартиби бисёрвосита, ки бар методологияҳои антропологӣ асос ёфтааст.&lt;ref name=&quot;Reddy, P. 2020&quot;&gt;Reddy, P., Sharma, B., &amp; Chaudhary, K. (2020). Digital literacy: A review of literature. International Journal of Technoethics (IJT), 11(2), 65-94.&lt;/ref&gt; Саводнокии рақамӣ бар нақши васеъшавандаи тадқиқоти илми иҷтимоӣ дар соҳаи саводнокӣ сохта шудааст&lt;ref&gt;Au, K., and Jordan, C. (1981) &quot;Teaching reading to Hawaiian children: Finding a culturally appropriate solution&quot;.&lt;/ref&gt; ва инчунин бар консептҳои саводнокии визуалӣ,&lt;ref&gt;Dondis, 1973, A Primer in Visual Literacy&lt;/ref&gt; саводнокии компютерӣ,&lt;ref&gt;Molnar, A. (1979). The Next Great Crisis in America&lt;/ref&gt; ва саводнокии иттилоот асос ёфтааст.&lt;ref&gt;{{cite report |title=The Information Service Environment Relationships and Priorities. Related Paper No. 5 |last1=Zurkowski |first1=Paul G. |date=November 1974 |id={{ERIC|ED100391}}}}&lt;/ref&gt; 
Консепт саводнокии рақамӣ дар тӯли асрҳои 20 ва 21 аз маънои техникии малакаҳо ва қобилиятҳо ба дарки васеътарини муошират бо технологияҳои рақамӣ рушд ёфтааст.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Digital literacies: concepts, policies and practices |url=https://archive.org/details/digitalliteracie0000unse_w0u4 |date=2008 |publisher=Peter Lang |author1=Colin Lankshear |author2=Michele Knobel |isbn=978-1-4331-0169-4 |location=New York |oclc=213133349}}&lt;/ref&gt;

Саводнокии рақамӣ аксар вақт дар заминаи пешгузаштаги худ — саводнокии медиа — баррасӣ мешавад. Таълими саводнокии медиа дар Шоҳигарии Муттаҳида ва Иёлоти Муттаҳида бар асари пропагандаи ҷанг дар солҳои 1930 ва афзоиши таблиғот дар солҳои 1960 оғоз ёфт.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=boyd |first=danah |url=https://www.danah.org/books/ItsComplicated.pdf |title=It's Complicated: The Social Lives of Networked Teens |publisher=Yale University Press |year=2014 |isbn=978-0-300-16631-6 |location=New Haven, Connecticut |pages=https://www.danah.org/books/ItsComplicated.pdf}}&lt;/ref&gt; Паёмҳои таҳрикдиҳанда ва афзоиши намудҳои гуногуни медиа ба омӯзгорон нигаронидашударо зиёд намуд. Омӯзгорон оғоз карданд, ки таълими саводнокии медиа-ро таблиғ кунанд, то ба шахсон омӯзанд, ки чӣ гуна паёмҳои медиаро арзёбӣ ва баҳогузорӣ кунанд. Қобилияти таҳлили мундариҷаи рақамӣ ва медиа ба шахсон имкон медиҳад, ки ғаразҳоро шиносанд ва паёмҳоро мустақилона арзёбӣ кунанд.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ҳардуи саводнокии рақамӣ ва медиа қобилияти таҳлил ва фаҳмидани маънии паёмҳоро, арзёбии эътимоднокӣ ва арзёбии сифати кори рақамиро дар бар мегиранд.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite journal |last1=Martens |first1=Hans |last2=Hobbs |first2=Renee |date=30 April 2015 |title=How Media Literacy Supports Civic Engagement in a Digital Age |url=https://digitalcommons.uri.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1048&amp;context=com_facpubs |journal=Atlantic Journal of Communication |volume=23 |issue=2 |pages=4–5 |doi=10.1080/15456870.2014.961636 |s2cid=52208620|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

Бо афзоиши мубодилаи файлҳо дар хизматрасониҳо мисли [[Napster]] унсури ахлоқӣ низ дар таърифҳои саводнокии рақамӣ дохил карда шуд.&lt;ref&gt;Bawden, D. (2008). Origins and concepts of digital literacy. Digital literacies: Concepts, policies and practices, 30(2008), 17-32.&lt;/ref&gt; Чорчӯбаҳои саводнокии рақамӣ ҳадафҳо ва вазифаҳоро ба назар мегиранд, мисли таҳлили интиқодӣ ба ҷанбаҳои сиёсӣ ва равандҳои қудрат, ки дар раванди [[raqamīсозӣ]] ё [[datafication]] ҷойгиранд;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Markham |first1=Annette |last2=Pronzato |first2=Riccardo |date=2023-01-01 |title=A critical (theory) data literacy: tales from the field |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/ils-06-2023-0087/full/html |journal=Information and Learning Sciences |volume=125 |issue=5/6 |pages=293–320 |doi=10.1108/ILS-06-2023-0087 |issn=2398-5348|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; ҳамчунин фаҳмидани аҳамияти узви масъули иҷтимоӣ будан ва паҳн кардани огоҳӣ ва кӯмак ба дигарон барои ёфтани ҳалли рақамӣ дар хона, кор ё платформаи миллӣ.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Саводнокии рақамӣ инчунин метавонад истеҳсоли матнҳои бисёрвоситаиро дар бар гирад.&lt;ref&gt;Selfe, C. L. (2007). Multi-Modal Composition. Cresskill: Hampton.&lt;/ref&gt; Ин таъриф бештар ба хондан ва навиштан дар дастгоҳи рақамӣ ишора мекунад, аммо истифодаи ҳар гуна воситаҳо дар миёнаҳои гуногунро низ фаро мегирад, ки маънои [[Semiotic]]-ро берун аз [[graphemes]] таъкид мекунад.&lt;ref name=&quot;Heitin&quot;&gt;{{Cite news|last=Heitin|first=Liana|url=https://www.edweek.org/ew/articles/2016/11/09/what-is-digital-literacy.html|title=What Is Digital Literacy? - Education Week|date=2016-11-09|work=Education Week|access-date=2020-03-15}}&lt;/ref&gt; Он инчунин дониши истеҳсоли намудҳои дигари медиа, мисли сабт ва бор кардани видео-ро дар бар мегирад.&lt;ref name=&quot;Heitin&quot; /&gt;

Дар умум, саводнокии рақамӣ бо дигар соҳаҳо, ки термин «саводнокӣ»-ро бо модификатор истифода мебаранд, бисёр принсипҳои асосиро мубодила мекунад. Ин истилоҳ дар маориф ва таҳсилоти олии кишварҳо маъруф шудааст ва дар стандартҳои байналмилалӣ ва миллӣ истифода мешавад.&lt;ref&gt;Knobel, M &amp; Lanskear, C. (2008). Digital Literacies: Concepts, Policies, and Practices.{{page needed|date=January 2020}}&lt;/ref&gt;

== Консептҳои академӣ ва педагогӣ ==
Педагогикаи саводнокии рақамӣ аз як соҳа ба соҳаи дигар ҳаракат мекунад.&lt;ref name=&quot;Reddy, P. 2020&quot;/&gt; Дар академия, саводнокии рақамӣ як қисми соҳаи ҳисоббарорӣ аст, ки бо [[компютер илм]] ва [[технологияи иттилоот]] ҳамроҳ мебошад.&lt;ref&gt;Furber, S. (2012). [https://royalsociety.org/~/media/education/computing-in-schools/2012-01-12-computing-in-schools.pdf ''Shut down or restart?: The way forward for computing in UK schools''.]&lt;/ref&gt; Дар ҳоле ки баъзе олимони саводнокӣ тарафдор ҳастанд, ки доираи онро аз [[технологияҳои иттилоот ва коммуникатсионӣ]] васеъ кунанд ва ба таълими саводнокӣ умумӣ ворид кунанд.&lt;ref&gt;Leu, D. J., Zawilinski, L., Castek, J., Banerjee, M., Housand, B., Liu, Y., &amp; O'Neil, M. (2007). What is new about the new literacies of online reading comprehension. Secondary school literacy: What research reveals for classroom practices, 37-68.&lt;/ref&gt;

Монанди дигар таърифҳои рушдёбандаи [[саводнокӣ]], ки роҳҳои фарҳангӣ ва таърихиро дар эҷоди маъно эътироф мекунанд,&lt;ref&gt;The New London Group (1997). New Literacy Studies&lt;/ref&gt; саводнокии рақамӣ усулҳои анъанавии тафсири маълумотро иваз намекунад, балки малакаҳои асосии ин саводнокиро васеъ мекунад.&lt;ref name=&quot;Jenkins 2009&quot;&gt;{{cite book |last=Jenkins |first=Henry |url=https://mitpress.mit.edu/sites/default/files/titles/free_download/9780262513623_Confronting_the_Challenges.pdf |title=Confronting the Challenges of Participatory Culture: Media Education for the 21st Century |publisher=The MIT Press |year=2009 |location=Cambridge, MA |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203213008/http://mitpress.mit.edu/sites/default/files/titles/free_download/9780262513623_Confronting_the_Challenges.pdf |archive-date=2013-12-03 }}&lt;/ref&gt; Саводнокии рақамӣ бояд ҳамчун қисми роҳи соҳиб шудан ба дониш баррасӣ шавад.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |title=Digital Literacy Unpacked |url=https://archive.org/details/digitalliteracyu0000kath |date=2018-08-07 |isbn=978-1-78330-199-7 |editor-last=Reedy |editor-first=Katharine |doi=10.29085/9781783301997 |editor2-last=Parker |editor2-first=Jo |s2cid=151058124}}&lt;/ref&gt;

Модели ҳозираи саводнокии рақамӣ шаш малакаи зеринро таҳлил мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thinking in the Digital Era: A Revised Model for Digital Literacy |url=https://www.researchgate.net/publication/312281798 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924231734/https://www.researchgate.net/publication/312281798_Thinking_in_the_Digital_Era_A_Revised_Model_for_Digital_Literacy |archive-date=2024-09-24 |access-date=2024-12-28 |website=ResearchGate |language=en}}&lt;/ref&gt;
# '''Саводнокии эҷодӣ''': қобилият барои истифодаи технологияҳои рақамӣ барои эҷод кардани кори нав ё муттаҳид намудани асарҳои мавҷуда барои сохтани кори шахсӣ.
# '''Саводнокии визуалӣ-аксӣ''': қобилият барои хондан ва хулоса баровардан аз визуалҳо.
# '''Саводнокии шохобӣ''': қобилият барои ҳарфзанӣ дар муҳити рақамии ғайрирешавӣ.
# '''Саводнокии иттилоотӣ''': қобилият барои ҷустуҷӯ, пайдо кардан, арзёбӣ ва таҳлили интиқодии маълумот дар веб ва китобхонаҳо, аз ҷумла эътимоднокии маълумот.
# '''Саводнокии иҷтимоӣ-эмоционалӣ''': ҷанбаҳои иҷтимоӣ ва эҳсосӣ ҳангоми ҳузур онлайн, хоҳ тавассути ҳамкорӣ, ҳамсӯҳбатӣ ё танҳо истеъмоли мундариҷ.
&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Aviram |first1=Aharon |last2=Eshet-Alkalai |first2=Yoram |date=2006-04-03 |title=Towards a Theory of Digital Literacy: Three Scenarios for the Next Steps |url=https://old.eurodl.org/?p=archives&amp;year=2006&amp;halfyear=1&amp;article=223 |journal=European Journal of Open, Distance and E-learning |language=en |volume=9 |issue=1 |issn=1027-5207 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240317105444/https://old.eurodl.org/?article=223&amp;halfyear=1&amp;p=archives&amp;year=2006 |date=2024-03-17 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240317105444/https://old.eurodl.org/?article=223&amp;halfyear=1&amp;p=archives&amp;year=2006 |date=2024-03-17 }}&lt;/ref&gt;
# '''Тафаккури вақти воқеӣ''': қобилият барои коркарди ҳаҷми калонтари стимулҳо дар як вақт.
=== Зеҳни сунъӣ (AI) ===
{{POV section|date=Сентябр 2024}}

Малакаҳои саводнокии рақамӣ ҳамзамон бо пешрафтҳои зудтари технологияҳои [[зеҳни сунъӣ]] (AI) дар асри 21 рушд мекунанд. Технологияҳои AI барои тақлид кардани зеҳни инсонӣ бо истифода аз системаҳои мураккаб мисли алгоритмҳои омӯзиши мошинӣ, коркарди забони табиӣ ва роботика тарҳрезӣ шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Russell, Stuart J. |author2=Norvig, Peter |title=Artificial intelligence: a modern approach |url=https://archive.org/details/artificialintell0000russ_k4g4 |year=2016 |publisher=Pearson |isbn=978-1-292-15396-4 |oclc=1029506845}}&lt;/ref&gt;
=Ҳамчунин нигаред=
* [[Саводи компютерӣ]]
* [[Модератсияи мундариҷа]]
* [[Худидоракунии киберӣ]]
* [[Саводи дода]]
* [[Шаҳрванди рақамӣ]]
* [[Зеҳни рақамӣ]]
* [[Риторикаи рақамӣ]]
* [[Ҳуқуқҳои рақамӣ]]
* [[Ростиозмоӣ]]
* [[Саводи медиавӣ]]
* [[Саводи веб]]
* [[Фосилаи рақамӣ]]
* [[Маҳоратҳои асри 21]]

==Манбаъҳо==
{{эзоҳ}}

==Адабиёт==
* Vuorikari, R., Punie, Y., Gomez, S. C., &amp; Van Den Brande, G. (2016). DigComp 2.0: The Digital Competence Framework for Citizens. Update Phase 1: The Conceptual Reference Model (No. JRC101254). Institute for Prospective Technological Studies, Joint Research Centre. https://ec.europa.eu/jrc/en/digcomp and https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/digcomp-20-digital-competence-framework-citizens-update-phase-1-conceptual-reference-model
*{{cite journal |last1=Janssen |first1=José |last2=Stoyanov |first2=Slavi |last3=Ferrari |first3=Anusca |last4=Punie |first4=Yves |last5=Pannekeet |first5=Kees |last6=Sloep |first6=Peter |title=Experts' views on digital competence: Commonalities and differences |journal=Computers &amp; Education |date=October 2013 |volume=68 |pages=473–481 |doi=10.1016/j.compedu.2013.06.008 |hdl=1820/4986 |url=https://research.ou.nl/en/publications/6b2f243b-9f4f-48d5-a6f6-fb6ae8af0fe5 }}
*Ng, D. T. K., Leung, J. K. L., Chu, S. K. W., &amp; Qiao, M. (2021). [[doi:10.1016/j.caeai.2021.100041|&quot;Conceptualizing AI Literacy: An Exploratory Review&quot;]] (Vol. 2, Article 100041). ''Computers and Education: Artificial Intelligence.'' https://doi.org/10.1016/j.caeai.2021.100041

==Пайвандҳои беруна==
* [http://www.digitalliteracy.gov/ digitalliteracy.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170120172111/https://digitalliteracy.gov/ |date=2017-01-20 }} An initiative of the Obama administration to serve as a valuable resource to practitioners who are delivering digital literacy training and services in their communities.
* [http://www.digitalliteracy.org/ digitalliteracy.org] A Clearinghouse of Digital Literacy and Digital Inclusion best practices from around the world.
* [http://www.digitalliteracy.us/ DigitalLiteracy.us] A reference guide for public educators on the topic of digital literacy.

{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Расона]]
[[Гурӯҳ:Саводи рақамӣ]]
[[Гурӯҳ:Савод]]
[[Гурӯҳ:Расонанигорӣ]]</text>
      <sha1>o338h8megl1kg4eg0gta54bq3u97dyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заҳролудшавии музмин бо симоб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328983</id>
    <revision>
      <id>1487764</id>
      <parentid>1480150</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9028" sha1="1bnqmu0qke334zkcx3kilvemngq2wiy" xml:space="preserve">{{Беморӣ
| ном            = Заҳролудшавӣ аз симоб
| Image          = Hg_Mercury.jpg
| имзо           = | DiseasesDB     = 8057
| ICD10          = {{ICD10|T|56|1}}
| ICD9           = {{ICD9|985.0}}
| ICDO           = 
| OMIM           = 
| MedlinePlus    = 002476
| eMedicineSubj  = emerg
| eMedicineTopic = 813
| MeshID         = 
}}
'''Заҳролудшавӣ аз симоб''' — ихтилоли саломатӣ, ки бо воридшавии зиёдатии бухор ё пайвастагиҳои [[Симоб|симоб]] ба организм алоқаманд аст. Заҳролудшавии шадид ва музмини симобро фарқ мекунанд; охиринро ''меркуриализм'' (аз {{Lang-en|mercury}} — симоб) ва дар ҳолати заҳролудшавии музмин бо миқдори ками симоб — ''микромеркуриализм'' меноманд&lt;ref name=&quot;БМЭ-3&quot;&gt;Мишин В. П.; Рубцов А. Ф., Серебряков Л. А., Трахтенберг И. М. [https://бмэ.орг/index.php/РТУТЬ Ртуть] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230406112511/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A2%D0%AC |date=2023-04-06 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230406112511/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A2%D0%AC |date=2023-04-06 }} // Большая медицинская энциклопедия / под ред. Б. В. Петровского. — 3-е изд. — Т. 22. — С. 401—406.&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Хусусиятҳои заҳрноки симоб аз замонҳои қадим маълуманд. Пайвастагиҳои симоб — шанг (киноварь), каломел ва сулема — барои мақсадҳои гуногун, аз ҷумла ҳамчун [[заҳр]] истифода мешуданд. Аз қадим инчунин симоби филизӣ маълум буд, гарчанде ки токсикӣ будани он дар аввал хеле ночиз шумурда мешуд.

Симоб ва пайвастагиҳои он махсусан дар Асрҳои миёна, аз ҷумла ҳангоми истеҳсоли тилло ва оинаҳои нуқрагин (дар шакли амалгама), инчунин ҳангоми сохтани [[намад]] барои кулоҳҳо васеъ истифода мешуданд, ки ин боиси заҳролудшавии зиёди касбӣ гардид. Заҳролудшавии музмини симобро дар он вақт «бемории кулоҳдӯзи куҳна» меномиданд. Симобро инчунин барои мақсадҳои антисептикӣ ва ҳатто барои заҳролудкунии қасдона истифода мебурданд.

== Манбаъҳои заҳролудшавӣ аз симоб ==
Дар муҳити зист, ба истиснои минтақаҳои нодири геологӣ, миқдори симоб кам аст, аммо пайвастагиҳои заҳрноки он хеле зуд ҳаракат мекунанд. Бояд ба назар гирифт, ки манбаи асосии воридшавии симоб ба муҳити зист равандҳои геологӣ ва геохимиявӣ дар қишри замин мебошанд, на фаъолияти инсон.

Тақрибан 60%-и партовҳои симоб аз ҳисоби фаъолияти вулканӣ ва бухоршавӣ аз қабатҳои амиқи [[литосфера]] ба амал меояд. Аз соли 1971 то 2006 истеҳсоли ҷаҳонии симоб кам шуд, аммо аз соли 2006 боз афзоиш ёфта, дар соли 2018 ба 4080 тонна расид&lt;ref&gt;Mercury — Historical Statistics (Data Series 140) https://www.usgs.gov/media/files/mercury-historical-statistics-data-series-140&lt;/ref&gt;.

=== Манбаъҳои рӯзгории симоб ===
[[file:Leuchtstofflampen-chtaube050409.jpg|thumb|[[Лампаи люминессентӣ|Лампаҳои люминессентии газӣ]] метавонанд аз 1 то 70 мг симоб дошта бошанд]]
* Термометри симобӣ (ҳудуди 2 г).
* Лампаҳои люминессентии каммасраф ва лампаҳои симобӣ (ДРЛ, ДРШ).
Заҳролудшавӣ метавонад дар ҷойҳои ҷамъоварии партовҳо бинобар риоя накардани қоидаҳои утилизатсия ба амал ояд.

=== Манбаъҳои тиббӣ ва ғизоӣ ===
* '''Тиб:''' [[Ваксина|Ваксинаҳо]] ва доруҳо бо консерванти тиомерсал (ба миқдори кам)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fda.gov/biologicsbloodvaccines/safetyavailability/vaccinesafety/ucm096228.htm |title=Thimerosal in Vaccines}}&lt;/ref&gt;; пломбаҳои амалгамавӣ.
* '''Ғизо:''' Симоб дар ҷонварони баҳрӣ ҷамъ мешавад. Истеъмоли моҳии заҳролудшуда барои занони ҳомила хатарнок буда, метавонад ба плод таъсири тератогенӣ расонад (нигаред ба [[Бемории Минамата]]).

== Симоб ва таъсири заҳролудкунандаи он ==

Бухори симоб бӯй надорад. Ҳангоми нафаскашӣ он дар шушҳо ҷамъ шуда, ба хун мегузарад. Симоб инчунин тавассути пӯсти солим ҷаббида мешавад. Занҳо ва кӯдакон ҳассостаранд.

=== Заҳролудшавии шадид ===
Пас аз чанд соат зоҳир мешавад: сустии умумӣ, беиштиҳоӣ, дарди сар, таъми филиз дар даҳон, оби даҳон рафтан, [[гингивит|варами милки дандон]], дилбеҳузурӣ ва қайкунӣ. Дарди сахти шикам ва дарунравӣ (баъзан бо хун) пайдо мешавад. Ҳарорат то 38-40 °C боло меравад.

=== Заҳролудшавии музмин (Меркуриализм) ===
* '''Ихтилолоти соматикӣ:''' Дарди меъда, кам шудани бӯйфаҳмӣ, хунравии милки дандон, вайроншавии ритми дил ва паст шудани фишори хун.
* '''Бемориҳои асаб:''' Хастагии зиёд, асабоният, бехобӣ, ларзиши (тремор) ангуштон ва дастҳо. Тағйирёбии рафтор: зудранҷӣ, тарсуӣ, паст шудани хотира ва диққат. Дар ҳолатҳои вазнин деменсия ба вуҷуд меояд.

== Методикаи тайёр кардани коғазҳои индикаторӣ ==
'''Методикаи 1:'''
Коғази филтрро бо маҳлули 5%-и сулфати мис (II) тар карда, дар ҳаво хушк мекунанд. Сипас бо маҳлули 10%-и иодиди калий мепошанд. Коғази бӯршударо дар маҳлули тиосулфати натрий коркард мекунанд, то сафед шавад.

'''Методикаи 2:'''
Ранги коғази реактивӣ дар ҳавои дорои симоб аз қаймоқӣ ба гулобӣ тағйир меёбад.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Вақти пайдоиши ранг (дақ) !! 15 !! 30 !! 90 !! 360 !! 1440
|-
! Миқдори симоб (мг/м³) !! 0,7 !! 0,2 !! 0,06 !! 0,02 !! 0,01
|}

== Табобат ==
Бо мақсади пешгирӣ даҳонро бо маҳлули хлорати калий ё [[перманганати калий]] шустан лозим аст.
* '''Антидотҳои муосир (Хелаттерапия):''' [[Унитиол]], [[Пенисилламин]], [[Димеркапрол]], DMSA.
* '''Доруҳо:''' [[Тиосулфати натрий]], [[Таурин]], [[Метионин]].

== Ҳолатҳои маълум ==
* '''Бемории Минамата:''' Заҳролудшавии оммавӣ дар Ҷопон (префектураи Кумамото).
* '''Ироқ (1971):''' Заҳролудшавӣ аз ғалладонае, ки бо метилсимоб коркард шуда буд.

== Эзоҳ ва Пайвандҳо ==
{{Reflist}}

== Адабиёт ==
* Захаров Л. Н. Техника безопасности в химических лабораториях. — Ленинград: Химия, 1991.

[[Гурӯҳ:Токсикология]]
[[Гурӯҳ:Симоб]]</text>
      <sha1>1bnqmu0qke334zkcx3kilvemngq2wiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лейшманиоз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329196</id>
    <revision>
      <id>1487779</id>
      <parentid>1480268</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T02:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6341" sha1="6gtzzgntxuynrw6f1tk6w96i95s79fy" xml:space="preserve">{{Беморӣ
  | Ном = Лейшманиоз
  | Image = Cutaneous Leishmaniasis.jpg
  | Caption = [[Захм|Захмдор]] [[лейшманиози пӯст]] дар [[поя|поя]]-и бемор аз [[Шарқи Наздик|Шарқи Наздик]].
  | ICD10 = {{ICD10|B|55}}
  | ICD9 = {{ICD9|085}}
  | DiseasesDB = 3266
&lt;!--   | DiseasesDB_mult= {{DiseasesDB2|29171}} {{DiseasesDB2|3266}} {{DiseasesDB2|7070}} --&gt;
  | MedlinePlus    = 001386
  | eMedicineSubj  = emerg
  | eMedicineTopic = 296
}}

[[file:Phlebotomus pappatasi bloodmeal begin.jpg|190px|thumb|[[Москит]]-и навъи ''[[Phlebotomus papatasi]]'']]

'''Лейшманиозҳо''' (аз номи [[Уилям Буг Лейшман|У. Лейшман]], {{lang-la|Leishmaniasis}}) — гурӯҳи бемориҳои паразитии табиии маҳаллӣ (табиии очотӣ), асосан зоонозӣ ва трансмиссивӣ мебошанд, ки дар кишварҳои тропикӣ ва [[субтропикӣ]] паҳн шудаанд; онҳоро протозойҳои паразитии ҷинси ''Leishmania'' ба вуҷуд меоранд, ки тавассути газидани москитҳо аз ҷинси ''Phlebotomus'' дар Ҷаҳони Қадим ва аз ҷинси ''Lutzomyia'' дар Ҷаҳони Нав ба одам интиқол меёбанд. 

Се шакли асосии ин беморӣ мавҷуд аст: лейшманиози висералӣ, ё ''кала-азар'', ки дар он узвҳои системаи ретикуло-эндотелиалӣ зарар мебинанд; лейшманиози пӯст, ки дар он пӯст ва бофтаҳои зери пӯст осеб мебинанд; ва лейшманиози луобӣ-пӯстӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/ru/news-room/fact-sheets/detail/leishmaniasis|title=Лейшманиоз|publisher=www.who.int|lang=ru|access-date=2019-06-07}}&lt;/ref&gt;.

Лейшманиози пӯст вобаста ба ҷойи зарардида, навъи протозойҳо ва ҳолати мизбон шаклҳои гуногун дорад. Дар Ҷаҳони Қадим он бештар дар шакли ярадоршавии папулаҳо зоҳир мешавад. Барои табобати лейшманиозҳо доруҳои [[сурма]]-и панҷвалента истифода мешаванд&lt;ref name=&quot;Herwaldt1999&quot;&gt;{{статья |заглавие=Leishmaniasis |издание=[[The Lancet]] |том=354 |номер=9185 |страницы=1191—1199 |id=PMID 10513726 |автор=Herwaldt B.L. |год=1999}}&lt;/ref&gt;.

== Этиология ==
Ангезандаҳои лейшманиозҳои одам тақрибан бист навъи лейшманияҳо мебошанд. Ҳамаи лейшманиозҳо, ба истиснои лейшманиози пӯст, ки тавассути ''Leishmania tropica'' ва лейшманиози висцералӣ, ки тавассути ''L. donovani'' ба вуҷуд меоянд, зоонозӣ мебошанд&lt;ref name=&quot;Reithinger2007&quot;&gt;{{статья |заглавие=Cutaneous leishmaniasis |издание=[[The Lancet]] |том=7 |номер=9 |страницы=581—596 |автор=Reithinger R. et al. |год=2007}}&lt;/ref&gt;. Бори аввал ангезандаи лейшманиозро соли 1898 дар Тошканд [[П. Ф. Боровский]] кашф кардааст&lt;ref&gt;O. И. Келлина [https://бмэ.орг/index.php/ЛЕЙШМАНИОЗЫ Лейшманиозы] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200928153652/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%9B%D0%95%D0%99%D0%A8%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%9E%D0%97%D0%AB |date=2020-09-28 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200928153652/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%9B%D0%95%D0%99%D0%A8%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%9E%D0%97%D0%AB |date=2020-09-28 }} // Энсиклопедияи калони тиббӣ.&lt;/ref&gt;.

== Патогенез ==
Промастиготҳо-и лейшманияҳо дар канали ҳозимаи москитҳои модина афзоиш меёбанд. Ҳангоми газидани мизбони эҳтимолӣ, москит промастиготаҳоро ба захми пӯсти мизбон мерезад&lt;ref name=&quot;Rogers2007&quot;&gt;{{статья |заглавие=Leishmania manipulation of sand fly feeding behavior results in enhanced transmission |издание=[[PLOS Pathogens]] |том=3 |номер=6 |автор=Rogers M. E. and Bates P. A. |год=2007}}&lt;/ref&gt;. 

Дар организм [[макрофагҳо]] ҳуҷайраҳои асосии мизбони лейшманияҳо мебошанд. Дар дохили макрофагҳо лейшманияҳо ба шакли дохилиҳуҷайраӣ — амастиготҳо табдил меёбанд ва дар он ҷо зиёд мешаванд.

== Эпидемиология ==
Лейшманиозҳо ба бемориҳои табиии очотӣ тааллуқ доранд. Паҳншавии онҳо бо ареали интиқолдиҳандаҳо — москитҳо рост меояд. Беморӣ дар 88 кишвари ҷаҳон ба қайд гирифта шудааст.

== Шаклҳои клиникӣ ==
{{main|Лейшманиози пӯст}}
* ''Пӯстӣ'' 
* ''луобӣ-пӯстӣ'' 
* ''Витсералӣ''

== Табобат ==
* [[Амфотеритсин B]] (липосомалӣ) — барои шакли висцералӣ.
* [[Милтефозин]] — барои ҳамаи шаклҳо.

== Эзоҳҳо ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.worldcommunitygrid.org/research/dsfl/overview.do Ҷустуҷӯи дору барои табобати лейшманиоз]

* [https://www.example.com Official website]
* {{Official website|url=https://www.who.int/|name=World Health Organization}}
{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Сироятҳои протозойӣ]]
[[Гурӯҳ:Бемориҳои трансмиссивӣ]]
[[Гурӯҳ:Зоонозҳо]]
[[Гурӯҳ:Бемориҳои фаромӯшшуда]]
[[Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>6gtzzgntxuynrw6f1tk6w96i95s79fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сирояти пӯст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329721</id>
    <revision>
      <id>1487803</id>
      <parentid>1487565</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14094" sha1="g7migti6bx28y2x7g0k0y0z3x2qwwq3" xml:space="preserve">{{Short description|Сироятҳои пӯст}}
'''Сирояти пӯст''' — ин сирояти [[пӯст]] дар [[Одам|одамон]] ва дигар ҳайвонот мебошад, ки инчунин метавонад ба бофтаҳои мулоим-и вобаста, ба монанди бофтаи пайвандкунанда ва пардаҳои луобӣ таъсир расонад.&lt;ref&gt;Stevens DL ва диг. [https://academic.oup.com/cid/article/59/2/147/2895245 Дастур оид ба ташхис ва табобати сироятҳои пӯст ва бофтаҳои мулоим]. Clinical Infectious Diseases, 2014.&lt;/ref&gt; Онҳо категорияи сироятҳоро ташкил медиҳанд, ки сироятҳои пӯст ва бофтаҳои мулоим (SSTIs) номида мешаванд ва SSSI-ҳои шадиди бактериявӣ (ABSSSIs).&lt;ref&gt;[https://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/Guidances/ucm071185.pdf Маълумоти FDA оид ба сироятҳои бактериявии пӯст] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180727084346/https://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/Guidances/UCM071185.pdf |date=2018-07-27 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180727084346/https://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/Guidances/UCM071185.pdf |date=2018-07-27 }}. www.fda.gov (2019).&lt;/ref&gt; Онҳо аз дерматит ([[илтиҳоб]]и пӯст) фарқ мекунанд,&lt;ref name=icd-10&gt;{{cite web|url=http://apps.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/?gl20.htm |title=International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems 10th Revision |website=apps.who.int |access-date=2019-09-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Дар таснифоти ТУТ қайд шудааст, ки таснифоти сироят &quot;Ба истиснои:... дерматити сироятӣ...&quot;. Нигаред ба таснифоти ТУТ, op. cit.&lt;/ref&gt; ҳарчанд сироятҳои пӯст метавонанд боиси илтиҳоби пӯст шаванд.&lt;ref&gt;Илтиҳоби пӯст аз сабаби сирояти пӯст &quot;дерматити сироятӣ&quot; номида мешавад. Нигаред ба таснифоти ТУТ, op. cit.&lt;/ref&gt;

== Сабабҳо ==
=== Бактериявӣ ===
[[File:Cellulitis Left Leg.JPG|thumbnail|Намунаи селлюлит, ки варами пои чапро нишон медиҳад]]
{{main|Сирояти пӯст ва сохторҳои пӯст}}
Сироятҳои бактериявии пӯст дар соли 2013 ба тақрибан 155 миллион нафар таъсир расониданд ва селлюлит дар тақрибан 600 миллион нафар ба амал омад.&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013 | url = https://archive.org/details/sim_the-lancet_the-lancet_august-22-28-2015_386_9995/page/743 | journal = Lancet | volume = 386 | issue = 9995 | pages = 743–800 | date = August 2015 | pmid = 26063472 | pmc = 4561509 | doi = 10.1016/s0140-6736(15)60692-4 | collaboration = Global Burden of Disease Study 2013 Collaborators | last1 = Vos | first1 = Theo | last2 = Barber | first2 = Ryan M. | last3 = Bell | first3 = Brad | last4 = Bertozzi-Villa | first4 = Amelia | last5 = Biryukov | first5 = Stan | last6 = Bolliger | first6 = Ian | last7 = Charlson | first7 = Fiona | last8 = Davis | first8 = Adrian | last9 = Degenhardt | first9 = Louisa | last10 = Dicker | first10 = Daniel | last11 = Duan | first11 = Leilei | last12 = Erskine | first12 = Holly | last13 = Feigin | first13 = Valery L. | last14 = Ferrari | first14 = Alize J. | last15 = Fitzmaurice | first15 = Christina | last16 = Fleming | first16 = Thomas | last17 = Graetz | first17 = Nicholas | last18 = Guinovart | first18 = Caterina | last19 = Haagsma | first19 = Juanita | last20 = Hansen | first20 = Gillian M. | last21 = Hanson | first21 = Sarah Wulf | last22 = Heuton | first22 = Kyle R. | last23 = Higashi | first23 = Hideki | last24 = Kassebaum | first24 = Nicholas | last25 = Kyu | first25 = Hmwe | last26 = Laurie | first26 = Evan | last27 = Liang | first27 = Xiofeng | last28 = Lofgren | first28 = Katherine | last29 = Lozano | first29 = Rafael | last30 = MacIntyre | first30 = Michael F. | display-authors = 1 }}&lt;/ref&gt; Сироятҳои бактериявии пӯст инҳоро дар бар мегиранд:
* Селлюлит, [[илтиҳоб]]и паҳншудаи бофтаи пайвандкунанда бо илтиҳоби шадиди қабатҳои [[пӯст|дермалӣ]] ва [[бофтаи зерипӯст|зерипӯст]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Селлюлитро вобаста ба омили ангезанда ва нишонаҳо ба чиркӣ ва ғайричиркӣ тақсим кардан мумкин аст.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Breyre A, Frazee BW | title = Skin and Soft Tissue Infections in the Emergency Department | journal = Emergency Medicine Clinics of North America | volume = 36 | issue = 4 | pages = 723–750 | date = November 2018 | pmid = 30297001 | doi = 10.1016/j.emc.2018.06.005 | s2cid = 52942182 }}&lt;/ref&gt; Селлюлити чиркӣ аксар вақт аз ҷониби ''Staphylococcus aureus'', аз ҷумла намудҳои ба Метисиллин ҳассос (MSSA) ва тобовар (MRSA) ба вуҷуд меояд.&lt;ref name=&quot;:03&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Raff AB, Kroshinsky D | title = Cellulitis: A Review | url = https://archive.org/details/sim_jama_2016-07-19_316_3/page/325 | journal = JAMA | volume = 316 | issue = 3 | pages = 325–337 | date = July 2016 | pmid = 27434444 | doi = 10.1001/jama.2016.8825 | s2cid = 241077983 }}&lt;/ref&gt; Дар ҳолатҳои нодир, сироят метавонад ба [[фассити некрозӣ]] гузарад, ки сирояти хатарнок ва марговар аст.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Chen LL, Fasolka B, Treacy C | title = Necrotizing fasciitis: A comprehensive review | journal = Nursing | volume = 50 | issue = 9 | pages = 34–40 | date = September 2020 | pmid = 32826674 | pmc = 8828282 | doi = 10.1097/01.NURSE.0000694752.85118.62 }}&lt;/ref&gt;
* Сурхбод (Erysipelas), сирояти бактериявӣ, ки асосан ба дермаи рӯизаминӣ таъсир мерасонад ва аксар вақт рагҳои лимфатикиро дар бар мегирад.&lt;ref name=&quot;:07&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Clebak KT, Malone MA | title = Skin Infections | journal = Primary Care | volume = 45 | issue = 3 | pages = 433–454 | date = September 2018 | pmid = 30115333 | doi = 10.1016/j.pop.2018.05.004 | series = Infectious Disease | s2cid = 52022225 }}&lt;/ref&gt; Бархлофи селлюлит, он ба қабатҳои амиқи пӯст таъсир намерасонад.
* Фолликулит, ҳолати пӯст, ки дар он фолликулаи мӯй сироят ёфта, илтиҳоб мешавад. Он асосан аз ҷониби бактерияҳо, хусусан ''Staphylococcus aureus'' ба вуҷуд меояд.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Winters R, Mitchell M | chapter = Folliculitis|date=2021| chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547754/| title = StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=31613534|access-date=2021-12-03 }}&lt;/ref&gt;
* Импетиго, сирояти бактериявии хеле гузаранда, ки дар байни кӯдакони томактабӣ маъмул аст ва асосан бо патогенҳои ''S. aureus'' ва ''S. pyogenes'' алоқаманд аст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nhs.uk/conditions/impetigo/|title=Impetigo|date=October 19, 2017|website=nhs.uk}}&lt;/ref&gt; Импетиго намуди хос бо захмҳои зард (ранги асал) дар атрофи даҳон, бинӣ ва манах дорад.&lt;ref name=&quot;:04&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Johnson MK | title = Impetigo | journal = Advanced Emergency Nursing Journal | volume = 42 | issue = 4 | pages = 262–269 | date = 2020 | pmid = 33105179 | doi = 10.1097/TME.0000000000000320 | s2cid = 225081229 }}&lt;/ref&gt;

=== Занбӯруғӣ ===
Сироятҳои занбӯруғии пӯст, ки баъзан Дерматомикоз номида мешаванд, метавонанд ҳамчун сирояти рӯизаминӣ ё амиқи пӯст, мӯй ва нохунҳо зоҳир шаванд. То соли 2010, онҳо ба тақрибан як миллиард нафар дар саросари ҷаҳон таъсир мерасонанд.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Vos T, Flaxman AD, Naghavi M, Lozano R, Michaud C, Ezzati M, etal | title = Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010 | url = https://archive.org/details/sim_the-lancet_december-15-2012-january-4-2013_380_9859/page/2163 | journal = Lancet | volume = 380 | issue = 9859 | pages = 2163–2196 | date = December 2012 | pmid = 23245607 | pmc = 6350784 | doi = 10.1016/S0140-6736(12)61729-2 | collaboration =  }}&lt;/ref&gt;
* Дерматофитоз, инчунин бо номи гӯшак (ringworm) маълум аст, сирояти занбӯруғии рӯизаминӣ мебошад. Тахмин меравад, ки тақрибан 20-25%-и аҳолии ҷаҳон ба сироятҳои занбӯруғии рӯизаминӣ гирифторанд.&lt;ref name=&quot;:06&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Jartarkar SR, Patil A, Goldust Y, Cockerell CJ, Schwartz RA, Grabbe S, Goldust M | title = Pathogenesis, Immunology and Management of Dermatophytosis | journal = Journal of Fungi | volume = 8 | issue = 1 | page = 39 | date = December 2021 | pmid = 35049979 | pmc = 8781719 | doi = 10.3390/jof8010039 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;
* Кандидози даҳон, ки одатан &quot;гӯшаки даҳон&quot; номида мешавад, сирояти занбӯруғиест, ки асосан аз ҷониби ''Candida albicans'' ба вуҷуд омада, ба пардаҳои луобии ковокии даҳон ва забон таъсир мерасонад.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Vila T, Sultan AS, Montelongo-Jauregui D, Jabra-Rizk MA | title = Oral Candidiasis: A Disease of Opportunity | journal = Journal of Fungi | volume = 6 | issue = 1 | page = 15 | date = January 2020 | pmid = 31963180 | pmc = 7151112 | doi = 10.4317/medoral.22978 }}&lt;/ref&gt;
* Онихомикоз, сирояти занбӯруғӣ, ки асосан ба нохунҳои пой таъсир мерасонад.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Leung AK, Lam JM, Leong KF, Hon KL, Barankin B, Leung AA, Wong AH | title = Onychomycosis: An Updated Review | journal = Recent Patents on Inflammation &amp; Allergy Drug Discovery | volume = 14 | issue = 1 | pages = 32–45 | date = 2020 | pmid = 31738146 | pmc = 7509699 | doi = 10.2174/1872213X13666191026090713 }}&lt;/ref&gt; Нишонаҳои маъмул тағйири ранг ва ғафсшавии нохунро дар бар мегиранд.&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Gupta AK, Stec N, Summerbell RC, Shear NH, Piguet V, Tosti A, Piraccini BM | title = Onychomycosis: a review | journal = Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology | volume = 34 | issue = 9 | pages = 1972–1990 | date = September 2020 | pmid = 32239567 | doi = 10.1111/jdv.16394 | s2cid = 214768942 | hdl = 11585/871129 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;

=== Паразитӣ ===
Зарарҳои паразитии пӯст аз ҷониби якчанд навъҳои организмҳо, аз ҷумла [[Arthropoda]], [[Protozoa]] ва ғайра ба вуҷуд меоянд.

=== Вирусӣ ===

Намунаҳои сироятҳои вирусии пӯст:
* [[Озах]]ҳо (Warts), зарарҳои хушсифати пӯст, ки аз ҷониби вируси папилломаи одам (HPV) ба вуҷуд меоянд.&lt;ref name=&quot;:05&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Mulhem E, Pinelis S | title = Treatment of nongenital cutaneous warts | journal = American Family Physician | volume = 84 | issue = 3 | pages = 288–293 | date = August 2011 | pmid = 21842775 | url = https://www.aafp.org/afp/2011/0801/p288.html }}&lt;/ref&gt;
* Чинчак (Chickenpox), бемории хеле гузарандаи пӯст, ки аз ҷониби Вируси вариселла-зостер ба вуҷуд меояд.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Freer G, Pistello M | title = Varicella-zoster virus infection: natural history, clinical manifestations, immunity and current and future vaccination strategies | journal = The New Microbiologica | volume = 41 | issue = 2 | pages = 95–105 | date = April 2018 | pmid = 29498740 }}&lt;/ref&gt;
* Бемории даст, по ва даҳон (HFMD), бемории маъмули вирусӣ, ки одатан ба навзодон ва кӯдакон таъсир мерасонад.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Esposito S, Principi N | title = Hand, foot and mouth disease: current knowledge on clinical manifestations, epidemiology, aetiology and prevention | journal = European Journal of Clinical Microbiology &amp; Infectious Diseases | volume = 37 | issue = 3 | pages = 391–398 | date = March 2018 | pmid = 29411190 | doi = 10.1007/s10096-018-3206-x | s2cid = 3376169 }}&lt;/ref&gt;

== Пайвандҳо ==
{{reflist}}

[[Гурӯҳ:Бемориҳои пӯст]]
[[Гурӯҳ:Бемориҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>g7migti6bx28y2x7g0k0y0z3x2qwwq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давраи инкубатсионӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330001</id>
    <revision>
      <id>1487755</id>
      <parentid>1480087</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6326" sha1="cxzajf6p7z375bixzuldakr3gq11dgd" xml:space="preserve">[[акс:Concept of incubation period.svg|мини|350px|Дар баъзе бемориҳо, давраи латентӣ нисбат ба давраи инкубатсионӣ кӯтоҳтар аст. Пас аз давраи латентӣ (вале пеш аз зуҳуроти клиникӣ) шахси сироятёфта метавонад дигаронро сироят кунад. Чунин давра зуҳуроти субклиникӣ номида мешавад]]
'''Давраи инкубатсионӣ''' — яке аз давраҳо, марҳалаи аввалияи [[Бемориҳои сироятӣ|бемории сироятӣ]] (аз ҷумла паразитарӣ), фосилаи вақт аз лаҳзаи сироятёбӣ то пайдо шудани [[Аломат|симптомҳои]] беморӣ мебошад&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;''Санин Б. И.'' [https://old.bigenc.ru/medicine/text/2012194 Инкубационный период] // Большая российская энциклопедия&lt;/ref&gt;.

Баъзан мафҳуми «давраи латентӣ» ҳамчун синоними истилоҳи «давраи инкубатсионӣ» истифода мешавад&lt;ref&gt;{{cite web |title=Латентный период |url=https://old.bigenc.ru/medicine/text/2938568 |work=Большая российская энциклопедия}}&lt;/ref&gt;. ''Давраи латентӣ''-и бемории сироятиро набояд бо ''сирояти латентӣ (пинҳонӣ)'' омехта кард&lt;ref&gt;{{cite web |title=Латентная инфекция |url=https://бмэ.орг/index.php/ЛАТЕНТНАЯ_ИНФЕКЦИЯ |work=Большая медицинская энциклопедия }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.cnshb.ru/AKDiL/0006/base/RS/000968.shtm |title = Скрытая инфекция |work=Ветеринарный энциклопедический словарь |publisher=Советская энциклопедия |year=1981}}&lt;/ref&gt;.

Давомнокии давраи инкубатсионӣ барои ҳар як беморӣ хос аст ва метавонад аз чанд соат то чанд сол фарқ кунад. Давомнокии давраи инкубатсионӣ ҳангоми бемории мушаххас аз миқдори [[Бактерияҳо|бактерияҳо]] ё [[Вирусҳо|вирусҳое]], ки ба организм ворид шудаанд ва аз ҳолати худи организми сироятёфта вобаста аст&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot; /&gt;. Дар бемориҳое, ки дар [[Эпидемиология|эпидемиология]] ва дар диагностикаи инфектология аҳамият доранд, инҳо ҷудо карда мешаванд: давраи инкубатсионии максималӣ, давраи инкубатсионии минималӣ, давраи инкубатсионии миёна ва давраи инкубатсионии маъмултарин.

Дар давоми ин давра зараре, ки бактерияҳо ё вирусҳо ба организм мерасонанд, аз сабаби миқдори ками онҳо ва зарурати вақти кофӣ барои шинохтан ва таҳияи ҷавоби [[Системаи масуният|системаи масуният]] ноаён аст. Аммо тадриҷан шумораи патогенҳо меафзояд ва системаи масуният ба онҳо вокуниши мувофиқ нишон медиҳад, он гоҳ беморӣ зоҳир мегардад. Чун қоида, дар давоми давраи инкубатсионӣ шахси бемор барои атрофиён сирояткунанда нест, аммо дар баъзе бемориҳо (масалан нағзаки мурғон) ҷудошавии микроорганизмҳо чанд рӯз пеш аз пайдо шудани зуҳуроти берунии беморӣ оғоз меёбад. Бештари вақт ин дар сироятҳое, ки механизми интиқоли аэрозолӣ (ҳангоми нафаскашӣ) ё фекалӣ-оралӣ (бо ихроҷ) доранд, ба амал меояд. Баъзан, дар давоми давраи инкубатсионӣ, аз организми аз берун ҳанӯз солим (вале аллакай дар асл сироятёфта) худи ангезандаро ҷудо кардан мумкин аст.

== Инчунин нигаред ==
* [[Интиқолдиҳандаи асимптоматик]]
* [[Дафтарчаи тиббии шахсӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* ''Рубцов И. В., [[Плотников, Николай Николаевич|Плотников Н. Н.]]'' [https://web.archive.org/web/20241005122431/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%98%D0%9D%D0%9A%D0%A3%D0%91%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%9E%D0%9D%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%9E%D0%94 Инкубационный период] // [[Большая медицинская энциклопедия]], 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия. — Т. 9.
* ''[[Покровский, Валентин Иванович|Покровский В. И.]], Рубцов И. В., Войно-Ясенецкий М. В., [[Ганнушкин, Матвей Соломонович|Ганнушкин М. С.]], [[Горленко, Михаил Владимирович|Горленко М. В.]], Рождественский В. М.'' [https://web.archive.org/web/20241007095829/https://xn--90aw5c.xn--c1avg/index.php/%D0%98%D0%9D%D0%A4%D0%95%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%9E%D0%9D%D0%9D%D0%AB%D0%95_%D0%91%D0%9E%D0%9B%D0%95%D0%97%D0%9D%D0%98 Инфекционные болезни] // [[Большая медицинская энциклопедия]], 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия. — Т. 9.

== Пайвандҳо ==
{{ВС}}

[[Гурӯҳ:Иммунология]]
[[Гурӯҳ:Эпидемиология]]</text>
      <sha1>cxzajf6p7z375bixzuldakr3gq11dgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сифилис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330036</id>
    <revision>
      <id>1487804</id>
      <parentid>1462249</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T05:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57131" sha1="6bc8st8ticph1h8vavpo0k7rx4gmsge" xml:space="preserve">{{Infobox disease
 | Name            = Сифилис
 | Image           = Treponema pallidum.jpg
 | Caption         = {{lang-la|Treponema pallidum}}, ки боиси сифилис мегардад
 | ICD10           = {{ICD10|A|50}}—{{ICD10|A|53}}
 | ICD9            = {{ICD9|090}}—{{ICD9|097}}
 | ICDO            = 
 | OMIM            = 
 | DiseasesDB      = 
 | MedlinePlus     = 001327
 | eMedicineSubj   = med
 | eMedicineTopic  = 2224
}}
[[акс:Treponema pallidum 01.png|thumb|275px|Тағйироти гистопатологӣ, ки аз ҷониби ''T. pallidum'' ба вуҷуд меоянд, рангкунии нуқрагин]]
'''Сифилис''' (куҳна: '''люэс'''&lt;ref&gt;Словарь иностранных слов. — М.: «[[Русский язык (издательство)|Русский язык]]», 1989. — 624 с. ISBN 5-200-00408-8&lt;/ref&gt; аз {{lang-la|lues}} — сироят) — бемории венериявии системавии [[Бемориҳои сироятӣ|сироятӣ]] мебошад, ки бо зарар дидани пӯст, пардаҳои луобӣ, узвҳои дохилӣ, устухонҳо ва системаи асаб ҳамроҳ буда, бо ивазшавии пайдарпайи марҳалаҳои беморӣ тавсиф меёбад. Он аз ҷониби [[Бактерияҳо|бактерияҳои]] намуди {{lang-la|Treponema pallidum}} (Трепонемаи рангпарида) ба вуҷуд меояд, ки ба ҷинси Treponema тааллуқ доранд&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{книга |заглавие = Кожные и венерические болезни. Руководство для врачей|ответственный = Под ред. Ю. К. Скрипкина|место = М.|издательство = Медицина |год = 1996 |том = 4 |страниц = 352 |isbn = 5-225-02824-1 }}&lt;/ref&gt;.

== Этимология ==
Сифилисро вобаста ба мансубияти миллии пайдоишаш — бемории «олмонӣ», «фронсавӣ» ва ғайра меномиданд. Дар соли 1530 асари профессори Донишгоҳи Падуа, пизишк ва шоир Джироламо Фракасторо (1483—1553) бо номи '''«Сифилис, ё дар бораи бемории галлӣ»''' нашр шуд. Ӯ достоне офарид, ки дар он чӯпоне бо номи Сифил (аз юн. σῦς — хук, φίλος — дӯстдор) ба худоён даъво мекунад ва барои ин ҷазо дода шуда, ба бемории вазнине гирифтор мешавад, ки номаш аз исми ӯ гирифта шудааст. Ҳамин тавр, ин бемории «бисёрмиллат» (ки инчунин «люэс» номида мешавад) номи муосири худро пайдо кард.

Тибқи нусхаи дигар, беморӣ ба номи '''Сифил''' — писари Ниоба, ки набераи Тантал буд, гузошта шудааст. Дар достони [[Овидий]] «Метаморфозаҳо» омадааст, ки худоён фарзандони Ниобаро барои ғурураш нобуд карданд ва баъдан пизишкон ин бемории сироятиро бо ин персонажи асотирӣ айният доданд.

== Таърихи сифилис ==
[[акс:DürerSyphilis1496.jpg|thumb|Иллюстратсияи тиббии [[Дюрер, Албрехт|Албрехт Дюрер]] (1496), ки бемори сифилисро тасвир мекунад]]

=== Назарияҳои пайдоиши сифилис ===
Се фарзияи асосии пайдоиши сифилис мавҷуданд: амрикоӣ, аврупоӣ ва африқоӣ.

==== Фарзияи амрикоӣ ====
Фарзияе васеъ паҳн шудааст, ки сифилисро ба Аврупо маллоҳони киштиҳои Колумб аз Дунёи Нав (Амрико) овардаанд, ки онҳо дар навбати худ аз сокинони ҷазираи [[Гаити (ҷазира)|Гаити]] сироят ёфта буданд. Бисёре аз онҳо сипас ба артиши бисёрмиллати шоҳи Фронса [[Карл VIII (шоҳи Фронса)|Карл VIII]] пайвастанд, ки соли 1494 ба [[Италия]] ҳуҷум кард. Дар натиҷа, соли 1495 дар байни сарбозони ӯ ҳангоми ишғоли [[Неапол]] хуруҷи сифилис ба амал омад. То соли 1500 эпидемия тамоми Аврупоро фаро гирифта, ба Африқои Шимолӣ, Туркия, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Чин ва Ҳиндустон паҳн шуд. Сифилис яке аз сабабҳои асосии марг дар Аврупо дар давраи [[Эҳё|Ренессанс]] буд.

Ин фарзияро мунаққидон бо такя ба бозёфтҳои археологии скелетҳои роҳибон бо нишонаҳои сифилис, ки ба давраҳои хеле қадимтар тааллуқ доранд, зери шубҳа мегузоранд. Аммо таҳлилҳои генетикии соли 2008 ва тадқиқотҳои соли 2024 робитаи наздики трепонемаи рангпарида-ро бо трепонемаҳои Амрикои Ҷанубӣ тасдиқ карданд. Маълумоти нави палеогенетикӣ исбот мекунанд, ки ҳамаи навъҳои муосири трепонемаҳо аз як манбаъ дар Дунёи Нав сарчашма гирифта, дар охири асри XV ба дигар минтақаҳо паҳн шудаанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nauka.tass.ru/nauka/22708207|title=Палеогенетики доказали, что сифилис впервые появился в Новом Свете|publisher=ТАСС|lang=ru|accessdate=2025-02-04}}&lt;/ref&gt;.
==== Фарзияи аврупоӣ ====
Ҷонибдорони ин фарзия бар он нестанд, ки сифилис ҳанӯз дар замонҳои қадим маълум буд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Кистенёва О. А., Кистенёв В. В., Фетисова В. И.|заглавие=Сифилис в трудах авторов Древнего Востока|ссылка=https://elibrary.ru/item.asp?id=24386592|язык=(рус.)|издание=International Scientific Review|год=2015.|номер=8 (9)|страницы=60—63.}}&lt;/ref&gt;. Ба ақидаи онҳо, тавсифҳо дар асарҳои [[Гиппократ]], [[Гален]], [[Диоскорид]], [[Авл Корнелий Селс|Селс]], [[Абуалӣ ибни Сино|Ибни Сино]] ва дигар олимони қадим, инчунин дар [[Инҷил]] дар бораи зарардидани аъзо, ки барои сифилис хос аст, шаҳодат медиҳанд. Инчунин скелетҳои роҳибони августинӣ, ки дар дайри бандари Кингстон-апон-Халли Англия зиндагӣ мекарданд, пайдо шуданд. [[Таҳлили радиокарбонӣ|Таҳлили радиокарбонии]] онҳо зарари устухонҳоро ошкор кард, ки ба ақидаи ҷонибдорони ин фарзия, барои сифилис хос мебошанд. Дар скелетҳои сокинони шаҳри қадимии [[Помпей]] низ нишонаҳои сифилиси модарзодӣ ёфт шудаанд, ҳарчанд тафсири ин маълумот мавриди баҳс аст. Инчунин скелети наврасе пайдо шуд, ки дар аввали асри XIV зиндагӣ кардааст ва дар дандонҳояш тағйироти хос барои сирояти сифилис дар батни модар дида мешавад.

==== Фарзияи африқоӣ ====
Фарзияе мавҷуд аст, ки ватани сифилис [[Африқо]] мебошад. Бори аввал онро соли 1961 Т. Кокбёрг (T. Cockburg) ва соли 1963 Э. Ҳадсон (E. Hudson) баён карданд. Тибқи ин фарзия, ангезандаҳои сифилис ва трепонематозҳои тропикӣ ё эндемикӣ ([[Фрамбезия]], [[Пинта (беморӣ)|Пинта]], [[Беҷел]]), аҷдоди ягонае доранд, ки ҳоло аз байн рафтааст. Сифилис аз Африқо дар натиҷаи ҷангҳо, робитаҳои тиҷоратӣ ва интиқоли ғуломон паҳн шудааст.

=== Фарзия дар бораи робита бо сӯзок (гонорея) ===
Ҷарроҳи шотландӣ [[Хантер, Ҷон (ҷарроҳ)|Ҷон Хантер]] ба омӯзиши сифилис парешонии зиёде ворид кард. Барои исботи он ки зуҳуроти сифилис ва [[Сӯзок|сӯзок (гонорея)]] ба як беморӣ тааллуқ доранд, соли 1767 ӯ ба сари узви ҷинсии худ рим (гной)-и канали пешобдони бемори сӯзокро сӯзандору кард. Пас аз чанд ҳафта дар ҷойи сӯзандору [[Шанкри сахт]] пайдо шуд. Таҷриба чунон боварибахш менамуд, ки зиёда аз 100 сол ақидае ҳукмрон буд, ки гӯё сифилис ва сӯзок шаклҳои гуногуни ҷараёни як беморӣ мебошанд. Хатогӣ дар натиҷаи тасодуфи ҳолатҳо рух дод: Хантер барои таҷрибаи худ бемореро гирифт, ки ҳамзамон ба ҳарду беморӣ гирифтор буд. Танҳо пас аз 60—70 сол ба ин таҷриба шарҳи дуруст дода шуд. Ин ба шарофати тадқиқотҳои [[Рикор, Филипп|Филипп Рикори]] фронсавӣ имконпазир гашт. Ӯ дар давоми солҳои 1831—1837 700 нафарро ба сифилис ва 667 нафарро ба сӯзок сироят кард (асосан маҳбусони ба қатл маҳкумшуда). Ба шарофати таҷрибаҳои ӯ баҳс дар бораи он ки сифилис ва сӯзок бемориҳои алоҳида мебошанд, комилан ҳал шуд.
=== Сифилис дар Аврупои Шарқӣ ва Русия ===
Дар соли 1497 аввалин ҳолатҳои гирифторӣ ба сифилис дар [[Ҳокимияти бузурги Литовӣ]] ба қайд гирифта шуданд. Дар «Хроникаи Биховетс» дар бораи паҳншавии босуръати «бемориҳои франсавӣ» хабар дода мешавад.

Дар Русия, Литва ва Лаҳистон беморӣ хеле зуд паҳн шуд. Сабабҳои ин сатҳи пасти ёрии тиббӣ, бесаводии аҳолӣ ва таассуби динӣ буданд, ки сифилисро на ҳамчун беморӣ, балки ҳамчун «ҷазои осмонӣ» медонистанд ва аз табобат даст мекашиданд. Дар замони [[Иван Грозний]] сифилис бо номҳои «лаҳистонӣ», «олмонӣ» ва «франсавӣ» маълум буд.

Оғози муборизаи мунтазам бо сифилис ба солҳои 1667—1679 рост меояд. Бо фармони подшоҳ шахсони дорои «бемориҳои сироятӣ» (прилипчивые болезни) бояд муоина мешуданд. Аввалин чорабиниҳои низомӣ дар замони [[Пётр I]] амалӣ шуданд. Соли 1716 дар «Артинкулҳои ҳарбӣ» зикр шуда буд, ки табобат барои ҳамаи хизматчиёни ҳарбӣ, ба истиснои афсароне, ки «бемориҳои франсавиро ба даст меоранд», ройгон аст; афсарон бояд вобаста ба рутбаашон маблағ месупориданд.

Дар соли 1763 дар Санкт-Петербург аввалин беморхонаи махсуси венерологӣ кушода шуд. Бемороне, ки ба он ҷо меомаданд, метавонистанд номи худро пинҳон доранд ва ниқоб пӯшанд. Император [[Екатерина II]] низ ба ин мушкилот таваҷҷуҳи зиёд дошт ва соли 1793 фармон дод, ки дар ҳама шаҳрҳо хонаҳои махсус барои табобати бемориҳои сироятӣ сохта шаванд.

Марҳалаи муҳим дар мубориза бо ин беморӣ таъсиси кафедраҳои дерматология ва сифилидология дар донишгоҳҳои Санкт-Петербург, Маскав, [[Варшава]] ва [[Донишгоҳи Миллии Тоҷикистон|Киев]] дар нимаи дуюми асри XIX мебошад.

Кашфи ангезандаи сифилис — [[Трепонемаи рангпарида]] — ба кӯшишҳои сирояткунии таҷрибавии ҳайвонот вобаста буд. Соли 1903 [[Иля Мечников]] ва Э. Ру сифилисро ба маймунҳои шимпанзе гузаронданд. Соли 1905 Эрих Гоффман ва Фритс Шаудин ангезандаи бемориро кашф карданд.

== Таснифот ==
Умуман, ҳамаи ҳолатҳои сифилисро ба гурӯҳҳои зерин тақсим кардан мумкин аст:
* Сифилиси аввалия
* Сифилиси сонавия (дуюмин)
** сифилиси сонавияи барвақт
** сифилиси сонавияи дер
* Сифилиси сеюмин
* Сифилиси модарзодӣ

Тибқи таснифоти анъанавии клиникӣ, ҳама шаклҳои сифилис ба шаклҳои **барвақт** ва **дер** тақсим мешаванд. Шаклҳои барвақт бо дараҷаи баланди [[Гузаранда|сирояткунӣ (контагиозӣ)]] ва натиҷаи якбора мусбати [[Реаксияи Вассерман]] тавсиф меёбанд. Шаклҳои дер бошанд, камтар сирояткунанда буда, ба узвҳои дохилӣ, скелет ва системаи асаб зарари ҷиддӣ ва барнагарданда мерасонанд ([[Гумма]], [[Эктимаи сифилисӣ]]).

Дар [[МКБ-10]] (Таснифоти байналмилалии бемориҳо) шаклҳои зерин ҷудо карда мешаванд:
* **A50** Сифилиси модарзодӣ
* **A51** Сифилиси барвақт (аввалия ва сонавия)
* **A52** Сифилиси дер (нейросифилис, сифилиси системаи дилу раг)
* **A53** Дигар шаклҳои номуайяни сифилис
== Эпидемиология ==
Сифилис аз лаҳзаи аввалин тавсифаш дар охири асри XV як бемории аз ҷиҳати иҷтимоӣ муҳим гардид ва то имрӯз чунин боқӣ мемонад. Дар Аврупо муддати тӯлонӣ чораи асосии мубориза бо паҳншавии он назорати [[Фоҳишагӣ|фоҳишаҳо]] ва муоинаи ҳатмии онҳо буд.

Дар аввали асри XXI шумораи ҳолатҳои ошкоршавии сифилиси аввалия ва сонавия дар кишварҳои пешрафта нисбатан устувор боқӣ мемонад. Аммо афзоиши фоизи сироятёбӣ ҳангоми алоқаи ҷинсии даҳонӣ (оралӣ) мушоҳида мешавад. Тибқи маълумоти гуногун, аз 20% то 30% шахсони бори аввал ба сифилис гирифторшуда маҳз аз ҳамин роҳ сироят ёфтаанд.

Дар соли 2022 кишварҳои узви [[СҶТ]] (ВОЗ) ҳадаф гузоштанд, ки то соли 2030 шумораи солонаи сироятёбӣ ба сифилис дар байни калонсолонро 10 баробар кам кунанд (аз 7,1 миллион то 0,71 миллион ҳолат). Бо вуҷуди ин, дар соли 2022 шумораи ҳолатҳои нав дар байни калонсолони 15-49 сола афзоиш ёфта, ба 8 миллион ҳолат расид.

== Этиология ==
{{main|Трепонемаи рангпарида}}

== Роҳҳои интиқол ==
Хусусиятҳои интиқоли сифилис бо хосиятҳои биологии ангезанда, аз ҷумла ниёзи он ба рутубат, ҳарорати муайян ва [[Анаэробҳо|анаэробӣ]] буданаш вобаста аст.

Сифилис асосан аз '''роҳи ҷинсӣ''' мегузарад, бинобар ин он ба гурӯҳи [[Бемориҳои венериявӣ]] дохил мешавад. Аммо интиқоли сифилис тавассути '''хун''' низ имконпазир аст (масалан, ҳангоми гузаронидани хуни донори сироятёфта ё истифодаи сӯзандоруҳои муштарак дар байни нашъамандон). 

Роҳи '''маишӣ''' (бе хун) низ истисно нест, вале хеле кам вомехӯрад. Ин роҳ алоқаи зич бо бемори сифилиси сеюминро талаб мекунад, ки захмҳои кушодаи сифилисӣ дорад. Ангезанда метавонад тавассути зарфҳо, дастмолҳо, қошуқҳо, мисвок (щёткаи дандоншӯӣ) ва дигар ашёе, ки бо [[Пардаи луобӣ|пардаҳои луобӣ]] тамос мегиранд, гузарад. Сироят ёфтани кӯдак тавассути шири модар низ имконпазир аст.

== Патогенез ==
[[Давраи инкубатсионӣ]] (ниҳонӣ)-и марҳалаи аввали сифилис ба ҳисоби миёна 3 ҳафта (аз чанд рӯз то 6 ҳафта)-ро ташкил медиҳад.

Патогенези сифилис бо аксуламали организм ба таъсири эндотоксинҳои трепонемаи рангпарида вобаста аст. Дар ҷараёни классикии сирояти сифилис 4 давраро ҷудо мекунанд:
* '''Инкубатсионӣ''' (ниҳонӣ);
* '''Аввалия''' (первичный);
* '''Сонавия''' (вторичный);
* '''Сеюмин''' (третичный).

=== Давраи аввалияи сифилис ===
Аз лаҳзаи пайдо шудани [[Шанкри сахт]] давраи аввалияи беморӣ оғоз мешавад, ки то пайдо шудани [[Домана (пӯст)|хориши (доманаи)]] махсус дар пӯст ва пардаҳои луобӣ давом мекунад. Ин давра ба ҳисоби миёна 6-7 ҳафта давом мекунад. Тақрибан пас аз 5-8 рӯзи оғози ин давра, [[Греҳҳои лимфавӣ|гиреҳҳои лимфавии]] бемор калон мешаванд (склараденити регионарӣ).

=== Давраи сонавияи (дуюмин) сифилис ===
Ин давра дар натиҷаи паҳн шудани ангезанда тавассути хун дар тамоми организм ба амал меояд ва бо пайдо шудани домана (хориш) дар пӯст ва пардаҳои луобӣ, инчунин зарар дидани системаи асаб зоҳир мегардад. Хоришҳои пӯст (розеолаҳо, папулаҳо) пас аз чанд ҳафта бе осор нест мешаванд ва беморӣ ба фазаи ниҳонӣ мегузарад.

=== Давраи сеюмини сифилис ===
Ин давра тақрибан дар 30% беморони табобатнашуда, одатан пас аз 10-20 соли марҳалаи ниҳонӣ инкишоф меёбад. Дар ин марҳала зарардидани ҳамаи узвҳо ва бофтаҳои организми бемор оғоз мешавад. Хусусияти хоси ин давра пайдоиши [[Гуммаҳои сифилисӣ]] мебошад. Сифилиси сеюмин метавонад боиси [[Нейросифилис]], зарар дидани аорта, клапанҳои дил ва устухонҳо гардад.

== Зуҳуроти клиникӣ ==
=== Сифилиси аввалия ===
Аломати аввалини беморӣ '''Матни пурранг'''шанкри сахт мебошад — захми хурд, одатан бедард, бо сатҳи ҳамвор ва канорҳои мудаввар. Шанкр дар ҷое пайдо мешавад, ки трепонема ба организм ворид шудааст. Ғайр аз шакли классикӣ, шаклҳои атипикӣ низ мавҷуданд:
* [[Варами индуративӣ]]: калоншавӣ ва кабудшавии узвҳои ҷинсӣ.
* [[Шанкр-панаритсий]]: захм дар ангуштони даст, ки дарди сахт дорад (бештар дар байни пизишкон вомехӯрад).
* [[Шанкр-амигдалит]]: калон шудани яктарафаи бодомчаи гулӯ, ки ба [[Ангина|гулӯдард (ангина)]] шабоҳат дорад.

=== Сифилиси сонавия ===
Барои он зарардидани умумии пӯст ва пардаҳои луобӣ хос аст, ки бештар дар шакли хориши гулобиранг («гарданбанди Зуҳро») ё рехтани мӯй зоҳир мешавад. Бемор метавонад бемадорӣ, дарди сар ва каме баланд шудани ҳарорати баданро (то 37 °C) ҳис кунад. Аксар вақт ин марҳаларо бо «зуком» ё «шамолхӯрии оддӣ» иштибоҳ меҳисобанд.
==== Нейросифилиси барвақт ====
Зуҳуроти клиникии нейросифилиси барвақт дар 2—3 соли аввали пас аз сироятёбӣ пайдо мешавад ва ба давраи сонавияи (дуюмин) беморӣ мувофиқат мекунад. Дар ин марҳала рагҳо ва пардаҳои мағзи сар зарар мебинанд.

Нишонаи хостарин барои ташхиси фарқкунандаи нейросифилис аз дигар намудҳои [[Менингит]], аломати Аргайл-Робертсон мебошад — дар ин ҳолат аксуламали гавҳараки чашм ба рӯшноӣ гум мешавад, вале қобилияти аккомодатсия (мутобиқшавӣ ба дуриву наздикӣ) боқӣ мемонад.

=== Сифилиси сеюмин ===
Пас аз давраи ниҳонии тӯлонӣ (ки метавонад 10—20 сол давом кунад), тақрибан дар 30% беморони табобатнашуда сифилиси сеюмин инкишоф меёбад. Ин марҳала бо зарардидани узвҳои ҳаётӣ тавсиф мешавад:
* Сифилиси дерми нейросифилис: боиси фалаҷ (паралич), аз даст додани хотира ва коҳиши қобилияти зеҳнӣ мегардад.
* Спинная сухотка (Tabes dorsalis): зарар дидани ҳароммағз, ки боиси вайрон шудани роҳгардӣ ва гум шудани ҳисси мувозинат мешавад.
* Гуммаҳо: варамҳои мулоим дар пӯст ва узвҳои дохилӣ, ки баъдан ба шрамҳои сахт (рубцы) табдил меёбанд.


=== Сифилиси модарзодӣ ===
Сифилис метавонад аз модари бемор тавассути пласента ба [[Ҷанин|ҷанин]] гузарад. Барои сифилиси модарзодӣ сегонаи (триадаи) аломатҳои зерин хос аст:
1. Кератити паренхиматозӣ (илтиҳоби чашм),
2. Гунгии модарзодӣ,
3. Дандонҳои Гетчинсон (нуқсон дар рушди дандонҳо).


== Ташхис (Диагностика) ==
Ташхиси сифилис дар асоси нишонаҳои клиникӣ ва ташхиси лаборатории хун ва моеъи ҳароммағз гузошта мешавад. Усулҳои асосӣ инҳоянд:
* ИФА (Иммуноферментный анализ): барои муайян кардани антителоҳо (ҷисмҳои зид) нисбат ба ангезанда.
* ПСР (Полимеразная цепная реакция): барои ёфтани ДНК-и ангезанда дар мавод.
* Микроскопияи майдони торик: барои дидани трепонема дар захмҳои аввалия.

== Табобат ==
=== Усулҳои таърихӣ ===
Аввалин воситаи табобат дар асри XVI истифодаи симоб (ртуть) буд, ки онро ба пойҳо мемолиданд. Соли 1908 Паул Эрлих доруи Салварсан-ро кашф кард, ки дар мубориза бо сифилис таҳаввулот ба амал овард. Инчунин усули пиротерапия истифода мешуд — баланд бардоштани сунъии ҳарорати бадани бемор, зеро трепонема дар ҳарорати баланд нобуд мешавад.

=== Табобати муосир ===
Аз соли 1943 инҷониб асоси табобатро антибиотикҳои гурӯҳи пенисиллин ташкил медиҳанд. Трепонемаи рангпарида то ҳол нисбат ба пенисиллин ҳассосияти баланд дорад ва ин доруҳо роҳи асосии табобати ин беморӣ дар тамоми ҷаҳон мебошанд.
=== Усулҳои муосири табобат ===
[[Бледна трепонема]] амалан ягона [[микроорганизм]]е мебошад, ки то ҳол, бо вуҷуди даҳсолаҳои пенитсиллинтерапия, ҳассосияти беназири худро ба [[пенитсиллин]] ва ҳосилаҳои он нигоҳ доштааст. Вай [[пенициллиназа|пенитсиллиназа]] тавлид намекунад ва дигар механизмҳои муҳофизати зиддипенитсиллинӣ (ба монанди мутатсияи сафедаҳои қабати ҳуҷайра ё гени устувории бисёрвалентии доругӣ), ки кайҳо боз аз ҷониби дигар микроорганизмҳо таҳия шудаанд, надорад. Бинобар ин, имрӯз ҳам усули асосии терапияи муосири зиддисифилис таъини мунтазам ва давомидори ҳосилаҳои пенитсиллин дар вояи (дозаи) кофӣ мебошад&lt;ref name=&quot;сиф лечение1&quot;&gt;{{книга
|автор =
|заглавие = Кожные и венерические болезни. Руководство для врачей
|ответственный = Под ред. Ю. К. Скрипкина
|серия =
|ссылка =
|издание =
|место = М.
|издательство = Медицина
|год = 1996
|том = 4
|страниц = 352
|страницы = 128—135
|isbn = 5-225-02824-1
|тираж =
}}&lt;/ref&gt;.

Танҳо дар сурати аллергияи бемор ба ҳосилаҳои пенитсиллин ё ҳангоми устувории тасдиқшудаи [[штамм]]и бледна трепонемаи аз бемор ҷудошуда ба ҳосилаҳои пенитсиллин, режими алтернативии табобат — [[эритромитсин]] (дигар [[макролидҳо]] низ эҳтимолан фаъоланд, вале самаранокии онҳо бо дастурҳои Вазорати тандурустӣ ҳуҷҷатгузорӣ нашудааст, бинобар ин тавсия дода намешаванд), ё ҳосилаҳои [[тетратсиклин]], ё [[тсефалоспоринҳо]] тавсия дода мешавад. [[Аминогликозидҳо]] афзоиши бледна трепонемаро танҳо дар вояи хеле баланд, ки ба организми бемор таъсири токсикӣ мерасонанд, бозмедоранд, бинобар ин истифодаи аминогликозидҳо дар шакли монотерапия ҳангоми сифилис тавсия дода намешавад. [[Сулфаниламидҳо]] ҳангоми сифилис умуман бесамар мебошанд&lt;ref name=&quot;сиф лечение1&quot;/&gt;.

Ҳангоми табобати [[нейросифилис]] бо доруҳои пенитсиллин, ҳатман якҷоя кардани воридкунии антибактериалӣ тавассути даҳон ё дохилимушакӣ бо воридкунии эндолюмбалӣ{{Нет АИ|27|3|2025}} ва пиротерапия, ки гузариши [[ГЭБ|садди гемато-энтсефалиро]] зиёд мекунад, зарур аст. Табобати нейросифилис бо доруҳои гурӯҳи пенитсиллин дар Русия ҳоло бинобар зарурати воридкунии эндолюмбалии онҳо, ки дар аксари муассисаҳои хадамоти дерматовенерологӣ бинобар набудани кормандони ҳуқуқи иҷрои чунин амалиётдошта ғайриимкон аст, мушкил мебошад. Дар натиҷа, зарурати ҷалби муассисаҳои шабакаи умумитиббӣ ба кор бо ин беморон ба миён меояд. Дар баъзе ҳолатҳо истифодаи антибиотикҳои гурӯҳҳои дигар, ки қобилияти гузаштан аз [[садди гематоэнтсефалӣ|садди гемато-энтсефалиро]] доранд, асоснок аст. Дар айни замон{{когда}} барои ин метавон аз тсефалоспоринҳо истифода бурд, аммо, масалан, дар Федератсияи Русия бинобар дастурҳои Вазорати тандурустӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cnikvi.ru/docs/2335_maket_30.pdf|title=Федеральные клинические
рекомендации|author=РОССИЙСКОЕ ОБЩЕСТВО
ДЕРМАТОВЕНЕРОЛОГОВ И КОСМЕТОЛОГОВ|website=|date=|publisher=РОССИЙСКОЕ ОБЩЕСТВО
ДЕРМАТОВЕНЕРОЛОГОВ И КОСМЕТОЛОГОВ|accessdate=2019-01-03|archive-date=2018-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920163341/http://cnikvi.ru/docs/2335_maket_30.pdf|url-status=live|archivedate=2018-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180920163341/http://cnikvi.ru/docs/2335_maket_30.pdf}}&lt;/ref&gt; истифодаи терапияи алтернативии антибактериалӣ бо душвориҳои зиёди протсессуалӣ рӯ ба рӯ мешавад&lt;ref name=&quot;сиф лечение1&quot;/&gt;.

Ҳангоми сифилиси паҳншудаи сеюмин дар заминаи устувории баланди бледна трепонема ба доруҳои антибактериалӣ ва ҳангоми ҳолати хуби умумии бемор, ки заҳролудшавии муайяни терапияро иҷозат медиҳад, илова кардани ҳосилаҳои висмут (бийохинол) ё ҳосилаҳои маргимуш (миарсенол, новарсенол) ба антибиотикҳо тавсия дода мешавад. Дар айни замон ин доруҳо дар шабакаи умумии дорухонаҳо дастрас нестанд ва танҳо ба муассисаҳои махсусгардонидашуда ба миқдори маҳдуд ворид мешаванд, зеро хеле токсикӣ буда, кам истифода мешаванд.

Ҳангоми сифилис ҳатман бояд ҳамаи шарикони ҷинсии бемор табобат карда шаванд.

Дар мавриди беморони дорои сифилиси аввалия, ҳамаи ашхосе, ки дар давоми се моҳи охир бо бемор тамоси ҷинсӣ доштанд, мавриди табобат қарор мегиранд. Дар мавриди сифилиси сонавӣ (дуюмин) — ҳамаи ашхосе, ки дар давоми соли охир бо бемор тамоси ҷинсӣ доштанд.

== Пешгӯӣ ==
Пешгӯии (прогноз) беморӣ дар аксари ҳолатҳо мусоид аст. Ташхиси саривақтӣ ва табобати муносиб боиси шифоёбии комил мегардад. Аммо ҳангоми ҷараёни музмини тӯлонӣ ва дар ҳолатҳои сироятёбии ҷанин дар батми модар, тағйироти устувори бебозгашт инкишоф меёбанд, ки боиси маъюбӣ мегарданд.

== Мавзӯи сифилис дар санъат ==
;Рассомӣ
Дар яке аз портретҳо [[Рембрандт]] одамеро бо нишонаҳои сифилиси модарзодӣ тасвир кардааст. Дар силсилаи кандакориҳои «[[Карераи фоҳиша]]» рассоми англис [[Хогарт, Уильям|Уилям Хогарт]] сарнавишти духтари ҷавонеро, ки аз вилоят ба Лондон омадааст, тасвир кардааст. Дар кандакориҳо пайдарпай роҳи аз шиносоӣ бо даллола, зиндагӣ ҳамчун маъшуқаи сарпарасти сарватманд, фоҳишахона, зиндон, марг аз сифилис ва вафот нишон дода шудааст.

Яке аз мусаввараҳои рассоми асрҳои XVI—XVII [[Страдано, Джованни|Ҷованни Страдано]] «Омодасозӣ ва истифодаи [[гваякум]] барои табобати сифилис» ном дошта, усулҳои табобати ин бемориро тасвир мекунад&lt;ref&gt;{{cite web
 |url          = http://www.allposters.com/-sp/Preparation-and-Use-of-Guayaco-for-Treating-Syphilis-Posters_i1587366_.htm
 |title       = Preparation and Use of Guayaco for Treating Syphilis
 |author      = Джованни Страдано
 |publisher   = сайт www.allposters.com
 |accessdate  = 2011-03-14
 |archiveurl  = https://www.webcitation.org/61CEduyOj?url=http://www.allposters.com/-sp/Preparation-and-Use-of-Guayaco-for-Treating-Syphilis-Posters_i1587366_.htm
 |archivedate = 2011-08-25
 |url-status    = live
}}&lt;/ref&gt;.

Доктори санъатшиносӣ [[Грабарь, Игорь Эммануилович|Игор Грабар]] дар китоби «Зиндагии ман. Автомонография» нақл кардааст, ки вақте соли 1888 [[меценат]] ва коллексионери санъати рус [[Третьяков, Павел Михайлович|Павел Третяков]] мусаввараи «[[Духтари офтобхӯрда]]»-и [[Серов, Валентин Александрович|Валентин Серов]]-ро барои галереяи худ харид, рассом [[Маковский, Владимир Егорович|Владимир Маковский]] аз ӯ дар «хӯроки нисфирӯзии навбатии передвижникҳо» пурсид: «Павел Михайлович, аз кай боз шумо ба галереяи худ сифилис эм мекунед?». Грабар навиштааст, ки вазъият дар он вақт дар муҳити эҷодии империяи Русия муташанниҷ шуда буд: «Маълум буд, ки қувваи нав [ки ӯ эҷодиёти Серовро ба он нисбат медод] наздик мешуд, ки ҷои передвижничествои рӯ ба заволро мегирифт»&lt;ref&gt;{{книга | автор={{comment|Грабарь И. Э.|Грабарь, Игорь Эммануилович.}} |часть=Из книги «Моя жизнь. Автомонография» |заглавие=Валентин Серов в воспоминания, дневниках и переписке современников в 2 томах |ссылка часть= |место=М. |издательство=[[Художник РСФСР]] |том=1 |год=1971 |серия=|тираж=20000 |страниц=715 |страницы=523 |isbn= |ref=Грабарь}}&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot; class=&quot;center&quot;&gt; 
акс:Girl in the Sunlight. Portrait of Maria Simonovich. 1888. Oil on canvas. The Tretyakov Gallery, Moscow, Russia..jpg|Владимир Серов. [[Духтари офтобхӯрда]], 1888
акс:Rembrandt Harmensz. van Rijn 095.jpg|[[Рембрандт|Рембрандт ван Рейн]]. Портрети Жерар де Лересс (1641—1711): шахси дар полотно тасвиршуда аз сифилиси модарзодӣ азият мекашид
акс:Syphilis. Gouache by Richard Tennant Cooper, 1912. Wellcome V0017232.jpg|Ричард Теннант Купер. Сифилис
акс:Hogarth-Harlot-5.png|[[Хогарт, Уильям|Уилям Хогарт]]. Мемирад, вақте ки духтурон баҳс мекунанд (аз силсилаи «[[Карераи фоҳиша]]»)
акс:Juke Joint Sniper.jpg|«[[Джук-джойнт|Juke Joint]] Sniper — сифилис ва [[сӯзок]]» — плакати «зидди венерикӣ»-и амрикоӣ, 1942.]]
&lt;/gallery&gt;
;Адабиёт
* Сифилис номи худро аз номи чӯпон Сифилус (аз {{lang-grc|σῦς}} — хук ва {{lang-grc|φίλος}} — дӯст) аз достони [[Фракасторо, Джироламо|Ҷироламо Фракасторо]] ''«Syphilis sive de morbo Gallico»'' (Сифилис ё Бемории фаронсавӣ) соли 1530 гирифтааст. Чӯпон Сифилус аз ҷониби худоён барои «дӯстӣ бо хук» ҷазо дода шуда буд. Истилоҳи ''люэс'' (аз {{lang-la|lues}} — сироят)-ро нисбат ба сифилис бори аввал [[Рабле, Франсуа|Франсуа Рабле]] истифода бурдааст&lt;ref name=&quot;Степаненко&quot;&gt;{{статья
| автор = Степаненко В. И.
| заглавие = Сифилис: исторические факты и современные комментарии
| ссылка = www.therapia.com.ua/pdf/2007/1/sifilis.pdf
| издание = Украинский медицинский вестник
| год = 2007
| номер = 1
}}&lt;/ref&gt;.
* '''Дар [[Романи фалсафӣ|повести фалсафӣ]]-и [[Вольтер|Волтер]] «[[Кандид, ё Оптимизм|Кандид]]» муаллими фалсафа доктор Панглос «генеалогия»-и бемории худро тасвир мекунад&lt;ref&gt;'''{{книга
 |автор = [[Вольтер]]
 |часть = [[Кандид, ё Оптимизм|Кандид]]. Боби 4
 |заглавие = Избранные произведения
 |место = М.:
 |издательство = Государственное издательство художественной литературы
 |год = 1947
 |страницы = 48—49
 |страниц = 544
 |тираж = 25000
}}&lt;/ref&gt;:
{{Иқтибос|Эй Кандиди азизи ман, шумо Пакетаро мешинохтед, хизматгори зебои баронессаи олинасаб; ман дар оғӯши ӯ лаззатҳои биҳиштиро мечашидам ва онҳо ба ман азобҳои дӯзахиро оварданд, ки мебинед, аз онҳо хаста шудаам. Вай сироят ёфта буд; шояд аз ин аллакай мурда бошад. Пакета ин тӯҳфаро аз як роҳиби хеле донишманди франтсисканӣ гирифта буд, ки сарчашмаи сироматро ёфта буд: вай онро аз графиняи куҳансол дошт, ва он графиня онро аз капитани саворае гирифта буд, ки аз як маркиза миннатдор буд, вай онро аз паж, ва паж аз иезуите гирифта буд, ки вақте навшогирд буд, онро мустақиман аз яке аз ҳамсафарони [[Колумб, Христофор|Колумб]] гирифта буд.}}
*: '''Инчунин доктор Панглос ба паҳншавии васеи сифилис дар артишҳои давлатҳои аврупоӣ ишора мекунад:'''
{{Иқтибос|[…] махсусан дар ин артишҳои бузург, ки аз зархаридони ҳалолу хуб тарбияёфта иборатанд ва тақдири давлатҳоро ҳал мекунанд; метавон мутмаин буд, ки вақте сӣ ҳазор нафар бар зидди лашкари баробар ба шумора меҷанганд, тақрибан бист ҳазор нафар аз ҳар тараф гирифтори сифилис мебошанд.}}
* '''Бисёр вақт дар асарҳои [[Бабель, Исаак Эммануилович|И. Э. Бабел]] зикр мешавад. Чунончи, дар ҳикояи маҷмӯаи «[[Конармия (маҷмӯаи ҳикояҳо)|Конармия]]» «Сашка Христос» Бабел фоҷиаи оилавиро тасвир мекунад.''' Падарандар Тараканич бо писарандар Сашка ҳангоми кор дар ғурбат аз як зан ба «бемории бад» гирифтор мешаванд. Сашка аз падарандараш хоҳиш мекунад, ки раҳм кунад ва модарашро «озор» надиҳад. Падарандар ба зориву таваллои Сашка гӯш надода, модари ӯро ба ҳамон бемории венерикии қаблан гирифтааш сироят мекунад&lt;ref&gt;{{cite web
 | url          = lib.ru/PROZA/BABEL/konarmia.txt
 | title       = Исаак Бабель. Конармия
 | author      = Бабель М. Э.
 | publisher   = сайт lib.ru
 | accessdate  = 2011-03-06
}}&lt;/ref&gt;
* '''Дар ҳикояи [[Акутагава, Рюноскэ|Акутагава]] «Христоси Нанкинӣ» зикр мешавад, ки дар он фоҳишаи понздаҳсола Сун Тсзин-хуа ба сифилис гирифтор аст&lt;ref&gt;'''{{cite web
 | url          = lib.ru/INOFANT/RUNOSKE/4a-18.txt
 | title       = Акутагава Рюноске. Нанкинский Христос
 | author      = Акутагава Рюноске.
 | publisher   = сайт lib.ru
 | accessdate  = 2012-04-23
}}&lt;/ref&gt;.
* '''Дар романи [[Сомерсет Моэм|Сомерсет Моэм]] «Бори ҳавасҳои инсонӣ» қаҳрамонзане, ки фоҳиша шудааст, ба сифилис гирифтор мешавад.''' Муаллиф мустақиман номи бемории ӯро намегирад, аммо аломатҳо, роҳи сироят ва табобат ба хонанда бехато нишон медиҳанд, ки ин маҳз сифилис аст.
* '''Дар ҳикояи «[[Звёздная сыпь]]» [[Булгаков, Михаил Афанасьевич|М. Булгаков]] беэътиноии амалан комили ҷомеаро ба ин бемории вазнин ва дар он замон қариб табобатнашаванда тасвир мекунад.''' Дар аввали ҳикоя Булгаков дар бораи беморе нақл мекунад, ки бо дарди гулӯ муроҷиат карда буд ва ӯ бори аввал ба ӯ ташхиси «сифилис» гузошт&lt;ref&gt;{{книга
 |автор = Булгаков М. А.
 |часть = [[Звёздная сыпь]]
 |заглавие = Необыкновенные приключения доктора
 |место = К.:
 |издательство = Ателье нестандартных изданий &quot;Закон жанра&quot;
 |год = 2006
 |страницы = 117
 |страниц = 504
 |isbn = 966-96634-0-7
 |тираж = 2006
}}&lt;/ref&gt;:
{{Иқтибос|Ва боз баъди чанд дақиқа, вақте ки аз утоқи амбулатории худ барои сигор ба дорухона мерафтам, пичир-пичири хирриси тезро шунидам:&lt;br&gt;
— Бад табобат мекунад. Ҷавон. Мефаҳмӣ, гулӯ варам кардааст, вай бошад, нигоҳ мекунад, нигоҳ мекунад… Гоҳ ба сина, гоҳ ба шикам […] Эй Худо! Гулӯ дард мекунад, вай бошад ба пойҳо марҳам медиҳад.}}
* '''Инчунин паҳлӯҳои мухталифи иҷтимоии сифилис дар асарҳои зерин оварда шудаанд: шеъри «Сифилис»-и [[Маяковский, Владимир Владимирович|В. Маяковский]], новеллаи «Кати № 29»-и [[Мопассан, Ги де|Г. де Мопассан]], повести А. [[Куприн, Александр Иванович|Куприн]] «[[Яма (повесть)|Яма]]», романҳои «[[Гвардияи сафед (роман)|Гвардияи сафед]]», «[[Ёддоштҳои духтури ҷавон]]»-и [[Булгаков Михаил Афанасьевич|М. А. Булгаков]], «Гулящая»-и [[Панас Мирный|Панас Мирний]], «[[Дони ором (роман)|Дони ором]]»-и [[Шолохов, Михаил Александрович|Шолохов]], «[[Доктор Фаустус]]»-и [[Манн, Томас|Т. Манн]], «Волхв»-и Ҷон Фаулз, «Гайдзин»-и Ҷеймс Клавелл ва як қатор асарҳои дигар.'''
'''Кинематограф'''

Соли 1949 [[Куросава, Акира|Акира Куросава]] филми «[[Набарди хомӯш]]»-ро аз рӯи намоишномаи Кадзуо Кикута бо нақши асосии [[Мифунэ, Тосиро|Тосиро Мифунэ]] ба навор гирифт. Қаҳрамони филм, духтури низомӣ, ҳангоми ҷарроҳии як шахси гирифтори сифилис тасодуфан захмӣ шуда, сироят меёбад. Ин сирояти тасодуфӣ сабаби драмаи рӯҳии қаҳрамони асосӣ ва тамоми воқеаҳои минбаъда дар филм мегардад&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.allmovie.com/movie/v120075|title=The Quiet Duel (1949) - Akira Kurosawa {{!}} Synopsis, Characteristics, Moods, Themes and Related {{!}} AllMovie|accessdate=2020-12-27|archive-date=2021-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418094435/https://www.allmovie.com/movie/v120075|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

'''Мусиқӣ'''
* Дар албоми [[Зловещие мертвецы (албом)|«Зловещие мертвецы» (1990)]]-и гурӯҳи панк-роки русии «[[Сектор Газа (гурӯҳ)|Сектор Газа]]» сифилис дар суруди «Сифон» зикр шудааст.
* Дар албоми чоруми студиягии [[King (албом)|King]]-и гурӯҳи итолиёвии [[Симфоник-метал|симфоник]]-[[дэт-метал]] [[Fleshgod Apocalypse]], ки 5 феврали соли 2016 дар лейбли [[Nuclear Blast]] бароварда шудааст, суруди ёздаҳум ба сифилис бахшида шудааст.

== Ҳамчунин нигаред ==
{{Навигация|Викисловарь=сифилис}}
* [[Тадқиқоти сифилис дар Таскиги]]
* [[Реаксияи Вассерман]]
* «Сифилисҳои ғайривенерикӣ» — бемориҳои тропикии [[Бемориҳои эндемикӣ|эндемикӣ]]:
** [[Беҷел]] (сифилиси эндемикӣ, сифилиси арабӣ, сифилиси рӯзгор, аз ҷониби Treponema bejel ба вуҷуд меояд, тибқи таснифоти муосир T. pallidum endemicum)
** [[Фрамбезия]] (сифилиси тропикӣ, полипапилломаи тропикӣ, аз ҷониби Treponema pertenue ба вуҷуд меояд, тибқи таснифоти муосир T. pallidum pertenue)
** {{iw|Пинта (беморӣ)|Пинта|en|Pinta (disease)}} (аз ҷониби Treponema carateum ба вуҷуд меояд, тибқи таснифоти муосир T. pallidum carateum, тавассути тамос ё ҳашарот мегузарад)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{книга
 | автор          = [[Аствацатуров, Корнелий Романович|Астватсатуров К. Р.]]
 | заглавие      = Сифилис. Его диагностика и лечение: Руководство для врачей
 | ссылка        =
 | ответственный =
 | издание       =
 | место         = М.
 | издательство  = [[Медицина (издательство)|Медицина]]
 | год           = 1965
 | страниц       = 448
 | doi           =
 | тираж         =
 | ref           =
}}
* {{книга
 |автор = Мирахмедов У. М., [[Торсуев, Николай Александрович|Торсуев Н. А.]], [[Бухарович, Моисей Нахманович|Бухарович М. Н.]], Фришман М. П.
 |часть =
 |заглавие = Краткое руководство по сифилидологии
 |оригинал =
 |ссылка =
 |ответственный =
 |издание =
 | место = Ташкент
 |издательство = Медицина
 |год = 1977
 |том =
 |страницы =
 |страниц = 148
 |серия =
 |isbn =
 |тираж =
}}
* {{книга
|автор =
|заглавие = Кожные и венерические болезни. Руководство для врачей
|ответственный = Под ред. Ю. К. Скрипкина
|серия =
|ссылка =
|издание =
|место = М.
|издательство = Медицина
|год = 1996
|том = 4
|страниц = 352
|isbn = 5-225-02824-1
|тираж =
}}
* {{статья
| автор = Коляденко В. Г., Степаненко В. И.
| заглавие =Сифилис. История происхождения и распространения в Европе и Российской империи. Заболеваемость и борьба с сифилисом в Советском Союзе и Украине
| оригинал =
| ссылка = http://m-l.com.ua/?aid=280#
| язык =
| ответственный =
| автор издания =
| издание = Искусство Лечения. Мистецтво лікування
| тип =
| место = {{К.}}
| издательство =
| год = 2004
| выпуск =
| том =
| номер = 6
| страницы =
| isbn =
| issn =
}}
* {{книга
 |автор = С. Е Данилов, М. Е Старченко и др.
 |часть =
 |заглавие = Инфекции передающиеся преимущественно половым путём
 |оригинал =
 |ссылка =
 |ответственный = С.Е Данилов
 |издание =
 |место = Санкт-Петербург
 |издательство =
 |год = 2001
 |том =
 |страницы =
 |страниц = 40
 |серия =
 |isbn = 5-7243-
 |тираж =
}}
* {{книга
 |автор = Марданлы С. Г., Дмитриев Г. А.
 |часть = 
 |заглавие = Лабораторная диагностика сифилиса (информационно-методическое пособие)
 |оригинал = 
 |ссылка = https://web.archive.org/web/20160306060438/http://ekolab.ru/download/metodichka/11.pdf
 |ответственный = 
 |издание = 
 |место = М.
 |издательство = Транзит-Икс
 |год = 2009
 |том = 
 |страницы = 
 |страниц = 28
 |серия = 
 |isbn = 978
 |тираж = 
 }}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Сифилис|Шлезингер О. А.}}

== Пайвандҳо ==
* {{книга|автор=Штернберг Э. Я., Молчанова Е. К. |часть=Психические расстройства, обусловленные сифилисом нервной системы |издание = 2-е изд., перераб. и доп |заглавие=Справочник по психиатрии |ответственный=Под ред. [[Снежневский, Андрей Владимирович|А. В. Снежневского]] |место=М. | издательство=Медицина | год=1985 |страницы=186—195 |страниц=416 |тираж = 235000|ссылка часть=http://tapemark.narod.ru/psycho/sifilis.html }}

{{пайвандҳои беруна}}
[[Гурӯҳ:Бемориҳои тавассути роҳи ҷинсӣ гузаранда]]
[[Гурӯҳ:Бемориҳои сисстемавӣ]]
[[Гурӯҳ:Трепонематозҳо]]
[[Гурӯҳ:Сифилис]]

== Пайвандҳои беруна ==
* [http://lib.ru/INOFANT/RUNOSKE/4a-18.txt Акутагава Рюноске. Нанкинский Христос]
* [http://lib.ru/PROZA/BABEL/konarmia.txt Исаак Бабель. Конармия]
[[Гурӯҳ:Бемориҳои сироятӣ]]
[[Гурӯҳ:Бемориҳои пӯст]]</text>
      <sha1>6bc8st8ticph1h8vavpo0k7rx4gmsge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҳмад Акбарпур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331546</id>
    <revision>
      <id>1487744</id>
      <parentid>1474116</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7751" sha1="kpad0c166va79rz3dw483jv0wss85qm" xml:space="preserve">{{Адиб
| ном               = Аҳмад Акбарпур
| номи аслӣ         = احمد اکبرپور
| тасвир            = 
| таърихи таваллуд  = 31.7.1970
| маҳалли таваллуд  = [[Эрон]]
| фаъолият          = [[наср|нависандаи насри кӯтоҳ]], [[шоир]], нависандаи китобҳои кӯдакона
| забони асарҳо     = [[Забони форсӣ|форсӣ]]
| шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Эрон}} [[Эрон]]
}}
'''Аҳмад Акбарпур''' ({{lang|fa|احمد اکبرپور}}) ''Ahmad Akbarpūr'' {{IPA|fa|æhˈmæd(-e) ækbærpuːr}}, 31 июли 1970, дар [[Чаҳ Варз]], [[вилояти Форс]], нависандаи роман, муаллифи ҳикояҳои кӯтоҳ ва китобҳои кӯдакона мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930201556/http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm |title=Arts &amp; Culture: Children's Literature Near Int'l Standards|website=Iran Daily|date=2006-07-23|archive-date=2007-09-30|access-date=2022-09-28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Зиндагинома==
Аҳмад Акбарпур 31 июли 1970 дар Чаҳ Варз таваллуд шудааст. Ӯ дараҷаи бакалаврии худро дар риштаи равоншиносӣ аз [[Донишгоҳи Шаҳид Беҳештӣ]] дар Теҳрон гирифтааст.

Ӯ фаъолияти адабии худро дар синни 24-солагӣ бо навиштани шеър оғоз кард. Аввалин ва ягона маҷмӯаи шеърии ӯ «Одамони шоми панҷшанбе» соли 1993 нашр шудааст.

Шогирди Ризо Бараҳонӣ ва Ҳушанг Голширӣ буд ва баъдан ба навиштани насри наврасон бо услуби постмодернӣ оғоз кард.

==Китобҳо==
«Поезди он шаб», ки соли 1999 нашр шуд, ҷоизаи китоби солро аз Вазорати фарҳанги Эрон гирифт. Роман достони духтараки хурдсолеро нақл мекунад, ки модарашро аз даст дода, дар як сафар бо поезд бо як муаллим вохӯрда, гуфтугӯ мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.publishersweekly.com/9781554981694|title = Children's Book Review: That Night's Train by Ahmad Akbarpour, trans. From the Persian by Majid Saghafi, illus. By Isabelle Arsenault. Groundwood (PGW, dist.), $14.95 (96p) ISBN 978-1-55498-169-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250602142816/https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/1994/942 |date=2025-06-02 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250602142816/https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/1994/942 |date=2025-06-02 }}&lt;/ref&gt; Ин асари кӯтоҳ баъдтар ҳамчун филми телевизионӣ ва инчунин филми киноӣ мутобиқ карда шуд.

Китоби «Шаби хуш, фармондеҳ!», ки соли 2002 нашр шуд, бо дастгирии муштараки [[ЮНИСЕФ]] ва Шӯрои китобҳои кӯдаконаи Эрон таҳия гардид. Ин китоб дар бораи зиддиҷангӣ буда, саргузашти кӯдаки маҷрӯҳеро нақл мекунад, ки дар орзуҳояш бо як сарбози душман (ҳамчун бозича) вохӯрда, бо ӯ сӯҳбат мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250602142816/https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/1994/942 |date=2025-06-02 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250602142816/https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/1994/942 |date=2025-06-02 }}&lt;/ref&gt;

==Мавзӯъҳо==
Дар осораш ӯ мавзӯъҳои тарс, танҳоӣ ва сулҳро баррасӣ мекунад. Дар баъзе асарҳояш, аз ҷумла «Агар ман пилот мебудам», «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Императори калимаҳо» таъсири харобиовари ҷанг ба кӯдаконро нишон медиҳад.

==Тарҷумаҳо==
«Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Поезди он шаб» ба забони англисӣ аз ҷониби Groundwood Books дар ИМА ва Канада нашр шудаанд.

==Библиография==
===Шеър===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Сол
! Номи форсӣ
! Тарҷумаи тоҷикӣ
|-
| 1993
| ''Mardoman-e Asr-e Panjshanbeh''
| ''Одамони шоми панҷшанбе''
|}

===Китобҳои кӯдакона ва наврасон===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Сол !! Номи форсӣ !! Тарҷумаи тоҷикӣ
|-
| 1997 || {{lang-fa|دنیای گوشه و کنار دفترم}} || Дунёи канорҳои дафтарам
|-
| 1998 || {{lang-fa|قطار آن شب}} || Поезди он шаб
|-
| 2001 || {{lang-fa|وقتی ناراحت باشیم، جاده‌ها تمام نمی‌شوند}} || Вақте ғамгинем, роҳҳо тамом намешаванд
|-
| 2002 || {{lang-fa|امپراتور کلمات}} || Императори калимаҳо
|-
| 2003 || {{lang-fa|شب بخیر فرمانده!}} || Шаби хуш, фармондеҳ!
|-
| 2003 || {{lang-fa|من نوکر بابا نیستم}} || Ман хизматгори падарам нестам
|-
| 2005 || {{lang-fa|رویاهای جنوبی}} || Хобҳои ҷанубӣ
|-
| 2006 || {{lang-fa|دختری ساکت با پرنده‌های شلوغ}} || Духтари хомӯш бо паррандагони серғавғо
|-
| 2006 || {{lang-fa|اگر من خلبان بودم}} || Агар ман пилот мебудам
|-
| 2010 || {{lang-fa|غول و دوچرخه}} || Ғул ва велосипед
|}

===Ҳикояи кӯтоҳ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Сол
! Номи форсӣ
! Тарҷумаи тоҷикӣ
|-
| 2001
| ''Agahiy-e Nashr-e Alef''
| ''Эълонҳои нашриёти «Алиф»''
|}

==Ҷоизаҳо==
* Рӯйхати ифтихории [[IBBY]] (2006): «Императори калимаҳо»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ibby.org/index.php?id=745 |title=Honour List 2006 |accessdate=2026-05-19 |archivedate=2017-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170808000626/http://www.ibby.org/index.php?id=745 }}&lt;/ref&gt;

{{Portal |Адабиёти кӯдакона}}

{{Authority control}}
==Эзоҳ==
{{Эзоҳ}}
==Манбаъ==
{{Манбаъ}}
{{DEFAULTSORT:Akbarpour, Ahmad}}
[[Гурӯҳ: Нависандагони кӯдаконаи эронӣ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1970]]
[[Гурӯҳ:Нависандагон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>kpad0c166va79rz3dw483jv0wss85qm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ризо Маликзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331580</id>
    <revision>
      <id>1487797</id>
      <parentid>1474034</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10379" sha1="tqmhy2tlrbtjlc4oj5m3oy64mvf4fbi" xml:space="preserve">{{Short description|Олими тиббии эронӣ ва гастроэнтеролог}}
{{шахсият
| honorific_prefix =
| name = Реза Малекзаде
| honorific_suffix =
| native_name = {{No bold|{{Script/Nastaliq|رضا ملک‌زاده}}}}
| native_name_lang = fa
| image = Reza malekzadeh.jpg
| caption = Малекзаде дар соли 2006
| office1 = [[Вазири тандурустӣ ва маорифи тиббӣ|Вазири тандурустӣ ва маорифи тиббӣ]]
| term_start1 = 5 марти 1991&lt;ref&gt;{{cite web|title=Talks of the 343th meeting of the 3rd legislature|url=http://ical.ir/index.php?option=com_mashrooh&amp;view=session&amp;id=1508&amp;Itemid=38|publisher=Library, Museum and Document Center of [[Islamic Consultative Assembly]]|access-date=14 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512172259/http://ical.ir/index.php?option=com_mashrooh&amp;view=session&amp;id=1508&amp;Itemid=38|archive-date=12 May 2016|language=Persian|date=15 January 1991|accessdate=2026-05-21|archivedate=2016-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160512172259/http://ical.ir/index.php?option=com_mashrooh&amp;view=session&amp;id=1508&amp;Itemid=38}}&lt;/ref&gt;
| term_end1 = 16 августи 1993&lt;ref&gt;{{cite web|title=Talks of the 139th meeting of the 4th legislature|url=http://ical.ir/index.php?option=com_mashrooh&amp;view=session&amp;id=1794&amp;Itemid=38|publisher=Library, Museum and Document Center of [[Islamic Consultative Assembly]]|access-date=14 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508085903/http://ical.ir/index.php?option=com_mashrooh&amp;view=session&amp;id=1794&amp;Itemid=38|archive-date=8 May 2016|language=Persian|date=14 August 1993|accessdate=2026-05-21|archivedate=2016-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160508085903/http://ical.ir/index.php?option=com_mashrooh&amp;view=session&amp;id=1794&amp;Itemid=38}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;&lt;small&gt;Иҷрокунанда: 14 январ – 5 март 1991&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=All ministers of the 30 years|url=http://www.khabaronline.ir/detail/14665/Politics/government|publisher=Khabar Online|access-date=14 March 2018|language=Persian|date=15 August 2009}}&lt;/ref&gt;
| president1 = [[Акбар Ҳошимии Рафсанҷонӣ]]
| predecessor1 = [[Ирадҷ Фазел]]
| successor1 = [[Алиризо Маранди]]
| birth_date = {{birth date and age|1952|01|16|df=y}}
| birth_name =
| birth_place = [[Баладеҳ, Форс|Баладеҳ]], [[Шаҳристони Казерун]], [[Вилояти Форс]], [[Давлати императории Эрон|Эрон]]
| alma_mater = [[Донишгоҳи илмҳои тиббии Шероз]]
| party = [[Ҳизби Каргузорони Сохтмон]]
| portfolio =
| signature =
| website =
}}

'''Ризо Маликзода''' ({{lang|fa|رضا ملک‌زاده}}; таваллуд 1952 дар Казерун, Вилояти Форс, [[Эрон]]) як муҳаққиқи эронӣ дар соҳаҳои [[тиб]] ва [[гастроэнтерология]] мебошад.

== Фаъолият ==
Маликзада таҳсилоти худро дар Донишгоҳи Шероз идома дод. Ӯ омӯзиши тахассусии худро дар Кори табобатӣ дар ҳамин донишгоҳ такмил дод ва инчунин резидентураи худро дар [[гастроэнтерология]] анҷом дод. Соли 1985 ӯ ба бахши гастроэнтерологияи беморхонаи Фри Роял дар Лондон пайваст. Пас аз бозгашт ба Эрон, ӯ дар Донишгоҳи Шероз мақоми устодӣ гирифт. Баъдтар дар Донишгоҳи илмҳои тиббии Теҳрон. [http://www.tums.ac.ir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061012044104/http://www.tums.ac.ir/ |date=2006-10-12 }} ки ҳоло профессори пурраи тибби дарунӣ мебошад. Ӯ инчунин профессори ифтихории [[Донишгоҳи Бирмингҳам|Донишгоҳи Бирмингем]], Британияи Кабир аст.

Ризо Маликзода дар солҳои 1991 то 1993 ҳамчун Вазири тандурустӣ дар Ҳукумати Эрон фаъолият кардааст. Дар солҳои 2000 то 2004 ӯ вазифаи дабири [[Академияи илмҳои тиббии Эрон|Академияи илмҳои тиббии Эронро]] дошт [http://www.ams.ac.ir] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250531014901/https://ams.ac.ir/ |date=2025-05-31 }}. Аз соли 2005 инҷониб ӯ ноиби президенти ин академия оид ба [[таҳқиқот]] мебошад. Ӯ Маркази таҳқиқоти бемориҳои ҳозимаро роҳбарӣ мекунад [http://www.ddrc.ac.ir] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20221120013447/http://ddrc.ac.ir/ |date=2022-11-20 }}. Соли 2007 директори Беморхонаи Шариатӣ таъин шуд [https://web.archive.org/web/20080515025405/http://www.shariatihospital.com/]. Доктор Малекзаде инчунин муовини муҳаррири маҷаллаи Archives of Iranian Medicine мебошад [https://web.archive.org/web/20081202014716/http://www.ams.ac.ir/AIM/].

Ӯ таҳқиқот оид ба когорти саратони дар Бандар-Туркман, вилояти Голестони Эрон анҷом медиҳад, то омилҳои муҳитӣ ва ирсии марбут ба саратони сурхрӯдаро омӯзад.

== Дастовардҳо ==
Илова ба шуҳрати худ ҳамчун гастроэнтеролог, профессор Маликзада дар таҳия ва татбиқи усули самаранок ва амалӣ барои ошкор кардани осебҳои саратонӣ ва ғайрисаратонӣ дар сурхрӯда дар саросари Эрон саҳм гузоштааст, ки ҳам барои муҳити шаҳрӣ ва ҳам деҳот мувофиқ аст. Ӯ соли 2004 узви TWAS гардид.[https://web.archive.org/web/20061210151033/http://www.ictp.trieste.it/~twas/mbrs/Elected04.html]

Ризо Маликзода дар 22 октябри 2003 дар ҷаласаи сеюми ҷоизаи «Шахсиятҳои доимӣ» қадрдонӣ шуд. Ин ҷоизаи миллии бонуфуз ба шаҳрвандони барҷастаи Эрон дода мешавад. Ӯ дорои шумораи зиёди мақолаҳои илмӣ дар гастроэнтерология ва [[бемориҳои ҷигар]] мебошад.[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?CMD=search&amp;DB=pubmed] Доктор Малекзаде соли 2008 профессори Донишгоҳи илмҳои тиббии Теҳрон шуд.

== Назариҳо ==
Дар давраи пандемияи COVID-19 дар Эрон, Раҳбари олӣ Али Хоманаӣ ҳамроҳ бо [[Ҳусейн Саломӣ]] пешниҳод карданд, ки паҳншавии коронавирус дар кишвар натиҷаи ҳамлаи биологӣ аст. 13 март Ризо Маликзода ин фарзияро рад кард.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2020/03/14/Coronavirus-Iran-s-deputy-health-minister-rejects-biological-warfare-theory.html|title=Coronavirus: Irans deputy health minister rejects warfare theory|date=14 March 2020|work=[[Al Arabiya English]]|access-date=14 March 2020}}&lt;/ref&gt;

== Ҳаёти оилавӣ ==
Доктор Маликзода дар деҳаи Баладеҳ, воқеъ дар Форс таваллуд шудааст. Ӯ оиладор буда соҳиби чор фарзанд аст: се духтар ва як писар. Се нафари онҳо мисли ӯ таҳсил кардаанд ва яке меъмориро меомӯзад. Ӯ ҳанӯз ҳам ба Баладеҳ сафар мекунад ва дар корҳои хайриявӣ дар он ҷо саҳм мегузорад.

== Узвиятҳо ==

Узви Ассотсиатсияи байналмилалии омӯзиши ҷигар (IASL)
Узви Ассотсиатсияи гастроэнтерологии Амрико (AGA)
Узви Ассотсиатсияи аврупоии гастроэнтерология ва эндоскопия (EAGE)
Узви Ҷамъияти амрикоии эндоскопияи меъдаю рӯда (ASGE)
Дабири Ҷамъияти эронии гастроэнтерология ва гепатология
Узви Ҷамъияти табибони Эрон
Машваратчии Шӯрои тибби дарунии Эрон
Узви доимии Академияи илмҳои тиббии Эрон
Узви Ассотсиатсияи амрикоии пешрафти илм (AAAS)

== Ҳамчунин нигаред ==

*[[Илми Эрон]]
*[[Академияи илмҳои тиббии Эрон]]

== Манбаъҳо ==
{{reflist}}

== Пайвандҳои беруна ==
*[http://www.ddrc.ac.ir/ Маркази таҳқиқоти бемориҳои ҳозима (DDRC)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20221120013447/http://ddrc.ac.ir/ |date=2022-11-20 }}
*[https://web.archive.org/web/20081202014716/http://www.ams.ac.ir/AIM/ Archives of Iranian Medicine]
*[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=pubmed&amp;cmd=Search&amp;itool=pubmed_Abstract&amp;term=%22Malekzadeh+R%22%5BAuthor%5D Нашрияҳои Реза Малекзаде дар PubMed]

{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:Malekzadeh, Reza}}

[[Гурӯҳ: Гастроэнтерологҳо]]
[[Гурӯҳ: Табибони эронӣ]]
[[Гурӯҳ: Зодагони соли 1952]]
[[Гурӯҳ: Мардуми Казерун]]
[[Гурӯҳ: Хатмкунандагони илмҳои тиббии Донишгоҳи Шероз]]
[[Гурӯҳ: Сиёсатмадорони эронӣ]]
[[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи кишвар]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>tqmhy2tlrbtjlc4oj5m3oy64mvf4fbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оташкадаи Оташкӯҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331776</id>
    <revision>
      <id>1487789</id>
      <parentid>1474372</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T04:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9005" sha1="j7ka4ujjwxd8on7mawjq5eewyncx5t8" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Маъбади оташкадаи Оташкӯҳ''' яке аз муҳимтарин ёдгориҳои қадимии [[Эрон]] буда, дар наздикии шаҳри Нимвор, дар [[Шаҳристони Маҳаллот|шаҳристони Маҳаллоти]] [[Устони Марказӣ]] ҷойгир аст.  Таърихшиносон ин биноро ба давраи [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ|Сосониён]] нисбат медиҳанд. &lt;ref&gt;[http://www.iranchto.ir/WebForms/Fa/Heritage/HeritageInfo.aspx?ID=239 آتشکده آتشکوه (نیم ور)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110922054701/http://www.iranchto.ir/Webforms/Fa/Heritage/HeritageInfo.aspx?ID=239 |date=2011-09-22 }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110922054701/http://www.iranchto.ir/Webforms/Fa/Heritage/HeritageInfo.aspx?ID=239|date=۲۲ سپتامبر ۲۰۱۱}} - ''سایت تخصصی میراث فرهنگی و گردشگری''&lt;/ref&gt; Сохтори чорқабатааш аз сутунҳои сангии силиндрӣ иборат аст, ки болои якдигар такя мекунанд. Бино дорои утоқҳои пӯшида ва ҷои афрӯхтани оташ аст. Минтақае, ки ин маъбади оташ дар он ҷойгир аст, сабз аст, аммо бино айни замон тахриб карда мешавад. Ин ёдгорӣ ҳамчун яке аз Ё[[Ёдгориҳои миллии Эрон|дгориҳои миллии Эрон]] ۲۱ آبان ۱۳۱۷ бо рақами бақайдгирии 311 ба қайд гирифта шудааст. 

== Таърих ==
Ба гуфтаи [[Ибни Фақеҳ|Ибни Фақиҳ Ҳамадонӣ]], ин бино то асри чоруми ҳиҷрӣ сохта ва бетағйир боқӣ монда буд. Ӯ инчунин ин биноро [[Тоқи Кисро]] ва Маъбади Анаҳита дар [[Канговар]] баробар медонист. 

Ҳаким Муҳаммад Тақӣ Хон дар китоби худ ''«Ганҷ Дониш»'' дар бораи сохтмони маъбади оташ чунин мегӯяд: &lt;ref&gt;[http://www.mehrnews.com/FA/NewsDetail.aspx?NewsID=659097 ستون‌های خورهه و آتشکده آتشکوه مهمترین آثار باستانی استان مرکزی] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080408035716/http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=659097|date=۸ آوریل ۲۰۰۸}} - ''وبگاه خبرگزاری مهر'' تاریخ انتشار: ۱۶/۰۱/۱۳۸۷&lt;/ref&gt;
 
Аммо ба гуфтаи Ризо Моради Ғиёсабодӣ, ин [[маъбади оташ]] набуд, балки &quot;чартағӣ&quot; буд, мисли чартағи Нисор дар Кошон. 
 
Ҳотум Шиндлер ва Андре Годар низ дар солҳои 1930 ин биноро омӯхтанд. Годар дар аввал ин биноро ҳамчун оташдон меномад ва харитаи девори атроф ва роҳравҳои эҳтимолии онро дар асоси тасаввуроти худ мекашад, аммо баъдан, бо назардошти далелҳои мавҷуда, харитаи тахминии худро рад мекунад ва ба ин бино ҳамчун аломати роҳёбӣ ишора мекунад.  Андре Годар инчунин дар тавсияи худ дар бораи ин бино мегӯяд: &lt;ref&gt;[http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=25692 نیمه‌ور: هزاران سال آب و آتش] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071031231736/http://hamshahrionline.ir/News/?id=25692|date=۳۱ اکتبر ۲۰۰۷}} - ''همشهری آنلاین''&lt;/ref&gt;

== Мавқеи ҷуғрофӣ ==
Ин маъбади оташи хомӯш дар масофаи 5 километр аз роҳи Нимвар ба самти Дилиҷон, дар наздикии деҳаи Оташкӯҳ ҷойгир аст. Он тақрибан 13 километр дуртар аз шаҳри [[Маҳаллот]] ҷойгир аст.

[[Маъбади оташ]] дар нишебиҳои кӯҳи Оташкӯҳ ва дар паҳлӯи дарёи ҳамном дар масоҳати қариб 600 метри мураббаъ сохта шудааст. Дарозии он 40 метру 28 сантиметр ва паҳнои он дар қисмати шарқӣ 60 метру 12 сантиметр ва дар қисмати ғарбӣ 25 метр аст. Деҳаи Оташкӯҳ бо камтар аз 10 хонавода дар тарафи шимолии ин бино ҷойгир аст.
== Нигаред низ ==

* [http://www.irangpsmap.com/Showpoi.asp?id=148496&amp;lang=2 Маъбади оташи Оташкӯҳро дар харита ва маконҳои атрофи он бубинед]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Дарахти чинор ==
Кӯҳҳои санглохи ин минтақа манбаи асосии даромади Маҷмааи иқтисодии Кумитаи Имдоди Имом Хумайнӣ ва яке аз бузургтарин манбаъҳои конҳои травертин дар ҷаҳон мебошанд.  Кони травертини Оташкуҳ дар қисмати ҷанубу шарқии шаҳри Нимвар, дар наздикии Намоишгоҳи байналмилалии санги Нимвар ва шаҳри саноатии Нимвар ҷойгир аст.

== Конҳои санг ==
Кӯҳҳои санглохи ин минтақа манбаи асосии даромади Маҷмааи иқтисодии Кумитаи Имдоди Имом Хумайнӣ ва яке аз бузургтарин манбаъҳои конҳои травертин дар ҷаҳон мебошанд.  Кони травертини Оташкуҳ дар қисмати ҷанубу шарқии шаҳри Нимвар, дар наздикии Намоишгоҳи байналмилалии санги Нимвар ва шаҳри саноатии Нимвар ҷойгир аст.

== Хусусиятҳои сохторӣ ==
Тафсилоти истифодашуда дар истифодаи сангҳо дар сутунҳо ва сутунҳо чунин аст, ки ҳеҷ гоҳ ду санг болои якдигар гузошта намешаванд. Бино бо истифода аз хиштҳои чоркунҷа бо рӯйи сангӣ сохта шудааст ва дар дохили деворҳо чӯбҳои чӯбӣ барои таъмини устувории бештар истифода шудаанд.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Акс:Khmhltlkn.jpg|пайванд=پرونده:Khmhltlkn.jpg
Акс:Mhlt.jpg|пайванд=پرونده:Mhlt.jpg
Акс:آتشكده_آتشكوه.jpg|пайванд=پرونده:آتشكده_آتشكوه.jpg
Акс:Atashkade_Atashkouh.jpg|пайванд=پرونده:Atashkade_Atashkouh.jpg
Акс:Atashkouh_(1).jpg|пайванд=پرونده:Atashkouh_(1).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Ҷусторҳои марбут ==

* Рӯихати маъбадҳои оташ дар Эрон

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|۲}}

== Манобеъ ==
* [https://www.iribnews.ir/fa/news/3791818/%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 Маъбади оташи Оташкӯҳ, бузургтарин маъбади қадимии чорқабата + филм] - Агентии радио ва телевизиони Эрон
* Саҳифаи марбут дар [http://www.gardeshgary.ir/farsi/index.php?pageid=moreinfobana&amp;bid=2382&amp;again=1 вебсайти ҳамаҷонибаи сайёҳии Эрон]{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [ пайванди мурда ]
* [https://web.archive.org/web/20110922054701/http://www.iranchto.ir/Webforms/Fa/Heritage/HeritageInfo.aspx?ID=239 Мавзеи махсусгардонидашуда барои мероси фарҳангӣ ва сайёҳӣ]
* [https://www.mehrnews.com/photo/5649773/آتشکده-آتشکوه-محلات https://www.mehrnews.com/photo/5649773/اتشکده-اتشکوه-مهلات]
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Марказӣ}}
[[Гурӯҳ:Меъмории Сосониён]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>j7ka4ujjwxd8on7mawjq5eewyncx5t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Албинизм дар инсон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333683</id>
    <revision>
      <id>1487738</id>
      <parentid>1487146</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40488" sha1="may7wkim5tridpu9siq1vyxzf8ytjrz" xml:space="preserve">'''Албинизм''' — ҳолати [[модарзодӣ]] аст, ки дар инсон бо қисман ё пурра набудани [[пигмент]] дар пӯст, мӯй ва чашм тавсиф мешавад. Албинизм бо як қатор нуқсонҳои биноӣ, аз ҷумла [[фотофобия]], [[нистагм]] ва [[амблиопия]] алоқаманд аст. Ихтилоли биноӣ дар албинизм асосан аз кам будани [[меланин]] ҳангоми рушди низоми биноӣ ба вуҷуд омада, метавонад бо самтгирии ғайримуқаррарии нахҳои асаби босира ва инкишофи нопурраи [[фовеа]] алоқаманд бошад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Neveu |first1=Magella M. |last2=Padhy |first2=Srikanta Kumar |last3=Ramamurthy |first3=Srishti |last4=Takkar |first4=Brijesh |last5=Jalali |first5=Subhadra |last6=Cp |first6=Deepika |last7=Padhi |first7=Tapas Ranjan |last8=Robson |first8=Anthony G. |date=2022-05-24 |title=Ophthalmological Manifestations of Oculocutaneous and Ocular Albinism: Current Perspectives |journal=Clinical Ophthalmology |volume=16 |pages=1569–1587 |doi=10.2147/OPTH.S329282 |pmc=9148211 |pmid=35637898}}&lt;/ref&gt;

Кам будани пигмент дар пӯст ҳассосиятро ба [[сӯхтани офтоб]] ва [[саратони пӯст]] зиёд мекунад. Дар баъзе ҳолатҳои нодир, аз ҷумла [[синдроми Чедиак — Ҳигаси]], албинизм метавонад бо нуқсони интиқоли доначаҳои меланин алоқаманд бошад. Ин ҳолат ба доначаҳои муҳим дар ҳуҷайраҳои масуният низ таъсир расонда, ҳассосиятро ба сироятҳо зиёд мекунад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kaplan |first1=J. |last2=De Domenico |first2=I. |last3=Ward |first3=D. M. |date=2008 |title=Chediak-Higashi syndrome |journal=Current Opinion in Hematology |volume=15 |issue=1 |pages=22–29 |doi=10.1097/MOH.0b013e3282f2bcce |pmid=18043242}}&lt;/ref&gt;

Албинизм аксаран дар натиҷаи ба мерос гирифтани [[аллел]]ҳои [[рецессив]]ӣ ба вуҷуд меояд ва дар тамоми [[муҳрадорон]], аз ҷумла инсон, мушоҳида мешавад. Генҳои зиёде маълуманд, ки метавонанд сабаби албинизми чашму пӯст шаванд, аз ҷумла ''[[TYR]]'', ''OCA2'', ''[[TYRP1]]'', ''SLC45A2'', ''SLC24A5'' ва ''C10orf11''. Онҳо ба синтези меланин ё фаъолияти меланосомаҳо таъсир мерасонанд.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Montoliu |first1=Lluís |last2=Grønskov |first2=Karen |last3=Wei |first3=Ai-Hua |last4=Martínez-García |first4=Mónica |last5=Fernández |first5=Almudena |last6=Arveiler |first6=Benoît |last7=Morice-Picard |first7=Fanny |date=January 2014 |title=Increasing the complexity: new genes and new types of albinism |journal=Pigment Cell &amp; Melanoma Research |volume=27 |issue=1 |pages=11–18 |doi=10.1111/pcmr.12167 |pmid=24066960}}&lt;/ref&gt;

Организме, ки меланин тамоман надорад, '''албинос''' номида мешавад. Агар миқдори меланин танҳо кам шуда бошад, ҳолат метавонад ҳамчун [[лейсизм]] ё гипопигментатсия тавсиф шавад.&lt;ref name=&quot;Tietz&quot;&gt;{{cite journal |last=Tietz |first=W. |date=1963 |title=A Syndrome of Deaf-Mutism Associated with Albinism Showing Dominant Autosomal Inheritance |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_1963-09_15_3/page/259 |journal=American Journal of Human Genetics |volume=15 |issue=3 |pages=259–264 |pmc=1932384 |pmid=13985019}}&lt;/ref&gt; Истилоҳи «албинизм» аз вожаи лотинии ''albus'', яъне «сафед», гирифта шудааст.

== Аломатҳо ва нишонаҳо ==
[[Акс papua new guinea.jpg|thumb|Духтаре бо албинизм аз [[Папуа Гвинеяи Нав]]]]

Ду навъи асосии албинизм вуҷуд дорад:

* [[албинизми чашму пӯст]] — ба чашм, пӯст ва мӯй таъсир мекунад;
* [[албинизми чашм]] — асосан ба чашм таъсир мерасонад.

Навъҳои гуногуни албинизми чашму пӯст ба мутатсияи генҳои гуногун вобастаанд. Дар баъзе шаклҳо пигмент тамоман ё қариб тамоман тавлид намешавад. Дар дигар шаклҳо миқдори муайяни пигмент ҳифз мешавад. Яке аз шаклҳо «албинизми сурхтоби чашму пӯст» ном дорад ва бештар дар одамони дорои пӯсти тира дида мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web |date=October 2015 |title=Oculocutaneous albinism |url=https://medlineplus.gov/genetics/condition/oculocutaneous-albinism/ |access-date=10 November 2017 |website=MedlinePlus Genetics |publisher=U.S. National Library of Medicine}}&lt;/ref&gt;

Дар албинизми чашм ранги пардаи рангаи чашм метавонад аз кабуд то сабз ё ҳатто қаҳваранг бошад ва баъзан бо синну сол тира шавад. Аммо бинобар кам будани пигмент нур метавонад аз айрис гузарад. Ин падида «трансиллюминатсияи айрис» ном дошта, яке аз нишонаҳои маъмули клиникии албинизм мебошад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Rocca |first1=Camilla |last2=Tiberi |first2=Lucia |last3=Bargiacchi |first3=Sara |last4=Palazzo |first4=Viviana |last5=Landini |first5=Samuela |date=2022-07-15 |title=Expanding the Spectrum of Oculocutaneous Albinism: Does Isolated Foveal Hypoplasia Really Exist? |journal=International Journal of Molecular Sciences |volume=23 |issue=14 |page=7825 |doi=10.3390/ijms23147825 |pmc=9317384 |pmid=35887175}}&lt;/ref&gt;

Азбаски пӯсти одамони дорои албинизм миқдори кам ё тамоман [[меланин]] надорад, муҳофизат аз шуоъҳои ултрабунафши Офтоб камтар мешавад ва пӯст осонтар месӯзад.&lt;ref name=&quot;Atlas of Genetic Diagnosis&quot;&gt;{{cite book |last=Chen |first=Harold |url=https://books.google.com/books?id=2VcdAXJ_dZkC&amp;q=Albinism&amp;pg=PA36 |title=Atlas of Genetic Diagnosis and Counseling |date=2006 |publisher=Humana Press |isbn=978-1-58829-681-8 |pages=37–40}}&lt;/ref&gt; Ба чунин шахсон одатан тавсия дода мешавад, ки ҳадди ақал соле як бор пӯсти худро пурра муоина кунанд ва мунтазам аз воситаҳои муҳофизат аз офтоб истифода баранд.&lt;ref name=&quot;University of Washington, Seattle&quot;&gt;{{cite web |last1=Thomas |first1=Mervyn G. |last2=Zippin |first2=Jonathan |last3=Brooks |first3=Brian P. |title=Oculocutaneous Albinism and Ocular Albinism Overview |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK590568/ |website=GeneReviews |publisher=University of Washington, Seattle |access-date=2026-05-15}}&lt;/ref&gt;

Дар чашми инсон пигмент одатан барои ранги айрис ва коҳиши гузариши нур муҳим аст. Дар аксҳо шахсони дорои албинизм метавонанд бештар падидаи «чашми сурх»-ро нишон диҳанд, зеро ранги сурхи [[ретина]] тавассути айриси камранг намоён мегардад. Кам будани пигмент дар чашм инчунин метавонад бо мушкилоти гуногуни биноӣ алоқаманд бошад.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Khanna |first=Pragya |url=https://books.google.com/books?id=ByQ07W-RxIwC |title=Essentials of Genetics |date=30 December 2013 |publisher=I. K. International |isbn=978-93-80026-34-3}}&lt;/ref&gt;

Одамони дорои албинизм дар маҷмӯъ метавонанд мисли дигар аҳолӣ солим бошанд ва рушди ҷисмонии онҳо одатан муқаррарӣ аст. Худи албинизм одатан боиси марг намешавад, аммо набудани пигменти муҳофизатӣ хатари осеби дарозмуддати пӯст аз нури офтоб, меланома ва дигар намудҳои саратони пӯстро зиёд мекунад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Watson |first1=Meg |last2=Holman |first2=Dawn M. |last3=Maguire-Eisen |first3=Maryellen |date=2016-08-01 |title=Ultraviolet Radiation Exposure and Its Impact on Skin Cancer Risk |journal=Seminars in Oncology Nursing |volume=32 |issue=3 |pages=241–254 |doi=10.1016/j.soncn.2016.05.005 |pmc=5036351 |pmid=27539279}}&lt;/ref&gt;

=== Мушкилоти биноӣ ===
[[Акс:Keita2 400.jpg|thumb|upright=0.8|Сарояндаи малиёӣ [[Салиф Кейта]] дорои албинизм аст]]

Рушди низоми биноӣ ба мавҷудияти меланин вобастагии зиёд дорад. Кам ё набудани ин пигмент метавонад ба ҳолатҳои зерин оварда расонад:

* самтгирии ғайримуқаррарии нахҳои асаби босира ва убури ғайримуқаррарии онҳо;&lt;ref name=&quot;Atlas of Genetic Diagnosis&quot; /&gt;
* [[фотофобия]] ва коҳиши тезии биноӣ аз сабаби парокандашавии нур дар дохили чашм;&lt;ref name=&quot;Atlas of Genetic Diagnosis&quot; /&gt;
* коҳиши тезии биноӣ аз сабаби [[гипоплазияи фовеа]];
* нуқсони трансиллюминатсияи айрис, ки ҳангоми аз айрис гузаштани нур ба вуҷуд меояд.&lt;ref name=&quot;University of Washington, Seattle&quot; /&gt;

Ҳолатҳои маъмули чашм дар албинизм аз инҳо иборатанд:

* [[нистагм]] — ҳаракатҳои зуд ва ғайриихтиёрии чашм;
* [[амблиопия]] — кам шудани тезии биноии як ё ҳар ду чашм;
* [[гипоплазияи асаби босира]] — инкишофи нопурраи асаби босира;
* гипоплазияи фовеа — инкишофи нопурраи қисми марказии ретина.

Инкишофи нодурусти [[эпителияи пигментии ретина]] метавонад парокандашавии нурро зиёд карда, дурахшиши нохушро ба вуҷуд орад.&lt;ref name=&quot;Optometry Albinism&quot;&gt;{{cite web |last1=Sowka |first1=Joseph W. |last2=Gurwood |first2=Andrew S. |last3=Kabat |first3=Allan G. |date=15 April 2009 |title=Albinism |url=https://www.reviewofoptometry.com/CMSDocuments/2009/9/ro0409_handbook.pdf |website=The Handbook of Ocular Disease Management |pages=63A–65A}}&lt;/ref&gt; Фотофобияро бо истифодаи айнаки офтобӣ ё кулоҳи лабадор коҳиш додан мумкин аст.

== Генетика ==
[[Акс: 73.jpg|thumb|upright=0.8|Оилае бо албинизм, ки намунаи меросбариро нишон медиҳад]]

[[Албинизми чашму пӯст]] одатан натиҷаи ба мерос гирифтани аллелҳои генетикии рецессивӣ аз ҳар ду волид мебошад. Навъҳои OCA1 ва OCA2 аз чунин гурӯҳанд.

OCA1 бо норасоии ферменти [[тирозиназа]] алоқаманд буда, метавонад боиси қатъ ё коҳиши шадиди тавлиди меланин гардад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Dolinska |first1=Monika B. |last2=Kus |first2=Nicole J. |last3=Farney |first3=S. Katie |last4=Wingfield |first4=Paul T. |last5=Brooks |first5=Brian P. |last6=Sergeev |first6=Yuri V. |date=January 2017 |title=Oculocutaneous albinism type 1: link between mutations, tyrosinase conformational stability, and enzymatic activity |journal=Pigment Cell &amp; Melanoma Research |volume=30 |issue=1 |pages=41–52 |doi=10.1111/pcmr.12546 |pmc=5568694 |pmid=27775880}}&lt;/ref&gt;

Мутатсияи гени ''TRP-1'' метавонад фаъолияти тирозиназаро дар меланоситҳо тағйир диҳад ва ба синтези меланини қаҳваранг нисбат ба сиёҳ мусоидат кунад. Ин шакл ҳамчун OCA3 тасниф шудааст.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Boissy |first1=R. E. |last2=Zhao |first2=H. |last3=Oetting |first3=W. S. |date=1996 |title=Mutation in and lack of expression of tyrosinase-related protein-1 in melanocytes from an individual with brown oculocutaneous albinism |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_1996-06_58_6/page/1145 |journal=American Journal of Human Genetics |volume=58 |issue=6 |pages=1145–1156 |pmc=1915069 |pmid=8651291}}&lt;/ref&gt;

Имрӯз озмоиши молекулавию генетикӣ яке аз роҳҳои асосии муайян кардани зернавъи албинизми чашму пӯст мебошад, зеро танҳо аз рӯи аломатҳои зоҳирӣ на ҳамеша фарқ кардани навъҳои генетикӣ имконпазир аст.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite journal |last1=Grønskov |first1=Karen |last2=Ek |first2=Jakob |last3=Brondum-Nielsen |first3=Karen |date=2007-11-02 |title=Oculocutaneous albinism |journal=Orphanet Journal of Rare Diseases |volume=2 |page=43 |doi=10.1186/1750-1172-2-43 |pmc=2211462 |pmid=17980020}}&lt;/ref&gt;

Шахс метавонад генҳои албинизмро дошта бошад, вале нишонаҳои онро нишон надиҳад. Аз ин рӯ ду волиди бе албинизм низ метавонанд фарзанди дорои албинизм дошта бошанд. Албинизм дар мардон ва занон одатан бо басомади монанд рух медиҳад.&lt;ref name=&quot;eMedicine1&quot;&gt;{{cite web |last=Boissy |first=Raymond E. |date=21 July 2016 |title=Dermatologic Manifestations of Albinism |url=https://emedicine.medscape.com/article/1068184-overview |website=Medscape |access-date=10 November 2017}}&lt;/ref&gt;

Истисно [[албинизми чашм]] мебошад, ки баъзе шаклҳои он бо хромосомаи X мерос мегиранд. Аз ин рӯ ин шакл дар мардон бештар дида мешавад, зеро мардон танҳо як [[хромосомаи X]] доранд.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Sex-linked recessive |encyclopedia=The ADAM Medical Encyclopedia |publisher=U.S. National Library of Medicine |url=https://medlineplus.gov/ency/article/002051.htm |access-date=10 November 2017}}&lt;/ref&gt;

Камшавии қисмии меланинро ''гипомеланизм'' ё ''гипомеланоз'' ва набудани пурраи онро [[амеланизм]] ё амеланоз меноманд.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Frayne |first=James F. |title=Applications of Genetics |date=2018 |publisher=Montana Publications}}&lt;/ref&gt;

Ҳатто дар дохили як зернавъи албинизм дараҷаи пигментатсия метавонад хеле фарқ кунад. Баъзе одамон миқдори ками меланин тавлид мекунанд ва аз ин рӯ аломатҳо на ҳамчун набудани комили пигмент, балки ҳамчун дараҷаҳои гуногуни [[гипопигментатсия]] зоҳир мешаванд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

=== Наздикӣ ба хатти истиво ===
Одамони дорои албинизми чашму пӯст, ки дар минтақаҳои наздики [[хатти истиво]] зиндагӣ мекунанд, хатари хеле бештари пайдоиши [[карсиномаи ҳуҷайраҳои пулакшакл]] доранд. Ин навъи саратони пӯст метавонад дар онҳо дар синни хеле ҷавонтар аз аҳолии умумӣ пайдо шавад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Lekalakala |first1=P. T. |last2=Khammissa |first2=R. A. G. |last3=Kramer |first3=B. |last4=Ayo-Yusuf |first4=O. A. |last5=Lemmer |first5=J. |last6=Feller |first6=L. |date=2015 |title=Oculocutaneous Albinism and Squamous Cell Carcinoma of the Skin of the Head and Neck in Sub-Saharan Africa |journal=Journal of Skin Cancer |volume=2015 |pages=1–6 |doi=10.1155/2015/167847 |pmc=4549604 |pmid=26347819}}&lt;/ref&gt;

=== Фермент ===
Нуқсони ферментӣ дар OCA1 ба [[тирозиназа]] вобаста аст. Тирозиназа меланинро аз аминокислотаи [[тирозин]] синтез мекунад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Dolinska |first1=M. B. |last2=Kovaleva |first2=E. |last3=Backlund |first3=P. |last4=Wingfield |first4=P. T. |last5=Brooks |first5=B. P. |last6=Sergeev |first6=Y. V. |date=2014 |title=Albinism-Causing Mutations in Recombinant Human Tyrosinase Alter Intrinsic Enzymatic Activity |journal=PLOS ONE |volume=9 |issue=1 |article-number=e84494 |doi=10.1371/journal.pone.0084494 |pmc=3879332 |pmid=24392141}}&lt;/ref&gt;

Ин фермент табдили тирозинро ба [[L-DOPA]] ва баъдан ба допахинон катализ мекунад, ки яке аз марҳилаҳои асосии тавлиди меланин мебошад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Varghese |first1=Paul K. |last2=Abu-Asab |first2=Mones |last3=Dimitriadis |first3=Emilios K. |last4=Dolinska |first4=Monika B. |last5=Morcos |first5=George P. |last6=Sergeev |first6=Yuri V. |date=2021-01-13 |title=Tyrosinase Nanoparticles: Understanding the Melanogenesis Pathway by Isolating the Products of Tyrosinase Enzymatic Reaction |journal=International Journal of Molecular Sciences |volume=22 |issue=2 |page=734 |doi=10.3390/ijms22020734 |pmc=7828394 |pmid=33450959}}&lt;/ref&gt;

=== Назарияҳои таҳаввулӣ ===
Пешниҳод шудааст, ки ҷинси ''[[Homo]]'' тақрибан 3 миллион сол пеш дар Африқои Шарқӣ ба таҳаввул оғоз кардааст.&lt;ref name=&quot;royalsocietypublishing.org&quot;&gt;{{cite journal |last=Greaves |first=M. |date=2014 |title=Was skin cancer a selective force for black pigmentation in early hominin evolution? |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=281 |issue=1781 |article-number=20132955 |doi=10.1098/rspb.2013.2955 |pmc=3953838 |pmid=24573849}}&lt;/ref&gt;

Гумон меравад, ки ҳангоми гузариш аз ''[[Australopithecus]]'' ба инсонҳои қадим қисми зиёди мӯйҳои бадан кам шудааст, то [[танзими ҳарорат]] муассиртар гардад. Пӯсти зери мӯй эҳтимол ибтидо нисбатан камранг буд.&lt;ref name=&quot;Jablonski 707–729&quot;&gt;{{cite journal |last=Jablonski |first=Nina G. |date=July 2021 |title=The evolution of human skin pigmentation involved the interactions of genetic, environmental, and cultural variables |journal=Pigment Cell &amp; Melanoma Research |volume=34 |issue=4 |pages=707–729 |doi=10.1111/pcmr.12976 |pmc=8359960 |pmid=33825328}}&lt;/ref&gt;

Дар муҳити Африқо афроде, ки метавонистанд бештар [[эумеланин]] тавлид кунанд, аз шуоъҳои ултрабунафш муҳофизати беҳтар доштанд. Ин муҳофизат бо нигоҳдории [[фолат]], коҳиши осеби ДНК ва хатари саратони пӯст алоқаманд дониста мешавад.&lt;ref name=&quot;Jablonski 707–729&quot;/&gt;

Бо мурури замон ин бартарӣ метавонист боиси паҳншавии бештари пӯсти тира дар минтақаҳои дорои шуоъҳои шадиди ултрабунафш гардад. Бо вуҷуди ин, омилҳои дақиқи интихобӣ то ҳол мавзӯи баҳси илмӣ мебошанд.

Албинизм дар Африқо метавонад бо фишори интихобии қавитар рӯ ба рӯ шавад, зеро таъсири шуоъҳои ултрабунафш дар бисёре аз минтақаҳо баланд аст.&lt;ref name=&quot;biomedcentral.com&quot;&gt;{{cite journal |last1=Hong |first1=E. S. |last2=Zeeb |first2=H. |last3=Repacholi |first3=M. H. |date=2006 |title=Albinism in Africa as a public health issue |journal=BMC Public Health |volume=6 |article-number=212 |doi=10.1186/1471-2458-6-212 |pmc=1584235 |pmid=16916463}}&lt;/ref&gt;

Дар баъзе ҷомеаҳои бумии Амрико мақоми иҷтимоии махсуси мардони дорои албинизм низ ҳамчун яке аз омилҳои эҳтимолии паҳншавии генҳои албинизм пешниҳод шудааст. Масалан, дар миёни [[ҳопиҳо]] бархе мардони дорои албинизм аз кори вазнини берунӣ озод буданд ва метавонистанд бештар соҳиби фарзанд шаванд.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hedrick |first=Philip W. |url=https://books.google.com/books?id=rzoLdpRMR1gC&amp;pg=PA186 |title=Genetics of Populations |date=2005 |publisher=Jones &amp; Bartlett Learning |isbn=978-0-7637-4772-5 |page=186}}&lt;/ref&gt;

== Ҳамбемориҳо ==
Албинизм метавонад як қисми баъзе синдромҳо ва ҳолатҳои дигари ирсӣ бошад:&lt;ref&gt;{{cite web |title=Albinism |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/medgen/182 |access-date=2023-12-12 |website=NCBI MedGen}}&lt;/ref&gt;

* синдроми ABCD;
* синдроми албинизм ва [[камшунавоӣ]];
* [[синдроми Чедиак — Ҳигаси]];
* карии модарзодӣ бо албинизми пурра;
* фенотипи эрмин дар албинизми қисмӣ;
* [[синдроми Ҳермански — Пудлак]];
* синдроми микроцефалия — албинизм — нуқсонҳои ангуштон;
* албинизми чашм бо карии дероғози сенсоневралӣ;
* албинизми чашми навъи II;
* баъзе навъҳои [[албинизми чашму пӯст]];
* [[синдроми Виси]];
* [[синдроми Ваарденбург]].

== Табобат ва идоракунӣ ==
Азбаски табобати пурраи албинизм вуҷуд надорад, идоракунии он асосан ба тағйири тарзи зиндагӣ, муҳофизати пӯст ва ислоҳи мушкилоти биноӣ равона мешавад.

Ба шахсони дорои албинизми чашму пӯст тавсия дода мешавад, ки аз сӯхтани офтоб пешгирӣ кунанд ва мунтазам аз ҷониби [[дерматолог]] муоина шаванд.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2018-01-27 |title=Information Bulletin – Sun Protection |url=https://albinism.org/information-bulletin-sun-protection/ |access-date=2025-02-15 |website=National Organization for Albinism and Hypopigmentation}}&lt;/ref&gt;

Ба сабаби хатари баландтари саратони пӯст, шахсони дорои албинизми чашму пӯст, бахусус онҳое, ки қаблан чандин бор саратони ғайримеланомавии пӯст доштаанд, метавонанд ба муоинаҳои бештар ниёз дошта бошанд.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Theriot |first1=Ty |last2=Joseph |first2=Jonathan M. |last3=Falgout |first3=Lacey |last4=Haas |first4=Christopher |date=2025-03-30 |title=Trichilemmal Carcinoma in a Patient With Oculocutaneous Albinism |journal=Cureus |volume=17 |issue=3 |article-number=e81477 |doi=10.7759/cureus.81477 |pmc=12042724 |pmid=40308391}}&lt;/ref&gt;

Барои мушкилоти чашм бештар усулҳои барқарорсозии биноӣ истифода мешаванд. Дар баъзе ҳолатҳо ҷарроҳии мушакҳои берунии чашм барои кам кардани [[страбизм]] анҷом дода мешавад.&lt;ref name=&quot;Atlas of Genetic Diagnosis&quot; /&gt; Ҷарроҳии коҳишдиҳандаи [[нистагм]] низ метавонад барои кам кардани ҳаракатҳои ғайриихтиёрии чашм истифода шавад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Lee |first=J. |date=May 2002 |title=Surgical management of nystagmus |url=https://archive.org/details/sim_royal-society-of-medicine-great-britain-journal_2002-05_95_5/page/238 |journal=Journal of the Royal Society of Medicine |volume=95 |issue=5 |pages=238–241 |doi=10.1177/014107680209500506 |pmc=1279676 |pmid=11983764}}&lt;/ref&gt;

Айнакҳои тиббӣ, аз ҷумла айнакҳои дорои линзаҳои тира, воситаҳои махсуси камбинӣ, матнҳои калонҳаҷм ва [[Брайл]] метавонанд ба шахсони дорои албинизм кумак кунанд. Баъзе одамон аз [[лупа]], монокуляр ва дастгоҳҳои электронии ёрирасон истифода мебаранд.&lt;ref name=&quot;Facts Albinism&quot;&gt;{{cite web |last1=King |first1=Richard |last2=Summers |first2=C. Gail |last3=Haefemeyer |first3=James W. |last4=LeRoy |first4=Bonnie |date=2004 |title=Facts About Albinism |url=http://albinism.med.umn.edu/newfacts.htm |publisher=University of Minnesota |archive-url=https://web.archive.org/web/20090125144209/http://albinism.med.umn.edu/newfacts.htm |archive-date=25 January 2009}}&lt;/ref&gt;

Фотофобия дар албинизм асосан аз кам будани пигменти айрис ва зиёд шудани парокандашавии нур дар дохили чашм ба вуҷуд меояд. Он одатан бо линзаҳои тира ва назорати рӯшноии муҳит идора карда мешавад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hansen |first1=Tanja B. |last2=Torner-Jordana |first2=Joaquim |last3=Kessel |first3=Line |date=2023-07-01 |title=Photosensitivity and filter efficacy in albinism |journal=Journal of Optometry |volume=16 |issue=3 |pages=214–220 |doi=10.1016/j.optom.2022.07.002 |pmc=10323186 |pmid=36028395}}&lt;/ref&gt;

Дар ҷаҳон созмонҳои гуногуни дастгирии одамони дорои албинизм фаъолият мекунанд, ки бисёре аз онҳо бо Иттиҳоди ҷаҳонии албинизм ҳамкорӣ доранд.&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 January 2015 |title=World Albinism Alliance |url=https://worldalbinism.org/2015/01/07/introduction-to-the-world-albinism-alliance/ |publisher=World Albinism Alliance |accessdate=2026-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180727181056/https://worldalbinism.org/2015/01/07/introduction-to-the-world-albinism-alliance/ |archivedate=2018-07-27}}&lt;/ref&gt;

== Эпидемиология ==
Албинизм дар ҳамаи гурӯҳҳои этникӣ дида мешавад. Басомади умумии он дар ҷаҳон тақрибан '''1 ҳолат ба 17 000 нафар''' арзёбӣ мешавад. Паҳншавии шаклҳои гуногуни албинизм вобаста ба аҳолӣ хеле фарқ мекунад ва дар баъзе аҳолии дорои асли [[Африқои ҷануби Саҳро]] бештар аст.&lt;ref name=&quot;Oculocutaneous albinism&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gronskov |first1=K. |last2=Ek |first2=J. |last3=Brondum-Nielsen |first3=K. |date=2 November 2007 |title=Oculocutaneous albinism |journal=Orphanet Journal of Rare Diseases |volume=2 |article-number=43 |doi=10.1186/1750-1172-2-43 |pmc=2211462 |pmid=17980020}}&lt;/ref&gt;

OCA2 шакли маъмултарин дар бисёре аз аҳолии Африқои ҷануби Саҳро мебошад, дар ҳоле ки OCA1 дар саросари ҷаҳон паҳн шудааст.

Дар Африқои ҷануби Саҳро басомади умумии албинизм тақрибан 1 ба 5000 ва дар Аврупо ва Иёлоти Муттаҳида дар аҳолии аврупоитабор тақрибан 1 ба 20 000 арзёбӣ шудааст.&lt;ref&gt;{{cite web |date=15 December 2020 |title=About Albinism and Hypopigmentation |url=https://www.albinism.org/about-albinism/ |website=Albinism.org |publisher=National Organization for Albinism and Hypopigmentation}}&lt;/ref&gt; Дар баъзе гурӯҳҳои аҳолии Зимбабве ва дигар минтақаҳои Африқои Ҷанубӣ басомади то 1 ба 1000 низ гузориш шудааст.&lt;ref name=&quot;biomedcentral.com&quot; /&gt;

Дар баъзе аҳолии хурд ё аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ҷудошуда албинизм бештар дида мешавад. Ин метавонад ба [[таъсири бунёдгузор]] ва [[дрейфи генетикӣ]] вобаста бошад, зеро дар аҳолии хурд шумораи ками интиқолдиҳандагони ген метавонад боиси афзоиши басомади мутатсияҳои рецессивӣ гардад.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Moura |first1=Paulyana |last2=Cardoso-dos-Santos |first2=Augusto César |last3=Schuler-Faccini |first3=Lavinia |date=2023 |title=Clusters of oculocutaneous albinism in isolated populations in Brazil |journal=Genetics and Molecular Biology |volume=46 |issue=3 suppl 1 |article-number=e20230164 |doi=10.1590/1678-4685-GMB-2023-0164 |pmc=10729785 |pmid=38113291}}&lt;/ref&gt;

Ба чунин гурӯҳҳо баъзе [[мардуми буми Амрико]], аз ҷумла [[гунаҳо]], [[зуниҳо]] ва [[ҳопиҳо]], инчунин баъзе аҳолии Ҷопон ва [[ҷазираи Укереве]] дохил мешаванд.

== Ҷомеа ва фарҳанг ==

=== Мақоми махсус дар баъзе фарҳангҳои бумии Амрико ===
[[Акс:(R-2).jpg|thumb|upright=0.8|Марди нишастаи тарафи чап шахси зунии дорои албинизм аст. Дар миёни [[зуниҳо]] ва баъзе дигар халқҳои бумии ҷанубу ғарби Иёлоти Муттаҳида албинизм нисбатан бештар дида мешавад.]]

Дар баъзе фарҳангҳои [[мардуми буми Амрико]] ва ҷазираҳои ҷануби Уқёнуси Ором ба одамони дорои албинизм анъанавӣ бо эҳтироми махсус муносибат мешуд, зеро онҳоро бо осмон ё мавҷудоти муқаддас алоқаманд медонистанд.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hedrick |first=Philip W. |date=June 2003 |title=Hopi Indians, cultural selection, and albinism |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-physical-anthropology_2003-06_121_2/page/151 |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=121 |issue=2 |pages=151–156 |doi=10.1002/ajpa.10180 |pmid=12740958}}&lt;/ref&gt;

Дар баъзе ҷомеаҳо ин мақоми махсус бештар ба мардони дорои албинизм дахл дошт. Пешниҳод шудааст, ки чунин мақоми иҷтимоӣ дар баъзе гурӯҳҳо ба паҳншавии генҳои албинизм мусоидат карда бошад.

=== Албинизм дар фарҳанги йоруба ===
Дар анъанаҳои [[йорубаҳо]] шахсони дорои албинизм ҳамчун одамони наздик ба худои офаридгор [[Обатала]] шинохта шудаанд. Дар баъзе минтақаҳои Йорубаленд ба онҳо мақоми маънавии махсус нисбат дода мешавад.&lt;ref&gt;{{cite news |last=David |date=2018-12-12 |title=The plight of albinos in Southern Nigeria |url=https://thesun.ng/the-plight-of-albinos-in-southern-nigeria/ |work=The Sun |location=Lagos, Nigeria |access-date=2026-02-11}}&lt;/ref&gt;

=== Озору таъқиби одамони дорои албинизм ===
''Мақолаи асосӣ: [[Таъқиби одамони дорои албинизм]]''

Одамони дорои албинизм дар бархе ҷомеаҳо бо тамасхур, табъиз, бегонашавӣ ва ҳатто хушунат рӯ ба рӯ мешаванд. Ин мушкил махсусан дар баъзе минтақаҳои Африқо шадид аст.

Як пажӯҳиш дар Нигерия нишон дод, ки кӯдакони дорои албинизм бештар эҳсоси бегонашавӣ ва мушкилоти муоширати иҷтимоиро таҷриба мекарданд ва эҳтимоли хатми таҳсил, пайдо кардани ҷойи кор ё шарики зиндагӣ барои онҳо камтар буд.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Magna |first=P. |date=January 2014 |title=Biology and genetics of Oculocutaneous albinism and vitiligo-common pigmentation disorders in Southern Africa |journal=South African Medical Journal |volume=103 |issue=1 |pages=984–988 |pmid=24300644}}&lt;/ref&gt;

Дар [[Танзания]] ва [[Бурунди]] дар асри XXI мавридҳои куштори марбут ба эътиқодҳои хурофотӣ нисбат ба одамони дорои албинизм сабт шудаанд.&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 July 2008 |title=Living in fear: Tanzania's albinos |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7518049.stm |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 October 2010 |title=Burundi albino boy 'dismembered' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa/11614957 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

Дар баъзе чунин ҳамлаҳо қисмҳои бадани қурбониён барои истифода дар амалҳои ҷодугарӣ гирифта шудаанд. Дар Танзания соли 2009 се нафар барои куштори писари 14-солаи дорои албинизм ва ҷудо кардани пойҳои ӯ барои фурӯш маҳкум шуданд.&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 September 2009 |title=Death for Tanzania albino killers |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8270446.stm |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

Дар [[Малавӣ]] низ ҳамлаҳо ва табъиз алайҳи одамони дорои албинизм сабт шудаанд. Аз соли 2014 зиёда аз 170 ҳамла гузориш шудааст.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Albinism Community in Malawi Demands an End to Attacks|url=https://www.voanews.com/a/albinism-community-in-malawi-demands-an-end-to-attacks-/7170820.html|work=VOA News|date=2023-07-10}}&lt;/ref&gt;

Соли 2022 додгоҳи Малавӣ 12 нафар, аз ҷумла як корманди пулис ва як рӯҳониро барои куштори марди 22-солаи дорои албинизм гунаҳкор донист.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Malawi Court Convicts 12 People in Albino Attack|url=https://www.voanews.com/a/malawi-court-convicts-12-people-in-albino-attack/6551058.html|work=VOA News|date=2022-05-03}}&lt;/ref&gt;

Яке аз эътиқодҳои нодуруст ва хатарнок чунин аст, ки алоқаи ҷинсӣ бо зани дорои албинизм метавонад мардро аз [[ВНМО]] табобат кунад. Ин боварии бардурӯғ дар баъзе мавридҳо ба таҷовузи ҷинсӣ ва сирояти ВНМО овардааст.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Machipisa |first=Lewis |date=25 November 2002 |title=The Last Minority Group to Find a Voice |url=http://www.ipsnews.net/2002/11/rights-zimbabwe-the-last-minority-group-to-find-a-voice/ |publisher=Inter Press Service News Agency}}&lt;/ref&gt;

=== Албинизм дар фарҳанги оммавӣ ===
Аз шахсони маъруфи дорои албинизм метавон Салиф Кейта, Ҷонни Уинтер, Эдгар Уинтер, Уинстон «Йеллоуман» Фостер, Brother Ali, Сивука, Ҳермето Паскоал ва дигар ҳунармандонро ном бурд.

Созмонҳои ҳомии ҳуқуқи одамони дорои албинизм тарзи тасвири онҳо дар баъзе филмҳо ва асарҳои бадеиро танқид кардаанд. Хусусан қолаби «албиноси бадкор» метавонад ба тақвияти тасаввуроти манфӣ ва табъиз мусоидат кунад.&lt;ref&gt;[http://www.albinism.org/pressRelease/pressRelease2005-01-06.html &quot;'Evil Albino' missing from 2004 movies. Will ''The Da Vinci Code'' revive the cliché?&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20061202081326/http://www.albinism.org/pressRelease/pressRelease2005-01-06.html |date=2006-12-02 }} National Organization for Albinism and Hypopigmentation, 6 January 2005.&lt;/ref&gt;

=== Рӯзи байналмилалии огоҳӣ аз албинизм ===
Рӯзи байналмилалии огоҳӣ аз албинизм баъди қабули қатъномаи Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид дар моҳи декабри соли 2014 таъсис ёфт. Аз соли 2015 ин рӯз ҳар сол [[13 июн]] таҷлил мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.un.org/en/events/albinismday/index.shtml|title=International Albinism Awareness Day|website=United Nations|access-date=25 June 2025}}&lt;/ref&gt;

Баъдан Шӯрои ҳуқуқи башари Созмони Милали Муттаҳид мақоми Коршиноси мустақил оид ба истифодаи ҳуқуқи инсон аз ҷониби шахсони дорои албинизмро таъсис дод. Аввалин шахсе, ки ба ин вазифа таъйин шуд, Икпонвоса Эро аз Нигерия буд.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Independent Expert on the enjoyment of human rights by persons with albinism |url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/Albinism/Pages/IEAlbinism.aspx |publisher=Office of the High Commissioner for Human Rights, United Nations}}&lt;/ref&gt;

== Ҷусторҳои вобаста ==

* [[Синдроми албинизм ва карӣ]]
* [[Дисхромия]]
* [[Эритризм]]
* [[Гетерохромия]]
* [[Тағйирпазирии инсон]]
* [[Пӯсти равшан]]
* [[Пиебалдизм]]
* [[Витилиго]]
* [[Ксантохромизм]]

== Манбаъҳо ==
&lt;references /&gt;

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1232/ GeneReviews — Oculocutaneous Albinism Type 2]
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1510/ GeneReviews — Oculocutaneous Albinism Type 4]
* [https://albinism.org/ National Organization for Albinism and Hypopigmentation]

[[Гурӯҳ:Албинизм]]
[[Гурӯҳ:Бемориҳои ирсии аутосомавӣ-ретсессивӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти дерматологӣ]]
[[Гурӯҳ:Ихтилоли пигментатсияи инсон]]
[[Гурӯҳ:Ранги пӯсти инсон]]</text>
      <sha1>may7wkim5tridpu9siq1vyxzf8ytjrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Экскаватор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333811</id>
    <revision>
      <id>1487821</id>
      <parentid>1487655</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5037" sha1="pvln4hgthktj1npzh2vqxg2bkb6ad7s" xml:space="preserve">[[Акс:Samsung_MX_202_wheeled_excavator.JPEG|right|thumb|250x250px|Экскаватори чархдор]]
[[Акс:Экскаватор_фирмы_Hitachi.jpg|right|thumb|250x250px|Экскватори тасмачархдор дар кон]]

'''Экскаватор''' (англ. excavator, аз to excavate &quot;гирифтани хок&quot;) — [[мошин|мошини]] худгарди заминкаши барои истихроҷ ва кӯчонидани [[хок|хоки мулоим]], санги кӯҳӣ ва ғайра.

== Таърих ==
Идеяи сохтани мошинҳои заминканӣ ба [[Леонардо да Винчи]] тааллуқ дорад, ки дар аввали асри XVI схемаи экскаватор-драглайнро пешниҳод кард. Экскаватор навъи маъмултарини [[мошин|мошинҳои боркаши]]  заминкавӣ мебошад, ки дар конҳои кушоди [[маъдан]]ҳои фоиданок истифода мешаванд.

== Таснифи мошин ==
Мувофиқи принсипи кор, экскаваторҳо ба мошинҳои даврӣ ( экскаватори яксатилӣ, экскаватори драглайнӣ, экскаватори гидравликӣ ) ва мошинҳои пайваста (экскаватори бисёрсатилӣ, экскаватори гардишӣ, экскаватори фрезерӣ ) тақсим мешаванд.

Аз нигоҳи сохторӣ, экскаваторҳо аз таҷҳизоти корӣ, ҳаракаткунанда, пурқувват, механизмҳои гардонанда ва идоракунии онҳо, таҷҳизоти ёрирасон, платформа бо чаҳорчӯба, сохтори болоӣ ва кузов иборатанд.

Мувофиқи мақсади амалиётӣ ва намуди кор, намудҳои мавҷудаи экскаваторҳо ба карьер, кушода, истихроҷи маъдан, сохтмон ва ғайра тасниф карда мешаванд;
== Гурӯҳбандӣ ==
; Вобаста ба қисматҳои ҳаракаткунанда
* тасмачарх;
* чархӣ;
* қадамӣ;
* релсӣ;
* шинокунанда;
* чархию тасмачархӣ;

; Вобаста ба навъи муҳаррик
* якмуаррика;
* бисёрмуҳаррика.
; Аз рӯи намуди таҷҳизоти корӣ
* ростбел ва чапбел;
* драглайн;
* грейфер;
* бисёрбела.

Аз рӯи намуди таҷҳизоти давидан — тасмачархдор, пиёдагард, пневматикӣ ва релсӣ, шинокунанда;

Аз рӯи намуди таҷҳизоти барқӣ — барқӣ, дизелӣ, гидравликӣ, омехта.

== Намудҳо ==

* [[Экскаваторҳои конӣ-белҳо]]
* [[Экскаватори бурҷӣ]]
* Экскаватори гидравликӣ
* Драглайн
* Экскаватори ротории компакт
* Экскаватори хазанда
* [[Экскаватори яксатилӣ]]
* Экскаватори чархзананда
* Экскаватори фрезерӣ
* [[Заминковак]]

== Давраи кофтуков ==
Давраи кофтуков — маҷмӯа ва пайдарпайии амалиётҳое, ки экскаватори даврӣ ҳангоми истихроҷ ва бор кардани массаи санг иҷро мекунад: кофтан (кофтан) ба рӯи замин, гардонидани мошин ба самти мошин, холӣ кардани сатил ва гардонидани мошин ба сӯи рӯи замин барои оғози давраи навбатӣ.
== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Акс:SchaufelradGarzweiler.jpg 
Акс:Schaufelradbagger Welzow_1404.jpg
Image:Bagger inden.jpg
Image:Bagger-garzweiler.jpg
Image:Größenvergleich Schaufelradbagger Mobilbagger.JPG
Image:VE KW Boxberg Tagebaukante.jpg
&lt;/gallery&gt;
== Нигаред низ ==
* [[Экскаватор (мазмунҳо)]]


== Пайвандҳо ==
* [https://web.archive.org/web/20170502072121/http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/ekskavator.html Экскаватор] &lt;small&gt;— Универсальная научно-популярная онлайн-энциклопедия [[Кругосвет]]&lt;/small&gt;.
* [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_geolog/5621 Экскаватор] &lt;small&gt;— на сайте Академика.ру&lt;/small&gt;.
* [https://web.archive.org/web/20110730105913/http://indgroup.com.ua/ekskavatory-kolesnye.html Екскаватор колісний: моделі, переваги]
== Сарчашма ==
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}
{{Commonscat|Excavators}}


[[Гурӯҳ:Экскаваторҳо]]
[[Гурӯҳ:Мошинҳо]]</text>
      <sha1>pvln4hgthktj1npzh2vqxg2bkb6ad7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фаъолият</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333870</id>
    <revision>
      <id>1487815</id>
      <parentid>1487636</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>30618</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1487815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9016" sha1="gty9rpts0cqf63wlca78fpqb2qz95zw" xml:space="preserve">'''Фаъолият''' ({{lang-en| activity}})  — раванд (равандҳо)-и таъсири мутақобилаи фаъол байни субъект ва [[объект]], ки дар давоми он субъект ниёзҳои худро қонеъ мекунад ё ба ҳадаф ноил мегардад.

Фаъолиятро ҳар гуна фаъолияти [[инсон]] номидан мумкин аст, ки худаш ба он маъное медиҳад. Фаъолият ҷанбаи [[шуур]]&lt;nowiki/&gt;и шахсияти [[Инсон|инсонро]] (бар хилофи [[рафтор]] ) тавсиф мекунад.

Иштирокчиёни доираи мантиқии Маскав ва Доираи методологии Маскав ( Г.П.Щедровитский ва дигарон) методологияи тафаккури системавӣ ва амал (методологияи SMD)-ро — дастгоҳи категориявӣ барои таҳқиқ, ташкил ва идоракунии системаҳои [[Андеша|тафаккур]] ва фаъолиятро таҳия карданд. 

[[Илм|Илме]], ки фаъолияти инсонро меомӯзад, праксеология мебошад.

Масалан, арақи [[Шахс|шахсе]], ки дар рӯзи [[гарм]] аз [[биёбон]] мегузарад, фаъолият нест, зеро ин як амали рефлексӣ аст. Аммо, агар ин [[шахс]] — [[Ҳунарпеша|ҳунарпешае]], ки таблиғи дезодорантро ба навор мегирад ва дар саҳнаи муайян (мувофиқи [[Филмнома|сенария]]) бояд [[арақ]] кунад, сипас арақкунӣ барои ӯ амали комилан пурмазмун мегардад ва аз ин рӯ, ба фаъолият табдил меёбад.

* Раванди иштирок дар фаъолият,
* Раванди муқаррар кардани ҳадафҳо
* Раванди тарҳрезии амалҳо,
* Раванди андешидани чораҳо,
* Раванди таҳлили натиҷаҳои амалҳо ва муқоисаи онҳо бо ҳадафҳои муқарраршуда.

Фаъолиятро метавон ба марҳилаҳо тақсим кард. Марҳилаҳои зеринро ҷудо кардан мумкин аст:

Шумора ва мундариҷаи марҳилаҳое, ки муҳаққиқони гуногун дар фаъолияти худ ҷудо мекунанд, танҳо аз вазифаҳо ва ҳадафҳои муҳаққиқ муайян карда мешавад. Моделҳои фаъолият дар ин ҳолат бо сабабҳои қулайӣ, судмандӣ ва кофӣ сохта мешаванд.

Иштирокчиёни Доираи мантиқии Маскав ва Доираи методологии Маскав ( Г.П.Шедровитский ва дигарон) методологияи тафаккури системавӣ ва амал (методологияи SMD)-ро — дастгоҳи категориявӣ барои таҳқиқ, ташкил ва идоракунии системаҳои [[Андеша|тафаккур]] ва фаъолият.таҳия карданд.

== Намудҳои фаъолият нисбат ба субъект ба объекти амалӣ ==
Аввалин дар [[Равоншиносӣ|равоншиносии]&lt;nowiki/&gt;и шӯравӣ, ки консепсияи бисёрсатҳаи ташкили [[рафтор]], равоншиносии фаъолият, равоншиносии шахсият ва назарияи равонии рушди субъектро дар фаъолият ва [[муошират]] таҳия кардааст, буд. М.Я.Басов, ва баъдтар он  С.Л. Рубинштейн, В.С.Мерлин ва О.М.&amp;nbsp;Леонтйев таҳия карда шуд

* Фаъолияти амалӣ пеш аз ҳама барои тағйир додани ҷаҳон мувофиқи ҳадафҳои муқарраркардаи инсон нигаронида шудааст.
* Фаъолияти маърифатӣ ба мақсади дарки қонунҳои объективии вуҷуди ҷаҳон хизмат мекунад, ки бидуни онҳо иҷрои вазифаҳои амалӣ ғайриимкон аст.
* Фаъолияти эстетикӣ, ки бо дарк ва эҷоди асарҳои санъат алоқаманд аст, тарҷумаи (интиқоли) маъноҳоеро дар бар мегирад, ки аз ҷониби самтҳои арзишии [[ҷомеъа]] ва шахси мушаххас муайян карда мешаванд.

== Нигаред низ ==
* Сохтори фаъолият
* Мушкилот
* [[Фаъолияти инсонӣ]] 
* [[Ҳадаф]]
* [[Амал]]
* [[Амалиёт]]
* Праксеология
* [[Назарияи фаъолият]]
* [[Фаъолияти сиёсӣ]]  
* [[Фаъолият (мазмунҳо)]]
== Манбаъ ==

* [http://esu.com.ua/search_articles.php?id=26502 АМАЛ ва ФАЪОЛИЯТ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304095535/http://esu.com.ua/search_articles.php?id=26502|date=4 березня 2016}} ESU
* [http://eprints.zu.edu.ua/11783/1/етикa-1.pdf ''Тофтул М. Г.'' Луғати муосири ахлоқ : Луғат. –Житомир: Нашриёти И. Франко ЖДУ, 2014. – 416 саҳ. ISBN 978-966-485-156-2] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20201026073858/http://eprints.zu.edu.ua/11783/1/етикa-1.pdf|date=26 жовтня 2020}}
* [http://www.pharmencyclopedia.com.ua/article/2551/diyalnist ФАЪОЛИЯТ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160310180518/http://www.pharmencyclopedia.com.ua/article/2551/diyalnist|date=10 березня 2016}} // Энсиклопедияи фармасевтӣ
* Минг, Ҷон. [http://www.newadvent.org/cathen/01115a.htm Амалҳои инсонӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180902004339/http://www.newadvent.org/cathen/01115a.htm|date=2 вересня 2018}} // ''Энсиклопедияи католикӣ'' . Ҷилди 1. Ню Йорк: Ширкати Роберт Эпплтон, 1907.
* Мелодӣ, Ҷон. [http://www.newadvent.org/cathen/01116a.htm Амалҳои бепарво] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180817161304/http://www.newadvent.org/cathen/01116a.htm|date=17 серпня 2018}} // ''Энсиклопедияи католикӣ'' . Ҷилди 1. Ню Йорк: Ширкати Роберт Эпплтон, 1907.

== Адабиёт ==
# ''С. Кримський''. Діяльність //  
# [https://web.archive.org/web/20080518005924/http://www.libertarium.ru/libertarium/humanact Людвіг фон Мізес, «Людська діяльність»] [Архівовано 18 травня 2008 у Wayback Machine.]
# [http://www.zpu-journal.ru/zpu/2004_1/Noskova/17.pdf Носкова О.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Діяльність] [Архівовано 19 лютого 2009 у Wayback Machine.]
# Петровський А.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Особистість. Діяльність. Колектив. М.: Политиздат.&amp;nbsp;— 1982.&amp;nbsp;— 255 с.
# Подолець В.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Соціальна діяльність як вища форма самоорганізації матеріальних систем / / Самоврядування в суспільстві: походження, суть, розвиток. Дис. … Канд. філос. наук.&amp;nbsp;— Л.: ЛГУ&amp;nbsp;— 1988.&amp;nbsp;— 179 с.
# Подолець В.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Самоорганізація, діяльність і проблеми людини / / Нове розуміння філософії: проблеми і перспективи.&amp;nbsp;— М.: РАН. −1993.&amp;nbsp;— С. 116–118.
# [http://ruidea04.ru/pages/a-7.html Подолець В.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Діяльність як соціальна форма самоорганізації / / Російська ідея та ідея глобалізації.&amp;nbsp;— 1993] [Архівовано 27 січня 2012 у Wayback Machine.].
# Подолець В.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Російська ідея та ідея глобалізації / / Філософія, людина, цивілізація: нові горизонти XXI століття. Частина I.&amp;nbsp;— Саратов: ТОВ видавництво «Наукова книга».&amp;nbsp;— 2004.&amp;nbsp;— С. 171–175.
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Мафҳумҳои равоншиносӣ]]
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти фалсафӣ]]</text>
      <sha1>gty9rpts0cqf63wlca78fpqb2qz95zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дурбини мадорбаста</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333880</id>
    <revision>
      <id>1487726</id>
      <parentid>1487675</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T19:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zolfeqar Fatihzadeh</username>
        <id>30846</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Zolfeqar Fatihzadeh moved page [[Камераи телевизионии пӯшида]] to [[Дурбини мадорбаста]]: Misspelled title</comment>
      <origin>1487675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1658" sha1="ohyxbjspzficeosv33g3krel3pvbw25" xml:space="preserve">{{ТарҷумаКунед|en|  Closed-circuit television camera }}
[[File:Vandal dome-style security camera next to signage on exterior of Target store.jpg|thumb|300px|Камераи гумбазшакли зиддивандалӣ.]]
'''Камераи телевизионии пӯшида''' ('''камераи CCTV''') навъе аз камераҳои назоратӣ мебошад, ки сигналҳои видеоиро ба маҷмӯи мушаххаси дастгоҳҳои сабти видео интиқол медиҳад, на ин ки онро тавассути мавҷҳои умумии пахшӣ пахш намояд. Навори видеоӣ танҳо барои шумораи маҳдуди афрод ё дастгоҳҳое, ки иҷозати дастрасӣ доранд, дастрас мебошад. Камераҳо метавонанд аналогӣ ё рақамӣ бошанд.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2020 |title=Wireless Surveillance Camera Systems |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/saver_wireless_surveillance_camera_systems_technote_updated27july2021-508.pdf |journal=Saver TechNote |publisher=National Urban Security Technology Laboratory, U.S. Department of Homeland Security}}&lt;/ref&gt; [[Валтер Брух]] ихтироъкори камераи CCTV буд.&lt;ref&gt;{{cite web|title=CCTV Cameras Explained|date=5 September 2017 |url=https://www.techcube.co.uk/blog/cctv-cameras-explained/}}&lt;/ref&gt;

==Эзоҳ==
&lt;references /&gt;

==Пайвандҳои беруна==
*{{Commonscat-inline}}

{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Назорати видеоӣ]]
[[Гурӯҳ:Назорат]]</text>
      <sha1>ohyxbjspzficeosv33g3krel3pvbw25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487728</id>
      <parentid>1487726</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T19:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zolfeqar Fatihzadeh</username>
        <id>30846</id>
      </contributor>
      <comment>ороиш, викисозӣ, вироишоти сабкӣ</comment>
      <origin>1487728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1641" sha1="dhb1iak9y0x4addui7bfu7wg37hnk28" xml:space="preserve">{{ТарҷумаКунед|en|  Closed-circuit television camera }}
[[File:Vandal dome-style security camera next to signage on exterior of Target store.jpg|thumb|300px|Камераи гумбазшакли зиддивандалӣ.]]
'''Дурбини мадорбаста''' ('''камераи CCTV''') навъе аз камераҳои назоратӣ мебошад, ки сигналҳои видеоиро ба маҷмӯи мушаххаси дастгоҳҳои сабти видео интиқол медиҳад, на ин ки онро тавассути мавҷҳои умумии пахшӣ пахш намояд. Навори видеоӣ танҳо барои шумораи маҳдуди афрод ё дастгоҳҳое, ки иҷозати дастрасӣ доранд, дастрас мебошад. Камераҳо метавонанд аналогӣ ё рақамӣ бошанд.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=October 2020 |title=Wireless Surveillance Camera Systems |url=https://www.dhs.gov/sites/default/files/saver_wireless_surveillance_camera_systems_technote_updated27july2021-508.pdf |journal=Saver TechNote |publisher=National Urban Security Technology Laboratory, U.S. Department of Homeland Security}}&lt;/ref&gt; [[Валтер Брух]] ихтироъкори камераи CCTV буд.&lt;ref&gt;{{cite web|title=CCTV Cameras Explained|date=5 September 2017 |url=https://www.techcube.co.uk/blog/cctv-cameras-explained/}}&lt;/ref&gt;

==Эзоҳ==
&lt;references /&gt;

==Пайвандҳои беруна==
*{{Commonscat-inline}}

{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Назорати видеоӣ]]
[[Гурӯҳ:Назорат]]</text>
      <sha1>dhb1iak9y0x4addui7bfu7wg37hnk28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Букса</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333891</id>
    <revision>
      <id>1487711</id>
      <timestamp>2026-09-25T12:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: Буксâ (аз {{lang-de|Büchse}}''Büchse'') — қутии пӯлодӣ ё чӯянӣ, ки дар дарунаш под­шип­­ник, маводди мо­лида­нӣ (равғанҳои техни­кӣ) ва олот барои интиқоли ма­­­водди молиданӣ ҷой­гир шудааст.  == Эзоҳ == {{эзоҳ}}  == Адабиёт == * {{ЭМТ|Буксâ|3|муаллиф= }}</comment>
      <origin>1487711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="6jnj3snn98m2yr21omf0d2dl7e9wgqn" xml:space="preserve">Буксâ (аз {{lang-de|Büchse}}''Büchse'') — қутии пӯлодӣ ё чӯянӣ, ки дар дарунаш под­шип­­ник, маводди мо­лида­нӣ (равғанҳои техни­кӣ) ва олот барои интиқоли ма­­­водди молиданӣ ҷой­гир шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Буксâ|3|муаллиф= }}</text>
      <sha1>6jnj3snn98m2yr21omf0d2dl7e9wgqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хорпуштак (маҷалла)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333892</id>
    <redirect title="Хорпуштак" />
    <revision>
      <id>1487716</id>
      <timestamp>2026-09-25T16:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Хорпуштак]]</comment>
      <origin>1487716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="8j38rew8stuzvfs58wkb72fy9hf1e7m" xml:space="preserve">#равона [[Хорпуштак]]</text>
      <sha1>8j38rew8stuzvfs58wkb72fy9hf1e7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хорпуштак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333893</id>
    <revision>
      <id>1487717</id>
      <timestamp>2026-09-25T16:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Маҷалла  |ном                 = Хорпуштак  |номи аслӣ            =   |тасвир              =   |бар                 =   |тавсифи тасвир      =   |навъ                = маҷаллаи ҳаҷвию танқидӣ  |забон               = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]]  |кишвар              = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}  |шаҳр                = [[Душанбе]]  |муҳ...</comment>
      <origin>1487717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4935" sha1="ekcva20sj4423cnb1wb8unaqjrdqsw6" xml:space="preserve">{{Маҷалла
 |ном                 = Хорпуштак
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир              = 
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир      = 
 |навъ                = маҷаллаи ҳаҷвию танқидӣ
 |забон               = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]]
 |кишвар              = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |шаҳр                = [[Душанбе]]
 |муҳаррир            = [[Хайрандеш]] (сармуҳаррир)
 |асосгузор           = 
 |соли таъсис         = [[27 сентябр]]и [[1925]]
 |басомад             = 1 маротиба дар як моҳ
 |адади нашр          = 400 нусха (соли 2023); собиқ 130 000 нусха
 |ISSN                = 
 |сомона              = 
}}

'''«Хорпуштак»''' — маҷаллаи машҳури ҳаҷвию танқидӣ дар Тоҷикистон, ки аз моҳи сентябри соли [[1925]] чоп мешавад. Нашрия дар давраҳои гуногуни фаъолияти худ бо номҳои «[[Мулло Мушфиқӣ]]», «[[Мушфиқӣ]]», «[[Бигиз]]», «Калтак» чоп шуда, аз соли [[1953]] то инҷониб бо номи «Хорпуштак» ба табъ мерасад&lt;ref name=&quot;khorpushtak_100&quot;&gt;{{cite web |url=https://kmt.tj/hamoishi-ilmi-farhangi-bakhshida-ba-100-solagii-majallai-khorpushtak/ |title=Ҳамоиши илмӣ-фарҳангӣ бахшида ба 100-солагии маҷаллаи «Хорпуштак» |author=Инобат Бобоева |publisher=Сомонаи расмии Китобхонаи миллии Тоҷикистон |date=2026-09-25 |lang=tg |accessdate=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Маҷалла 27 сентябри соли 1925 кори худро ҳамчун аввалин нашрияи ҳаҷвии тоҷикӣ оғоз намудааст. Дар даврони Шӯравӣ «Хорпуштак» ягона маҷаллаи ҳаҷвии Ҳизби коммунистӣ дар Тоҷикистон маҳсуб ёфта, адади нашраш ба 130 ҳазор нусха мерасид&lt;ref name=&quot;habarnigor_2023&quot;&gt;{{cite web |url=https://khabarnigor.tj/simoi-chiddii-zurnalistikai-havvi-charo-havv-ba-buhron-muvodzeh-shud/ |title=Симои ҷиддии журналистикаи ҳаҷвӣ. Чаро ҳаҷв ба «буҳрон» мувоҷеҳ шуд? |author=Меҳрофарин Наҷибӣ |publisher=Хабарнигори муосир |date=2023-04-18 |lang=tg |accessdate=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;.

Дар давраҳои аввал (солҳои 1920—1930) адибону мухбирони маҷалла мақолаву асарҳои худро бештар бо тахаллусҳои мустаор (масалан, «Ҳардамхаёл» — А. Деҳотӣ, «Торсакӣ» — Б. Азизӣ, «Синбарсар» — Ҷ. Суҳайлӣ, «Қӯчқори Бешох» — Т. Зеҳнӣ ва ғ.) нашр мекарданд&lt;ref name=&quot;emt_bigiz&quot;&gt;{{ЭМТ|Бигиз|2|муаллиф=С. Солеҳов}}&lt;/ref&gt;.

25 сентябри соли 2026 дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон бахшида ба 100-солагии маҷаллаи «Хорпуштак» ҳамоиши илмӣ-фарҳангӣ баргузор гардид&lt;ref name=&quot;khorpushtak_100&quot; /&gt;.

== Жанрҳо ва муҳтаво ==
Маҷалла дар саҳифаҳои худ аз жанрҳои гуногуни ҳаҷвӣ ва публитсистӣ, аз қабили фелетон, памфлет, карикатура, шеъри ҳаҷвӣ, латифа ва рубрикаҳои махсус (монанди «Дар омади гап») истифода мебарад. Адибон ва рассомони шинохтаи кишвар, аз ҷумла Мирзо Турсунзода, Мастон Шералӣ, Сафармуҳаммад Аюбӣ, Абдусалом Деҳотӣ ва дигарон бо маҷалла ҳамкорӣ намудаанд&lt;ref name=&quot;habarnigor_2023&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khorpushtak_100&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{cite web |url=https://kmt.tj/hamoishi-ilmi-farhangi-bakhshida-ba-100-solagii-majallai-khorpushtak/ |title=Ҳамоиши илмӣ-фарҳангӣ бахшида ба 100-солагии маҷаллаи «Хорпуштак» |publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон |lang=tg |date=2026-09-25 |accessdate=2026-09-25}}

[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои ҳаҷвӣ]]
[[Гурӯҳ:Маҷаллаҳои Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Нашрияҳои забони тоҷикӣ]]
[[Гурӯҳ:Нашрияҳои дар соли 1925 таъсисёфта]]</text>
      <sha1>ekcva20sj4423cnb1wb8unaqjrdqsw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:-солҳо</title>
    <ns>10</ns>
    <id>333894</id>
    <revision>
      <id>1487721</id>
      <timestamp>2026-09-25T16:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав:  {{{{{|safesubst:}}}#if: {{{{{|safesubst:}}}yesno|{{{all|}}}}} | {{{{{|safesubst:}}}multireplace    | {{{1|}}}    | ?1 = солҳо | !1 =    | ?2 = с%.   | !2 =    | ?3 = сс%.  | !3 =    | ?4 = сол   | !4 =   }} | {{{{{|safesubst:}}}#invoke:string|replace     | source =    {{{{{|safesubst:}}}#invoke:string|replace     | source = {{{1|}}}     | pattern = %sс..?о?(%]?%]?)о?$      | replace = %1     | plain   = false    }}    | pattern = %sс..?о?(%]?%]?%[%[Г...</comment>
      <origin>1487721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="649" sha1="ojoukyffv928ykp6fqz1eh9ddj009g2" xml:space="preserve">
{{{{{|safesubst:}}}#if: {{{{{|safesubst:}}}yesno|{{{all|}}}}}
| {{{{{|safesubst:}}}multireplace
   | {{{1|}}}
   | ?1 = солҳо | !1 =
   | ?2 = с%.   | !2 =
   | ?3 = сс%.  | !3 =
   | ?4 = сол   | !4 =
  }}
| {{{{{|safesubst:}}}#invoke:string|replace

   | source =
   {{{{{|safesubst:}}}#invoke:string|replace
    | source = {{{1|}}}
    | pattern = %sс..?о?(%]?%]?)о?$ 
    | replace = %1
    | plain   = false
   }}
   | pattern = %sс..?о?(%]?%]?%[%[Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо тағйири арзиши Викидода%]%])$
   | replace = %1
   | plain   = false
  }}
}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ojoukyffv928ykp6fqz1eh9ddj009g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мулло Мушфиқӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333895</id>
    <redirect title="Мушфиқӣ" />
    <revision>
      <id>1487725</id>
      <timestamp>2026-09-25T16:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Мушфиқӣ]]</comment>
      <origin>1487725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qdsarqcd1uiwunkqoq99jmcet6ho6or" xml:space="preserve">#равона [[Мушфиқӣ]]</text>
      <sha1>qdsarqcd1uiwunkqoq99jmcet6ho6or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Камераи телевизионии пӯшида</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333896</id>
    <redirect title="Дурбини мадорбаста" />
    <revision>
      <id>1487727</id>
      <timestamp>2026-09-25T19:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zolfeqar Fatihzadeh</username>
        <id>30846</id>
      </contributor>
      <comment>Zolfeqar Fatihzadeh moved page [[Камераи телевизионии пӯшида]] to [[Дурбини мадорбаста]]: Misspelled title</comment>
      <origin>1487727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="s5rj9eja36pgrhnxpqq9j6lrzf9i396" xml:space="preserve">#равона [[Дурбини мадорбаста]]</text>
      <sha1>s5rj9eja36pgrhnxpqq9j6lrzf9i396</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>