Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1032</id>
    <revision>
      <id>1488138</id>
      <parentid>1452374</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26447" sha1="raxytlks7ky5dur3d5b5p36ggxv0kfj" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=
|Парчам =Flag of the Tajik Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Tajikistan (1991–1992).svg
|Номи тоҷикӣ=Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон
|Номи аслӣ=
|Нишон=Emblem of the Tajik Soviet Socialist Republic (1940–1991), Emblem of Tajikistan (1991–1992).svg
|Шиор=Пролетарҳои ҳамаи мамлакатҳо, як шавед!
|Номи суруди миллӣ=Суруди миллии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон!
|Сохтори давлат=Советӣ ҷумҳурӣ
|Дар харита=Tajik SSR in the Soviet Union.svg
|Забон=[[Забони русӣ]]( [[аз 22 июни соли 1989 забони тоҷикӣ]]) 
|Рӯзи истиқлол=30 декабри 1922
|Соҳибистиқлол аз=
|Пойтахт=[[Душанбе (аз соли 1929 то соли 1961 Сталинобод ном дошт) ]]
|Шаҳри калонтарин=[[Душанбе]], [[Ленинобад (ҳозира Хуҷанд) ]], [[Қурған-Теппа (ҳозира Бохтар) ]], [[Кӯлоб]], [[Ӯро-теппа (ҳозира Истаравшан)]]
|Вазифаи сарварон=
|Сарварон=
|Ҷой аз рӯи масоҳат=93
|Масоҳат=143,1 ҳаз
|Фоизи об=0,3
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=93
|Аҳолӣ=5108576 
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ= (соли 1989) 
|Зичии аҳолӣ=-
|ММД=-
|Соли ҳисоби ММД=-
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=-
|ММД ба сари аҳолӣ=-
|Пули миллӣ= рубли [[ИҶШС]] 
|Домен=[[.su]]
|Коди телефон=377
|Соат=+5
|Эзоҳот=
}}
'''Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон''', имлои қаблӣ '''Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон''' ([[Забони русӣ|русӣ]]: Таджикская Советская Социалистическая Республика) — ҷумҳурии иттифоқӣ дар ҳайати [[ИҶШС]] аз соли [[1929]], баъд аз тақсимоти миллӣ-ҳудудӣ то рӯзи эълон намудани соҳибистиқлоли [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[9 сентябр]]и 
[[соли 1991]].

==Таърих ==
[[Акс:ҶМШС Тоҷикистон (тақсимот).png|мини|ҶМШС Тоҷикистон]]
[[Акс:Ходжентский округ.png|мини|Округи Хуҷанд (бо ранги сурх)]]
[[14 октябр]]и [[соли 1924]] дар натиҷаи таъйиноти ҳудуди миллию давлатии ҷумҳуриҳои шӯравии [[Осиёи Миёна]] дар ҳайати Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон  Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон  таъсис ёфт, ки он аз вилоятҳои Қаротегин ([[Ғарм]] ва Дарвозу Ванҷ), [[Кулоб]], [[Қурғонтеппа]], [[Ҳисор]], [[Панҷакент|ноҳияи Панҷакент]] (ва Фалғар - [[ноҳияи Айнӣ]]), Ӯротеппа - [[ноҳияи Истаравшан]] (ва [[Ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ]]) ва қисман Сариосиё (аз ҳисоби Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро) ва 12 ноҳия иборат буд. 
Вилояти махсуси [[Помир]], ки пештар ба ҳайати Ҷумҳуриии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон дохил буд, ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон|Вилояти Мухтори Бадахшони Кӯҳӣ]] табдил дода шуд ва [[2 январ]]и соли [[1925]] ба ҳайати [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] ҳамроҳ гардид.
Масоҳати [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] 135 620 км², аҳолӣ 739 503 нафарро ташкил мекард. [[4 сентябр]]и соли [[1929]] уезди [[Хуҷанд]] низ ба ҶШС Тоҷикистон ҳамроҳ гардид.

[[15 октябр]]и [[соли 1929]] дар шаҳри Душанбе Анҷумани фавқулодаи 3-юми Шӯроҳои Тоҷикистон, ки барои муҳокимаи масъалаи азнавташкилдиҳии ҶМШС Тоҷикистон даъват карда шуда буд, ба кори худ оғоз кард. Анҷуман дар бинои «Хонаи колхозчӣ» (собиқ театри ба номи Маяковский) баргузор гардид. Дар рӯзи дуюми кори анҷуман, [[16 октябр]]и [[соли 1929]] Эъломияи дар бораи ташкилёбии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон қабул карда шуд. Тоҷикистон ҳамчун давлати мустақил ба ҳайати [[Иттиҳоди Шӯравӣ|Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ]] дохил шуд.&lt;ref&gt;[http://www.minjust.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=96&amp;Itemid=101&amp;lang=tj Сомонаи Вазорати адлияии ҶТ/Таърих]{{Пайванди мурда|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
[[16 октябр]]и [[соли 1929]] Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар ҳайати вилоятҳои Бадахшон, Ғарм, Кулоб, Курғонтеппа, Ӯротеппа, Панҷакент, Хуҷанд ва Ҳисор, ки дорои 1 миллиону 220 ҳазор нафар ахолӣ буданд, ташкил ёфт.
[[Акс:ҶШС Тоҷикистон соли 1944.png|мини|Вилоятҳои ҶШС Тоҷикистон дар соли 1944]]
[[Акс:ҶШС Тоҷикистон соли 1940.png|мини|Вилоятҳои ҶШС Тоҷикистон дар соли 1940]]
Ҷумхуриҳои навташкилёфтаи [[Иттиҳоди Шӯравӣ]], аз ҷумла ҶШС Тоҷикистон (аз соли 1929) аз рӯи намунаҳои умумииттифоқӣ идора мешуданд. Дар маънавиёти мардуми кишвар тағйироти нав ба амал омад. Айни замон бисёр анъанаҳои халқҳои мухталифи Осиёи Марказӣ, ичунин тоҷикон ба инобат гирифта намешуданд. Дар Тоҷикистон идеологияи коммунистӣ ҳукумрон гардида, дини ислом ба зери таъқиб қарор гирифта буд. Қисми мардуми кишвар Ватани бобоияшонро тарк намуданд. Моликияти хусусӣ барҳам дода шуда ҳамаи молу амвол, замин, боигариҳои зеризаминӣ ва обӣ давлатӣ гардид. 
== Аз мамлкати кишоварзӣ ба саноатӣ ==
Дар солҳои 30-40 асри XX асосҳои нави истеҳсолоти саноатӣ (индустриякунонӣ) гузошта шуд. Нақшаи панҷсолаи аввали Иттиҳоди Шӯравӣ, ки солҳои 1928-1932-ро фаро гирифт, тарҳи табдил ёфтани кишвар аз мамлкати кишоварзӣ ба саноатиро муқаррар кард. Тоҷикистон дар ҳамин давра ҳамчун ҷумҳурии Шӯравӣ тавлид ёфт ва чун чузви [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] бар пиёдасозии ин барнома пардохт. Муҳимтарин самти бунёди саноат дар Тоҷикистони Шӯравӣ дар солҳои 30-ум бунёди роҳҳо ба шумор мерафт. Зеро ҳатто пойтахти ҷумҳурӣ роҳи оҳан надошт. Беҳуда нест, ки дар соли нахустини панҷсола роҳи оҳани Тирмиз-Душанбе ба анҷом расид ва аввалин қатора дар поизи соли 1929 ба пойтахти Тоҷикистон расида, соли 1930 масири он то Янгибозор (Ваҳдат) идома ёфт. Дар ҳамин давра роҳи камбари Душанбе-Қурғонтеппа сохта шуд. Бунёди роҳҳои дигари мошингард низ ба нақша гирифта шуд. Роҳҳои мошингарди Душанбе-Кӯлоб тавассути Қурғонтеппа бунёд ва роҳи Ош-Хоруғ низ сохта шуд. Соли 1932 хатти ҳавоӣ миёни Душанбе ва Тошканд, инчунин иртиботи ҳавоӣ бо Хоруғ, Кӯлоб, Ғарм ва Тирмиз низ роҳандозӣ гашт. Ҳамин тавр, бунёди Тоҷикистони якпорчаву ба ҳам пайваста маҳз дар ҳамин давраи муҳими таърихӣ гузошта шуд ва корҳои баъдӣ замимаи ин нақшаҳои бузург буданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/03/12/tar%d2%b3%d2%b3oi-nav-dar-kishvari-ku%d2%b3na-ravandi-sanoat%d3%a3-shudani-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3/|title=Тарҳҳои нав дар кишвари куҳна. Раванди саноатӣ шудани Тоҷикистони Шӯравӣ|author=www.asiaplustj.info/|date=2024-03-12|publisher=Муаллиф: Сайфуллоҳи Муллоҷон, доктори илмҳои таърих |lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
Аз вижагиҳои дигари таърихи саноатишавии Тоҷикистони Шӯравӣ он буд, ки дар қисматҳои Тоҷикистони Марказӣ ва Ҷанубӣ тақрибан саноате вуҷуд надошт. Танҳо дар баъзе аз гӯшаҳои Тоҷикистони Шимолӣ (Хуҷанд, Конибодом ва Исфара) корхонаҳои хурд фаъолият мекард, ки иқтидори зиёд надоштанд. Вижагии дигари саноатисозӣ дар Тоҷикистон таваҷҷуҳ ба санъати сабук ва ғизоӣ буд. Чун ҳанӯз манобеъи ин кишвар ба таври густурда таҳқиқ нашуда, синфи коргар низ дар ҳудуди Тоҷикистон камтар ташаккул ёфта буд. Инчунин Ҳукумати Шӯравӣ арзон тамом шудани корхонаро низ яке аз шартҳои раванди саноатишавӣ мақаррар карда буд. Дар солҳои панҷсолаи якум асосан осиёбҳои обу биринҷ, корхонҳои шаробпазӣ, коркарди абрешиму чарм, собунпазӣ ва равғанкашӣ, полиграфӣ, хиштсозӣ ва чанд нерӯгоҳи хурди барқӣ сохта шуд. Корхонаҳои нисбатан бузурги Тоҷикистон ки дар панҷсолаи аввал бунёд гаштанд, кони Шӯроб, шабакаи гармидиҳии Душанбе, 14 истгоҳи барқӣ дар шаҳру навоҳии Тоҷикистон, корхонаҳои абрешими Душанбе ва Хуҷанд ба шумор меомаданд. Дар ҳамин замон корхонаҳи коркарди пахта дар Душанбе, Қурғонтеппа, Саройкамар, Кӯлоб ва Фархор, корхонаҳои дигаре дар Конибодом, Уротеппа (Истаравшан), ва ғайра сохта шуд. Ҳамин тавр дар поёни панҷсола саҳми саноат дар иқтисоди ҷумҳурӣ аз 6 % дар соли 1929, ба 22 % дар соли 1932 расид, ки як дигаргунии мусбат дар ҳаёти кишвар буд.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/03/12/tar%d2%b3%d2%b3oi-nav-dar-kishvari-ku%d2%b3na-ravandi-sanoat%d3%a3-shudani-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3/|title=Тарҳҳои нав дар кишвари куҳна. Раванди саноатӣ шудани Тоҷикистони Шӯравӣ|author=www.asiaplustj.info/|date=2024-03-12|publisher=Муаллиф: Сайфуллоҳи Муллоҷон, доктори илмҳои таърих |lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt; Панҷсолаи дувум (1933-1937) барои саноати Тоҷикистон замони хубу пурборе буд. Сохтмони роҳҳои мошингард афзуд ва Душанбе тавассути Норак низ ба Кӯлоб васл шуд. То Обигарм низ роҳи мошингард сохта шуд. Аз самтҳои асосии рушди саноати Тоҷикистон то оғози ҷанги ҷаҳонии дувум саноати ғизоӣ буд. Корхонаҳои нонпазӣ, истеҳсоли шаробу орд, консерва, равғанкашӣ дар гӯшаву канори ҷумҳурӣ бунёд гардид. Инчунин дар самти матбуоту нашр низ корҳое сомон ёфта, теъдоди типографияҳои ҷумҳурӣ ба 40 адад расид. Тамоми корхонаҳо ниёз ба барқ доштанд. Аммо дар оғоз асосан нерӯгоҳҳои дизелӣ дар Тоҷикистон фаъолият мекарданд. Аз нахустин неругоҳи обӣ-барқии Варзоб, ки дар соли 1937 ба истеҳсоли барқ шуруъ кард, то неругоҳи Помир ва неругоҳҳое, ки тавассути сӯзишворӣ фаъолият мекарданд, дар Душанбе, Хуҷанд, Исфара, Орҷоникидзеобод (Ваҳдат), Регар ва водии Вахш бунёд ёфтанд. Ин иншоот то соли 1940 ниёзи қисме аз корхонаҳои навбунёд ба неруи барқро таъмин мекард. Дар солҳои 1929-1940 истеҳсоли ангишт дар ҷумҳурӣ хеле зиёд шуд ва конҳое дар Фону Моғиёну Назарайлоқ ва Шӯроб баҳрабардорӣ шуданд. Ҳамчунон истеҳсоли нефт дар Тоҷикистони низ оғоз шуд, ки асосан дар Конибодому Исфараву Вахш истихроҷу коркард мегашт.Самти дигари саноат, ки дар ин давра рушд кард, маҳсулоти сохтмонӣ буд. Дар гӯшаву канори Тоҷикистон корхонаҳои истеҳсоли хишт ва дигар масолеҳи зарурӣ бунёд гардиданд. Дар асоси нақшаҳои дарозмуддат корхонаи сементи шаҳри Душанбе сохта шуд, ки беш аз 80 сол барои иқтисоди кишвар хидмат кард. Инчунин дар шаҳру минтақаҳои дигар корхонаҳои битум, гач ва ғайра бунёд ёфтанд.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/03/12/tar%d2%b3%d2%b3oi-nav-dar-kishvari-ku%d2%b3na-ravandi-sanoat%d3%a3-shudani-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3/|title=Тарҳҳои нав дар кишвари куҳна. Раванди саноатӣ шудани Тоҷикистони Шӯравӣ|author=www.asiaplustj.info/|date=2024-03-12|publisher=Муаллиф: Сайфуллоҳи Муллоҷон, доктори илмҳои таърих |lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;

Дар деҳот коллективонии хоҷагиҳои яккадасти деҳқонӣ анҷом ёфта, боиси аз байн рафтани хоҷагиҳои деҳқонони соҳибмулк гардид. Дар натиҷаи гузаронидани маъракаи маҳви бесаводӣ (солҳои 1926-1936) саводнокии мардум соли 1937 ба 72 % расид. Маъракаи «Ҳуҷум» («Озодшавии занон») ба партофтани либоси замони феодалӣ, фаранҷӣ ба анҷом расид. Дар ҳаёти фарҳангии ҷумҳурӣ тағйироти ҷиддӣ ба амал омад, таҳсилоти ройгон, муассисаҳои таҳсилотии гуногун, маданӣ-маърифатӣ, илмӣ, санъат, матбуоту нашриёт ва диг. ба миён омада барои мардум дастрас шуданд.

Тоҷикистон тадриҷан ва комилан ба комплекси ягонаи умумииттифоқии хоҷагии халқ ҳамроҳ шуда, пурра тобеи Марказ ([[ИҶШС]]) гардид. Равандҳои муҳоҷирати аҳолӣ дар нимаи дуюми асри XX ба табдил ёфтани ҷумҳурӣ ба кишварӣ сермиллат овард.
Солҳои 50-80 асри XX баъд аз ба сари давлат таъйин гардидани сарварони таҳҷойӣ ба монанди [[Бобоҷон Ғафуров]], [[Турсун Ӯлҷабоев]], [[Ҷаббор Расулов]] ва [[Қаҳҳор Махкамов]] иқтисодиёти Тоҷикистон рушд меёфт. Тоҷикистон ба мамлакати хоҷагидориаш индустриалӣ - [[аграрӣ]] табдил ёфт, фарҳангу санъатӣ миллӣ эҳё гардид. Сатҳи зиндагии мардум баҳтар мегардид. Вале, бо вуҷуди он, Тоҷикистон нисбат ба дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ аз ҷиҳати манзили истиқомат, музди миёнаи маош, муассисаҳои илмӣ, маориф, фарҳанг, шумораи бекорон ва диг. дар ҷойи охирон қарор дошт. Иқтисодиёти Тоҷикистон асосан барои таъмини корхонаҳои марказии Иттиҳоди Шӯравӣ бо ашёи хом (барқ, пахта, канданиҳои фоиданок, уран ва диг.) нигаронида шуда буд.

[[24 август]]и соли [[1990]] иҷлосияи дуюми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, Эъломияи истиқлоли Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистонро дар ҳайати [[Иттиҳоди Шӯравӣ|Иттиҳоди Шӯравии]] таҷдидёфта қабул намуд.

Пас аз &quot;табадуллот&quot;-и (ГКЧП)и коммунистони тундрав, 19-21 августи соли [[1991]] дар [[Москва]], ки бемуваффақият анҷом ёфт, Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон  [[9 сентябр]]и [[соли 1991]] &quot;Дар бораи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон&quot; қарор қабул намуд.

== Солномаи таърихи ҶШC Тоҷикистон ==

* Солҳои [[1929]] (дар [[ҶМШС Тоҷикистон]]), [[1931]], [[1937]], [[1978]] — қабули Конститутсияҳо дар ҶШC Тоҷикистон. 
* * Соли [[1931]] — бунёди аввалин донишкадаи олӣ дар Тоҷикистон ([[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ|Донишкадаи педагогии Сталинобод]]) 
*  
* Солҳои [[1928]]-[[1930]] — гузаштан аз ҳуруфоти форсии тоҷикӣ ба ҳуруфоти лотинӣ ва солҳои 1939-1940 аз ҳуруфоти лотинӣ ба кириликӣ дар ҶШC Тоҷикистон.
* * Солҳои 1931-[[1937]] — сохтмони [[Канали магистралии Вахш]] ва обёрӣ намудани заминҳои бекорхобидаи Тоҷикистони Ҷанубӣ ([[Водии Вахш]]).
* * Солҳои [[1939]]-[[1941]] — сохтмони [[Канали калони Фарғона]] ва [[Канали калони Ҳисор]], обёрӣ намудани заминҳои бекорхобидаи Тоҷикистони Шимолӣ ([[Водии Фарғона]]) ва Марказӣ ([[Водии Ҳисор]]).
* * [[22 июн]]и соли [[1941]] — [[9 май]]и соли [[1945]] — солҳои  [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]]  ба муқобили фашистони Олмон  ва иттифоқчёни он. Барои қаҳрамонӣ 54 нафар аз ҷанговарони  Тоҷикистон ба унвони олии Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ сазовор шудаанд.
*
* [[соли 1946]] — [[Суруди миллии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] ба оҳанги [[Сулаймон Юдаков]] ва ба матни [[Абулқосим Лоҳутӣ]] қабул шуд. Аз [[соли 1946]] то [[1991]] дар [[ҶШС Тоҷикистон]] суруди миллии ҷумҳурӣ буд.
*  
* Соли [[1948]] — таъсисёбии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, ҳоло  [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]].
* * Соли [[1951]] — бунёди  [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон]], ки аввалин президенти он [[Садриддин Айнӣ]]  буд.
* * Соли [[1961]] —  оғози сохтмони  [[Нерӯгоҳи барқии обии Норак]] (ГЭС)-и Норак. Соли [[1972]] — агрегати 1-ӯм ва соли [[1979]] агрегати охирин – 9-ӯми  НБО - Норак ба кор даромад.
* * Соли [[1975]] — оғози кори заводи арзии (алюминии) тоҷик дар шаҳри [[Турсунзода]]. 
*  
* [[22 июл]]и соли [[1989]] — қабул гардидани «Қонуни забони ҶШC Тоҷикистон»]] дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон  ва ба забони тоҷикӣ дода шудани мақоми давлатӣ. [[22 июл]]  ҳамчун  '''«Рӯзи забон»''' солҳои 1990-2008 дар ҷумҳурӣ ҷашн гирифта мешуд.
* * [[24 август]]и соли [[1990]] — қабул гардидани &quot;Эъломияи истиқлоли Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар ҳайати ИҶШС&quot; дар иҷлосияи дуюми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон.&lt;ref&gt;Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик./Мураттибон: Ҳотамов Н.Б., Саъдиев Ш.С. Нашри дуюм. – {{Душ.}}, 2010&lt;/ref&gt;  
*

== Сарварони Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width= &quot;50%&quot;
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; background:#ffdead;&quot;|Сарварони Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон 
|-
! width=30% | Ному насаб
! width=30% | Муддат
|-
|[[Мирзо Довуд Гусейнов]] ||солҳои 1930-1933  
|-
|[[Григорий Бройдо]] || солҳои 1933-1934 
|-
|[[Сурен Шадунс]] || солҳои 1934-1936 
|-
|[[Ӯрунбой Ашӯров]] || солҳои 1936-1937  
|-
|[[Дмитрий Протопопов]] || солҳои 1937-1946 
|-
|[[Бобоҷон Ғафуров]] || солҳои 1946-1956 
|-
|[[Турсун Ӯлҷабоев]] || солҳои 1956-1961 
|- 
|[[Ҷаббор Расулов]] || солҳои 1961-1982 
|-
|[[Раҳмон Набиев]] || солҳои 1982-1985 
|-
|[[Қаҳҳор Махкамов]] || солҳои 1985-1991&lt;ref&gt;Ҳақикати таърих. Доғҳои сиёҳи таърихи Тоҷикистон. – {{Душ.}}, 1990. – С. 175.&lt;/ref&gt;  
|-
|}
== Иқтисодиёт ==
{{Асосӣ|Иқтисодиёти ҶШС Тоҷикистон}}
== Обёрӣ намудани заминҳои бекорхобида ==
{{Асосӣ|Канали магистралии Вахш}}
{{Асосӣ|Канали калони Фарғона}}
{{Асосӣ|Канали калони Ҳисор}}
==Нақлиёт==
'''Дар соли 1986'''
* Роҳҳои оҳан - 470 км
* Роҳҳои мошингард - 13200 км (ҳамчунин роҳҳои мумфарш 11600 км)&lt;ref&gt;https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0
&lt;/ref&gt;

== Нигаред ==
* [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]]
* [[Конститутсияи ҶШС Тоҷикистон]]
* [[Суруди миллии Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]]

==Манобеъ==
&lt;references /&gt; 
   
{{Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Иттиҳоди Шӯравӣ]]
[[Гурӯҳ:ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>raxytlks7ky5dur3d5b5p36ggxv0kfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Афғонистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1464</id>
    <revision>
      <id>1488177</id>
      <parentid>1452646</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159431" sha1="lbs8a8scil655pbh9bjvr9him4oe8u8" xml:space="preserve">{{Кишвар
|common_name=
|Номи тоҷикӣ= Афғонистон
|Номи аслӣ = افغانستان
|Номи одӣ = Афғонистон
|Парчам =Flag of the Taliban.svg
|Нишон=Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg
|Шиор=
|Номи суруди миллӣ=Milli Tharana
|Сохтори давлат=
|Дар харита=Afghanistan_on_the_globe_(Afro-Eurasia_centered).svg
|Забон=[[Забони форсӣ|дарӣ]], паштунӣ
|Рӯзи истиқлол=[[19 август]]и [[1919]]
|Соҳибистиқлол аз= [[Британияи Кабир]], 
[[19 август]]и [[1919]]
|Пойтахт=[[Кобул]]
|Шаҳри калонтарин=[[Кобул]]
|Вазифаи сарварон=Раиси Ҷумҳурии Исломӣ&lt;br&gt;Раиси иҷроияи ҳукумат
|Сарварон= [[Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай]] &lt;br&gt; [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]]
|Ҷой аз рӯи масоҳат=41
|Масоҳат= 652 864
|Фоизи об=
|Ҷой аз рӯи аҳолӣ=40
|Аҳолӣ=31 108 077 нафар
|Соли ба шумор гирифтани аҳолӣ=2013
|Зичии аҳолӣ=43,5
|ММД= 21,39 млрд
|Соли ҳисоби ММД= 2008
|Ҷой дар ҷаҳон аз рӯи ММД=96
|ММД ба сари аҳолӣ=687
|Пули миллӣ= [[афғонӣ]] (AFN, рамз 971)
|Домен=[[.af]]
|Коди телефон=93
|Соат=+4:30
|Эзоҳот={{Commons|Afghanistan}}
}}

'''Афғонистон''' ({{lang2|ps|prs|افغانستان}}), '''Иморати Исломии Афғонистон''' ({{lang-ps|د افغانستان اسلامي امارات‎}}, {{lang-prs|امارت اسلامی افغانستان}}) — давлатест, ки дар қисми ҷанубу ғарбии [[Осиёи Ҷанубӣ]] (баъзан вақт қисме аз [[Осиёи Марказӣ]] ҳисобида мешавад) ҷой гирифтааст.

Дар самти шимол бо [[Туркманистон]] (744 км), [[Ӯзбекистон]] (137 км) ва [[Тоҷикистон]] (1344 км), дар ғарб бо [[Эрон]] (945 км), дар ҷануб ва шарқ бо [[Покистон]] (430 км) ва [[Ҳиндустон]] (120 км), дар шимолу шарқ бо [[Чин]] (76 км) ҳамсарҳад мебошад.

Дарозии умумии ҳудуди сарҳад 5529 км аст (ин сарҳад тақрибан сад сол пеш бо мудохилаи Русияи подшоҳӣ ва Британияи Кабир муайян гардидааст). Аз шимол ба ҷануб 1350 км ва аз шарқ ба ғарб 900 км тӯл кашидааст. Масоҳаташ 655 ҳазор км², аҳолиаш 28,4 млн нафар (мутобиқи маълу­моти дигарон — 31 млн нафар); пойтахти Афғонистон шаҳри — [[Кобул]] (аҳолӣ 4 273 156 нафар дар соли 2020&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{citeweb|url=https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2019/06/%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-98.pdf|title=Население Афганистана по провинциям и округам|author=National Statistic and Information Authority|accessdate=2020-08-31|archive-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609174551/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2019/06/%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-98.pdf|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;). Афғонистон 34 вилоят, 354 вулусволӣ (ноҳия) ва 31440 деҳа дорад. Забонҳои давлатӣ — [[пашту]]ӣ ва [[дарӣ]].

15 августи 2021 [[Толибон]], ки соли 2001 пас аз вуруди нирӯҳои [[НАТО]] таҳти сарварии [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ба Афғонистон аз қудрат барканор шуданд ва баъдан дар тӯли бист сол бар зидди раҳбарияти Афғонистон ва сарбозони НАТО муборизаи мусаллаҳона бурданд, дубора назоратро пас аз ҳамлаи қатъӣ дар тӯли тамоми қаламрави кишвар барқарор карданд.

== Ҷуғрофия ==

=== Иқлим ===
Иқлими Афғонистон хушк, континентӣ, зимистонаш сард, тобистонаш гарми бебориш ва вобаста ба релйеф тағйирёбанда аст. Дар баландии бештар аз 3 ҳазор м барф 6-8 моҳ об намешавад; чунончи, дар Ғазнӣ зимистони қаҳратун 4 моҳ давом карда, барфи саҳроҳо то баҳорон об намешавад. Дар ҳамвориҳои ҷан. ғарбӣ гармои моҳи июн ҳатто дар соя ба 50° С мерасад. Боришоти миёнаи солона 200—400 мм буда, бештар ба фасли баҳор рост меояд. Ҳарорати миёнаи июл — аз 24° то 32°С; январ — аз 0° то 8°С. Аз ҳама миқдори камтари бориши солона дар ҳамвории Сиистон (қариб 50 мм) ва бештар дар куҳсори Нуристон (аз таъсири муссонҳои Уқёнуси Ҳинд, то 800 мм) ба мушоҳида мерасад.

=== Мавқеи ҷуғрофиёӣ ===
Афғонистон дар нимкураи шимолӣ дар 290° 22' ва дар 280° 30' арзулбалади шимолӣ ва дар 740 51' 48'' тӯлулбалади шарқӣ воқеъ аст.''

=== Табиат ===
[[Акс:Afghanistan physical map.svg|alt=Харитаи табии Афғонистон|left|thumb|410x410px|Харитаи табии Афғонистон]]
Афғонистон кишвари куҳсор аст ва аз чаҳор се ҳиссаи сарзамини онро силсилакуҳҳо ташкил медиҳанд, ки аз шаҳри ба тарафи ғарб тӯл кашида дар ҳавзаи Ҳарирӯд ба ҳамворӣ мепайванданд. Баландии ин силсилакуҳҳо дар шаҳри (дар баландиҳои Помир) то ба 6-7 ҳазор метр аз сатҳи баҳр мерасад. Аслан куҳсори Афғонистон аз силсилакуҳҳои Ҳиндукуш иборат аст, ки як шохаи он аз ҷанубу ғарбии Вахон (шаҳри Афғонистон) оғоз ёфта ба самти ҷанубу ғарбӣ (ба тӯли 600 км) идома меёбад. Шохаи дигарӣ аз дараи Юлии Помир оғоз гардида, то Кӯтали Ховок (дар вилояти Панҷшер) давом меёбад. Иртифои он аз сатҳи баҳр 5000 м аст ва баландтарин қуллаи он Тараҷмир (7740 м) мебошад. Силсилаи ғарбии Ҳиндукуш аз Кӯтали Ховок ибтидо гирифта, ба воситаи Банди Амир ва Бомиён аз Куҳи Бобо ҷудо мегардад. Рӯдҳои Сурхоб ва Андароб дар доманаи шимолии Ҳиндукуш ва рӯдҳои Панҷшеру Ғурбанд дар доманаи ҷанубии Ҳиндукуш аз ин силсилакуҳ ибтидо мегиранд. Дар масири ин силсилакуҳҳо ағбаҳои машҳури Кӯтали Оқработ (баландиаш 3500 м) ва Кӯтали Соланг (2,5 км тӯл дорад) ҷой гирифтаанд. Куҳҳои нисбатан машҳури Афғонистон Куҳи Бобо, Фирӯзкуҳ, Сиёҳкуҳ, Тирбанди Туркистон, Сафедкуҳ, Туркур ва Куҳҳои Сулаймон мебошанд.

=== Дарёҳо ===
Дарёҳои Афғонистон аз ҷиҳати минтақаҳои обӣ ба чанд ҳавзаи обгир тақсим мешаванд: минтақаҳои обӣ — шаҳри Ҳиндукуш, ҷануби Ҳиндукуш, бахши марказӣ, шимолию ҷа­нубӣ, Куҳи Бобо ва Сафедкуҳ; ҳавзаҳои обгир — [[Омударё|Ому]], (Панҷ бо шохобҳояш Кӯкча, Сурхоб,) Кобул (шохоби дарёи Ҳинд), Фараҳрӯд, Ҳилманд, Ҳарирӯд, Мурғоб, Хулм, Балхоб, Андҳуй. Аксари дарёҳо аз пиряху барф маншаъ гирифта, дар баҳорон дамиш мекунанд, дар тобистон камоб мешаванд, баъзеашон дар регзорҳо нопадид мегарданд ва ё барои обёрии киштҳо тақсим мешаванд. Нерӯи энергиявии дарёҳои Афғонистон ба таври бояд таҳқиқ нашудааст.

=== Кӯлҳо ===
Зуркӯл, Ҳақмақтин, Шева (Бадахшон), Ҳомун, Ҳилманд, Гудзира (ҷануби Афғонистон), Мақар. Кӯлҳои дар биёбон воқеъгардида айёми гармо мехушканд.

=== Хок ва олами наботот ===
[[Акс:Eastern Afghanistan.jpg|alt=Шарқи Афғонистон|thumb|320x320px|Шарқи Афғонистон]]
Дар Афғонистон бештар хокҳои тираранги куҳӣ (дар ҷануб ва ҒАЙРА), хокистарранги куҳӣ, дар шимол — марғзории куҳӣ, дорчинии куҳӣ паҳн шудаанд. Набототи Афғонистон асосан даштӣ ва биёбонист (явшон, шӯра, янтоқ, саксавул ва ғайра). Дар баъзе минтақаҳояш дӯлона, зиришки сиёҳ ва сурх, дар Бадахшон ва Нуристон буттазори зирк ва гиёҳҳои доруӣ бисёранд. Куҳҳои Спинғар (Сафедкуҳ) ва Асмори Нуристон бо ҷангалҳои дарахтони сӯзанбарг (ҷалғӯзаи ҳимолоӣ, санавбар ва ғайра) пӯшонда шудаанд. Дар ин ҷо инчунин тӯс, арча; дарахтони самардор — финдиқ, чормағз, писта, бодом мерӯянд. Афғонистон мамлакати кишоварзист. Аз меваҷот ангур, зайтун, себ, шафтолу, олболу, гелос, анҷир, нок, муруд, зардолу, санҷид; зироатҳои полезӣ: бодиринг, тарбуз, харбуза, помидор, лаблабу найшакар, каду; сабзавот: пиёз, сир, тарра, турроӣ, қаланфур, шибит, зироати саноатии заъфарон, кунҷид, офтобпараст; зироатҳои ғалладонагӣ: гандум, ҷуворӣ, сулӣ, мош, нахӯд, нут, шолӣ, ҷав парвариш карда мешаванд. Ҳамчунин дар вилҳои Кундуз, Балх, Ҷузҷон ва Ҳил­манд пахтаи навъи аъло — ғолибан маҳиннахи мисрӣ мерӯяд. Дар Ноҳияи Қандаҳор, Ҳирот ва Куҳдоман боғу токзори калон ва сафедорзор бисёр аст. Дар ҳамвории Ҷалолобод навъҳои хушсифати меваҳои ситрусӣ мерӯянд.

=== Олами ҳайвонот ===
Мамлакат мансуби минтақаи го­л­арктикӣ буда, бештар навъҳои маъмули осиёи­мар­казӣ ва баҳримиёназаминиро дар бар гирифтааст. Олами ға­нии ҳайвоноти куҳию даштӣ дорад: оҳу-нахчир, морхӯр, мешак, сайгак, оҳуи даштӣ, кулон, гуроз; дарандагон — паланги куҳӣ, паланг (леопард), гурбаи ваҳшӣ, гург, рӯ­боҳ, шағол, кафтор, хирс, силовсин; дар дашту биёбонҳо хояндаҳо — суғур, юрмон, хорпушт, ҷайра, қундуз, кӯр­муш, товушқон; хазандаҳо — мори кубро, афъӣ, эфа, амбарсар, калтакалосҳо, сусмор, офтобгардаки куҳӣ, сипарсар; ҳашарот — қароқурт (ғунда), каждум; бештар аз 400 навъи паранда, аз ҷумла лайлак, гунҷишк, зоғ, майна, уқоб, ло­шахӯр, боз, боша, ғалевож, кабк, кабки ҳилол, бум, парасту, бедона, соч, шоҳин, туғдор, алошақшақа, тутпухтак, тазарв, мусича, қумрӣ, фохта, кафтар, ҳудҳуд, булбул, заргулдор, дурроҷ, сор ва аз парандаҳои аҳлӣ — мурғ, мурғобӣ, мурғи марҷон; моҳиён (дар дарёҳо, ағлаб дар ҳавзаи Амударё) — ширмоҳии бомиёнӣ, белбинӣ, зағорамоҳӣ, гулмоҳӣ, пешонипаҳн, мӯйлабмоҳӣ дар Афғонистон хеле бисёранд.

=== Истихроҷи маъданҳои куҳӣ ===
Ҷустуҷӯҳои геологӣ дар Афғонистон асосан аз солҳои 50 Афғонистон 20 оғоз ёфта буданд. Дар омӯ­зишу таҳқиқи маъданҳои зеризаминӣ ва он заминшиносони шӯравӣ, ки солиёни дароз бо заминшиносони афғон ҳамкорӣ доштанд, ҳиссаи бузурге доранд. Чандин кони газ (Шибирғон), нафт (Ангот), мис, оҳан, ангиштсанг, флюорит, литий, берилл (Нуристон), талқ, пахтасанг, графит, тило (Бадахшон, Газнӣ), лоҷвард (Сарисанг), қӯрғошим ва руҳ (Фаринҷол, Бибӣ Гавҳар) кашф гардидаанд. Дар натиҷаи ин ҳамкориҳо нақшаи маъданҳои зеризаминӣ ва дигарон нақшаҳои соҳавии Афғонистон тартиб дода шудаанд.
Саноат. Дар Афғонистон нисбатан саноати нассоҷӣ рушд карда буд, ки бештар аз 40 муассисаи хурду бузурги ин соҳа фаъолият доштанд; матоъҳои пахтагину пашмӣ, нахҳои гуногун, палосҳо ва ғайра истеҳсол мекарданд. Калонтарин заводи пахтатозакунии Афғонистон «Спинзар» буд. Ҳамчунин дар Кобул муассисаи поккории кишмиш амал мекард, нӯшобаҳои беалкуҳул ва спиртдор, равғани рустанӣ, маҳсулоти макаронӣ истеҳсол мешуд. Дар Бағлон заводи истеҳсоли қанд ва дар Қандаҳору Ҷалолобод муассисаи кон­сервакунии меваҷот (бахусус консервакунонии зайтун) фаъол буд. Дар Кобул ва Мазори Шариф бо ҳамкории Иттиҳоди Шӯравӣ з-дҳои пуриқтидори нонпазӣ сохта шуда буданд. Бузургтарин завод дар ҳудуди Афғонистон З-ди нуриҳои азотӣ дар Мазори Шариф мебошад. Дар Афғонистон саноати мошинсозӣ ва маъданкоркунӣ низ дар ҳоли рушд буд. Калонтарин муассисаи ин соҳа заводи «Ҷангалак» дар Кобул мебошад. Маъданҳои зеризаминии Афғонистон: маъдани оҳан дар Қандаҳор, Маймана, Урузгон, Пактиё, Бомиён, Хокрез, Ҷабалуссироҷ, Файзобод, Лугар; маъдани мис дар Вардак, Кобул, Ғурбанд, Панҷшер, Айнак; маъдани сурб (қӯрғошим) дар Ҳазо­раҷот, Мазори Шариф, Бадахшон ва Қандаҳор; тило дар Бадахшон, Қандаҳор ва Зобул; нуқра дар Ҳирот, Хокрези Қандаҳор; лоҷвард дар ҷануби деҳаи Ҳазрати Саиди (Юмгон) Бадахшон; сулфур дар Балх ва Ишкошими Бадахшон; намак дар Андхой, Мазори Шариф, Ҳирот, Ғазнӣ ва Толиқон; мармар дар Ғазнӣ, Қандаҳор, Парвон, Ҳирот, Кобул; талқ дар Нангарҳор, ковилин (гили чинисозӣ) дар Бадахшон кашф гардидааст.

== Сохти давлатдорӣ ==
Январи 2004 Конститутсия ([[Қонуни асосӣ]])-и нави Афғонистон қабул гардида, Афғонистонро давлати исломӣ (яъне принсипҳои сохтори давлатӣ бояд бо қонунҳои шариат мувофиқу мутобиқ бошанд) — Ҷумҳурии Исломии Афғонистон эълом дошт. Сарвари давлат ва ҳукумат Президент аст, ки ба асоси овоздиҳии мустақим ба муҳлати 4 сол интихоб мегардад. Мақоми қонунгузор — парламенти дупалатагии Шӯрои миллӣ буда, аз Палатаи болоӣ — Мишрону ҷирга (шӯрои аъён) ва Палатаи поёнӣ — Вулуси ҷирга (шӯрои намояндагон) иборат аст ва он ба воситаи овоздиҳии умумӣ барои 4 сол интихоб мешавад. Дар таърихи Афғонистон барои муҳокима ва ҳаллу фасли масъалаҳои ниҳоят муҳимми умумиллӣ Луи ҷирга (Шӯрои бузург) даъват карда мешуд. Он аз тарафи намояндагони тамоми гурӯҳу табақаҳои ҷамъият ва ақвому қабои­ли мамлакат интихоб мешавад.

== Тақсимоти маъмурӣ ==
[[Акс:Afghanistan provinces russian.png|450x450px]]

{{асосӣ|Вилоятҳои Афғонистон}}
Афғонистон дорои 34 вилоят аст, ки ҳар кадоме чандин вулсволӣ (ноҳия) доранд:
Урузгон (марказаш Таринкут), Бомиён (Бомиён), Бодғис (Қалъаи Нав), Бадахшон (Файзобод), Бағлон (Пули Хумрӣ), Балх (Мазори Шариф), Парвон (Чорикор), Пактиё (Гардез), Тахор (Толиқон), Ҷузҷон (Шибирғон), Нимрӯз (Заранҷ), Самангон (Айбак), Зобул (Қалот), Ғазнӣ (Ғазнӣ), Ғур (Чағчарон), Форёб (Маймана), Фароҳ (Фароҳ), Қандаҳор (Қандаҳор), Кобул (Кобул), Қундуз (Қундуз), Лағмон (Меҳтарлам), Нангарҳор (Ҷалолобод), Ҳирот (Ҳирот), Ҳилманд (Лашкаргоҳ), Кунар (Асадобод), Пактиё (Шаран), Вардак (Майдон), Лугар (Пули Алам), Каписо (Маҳмудироқӣ), Хуст (Хуст), Сари Пул (Сари Пул), Панҷшер (Бозорак), Доикандӣ (Нилӣ).

== Урдуи миллӣ ==
[[Акс:Afghan soldiers.jpg|alt=Сарбозони артиши миллии Афғонистон|left|thumb|Сарбозони артиши миллии Афғонистон]]
Дар Афғонистон артиши бонизому расмӣ Афғонистон 18 шакл гирифт ва сипас охирҳои Афғонистон 19 Абдурраҳмонхон шумораи урдуро афзун карда, бо тӯпхонаҳо таҷҳизонид. Зоҳиршоҳ ва Муҳаммад Довуд дар солҳои 60-70 Афғонистон 20 бо ёрии молӣ ва техникии Иттиҳоди Шӯравӣ урдуи Афғонистонро бо техника ва аслиҳаи нави ҷангӣ муҷаҳҳаз намуданд. Баъди ғалабаи Инқилоби савр (27 апрели соли 1978) дар сохторҳои қудратии Афғонистон ва бахусус дар урдуи Афғонистон таҳаввулоти ҷиддие ба вуқӯъ пайваст, зеро урдуи ин давр дар ҳаёти сиёсии кишвар нақши таъйинкунанда дошт ва минбаъд дар урду қонуни мукаллафият (даъвати 18-со­лаҳо) ва давраи эҳ­тиётии аскарӣ (то 40-солаҳо) ба тарзи маҷбурӣ ҷорӣ гардид. Давраи хидмати аскарӣ аз 3 то 5 сол буд. Баъди аз сарзамини Афғонистон баровардани артиши Иттиҳоди Шӯравӣ онҳо техникаи ҳарбӣ ва аслиҳаву му­ҳиммоти бисёре, аз ҷумла 2500 танк, тақрибан 500 ҳавопаймои ҷангӣ ва бештар аз 50000 во­ситаи техникии зиреҳдор (ба шумули БТР-у БМП-ҳо)-ро дар ихтиёри нерӯҳои мусаллаҳи Афғонистон вогузоштанд. Вале баъди аз хоки Афғонистон баромадани сарбозони артиши Шӯравӣ ва ба сари кор омадани нерӯҳои мухолифини ба ном «муҷо­ҳи­д» бо мудохилаи хори­ҷи­ён низоми урду аз ҳам гусехта, таҷ­ҳизот пароканда ва ғорат шуд. Бо зуҳури «Толибон» дар соли 1994 бахусус иш­ғоли Кобул (1996), урдуи Афғонистон мавҷудияти худро комилан аз даст дод. Пас аз суқути низоми «Толибон» ва хатми ҷанг­ҳои шаҳр­вандӣ, бар асоси тавофуқи байни Афғонистон ва киш­варҳои ёрирасон, бахусус ИМА, дар ибт. соли 2011 шумораи урдуи Афғонистон ба 150 000 нафар расид ва маблағгузорӣ ба ин соҳа ба 11 млрд доллар афзуд. Барои таълим ва тарбияи афсарони ҷавон соли 2006 Академияи миллии низомии Афғонистон таъсис дода шуд, ки устодони варзидаи ватанӣ ва амрикоию туркӣ дорад.

== Иқтисодиёт ==
[[Акс:Afghanistan collage.jpg|alt=Коллажи Афғонистон, аз чап ба рост: 1. Вилояти Бомиён, 2. Шоҳроҳи Соланг миёни вилоятҳои Парвон ва Бағлон, 3. Парки миллии Банди Амир дар вилояти Бомиён, 4. Дарё дар вилояти Нуристон.|thumb|450x450px|'''Коллажи Афғонистон''', аз чап ба рост: 1. Вилояти Бомиён, 2. Шоҳроҳи Соланг миёни вилоятҳои Парвон ва Бағлон, 3. Парки миллии Банди Амир дар вилояти Бомиён, 4. Дарё дар вилояти Нуристон.]]

=== Нерӯгоҳҳои барқӣ ===
Истифода аз нерӯи барқ ҳанӯз дар аҳди амир Абдурраҳмонхон оғоз гардида буд; он вақт барои амир дизеле тақдим шуда буд, ки танҳо 40 адад лампочкаро фурӯзон мекард. Баъдан дар Кобулу Нангарҳор дизелҳои 200 кВт-ро истифода мекарданд.

Минбаъд аз соли 1919 шурӯъ карда, дар Афғонистон бештар аз 100 адад НБО (нерӯгоҳи барқи обӣ) ва НБА (нерӯгоҳи барқи аловӣ) сохта шуданд. То ибтидои солҳои 80 Афғонистон 20 қудрати умумии тамоми нерӯгоҳҳои Афғонистон 396 МВт-ро ташкил медод. Аз 850 млн кВт/-и нерӯи барқ 45 % барои муассисаҳои саноатӣ ва тақрибан 35 % барои соҳаҳои манзилӣ-маишӣ сарф мегардид. Бештар аз 73 % тамоми нерӯи барқро НБО ва тақрибан 25-27 % онро НБА тавлид карданд. Нахустин НБО дар Афғонистон соли 1919 дар Ҷабалуссироҷ (бо иқтидори 1500 кВт) сохта шуда буд. Соли 1962 НБО-и Пули Хумрӣ (иқтидораш 9 ҳазор кВт) ва пасонтар НБО-и Суробӣ (22 ҳазор кВТ), Нағлу (100 ҳазор кВт), Моҳипар (66 ҳазор кВт), Дарунта (11 ҳазор кВт), Хонобод (1400 кВт), Бағлон (300 кВт), Гиришк (2800 кВт), Каҷакӣ (33 ҳазор кВт). Калонтарин НБА дар шаҳри Мазори Шариф (48 ҳазор кВт) ва Кобул (100 ҳазор кВт) бунёд ёфта буданд. Ибтидои солҳои 80 Афғонистон 20 тӯли симҳои баландшиддати ин­ти­қоли барқ дар Афғонистон ба 1000 км расида буд. Ҳоло камбуди нерӯи барқро Афғонистон аз ҷумҳуриҳои Туркманистон, Тоҷикис­тон ва Ӯзбекистон бартараф мекунад (то 300 мВт). Намуд­ҳои асосии маводди сӯхтанӣ-табиӣ (дар Шибир­ғон то 3 млрд м3 дар як сол) ва ҳамчунин ангиштсанг (то 200—250 ҳазор тонна дар як сол) мебошанд.

=== Роҳҳо ===
Роҳҳо ва ҳамлу нақли мусофирону бор аз қадим дар рушди иқтисоди давлат, пешрафти саноату зироат, тиҷорати дохиливу хориҷӣ ва ҳамчунин табодули илму фарҳанг мавқеи муҳим доранд. Афғонистон, ки дар масири Ро­ҳи Бузурги Абрешим қарор дошт, аз тариқи он абрешими нафису ҳарири Чин ба Рум ва афзору ашёи румӣ ба дигарон кишварҳо меомад. Як Роҳи абрешим аз Ҳинд ба Кобулу Парвон, Бомиёну Дараи Шикорӣ ва ба Чин мерафт. Бо пайдо шудани роҳҳои баҳрӣ аҳаммияти Роҳи Бузурги Абрешим коста гардид. Аслан, то сохта шудани роҳҳои нави муосир дар Афғонистон тамоми роҳҳои рафтуомад ва ҳамлу нақли бор роҳҳои корвонӣ буданд.

Ҳамакнун роҳҳои асосии ҳалқавии кишвар, ки вилоятҳои шимолӣ, ҷанубӣ ва шарқию ғарбии мамлакатро ба ҳам мепайванданд, бештар аз 3200 км дарозӣ доранд. Тавассути ин роҳҳо Афғонистон ба кишварҳои Эрон, Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Туркманистон ва Покистон роҳи баромад дорад. Роҳҳо ва самти онҳо ба тариқи зайл ном­гузорӣ шудаанд: Кобул — Турхам (232 км), Кобул — Қандаҳор (483 км), Қандаҳор — Спинбулдак (101 км), Ҳирот — Исломқалъа (124 км), Кобул — Шерхон (бандар, 405 км), Пули Хумрӣ — Мазори Шариф (360 км), Мазори Шариф — Ҳайратон (140 км), Кобул — Гардез (122 км) ва ғайра

=== Ҳамлу нақли ҳавоӣ ===
Нақлиёти ҳавоии Афғонистон бо таъсиси ширкати ҳайвопайвоии «Ориёно» (1923) ва дастрас шудани чанд адад ҳавопаймо, бо парвозҳои дохилӣ оғоз гардид. Аз соли 1943 парвозҳои байналмилалӣ сар шуданд. Соли 1947 муассисаи дигари ҳавопаймоии «Бохтар» ба фаъолият шурӯъ намуд. Дар Афғонистон Майдони ҳавоии байналмилалии Кобул, майдонҳои ҳавоии Қандаҳор, Ҳирот, Мазори Шариф, Қундуз, Нангарҳор, Бомиён, Файзобод, Чағчарон, Толиқон, Маймана, Нимрӯз, Андхуй, Фароҳ, Оқча, Дарвоз, Хуст, Ғазнӣ амал доранд.

== Мардум ==
[[Акс:Tajik people.jpg|thumb|320x320px|[[Мардуми тоҷик|Тоҷикони]] Афғонистон]]
Афғонистон мамлакати сермиллат аст. Дар он беш аз 20 миллату халқият зиндагӣ доранд. Ҳайати аҳолии Афғонистон дақиқан омӯхта нашудааст, вале мутобиқи маълумоти омории соли 2017 аҳолии Афғонистон 35 — млн нафарро ташкил дода, аз ҷумла 2 млн кӯчиҳо.
Дар ҳайати он
[[тоҷикон]] 44 %,
[[паштун]] 37 %,
[[ҳазораҳо]] 8 %,
[[ӯзбекҳо]] 6 %,
туркманҳо 2,0 % ва боқӣ, [[балуҷ]], [[қирғиз]], [[чордеҳ]]ҳо, лӯлӣ ва дигарон халқиятҳои хурд дохиланд. Афзоиши миёнаи солонаи аҳолӣ 2,6 % буда, зичии миёна дар 1 км² 38 нафар мебошад; дарозумрӣ ба ҳисоби миёна 44,6 сол (мардҳо 44,2 ва занҳо 47,8). Зичии бештари аҳолӣ дар Ҷалолобод, Ҳирот, Қандаҳор, Балх мушоҳида шуда, ба ҳар як км² то 250—400 нафар рост меояд. Мутобиқи маълумоти расонаҳои итти­лоотӣ, дар давоми 25 соли нобасомониҳо (аз соли 1985 ба баъд) дар Афғонистон бештар аз 2 млн нафар нобуд шуда, қариб 4 млн нафар тарки ватан кардаанд. Тамоми сокинони Афғонистон мусулмонанд(95 % [[ҳанафӣ]] ва 5 % [[шиъа]]).

=== Забон ===
Дар Афғонистон бештар аз 30 забон роиҷ аст, ки ба чунин гурӯҳ тақсим мешаванд: Ҳамаи мардуми Афғонистон ба [[забони тоҷикӣ]] ҳарф мезанад. Забони [[дарӣ]] (забони [[тоҷикон]]) (дар минтақаҳои шимол, ғарб ва марказ ва умуман дар тамоми кишвар), [[паштун]] (дар ҷануб, шаҳри ва ҷанубу ғарбӣ); балуҷӣ (дар ҷануб) — Ҳилманд, инчунин ҳиндӣ, туркӣ, сомӣ, дравидӣ, муғулӣ, арабӣ, қирғизӣ; [[забонҳои помирӣ]] — шуғнонӣ, язгуломӣ, вахӣ, санглечӣ, зебокӣ ва ғайра

== Таърих ==
Худи афғонҳо дар саҳнаи таърихи ин сарзамин ҳамчун халқу миллият ва давлати аз дигарон фарқ­кунанда дертар пайдо шудаанд, ҳарчанд номи Афғонистон ҳанӯз дар Авесто ба шакли Векерет омадаасту Ҳеродот онро Дрангиана зикр кардааст ва ҷуғрофидонҳои қадим чун Ориёно ёд кардаанд. Аз иртиботи мустақиму мустаҳкам дош­тан бо Ҳинд бутҳои Бомиён гувоҳанд. Ҳамчун ҷой­гоҳи сукунати афғонҳо то ибтидои Афғонистон 19 фақат доманакуҳҳои Сулаймон (ноҳияи дар шарқи сарҳадди имрӯза Афғонис­тону Покистон) бо номи Афғонистон ёд мешуданд. Ҳудуди имрӯ­заи Афғонистон дар тамоми сарчашмаҳо бештар бо номи [[Хуросон]] ёд шудааст.
[[Акс:Califate 750.jpg|alt=Афғонистон — қисмати шарқии Хилофати Араб, 750|thumb|410x410px|Афғонистон — қисмати шарқии [[Хилофати Араб]], 750|left]]
Дар заминҳои аз тоҷикон холишудаи ин минтақа қа­билаҳои афғон, ки ба чорводорӣ машғул буда, берун аз шаҳрҳо зиндагӣ мекарданд, ҷой гирифтанд. Аммо аз қадимуззамон, аз асри санг шурӯъ намуда, дар ин марзу бум одамон мезистаанд. Бостоншиноси маъруф Корбэн афзорҳои давраи асри санги ин сарзаминро, ки аз дараи Чахмок, Додалда­раи Самангон, Ҳазорсум, Гӯрдараи Бадахшон ёфт шудаанд, ба 50 ҳазор сол қабл мансуб медонад. Давраи ба истилоҳ ни­матаърихии ин киш­вар аз су­рудҳои ведӣ оғоз меёбад, ки ҳанӯз хат ихтироъ нашуда буд ва ориёиҳо дар Ориёнои Қадим ё Афғони­стони кунунӣ зиндагии кӯчӣ доштанд, худоҳои гуногунро мепарастиданд, барояшон қурбониҳо мекарданд ва назронаҳо медоданд. Сурудаҳои ведӣ, ки аксандози зиндагию фаъолияти ин мардум буданд, аз даҳон ба даҳону аз насл ба насл гузашта, баъдан якҷо бо маданияти авестоӣ барои рушд ва маданӣ сохтани ҷомеа нақши муҳим доштанд. Мутобиқи маъхазҳои таърихӣ, давлатдории аввалин дар сарзамини Афғонистон ҳазорсолаи якуми то мелод (Бохтар) ба вуҷуд омадааст. Дар давраҳои қадим ва асрҳои миёна марзу буми кунунии Афғонистон ба ҳайати дав­латҳои бузурги Шарқи Миёна ва Осиёи Ҷанубу Ғарбӣ дохил мешуд. Бохтар ва заминҳои ҷануби онро то Ҳинд [[Куруши Кабир]] (бунёдгузори давлати [[Ҳахоманишиён]]) забт карда буд ва Бохтар яке аз навоҳии тараққикардатарини ин империя маҳсуб мешуд. Аз ин сарзамин [[Роҳи Бузурги Абрешим]] убур мекард ва мамолики чор гӯшаи дунёро бо ҳам мепайваст. Солҳои 329—326 пас аз сарзамини Афғонистонро забт кардани [[Искандари Мақдунӣ]] империяи [[Ҳахоманишиён]] барҳам хӯрд ва дар шикастапораҳои ин империя давлатҳои алоҳида арзи ҳастӣ карданд, ки давлати Юнону Бохтарӣ аз ҷумлаи онҳост. Ин давлат дастикам бештар аз сад сол вуҷуд дошт ва тадриҷан ҷояшро ба империяи абарқудрати Кушониён дод. [[Асри V|Асри V-и мелодӣ]] [[Ҳайтолиён]] [[Шоҳаншоҳии Кушонӣ|Шоҳаншоҳии Кушониёнро]] аз байн бурданд ва дар ин сар­заминҳо [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ]] ҳукмфармо шуд. Минбаъд давраи футӯҳоти аъроб аст. Дар давраи халифаи дуюми ислом-Умар сипоҳиёни араб дар дарвозаҳои [[Хуросон]] пайдо шуда буданд ва аз тариқи Ҳирот бар шимоли кишвар ва аз тариқи Систон ба ҷануби сарзамин ҳамлавар гаштанд. Фотеҳон баъди кушторҳо ғаниматҳо, ғулом ва канизи бисёреро бо худ бурданд ва як қарн си­парӣ гардид. Баъдҳо оҳиста-оҳиста ҷунбишҳои миллии мустақил рӯнамо шудан гирифтанд, ки аввали чунин ҳаракатҳо қиёми [[Абумуслими Хуросонӣ]] буд. Сипас давлатҳои сулолавии дигар арзи ҳастӣ намуданд: [[Тоҳириён]] (821—873), [[Саффориён]] (873—900), [[Сомониён]] (875—999), Фариғуниён (250—410 қамарӣ), Лудиҳои Мултон (370—410), Оли Боинҷури Тахористон (232—372), [[Ғазнавиён]] (963—1186), [[Ғуриён]] (1151—1215), [[Хоразмшоҳиён]] (1077—1221).
[[Акс:Portrait miniature of Ahmad Shah Durrani.jpg|alt=Аҳмадшоҳи Дуронӣ (1724—1773)|thumb|[[Аҳмадшоҳи Дурронӣ]] (1724—1773)]]
Ташаккули афғонҳо ([[паштунҳо]]) ба сифати халқи воҳид ба асрҳои 11-12 рост меояд. Паҳншавии [[паштунҳо]] дар Хуросон (Афғонистони имрӯза) дар асрҳои 15-16 оғоз гардид. «Муҳоҷирати бузург»-и афғонҳо ба лашкаркашиҳо ва ҷангҳои хонумонсӯзи Чингизхону Темур (асрҳои 13-14) вобаста аст.

Баъди соиқаи хонумонсӯзи Чингиз Мангухон тамоми сарзамини Афғонистонро ба Шамсуддин Муҳаммади Курт вогузошт. Хонаводаи Курт то соли 783 қамарӣ (1381 мелодӣ) ҳукумат ронда, оқибат Оли Курт ба дасти Амир Темур соли 786 қамарӣ (1384 мелодӣ) аз байн рафт. Сипас дар даврони салтанати Ҷало­луддин Акбар писари хурдсоли Ҳумоюн дар Ҳинд шимол Афғонистонро ӯзбекҳои Мо­вароуннаҳр истило намуда буданд. Қисматҳои ғарбӣ, ки Қандаҳор марбути он буд, ба дасти сафавиҳои Эрон афтод ва дар қисмати шарқи Афғонистон ҳаракати озодихоҳӣ ва истиқлолхоҳӣ Афғонистон ба унвони Рӯшониён ба вуҷуд омад. Дар ин байн дар баъзе маҳалҳо қабилаҳои алоҳидаи афғонӣ барои нигоҳдошти иқоматгоҳҳои хеш ва тавсиаи чарогоҳҳо ва заминҳои корами хеш ба самти ғарбӣ юришҳо карда, дар он ҷо муқимӣ шуданд. Аввалҳо қабилаҳои афғонии юсуфзуйҳо навоҳии шимол водии Пешовар (Пишовур)-ро ишғол карда, дар миёнаҳои Афғонистон 16 марватҳо ба вилояти Банну соҳиб шуданд. Ибтидо Афғонистон 17 қабоили ғилзуйҳо ва абдолиён атрофи Куҳҳои Сулаймон ва навоҳии Қандаҳорро аз худ карданд. Дар охирҳои Афғонистон 17 ва аввали Афғонистон 18 музофоти алоҳидаи Афғонистон — Ҳирот ва баъдҳо Қандаҳор ба ҳайати давлати Са­фа­виёни Эрон, Пешовару Кобулу Ғазна ба ҳайати давлатдории Темуриёни Ҳинд дохил шуданд. Дар давраи ҳукмронии [[Нодиршоҳи Афшор]] (1736—1747) тамоми сарзамини ҳамондавраинаи Афғонистон ба империяи ӯ дохил буд. Соли 1747, баъди қатл шудани Нодиршоҳ, афғонҳо шӯриш бардоштанд ва дар натиҷа, давлати афғон — сулолаи Дурронӣ — [[Аҳмадшоҳи Дурронӣ| Аҳмадшоҳи Абдолӣ]] ба вуҷуд омад. Ӯ дар навбати аввал муғулҳоро саркӯб ва дастнишондаҳои Нодиршоҳро аз Ҳирот берун кард. Империяи Аҳмадшоҳ аз Осиёи Марказӣ то Деҳлӣ ва аз Кашмир то Баҳри Араб тӯл мекашид. Соли 1774 вориси Аҳмад­шоҳ — Темуршоҳ пойтахти мамлакатро аз Қандаҳор ба Кобул кӯчонд. Бо сабаби фарохии ҳудудӣ империяи [[Аҳмадшоҳи Дурронӣ]] мустаҳкаму пур­иқтидор набуд ва сабаби ин камқувватӣ нотифоқии қабилаҳои гуногуни афғон буд. Ҳамчунин дар ин давра фишори беруна низ ба Афғонистон возеҳ ба назар мерасид; ав­валҳо аз тарафи эрониён ва минбаъд аз тарафи англисҳо аз Ҳинди Британиявӣ. Кӯшиши Британияи Кабир барои ғасби Афғонистон (ҷанг­ҳои аф­ғону англис, солҳои 1838—1842 ва 1878—1880) бенатиҷа монд, вале бо вуҷуди ин англисҳо назорати сиё­сати берунаи Афғонимтонро (тибқи қарордодҳои 1879 ва 1893) ба даст гирифтанд.
[[Акс:Shuja Shah Durrani of Afghanistan in 1839.jpg|alt=Дохилии қасри Шоҳ Шуҷоъ|left|thumb|320x320px|Дохилии қасри Шоҳ Шуҷоъ]]
[[Акс:Dost Mohammad Khan of Afghanistan.jpg|alt=Дӯстмуҳаммадхон (1793—1863)|thumb|Дӯстмуҳаммадхон (1793—1863)]]
Дар айни ҳол Британия ҳокими Панҷоб Ранҷит Сингхро алайҳи Афғонистон барангезонда, вилоятҳои Мултон, Кашмир ва Пешоварро забт намуд. Соли 1833 байни Шоҳ Шуҷоъ ва Ранҷит Сингх бо машвараи Ширкати Ост-Индия шартнома ба имзо расид, ки тибқи он Ранҷит бояд ба Шоҳ Шуҷоъ барои соҳиб шудан ба тахти Кобул мадад расонад ва Шоҳ Шуҷоъ ҳокимияти Сингхро дар Пешовар, Мултон ва Кашмир эътироф намояд. Охири соли 1838 лашкари сершумори англисию ҳиндӣ Қандаҳор ва Кобулро забт намуданд. Шоҳ Шуҷоъ подшоҳ эълон гардид, вале дар мамлакат муборизаи миллӣ-озодихоҳӣ шиддат гирифт. Соли 1842 Шоҳ Шуҷоъ ҳангоми фирор аз Кобул ба қатл расид. Аввали соли 1843 Дӯстмуҳаммадхон, ки ҳанӯз августи 1839 асири англисҳо гардида, ба Ҳиндустон фиристода шуда буд, аз асорат раҳида, ба Афғонистон баргашт. Дӯстмуҳаммад дар Кобул ҳамчун интиқомҷӯи мардуми азияткашида истиқбол шуда, барои тавсиаву таҳкими қаламрави худ вилҳои Кобулу Ҷалолобод, Ғазнӣ, Қандаҳор, Балх, Хулм, Оқча, Ши­бир­ғон, Андхуй, Маймана, Систон ва Кундузу Бадахшонро тасхир кард. Ҷиҳати таъмини амнияти мулк­ҳои дар тасарруфбудаи худ бо ҳукумати Ҳинду Британия муоҳидаи дифоию ҳамлавӣ ақд намуд ва ҳамчун амири Афғонистон эътироф гардид. 29 майи 1863 Дӯстмуҳаммади 92-сола зиндагиро падруд гуфт. Дӯстмуҳаммад писараш Шералихонро валиаҳди худ интихоб карда буд, вале ӯ бар асари муборизаи рақибонаш моҳи майи 1866 дар яке аз муҳо­рибаҳо шикаст хӯрд. Афзалхон — писари Дӯстмуҳаммадхон, бародари нотани Шералихон аз маҳбас озод ва амири Кобул эълон шуд, вале дере нагузашта вафот кард ва бародари дигари нотани ӯ Муҳаммад Азимхон худро амир эълон кард. Пас аз фавти ӯ (окт. 1867) Абдурраҳмонхон — писари Афзалхон, ки дар Самарқанд зери ҳимояи русҳо зиндагӣ мекард, ба Афғонистон баргашта, соли 1880 бо мақсади ба Кобул ҳуҷум кардан, дар навоҳии шимол Афғонистон лашкари бисёреро ҷамъ овард. Англия маҷбур шуд амирии Абдурраҳмонхонро ба расмият шиносад ва дар навбати худ Абдурраҳмонхон розӣ шуд, ки нуктаҳои асосии Аҳдномаи Гандумакро риоя кунад. Абдурраҳмонхон дар давраи ҳукмрониаш (1880—1901) бо мақсади аз байн бурдани парокандагии феолалӣ ба лашкаркашиҳо ва баъзе ислоҳот оғоз кард. Бар асари ин лашкаркашию ҷангҳо Қандаҳор, Ҳирот, Ҳазораҷот, Кофаристон ба ҳукумати марказӣ то­беъ ва як қисми заминҳои рӯҳониён дав­латӣ кунонда шуданд, минбаъд рӯҳониён аз давлат маош мегирифтанд. Соли 1859 англисҳо Балуҷистонро ба Ҳинди Британиявӣ ҳамроҳ карда, Афғонистонро аз роҳи баҳрӣ маҳрум сохтанд. Соли 1893 «Хатти Дюранд» — сарҳадди доимии байни Афғонистон ва Ҳинди Британиявӣ муқаррар шуд. Солҳои 1850-60 Осиёи Миёнаро империяи Россия тасарруф намуд ва Афғонистон низ аз доираи таъсироти он берун намонд. Аз соли 1873 то соли 1895 дар асоси якчанд созишнома сарҳадди доимии байни Россия ва Афғонистон муайян шуд. Баъд аз вафоти Абдурраҳмонхон писараш Ҳабибуллоҳхон (1901—1919) ба сари ҳокимият омад. Инқилоби Руси соли 1905—1907 ба худшиносии миллии афғонҳо таъсири амиқ гузошт; дар мамлакат ҳаракати машрутахоҳон — ҷавон­афғонон оғоз шуд.
[[Акс:King Amanullah of Afghanistan.jpg|alt=Шоҳ Амонуллоҳ, 1930|thumb|Шоҳ Амонуллоҳ, [[1930]]]]
Дар давраи солҳои Ҷанги якуми ҷаҳонӣ Афғонистон сиёсати бетарафӣ ва дахолат накарданро пеш гирифт, вале таҳти таъсири Ин­қилоби Октябр гурӯҳҳои навандеш ва пеш­рафт­хоҳи мамлакат фаъолияти густарда намуда, барои истиқлоли комили Афғонистон мубориза мебурданд. Соли 1919 (20 феврал) Ҳабибуллоҳхон дар наздикии Ҷалолобод ба қатл расид. Ба сари давлат писари ӯ [[Амонуллоҳхон]] (1919—1929) омад. 28 феврали1919 Афғонистон давлати соҳибистиқлол эълон карда шуд. Дар навбати аввал истиқ­лоли Афғонистонро Россияи Шӯравӣ ба расмият шинохт. 7 апрели 1919 Амонуллоҳхон бо мактуб ба В. И. Ленин муроҷиат карда, барои бо Россияи Шӯравӣ доштани робитаҳои дӯстона изҳори хоҳиш намуд. 27 майи 1919 бо имзои В. И. Ленин ва М. И. Калинин ҷавоби мусбати мактуби Амонуллоҳхон ба Афғонистон расид. Дар баробари ин, Амонул­лоҳ­хон эълон дошт, ки дар мамлакат бояд фавран ислоҳоти дохилидавлатӣ карда шавад, вале англисҳо истиқлоли Афғонистонро қабул надоштанд ва моҳи майи 1919 байни Афғонистон ва Британия боз ҷанг (ҷанги сеюми афғону англис) оғоз гардид. Муқовимати шадиди афғонҳо англисҳоро ба оштӣ маҷбур сохт ва 8 августи 1919 дар Равалпиндӣ Шартномаи сулҳи байни Афғонистон ва англисҳо ба имзо расид, ки тибқи он англисҳо расман истиқлоли Афғонистон-ро пазируфтанд. 28 феврали 1921 дар Маскав байни Россияи Шӯравӣ ва Афғонистон шартномае имзо шуд, ки тибқи он дар байни ду давлат муносибатҳои дипломатӣ муқаррар гардиданд ва тарафайн уҳдадор шуданд, ки бар зидди якдигар бо давлати сеюм тааҳҳуд нахоҳанд кард. Давлати Шӯравӣ розӣ шуд, ки ба Афғонистон ёрии иқтисодӣ ва техникӣ расонад. Ин нахустин шартномаи баробарҳуқуқии Афғонистон бо яке аз давлатҳои бузурги он давр буд. Ноябри 1921 байни Британия ва Афғонистон низ шартномаи дигарон ба имзо расид. Вале аз муҳтавои шартнома бармеомад, ки нақшаҳои худхоҳонаи мустамликадорони англис қатъ нагардиданд, баръакс Британия ният дошт ба корҳои дохилии давлат мудохила кунад ва мушкилоти иқтисодию иҷтимоии онро ба манфиати худ истифода барад. Соли 1923 нахустин Конститутсияи Афғонистон қабул карда шуда, сардорони ақвому қабоил аз ҳуқуқи ҷамъ кардани андоз маҳрум шуданд; таъсири рӯҳониён ба мактаб ва умури адлия маҳдуд гардид, чанд мактаби дунявӣ, аз ҷумла, мактабҳои махсус барои занону духтарон ба кор шурӯъ карданд.
[[Акс:King Zahir Shah of Afghanistan in 1963.jpg|alt=Муҳаммад Зо­ҳиршоҳ, 1963|thumb|Муҳаммад Зо­ҳиршоҳ, [[1963]]]]
Ислоҳоти буржуазии ҳукумати Амонуллоҳхон харҷу сарфи бисёреро ба вуҷуд овард, ки бори гарони зиндагии мардуми одии заҳматкаш боз ҳам вазнинтар шуд ва ба ҳамин сабаб солҳои 1924—1928 дар манотиқи алоҳидаи мамлакат шӯришҳои мардумӣ сар заданд. Пешвои калонтарин шӯриши тоҷикони Куҳистон ва Куҳдоман [[Ҳабибуллоҳи Калаконӣ]] буд, ки душманон ба ӯ лақаби Бачаи Саққоро дода буданд ва бо ин ном машҳур шуд. Дар нати­ҷаи фишори шӯришчиён моҳи январи соли 1929 Амонуллоҳхон аз амирӣ даст кашид ва пешвои шӯришиён — Ҳабибуллоҳхон амири Афғонистон эълон шуд. Бешубҳа, рӯҳониён, ки аз ислоҳоти пеш аз вақти Амонуллоҳхон норозӣ буданд, аз Ҳабибуллоҳи Калаконӣ пуштибонӣ менамуданд. Бинобар ин подшоҳи нав ислоҳоти Амонуллоҳро бекор кард ва ба манфиати мардум чораҳои муҳим андешид. Тамоми боқидории молиёти гузаштаро барҳам дод, хидмати аскариро бекор кард. Ҳар кас ихтиёрӣ ба давлат бояд хидмат мекард. Барои ҳар аскар моҳона 20 рупияи нақд ва 4 ир (1 ир — 7 кг) гандум маош муайян кард, молиёте, ки болотар аз шароити вазъшуда бошад, бекор карда мешуд. Мизони молиёт аз рӯйи шароити ахлоқӣ муайян карда мешуд. [[Ҳабибуллоҳ Калаконӣ]] тамоми боқиёт аз хироҷи замин, боғу молиёти тоҷирон ва пешаваронро, ки аз давраи Амонуллоҳ ва падари ӯ Ҳабибуллоҳ монда буданд, барҳам дод. Яъне маҳз ба фоидаи мардуми заҳматкаш чораҳои мушаххас андешид. Аммо кишварҳои хориҷӣ Ҳабибуллоҳи Калакониро дастгирӣ накарданд. Сталинро тоҷик будани ӯ ба ташвиш оварда буд, англисҳоро истиқлолхоҳиаш. Бинобар ин Британия Нодирхонро, ки барояш одами худӣ буд, ёрӣ ва мусаллаҳ намуда, бар зидди Калаконӣ таҳрик намуд. Аз фурсати муносиб истифода намуда, генерал Нодирхон бо мадади қабилаҳои ҷануби Афғонистон бо таҳрики эҳсосоти қавмии онҳо ба Кобул ҳамла оварда, онро ишғол намуд ва [[Ҳабибуллоҳ Калаконӣ]] (Бачаи Саққо)-ро қатл кард. Ҳукумати Нодирхон бо Иттиҳоди Шӯравӣ муносибатҳои дӯстонаро боз ҳам мустаҳкамтар карда, соли 1931 (24 июн) дар байни ИҶШС ва Афғонистон шартномаи бетарафӣ ва ба ҳамдигар ҳуҷум накардан ба тасвиб расид. Худи ҳамон соли 1931 Конститутсияи нави Афғонистон қабул карда шуд, ки дар асоси он сохти давлатӣ шакли монархияи конститутсионӣ гирифт.

Пас аз Нодиршоҳ 8 ноябри 1933 [[Муҳаммад Зоҳиршоҳ]] ба сари ҳокимият омада, сиёсати дохилӣ ва хориҷии падарашро идома дод. Баъди Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939—1945), ки дар раванди он мавқеи бетарафӣ эълон карда буд, Зоҳиршоҳ кӯшиш кард дар Афғонистон навгониҳову тағйирот ба вуҷуд биёрад. Аз нимаи дуюми солҳои 50 Афғонистон 20 муносибатҳои ИҶШС ва Афғонистон густариш пайдо карданд ва аз тарафи Иттиҳоди Шӯравӣ сохтмони чандин муассисаи иқтисодӣ ва саноатӣ дар Афғонистон оғоз гардид. Дар нимаи аввали соли 1966 ислоҳоти васеи сиёсӣ анҷом дод. Моҳи сентябр Конститутсияи нав қабул шуд, соли 1965 интихобот ба парламент доир гардид. Конститутсияи озодихоҳӣ аҳзоби сиёсиро кафолат дод.
[[Акс:Hamid Karzai in June 2014.jpg|alt=Президенти қаблии Афғонистон Ҳомид Карзай, 2014|thumb|[[Ҳомид Карзай|Президенти қаблии Афғонистон Ҳомид Карзай]], 2014]]
Январи 1965 аз тарафи намояндагони зиёии Афғонистон Ҳизби халқӣ-демократии Афғонистон (ҲХДА) таъсис ёфт ва дар муддати кӯтоҳ ба ду ҷаноҳ — «Халқ» ва «Парчам» тақсим шуд. 17 июли 1973 бар асари табаддулоти мусаллаҳона монархия барҳам дода ва республика эълом дошта шуд; Зоҳиршоҳ аз кишвар берун шуд. [[Муҳаммад Довуд]], ки ҳамзамон вазири дифоъ низ буд, сарвари давлат ва ҳукумат эълон гардид. Вале [[Муҳаммад Довуд]] барои ба эътидол овардани масоили мушкилписанди иқтисодию иҷтимоии кишвар қудрат надошт. Пас аз он ки М. Довуд саркардагони ҲХДА-ро маҳбус кард, афсарони низомии узви ҲХДА 27 апрели 1978 табаддулоти низомӣ карданд, ки дар натиҷа [[Муҳаммад Довуд]], хешу ақрабо ва бисёре аз ҳаммаслаконаш ба ҳалокат расиданд. Ба сари давлат Шӯрои инқилобӣ 27-29 апрели соли 1978 бо роҳбарии генерал [[Абдул Қодир (Президент)|Абдул Қодир]] омад ва 30 апрели соли 1978 Афғонистонро [[Ҷумҳурии Демократии Афғонистон]] ва сарвари ҳизб [[Нур Муҳаммад Таракӣ|Нурмуҳаммад Таракиро]] Раиси шӯрои инқилобӣ эълом дошт. Ислоҳоти густардадомони сотсиалистимаобе, ки иҷборан ҲХДА ба тақлиди таҷрибаи Иттиҳоди Шӯравӣ мехост дар Афғонистон роҳандозӣ кунад, ба мушкилоти сахте мувоҷеҳ шуд. Чунин иқдомот махсусан аз тарафи рӯҳониён хуш пазируфта нашуд. Тад­риҷан дар байни омма норозигиҳо ба вуҷуд омаданд ва ҳукумат ҷавобан нияти ҳал кардани онро бо амали дурушт пеш гирифт. Ин буд, ки шӯришҳои зиддидавлатӣ сар зада, ба ҷанги шаҳрвандӣ табдил ёфтанд. Ҳукумат қудрат ва чораи ҳалли мушкилоти Афғонистонро наёфта, оқибат ба роҳбарияти Иттиҳоди Шӯравӣ барои мадади низомӣ муроҷиат кард. [[Нур Муҳаммад Таракӣ]] сентябри 1979 аз тарафи ҳаммаслаки наздикаш — [[Ҳафизуллоҳ Амин]] ба қатл расид. Амин ҷазодиҳии мухолифонро боз ҳам шадидтар кард. Аз сиёсати дохилӣ ва хориҷии Амин роҳбарияти Иттиҳоди Шӯравӣ норозӣ буд. Ба хоки Афғонистон лашкари шӯравӣ (ба ном қувваҳои маҳдуди низомӣ) ворид гардид ва 27 декабри 1979 Амин ба қатл расида, ҳукуматаш аз байн рафт. Ба сари қудрат [[Бабрак Кормал]] омад ва тадриҷан ҷанги шаҳрвандӣ ба ҷанги зидди Артиши Шӯравӣ табдил ёфта, онро мухолифини давлати шӯравӣ дар миқёси байналмилалӣ ҳамчун андешаи умумибашарӣ савқ доданд. Вуруди Иттиҳоди Шӯравиро ба Афғонистон ҳатто СММ маҳкум намуд. Гурӯҳҳои зид­дишӯравӣ, ки худро «муҷоҳидин» қаламдод карда буданд, аз Арабистони Саудӣ ва дигарон мамолики араб, Покистон, ИМА, Хитой ва Эрон ҳар навъ мадад мегирифтанд. Ҳатто баъзе ҷузъу томҳои артиш ба тарафи онҳо мегузаштанд; бисёр афсарҳои артиш бо онҳо иртиботи махфӣ доштанд. Артиши Шӯравӣ ин нооромиҳои дохилӣ ва мудохилаҳои хориҷиёнро ба эътидол оварда натавонист. Ҳарчанд [[Бабрак Кормал]]ро доктор [[Муҳаммад Наҷибулло]] (майи 1986) иваз карда бошад ҳам, вале мушкилоти ҳалношуда боқӣ монданд ва роҳбарияти нави Иттиҳоди Шӯравӣ мувофиқи созишномаи Женева тасмим гирифт, ки Артиши Шӯравиро аз Афғонистон хориҷ созад (оғоз 15 майи 1986, анҷом 15 феврали 1989). Ҳамзамон пас аз пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ (1991) тамоми анвои кумакҳо барои Афғонистон қатъ карда шуданд. Соли 1992 ҲХДА ҳам аз байн рафт. Аз ин ба баъд ҳазорон аъзои ҲХДА мамлакат­ро тарк намуданд ва апрели 1992 Ҳукумати интиқолии муҷоҳиддини мамлакат унвони Давлати Исломии Афғонистонро гирифт. Вале Ҳукумати интиқолии муҷоҳиддин, ки дар [[Пешовар]] ташкил шуда буд, ҳокимиятро ба даст гирифт, ҷанги шаҳрвандӣ ҳамоно давом мекард; тадриҷан миёнаи солҳои 90-ум, ҳамчун мухолифи ашаддии ҳукумати мавҷуда, ташкилоти бунёдгароии мусулмонӣ — «[[Толибон]]» арзи вуҷуд кард. То соли 1996 [[Толибон]], ки дар ихтиёри худ сарбози бисёр ва аслиҳаи фаровон доштанд, қисмати бештари Афғонистонро (ба шу­мули Кобул) тасарруф намуданд. Бо ишғоли Кобул Толибон Наҷибуллоро, ки дар бинои [[СММ]] паноҳ ёфта буд, ба қатл расонданд. Аз ин ҳудуд танҳо баъзе вилҳои шим. Афғонистон истисно гардида, дар он ҷо қувваҳои давлати собиқа ҷамъ омада буданд ([[Эътилофи Шимолӣ]]). Дар мамлакат тартиботи сахту иртиҷоии мутаассибона ҷорӣ гардид: тамоми ашёву маънавиёти марбут ба зиндагии навин ва дунявӣ аз байн бурда мешуданд; ҳатто ёдгори нодиртарини олам-маҷмааи будоии Бомиён ваҳшиёна тарконда шуд. [[9 сентябр]]и [[2001]] фармондеҳи аршади низомӣ, вазири дифои Афғонистон [[Аҳмадшоҳи Масъуд]], ки ба рамзи қаҳрамонӣ ва шуҷоату ватандӯстӣ табдил гардида, ба муттаҳид намудани нерӯҳои муқовимат камар баста буд, аз тарафи ду террористи араб, ки дар либоси хабарнигор ба Афғонистон омада буданд, ба шаҳодат расид. [[11 сентябр]]и [[2001]] дар [[ИМА]] фурӯшгоҳи бузурги Манхеттен тарконда шуд ва бо истифода аз ин ҳодиса ИМА, муттаҳидини онҳо ва [[Эътилофи Шимолӣ]] муқобили «[[Толибон]]» амалиёти шаддиди ҳарбӣ шурӯъ карда, асоситарин нерӯҳои онҳоро нобуд сохтанд. Охири соли 2001 сарварони гурӯҳҳои мухолифин ва ақвому қабоил дар Бонн (Олмон) гирд омада, масъалаи сохтори нави давлатдории Афғонистонро матраҳ карданд ва раиси [[Давлати Исломии Интиқолии Афғонистон]] [[Ҳомид Карзай]] [[22]] [[2001]] интихоб шуд. Моҳи июни соли 2002 дар [[Луя Ҷирга]] интихоби раиси Ҳукумати муваққатӣ сурат гирифт ва [[Ҳомид Карзай]] ба ин мақом интихоб шуд. Ваколати Карзайро июни 2002 [[Луя Ҷирга]] тасдиқ кард. [[4 январ]]и [[2004]] Конститутсияи нави Афғонистон қабул шуд. Худи ҳамин сол интихоботи парламенти дупалатагӣ доир гардид. Октябри 2004 дар интихоботи президентӣ Карзай Сарвари давлат интихоб гардид. Ба ҳамин тартиб дар интихоботи соли 2010 низ [[Ҳомид Карзай]] ғолиб омада, Президенти Ҷумҳурии Исломии Афғонистон интихоб шуд.
[[Акс:Afghan President Ashraf Ghani December 2014 (cropped).jpg|alt=Райиси ҷумҳури Афғонистон Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай|thumb|315x315px|Райиси ҷумҳури Афғонистон [[Ашраф Ғанӣ|Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай]] 
Савумин интихоботи Афғонистон дар 5 апрели соли 2014, ки ба даври дувум кашида шуд, аҷобатҳои зиёде дошт. Нахуст ин ки бар асоси иродаи нухбагони қудрат (на иродаи мардум) бидуни ин ки касе дар даври дувум барандаи интихобот эълом шавад ба ташкили ҳукумати ваҳдати миллӣ пардохта шуд. Албатта дар ибтидо мехостанд, [[Ашраф Ғанӣ|Муҳаммад Ашраф Ғанӣ]] (он замон Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай)-ро баранда эълом кунанд. Аммо пойфишорӣ ва бархӯрдҳои ғайри қобили интизори тарафдорони тими [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]], аз ҳамсангарони [[Аҳмадшоҳи Масъуд|Аҳмадшоҳ Масъуд]] ва чеҳраҳои таъсиргузори тоҷикон дар Афғонистони имрӯз сабаб шуданд, баҳси ҷудо кардани орои поку нопок ба миён биёяд.

==== Имзои тавофуқномаи чорсаҳифаӣ миёни [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]] ва [[Ашраф Ғанӣ|Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай]] ====

Комиссияи мустақили интихоботии Афғонистон [[Ашраф Ғанӣ|Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай]]ро барандаи интихоботи раёсатҷумҳурии ин кишвар эълон кард. Аҳмадюсуфи Нуристонӣ, раҳбари ин ниҳод бидуни ифшои натиҷаи овоздиҳии даври дувум гуфт, натиҷаро дар ихтиёри ҳарду номзад — доктор Абдуллоҳ ва Аҳмадзай гузоштааст. Доктор Абдуллоҳ ва Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай 21 сентябр дар Арг ё Кохи раёсатҷумҳурии Афғонистон зери тавофуқномаи ташкили давлати ваҳдати миллӣ имзо гузоштанд. Бар асоси ин санад, ки иборат аз чор саҳифа аст, оқои Аҳмадзай ба унвони райиси ҷумҳур эълон шуда, доктор Абдуллоҳ симмати раёсати иҷроиро дар ихтиёр хоҳад дошт. Ин тавофуқнома сиёсӣ аз ҳафт бахш иборат буда бар асоси бахши дувуми тавофуқнома, райиси ҷумҳур раёсати кобинаро бар уҳда хоҳад дошт. Тибқи таърифи ин санад, кобина аз райиси ҷумҳур, муовинони ӯ, садри аъзами иҷроӣ, муовинони садри аъзами иҷроӣ, мушовири аршади райиси ҷумҳур ва вазирон иборат аст. Ин бахш аз тавофуқнома, раёсати шӯрои вазиронро ба уҳдаи райиси иҷроӣ гузоштааст. Шӯрои вазирон шомили вазирон ва мутамоиз аз кабина аст. Райиси иҷроӣ маҷолиси фаръии кобинаро ба уҳда хоҳад дошт.
 
Аз ин тавофуқи сиёсӣ бисёре аз чеҳраҳои саршиноси Афғонистон, бо шумули Ато Муҳаммади Нур, волии Балх ва аз пуштибонҳои аслии Абдуллоҳ Абдуллоҳ истиқбол кардаанд. Намояндаҳои бархе кишварҳо ва созмонҳои байналмилалӣ ҳам аз ин тавофуқ изҳори хушнудӣ карданд. [[Ҳомид Карзай]], райиси ҷумҳури феълии Афғонистон зимни суханронӣ дар расми имзои тавофуқнома гуфт, «Худованд ба шумо, ҳар ду бародар, комёбӣ насиб кунад, саодат насиб кунад, то шумо шабу рӯз дар хидмати миллати Афғонистон бошед ва корҳое, ки аз мо нашуд ва боқӣ монд, онҳоро шумо анҷом бидиҳед ва такмил кунед то мо орому хушҳол зиндагии худро пеш бибарем».
Доктор Абдуллоҳ Абдуллоҳ қабул кард, то вазифаи раёсати ҷумҳуриро [[Ашраф Ғанӣ|Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай]] ва вазифаи раёсати иҷроӣ (сарвазирӣ)-ро худи ӯ соҳиб шаванд. Дар ҳамин ҳол бархе ҷонибдорони доктор Абдуллоҳ иддао доштанд ӯ мисли интихоботи гузаштаи раёсатҷумҳурӣ бар ивази дарёфти маблағ ба ин тавофуқ розӣ шудааст.

Доктор Абдуллоҳ дар даври аввали интихоботи раёсатҷумҳурии Афғонистон, ки 5 апрел баргузор шуд 45 дар сад ва рақиби ӯ Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай 31 дар сади раъйи интихобкунандаҳоро соҳиб шуданд. Аммо Комиссияи мустақили интихоботии давлати исломӣ гуфт, дар даври дувум, ки моҳи июн сурат гирифт, Аҳмадзай бо касби 56 дар сади овозҳо баранда шудааст. Ба дунбол тими [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]] комиссияи интихоботро дар тақаллуб муттаҳам кард. Бо ташаннуҷи авзоъ, Комиссияи мустақили интихоботии Афғонистон барои бозшумории раъйи мардум бо ширкати нозирони байналмилалӣ розӣ шуд.

Маросими савгандёдкунии раиси ҷумҳури нави Афғонистон 29 сентябр баргузор шуда, дар он [[Ашраф Ғанӣ|Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай]] ба унвони раиси ҷумҳури нав ва доктор [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]] ҳамчун раиси иҷроии ҳукумати ваҳдати миллии Афғонистон қасам ёд намуданд.

Абдуллоҳ аз ёрони наздики [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] буд. Ӯ дар даврони набард бо Толибон, ба унвони сухангӯи ҷабҳаи Масъуд ва пули иртиботи онон бо ҷаҳон шинохта мешуд. Абдуллоҳ байни солҳои 2001 то 2006 дар давлати [[Ҳомид Карзай]], вазири умури хориҷаи Афғонистон буд.

Дар замони интихоботи райиси ҷумҳур рӯзи 19 феврали соли 2014 Абдуллоҳ Абдуллоҳ аз сӯи афроди номаълум зери ҳамлаи мусаллаҳона қарор ҳам гирифта буд, аммо хушбахтона як афсари пулис дар натиҷаи ҳамлаи гурӯҳи номаълум маҷрӯҳ шуда, ба Абдуллоҳ Абдуллоҳ осебе нарасида буд.

Доктор Абдуллоҳ дар гузашта дар қатори фармондеҳони [[Эътилофи Шимол]], ки дар саргаҳи он тоҷикони Афғонистон қарор доштанд, борҳо ба Тоҷикистон сафар кардааст. Нахустин сафари расмии доктор [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]] ба унвони раиси иҷроияи ҳукумати Афғонистон ба [[Тоҷикистон]] дар ҳошияи «Ҳамоиши байналмилалии об барои ҳаёт» рӯзҳои 9-11 июни соли 2015 дар [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] баргузор гардид, сурат гирифт.

=== Барканории ҳукумати Ашраф Ғанӣ ===
[[15 август]]и [[соли 2021]], нерӯҳои [[Толибон]] пас аз вуруди нерӯҳои НАТО таҳти сарварии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ба Афғонистон пас аз бист соли муборизаи мусаллаҳона бо раҳбарият ва сарбозони Афғонистону нерӯҳои [[НАТО]], дар натиҷаи ҳамлаи босуръат дар саросари кишвар ва забти [[Кобул]], тамоми музофотҳои Афғонистонро ба тасарруфи хеш дароварданд. Бар асоси [[Созишномаи Доха]] хуруҷи нерӯҳои [[НАТО]] ва [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] аз Афғонистон сар шуд. Ҷангҷӯёни «Толибон», тибқи иттилои шабакаи телевизионии Al Arabiya, рӯзи якшанбе бидуни ҷанг вориди Кобул шуда, ба ишғоли идорҳои давлатӣ, ки неруҳои ҳукуматӣ тарк кардаанд, шурӯъ намуданд. Президенти Афғонистон [[Ашраф Ғанӣ|Ашраф Ғанӣ Аҳмадзай]] [[15 август]] ба истеъфо баромад ва кишварро тарк намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/08/tolibon-dir-z-ba-kobul-daromada-parchami-hudro-boloi-asri-prezident-barafrohtand-on-o-iz-or-doshtand-ki-ba-ashraf-an-peshni-odi-bo-ro-i-osoishta-suporidani-udrat-namudand-ammo-firor-kard/|title=ТОЛИБОН ДИРӮЗ БА КОБУЛ ДАРОМАДА, ПАРЧАМИ ХУДРО БОЛОИ ҚАСРИ ПРЕЗИДЕНТ БАРАФРОХТАНД.}}&lt;/ref&gt; Онҳо изҳор доштанд, ки ба Ашраф Ғанӣ пешниҳоди бо роҳи осоишта супоридани қудрат намуданд, аммо ӯ фирор кард
Дар кишвар ''Шӯрои ҳамоҳангии интиқоли мусолиматомез'' дар Афғонистон ташкил шудааст. Бино ба ин изҳороти [[Ҳомид Карзай]], дар раёсати ин шӯро, [[Абдуллоҳ Абдуллоҳ]], раиси Шӯрои олии мусолиҳаи миллии Афғонистон, [[Гулбиддин Ҳикматёр]], раиси ҳизби исломии Афғонистон қарор доранд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/08/15/kobul-su%d2%9but-kard-abdullo%d2%b3-karzaj-%d2%b3ikmatyor-sh%d3%afroi-%d2%b3omo%d2%b3angii-inti%d2%9boli-musolimatomezi-af%d2%93onistonro-tashkil-dodand/|title=Кобул Суқут кард. Абдуллоҳ, Карзай, Ҳикматёр шӯрои ҳомоҳангии интиқоли мусолиматомези Афғонистонро ташкил доданд|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2021-08-15}}&lt;/ref&gt;

== Эътилофи [[Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон]] дар Панҷшер ==
{{асосӣ|Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон}}
[[Акс:Ahmad Massoud.jpg|мини|Аҳмад Масъуд, бунёнгузор ва фармондеҳи Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон]]

Дар Афғонистон [[16 август]]и [[соли 2021]], аввалин муқовимати созмонёфта алайҳи [[Толибон]] эътилофи мустақар [[Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон]] дар Панҷшер ба вуҷуд омад&lt;ref&gt;{{Cite web|title=An anti-Taliban front forming in Panjshir? Ex top spy Saleh, son of 'Lion of Panjshir' meet at citadel|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|access-date=2021-08-17|website=The Week|language=en|archive-date=17 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817065524/https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|title=The Panjshir Valley: what is the main bastion of resistance against the Taliban advance in Afghanistan|date=17 August 2021|publisher=Market Research Telecast|access-date=17 August 2021|archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|url-status=live|accessdate=2021-09-09|archivedate=2021-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/}}&lt;/ref&gt; Гуфтушунидҳои раҳбарияти Толибон бо раҳбарияти [[Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон|Ҷабҳаи муқовамати миллӣ]], бе натиҷа анҷомиданд. Задухурдҳои тарафҳои даргир якчанд рӯз давом карданд. Субҳи [[6 сентябр]]и [[соли 2021]] сухангӯйи гуруҳи Толибон, Забеҳулло Муҷоҳид, гуфт, ки Панҷшер зери назорати комили [[толибон]] аст. Вай иддао кард, ки [[Амруллоҳ Солеҳ]], муовини аввали раиси ҷумҳурӣ дар ҳукумати [[Ашраф Ғанӣ]] ва узви Ҷабҳаи муқовимати миллӣ, ба [[Тоҷикистон]] фирор кардааст, аммо ин хабар то ҳол аз манобеи дувум тасдиқ нашудааст. Расонаҳои ҳиндӣ рӯзи [[6 сентябр]]и [[соли 2021]]  гузориш доданд, чархболҳо ва ҳавопаймоҳои бесарнишини Покистон дар ҷараёни ҳамлаи нерӯҳои Толибон ба мавзеъҳои Ҷабҳаи муқовимати миллӣ ҳамла кардаанд.
Ҳукумати Покистон то ба ҳол дар робита ба ин хабарҳо посух надодааст, аммо чанд рӯз боз генерал Файз Ҳамид, раиси Созмони истихбороти Покистон ё ISI дар Кобул ба сар мебарад.
Ҷабҳаи муқовимати миллӣ иддаои ишғол шудани Панҷшерро аз тарафи Толибон намепазирад. [[Аҳмад Масъуд]], раҳбари Ҷабҳа, [[6 сентябр]]и [[соли 2021]] дар паёме гуфт, ки ба мубориза идома медиҳанд ва мардумро ба “қиёми умумӣ” даъват кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/vokunish-az-tojikiston-ba-tahavvuloti-panjsher/31446368.html|title=&quot;Мубориза ба зидди Толибон бас нашудааст.&quot; Вокунишҳо аз Тоҷикистон ба таҳаввулоти Панҷшер|author=|website=www.ozodi.org/tj/|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2021-09-09}}&lt;/ref&gt;

== Эълони ҳукумати нави Толибон ==
{{асосӣ|Кишварҳои мусулмоннишин}}
Гуруҳи &quot;Толибон&quot; баъди беш аз се ҳафтаи ишғоли Кобул (15 августи соли 2021) ҳайати ҳукумати навро дар Афғонистон эълон кард. Аксарият намояндагони гуруҳи тундрав буда, ба камияш ду нафари онҳо дар рӯйхати террористон ҳастанд. Ба ҳайати ҳукумати нав занон шомил намешаванд. Пештар кишварҳои ҷаҳон хоҳони ташкили ҳукумати ҳамашул буданд.
[[Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон|Ҷабҳаи муқовамати миллӣ]] ба раҳбарии [[Аҳмад Масъуд]] ҳайати ҳукумати навро дар Афғонистон ''&quot;ғайриқонунӣ ва намунаи боризи душмании ин гуруҳ бо мардуми Афғонистон донист&quot;''. Чанде аз сиёсатамадорони афғон низ дар эъломияҳои ҷудогона рафтори &quot;Толибон&quot;-ро танқид карданд.
Гуруҳи &quot;Толибон&quot; рӯзи [[7 сентябр]]и [[соли 2021]] Мавлавӣ [[Ҳайбатуллоҳ Охундзода]]ро раҳбари олӣ ва Мулло [[Муҳаммад Ҳасан Охунд]]ро раиси ҳукумати нави Афғонистон эълон кард. Мавлавӣ [[Ҳайбатуллоҳ Охундзода]] 55-сола (раҳбари ҳозираи &quot;Толибон&quot;) ва Мулло [[Муҳаммад Ҳасан Охунд]] 60-сола (вазири собиқи корҳои хориҷӣ дар ҳокимияти қаблии &quot;Толибон&quot;) аст. [[Абдулғанӣ Бародар]] (соли 2018 бо дархости Амрико аз боздоштгоҳи Покистон озод шуд) – муовини аввал ва Абдусалом Ҳанафӣ – муовини дувуми раиси ҳукумат, Муҳаммад Яъқуб (писари [[Мулло Муҳаммад Умар]], раҳбари пешини “[[Толибон]]”) – вазири дифоъ, Сироҷиддин Ҳаққонӣ (писари Ҷалолиддин Ҳаққонӣ, раиси &quot;Шабакаи Ҳаққонӣ&quot;, созмони террористӣ дар Амрико) – вазири дохилӣ ва Амирхон Муттақӣ – вазири корҳои хориҷӣ таъйин шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/31448260.html|title=&quot;Толибон&quot; ҳайати ҳукумати навро дар Афғонистон эълон кард. Ҷабҳаи муқовимат онро &quot;ғайриқонунӣ&quot; номид|author=|website=www.ozodi.org/tj/|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2021-09-09}}&lt;/ref&gt;

== Тандурустӣ ==
[[Акс:Regional Medical Hospital in Paktia.jpg|alt=Дохили як бемористони низоми Афғонистон|thumb|Дохили як бемористони низоми Афғонистон]]
Нахустин ислоҳот дар соҳаи тандурустӣ дар Афғонистон пас аз соҳиби истиқлол гардидани ин кишвар (1919) амалӣ гардиданд. Соли 1921 Департаменти сиҳҳати омма таъсис ёфт ва соли 1935 дар заминаи он Вазорати сиҳҳати омма ташкил карда шуд. Дар ҳамин давра бори аввал дар таърихи Афғонистон дар баъзе шаҳрҳои нисбатан калони мамлакат шифохонаҳои мардона ва ҳатто занона таъсис дода шуданд. Бо вуҷуди ин, то Инқилоби Савр вазъи нигаҳдории тандурустӣ дар Афғонистон вазъи ногувор дошт; ҳамагӣ 71 шифохона (3600 кат) ва 1027 табиб барои 15 млн нафар хидмати тиббӣ мерасонд. Аз ин ваҷҳ, дар кишвар бемориҳои бешумори сироятӣ (сорӣ) васеъ паҳн шуда буданд. Пас аз Инқилоби Савр дар соҳаи тандурустии Афғонистон тағйироти ҷиддӣ ба амал омада, аз ҷумла тамоми шаҳрвандони Афғонистон тибқи тартиби қонун ба ҳуқуқи ҳифзи саломатӣ ва таъминоти иҷтимоӣ соҳиб шуданд. Минбаъд дар андак муддат дар Афғонистон чандин шифохонаву клиника таъсис ёфт. Танҳо дар соли 1983 дар пойтахти Афғонистон 10 маркази нави шифоӣ ва нуқоти ҳифзи сиҳҳати модару тифл ба фаъолият пардохтанд. Маҷмӯан дар худи ҳамин соли 1983 620 ҳазор кӯдак аз ёрии тиббӣ бархурдор шуданд. Соли 1981 дар Кобул Донишгоҳи тиббӣ таъсис дода шуд, ки дар он бештар аз 2000 донишҷӯ таҳсил мекард. Дар 13 муассисаи омӯзишии тиббӣ 1300 талаба машғули тадрис буданд. Ҳиссаи духтурони ботаҷриба аз Иттиҳоди Шӯравӣ дар рушди минбаъдаи ҳифзи сиҳҳати мардуми Афғонистон хеле бузург аст; масалан, соли 1986 дар Афғонистон 2154 табиби шӯравӣ кор мекарданд. Пас аз таҳаввулоти солҳои минбаъ­да (аз оғози соли 1990) соҳаи сиҳҳати оммаи Афғонистон комилан дарҳам шикаст. Тибқи омори Бонки Умумиҷаҳонӣ ҳиссаи сиҳҳати омма дар мамлакат соли 2001 5,2 % (мутобиқи маълу­моти Ташкилоти умумии ҷаҳонии сиҳҳати омма — ВОЗ) 1 %)-ро ташкил мекард. Хизматрасонии тиббӣ барои 2/3 аҳолӣ дастрас намебошад. Дар деҳот ба 100 ҳазор нафар 1 табиби соҳибтахассус рост меояд. Аксари муас­сисаҳои тиббӣ дар шаҳрҳо ҷойгиранд.

== Маориф ==
[[Акс:Herat University-2012.jpg|alt=Донишгоҳи Ҳирот, 2012|thumb|320x320px|Донишгоҳи Ҳирот, 2012]]
Соҳаи маорифи Афғонистонро метавон ба ду навъ — анъанавӣ-динӣ ва дунявӣ ҷудо кард. Тарзу тариқаи таълиму тарбияи динӣ таърихи қадим дорад. Ин навъи таълиму тарбия расман дар мактабҳои динӣ, мадрасаҳо, масҷидҳо ва назди муллоҳои алоҳида сурат мегирифт. Дар баробари омӯзиши Қуръон ва дигар китобҳои мазҳабию фиқҳӣ тибқи меъёри муайян шогирдон навиштан, хондан, иншо кардан ва ҳисобро низ меомӯхтанд. Макотиби динӣ барномаи таълим надоштанд ва муво­фиқи дараҷоти мураккабии таҳсил шогирдон маълумоти ибтидоӣ, миёна, ҳирфавӣ-касбӣ ва олиро соҳиб мешуданд. Бо таъсиси литсейи «Ҳабибия» дар Кобул (1903) ба бунёди мак­табҳои дунявӣ асос гузошта шуд. Пас аз соҳиби истиқлол гардидани Афғонистон (1919) ва пайдо шудани иртибототи фарҳангӣ бо мамлакатҳои хориҷӣ, низоми таълиму тарбияи дунявӣ низ рӯ ба рушд ниҳод; бо мадади Фаронса мактаби «Амония» (баъдҳо «Истиқлол») ва бо ёрии Олмон мактаби «Амонӣ» (баъдтар «Наҷот») сохта, ба истифода дода шуданд. Баъди таъсиси Вазорати таълиму тарбия дар Афғонистон тарзу тариқаи таълимии дунявӣ рӯ ба равнақ ни­ҳод. Вале дар давраи ҷангҳои шаҳрвандӣ таълиму тарбия таназзул кард; бештар аз 2000 мактаб харобу валангор ва ҳазорон омӯзгору шогирдон ба қатл расиданд. Ҳамин ҳолу аҳвол силсилаи таълими ҳирфавиро низ фаро гирифта буд. Калонтарин мактаби олии Афғонистон — Пуҳантуни (Дониш­гоҳи) Кобул аст, ки соли 1946 таъсис ёфта, факултаҳои тиббӣ, ҳуқуқ ва улуми сиёсӣ, политехникӣ, табииёт, факултаи адабиёт ва илмҳои гуманитарӣ, факултаи занонаи адабиёт ва улумҳои табиӣ, инженерӣ, дорусозӣ, байторӣ дошт. Ибтидои солҳои 90 Афғонистон 20 дар Афғонистон 5 мактаби олии дорои 28 факулта фаъолият доштанд. Барои гирифтани маълумоти динӣ ба ғайр аз мактабҳои хурди хусусӣ, ҳамчунин дар мактабҳои дунявии давлатӣ асосҳои ислом дарс дода мешавад. Ҳамчунин мактабҳои алоҳидаи динӣ низ амал мекунанд, ба мисли Мадрасаи Абуҳанифа дар Кобул. Маълу­моти олии диниро фактаи илоҳиёти Донишгоҳи Кобул ме­диҳад. Аммо ҷанги шаҳрвандӣ ба маориф хисороти зиёд ворид намуд. Мутобиқи омори ЮНИСЕФ соли 1999 дар тамоми макотиби Афғонистон ҳамагӣ 38 % писарон ва 3 % духтарони синну соли мактабӣ таҳсил мекарданд. «Толибон» қатъан муқобили таҳсили духтарон буданд. Танҳо баъди суқути «Толибон» маориф дар Афғонистон боз рӯй ба рушд ниҳод.
[[Акс:Afghan school girls in 2002.jpg|alt=Донишҷӯдухтарони афғон, 2002|thumb|320x320px|Донишҷӯдухтарони [[Афғонҳо|афғон]], 2002]]

=== Илм ва муассисаҳои илмӣ ===
То Инқилоби Савр дар Афғонистон низоми ягонаи муассисоти илмӣ вуҷуд надошт, вале дар шакли хеле содаву одӣ олимон ба омӯзиши таърих, адабиёт ва забон ҳанӯз аз ибтидои солҳои 30 Афғонистон 20, аз давраи таъсиси Ҷамъияти адабии Кобул, оғоз карда буданд. Дар рушди таҳқиқи соҳаҳои таъриху филология ҳиссаи Ҷамъияти адабии Ҳирот низ бузург аст. Нашри маҷаллаҳои илмӣ-адабии он давр, аз қабили «Кобул», «Маҷаллаи адабӣ», «Пахту», «Ориёно», «Афғонистон» ва амсоли инҳо гувоҳи рӯ ба тараққӣ ниҳодани таҳқиқоти илмӣ мебошанд. Таҳқиқоти бунёдӣ дар соҳаи таърихро Аҳмадалии Кӯҳзод, [[Мирғулом Муҳаммади Ғубор]], Абдулҳай Ҳабибӣ ва дигарон анҷом додаанд. Бахусус асари М. Ғубор «Афғонистон дар масири таърих» арзиши баланди илмиро соҳиб гардид. Ҳамчунин як идда асарҳои ба забони пашту (пухту) нашргардида аз қабили «Ди пахту ди адаб таъ­рих», «Ди пахту адабиато таърих», «Усанай ликвал», «Пахту наср та кара катъни», «Пахту насруна», «Пахту жиба» ва амсоли инҳо нахустин дастовардҳои илмӣ дар соҳаи таъ­рихи адабиёти паштуи Афғонистон буданд. Маҷмӯан аз ибтидои Афғонистон 21 дар Афғонистон 9 узви вобаста ва 32 узви пайвастаи илмҳои гуногун фаъолият доранд, ки Фаррух Эътимодӣ, Асадуллоҳ Ҳабиб, Алиакбари Шаҳ­ристонӣ, Муҳаммадиброҳими Атоӣ, Аҳмадшоҳ Ҷалол, Фақирмуҳаммад Змарай ва дигарон аз зумраи онҳо мебошанд. Ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ дар Афғонистон Академияи илмҳои Афғонистон, Академияи «Пахто олина», Анҷумани таърихи Афғонистон, [[Донишгоҳи Кобул]] ва даҳҳо донишгоҳи дигар машғуланд.

== Фарҳанг ==

=== Дин ===
[[Акс:Abdul Rahman Mosque in March 2010.jpg|alt=Масҷиди Абдурраҳмон. Бузургтарин масҷид дар Кобули Афғонистон, 2010|thumb|320x320px|Масҷиди Абдурраҳмон. Бузургтарин [[масҷид]] дар [[Кобул]]и Афғонистон, [[2010]]]]
То интишор гардидани дини ислом дар ҳудуди имрӯзаи Афғонистон (асрҳои 8-11) дар ин сарзамин мардум эъти­қодманди [[Маздаясно|зардуштия]], [[Буддоия|будоия]], монавия, [[Масеҳият|насрония]] ва дигар динҳову боварҳо буданд. Охирин минтақаи ин сарзамин, ки бо Кофиристон маъруф буд, баъдҳо ба дини ислом гаравонида шуданд. Акнун тамоми бошандагони кишвари Афғонистон мусулмон буда, 85 % аҳли суннат (аксар эътиқодманди мазҳаби Ҳанафия), 11 % мусулмонони аҳ­ли ташайюи ис­но­ашарӣ ва 4 % мусулмонони шиаи имомияи исмоилияанд. Баъзе мусулмонони аҳли суннат ва ҷамоат ҳамчунин пайрави равияю ҷараёнҳои чиштия, суҳра­вардия, нақш­бан­дия, қодирия ва бархе аз аҳли ташайюъ ба алавия, зайдия, қарматия, нусайрия мутааллиқ мебошанд. То та­ҳав­­вуло­ти охири с-ҳои 80 дар Афғонистон шумораи маҳ­дуди сикхҳо, ҳинду­маз­ҳаб­ҳо, яҳудиҳо, арманиҳо мезистанд ва эъти­қод­манди мазҳабҳои худӣ буданд. Дар Афғонистон бештар аз 15 ҳазор мас­ҷид фаъолият дорад ва мардум ба 20 ҳазор мазор ва ма­конҳои муқаддас назру ниёз мекунанд. Аз ҷумла, Ором­гоҳи ҳазрати Алӣ ибни Абитолиб (дар Мазори Шариф), макони нигоҳдории хирқаи ҳаз­рати Муҳам­мад (с) (дар Қандаҳор), Масҷиди Сахӣ (Кобул), Мақба­раи Охундзода (Ҷалолобод), Масҷиди Ҷомеъ (Ҳирот) зиё­ратгоҳи мардуманд.

=== Адабиёт ===
Адабиёти Афғонистон аслан ба ду забон — дарӣ ва пашту (пахту) шакл гирифтаву равнақ ёфтааст. Адабиёти даризабони Афғонистон нисбат ба адабиёти паштузабон таърихи қа­дим­тар ва ғановати бештар дорад. Адабиёти таълифӣ аз ибтидои зуҳури худ аз фолклори ғании мардумӣ ман­баъ гирифта, минбаъд равнақ ёфтааст. Адибони Афғонистон дар рушду такомул ва ривоҷи адабиёти баландғояи форс-тоҷик ҳис­саи арзанда гузоштаанд. Тариқи мисол, насри мусаҷҷаъ, ки қаблан дар адабиёти форс-тоҷик хеле маъ­руф буда, маҳбубият ҳам дошт, тавассути Абдуллоҳи Ансорӣ боз ҳам равнақ пайдо карда, ба «Гулистон»-и Саъдӣ, «Баҳо­ристон»-и Ҷомӣ ва чандин асари диг. таъсири бориз гу­зошт. Адабиёти паштузабон нисбатан баъдтар арзи ҳастӣ карда (Афғонистон 15), муҳаққиқин нахустнамунаи осори ин давраро «ди Шайх Малӣ дафтар» (Маҷмӯаи Шайх Малӣ) му­қаррар кардаанд. Минбаъд дар асрҳои 17-18 шоирони маъ­руфи Афғонистон Хушҳолхони Хатак (1613-91), Абдурраҳ­мо­ни Раҳмонбобо (1632—1708), Абдулҳамиди Мӯҳманд (1660—1732), Козимхони Шайдо (1727—1773), Темуршоҳи Дурро­нӣ (ваф. 1793) ва дигарон дар пешрафти адабиёти Афғонистон ҳис­саи арзанда гузоштаанд. Пас аз таъсиси давлати Дур­­ро­ниён (1747) адабиёти даризабони Афғонистон боз ҳам бештар равнақ ёфт. Аввалҳои Афғонистон 20 дар ада­биёти Афғонистон андешаҳои мао­риф­парварӣ авҷ гирифтанд. Шоир ва сиёсатмадори маъ­руф Маҳмуди Тарзӣ (1867—1935), Ғуломмуҳиддини Аф­ғон (1891—1921), Абдул­ҳодии Довӣ (тав. 1895), Абдулло­ҳи Мустағнӣ (1876—1934) аз зумраи суханварони мум­то­зимаъ­руфе буданд, ки бо офаридаҳои пурмуҳтавову баланд­мазмуни хеш адабиёти Афғонистонро боз ҳам ғанитар гардонданд. Соли 1947 аҳли фарҳанги Афғонистон — нависандагони маъ­ру­фу писандида Абдуррауфи Бенаво, Гулпочо Улфат, Нур­­муҳаммад Та­ракӣ, Ғуломҳасан Софӣ, Қиёмуддин Ходим ҷамъияти «Виш залмиён» («Ҷавонони бедор»)-ро таъсис доданд. Пайравону аъзои ин ҷамъият ғояҳои та­рақ­қипар­варонаву андешаҳои навро ташвиқу тарғиб мекар­­данд. Ху­су­с­ан, асарҳои воқеъбинонаи Рашшоди Қанда­ҳорӣ, Сулаймон Лоиқ, Абдуллоҳ Бахтонӣ, Зиё Қоризода, Му­ҳам­мадраҳим Илҳом, [[Абдулҳақ Бетоб]], [[Халилуллоҳ Ха­ли­лӣ]] ва чандин эҷодкори диг. барои такомули ин раванди ада­бӣ заминаи воқеӣ гардида буданд. Солҳои 60 Афғонистон 20 дар робита ба таҳаввулоти сиёсиву иҷтимоӣ мавзӯъ­ҳои адабӣ низ ба ҳаёти воқеии мардум наздиктар шуда, рангу мазмуни нав гирифтанд. Жанрҳои адабии ҳи­коя ва повест (қисса) маъруфият пайдо карданд, ки дар онҳо муаллифон бештар ба тасвири воқеъбинонаи зиндагии мардуми одӣ рӯ оварданд. Акнун эҷодкорон сабаби бадбах­ти­ҳои мардуми заҳматкашро дар носозгориҳои ҳаё­ти иҷ­ти­моӣ медиданд, ки повестҳои «Оворагиҳои Банг», «Спин», «Сангсар»-и Н. Таракӣ аз ҷумлаи онҳоянд. Аз солҳои 60 (Афғонистон 20) минбаъд мусалсал намунаҳои ашъори Халилуллоҳ Халилӣ, Абдуллоҳ Бах­тонӣ, Моили Ҳиравӣ, Бориқ Ша­феӣ, Сулаймон Лоиқ, ҳи­кояҳои Гулпочо Улфат ба табъ расида, аз тарафи хонандагони тоҷик хуш пазируфта шудаанд. Ибтидои Афғонистон 21, ҳанӯз ҳам аксари эҷод­ко­рон дар мусофиратанд ва бархе дар Олмон, ИМА ва диг. кишварҳои дунё доираҳои ада­бӣ созмон дода, ба эҷод маш­ғуланд.

=== Меъморӣ ва санъати тасвирӣ ===
[[Акс:Citadel in Herat in 2011-cropped.jpg|alt=Арки Ҳирот дар ғарби Афғонистон, шаҳри Ҳирот. 2011|left|thumb|420x420px|Арки Ҳирот дар ғарби Афғонистон, [[Ҳирот|шаҳри Ҳирот]]. [[2011]]]]
Ёдгорҳои меъморӣ ва санъати тасвирии Афғонистон таърихи ниҳоят ғанӣ ва қадимӣ доранд. Муҳаққиқон дар санъати қадимии меъмории Афғонистон намунаҳои моддӣ ва маънавии мардумони гуногунро, ки дар давраҳои мухталиф дар ин кишвар зиндагӣ кардаанд, пайдо намудаанд. Дар Афғонистон ёдгорҳои меъмории қадим, аср­ҳои миёна ва муосир хеле фаровонанд. Қадимтарин осори меъморӣ харобаҳои девори қалъаҳо дар Фароҳ ва Балх мебошанд. Ба ҳамин нисбат дар осори хаттӣ аксаран Балхро «Умм-ул-билод» («Модари шаҳрҳо») меномиданд, ки аз сернуфусӣ ва вусъати он дарак медод. Ҳамчунин харобаҳои Ойхонум (дар резишгоҳи дарёи Кӯкча), ҳафриёти Теппаи Шакур дар Ҳадд (ҷануби Афғонистон), Сурх­кӯтал (наздики Пули Хумрӣ) шоҳиди ҳоланд. Бузургтарин маҷмааи маданияти будоия дар Афғонистон, ки ҳар як бинандаро дар ҳайрат мегузошт, Бомиён буд. Дигар ёдгорҳои меъморӣ дар шаҳрҳои Ҳирот, Қандаҳор, Балх, Ғазнӣ, Мазори Шариф, Буст (Лашкаргоҳ) ва Кобул воқеъ гардидаанд, ки ҳар яке таърихи аҷибу ғариб ва ибратомӯз доранд. Дар Ҳирот иншооти бузурги Масҷиди ҷомеъ, ансамбли зебои меъмо­рии Мусалло, Мақбараи Ҳусайн Бойқаро, Мақбараи Алишер Навоӣ, Мақбараи Ҷомӣ, ансамбли меъмории Гозур­гоҳ, Мақбараи Шайх Абдуллоҳи Ансорӣ ва ғайра, дар Қан­да­ҳор Мақбараи [[Аҳмадшоҳи Дурронӣ|Аҳмадшоҳи Дур­ронӣ]], ёдгори меъмории Чилзина; дар Ғазнӣ Мақбараи Султон Маҳмуди Ғазнавӣ (ансамбли меъморӣ), Мақ­бараи Саноӣ, манораи Баҳром, маҷ­мааи қасрии Буст — Лашкаргоҳ, дар Балх харобаҳои девори шаҳр, Мақбараи Абунасри Порсо, Мадрасаи Суб­­ҳон­қу­лихон, Мақбараи Робиаи Балхӣ ва дар Мазори Ша­риф зеботарин намунаи ансамбли меъморӣ — Оромгоҳи ҳазрати Алӣ ибни Абитолиб; дар Кобул мақбараи Шоҳи Душамшера, алайҳир­раҳма, мақбараи Темуршоҳи Дурронӣ, мақба­раи амир Абдурраҳмонхон, Мақбараи Бодуршоҳ, Мақба­раи Му­ҳаммад Нодиршоҳ ва чандин ёдгори меъмо­рии дигар мебошанд. Дар Афғонистон ёдгорҳои меъмории муосир низ мав­ҷуданд ва ба ҳар муносибати даврони муосир би­но ёфтаанд, ки Манораи Истиқлол (Кобул), Тоқи Зафар (дар Пағмон), Манораи Дониш (Хуст), Манораи Майванд аз ҷумлаи онҳоанд. Аксари ёдгорҳои меъморие, ки номбар шуданд, фақат сирф ёдгории меъмории бос­тон­­шиносӣ ва таърихӣ нестанд, балки аз нигоҳи таърихи санъат арзиши баланди ҳунарӣ доранд, зеро дар онҳо намунаи олии санъати ҳайкалтарошӣ, сангтарошӣ, хиштчинии ороишӣ, кандакорӣ, гачкорӣ, ҳаккокӣ, омезишҳои дигар анвои ҳу­нар­ҳои санъати тасвирӣ ва ороиши амалии элли­низму бох­тарӣ ва ҳиндӣ таҷассум ёфтаанд. Ҳам­чунин дар нати­ҷаи ҳафриёт осори фаровони гаронбаҳои заргарӣ, куло­лӣ, қолибофӣ пайдо гардиданд. Дар рушду равнақи сан­ъати миллии имрӯзаи Афғонистон мактаби санъати тасвирӣ ва ҳу­нармандии Кобул (таъсисаш 1921) мавқеи муҳимму на­­заррас дошт. Ҳаёти воқеӣ, зиндагии мардуми одӣ ва муборизаҳои озодихоҳонаи халқҳои афғон дар асарҳои рас­сомони машҳури Афғонистон Абдулғафур Брешно, Ғавсуддин, Хайрмуҳаммад ва дигарон хеле возеҳ акс андохтаанд. Ҳай­калтарошон Муҳаммадҳайдар ва Муҳаммад­ризои Қан­да­ҳорӣ бо асарҳои гуногунжанри худ хеле маъ­руфият пайдо кардаанд.

=== Мусиқӣ ===
[[Акс:Farhad Darya's Peace Concert in 2010.jpg|alt=Фарҳоди Дарё, Консерт дар Кобул, 2010|thumb|320x320px|[[Фарҳоди Дарё]], Консерт дар [[Кобул]], [[2010]]]]
Гуногунии қавмии Афғонистон (тоҷик, пашту, балуч, турк­ман, ӯзбек ва ғайра) дар мусиқии Афғонистон низ хеле равшану возеҳ акс ёфта, дар он ҳамчунин унсурҳои санъати ҷаз­зо­би ҳинд нақши худро гузош­таанд. Ин ҳолат имкон фа­ро­ҳам овард, ки мусиқии Афғонистон до­рои жанрҳои гуногун, лаҳн­­ҳои фаровон ва созҳои мухта­ли­фуннавъ бошад. Дар санъа­ти мусиқии Афғонистон дубайтӣ, чор­бай­тӣ, рубоӣ, ғазал ва қа­сида бис­ёр истифода мегарданд. Аз созҳои нисбатан маъ­руфтари мардумӣ танбӯр, рубоб, ғи­жак, сантӯр, чанг, сурнай, нақора, даф, дойра ва таблак хеле маъмуланд. Сарояндагони маш­ҳури Афғонистон устод Ғуломҳусайн, Муҳам­мад Умар, Ҳафи­зул­лоҳи Хаёл, Абдуҷалили Залонд, Салими Сармаст, Фитрати Ношинос, устод Сароҳанг, Ма­дадӣ, Зо­ҳири Ҳувайдо, [[Аҳмад Зоҳир]], Аҳмад Валӣ, [[Фарҳоди Дарё]], Маҳваш, Салмо, Қамар, Ҳан­гома ва дигарон ме­­бошанд, ки бе­рун аз хоки Афғонистон дар аксар мам­лакатҳои [[Осиёи Марказӣ]] шуҳ­рат доранд. Соли 2006 Рӯз­ҳои фарҳанги Афғонистон дар Тоҷикис­тон баргузор гардида, санъати му­сиқию овозхонӣ, синамову ҳунарҳои тасвирӣ ва саноеи дастии мардуми кишвари дӯст намоиш дода шуд.

=== Театр ===
Шояд қадимтарин ва содатарин анвои намоиши мардумӣ дар Афғонистон дастаҳои хурд-хурди ҳунармандон, монанди маддоҳон, ширинкорон, масхарабозон, қис­са­хон­ҳо, ровиён, тамсилгарон, ки аксаран онҳоро «содуҳо» ном мебурданд, буданд. Онҳо дар кӯчаву бозор, тӯйу су­ри мардумон, ҷашну маросимҳо бо ҳаракатҳои даст, сар ва бадан мувофиқ ба мазмуну мундариҷаи матн амал мекарданд ва мардумро ба ваҷд оварда, ба андешае водор месохтанд. Бархе аз ин гурӯҳҳо бо номҳои «ширинкор», «масхарабоз» — сойинҳо бо ниқобҳои худсохти аҷибу ға­риб зоҳир мешуданд. Ҳамчунин суннатҳои тамсилу танз низ бо шеваҳои гуногун муравваҷ буданд. Ҳанӯз аз қадим бай­ни мардумони Афғонистон Фақир Аҳмад маъруф ба лақаби «Маҷ­ли­соро» ҳамчун ширинкори бомаҳорат шуҳратёр буд. Дар бораи унвон ва маҳалли баргузории драмаи нахустини муосир дар Афғонистон муҳаққиқон андешаҳои гуногун доранд. Аввалин драма дар аҳди амир Амонуллоҳхон дар қасри «Сутур»-и Вазорати умури хориҷӣ барои аҳли хонаводаи шоҳӣ ва бори дуюм дар Пағмон (наздикии Кобул) ба муносибати 5-умин солгарди Рӯзи истиқлол намоиш дода шуд. Ин намоишномаро «Ҷазираи Ҷово», «Шоҳ­зодаи Ҷово», «Сардори ҷазираи Ҷово» ва амсоли инҳо ном будааст. Сипас соли 1924 дуюмин драмаи таъри­хии теат­ри Афғонистон бо номи «Модар — Ватан» намоиш дода шуд. Аввалин намоишгоҳи махсуси театрӣ «Синамотеатри Пағ­мон» буд, вале бар асари сӯхтор он комилан аз байн рафт. Бо вуҷуди ин, аз соли 1924 минбаъд чандин намоишнома, аз қабили «Ҳокими золим», «Писари ноздона», «Дурӯғгӯй», «Муҳорибаи Тал», «Фатҳ ва суқути Андалус», «Писаре, ки ба Урупо меравад» намоиш дода шуда, аз тарафи бинандагон хеле хуш пазируфта шуданд. Театри «Пуҳан нандорӣ» бинои худӣ надошта, дар яке аз толорҳои литсейи «Истиқлол» ҷой гирифта буд. Нахустнамоиши он «Мерос», ки ба қалами Абдуррашид Ла­тифӣ тааллуқ дошт, таваҷҷуҳи адибонро ба драматургия ҷалб кард. Дар нати­ҷа чандин намоишнома, аз қабили «Отифа»-и Муҳам­мадусмони Сидқӣ, «Домод»-и Носири Ғарғашт, «Шогирди кабобӣ»-и Абдурраҳмони Пажвок, «Ишти­боҳ»-и Аб­дулғафури Брешно рӯи саҳна омаданд. Солҳои 60 Афғонистон 20 театрҳои дигар низ дар Афғонистон ба фаъолият пардохтанд, ки «Шарлӣ нандорӣ» ва «Зайнаб нандорӣ» аз маъ­руфтарин ва муваффақтарини онҳо буданд; намоишно­маҳои «Шаҳ­рӣ ва деҳотӣ», «Бебок», «Тилисми изди­воҷ»-и Шарлӣ нан­дорӣ ва «Бути куҳна», «Ҷо­дугар», «Панҷоҳу шаш», «Пи­роҳани арӯсӣ» бому­ваф­фақият намоиш дода шуданд. Аз охири с-ҳои 50 Афғонистон 20 зарурат ба машварату маслиҳати ре­жис­сё­рони хориҷӣ ба амал омад. Дар он солҳо дар байни Афғонистон ва Иттиҳоди Шӯравӣ муносибатҳои ҳатаърихи сиёсию иқтисодӣ бар­қарор буданд ва мақомоти салоҳиятдори Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамбастагии таърихии мардумони То­ҷи­кистону Афғонистон-ро ба эътибор гирифта, қарор карданд мутахассисон аз Тоҷикистон интихоб шаванд. Соли 1961 ҳунарманди маъруфи тоҷик Шамсӣ Қиёмов ҳамчун коргардони театр ба Афғонистон фиристода шуд. Баъди бозгашти ӯ Меҳрубон Назаров минҳайси мушовири Ра­ёсати матбуоти Афғонистон (баъдҳо Вазорати култур) фиристода шуд. Дар давраи ҳамкории ӯ бо театри Афғонистон намоишнома­ҳои «Баъд аз як умр» ва «Қаҳрамонон»-и Аб­дуррашид Латифӣ, «Зан ва тило», «Ман мардро мехо­ҳам»-и Тавфиқ Ҳаким, «Гу­наҳкорони бегуноҳ»-и Афғонистон Афғонистон Островский ба саҳна гузошта шуданд. Пас аз ӯ Ҳоҷиқул Раҳматуллоев кори ӯро идома дод. Солҳои 70 Афғонистон 20 барои ҳунари театри Афғонистон давраи нашъунамо ва дастовард­ҳои эҷодӣ ба ҳисоб мерафтанд. Дар ин солҳо ҳам театр­ҳои Афғонистон ба ғайри асарҳои муаллифони дохилӣ ба асарҳои саҳнавии театри ҷаҳонӣ рӯй оварда, ба муваффақиятҳои назаррасе ноил гардиданд, ки «Муфаттиш»-и Н. В. Гогол аз зумраи онҳост. Бо ву­ҷуди рух додани таҳаввулоти ҷиддии сиёсию иқти­содӣ бар асари Инқилоби Савр теат­ри Афғонистон комилан суқут накард. Дар ҳамин давраи ноором ҳам дар театр «Шабу шаллоқ»-и Асадуллоҳи Ҳабиб, «Зарбаи севум» ва «Рас­воӣ»-и Азими Сиистонӣ, «Дзандзируно матӣ швъл» (Зан­ҷирҳо шикастанд)-и Ҷонмуҳаммади Плор, «Хашми халқ»-и Асадуллоҳи Ҳабиб, «Табиби иҷборӣ»-и Ж. Молйер, «Сал­мо ва Баҳром»-и Ҳ. Хаёл, «Марди на­ҷиб»-и Нозим Ҳикмат ва даҳҳо намоишномаи дигар ба саҳна гузошта шуданд. Дар бунёдгузорӣ ва равнақи театри Афғонистон ҳиссаи ҳунармандони мумтози афғонистонӣ Қорӣ Дӯст­муҳам­мад, Муҳаммадкозими Ҳотамӣ, Муҳаммад Кабир, Му­ҳам­мад Осиф, Абдуррашиди Ҷалиё, Абдур­раҳ­мони Бино, Ғуломумари Шокир, Абдулқаюми Бесид, Аҳмад Зиё, Мирмуҳаммади Набӣ, Наҷибуллоҳи Масо, Юсуфи Кӯҳ­зод, Муҳаммадалии Равнақ, Ҳамиди Ҷалиё, Ёрмуҳам­мади Фароз, Раҳими Сорбон, Саттори Вораста, Наими Рафоҳ, Ҳусайни Видоъ, Ҳабиба Аскар, Зулайхо Ни­гоҳ, Но­ҳия Дино ва чандин дигар хеле бузург аст. Театри Афғонистон дар тамоми мавҷудияти хеш беш аз 150 намоишномаро ба саҳна гузошта, манзури тамошогарон гардондааст. Соли 2005 бо дастгирии Бунёди фарҳанг ва ҷомеаи мадании Афғонистон ва бо эҳтимоми коргардони тоҷик М. Миров дар саҳнаи театри «Офтоб» (Кобул) асари Н. Табаров «Тарс» (дар нақшҳо ҳунарпешагони афғонистонӣ Наҷиб Ато, Умед Раванда, Саидмуҳаммад Шарифӣ, Тоҳири Афғон­бек, Шикебо Ризоӣ) ба саҳна гузошта шуд. Ин намоишнома ва консерти якҷояи ҳунармандони тоҷик (сурудхонии М. Миров, Афғонистон Саодатбеков) ва устодони ҳуна­ри Афғонистон (таблакнавоз Муҳаммад Осиф ва рубобнавоз Ғулом Ҳусайн) чун ҷашни дӯстии ду кишвар падид омад.

=== Кино ===
Таърихи кино дар Афғонистон аз ибтидои солҳои 20 Афғонистон 20 аз лаҳзае, ки дар дарбори шоҳ филмҳои иборат аз аксҳои «зинда»-и ҳаракаткунанда намоиш дода мешуданд, оғоз меёбад. Соли 1921 аз Аврупо ба Кобул дастгоҳи кино­на­моишдиҳӣ оварда, дар кинотеатри «Баҳор»-и Пағ­мон филм­ҳои беовоз намоиш дода мешуданд. Тадри­ҷан аз ибт. солҳои 40 Афғонистон 20 Афғонистон низ ба истеҳсоли филмҳои худӣ шурӯъ намуд, ки нахустин филми бадеии муштарак (Аф­ғону Ҳинд) «Ишқ ва дӯстӣ» (муаллифи филмнома Абдуррашид Латифӣ) буд. Филмро ширкати филмсозии ҳиндии «Шӯр» дар Лоҳур (он вақт тобеи Ҳинд, имрӯз дар сарзамини Покистон воқеъ аст) ба навор гирифта буд. Дуюмин филм «Монанди уқоб» (коргардон Файз­муҳаммад Хайрзода) буд, ки нисбат ба филми аввал, ки бо фар­ҳанги мардум он қадар созгорӣ надошт, беҳтар пазируфта шуд. Дар ҳамин давра чандин филмҳои кӯ­тоҳметражи ҳуҷҷатӣ, хроникавӣ ва киножурналҳо (аслан фаъолияти давлатро инъикос мекарданд) ба навор гирифта шуданд. Солҳои 60 Афғонистон 20 киностудияи «Афғон­филм» бунёд ва таъсис ёфт, ки нахустин филми бадеии дар ин киностудия истеҳсолшуда «Тақдир» ном дошта, соли 1970 дар ки­нотеатрҳои Кобул ба муносибати ҷашни Истиқлоли Афғонистон намоиш дода шуд. Солҳои 70 Афғонистон 20 якчанд филми дигар рӯи навор омаданд, ки «Насиҳати модар» (1973) ва «Рӯз­ҳои мушкил» (1974, соли 1976 дар Чорумин кинофестивали байналмилалии Тошканд намоиш дода шуда буд) аз ҷум­лаи онҳоянд. Дар баробари таҳия ва намоиши филм­ҳои худӣ воридоти фаровони филмҳои эронӣ, ҳиндӣ ва по­кис­­тонӣ (бидуни дубляж) авҷ гирифта буд. Баъди ға­лабаи Инқилоби Савр шурӯъ аз соли 1978 филмҳои сершумори гуногунмавзӯи истеҳсоли Иттиҳо­ди Шӯравӣ ба Афғонистон ворид шуданд, ки аксар дар «Хонаи дӯстӣ»-и шӯ­равӣ (Кобул) намоиш медоданд. Қариб дар аксарияти шаҳр­ҳои Афғонистон, аз ҷумла Мазори Шариф, Қундуз, Пули Хум­рӣ, Чо­рикор, Қандаҳор, Ҳирот, Лашкаргоҳ, Ҷалолобод, Пағ­мон, Гардез, Хуст, Ғазнӣ, Шибирғон, Самангон, Маймана, Оқча, Сари Пул филмҳои бадеӣ, мустанад, таърихӣ ва хроникавӣ намоиш дода мешуданд. Мавзӯи филмҳои сол­ҳои охир таҳиягардида бештар ба ватандӯстию садо­қат, заҳмати беғаразона, диловарӣ оиданд, ки «Фирор», «Қасос», «Сабур-сарбоз» ва филмҳои муштарак бо «Мосфилм» («Тобистони гарми Кобул») ва «Тоҷикфилм» («Ин­қилоб идома дорад») аз ҷумлаи чунин филмҳоянд. Раиси Иттиҳоди синамогарони Афғонистон Ҷавоншер Ҳайдарӣ, Раиси Ха­­­зинаи фарҳанг ва иҷтимоиёти Афғонистон Темур Ҳакимёр, коргардон Сиддиқ Бармак соли 2006 дар Фестивали дуюми байналмилалии «Дидор» (Душанбе) бо 14 филми ҳунарии давраи баъди «Толибон» ва соли 2012 ҳам ширкат дошта, баҳои баланд ги­рифтанд.

== Варзиш ==
[[Акс:Zohib Islam Amiri (in red uniform) vs Jeje Lalpekhlua (in blue uniform).jpg|alt=Дастаи миллии футболи Афғонистон (дар либоси сурх), пеш аз нахустин ғалабаи худ бар Ҳиндустон (кабуд). SAFF, 2011|thumb|250x250px|Дастаи миллии футболи Афғонистон (дар либоси сурх), пеш аз нахустин ғалабаи худ бар [[Ҳиндустон]] (кабуд). SAFF, [[2011]]]]
Ба монанди дигар кишварҳои дунё ва минҷумла мамлакатҳои Осиёи Марказӣ, таърихи варзиш дар Афғонистон ба умқи асрҳои гузаштаи дур мепайвандад. Нахуст варзиш дар шакли бозиҳои гуногуни одӣ (аксаран байни наврасону ҷавонон) зуҳур карда, минбаъд ба силсилаи ягонаи мураттаб ворид гардид. Яъне аз бандбозӣ, аловпарак, баландпарак, гачабозӣ, чилликбозӣ, хурӯсҷанг, пиёдапойга барин бозиҳои серҳаракати сода оғоз гардида, бо гузашти замон ба бузкашӣ (кӯпкорӣ), пойга, куштигирӣ, вазнбардорӣ ва амсоли инҳо расида, дар давраи муосир ба варзиши ҷаҳонӣ, ки дорои низоми муайян ва меъёрҳои мушаххас мебошад, пайваст. Афғонистонро аз соли 1936 Кумитаи бай­налмилалии олимпӣ ба расмият шинохт ва аз ҳамон сол Афғонистон дар Бозиҳои олимпӣ ширкат кард. Ҳоло навъҳои бештар маъмули варзиш дар Афғонистон куштӣ, варзиши сабук, футбол, волейбол, гӯйбозӣ мебошанд.

== Матбуот ==
Матбуот дар Афғонистон таърихи бештар аз 135-сола дорад ва аз рӯзи аввали вуҷудияти худ ҷиҳати таъмини ҳуқуқи башар дар ин кишвар хидмат кардааст. Аввалин дастгоҳҳои чопӣ ба Афғонистон дар нимаи дуюми Афғонистон 19 ворид гардида ба таъсиси чопхонаҳои кишвар асос гузоштанд. Нахустин шумораи газетаи «Шамс-ун-наҳор» (1875) ва маҷ. «Кобус» (1867) дар чопхонаи «Шамс-ун-на­ҳор» нашр гардиданд. Тарзи нашр чопи сангӣ буд. Ба ҳа­мин тартиб барои чопи китобҳо, газетаҳо, маҷаллаҳо, ҷузва­ҳо, санадҳои дав­­латӣ ва дигар маводди нашрӣ дар Афғонистон асос гузошта шуд. Барои бедорфикрӣ ва тавсиаи ҷаҳон­шиносӣ ва таблиғи ақидаҳои пешрафта ҷаридаи «Сироҷ-ул-ахбор» нақши муҳим иҷро кард. Янв. соли 1906 шумораи нахустини «Си­роҷ-ул-ахбори афғонӣ» аз чоп баромад. Вале бо фишор­ҳои пайиҳами Британия нашри ин рӯзно­ма қатъ гардид ва танҳо соли 1911 бо кӯшиши адиби маъ­руф ва маорифпарвари машҳури Афғонистон Маҳмуди Тарзӣ (18­68-1933) аз нав эҳё шуда, то соли 1918 ба нашриёти худ идома дод. Дар газета на танҳо асарҳои худи М. Тарзӣ ва ҳаммаслаконаш, балки тарҷумаи асарҳои беҳтарини адибони кишварҳои ҳам­соя ва Аврупо низ чоп мешуданд. Аз соли 1918 ҳамчун замима ба газетаи «Сироҷ-ул-ахбор» барои кӯдакон рӯзномаи «Сироҷи атфол» нашр мегардид. Баъ­ди соҳибистиқлол гар­дидани Афғонистон (1919) фаъолияти наш­рияҳо васеътару мус­тақил гардид ва бидуни матба­аҳои давлатӣ чандин мат­бааи хусусӣ дар марказу вило­ятҳо ба вуҷуд омад. 30 сентябри 1924 Қонуни матбуот дар Афғонистон ба тасвиб расид ва ба дунболаи он ҳафтаномаи «Анис», «Насими саҳар» ва «Наврӯз» нашр шуданд. Дар ҳамин давра 13 газета ва ма­ҷалла дар Кобул ва вилоёт ба табъ расиданд. Газетаҳо: «Амони афғон» (Кобул), «Ситораи афғон», «Ҷабал-ус-си­роҷ», «Иттиҳоди машриқӣ», «Иттиҳод» (Хонобод), «Ту­лӯи афғон» (Қандаҳор), «Иттифоқи ислом» (Ҳирот), «Ир­шод-ун-нисвон» (Кобул), «Афғонис­тон» (Ҷа­лолобод); ма­ҷаллаҳо: «Муаррихи маориф», «Оинаи ирфон» (Вазорати маориф), «Урду» (Вазорати ҳарбия). Со­ли 1926 ба Афғонистон як дастгоҳи радиоӣ ворид гардид ва ба номи «Радиои Кобул» радиошунавонӣ оғоз шуд. Вобаста ба ҳамин давр Ғу­бор менависад: «Дар замони Нодирхон салтанат матобеи озоди „Анис“ ва „Рафиқ“-ро баста кард. Дар хариду фу­рӯши мошини тайп (чоп — Баҳодур Раҳматов) маҳ­дудият эҷод шуд. Ҷароиди „Ислоҳ“ ва „Анис“ ба дасти муллоҳо супурда шуд. Нашрияи „Ҳаюн ала-л-фаллоҳ“ тавассути муллоҳо нашр шуд»… Аммо бо вуҷуди чунин вазъ матбуот дар Афғонистон комилан суқут накард, вале раванди тавсиаи он андаке коҳиш ёфт. Аз соли 1939 газетаи «Ислоҳ» ба «Ҷумҳурият» табдили ном карда, то Инқилоби Савр дар ҳаҷми 4 са­ҳифа нашр мегардид. Газетаи «Ҳивод» («Ватан» — Баҳодур Раҳматов) — органи Шӯ­рои Инқилобӣ ва Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Афғонис­тон аз соли 1949 дар 4 саҳифа ба забон­ҳои пашту ва дарӣ нашр мегардид. Соли 1951 парламенти Афғонистон Қо­нуни матбуотро ба тасвиб расонид, ки ба дунболи он г-ҳои ғайри­дав­латии «Ангор», «Нидои халқ», «Нилоб», «Вулус», «Ва­­тан», «Ои­на» дар Кобул ва «Атом» дар Маймана таъ­сис дода шуданд. Соли 1952 баъди саркӯб шудани ҳара­катҳои де­мок­ратӣ дар Афғонистон матбу­оти хусусӣ комилан суқут кард. Соли 1963 Департаменти матбуоти Афғонистон ба Вазорати табъ ва иттилоот табдили ному сохтор кард ва соли 1964 Қонуни асосии нав ва дар асоси он Қонуни матбуот ба тасвиб расид. Ин иқдом имкон фароҳам овард, ки газетаву маҷал­лаҳои хусусӣ нашр шаванд. Чунончи «Рӯз­гор», «Тарҷу­мон», «Корвон», «Мусовот», «Паёми им­рӯз», «Гаҳиз», «Афғон миллат», «Садои авом», «Шуълаи ҷо­вид», «Халқ», «Парчам» ва ғайра аз ҷумлаи онҳо буданд. Баъд аз ҲХДА соли 1973 М. Довуд чопи тамоми газетаҳои хусусиро манъ кард.

Баъди инқилоби халқӣ-демократӣ 1978 вазоиф ва нақ­ши воситаҳои ахбори омма дар Афғонистон комилан диг. шуд; ҳаёти сиёсию иҷтимоӣ, иқтисодиву маданӣ-фарҳангӣ тағ­­­й­ир ёфта, унвони аксари газетаву маҷаллаҳо иваз шуд, теъдоди нашр ҳам боло рафт. Органи нашриёти Кумитаи Марказии ҲХДА г-и ҳаррӯзаи «Ҳаққиқати Ин­қилоби Савр» (ба забони дарӣ ва пашту) маъруфият пайдо кард. Минбаъд ақаллиятҳои миллии Афғонистон ӯзбекҳо («Юлдуз»), туркманҳо («Гораш») ва балучҳо («Субҳ») ҳам соҳиби газетаҳои худӣ гардиданд. Газетаи «Кобул Ню таймс» ба забони англисӣ чоп мегардид. Дар ин давра дар вилоёти Афғонистон низ газетаҳо, аз ҷумла «Иқти­сод», «Зерай», «Ҳақиқати сарбоз», «Иттиҳод» (Бағлон), «Ба­дахшон» (Ба­дахшон), «Бедор» (Балх), «Саноӣ» (Ғаз­нӣ), «Иттифо­қи ислом» (Ҳи­­рот), «Ҷузҷон» (Ҷузҷон), «Ту­лӯи афғон» (Қандаҳор), «Вранга» (Пактиё), «Сиистон» (Ҳилманд) бо теъдоди зиёд нашр мешуданд. Маҷаллаҳо низ хеле фаровон буданд, ки «Ирфон», «Деҳқон», «Миллиятҳои бародар», «Ҷир­га», «Урду», «Овоз», «Қазо», «Фарҳанги мардум», «Хуросон», «Жвандун» (Зин­да­гӣ Баҳодур Раҳматов), «Пешо­ҳанг», «Ситора», «Занони Афғонистон», «Китоб», «Балх» аз қабили онҳо­янд. Дар марҳалаи бо ном такомули Инқилоби Савр (баъд аз 27 декабри 1979) шумораи васоити ахбори омма дар Афғонистон бамаротиб афзуд ва танҳо дар соли 1986 дар Афғонистон 49 рӯз­нома ба теъдоди 122 млн нусха ба табъ мерасид. Дар давраи истиқрори низоми исломӣ дар кишвар бо фармони роҳбари давлат Бур­ҳо­нуддини Раббонӣ қонуни нави матбуот ба тасвиб расид. Ба асоси ин қонун озодии баён ва матбуот комилан таъ­мин шуда, фақат радиову телевизион дар инҳисори давлат буданд ва касе ҳуқуқ надошт даст­гоҳи радио ва ё телевизиони хусусиро таъсис биди­ҳад. Ҳамчунин касе иҷо­за надошт ба муқобили дини ислом таблиғ намояд. Дар ҳамин давра (1992—1996) газетаҳои «Суб­ҳи умед», «Ҳам­бастагӣ», «Кобул», «Фарёди аср», «Ир­шод-ун-нис­вон», «Бо­ло­ҳисор» ва ғайра чоп мешуданд. Дар даврони «Толибон» ба ҷуз газетаҳои «Шариат», «Анис» ва «Ҳивод», ки сухан­гӯи низоми «Толибон» буданд, фаъо­ли­яти дигар нашрия­ҳо қатъ гардид. Дар замони таҳавву­лоти навин (аз соли 2001 то ҳол) соли 2002 Қонуни (нави) матбуот ба тасвиб расид, ки ин қонун низ озодии матбуотро таъйид намуд ва озодии нашри тамоми навъи расонаҳо, ба шумули радио, телевизион ва дастгоҳҳои филмбардорию истеҳ­со­лии санъати киноро ба расмият шинохт.

=== Радио ва телевизион ===
[[Акс:Shamshad TV studio in 2010.jpg|alt=Студияи телевизионии «Шамшод», 2010 |thumb|320x320px|Студияи телевизионии «Шамшод», [[2010]]]]
Бори нахуст садои радио дар Афғонистон соли 1920 баланд шуд, вақте ки Ҳукумати Россияи Шӯравӣ барои Афғонистони соҳибистиқлол дастгоҳи радиошунавонӣ тақ­дим намуд ва аввалтар аз ҳама аз тариқи он телеграммаи Амонулоҳхон ба номи В. И. Ленин садо дод. Тадриҷан радио дар Афғонистон тавсиа ёфта, соли 1964 дар Кобул радиостансияи нав бо студияҳои сабти овоз, ду студияи консертӣ ва толор барои 500 кас бино ёфт. Телевизиони Афғонистон фаъолияти худро аз августи 1977 шурӯъ намуд, ки дар як шабонарӯз чор соат бетанаффус барномаҳо намоиш медод. Баъди Инқи­лоби Савр давомнокии намоиши барномаҳо дар шабо­нарӯз ба 6 соат расонда шуд. Барномаҳои телевизи­он асосан аз 4 бахш — сиёсӣ-ҷамъиятӣ, мусиқӣ, адабӣ-дра­мавӣ ва барномаҳо барои кӯдакон иборат буданд. Соли 1980 аз тарафи Иттиҳоди Шӯравӣ барои Афғонистон ройгон пой­го­ҳи радиотелевизионии «Марс» сохта шуд. Соли 1982 ба ҷои «Марс» пойгоҳи пурқудраттари «Лотос» (дар Афғонистон бо номи «Шамшод» машҳур аст) насб гардид. Ҳоло дар Афғонистон 50 пойгоҳи радио ва 24 дастгоҳи телевизионӣ фаъо­лият дорад.

Радиоҳо: «Радиои Афғонистон», «Ориёно», «Наво», «Ор­­мон», «Калид», «Нурин», «Субҳ ба хайр», «Салом ва­тан­­дор» ва чандин радиоҳои вилоятӣ ва хусусӣ. Телеви­зионҳо: «Телевизиони миллӣ» (давлатӣ), «Ту­лӯъ», «Аф­ғон», «Нур», «Хуросон», «Саҳар», «Шамшод», «Оина», «Сабо», «Имрӯз», «Бохтар», «Орзу», «Рӯз», «Фар­до» ва ғайра

== Ҳизб, ҳаракатҳо ва иттиҳодияҳо ==
Дар Афғонистон ҳизбҳои си­ё­сӣ таърихи дерин надоранд. Солҳои 60 а 20 таъсири сохти сотсиалистӣ, ки аз доираи як мамлакат баромада, ба системаи байналмилалӣ ворид шуда буд, дар Афғонистон хеле возеҳ эҳсос мегардид; маҳфилҳои алоҳидаи марксистӣ ва гурӯҳҳои ҷудогонаи сотсиалистии зиёиёни демократ тад­ри­ҷан ба ҲХДА табдил ёфтанд. Дар баробари ҳара­катҳои тарақ­қихоҳонаи ҷаво­нон чандин ҷунбишу ҳизби дигар арзи ҳастӣ карданд. Ҳанӯз солҳои 60 Афғонистон 20 дар Афғонистон наҳзати исломӣ ба вуҷуд омад ва созмоне ташкил шуд. Дар До­нишгоҳи Кобул шуъбаи ҷавонони наҳзат бо но­ми «Ҷа­вонони мусулмон» фаъолият мекард. Соли 1973 созмони ис­ло­мӣ номи «Ҷамъияти исломии Афғо­нис­тон»-ро гирифт. Баъд аз ҳиҷрати аъзои он ба Покистон дар сафи ҷамъият ҷудоӣ ба амал омад ва он ба ду ҳизб тақсим шуд, ки якеро Гулбуддин Ҳикматёр ва дигареро Бурҳонуддин Раб­бонӣ роҳбарӣ мекарданд. Баъд аз соли 1978 дар Покистон 7 ҳизби суннӣ ва дар Эрон 8 ҳизби шиамазҳаб амал мекард. Ҳизби шиа ни­ҳоят мут­та­ҳид шуда, Ҳиз­би ваҳ­дати исломии Афғонистонро ташкил намуд. Ҳиз­би ҳаракати исло­мӣ бо роҳба­рии Осиф Муҳ­синӣ мус­тақимтар нигоҳ дошт.

Ҳизби Исломии Афғонистон соли 1974 бо сарварии Гулбуддин Ҳикматёр алайҳи низоми Муҳаммад Довуд таъ­сис ёфта буд. Барномаи ҳизб аслан аз мусоидат намудан ба интишори таълимоти ислом ба тамоми дунё, таблиғи сиёсӣ барои фарқи аҳолии Афғонистон мутобиқи забон, ирқ ва соири аломатҳои иҷтимоӣ, комилан бар­ҳам додани низоми таълимии мав­ҷуда, ки дар он духтарону писарон як­ҷо таҳсил мекунанд, талаби ба мулло­ҳо ва уламо дасти ёрӣ дароз кардани давлат, табдили пурраи низоми судӣ ба қонуни шариат ва амсоли инҳо иборат мебошад.

=== Ҷамъияти исломии Афғонистон ===
Ҳизби исломӣ, ки ба асоси ҳаракати «Ҷа­вонони мусулмон» таъ­сис ёфта, муассисаш профессор Бурҳо­нуд­дини Раб­бонӣ буд. Пас аз Ҳизби исломии Аф­ғонистон ин ҳизб аз ҷиҳати шу­мораи аъ­зо, мартабаву манзилат дар ҷои ду­юм қа­рор дошт. Аксари аъзои он сокинони Ҳи­рот, Бод­ғис, Форёб, Ҷузҷон, Балх, Са­ман­гон, Қундуз, Тахор, Бағ­лон, Бадахшон, Панҷ­шер ва бештаре аз ҷумлаи си­лоҳ­бадас­то­ни вақт буданд. Асоси барномаи ин ҳизб низ дар Афғонистон таъсис додани давлати ис­ломӣ буд. Бурҳо­нуд­дин Раббонӣ 20 сент. 2011 дар нати­ҷаи суиқасд ба шаҳодат расид.

=== Ҳизби исломии Афғонистон ===
Дар натиҷаи ихти­лофҳои назарӣ гурӯҳе аз ҳизби Ҳикматёр ҷудо шуда, бо ҳамон ном ҳизби ҷудогона ташкил намуд. Сарвараш Му­ҳаммадюнуси Холис буд. Солҳои 1963-73 Холис дар Кобул гурӯҳи бунёдгарои «Тавобин» дошт. Аъзои ин гу­рӯҳ муллоҳо ва рӯҳониёне буданд, ки дар масҷидҳо мавъизаи динӣ мекарданд.

=== Ҳизби Иттиҳоди исломии озодии Афғонис­тон ===
Муассиси ин ҳизб собиқадори гурӯҳи «Ҷавонони мусулмон», яке аз саромадони ҳаракати бунёдгароӣ дар Афғонистон Абдуррасули Сайёф (машҳур ба Расули Са­й­­ёф) аст. Сайёф баъди аз маҳбаси Пули Чархӣ озод гардидан ба Покистон фирор карда, соли 1980 дар он ҷо Раиси Иттиҳоди исломӣ барои озодии Афғонистон интихоб мегардад. Марти 1982 Расули Сайёф Иттиҳоди исломии озо­дии Афғонистонро созмон дод, ки дар заминаи он Ҳиз­би Иттиҳоди исломии озодии Афғонистон таъсис ёфт.

=== Ҷабҳаи миллии наҷоти Афғонистон ===
Муассиси ин ҳаракат Сабғатуллоҳ Муҷаддадӣ аз авлоди бонуфузи ҳазратҳои арабтабор — асосгузорони «Нақшбандия» дар Шарқи мусулмонӣ буда, соли 1925 дар Кобул таваллуд ёф­тааст. Ҳазратҳо борҳо муқобили Амонуллоҳхон исён барангехта буданд. Аслан манзури ин ҳизб таблиғу тар­виҷи андешаҳои «Ихвон-ус-сафо» буд, ки ҳангоми таҳ­сил дар донишгоҳи ал-Азҳар Муҷаддадӣ ба онҳо пайваста буд.

=== Ҳаракати инқилоби исломии Афғонистон ===
Со­ли 1978 дар музофоти Балучистон (Покистон) таъсис ёфта, аз худи ҳамин сол дар Афғонистон амал мекард. Му­ассиси ин ҳизб Муҳаммаднабӣ Муҳаммадӣ буда соли 1920 дар вилояти Лугар дар оилаи мавлавӣ Абдулваҳҳоб аз қабилаи аҳмадзай таваллуд шудааст. Муҳаммаднабӣ Му­­ҳаммадӣ пайрави ҷараёни Қодирияи Нақшбандия буд ва соли 1979 бо фармони сарвари вақти Афғонистон Ҳафизуллоҳ Амин ба қатл расонда шуд. Муҳаммад Набӣ дар фаъоли­яташ миллатгаро ва зидди коммунистӣ буд. Маҳози миллии исломии Афғонистон моҳи марти соли 1970 ташкил шудааст. Роҳ­ба­раш Пир Саййидаҳмади Гелонӣ мебошад. Маҳози мил­лӣ асосан аз муридон ва пайравони фирқаи Қодирия ибо­­рат аст, ки пешвои он Пир Саййидаҳмади Гелонӣ мебошад.

=== Ҳизби халқӣ-демократии Афғонистон (ҲХДА). ===
Ин ҳизб дар анҷумани муассисон янв. 1965 дар Кобул таъ­­сис ёфта, дар он 27 вакил иштирок дош­танд ва Кумитаи Марказии он дар ҳайати Нурмуҳам­мад Таракӣ, Бабрак Кормал, Султоналии Киштманд, Солеҳмуҳаммади Зерай, Дастагири Панҷшерӣ, Бадахшӣ ва Шаҳрухи Шаҳпар интихоб гардида буданд. Баъди ду сол дар сафи ҳизб ҷудоӣ ба амал омада, он ба ду ҷиноҳ — «Халқ» (таҳти сарварии Таракӣ) ва «Парчам» (бо роҳбарии Кормал) тақсим гардид. Баъди ғалабаи Инқилоби Савр мухолифатҳо ва таъқибу фишори парчамиҳо аз нав шиддат гирифт. Дар вазъи истибдоди шоҳӣ ҳар ду ҷиноҳи ҳизб расман ғайри­қонунӣ маҳсуб мешуданд. Бо ҳамдастии ҳукумати вақ­ти Афғонистон муқобили фаъолияти ҲХДА аз тарафи аҳ­зобу ҳа­ра­катҳои бунёдгаро, миллатгаро, мисли «Ҷаво­нони мусулмон», «Афғон миллат», «Шуълаи ҷовид» ва амсоли инҳо аксуламалҳо анҷом дода мешуданд. Вале бо вуҷуди чунин фишорҳо ҲХДА фаъолияти таблиғӣ ва тарвиҷии худро густариш медод. «Халқ» ва «Парчам» муттаҳид шу­данд. Ба сабаби камшумории синфи коргари мавҷуда дар Афғонистон ҲХДА фаъолияти хешро ба таблиғу тарвиҷ дар артиш ва соири сохторҳои қудратӣ нигаронда буд. Дар давраи омодасозӣ ва ташкили Инқилоби Савр «Халқ» ва «Парчам» муттаҳид шуданд, вале ин ваҳдат дер давом накард.

=== Ташкилоту иттиҳодияҳо ===
Ғайр аз ҳизбҳои сиёсию наҳзату ҳаракатҳои гурӯҳ­ҳои алоҳида дар Афғонистон як зумра ташкилоту иттиҳодияҳо аз қаби­ли Иттиҳодияи коргарӣ, Ташкилоти демократии ҷавоно­ни Афғонистон (амсоли Комсомоли Иттиҳоди Шӯравӣ буда, соли 1975 таъсис ёфт), Ташкилоти демократии занони Афғонистон (соли 1966 таъсис ёфта, баъдтар ба Шӯрои занони Афғонистон табдили ном кард), Иттиҳо­дияи нависандагон ва шоирон (1980 ташкил шуд), Ит­тиҳоди журналистон (таъсисаш соли 1980), Иттиҳоди кормандони ҳу­нар (рассомон, филмсозонон, мутрибон, соли 1980 таъсис ёфт), ҷабҳаи миллии «Ватан» (соли 1981 таъсис ёфта, баъд­ҳо ба «Ҷабҳаи миллӣ» табдили ном кард) мавҷуд буданд, ки вобаста ба вазъи сиёсии кишвар фаъолият доштанд. Баъди соли 2001, пас аз рӯйи кор омадани таҳавву­лоти нав ва суқути «Толибон», дар муддати кӯтоҳе дар Афғонистон бештар аз 100 ҳизб номнавис шуданд. Вале баъдан дав­лат мудохила карда, ҳизбҳои сиёсӣ аз нав номнавис шуданд ва акнун 32 ҳизби сиёсӣ дар Афғонистон фаъолият дорад.&lt;ref&gt;[[Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]], Ҷилди 2. АСОС-БОЗ — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013, — с.89-103 / Х. Муҳаббатов, Б. Раҳматов.&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Иморати Исломии Афғонистон]]
* [[Ҷумҳурии Демократии Афғонистон]]
* [[Ҷумҳурии Афғонистон (1973—1978)]]
* [[Давлати Исломии Афғонистон]]
* [[Давлати исломии Ироқу Шом]]
* [[Иморати Исломии Афғонистон (1996—2001)]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шамсулҳаққи Ориёнфар. Сайри матбуот ва озодии баён дар Афғонистон. Маълумотномаи Сафорати Афғонистон дар Тоҷи­кистон. Душанбе, 2011;
* Массон В., Ромодин В. Афғонистон История АфганистанАфғонистон Т. 1-2. М., 1964;
* Ромодин В. Афғонистон Генеалогическая структура основных групп афганских (пуштунских) племён и их расселение в XV—XVII вв. // Страны и народы ВостокАфғонистон Вып. 22. М., 1980;
* Лебедев К. Афғонистон Афганский народ — паштуны. М., 1997;
* Ядгаров Ш. Афғонистон Мои года — моё богатство. Д., 2003;
* Ядгаров Ш. Афганистан. Д., 2005
*. رسولرهی. تاریخمطبوعاتافغانستان. جلد۱. سوئد،۱۳۶۸هـ. ش؛
* میرغلاممحمدغبار. افغانستاندرمسیرتاریخ. کابل،۱۳۸۶هـ. ش

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Афғонистон|2}}
{{ПБ}}
{{Кишварҳои Осиё}}

[[Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё]]
[[Гурӯҳ:Осиёи Ҷанубӣ]]
[[Гурӯҳ:Осиёи Марказӣ]]
[[Гурӯҳ:Афғонистон]]
[[Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ]]
[[Гурӯҳ:Кишварҳои бе роҳи баромад ба баҳр]]</text>
      <sha1>lbs8a8scil655pbh9bjvr9him4oe8u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Душанбе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1631</id>
    <revision>
      <id>1487980</id>
      <parentid>1456105</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129524" sha1="ff2tg1bwy1wzcqma84ee18kkehv0ko5" xml:space="preserve">{{маъноҳои дигар|Душанбе (маъноҳо)}}
{{МА
 |мақом                   = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ             = 
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = {{Photomontage
| photo1a = 
| photo2a = Dushanbe, Tajikistan (satellite view).jpg{{!}}
| photo3a = National Library of Tajikistan.JPG{{!}}
| photo3b = Khoji Yakub Mosque in Dushanbe.jpg{{!}}
| photo4a = Tajik Parliament House, Dushanbe, Tajikistan.JPG{{!}}
| photo4b = Театр Лахути Душанбе.jpg{{!}}
| photo5a = Opera-Ballet - panoramio.jpg{{!}}
| photo5b = Dushanbe, Tajikistan - panoramio (3).jpg{{!}}
| spacing = 2
| size = 310
| color = transparent
| border = 0
}}
 |кишвар                  = Тоҷикистон 
 |нишон                   = Coat of Arms of Dushanbe.png
 |парчам                  = 
 |тавсифи нишон           = Нишони Душанбе
 |тавсифи парчам          = 
 |бари нишон              = 
 |бари парчам             = 
 |ба ҷои нишон            = 
 |ба ҷои парчам           = 
| lat_deg = 38
| lon_deg = 68
| lat_min = 34
| lat_sec = 23
| lon_min = 47
| lon_sec = 11
 |CoordAddon              = 
 |CoordScale              = 
 |харитаи давлат          = 
 |харитаи минтақа         = 
 |харитаи ноҳия           = 
 |андозаи харитаи давлат  = 
 |андозаи харитаи минтақа = 
 |андозаи харитаи ноҳия   = 
 |пинҳон кардани харитаҳо = 
 |шакли минтақа           = Минтақа
 |минтақа                 = 
 |минтақа дар ҷадвал      = 
 |шакли ноҳия             = 
 |ноҳия                   = 
 |ноҳия дар ҷадвал        = 
 |шакли ҷомеа             = 
 |ҷомеа                   = 
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 4 ноҳия ([[ноҳияи Исмоили Сомонӣ|Сомонӣ]], [[ноҳияи Сино|Сино]], [[ноҳияи Шоҳмансур|Шоҳмансур]], [[Ноҳияи Фирдавсӣ|Фирдавсӣ]])
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси шаҳр
 |роҳбар                  = [[Рустами Эмомалӣ]] (аз [[2017]])
 |замони таъсис           = 
 |ёдоварии аввал          = 
 |номҳои пешина           = Душамбе (1924—1929),&lt;br&gt;Сталинобод (1929—1961)
 |мақом аз                = 1925
 |масоҳат                 = 203,2&lt;ref name=&quot;Расширение 2020&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
 |баландии маркази МА     = 706
 |иқлим                   = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
 |аҳолӣ                   = {{афзоиш}}1 228 400&lt;ref name=&quot;Насел 2023&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
 |соли барӯйхатгирӣ       = 2023
 |зичӣ                    = 5914
 |агломератсия            = [[Агломератсияи Душанбе|Душанбе]] (3 147 000) (2022)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022|author=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|access-date=2023-01-06|archive-date=2022-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010195817/https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
 |ҳайати миллӣ            = [[тоҷикон]] – 89,5 %, [[узбекҳо]] — 6,7 %, [[русҳо]] — 2,6 %, дигар мардум — 1,2 %&lt;ref name=&quot;Sputnik&quot; /&gt;
 |ҳайати динӣ             = [[мусалмон]]он, [[масеҳият|насрониён]]
 |этнохороним             = душанбегӣ, душанбегиҳо
 |минтақаи замонӣ         = +5
 |коди телефон            = +992 37
 |нишонаи почта           = 734000
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = СБ, ДБ ([[1959]]—[[1991]])&lt;br&gt;[[1999]]—[[2009]] 01РТ&lt;br&gt;[[2009]]—[[2014]] 01TJ&lt;br&gt; 01TJ, 05TJ аз [[2014]], 10TJ (аз 2023)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20230117/v-dushanbe-voditelyam-nachali-vidavat-gosnomera-s-novoi-seriei-10-vmesto-01&amp;rhash=dad9b8f651f186|title=В Душанбе водителям начали выдавать госномера с новой серией 10 вместо 01 - Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2023-01-18}}&lt;/ref&gt;
 |шакли шиноса          = 
 |шакли шиносаи ададӣ   = 
 |шакли шиносаи 2       = 
 |шакли шиносаи ададӣ 2 = 
 |гурӯҳ дар Commons     = Dushanbe
 |вебгоҳ                = http://www.dushanbe.tj
 |забони сайт           = tg
 |забони сайт 2         = ru
 |забони сайт 3         = en
 |забони сайт 4         = 
 |забони сайт 5         = 
 |add1n                 = 
 |add1                  = 
 |add2n                 = 
 |add2                  = 
 |add3n                 = 
 |add3                  = 

}}
'''Душанбе''' ({{lang-fa|'''دوشنبه'''}}; шаҳр аз соли 1925, то соли 1929 — '''Душамбе&lt;ref&gt;[http://bse.sci-lib.com/article035220.html Душанбе в ''БСЭ'' (Большая советская энциклопедия)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221134412/http://bse.sci-lib.com/article035220.html|date=21 февраля 2008}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;''', солҳои 1929—1961 — '''Сталинобод''') — пойтахти [[Тоҷикистон|То­ҷи­кис­тон]], шаҳре бо аҳамияти ҷумҳуриявӣ, бузургтарин маркази илмӣ, фарҳангӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ, санъатӣ ва идории кишвар. Болотарин ниҳодҳои давлатии кишвар дар Душанбе воқеъ шудаанд.

Аз соли 1924 то 1929 пойтахти [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶМШС Тоҷикистон]], аз соли 1929 то 1991 пойтахти [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] ва аз соли 1991 токунун пойтахти [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Dushanbe|title=Dushanbe|author=Britannica, The Editors of Encyclopaedia|website=www.britannica.com|date=2023-12-20|publisher=[[Encyclopedia Britannica]]|lang=en|accessdate=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;.

Қариб 40 фоизи иқтидори санъатии Тоҷикистон дар шаҳр мутамарказ шуда, 12 % аҳолии кишвар (ба ҳолати 1 июли соли 2023 — 1 228 400 тан&lt;ref name=&quot;Насел 2023&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/08/28/naselenie-tadzhikistana-za-god-vyroslo-pochti-na-200-tysyach/|title=Население Таджикистана за год выросло почти на 200 тысяч {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2023-08-31}}&lt;/ref&gt;) дар ин шаҳр зиндагӣ мекунанд. Аз 12 январи соли 2017 [[Рустами Эмомалӣ]] шаҳрдори Душанбе мебошад&lt;ref name=&quot;kommersant.ru&quot;&gt;{{Cite web|url=http://kommersant.ru/doc/3189035|title=Мэром Душанбе стал сын президента Таджикистана — Мир — Коммерсантъ|deadlink=no|access-date=2017-01-13|archive-date=2017-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113145846/http://www.kommersant.ru/doc/3189035}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷойном ==
Аз ҷойноми «Душанбе» ({{lang-fa|دوشنبه}}) барои нахустин бор дар китоби [[Маҳмуд ибни Валӣ]] «[[Баҳру-л-асрор фӣ маноқиби-л-ахёр]]» (таълиф 1636) ва номаи хони Балх Субҳонқул Баҳодур ба шоҳи [[Русияи Подшоҳӣ]] Фёдор Алексеевич (декабри 1676) ёд шудааст. Дар санаде бозмонда аз соли 1826 ин шаҳр «Душанбе-қӯрғон» номида шудааст. «Қурғон» вожаи туркӣ ва маънояш «қалъа» аст. Қалъаи Душанбе дар канораи чапи рӯди Варзоб ҷой дошта ва ҳар рӯзи душанбе дар назди он бозор баргузор мешудааст. Номи кунунии пойтахти Тоҷикистон ёдовари ҳамин бозор аст. Азбаски ин ҷойро «Душанбе-бозор» мегуфтанд, деҳкадае, ки бо гузашти замон дар ҷои «Душанбебозор» пайдо шуд ва он Душанбе ном гирифт.

Соли 1924 Душанбе, ки ба шаҳр табдил ёфта пойтахти ҶМШС Тоҷикистон эълом гардид. То соли 1929 он '''Душамбе''' (Дюшамбе) ном дошт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.bigenc.ru/geography/text/1971476|title=Душанбе|author=А. А. Герцен (экономика), Д. Ю. Арапов (история)|website=old.bigenc.ru|publisher=[[Большая российская энциклопедия]] — электронная версия|accessdate=2024-02-13}}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2024-02-15|author=Шаҳлои Абдуллоҳ|date=2015-11-11|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Дюшамбе - Сталинобод - Душанбе|url=https://www.ozodi.org/a/hostory-of-dushanbe-the-capital-of-tajikistan/27357571.html}}&lt;/ref&gt;. Аз соли 1929 пойтахти ҶШС Тоҷикистон ба шарафи [[Иосиф Сталин]] '''Сталинобод''' номида шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20170414/tadzhikistan-dushanbe-den-stolitsy-istoriya-1022070011.html|title=История города Душанбе|author=|website=Sputnik Таджикистан|date=2017-04-14|lang=ru|accessdate=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;. Дар соли 1961, дар давраи сталинзудоӣ, шаҳр ба номи аслии худ баргардонида шуд, аммо бо имлои дуруст ба Душанбе иваз карда шуд&lt;ref&gt;{{книга|автор=Поспелов Е. М.|заглавие=Географические названия мира. Топонимический словарь|издание=2-е изд., стереотип|ответственный=отв. ред. Р. А. Агеева|ссылка=|место=М.|издательство=Русские словари, Астрель, АСТ|год=2002|том=|страниц=512|страницы=|isbn=5-17-001389-2|тираж=3000|ref=Поспелов}}&lt;/ref&gt;.

== Мушаххасоти табиъӣ-ҷуғрофиёӣ ==
{{асосӣ|Ҷуғрофиёи Душанбе}}

=== Ҷуғрофиё ===
Дар 38° арзи шимолӣ ва 68° тули шарқӣ дар водии Ҳисор дар баландии 750—930 метр аз сатҳи баҳр дар ду соҳили рӯди Ду­шанбе ҷойгир шудааст. Масоҳати шаҳр то соли 2020 126,6 км² буд ва дар соли 2020 он ба 203,1825 км² васеъ карда шуд&lt;ref name=&quot;Расширение 2020&quot; /&gt;. Дар қисми ҷанубии шаҳр Душанбе рӯди [[Кофарниҳон (дарё)|Кофар­ниҳон]] ҷорист ва дар шимоли шаҳр [[дараи Варзоб]] воқеъ аст, ки дар он марказҳои истироҳатии пуршуморе ҷойгиранд.

=== Зилзилахезӣ ===
Зилзилахезии шаҳр хеле болост, тибқи меъёрҳои сохтмонии солҳои 1930—1940 он 7—8 балл ҳисоб карда мешуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bstpress.ru/doklady/bst_12_11.pdf|title=Сейсмостойкое строительство в Республике Таджикистан|author=А. Х. Комилов|date=2011-12|publisher=Бюллетень строительной техники|accessdate=2012-09-19|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BSxYutQ2?url=http://www.bstpress.ru/doklady/bst_12_11.pdf|archivedate=2012-10-16}}&lt;/ref&gt;. Дар Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмологияи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бобати кам намудани хавфи зилзила пайваста таҳқиқот анҷом медиҳанд&lt;ref name=&quot;Зилзиланокӣ&quot;&gt;Шароити табиӣ: Зилзиланокӣ // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 14—15. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;. Дар Душанбе Пойгоҳи марказии заминҷунбӣ ва дар атрофи шаҳр стансияҳоии Ҷирино (дар дараи Варзоб), Чӯянгарон (рӯди Сорбо), Қарасу (рӯди Элок), Оқулӣ (рӯди Кофарниҳон) ва ғайра ҷойгиранд&lt;ref name=&quot;Зилзиланокӣ&quot; /&gt;.

=== Иқлим ===
{{асосӣ|Иқлими Душанбе}}
Ба пойтахти Тоҷикистон хусусиятҳои иқлими шаҳрҳои ҷанубӣ хос аст: ҳавои гарму хушки тобистон ва зимистони нарму ноустувор. Хусусияти муҳимми иқлими шаҳри Душанбе офтобрӯя будани он аст (дар як сол то 2 690 соат). Тӯли рӯз аз 15 соат (дар моҳи июл) то 9,5 соат (дар моҳи декабр) аст&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Шароити табиӣ: Иқлим // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 15—16. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;.

Дамои миёнаи солонаи ҳаво 14,1°С-ро ташкил медиҳад. Январ моҳи аз ҳама сард ба ҳисоб меравад. Дамои миёнаи ҳаво дар моҳҳои зимистон 2-4°С аст. Дар ин давра асосан ҳавои абрнок ва боронӣ ба назар мерасад, ки ба фаъолияти сиклонҳо вобастагӣ дорад. Омадани ҳавои хунук боиси барфу борон ва то 8-10°С сард гаштани ҳаво хоҳад шуд&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Душанбе минтақаи камбориш аст. Миқдори боришоти солона 654 мм буда, дар тӯли сол он нобаробар тақсим мешавад (ба фаъолияти сиклонҳо ва орография вобаста аст). Аз ду се ҳиссаи миқдори умумии бориш ба давраи хунукӣ (аз ноябр то март) рост меояд. Бориши бештарин моҳҳои март — апрел, камтарин моҳҳои июл — сентябр сурат мегирад, ҳол он ки баъзе солҳо аз ҳад зиёд сербориш ва ё баръакс, камбориш мешаванд&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

{{Иқлими маҳаллӣ
|Шаҳр_насаб = Душанбе
|Сарчашма = [http://www.ucm.es/info/cif/station/ta-dusha.htm Sistema de Clasificación Bioclimática Mundial] [https://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/westasia/dushanbe_e.htm Hong Kong Observatory] [http://www.thermo.karelia.ru/weather/w_precips_ru_dus.shtml]
| Янв_ср=1.7 | Янв_м_бориш=66
| Фев_ср=4.0 | Фев_м_бориш=75
| Мар_ср=8.8 | Мар_м_бориш=108
| Апр_ср=15.1 | Апр_м_бориш=105
| Май_ср=19.7 | Май_м_бориш=66
| Июн_ср=24.8 | Июн_м_бориш=6
| Июл_ср=27.4 | Июл_м_бориш=3
| Авг_ср=25.4 | Авг_м_бориш=1
| Сен_ср=20.3 | Сен_м_бориш=3
| Окт_ср=14.2 | Окт_м_бориш=31 	
| Ноя_ср=8.6 | Ноя_м_бориш=45
| Дек_ср=4.0 | Дек_м_бориш=60
| Сол_ср=14.5 | Сол_м_бориш=568
| Янв_м_мин=-0.6 | Янв_м_макс=9.4
| Фев_м_мин=1.7 | Фев_м_макс=10.6
| Мар_м_мин=5.6 | Мар_м_макс=15.6
| Апр_м_мин=9.4 | Апр_м_макс=20.6
| Май_м_мин=13.3 | Май_м_макс=26.1
| Июн_м_мин=17.8 | Июн_м_макс=32.8
| Июл_м_мин=19.4 | Июл_м_макс=35.6
| Авг_м_мин=17.2 | Авг_м_макс=34.4
| Сен_м_мин=12.8 | Сен_м_макс=30.0
| Окт_м_мин=7.8 | Окт_м_макс=23.3
| Ноя_м_мин=3.3 | Ноя_м_макс=15.6
| Дек_м_мин=0.6 | Дек_м_макс=10.6
| Сол_м_мин=9.0 | Сол_м_макс=22.1
| Янв_а_макс=21.6 | Янв_а_мин=-26.6
| Фев_а_макс=23.1 | Фев_а_мин=-17.3
| Мар_а_макс=29.6 | Мар_а_мин=-13.4
| Апр_а_макс=33.8 | Апр_а_мин=-7.8
| Май_а_макс=38.8 | Май_а_мин=1.2
| Июн_а_макс=42.8 | Июн_а_мин=8.4
| Июл_а_макс=49.0 | Июл_а_мин=10.9
| Авг_а_макс=42.8 | Авг_а_мин=8.1
| Сен_а_макс=38.9 | Сен_а_мин=3.0
| Окт_а_макс=36.8 | Окт_а_мин=-4.4
| Ноя_а_макс=29.7 | Ноя_а_мин=-13.5
| Дек_а_макс=24.3 | Дек_а_мин=-19.5
| Сол_а_макс=49.0 | Сол_а_мин=-26.6
|}}


{{Иқлими маҳаллӣ
|Шаҳр_насаб=Душанбе дар 10-солаи охир (солҳои 2013—2022) 
|Сарчашма = [https://www.weatheronline.co.uk/weather/maps/city?FMM=1&amp;FYY=2013&amp;LMM=12&amp;LYY=2022&amp;WMO=38836&amp;CONT=asie&amp;REGION=0024&amp;LAND=TA&amp;ART=TEM&amp;R=0&amp;NOREGION=1&amp;LEVEL=162&amp;LANG=en&amp;MOD=tab www.weatheronline.co.uk]
| Янв_ср=4.9| Янв_м_бориш=
| Фев_ср=6.9 | Фев_м_бориш=
| Мар_ср=12.1 | Мар_м_бориш=
| Апр_ср=16.6 | Апр_м_бориш=
| Май_ср=21.4 | Май_м_бориш=
| Июн_ср=26.0 | Июн_м_бориш=
| Июл_ср=28.7 | Июл_м_бориш=
| Авг_ср=26.5 | Авг_м_бориш=
| Сен_ср=22.7 | Сен_м_бориш=
| Окт_ср=15.9 | Окт_м_бориш=
| Ноя_ср=9.5 | Ноя_м_бориш=
| Дек_ср=5.9 | Дек_м_бориш=
| Сол_ср=16.4 | Сол_м_бориш=
| Янв_м_мин=-0.7| Янв_м_макс=10.3
| Фев_м_мин=1.1 | Фев_м_макс=12.7
| Мар_м_мин=6.1 | Мар_м_макс=18.1
| Апр_м_мин=9.6 | Апр_м_макс=23.6
| Май_м_мин=13.6 | Май_м_макс=29.2
| Июн_м_мин=17.1 | Июн_м_макс=34.8
| Июл_м_мин=19.3 | Июл_м_макс=38.0
| Авг_м_мин=17.0 | Авг_м_макс=35.9
| Сен_м_мин=12.9 | Сен_м_макс=32.5
| Окт_м_мин=7.7 | Окт_м_макс=24.1
| Ноя_м_мин=3.1 | Ноя_м_макс=15.7
| Дек_м_мин=0.4| Дек_м_макс=11.4
| Сол_м_мин=9.0| Сол_м_макс=23.9
|}}

== Таърих ==
{{асосӣ|Таърихи Душанбе}}
Ҳудуди имрӯзии Душанбе тақрибан 2300—2400 сол пеш аз ин тамаддуни шаҳрнишинӣ мавҷуд будааст. Далели ин бозёфтҳои нодири бостоншиносӣ, харо­ба­ҳои шаҳристон, боқимондаи димна, арку қалъа, дахмаву дафнгоҳҳо ва сиккаҳои қадимие мебошанд, ки аз ҳудуди Душанбе ва мавзеъҳои атрофи он ёфт шудаанд. Бостоншиносон таъ­рихи Душанберо ба се давра: давраи қадим, асрҳои миёна ва давраи нав (асосӣ) тақсим мекунанд.

=== Давраи қадим ===
Душанбеи таърихӣ дар қисмати шарқии водии Ҳисор воқеъ буда, ба андешаи бостоншиносону таърихнигорон ҳудуди таърихии сукунати мардуми атрофи он дар воҳаи дарозиаш тақр. 80 км ва паҳнояш то 20-24 км ҷой гирифта буд. Душанбе таърихи беш аз 2400-сола дорад, ки аз рӯи бозёфтҳои бостоншиносон мансуби «маданияти Ҳи­сор» аст. Маданияти Ҳисор тамаддуни бостонии аҳди неолит буда, охири давраи асри сангро дар Тоҷикистони Мар­ка­зӣ ва Ҷанубӣ фаро мегирад, ки ба ҳазорсолаҳои 7-2 то м. мансуб аст.

Ковишҳои бостоншиносӣ дар ҳудуди Душанбе аз ҷониби киш­варшиносон В. Р. Чейлитко ва В. Душанбе Салочинский солҳои 30 асри 20 оғоз ёфтаанд. Соли 1941 бостоншинос П. И. Смо­личев дар қисми шимолу шарқии шаҳр дафинаеро кашф намуда, аз он ҷо миқдори зиёди сафолпораҳоро пай­до кард. Чунин маснуоти сафолӣ аз ҳудуди Корхонаи бо­фан­дагӣ низ ёфт шуданд. Соли 1948 бо сарварии акад. А. П. Окладников гурӯҳи бостоншиносон таҳқиқи атрофи Душанберо идома доданд. А. П. Окладников бозёфтҳои маданияти кӯҳис­тонии Тоҷикистонро аз рӯи ёдгории бар­ҷас­таи ин давра — Теппаи Ғозиёни Ҳисор «маданияти Ҳисор» номида, таърихашро ба ҳудуди ҳазорсолаҳои 4-3 то м. мансуб донист. Зимни омӯзиши илмии бахши бостоншиносии ҳу­ду­ди Душанбе ва атрофи он муҳаққиқон чандин ёдгории арзишманд, аз ҷумла, Арки Амир — дар ҷои им­рӯзаи Боғи ботаникӣ, Дахма — дар ҳудуди мар­кази алоқаи ҷумҳуриявӣ, «Боқи­монда­ҳо»-и шаҳр («Остонес») — дар байни хиёбони Ҳо­фи­зи Шерозӣ ва кӯчаи Деҳқон, Шишихона — дар маҳаллаи 84, Работ — аз нишеби пули хиёбони Сомонӣ то кӯчаи Аҳрорӣ, Искандартеп­па — дар ҷои кӯчаҳои Карин Манн ва Фучик ва ғайра-ро кашф намуданд. Аз Душанбе ва атрофи он то соли 2004 3684 сикка пайдо шудааст, ки аксари он­ҳо ба 12 дафина ва инчунин 64 намунаи сиккаҳои ҷу­до­гона мансубанд. Соли 1951 дар ҳавлии яке аз хонаҳо, ки дар ҷанубу ғарби Институти давлатии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко во­қеъ буд, бос­тоншиносон Н. Н. Забелин ва М. М. Дяконов ху­меро бо навиштаҷоти юнонӣ ва забони бохтарӣ (кушонӣ) пайдо карданд. Соли 1994 дар баландии соҳили чапи Душанбе Душанбе, дар қисми шимолу ғарбии собиқ бозори «Баракат» (ҳо­ло Боғи Парчами миллӣ ва Осорхонаи мил­лии Тоҷикистон) вақти кофтани хандақ аз ҳавлие кӯ­зае ёфт шуд, ки 45 сиккаи мисини қадимӣ дошт ва ин сик­ка­ҳо ба шоҳони кушонӣ Вима Кадфиз (47-78) ва Канишка (78-123) та­аллуқ доштаанд. Аз ҳудуди димнаи Душанбе соли 1950 инчунин 39 тангаи нуқрагини аҳди Сосониён ёфт шудааст, ки ба асрҳои 4-5 м мансуб мебошанд. Бостоншинос М. Азизов соли 1983 дар ҳудуди Боғи ботаникии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ёдгории «Арки Мир»-ро пайдо кард.

=== Асрҳои миёна ===
Ҳудуди Душанбе ва музофоти атрофи он дар асрҳои миёна бо номи шаҳр ва вилояти Шумон ёд шудааст, ки маъхазҳои таърихӣ аз он гувоҳӣ медиҳанд. Рисолаи ҷуғрофиёии муаллифи номаълум «Ҳудуду-л-олам» (982—983) ин ҷойро чунин тасвир кардааст: «Шумон шаҳрест устувор ва ба барокӯҳ ниҳода ва гирди ӯ борае кашида ва ӯро куҳандизест (қалъа) бар сари кӯҳ ниҳода ва андар миё­ни куҳандиз чашмаи об аст бузург ва аз вай заъфарон хезад бисёр». Мутобиқи маълумоти ҷуғрофиёдонҳо ва таърихнигорони асрҳои 9-10 Ибни Хурдодбеҳ, Табарӣ, Ис­тах­рӣ, Ибни Ҳавқал ва Мақдисӣ Шумон, Ахарун, Чағо­ни­ён, Хатлон, Тирмиз, Вашгирд ва навоҳии онҳо қаблан тобеи Тахористон буда, дертар ҳангоми ҳуҷуми арабҳо дар якҷоягӣ бо Хуросону Мовароуннаҳр тобеи хилофат гардиданд. Ба андешаи таърихнигор Ғ. Ғоибов дар китоби «Таърихи Ҳисори Шодмон, Чағониён ва Душанбе» (1999), шаҳру вилояти Шумон «Дар ҷануб то Қубодиёну Вахш, дар ғарб то Ахарун, дар шимол тақр. то ағбаи Анзоб ва дар шарқ то Душанбе Кофарниҳон, ки на чандон дуртар аз он Қалъаи Шодмон воқеъ аст, тӯл мекашид. Аз ҷумла, Душанбеи имрӯза низ дар қаламрави ҳамин мулк ҷой дошт». Ин ақидаро бори нахуст шарқшиноси машҳури рус В. В. Бартолд (1869—1930) ҳангоми омӯзиши «Ҷуғрофиёи Сомониён» баён намудааст. Тӯли асрҳои миёна мардуми бекигарии Ҳисору Бойсуну Деҳнав, тоҷирони Тирмизу Самарқанд ва Хатлону Вах­шу Қубодиён, Дарвозу Қаротегину Файзобод ҳар рӯзи душанбе дар мавзеъҳои Душанбеи имрӯза бозор ташкил мекарданд, ки ин боиси Душанбе ном гирифтани пойтахти кунунии Тоҷикистон гардидааст.

Дар охири асри 19 ва ибтидои ас­ри 20 Душанбе аз 14 гузар иборат буд, ки онҳоро оқсақолон идора мекарданд. Шаҳраки Душанбе калонтарин мин­тақаи аҳо­ли­нишин ба шумор рафта, қалъаи мудо­фиавӣ дошт. Дар ат­рофи Душанбе шаҳрак ва деҳкадаҳои Шоҳ­мансур (дар ҷои им­рӯ­заи бозори Шоҳмансур), Сариосиё (дар қисмати шар­қии ДДТТ), Ғофилобод (дар мавзеи ТВ «Сафина»), Миришикор, Хуҷанбиёи Боло ва Хуҷанбиёи Поин (дар мавзеи заводи семент), Қарамиршикор, Чармгарон ва Заргар воқеъ буданд

=== Қарни XX ===
{{асосӣ|Гоҳшумори Душанбе}}
Соли 1907 бар асари заминларзаи харобиовар дар Қа­ро­тоғу Ҳисор беки Ҳисор — Шоҳимардонқул бо оилааш ба Душанбе кӯчида, Душанберо пойтахти бекигарӣ қарор дод. Аҳолии Душанбе соли 1920 тақр. 18-20 ҳазор нафар буд. Дар ин давра ҳу­ку­мати маъмуриро беки Ҳисор идора мекард, ки амлокдори Душанбе тобеи ӯ буд.

Сентябри 1920 амири Бухоро [[Амир Олимхон|Олимхон]] аз таъқиби аскарони сурхи шӯравӣ фирор намуда, дар Душанбе қарор гирифт ва 5 марти 1921 Душанбе Панҷро убур намуда, ба Афғонистон паноҳ бурд. Охири сентябри соли 1921 Иб­роҳимбек бо 4 ҳазор ҷонибдораш Душанберо муҳосира кард. Ноябри ҳамон сол собиқ саркардаи ҳарбии турк Анварпошо ба Бухорои Шарқӣ омада, зиёда аз 10 ҳазор кас аз қувваҳои зиддишӯравии ин мулкро атрофи худ мут­та­ҳид кард ва онҳо 10 декабри 1921 Душанберо ба муҳосира гириф­танд. То миёнаҳои феврали 1922 шаҳр дар муҳосира буд. Аз 2 январи 1922 то 7 феврали 1924 Душанбе ба маркази Комиссияи фавқулодаи диктатории Кумитаи Иҷроияи ҶШХБ оид ба корҳои Бухорои Шарқӣ табдил ёфт, ки комиссияи мазкур ҳуқуқи номаҳдуди шаҳрвандӣ ва судӣ дошт. 14 июни 1922 дар натиҷаи амалиёти густардаи ҷангӣ Душанбе аз нав ба ихтиёри қисмҳои ҳарбии аскарони сурх гузашт. Му­вофиқи ваклотанома (мандат)-и № 135 Мирзосаид Абдул­лоев 21 августи 1922 раиси нахустини Кумитаи инқилобии вилояти Душанбе таъйин гардид. Комиссари халқии корҳои хориҷӣ Георгий Чичерин ба ақидаи шарқ­ши­носони рус такя намуда, баръакси лоиҳаҳои мавҷуда лоиҳаи наверо пешниҳод кард, ки он дар таърих бо номи «Лоиҳаи Чичерин» зикр шудааст. Мувофиқи ин лоиҳа Ҷумҳурии Тоҷи­кис­тон мебоист дар ҳудуди Осиёи Миёна ҳамчун ҷумҳурии бузургтарин таъсис ёфта, Ҷумҳурии Мухтори Узбе­кис­тон дар ҳайати он бунёд мешуд, вале ин лоиҳа қабул нагардид.

24 августи 1924 Комиссияи марказии тақсимоти ҳудуди миллӣ аз Комиссияи миллии тоҷикон хост, ки пойтахти мухторияти ояндаи худро муайян кунанд. Комиссияи мазкур аз пешниҳоди шаҳрҳои қадимии тоҷикон Бухоро, Самарқанд ва Хуҷанд даст кашида, сараввал шаҳ­раки Қаротоғро чун маркази мухторияти нави тоҷикон пеш­ниҳод кард, аммо ин пешниҳод аз ҷониби ҳарбиён пазируфта нашуд ва бо пешниҳоди онҳо Душанбе пойтахти давлати навбунёди тоҷикон интихоб гардид.

26 ноябри 1924 сохтори муваққатии Кумитаи инқилобии ҶМШС Тоҷикистон то даъвати анҷумани муассисон созмон дода шуд. 26 ноябри 1924 Нусратулло Махсум (Лутфуллоев) раиси Кумитаи Ин­қи­ло­бии ҶМШС Тоҷикистон таъйин гардид. 7 декабри 1924 дар Тошканд маҷлиси нахустини Кумитаи инқилобии ҶМШС Тоҷикистон баргузор шуд, ки яке аз масъа­лаҳои асосии он кӯ­чо­ни­дани Ку­митаи ин­қи­лобӣ ба пойтахти ҷумҳурии нав­бунёд — шаҳри Душанбе буд. Нусратулло Махсум 3 феврали 1925 бо ҳайати ҳуку­ма­тӣ ба Душанбе омад. 4 феврали 1925 дар Душанбе ҷамъомади ботантана барпо гардид, ки дар он Эъломия (Декларатсия)-и таш­килёбии ҶМШС Тоҷикистон хонда шуд.

Душанбе бо аҳолии камтар аз 500 нафар шаҳр ва пойтахти ҶМШС Тоҷикистон эълон гардид. 2 сентяб­ри 1926 маҷлиси раё­сати Кумитаи инқилобии ҶМШС Тоҷикистон тарҳи нави Душанберо бар­ра­сӣ намуд. Моҳи апрели соли 1927 Совети Комиссарони Халқии ҶШС Тоҷикистон «Дар бораи сохтмони шаҳри Душанбе» қарор қабул кард. [[Акс:Міст чз Душанбинку 1930.jpg|мини|Пӯл аз болои Душанберӯд (соли 1930)|283x283пкс]]17 июни 1929 Бюрои Кумитаи Иҷроияи КМ (б) Ӯзбекистон масъалаи «Барқияи ра­фиқ Сталинро оид ба ҷудо намудани ҶМШС Тоҷикистон аз ҳайати Узбекистон чун ҷумҳурии итти­фо­қӣ» мавриди баррасӣ қарор дод. Бюрои мазкур дар ҳамин ҷаласа қарор қабул кард, ки ба пешниҳоди КМ ВКП (б) ҳамовоз шуда, таъсис дода­ни ҶШС Тоҷикистонро чун ҷум­ҳу­рии алоҳидаи иттифоқӣ даст­ги­рӣ менамояд. 15 октябри 1929 дар Душанбе Анҷумани севвуми фавқулодаи умуми­тоҷи­кии Шӯроҳо кори худро оғоз намуда, 16 октябр дар ҷамъо­мади серодами майдони «Хонаи деҳқон», дар ҳузури вакилони анҷуман Эъломия (Декларатсия)-и таъсис додани ҶШС Тоҷикистон қабул гардид. Ҳамон сол шаҳр ба Сталинобод ном гирифт.

Нахустин лоиҳаи генералии бунёди Душанбе соли 1930 қабул ва тасдиқ гардид.

24 феврали 1931 дар Душанбе Анҷу­ма­ни чоруми Шӯрои ҶШС Тоҷикистон Конститутсияи Тоҷи­кис­тон­ро қабул кард, ки он заминаи қонунӣ ва идоракунии ҷум­ҳу­риро бунёд гузошт. Дар Душанбеи навбунёд заминаҳои маъмуриву идоракунии мамлакат гу­зошта шуд, аз ҷумла, бинои Нозирони Комиссариати Хал­қӣ, Комиссариати зироат, Комиссариати алоқа ва ғайра бун­ёд гардиданд. 10 сентябри 1929 тавассути роҳи оҳани паҳн­бар қатораи нахустин ба Душанбе омад. Робита тавассути роҳи оҳан бо Мас­кав ва дигар шаҳрҳои иттифоқӣ шурӯъ гардида, маҳз дар ҳамин давра болоравии иқтисодиёти Тоҷи­кис­тон оғоз ёфт.

3 марти 1938 Ҳукумати Тоҷикистон Нақшаи генералии шаҳри Душанберо тасдиқ намуд. Нақша барои 170 ҳазор иқо­маткунанда муқаррар шуда, сохт­мо­ни шаҳр дар соҳили чапи Душанбе пеш­бинӣ гардид. 23 январи 1939 бо фар­мони Раёсати Шӯрои Вазирони Тоҷикистон дар Душанбе се но­ҳияи маъмурӣ — Душанбе, Мар­казӣ ва Роҳи Оҳан таъсис дода шуд. Солҳои ҶБВ (1941-45) саноати пойтахт барои ёрӣ ба ҷабҳаи ҷанг (фронт) нигаронда шуда, сохт­мони роҳ­ҳои нақлиётӣ ривоҷ ёфт ва роҳи оҳани камбари Сталинобод — Қӯр­ғон­теппа (масофааш 125 км) сохта ба истифода дода шуд, ки Душанберо бо водии Вахш пайваст мекард.

Солҳои Ҳокимияти Шӯравӣ Душанбе ба маркази бузурги фарҳангӣ ва илмӣ табдил ёфт. Дар Душанбе 23 пажӯҳишгоҳ, 8 мактаби олӣ, 13 мактаби миёнаи махсус, 19 омӯзишгоҳи касбӣ-техникӣ ва 95 мактаби маълумоти умумӣ фаъолият мекард. Соли 1951 АИ ҶШС Тоҷикистон таъсис ёфт. Баъдан дар пойтахт ҳамчунин Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ, Театри давлатии академии драмаи ба номи А. Ло­ҳутӣ, Театри драмаи русии ба номи В. Маяковский, Теат­ри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов, Филармонияи давлатии Тоҷикистон, Сирки давлатӣ, беш аз 70 кинотеатр ва киностудияи «Тоҷикфилм», Китобхонаи давлатии миллии ба номи Абулқосим Фирдавсӣ, Китобхонаи марказии илмии АИ ҶШС Тоҷикистон, 181 китобхонаи ҷамъи­ятӣ, Осорхонаи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Камолуддин Беҳзод, Кумитаи радио ва телевизион, Агентии телеграфии Тоҷикистон (ТоҷикТа) (ҳоло Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»), Боғи кӯдако­ну наврасон, муассисаҳои зиёди томактабӣ ва мак­табҳои миёнаи таҳсилоти ҳамагонӣ фаъолият доштанд. Дар Душанбе якчанд матбаа, комб. полиграфӣ, нашрияҳои ҷум­ҳу­ри­явии «Ирфон», «Маориф», «Адиб», «Дониш», Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи советии тоҷик амал мекард. Ҳамчунин дар пойтахт теъдоди зиёди рӯзномаҳо ба за­бонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ чоп мешуданд.

=== Давраи Истиқлол ===
Аз охири солҳои 80 ва аввали солҳои 90 асри 20 дар Душанбе ва тамоми мамлакат дигаргуниҳои ҷиддӣ ба амал омад. 24 августи 1990, баъди дар иҷ­лосияи дуввуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъ­вати дувоздаҳум) қабул намудани Эъломияи истиқ­ло­лия­ти Ҷумҳурии Тоҷикистон Душанбе ҳамчун пойтахти давлат ва маркази ягонаи идории давлати тоҷикон эътироф шуд. 9 сентябри 1991 дар Душанбе Иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати XII баргузор гардид, ки он изҳорот (декларатсия)-и истиқлоли давлатии Тоҷи­кис­тонро қабул кард. Душанбе аз соли 1991 пойтахти давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон гардид. Дар даврони Истиқ­лол бо бунёд гардидани маҷмааву кохҳои меъмориву фар­ҳангӣ, хиёбонҳову кӯчаҳои васеи мумфарш, иморатҳои маъ­муриву иқоматӣ, корхонаҳои саноатӣ, муасси­саҳои маърифативу илмӣ ва адабӣ Душанбе ба яке аз шаҳрҳои бошукӯҳи ҷаҳон табдил ёфт. Дар Душанбе фаъолияти мактабҳои таҳси­ло­ти ҳамагонӣ мутобиқи барномаҳои миллии таълимӣ вус­ъат ёфт. Муассисаҳои нави таълимӣ — литсейҳо, гимна­зия­ҳо ва коллеҷҳо бунёд шуданд. Бо қарори ЮНЕСКО авгус­ти 2004 барои саҳми бузург доштан дар мустаҳкам намудани пояҳои сулҳ, гуногунандешӣ ва якдилӣ дар ҳаёти ҳамарӯза Душанбе дар минтақаи Осиёву уқёнуси Ором ба Ҷои­заи дараҷаи якуми «Шаҳри сулҳ» барои солҳои 2002-03 сазовор гардид.
{{Панорама|Dushanbe, Tajikistan - panoramio (112).jpg|1200пкс|Намое аз Боғи устод Рӯдакии шаҳри Душанбе|text-align=center}}
Рамзи давлатдорӣ ва ҷаҳони маънавии Душанбе дар маҷмааи меъмории Ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷи­кис­тон бо муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар майдони Дӯстӣ, пайкараҳои Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ, Абуалӣ ибни Сино, Абул­қосим Фирдавсӣ, Умари Хайём, Садриддин Айнӣ, Бобо­ҷон Ғафуров ва дигарон ифода ёфтааст. Дар Душанбе сафоратхонаҳои дипломатии бисёр давлатҳои хориҷӣ, аз ҷумла, Федератсияи Русия, ИМА, ҶХХ, Олмон, Фаронса, Ҳин­дустон, Британияи Кабир, Туркия, Ҷопон, Эрон, Покистон, Афғонистон, ҷумҳуриҳои Ӯзбекистон, Қазо­қис­тон, Қир­ғизистон, Туркманистон, дар маҷмӯъ 22 сафоратхона ва консулгарӣ, 1 намояндагии дипломатии муқими Душанбе, 14 ни­ҳоди тахассусии СММ ва созмонҳои байналмилалӣ ва 6 ниҳоди байналмилалии молиявӣ фаъолият доранд (2017).

Сентябри 2014 дар Душанбе ҷаласаи навбатии панҷгонаи Шанхай бо ширкати роҳбарони кишварҳои аъзои он — То­ҷи­кис­тон, Русия, Хитой, Қазоқистон, Қирғизистон ва Ӯзбе­кистон (нозир) баргузор гардид. Дар Душанбе ҷашнҳо, сессия­ҳои илмӣ, симпозиумҳои байналмилалӣ ба муносибати 1100 ва 1150-солагии Рӯдакӣ (1958, 2008), 550 ва 600-солагии Абдурраҳмони Ҷомӣ (1964, 2014), 650-солагии Хусрави Деҳлавӣ (1975), 1000-солагии «Шоҳ­но­ма»-и Фир­давсӣ (1994), 675-солагии Камоли Хуҷандӣ (1996), 960-солагии Умари Хайём (2000), 2700-солагии Авесто (2001), 1000-солагии Носири Хусрав (2004), 90-солагӣ (1968) ва 100-солагии С. Айнӣ (1978), 90-солагӣ (1977) ва 100-солагии А. Лоҳутӣ (1987), 100-солагии М. Турсунзода (2011) ва ғайра баргузор гардидаанд. Инчунин дар Душанбе даҳҳо муассисаи расмӣ ва хусусӣ, ширкату фирмаҳо (аз ҷумла Фонди байналмилалии асъор, Барномаи рушди СММ, Шӯ­рои амнияту ҳамкории Аврупо, Созмони Конференсияи исломӣ, Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх) фаъолият доранд. Соли 2012 Душанбе ба ҷоизаи «Шаҳри сулҳ»-и ЮНЕСКО сазовор гардида, дар қатори беҳтарин шаҳрҳои бехатар ва рафоқат барои ҳамагон зикр гардид. Душанбе ҳамчун пойтахти мамлакат бузургтарин маркази маъмурӣ ва сиёсии кишвар буда, қароргоҳи Президент, Ҳукумати кишвар, Парла­мент, вазорату кумитаҳои давлатӣ, идораву муассисаҳо ва ташкилоту ширкатҳои давлативу ғайридавлатӣ дар ҳу­ду­ди он ҷойгир шудаанд. Душанбе бо 15 шаҳри дунё паймони ба­родаршаҳрӣ дорад: Клагенфурт (Австрия); Боулдер (ИМА); Ройтленген (Олмон); Санкт-Петербург (Федератсияи Русия); Теҳрон (ҶИЭ); Минск (Ҷумҳурии Белорус); Мазори Шариф (ҶИА); Урумчӣ, Сямен (ҶХХ); Лоҳур (ҶИП); Санъо (Ҷумҳурии Яман); Монастир (Тунис); Лусака (Замбия); Шероз (ҶИЭ); Анқара (Туркия).

== Идораи шаҳр ==
Душанбе маркази илмӣ, фарҳангӣ, саноатӣ, сиё­сӣ ва маъмурии мамлакат буда, аз ҷониби Мақомоти ма­ҳал­лии ҳокимияти давлатии шаҳр дар асоси Қонуни кон­с­титутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мақоми пой­тахт» идора мешавад. Ин қонун муносибати байни Ма­қомоти ҳокимияти давлатии ҷумҳурӣ ва Мақомоти ма­ҳал­лии ҳокимияти давлатии Душанберо, ки ифодагари ҳоки­мия­ти намояндагӣ ва иҷроияи пойтахт аст, ҷудо ва танзим менамояд. Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳр роҳ­барии хоҷагии халқ, муассисаҳои илмӣ ва фарҳангиро ба уҳда дошта, иҷрои фармон ва амрҳои Президенти Ҷум­ҳу­рии Тоҷикистон, қонунҳо ва қарорҳои Маҷлиси Олӣ, Маҷ­лиси намояндагони шаҳрро таъмин менамояд. Дар асоси Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дастурҳои Президент ва қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Мақомоти ма­ҳал­лии ҳокимияти давлатии шаҳр амру дастурҳо содир менамояд. Ҳокимияти иҷроия дар ҳудуди шаҳр аз ҷониби Раи­си шаҳр сардорӣ мешавад, ки ӯ аз рӯи меъёри яккароҳ­ба­рӣ ҳокимияти иҷроияро дар ҳудуди шаҳри Душанбе ифода ва ҳо­кимияти намояндагиро роҳбарӣ менамояд.

== Тақсимоти маъмурӣ ==
{{Асосӣ|Ноҳияҳои Душанбе}}
[[Акс:Административное деление Душанбе.png|thumb|190px|Тақсимоти маъмурии Душанбе]]

Душанбе аз 4 ноҳияи маъ­му­рӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dushanbe.tj/pasport-goroda|title=Шиносномаи шаҳр|website=www.dushanbe.tj|publisher=Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|accessdate=2024-02-13}}&lt;/ref&gt; — Исмоили Сомонӣ (то соли 1929 Душанбе, то соли 1999 Октябр), Шоҳмансур (то со­ли 2003 Роҳи Оҳан), Фирдавсӣ (то соли 2002 Марказӣ) ва Сино (то соли 2002 Фрунзе) иборат аст. Душанбе аз қисми шимол бо ноҳияи Варзоб, аз шимоли шарқӣ бо ноҳияи Рӯдакӣ, аз қисми ғарб бо ноҳияи Ҳисор ҳамсарҳад аст.
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;70%&quot;
!Ноҳия
!Номи пешина
!Масоҳат,
км²&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ichrptj.org/tj/blog/rudaki-ba-dushanbe-meoyad|title=Рӯдакӣ ба Душанбе меояд {{!}} ТҶ “Маркази мустақил оид ба ҳифзи ҳуқуқи инсон”|website=ichrptj.org|deadlink=no|access-date=2022-10-03|archive-date=2022-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003100156/https://ichrptj.org/tj/blog/rudaki-ba-dushanbe-meoyad|accessdate=2022-05-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003100156/https://ichrptj.org/tj/blog/rudaki-ba-dushanbe-meoyad}}&lt;/ref&gt;
!Ҷамъият,
тан (2019)&lt;ref name=&quot;Общая информация&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.dushanbe.tj/ru/ma-lumoti-umum-|title=Общая информация|deadlink=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904151719/https://www.dushanbe.tj/ru/ma-lumoti-umum-|archive-date=2020-09-04|access-date=2020-06-07}}&lt;/ref&gt;
!Раиси ноҳия&lt;ref name=&quot;АТД&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.dushanbe.tj/administrativnoe-delenie|title=Административное деление|deadlink=no|access-date=2020-06-07|archive-date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920044153/https://dushanbe.tj/administrativnoe-delenie}}&lt;/ref&gt;
|-
|1. [[Ноҳияи Исмоили Сомонӣ|Исмоили Сомонӣ]]
|Октябр
|37,6
|148 700
|Руслан Қодирзода&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://i-somoni.tj/rais/|title=Раис {{!}} Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе|website=i-somoni.tj|access-date=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|2. [[Ноҳияи Сино|Сино]]
|Фрунзе
|62,2
|326 100
|Тоҷиддин Саидзода&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sino.tj/rais/|title=Раис – Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Синои шаҳри Душанбе|lang=tg|access-date=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|3. [[Ноҳияи Фирдавсӣ|Фирдавсӣ]]
|Марказӣ
|54,5
|209 000
|Умед Гуреззода&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://firdavsi.tj/rais/|title=Раис {{!}} Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе|website=firdavsi.tj|access-date=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|4. [[Ноҳияи Шоҳмансур|Шоҳмансур]]
|Роҳи Оҳан
|48,9
|162 600
|Билол Иброҳим
|}
Бар пояи қарори Ҳукумат «Дар бораи Нақшаи генералии шаҳри Душанбе», ки соли 2017 қабул шудааст, домани ҳудудҳои пойтахт ба 18 ҳазор гектар то соли 2025, ба 25 ҳазор гектар то соли 2040 ва ба 30 ҳазор гектар пас аз соли 2040 васеъ карда мешавад.

Соли 2020 бо дарназардошти заминҳои ҳамроҳшудаи [[ноҳияи Рӯдакӣ]] бо масоҳати 7 659,25 гектар&lt;ref name=&quot;Расширение 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=135948|title=Постановление Правительства Республики Таджикистан от 29 февраля 2020 года, №152 «О предложении маджлисов народных депутатов города Душанбе и района Рудаки об изменении границ города Душанбе и района Рудаки»|deadlink=no|access-date=2022-02-15|archive-date=2022-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220215223921/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=135948|accessdate=2024-02-13|archivedate=2022-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215223921/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=135948}}&lt;/ref&gt;, ҳамагӣ 20 318,25 гектарро ташкил дод (ноҳияи Сино — 6224,39, ноҳияи Фирдавсӣ — 5447,96, ноҳияи Шоҳмансур — 4888,90 ва ноҳияи Исмоили Сомонӣ — 3759,00 га).

Аз масоҳати муқарраршудаи шаҳри Душанбе 2091,75 га — заминҳои обӣ, 145,21 га боғ, 12,28 га — тутзор, 2,10 га — боғҳои ситрусӣ, 25,79 га — чарогоҳ, 6390,85 га — нуқтаҳои аҳолинишин, 5,7 га — заминҳои ёрирасони шаҳрвандон, 1372.0026 га — буттазорҳо, 3,7 га — ботлоқзорҳо, 1436,66 га—кӯлу дарёҳо, 310,2 га — гузаргоҳҳои зеризаминӣ, 7227,51 га — заминҳои сохтмон ва киштзор, 1235,03 га — заминҳои дар кишоварзӣ истифоданашуда мебошанд.

== Намодҳои расмӣ ==
[[Акс:Coat_of_Arms_of_Dushanbe.png|рост|77x77пкс]]
{{асосӣ|Нишони Душанбе}}
Шаҳри Душанбе дорои нишон (эмблема) мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mmk.tj/content/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD|title=Моддаи 7.1. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мақоми пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон»|website=Маркази миллии қонунгузорӣ|date=2018-01-02}}&lt;/ref&gt;. Намоди расмии таъйидшудаи шаҳри Душанбе, нишони расмӣ аст. Муаллифони нишон С. Қурбонов ва А. Н. Заневский буда, аз ҷониби Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе соли 1997 таъйид шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dushanbe.tj/emblema|title=Нишона / Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|website=www.dushanbe.tj|accessdate=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;.

== Аҳолӣ ==
{{Асосӣ|Аҳолии Душанбе}}
То замони истиқлоли Тоҷикистон дар соли 1991 бештари аҳолии Душанберо русҳо ва муҳоҷирони русизабоне ташкил медоданд, ки аз дигар манотиқи Иттиҳоди Шӯравӣ ба инҷо ҳамчун мутахассис фиристода мешуданд&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2024-02-13|author=Esfandiar Adineh|date=2017-10-19|id=0261-3077|language=en|work=The Guardian|title=Demolishing Dushanbe: how the former city of Stalinabad is erasing its Soviet past|url=https://www.theguardian.com/cities/2017/oct/19/demolishing-dushanbe-former-stalinabad-erasing-soviet-past}}&lt;/ref&gt;.

Аз соли 1926 то соли 2015 аҳолии шаҳри Душанбе қариб 170 баробар афзудааст&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;Аҳолӣ // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 21. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;. Аз январи 1927 то январи 1979 аҳолии шаҳри Душанбе 87,7 баробар зиёд шудааст (суръати миёнаи афзоиш 8,95%-ро ташкил дод). Баъди ин давра тӯли солҳои 2006—2013 афзоиши аҳолӣ суст шуда, соле 2,0%-ро ташкил додааст&lt;ref name=&quot;:03&quot; /&gt;.

Бар асоси гузориши [[Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]], бар пояи саршумории аҳолӣ тотаърихи 1 январи соли 2022 ҷамъияти шаҳри Душанбе 1 201,8 ҳазор тан будааст&lt;ref name=&quot;Sputnik&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20211012/tajikistan-itogi-perepis-naseleniya-1042793998.html|title=Мужчин больше: в Таджикистане подвели итоги переписи населения|author=|website=Sputnik Таджикистан|date=2021-10-12|lang=ru|accessdate=2024-02-13}}&lt;/ref&gt;. Зичии аҳолӣ 5914,4 тан/км². Таркиби миллӣ: тоҷикон — 89,5 %, узбакҳо — 6,7 %, русҳо — 2,6 %, дигар мардум — 1,2 %&lt;ref name=&quot;Насел 2023&quot; /&gt;. Дар соли 2010 афзоиши умумии аҳолӣ 3,46 % буд. Беш аз 12,16 % аҳолии ин кишвар дар Душанбе зиндагӣ мекунанд.
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
 id:linegrey2 value:gray(0.9)
 id:linegrey value:gray(0.7)
 id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
 id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:1250000
ScaleMajor = unit:year increment:80000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
 color:cobar width:19 align:left
 bar:1936 from:0 till:83000
 bar:1956 from:0 till:227000
 bar:1989 from:0 till:604000
 bar:2000 color:red from:0 till:562000
 bar:2012 color:cobar2 from:0 till:747700
 bar:2022 color:green from:0 till:1201800
PlotData=
 textcolor:black fontsize:S
 bar:1936 at: 83000 text: 83.000 shift:(-14,5)
 bar:1956 at: 227000 text: 227.000 shift:(-14,5)
 bar:1989 at: 604000 text: 604.000 shift:(-14,5)
 bar:2000 at: 562000 text: 562.000 shift:(-14,5)
 bar:2012 at: 747705 text: 747.705 shift:(-14,5)
 bar:2022 at: 1201800 text: 1.201.800 shift:(-14,5)
&lt;/timeline&gt;{{БароварданиДодаҳо|1939&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=1148|title=Демоскоп Weekly - Приложение. Всесоюзная перепись населения 1939 года|website=www.demoscope.ru|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319062637/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39_ra.php?reg=1148|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;|82597|1989|592200|1991&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|584300|1992&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|584500|1993&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|546900|1994&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|523400|1995&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|511900|1996&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|505600|1997&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|501100|1998&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|518800|1999&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|538600|2000&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|564000|2001&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|579300|2002&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|591600|2003&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|605000|2004&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|616900|2005&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|630000|2006&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|644300|2007&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|658000|2008&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|674200|2009&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|693200|2010&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|711200|2011&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|731100|2012&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|748000|2013&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|764300|2014&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|775800|2015&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|788700|2016&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|802700|2017&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|816200|2018&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|831400|2019|846400|2020&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|863400|2021&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;/&gt;|1185400|2022&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;&gt;{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2022 года|access-date=2022-11-14|archive-date=2022-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010195817/https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;|{{афзоиш}}1201800|Сутунҳо=8|Сарлавҳа=Численность населения&lt;ref&gt;Согласно ежегодному сообщению Агентства по статистике&lt;/ref&gt;|Зиёд=увеличение|Кам=уменьшение}}

== Иқтисод ==

=== Таърих ===
Душанбе яке аз марказҳои бузургтарини саноати Осиёи Марказӣ мебошад. Иқтисоди он дар даврони шӯравӣ бунёд ёфтааст. Дар сохтори соҳавии иқ­ти­сод саноат саҳми махсус дорад. Дар саноати сабук рушди бештар ба коркарди пахта ва маҳсулоти дӯзандагӣ, ма­тоъҳои пахтагӣ, шоҳибофӣ, кешбофӣ ва ҷуроббофӣ вобас­та аст. Саноати хӯрокворӣ аз корхонаҳои нонпазӣ, қан­нодӣ, шаробкашӣ, равғанкашӣ, коркарди гӯшт ва шир ибо­рат мебошад. Саноати Душанбе хусусияти бисёрсоҳа дорад ва 464 корхонаи гуногунмоликиятро дар бар мегирад, ки аз соҳаҳои электроэнергетика, мошинасозӣ ва коркарди филиззот, истеҳсоли масолеҳи бинокорӣ, саноати чӯ­бу тахта ва коркарди он, табъу нашр, саноати сабук, хӯ­рок­ворӣ ва ғайра иборатанд. Дар сохтори истеҳсолоти сано­атӣ саноати сабук ва хӯрокворӣ, мошинасозӣ, коркарди филиззот ва масолеҳи бинокорӣ афзалият доранд. Дар даҳ­со­лаи аввали устуворшавии саноат дар Душанбе заводи пахта (1926), осиёб (1927), комб. гӯшт (1930), фабрикаи пилакашӣ (1932) ва корхонаи чарму пойафзор (1936) ба фаъолият шурӯъ карданд. Соли 1936 дар Душанбе сохтмони комб. бофандагӣ оғоз ёфта, соли 1942 ба истифода дода шуд. Соли 1939 фабрикаи шоҳибофӣ ба фаъолият оғоз кард. Суръати баланди сохт­мони саноатӣ ва манзилро ба назар гирифта, дар шаҳр аввалин неругоҳи барқии дизелӣ бо иқтидори 78 кВт/с (1926), заводҳои хишт (1930), гач (1937), асфалту бетон (1938), семент (1941), инчунин НБО-и Варзоб-1 (1937) ба истифода дода шуданд.

Дар солҳои ҶБВ (1941-45) дар қатори корхонаҳои амал­кунанда даҳҳо корхонаи саноатии нав, аз ҷумла, комбинати ма­тоъҳои пахтагин (1942), заводи «Трактородетал» (1945), заводҳои собунпазӣ ва семент, фабрикаи кешбофӣ; сохтмони НБО-и Варзоби Поин ба кор даромаданд. Солҳои баъд аз ҷанг саноати Душанбе босуръат рушд кард, корхонаҳо навсозӣ гардиданд ва дар заминаи онҳо заводи бузурги мошинасозии ҷумҳурӣ — «Тоҷиктекстилмаш» таъсис ёфт, ки маҳ­су­ло­ти он ба беш аз 20 кишвари хориҷӣ содир мегардид. заводи арматураи Душанбе (1939) навсозӣ шуда, маҳсулоти он ба 20 киш­вари ҷаҳон содир мешуд. Дар заминаи заводи «Металлошир­потреб» заводи мошинасозии тиҷоратии «Торгмаш» (1947) бунёд гардид, ки барои корхонаҳои хӯроки умумӣ таҷҳизоти технологии замонавӣ — тобаҳои барқӣ, дег ва ғайра ис­теҳ­сол мекард. Дар заводи «Трактородетал» (1945) коргоҳи нави механикӣ, коргоҳи обутобдиҳии филиззот ва пойгоҳи тағйири шиддати барқ бунёд шуданд. Соли 1965 дар Душанбе заводи яхдони «Помир» бунёд гардид, ки маҳсулоти худ­ро ба бештар аз 22 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла, ба Лаҳистон, Маҷористон, Афғонистон, Мозамбик ва ғайра содир мекард. Қудрати заводи семент (1942) баъд аз навсозии асосӣ ва сохтмони навбати дуввум ба 1 млн т маҳсулот дар як сол расонида шуд. Қудрати заводи хишт (1929) ҳам аз ҳи­со­би сохтмони кӯраҳои нави хиштпазӣ хеле афзуд. Инчунин бунёди заводҳои оҳа­ну бетон ва комб. хонасозӣ раванди бо манзил таъмин кардани аҳолии Душанберо тезониданд. фабрикаи ҷуроб­бофии Душанбе (1958; ҳоло ҶСК «Нафиса») қариб 34,9 млн ҷуфт ҷуроб, фабрикаи кешбофии Душанбе то 4,9 млн воҳид либоси таҳпӯш, Иттиҳодияи чарму пойафзори Душанбе то 4,5 млн ҷуфт пойафзор ва Иттиҳодияи дӯзан­да­гии ба но­ми «50-солагии СССР» маҳсулоти зиёд истеҳсол мекарданд. Соли 1963 дар Душанбе комб. рав­ған­кашӣ бунёд шуд. Як қатор корхонаҳо, мас., Корхонаи чӯбу тахтаи Душанбе, Иттиҳодияи истеҳсолии «То­ҷик­мебел» (1956), Комб. полиграфии Душанбе (1974) ва нашриёти «Шарқи Озод» (1985) ба кор даромаданд. Ҳоло Душанбе бузургтарин маркази саноатии То­ҷи­кистон ба ҳи­соб меравад.

=== Саноати сабук ===
Дар Душанбе зерсохторҳои гуногуни саноати сабук ҷой доранд, ки корхонаҳои саноатии матоъҳои пахтагин, абрешим ва чарму пойафзор аз ҷумлаи бузургтарини онҳо ба ҳисоб мераванд. Ба ғайр аз ин дар сохтори саноати сабуки Душанбе соҳаҳои дӯзандагӣ, кешбофӣ ва коркарди пашм дохил мешаванд. Корхонаҳои нисбатан бузурги Душанбе: ҶСК «Гулистони Душанбе», ҶДММ «Пойафзори чармӣ», ҶДММ Иттиҳодияи истеҳсолии «Нассоҷии тоҷик», ҶДММ «Ёқут — 2000», ҶСК «Нафиса» ва ғайра.

=== Саноати хӯрока ===
Санъати хӯрокворӣ аз корхонаҳои истеҳсоли гӯшту шир, равған, орд, нон, май, пиво ва ғайра иборат буда, маҳсу­ло­ти онҳо аксаран дар ҳудуди пойтахт ва ноҳияҳои наздики он ба фурӯш бароварда мешаванд. Бузургтарин кор­хо­на­ҳои ин соҳа (ҶСК «Комб. шири Душанбе», ҶСК фабрикаи «Ширин», ҶДММ «Комб. гӯшту консерв», ҶДММ «Эски­мо-М», ҶСК «Комб. хӯроквории Тоҷикистон», ҶСК «заводи машруботи Душанбе», ҶСК «Нонпаз», ҶДММ «фабрикаи шири Саодат», ҶДММ «МПК-555», ҶДММ «Макколи», ҶДММ «Кока-кола нӯшокиҳои Тоҷикистон») дар ҳудуди Душанбе воқеанд. Соли 2016 дар корхонаҳои истеҳсоли масо­ле­ҳи бинокории Душанбе 220,9 ҳазор т семент, 17,3 млн м³ маснуоти оҳану бетонии васлшаванда, 2,7 млн дона хишти шартӣ, 14,6 млн м2 дару тирезаҳо, 37,4 млн м³ маҳ­су­лоти филиззӣ-пластикӣ, 55,2 млн т асфалт, ба маблағи 7 млн сомонӣ масолеҳи ғайримаъдании бинокорӣ (оҳаксанг, гач, сангреза, рег) истеҳсол гардид. Корхонаҳои пеш­барандаи соҳа: ҶСК Иттиҳодияи истеҳсолии «Сементи тоҷик», ҶСК «Комб. масолеҳи бинокорӣ», ҶДММ «Корхонаи хишти Душанбе», заводи истеҳсоли лӯлаҳои асбестӣ ва ғайра Кор­хо­на­ҳои мебелбарории Душанбе: ҶДММ «Тоҷикмебел», ҶДММ Итти­ҳодияи истеҳсолии «Империя», ҶДММ «Ромсар» ва ғайра.

=== Табъу нашр ===
Санъати табъу нашр яке аз куҳантарин соҳаҳои саноати шаҳр буда, зиёда аз 80 дарсади истеҳсолоти матбаа (полиграфӣ)-и ҷумҳуриро дар бар мегирад. Соҳаи мазкур эҳтиё­ҷи нашриётҳоро ба чопи адабиёти сиёсӣ, бадеӣ, илмӣ, энсиклопедӣ ва маълумотномаҳо, китобҳои дарсӣ, пла­кат­ҳо, дафтарҳо ва ғайра қонеъ мегардонад. Нахустин матбаа дар шаҳри Душанбе соли 1926 ба кор шурӯъ карда буд. Ҳоло саноати полиграфии пойтахт аз КВД Комб. полиграфии шаҳри Душанбе, ҶСШК «Матбуот», ҶДММ «Эр-Граф», ҶДММ «Ганҷ», нашриёти «Шарқи озод» ва матбааҳои бешумори давлатию хусусӣ иборат аст.

=== Энергетика ===
Душанбе аз тариқи манбаъҳои барқи худӣ (силсилаи неру­гоҳ­ҳои барқи обии Варзоб — 1, 2, 3, Шабакаи барқу гармидиҳии Душанбе ва Шабакаи энергетикии Вахш) бо барқ таъмин карда мешавад. Манбаи асосии бо гармӣ таъмин кардани пойтахт Маркази барқу гармидиҳии шаҳри Душанбе мебошад, ки ба он дегхонаҳои «Шарқӣ» ва «Ғарбӣ», дегхонаҳои Кор­хонаи гармидиҳии Душанбе ва як қатор корхонаҳои саноатии ди­гар дохил мешаванд. Соли 2014 дар Душанбе навбати якуми Мар­кази барқу гармидиҳии Душанбе-2 ва 8.12.2016 навбати дуввуми он бо иқтидори 300 мВт неруи барқ ва 167 Гкал/с гармӣ ба истифода дода шуд. Ҳоло иқтидори он (бо дарназар доштани навбати аввал) ба 400 мВт (то 9,6 млн кВт соат) неруи барқ ва 235 Г/кал гармӣ дар як шаборӯз расонда шудааст.

=== Тиҷорат ===
Душанбе яке аз бузургтарин марказҳои тиҷоратии ҷумҳурӣ мебошад. Соли 2002 ҳаҷми гардиши моли чакана (дар ҳама соҳаҳои савдо) 33,5 дарсади нишондиҳандаҳои умумии ҷумҳуриро ташкил дод. Гардиши мол ба ҳисоби ҳар нафар аҳолии шаҳр аз 339 рубл (1950) то 1778 (1990) афзуда, соли 2003-ум 581,9 сомониро ташкил дод. Ҳаҷми уму­мии гардиши моли савдои чаканаи шаҳр соли 2016 ба 3321,8 млн сомонӣ расид. Дар зарфи 90 сол дар Душанбе фу­рӯш­гоҳҳои ҳозиразамон, ошхонаҳо ва дигар кор­хонаҳои савдои чакана ва хӯроки умумӣ ба фаъолият пар­дохтанд. Дар ин давра дар Душанбе мағозаҳои калон — Фурӯшгоҳи мар­ка­зӣ (СУМ), «Гулистон», «Олами кӯда­кон», марказҳои савдои «Рахш», «Пайкар», «Баҳорис­тон», «Садбарг», «Ху­росон», «Осиё», «Баҳор», «Душан­бешаҳр», «Рӯдакӣ-Пла­за», «Корвон-сити», чойхонаҳои «Роҳат», «Саодат», «Истаравшан», «Тоқӣ», чойхона-маркази фароғатии «Ко­хи Наврӯз», «Кохи Малика», тараб­хонаҳои «Тоҷикистон», «Ду­шанбе», «Сомониён», «Помир», «Вахш», «Оли Сомон», «Гулдаста», «Ёқут», «Дӯс­тӣ», «Парасту», «Суғдиён», «Як­качинор», «Лаззат», «Дидор», «Осмон», маҷмааи савдои бузурги «Ашан», «Меҳр­гон», «Фаровон», ҶДММ «Султони Кабир», бозорҳои «Саховат», «Корвон», «Роҳи абре­шим», «Шоҳ­мансур» ва ғайра бунёд гардиданд.

=== Меҳмонхонаҳо ===
[[Акс:Dushanbe 2010 01 Hotel Tajikistan.jpg|мини|Меҳмонхонаи «Тоҷикистон», 2010]]
Дар Душанбе бештар аз 30 меҳмонхона мавҷуд аст, ки дар маҷмӯъ дорои 4,2 ҳазор ҷой мебошанд. «Тоҷикистон», «Авесто», «Вахш», «Каён», «Ориён», «Sheraton», «Душанбе», «Нyatt Regency Dushanbe», «Серена-Душанбе», «Asia Grand Hotel» аз ҷумлаи бузургтарин меҳмонхонаҳои Душанбе мебошанд.

== Ҳамлу нақл ==
Соли 1926 аввалин мошин аз Тирмиз ба Душанбе омад. Соли 1929 дар Душанбе идораи ҷум­ҳу­рия­вии «Союзтранс» таъсис ёфт, ки дар ибтидои соли 1931-ум 84 мошини боркаш, 1012 аспи аробакаш ва 2 ҳазор шутури боркаш дошт. Охири соли 1929 дар кӯчаҳои Душанбе якумин автобуси «Форд» ба гардиш даромад. Соли 1937 дар пойтахт таксиҳои сабукрав ба кор оғоз карданд.

Ҳоло Душанбе бузургтарин чорсӯи нақлиётии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб рафта, тавассути хатҳои мунтазами ҳавоӣ, роҳи оҳан ва автомобилӣ бо бис­ёр шаҳрҳои ИДМ иртибот дорад.

Дар замони соҳибис­тиқ­ло­лӣ шоҳроҳҳои автомобилгарди Душанбе — Кӯлоб — Қулма — Қароқорум, Душанбе — Хуҷанд — Чаноқ, Душанбе — Турсунзода аз нав сохта, ба истифода дода шуданд. Дар ин шоҳ­роҳ­ҳо нақбҳои «Истиқлол», «Шаҳ­ристон», «Озо­дӣ», «Хат­лон» ва «Ҳулбук» бунёд гардиданд, ки мушкилоти ҳа­ра­ка­ти аҳолӣ ва боркашониро аз Душанбе ба минтақаҳои Тоҷи­кис­тону хориҷа ва баръакс осон гардонданд.

=== Ҳамлу нақли ҳавоӣ ===
{{асосӣ|Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе}}
Охири соли 1924 дар Душанбе, дар ҳудуде, ки аз ҶСШК «Мат­буот» то Вазорати адлияро дар бар мегирад, фурудгоҳи хурде бунёд шуд. Тобистони соли 1930 дар паси деҳаи Шоҳмансур фурудгоҳи нав ифтитоҳ ёфт. Соли 1931 ду ҳавопаймои мусофиркаш барои фаъолияти доимӣ ба Сталинобод интиқол дода шуд.

Ҳоло дар Душанбе фурудгоҳи байналмилалӣ мавҷуд аст. Терминали байналмилалӣ барои мусофирон ба истифода дода шу­да, фурудгоҳ бо ҳавопаймоҳои тамғаи Боинг-757 ва аэробуси А-320 мукаммал карда шуд. 

=== Роҳи оҳан ===
{{асосӣ|Роҳи оҳани Тоҷикистон}}
Соли 1926 Шӯрои меҳ­на­ту мудофиа дар бораи бунёди роҳи оҳани Тирмиз — Душанбе қа­рор қабул кард. Тӯли умумии он 225 км-ро ташкил медод.

Роҳи оҳан Тоҷикистонро бо шаҳрҳои Маскав, Астрахан, Самара, Самарқанд ва дигар шаҳрҳои кишварҳои хориҷии наздик мепайвандад. Байни Душанбе ва ноҳияҳои Тоҷикистон низ ҳаракати қатораҳо ба роҳ монда шудааст. Соли 2016 Роҳи оҳани Душанбе — Қӯр­ғон­теп­па — Кӯлоб ифтитоҳ гардид.

=== Нақлиёти шаҳрӣ ===
{{асосӣ|Троллейбуси Душанбе}}
Дар хадамоти ҳамлу нақл барои шаҳри Душанбе таробарии ҷодаӣ нақши пешрав дорад. 35 ширкати таробарии ҷодаӣ дар ин шаҳр фаъол ҳастанд. Дар шаҳр парки троллейбусҳо беш аз 200 троллейбус вуҷуд дорад. Ҳаракати троллейбус дар шаҳр аз 1 майи соли 1955 огоз шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.omnibus.ru/arhiv/1-2_2008/arhivarius/|title=Трудные маршруты троллейбусов Душанбе|deadlink=no|access-date=2010-02-03|archive-date=2012-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120416110626/http://www.omnibus.ru/arhiv/1-2_2008/arhivarius/|accessdate=2024-02-13|archivedate=2012-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120416110626/http://www.omnibus.ru/arhiv/1-2_2008/arhivarius/}}&lt;/ref&gt;. Дар Душанбе Asian Ex­press Terminal (пешина [[Автовокзали Душанбе]]) ва якчанд пойгоҳи автобус фаъолият доранд, ки ҳамлу нақли беруназшаҳрии мусофиронро ташкилу танзим мекунанд.

== Меъморӣ ==
{{Photomontage
 | photo1a = Здание Счетной палаты РТ.jpg  
 | photo2a = Buildings in the city of Dushanbe 04.jpg
 | photo2b = Национальная библиотека Таджикистана, г. Душанбе.JPG
 | photo2c = Buildings in the city of Dushanbe 05.jpg
 | photo3a = Chaykhona Rohat 11.jpg
 | color = white
 | color_border = white
 | position = right
 | spacing = 2
 | size = 260
 | foot_montage =
 }}

Душанбе қабл аз ба пойтахти Тоҷикистон табдил ёфтанаш деҳаи бузурге буда, хонаҳояш асосан аз гилу лой қомат афрохта буданд. Сохтмони бунёдии шаҳр дар миёнаи солҳои 20-30 қарни гузашта шурӯъ шуда, корҳои сохтмонӣ аксар вақтҳо хусусияти мавсимӣ доштанд. 11 апрели 1925 бо қарори Кумитаи инқилобии ҶМШС Тоҷикистон ба мақсади муттаҳид кардани фаъолияти бинокорон ва иҷрои корҳои сохтмони давлатӣ комиссияи сохтмон таъсис дода шуд. Дар натиҷа солҳои 1925—1926 бинои КИ М, Институти маориф, матбаа ва ғайра сохта шуданд&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;Сохтмон // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 42. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;.

Дар сохтмони биноҳои иқоматию маишӣ ва коммуналӣ қарори ШКХ ҶМШС Тоҷикистон аз 27 апрели 1927 «Дар бораи сохтмони шаҳри Душанбе» нақши муассир бозид. Нахустин сохтмони бузург дар пойтахт «Хонаи деҳқон» (то соли 2016 [[Театри Маяковский (Душанбе)|Театри Маяковский]]) маҳсуб мешуд, ки соли 1926 кори он шурӯъ шуда буд. Худи ҳамон сол меҳмонхонаи коммуналӣ ба истифода дода шуд, ки 15 ҷой дошт. Охири соли 1930 якумин ҳаммоми коммуналӣ ва 15 июни соли 1930 якумин бозори колхозӣ (дар ҷои кунунии [[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]]) ба истифода дода шуд&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;.

Солҳои 30 дар пойтахт даҳҳо бинои замонавӣ сохта шуданд. Аз ҷумла, бинои сеошёнаи мактаби тиббӣ (ҳоло Донишгоҳи Давлатии тиббии Тоҷикистон), Техникуми педагогии занон, Комиссариати халқии саноати сабук, Институти педагогӣ, инчунин якумин иморат бо дастгоҳи гармидиҳии буғӣ — бинои КМ ҲК Тоҷикистон (ҳоло бинои раёсати [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]]) бунёд гардиданд.

[[Акс:Панорама Душанбе 1955.jpg|мини|Намои шаҳри Душанбе, соли 1955|250x250пкс]]
Давраи аввали меъмории муосир охири сол­ҳои 50 ва 60-ро дар бар мегирад. Солҳои 60 дар Душанбе шаҳр­со­зӣ авҷ гирифт. Соли 1966 дар Институти давлатии лоиҳа­ка­шии Тоҷикистон таҳияи нақшаи генералии нави шаҳр барои 460 ҳазор нафар ва лоиҳаҳои тарҳрезии маҳаллаҳои аҳолинишин тартиб дода шуданд. Дар нақшаи генералӣ сохтмони хонаҳои иқоматии 4 ва 9-ошёна дар назар дош­та шуда буд. Дар Устохонаи махсуси меъмории таҷри­ба­вии № 1 барои маҳаллаҳои Душанбе силсилаи лоиҳаҳои бино­ҳои иқоматӣ ва ҷамъиятӣ дар қолаби яклухти оҳану­бето­нии ба ҳамдигар васлшаванда таҳия гардиданд, ки бори аввал дар сохтмони меҳмонхонаи «Душанбе» истифода бур­да шуд. Миёнаи солҳои 70 дар соҳили рости Душанбе Душанбе, дар хиёбони Абуалӣ ибни Сино Қасри иттифоқ­ҳои касаба (ҳоло бинои Филармонияи давлатии Тоҷи­кис­тон ба номи А. Ҷӯраев) бунёд шуд. Баъд аз он сохтмони Хонаи маорифи сиёсӣ (ҳоло «Кохи Ваҳдат») бунёд ва сохтмони маҷмаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон барои 8 ҳазор нафар донишҷӯ оғоз гардид. Дар охири солҳои 70 дар Душанбе бунёди биноҳо бо тамоюли нави меъморӣ ҷорӣ шуд. Шаҳрсозӣ дар асоси нусхаи тасҳеҳшудаи нақшаи ге­не­ралии Душанбе барои давраи то соли 2005 сурат гирифт.

Дар замони истиқлол санъати меъморӣ дар Тоҷи­кис­тон рушд кард. Меъморон дар сохтмони биноҳои маъмуриву фарҳангӣ ва иқоматӣ, муҷтамаъҳои меъморӣ сабку равияҳои пешрафтаи меъмории ҷаҳон ва суннатҳои меъмории миллиро дар омезиш истифода бурдаанд. Дар пойтахт бинову иншооти гуногуни боҳашамат, ба монанди маҷмааи ёдгории «Ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон» бо муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар майдони «Дӯстӣ», Қасри миллат, Китобхонаи миллии Тоҷикистон, Осорхонаи миллии Тоҷикистон, маҷмааи тиҷо­ратии 22-ошёнаи «Душанбе-Плаза», меҳмон­хо­на­ҳои «HYATT», «Asia Grand Hotel», «Серена», Маркази исмоилия, маҷмааҳои «Пойтахт- 80» ва «Рӯдакӣ-Плаза», Маркази ҷавонон, Нишони Тоҷикистон, Парчами Тоҷикистон, чойхона-мар­кази фа­ро­ғатии «Кохи Наврӯз» ва ғайра бунёд шуданд. Барои исти­ро­ҳату фароғати шаҳр­вандон Бо­ғи устод Рӯдакӣ, Боғи Парчами миллӣ, Боғи фарҳангиву фароғатии «Хайём», маҷ­мааи вар­зи­шӣ ва фарҳангиву фароғатии муассисаи давлатии «Наврӯзгоҳ» бо услуби зебову замонавӣ бунёд гардиданд.

== Матбуот, радио ва телевизион ==
Матбааи аввалин дар Душанбе соли 1924 ташкил шуд. Ҳоло дар Душанбе 61 нашриёт, аз ҷум­ла, 10 нашриёти давлатӣ, 46 хусусӣ, 6 ҷамъиятӣ ва 198 чоп­хонаи хурду миёна, аз ҷумла, 16 давлативу 182 ғайри­дав­ла­тӣ фаъолият доранд (аз ҷумла, «Ирфон», «Адиб», «Маориф», «Дониш», Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Мил­лии Тоҷик, «Адабиёти бачагона», Комб. полиграфии Душанбе, КВД Комплекси табъу нашри «Шарқи озод», нашриёту матбааҳои хусусиву ҷамъиятии «Истеъдод», «Ганҷ», «Интишор», «Эр-граф», «Офсет», «Оила», «Муш­фиқӣ», «Контраст», «Торус», «Орбита», «Аржанг», «Мегапринт» ва ғайра).

Дар Душанбе аз аввалин нашрияҳои даврӣ рӯзномаҳои «Иди тоҷик» ва «Бедории тоҷик» (октябри 1928 «Тоҷикистони сурх», аз соли 1955 «Тоҷикистони советӣ»; ҳоло «Ҷумҳурият») аз марти 1925 нашр мегардиданд. Ҳоло дар Душанбе дар маҷмӯъ 190 рӯзнома, аз ҷумла, 4 рӯзномаи давлатии ҷум­ҳу­риявӣ («Садои мардум», «Ҷумҳурият», «Народная газета», «Халқ овозӣ»), 5 рӯзномаи шаҳриву ноҳиявӣ («Паё­ми Душанбе», «Шоҳмансур», «Сино», «Файзи истиқ­лол», «Фурӯғ»), 35 рӯзномаи давлатии соҳавӣ («Омӯз­гор», «Ҷа­вонони Тоҷикистон», «Нақлиёт», «Боҷу хироҷ», «Қонун ва ҷомеа», «Баҳори Аҷам» ва ғайра), 6 рӯзномаи ҳизбӣ («Мин­бари халқ», «Меҳргон», «Иқтисод ва ҳаёт», «Нидои ранҷ­бар», «Мароми пойтахт» ва ғайра), 46 рӯзномаи ташкилотҳои гуногуни ҷамъиятӣ («Фараж», «Нури зиндагӣ», «Пайкон» ва ғайра), 93 рӯзномаи хусусӣ («Азия плюс», «Имрӯз news», «Чархи гардун», «Оила», «Миллат», «Озодагон», «СССР» ва ғайра) ва 170 маҷалла, аз ҷумла, 1 маҷаллаи давлатии ҷум­ҳуриявӣ («Бонувони Тоҷикистон»), 78 маҷаллаи давлатии соҳавӣ («Садои Шарқ», «Тоҷикистон», «Фирӯза», «Ах­бори АИ Тоҷикистон» ва ғайра), 44 маҷаллаи ташкилоту соз­мон­ҳои ҷамъиятӣ («Даво», «Адвокат», «Сохтмон ва меъ­мо­рӣ», «Ронанда» ва ғайра), 45 маҷаллаи хусусӣ («Vip-zone», «Варзиш-спорт», «Садоқат», «Тоҷикони ҷаҳон», «Равзанаи шифо» ва ғайра) ва 2 маҷаллаи ҳизбӣ нашр мешаванд; Аз 10 агентии иттилоотии дар Тоҷикистон амалкунанда 9-тоя­ш дар Душанбе воқеанд.

Нахустин радио дар пойтахти Тоҷикистон (шаҳри Сталинобод) 10 апрели 1930 ташкил шудаааст. Соли 1992 Шир­кати давлатии телевизион ва радиои Тоҷикистон таъ­сис ёфта, 21 октябри 1992 барҳам хӯрд ва Кумитаи давлатии радио ва телевизиони ҷумҳурӣ аз нав таъсис ёфт. 24 декабри 1994 Кумитаи давлатии радио ва телевизиони ҷумҳу­рӣ барҳам хӯрд ва дар заминаи он Раёсати телевизион ва радиои Вазорати фарҳанг ва иттилооти ҷумҳурӣ таъсис ёфт. Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» (2005), Муассисаи давлатии телевизиони «Баҳористон» (2006), шабакаи иттиолотии «Ҷаҳоннамо» (2008), шаба­ка­ҳои «Вар­зиш», «Синамо» (2016) ва Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе» таъсис ёфтанд.

Аз соли 1959 дар Душанбе студия ва марказҳои телевизионӣ амал мекунанд. Соли 1966 миёни ш-ҳои Душанбе ва Маскав ало­қаи телевизионӣ ба роҳ монда шуд. Соли 1975 Маркази телевизионии Душанбе усули намоиши рангаро оғоз намуд. Аз соли 2004 дар Душанбе 11 пойгоҳи телефонии худкор (116 ҳа­зор рақам) фаъолият доранд. Дар Душанбе ба ғайр аз ширкатҳои давлатӣ чанд ширкати хусусии мобилӣ («Тоҷиктелеком» дар ин ришта ширкатҳои «Вавилон», «Телеком Тех­но­ло­ҷи», «Тcell», «Мегафон-Тоҷикистон», «Билайн», «ТК-Мо­байл» дорад) низ фаъолият доранд.

== Нигаҳдории тандурустӣ ==
Амбулаторияи ҷарроҳии чашм аввалин муассисаи табобатӣ дар ҶМШС Тоҷикистон буд, ки фев­рали 1925 дар Душанбе ифтитоҳ ёфт. Соли 1928 он ба Бемор­хо­наи ҷум­ҳуриявӣ табдил дода шуд. Соли 1925 дар Душанбе бори аввал нуқтаи ёрии таъҷилии тиббӣ таъсис ёфт. Нахустин таваллудхона дар пойтахт соли 1938 ба фаъолият пардохт. Соли 1934 беморхонаи клиникии бачагонаи № 1 бун­ёд гардид. Соли 1939 бо мақсади хидматрасонии тиббии ам­бу­латорӣ ба аҳолӣ Дармонгоҳи марказӣ кушода шуд. Соли 1964 Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии ба номи А. М. Дяков (ҳоло Маркази миллии тиббӣ) таъсис ёфт. Ҳоло дар Душанбе Маркази шаҳрии мубориза бо бемории сил (1997), Маркази шаҳрии ташаккули тарзи ҳаёти солим (1999), Маркази шаҳрии бемориҳои пӯст ва зуҳравӣ (1999), Маркази аллергологии шаҳрӣ (2000), Маркази шаҳрии эндокринологӣ (2001), Маҷмааи тандурустии «Истиқлол» (2016) таъсис ёфтаанд, ки ба аҳолии пойтахт ва атрофи он ёрии тиббиву беҳдоштии босифат мерасонанд. Охири даҳсо­лаи аввали асри 21 дар соҳаи тандурустии Душанбе тағйироти кул­лӣ ба амал омад. Бори нахуст дар таърихи тибби ҷум­ҳу­рӣ 8 адад нақлиёти ёрии таъҷилӣ ба шабакаи навигатсияи кайҳонӣ васл карда шуданд. Феълан дар пойтахт 62 муассисаи пешгириву табобатии тобеи Раёсати тандурустии шаҳр (аз ҷумла, 17 беморхона, 2 хонаи кӯдакон, 14 мар­кази саломатӣ, 8 маркази назорати давлатии беҳ­дош­ти­ву вогирӣ) ва 52 муассисаи пешгириву табобатии Вазо­рати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии Тоҷикистон фаъолият доранд. Ба аҳолии пойтахт 39 муассисаи табобатӣ ёрии ав­валияи тиббиву беҳдоштӣ мерасонанд (2016).

== Варзиш ==
Душанбе бузургтарин маркази рушди ҳаёти варзишӣ ва тарбияи ҷисмонии ҷумҳурӣ бу­да, дар иншооти варзишии он мусобиқаҳои сатҳи шаҳ­рӣ, ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ доир мегарданд. Соли 1936 шӯроҳои тарбияи ҷисмонӣ ба кумитаҳои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш табдил дода шуданд. Солҳои 1936-41 дар Душанбе навъҳои варзиши футбол, варзиши сабук, баскетбол, тирандозӣ, шоҳмот, аспдавонӣ ва мотоспорт босуръат рушд кард. Соли 1947 дастаи [[Динамо (бошгоҳи футбол, Душанбе)|«Динамо»]]-и Сталинобод дар мусобиқаҳои ИҶШС ширкат варзида, дар минтақаи Осиёи Миёна ҷои аввалро ишғол намуд. Соли 1950 дас­таи ҷумҳурӣ дар Спартакиадаи Осиёи Миёна аз рӯи бозии футбол дар шаҳри Алмаато ҷои аввалро соҳиб гардид. 11 ап­ре­ли 1970 дастаи «Помир»-и Душанбе нахустин бор дар чемпионати ИҶШС ширкат варзид. Соли 1988 дас­таи «Помир» бо сарварии сармуррабӣ [[Шариф Назаров]] ғолиби мусо­би­қаи лигаи якум гардид. Дастаи футболи «Помир» аввалин чемпион ва аввалин дорандаи Ҷоми Тоҷикистони со­ҳиб­истиқлол аст (1992). Ҳоло дар Душанбе маҷмааҳои калони вар­зишӣ, аз қабили Варзишгоҳи марказӣ, Толори бози­ҳои дастӣ, Ҳавзи шиноварии ҷумҳуриявӣ, Қасри теннис, маҷ­мааи варзишии иттифоқҳои касаба, варзишгоҳҳои [[Динамо (бошгоҳи футбол, Душанбе)|«Ди­на­мо»]], [[«Спитамен»]], [[«Авиатор»]], «Автомобилист», СКА (ЦСКА) бошишгоҳи тирпарронии КМ Ташкилоти мададгори мудофиаи (ТММ) Ҷумҳурии Тоҷикистон, маҷма­аҳои варзишии Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷи­кис­тон, ДДТТ, «Наврӯзгоҳ», «Зӯрхона»-и ба номи Абулқо­сим Фирдавсӣ ва ғайра фаъолият доранд. Бо Қарори Шӯрои Вазирони ИҶШС аз 15 марти 1971 дар заминаи факултаи тарбияи ҷисмонии Институти дав­латии педагогии Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко Донишкадаи тарбияи ҷис­монии Тоҷи­кис­тон созмон дода шуд. Чем­пион­ҳои Бозиҳои олим­пӣ [[Юрий Лобанов]] (заврақ­ро­нӣ), Анатолий Старостин (панҷҳарбаи муосир), [[Андрей Абдувалиев]] (гурз­партоӣ), чемпионҳои ҷаҳон [[Зебуннисо Рустамова]] (камонварӣ), [[Саидмӯъмин Раҳимов|Саид­муъ­мин Раҳимов]] (гӯштини самбо), Михаил Лобанов (заврақ­ро­нӣ), [[Ҳусейн Исмоилов]] (шамшербозӣ), Эрика Шил­лер (гимнас­тикаи бадеӣ), Саид Гусейнов (ве­ло­си­педронӣ), чемпиони Аврупо Гавҳар Пӯло­дова (камонварӣ), чемпиони Бози­ҳои олимпии тобистона дар Рио-де-Жанейро (2016) [[Дилшод Назаров]] (варзиши сабук) ва бисёр варзишгарони номии Тоҷи­кистон дастпарварони мак­табҳо ва бошгоҳҳои варзишии Душанбе мебошанд. Соли 2003 дар Душанбе бори нахуст Бозиҳои 5 Осиёи Марказӣ баргузор гардид, ки дар он дастаи мунтахаби Тоҷикистон дар ҳайати 118 нафар варзишгар (93 нафар душанбегиҳо) мақоми севвумро бо 57 (40-тояш­ро душанбегиҳо соҳиб гардиданд: 14 тило, 14 нуқра, 12 биринҷӣ) медал: 18 тило, 22 нуқра, 17 биринҷӣ ба даст овар­данд. Ҳоло (2017) дар Душанбе 654 иншооти вар­зи­шӣ, аз ҷумла, 6 варзишгоҳ, 364 майдончаи варзишӣ (аз он 56 майдончаи варзишии муосир ё замонавӣ), 202 толо­ри варзишӣ, 10 мак­таби махсуси варзишӣ, 13 ҳавзи ши­но­варӣ, 5 маҷмааи варзишӣ ва 64 клуби билярд, боулинг, фит­нес ва тир­пар­ро­нӣ мавҷуд аст.

== Фарҳанг ==

=== Маориф ===
[[Акс:Donishgohi davlatii tibbii Tojikiston ba nomi A Sino (4).jpg|thumb|Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино]]
Соли 2017 дар Душанбе 268 муассисаи таълимӣ — 141 муассисаи таҳ­си­лоти умумӣ, аз ҷумла, 137 муассисаи рӯзонаи таъ­лими умумӣ (122 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, 9 муассисаи таҳсилоти умумии асосӣ, 6 муассисаи таҳсилоти умумии ибтидоӣ), 4 муассисаи таҳси­ло­ти миёнаи ғоибона (аз ҷумла, 3 муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии ғоибонаи назди колон­на­ҳои ислоҳотии Вазорати адлия, 1 мактаб-интернати махсус барои кӯдакони шунавоияшон суст), 16 гимназия ва 9 литсей, Мактаби байналмилалии президентӣ, Мактаби байналмилалии шаҳри Душанбе фаъолият доштанд, ки дар онҳо 185 351 нафар толибилм (178 406 нафар дар муас­сиса­ҳои таълимии давлатӣ) таҳсил мекарданд. Ба онҳо 8262 муаллим дарс медод. Аз ин шумора 111 муассисаи таълимӣ аз ҳисоби буҷети Душанбе маблағ­гу­зорӣ мешуданд. 15 муассисаи таълимии дигар муассисаҳои таълимии муштарак, ху­су­сӣ (гим­на­зияҳои хусусии «Кафолат», гимназия-интернати Тоҷикистон-Рус­сия «Ҳотам ва П. В.», «Ҳиммат», «Ҳилол», «Тоҷи­кистон», литсейи «Роҳнамо», 2 литсей барои хонандагони болаё­қат, мак­таб-кӯдакистони «Сухандон», муас­сисаи таълимии хусусии ба номи Абдурраҳмони Ҷомӣ) ва муасси­са­ҳои назди ташкилоту корхонаҳо буданд.

Соли 2017 дар Душанбе 127 муассисаи томактабӣ бо фарогирии 26192 нафар кӯдак, инчунин 1 хонаи кӯдакон (85 нафар кӯдак) фаъолият доштанд. Аз ин шумора 91 муассисаи томактабӣ тобеи Вазорати маориф ва илм мебошанд, ки аз ҳисоби буҷети маҳаллӣ маблағгузорӣ шуда, 21710 нафар кӯдакро фаро гирифтаанд. Дар шаҳр 23 кӯдакисто­ни ху­су­сӣ бо фарогирии 1360 кӯдак ва 13 муассисаи томактабии назди корхонаву ташкилотҳо (бо фарогирии 3120 нафар кӯдак) фаъолият доранд. Соли 2016 дар Душанбе 13 муассисаи таҳсилоти миёнаи касбӣ мавҷуд буд, ки дар аввали соли хониши 2016-17 дар онҳо 16,1 ҳазор нафар таҳ­сил мекард.
[[Акс:Donishgohi agrarii Tojikiston.JPG|right|thumb|Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон]]
Дар Душанбе (2017) 24 муассисаи олии таълимӣ фаъолият дорад. Мактабҳои олие, ки дар шаҳри Душанбе ҷой доранд, аз қабили [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи техникии Тоҷикистон|Донишгоҳи техникии Тоҷи­кис­тон ба номи М. С. Осимӣ]], Донишкадаи молия ва иқти­соди Тоҷикистон, Донишгоҳи технологии Тоҷикистон, Донишгоҳи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон, Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, Донишкадаи идоракунии давлатии Тоҷикистон, Академияи милитсияи Вазорати кор­ҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Мактаби олии Кумитаи амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Донишкадаи олии сарҳаддии Сар­раёсати Кумитаи амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Донишкадаи ҳарбии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Дониш­го­ҳи славянии Русия-Тоҷикистон, Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи С. Улуғзода, Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М. Тур­сунзода, Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизай­ни То­ҷикистон, Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷи­кис­тон ба номи Саидмуъмин Раҳимов, Донишкадаи исломии То­ҷикистон ба номи Имоми Аъзам — Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит, филиали Донишгоҳи давлатии Мас­кав ба номи М. В. Ломоносов, филиали Донишкадаи пӯ­лод ва хӯ­лаи Дониш­гоҳи миллии таҳқиқотӣ-технологии Маскав, филиали Донишкадаи энергетиикии Маскав дар шаҳри Душанбе муассисаҳои ҷавобгӯи талаботи стандартҳои бай­нал­ми­лалӣ мебошанд. Дар аввали соли хониши 2016-17 дар мактабҳои олии Душанбе 115 951 нафар донишҷӯ таҳсил ме­кард.

=== Илм ===
Дар Душанбе чандин муассисаи илмӣ-таҳқиқотии АИ Ҷум­ҳу­рии Тоҷикистон, аз ҷумла, Институти таърих, босто­нши­но­сӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш, Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А. Баҳоваддинов, Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, Институти омӯзиши масъалаҳои Осиё ва Аврупо, Маркази мероси хаттӣ, Институти химия, Институти ботаника, физиология ва генетикаи рус­та­нӣ, Институти астрофизика, Институти физикаву техникаи ба номи С. Умаров, Институти математика ба номи А. Ҷӯраев, Институти геология, сохтмони ба заминҷунбӣ тобовар ва сейсмология, Институти иқтисодиёт ва демография, Институти масъа­ла­ҳои об, гидроэнергетика ва эко­логия, Институти таҳқиқоти илмии байторӣ (ве­теринарӣ), Институти зоология ва паразитология во­қеъ гардидаанд. Ҳамчунин дар Душанбе Институти аку­ше­рӣ, гинекология ва перинатология, Институти эпи­демиология ва гигиена, Пажӯҳишгоҳи гастроэнтерологияи АИТ Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷ­ти­моии аҳолии Тоҷи­кистон, Институти зироат, Институти хокшиносӣ, Институти чорво­дорӣ, Институти иқ­ти­со­диёти кишовар­зӣ, Институти масоили амнияти био­ло­гӣ, Институти боғпарварию сабзавоткории АИКТ, Институти ғи­зои Вазорати саноат ва технологияи нави Ҷум­ҳурии Тоҷикистон фаъолият доранд. Душанбе маркази ҳаёти ада­бии кишвар буда, дар он осорхонаи адибони тоҷик С. Ай­нӣ, М. Турсунзода, А. Лоҳутӣ ва М. Раҳимӣ мав­ҷу­данд.

=== Ҳунар ===
Дар Душанбе санъати кандакорӣ таърихи қадимӣ дош­та, беш­тар чӯб, устухон ва филиззот кандакориву ҳаккокӣ карда мешуд. Аз ҳунари кандакории рӯи чӯб дар чой­хо­наҳои «Истаравшан», «Роҳат», «Кохи Нав­рӯз» ва дигар би­ноҳои ҷамъия­тии Душанбе истифода шудааст. Дар ҳудуди имрӯ­заи Душанбе оғози санъати заргарӣ ба охири асри 2 — ибтидои асри 1 то м. рост меояд. Заргарӣ дар Душанбе баъди со­ҳиб­истиқ­лолии То­ҷикистон аз нав рушд кард. Заргарони халқӣ дар корхо­наҳои хурди заргарии «Тоҷик­кристалл», «Ақиқа», «Рухом», «Грант», «Зарафшон», «Ал­мос-Азия» ва ғайра мут­та­ҳид карда шуданд. Бузургтарин фурӯшгоҳи маснуоти заргарии Тоҷикистон — «Тоҷи заррин» дар Душанбе ҷойгир аст. [[Акс:Молодехный драматический театр.JPG|right|thumb|Театри ҷавонон ба номи М. Воҳидов]]

=== Театрҳо ===
Дар Душанбе Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ, Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ, Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов, Театри давлатии таҷрибавии тамошобини ҷавон «Аҳорун» ба номи М. Қосимов, Театри давлатии лӯхтак, Театри давлативу таҷрибавии миниатюраи «Оина», Театри шахсии «Падида» амал мекунанд. Аз соли 1988 ҳамасола ва аз соли 1993 пас аз ҳар ду сол дар Душанбе Фестивали ҷумҳуриявии театрии «Парасту» баргузор мегардад. Дар Душанбе ҳамчунин Филармонияи давлатии То­ҷи­кистон, ансамблҳои рақсии «Лола», «Зебо», «Ҷаҳо­но­ро», «Гулрез», «Чаманоро», «Падида», Сирки давлатии То­ҷикистон фаъолият доранд.

== Робитаҳои байналмилалӣ ==

=== Миссияҳои дипломатӣ дар Душанбе ===
* {{flagicon|Чин}} Сафорати [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]], [[хиёбони Рӯдакӣ]], 143
* {{flagicon|Ҳиндустон}} Сафорати [[Ҳиндустон]], кӯчаи Бухоро, 45
* {{flagicon|Қазоқистон}} Сафорати [[Қазоқистон]], кӯчаи Ҳусейнзода, 31/1
* {{flagicon|Қатар}} Сафорати [[Қатар]], кӯчаи Ҳувайдуллоев, 1/2
* {{flagicon|Озарбойҷон}} Сафорати [[Озарбойҷон]], кӯчаи Зафар Нозимов, 18
* {{flagicon|Фаронса}} Сафорати [[Фаронса]], кӯчаи Ҳувайдуллоев 2/1
* {{flagicon|Эрон}} Сафорати [[Эрон]], хиёбони Исмоили Сомонӣ
* {{flagicon|Қирғизистон}} Сафорати [[Қирғизистон]], кӯчаи Саид Носиров, 56 а
* {{flagicon|Русия}} Сафорати [[Русия]], [[Хиёбони Абӯалӣ Сино]], 29/31
* {{flagicon|Афғонистон}} Сафорати [[Афғонистон]], кӯчаи Маяковский, 2
* {{flagicon|Олмон}} Сафорати [[Олмон]], хиёбони Исмоили Сомонӣ, 59/1
* {{flagicon|Ҷопон}} Сафорати [[Ҷопон]], кӯчаи Ҳ.Назаров, 80 а
* {{flagicon|Покистон}} Сафорати [[Покистон]], кӯчаи Азизбеков, 20 а
* {{flagicon|Арабистони Саудӣ}} Сафорати [[Арабистони Саудӣ]], [[кӯчаи Шевченко]], 81
* {{flagicon|Беларус}} Сафорати [[Белорус]], кӯчаи Шарқ, 26/1
* {{flagicon|Украина}} Сафорати [[Укроин]], кӯчаи Навобод, 216/1
* {{flagicon|Ӯзбекистон}} Сафорати [[Ӯзбекистон]], кӯчаи Саноӣ, 30
* {{flagicon|Туркманистон}} Сафорати [[Туркманистон]], кӯчаи Охунбобоев, 10
* {{flagicon|ИМА}} Сафорати [[ИМА]], хиёбони Исмоили Сомонӣ, 109 а
* {{flagicon|Кореяи Ҷанубӣ}} Сафорати [[Кореяи Ҷанубӣ]], кӯчаи Ғанӣ Абдулло, 61
* {{flagicon|Туркия}} Сафорати [[Туркия]], хиёбони Рӯдакӣ, 17/2
* {{Парчам|Подшоҳии Муттаҳида}}, кӯчаи Мирзо Турсунзода, 65
* Сафорати [[Иттиҳоди Аврупо]], кӯчаи Адҳамов, 74
* {{flagicon|СММ}} Сафорати Барномаи тараққиёти [[Созмони Милали Муттаҳид]], кӯчаи Садриддин Айнӣ, 39

== Бародаршаҳрҳо ==
Душанбе бо шаҳрҳои зерини дунё бародаршаҳр мебошад:&lt;ref&gt;[http://https://dushanbe.tj/pasport-goroda/ Шиносномаи шаҳр] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130711041720/http://https/ |date=2013-07-11 }} Сайти расмии Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе{{ref-tg}}{{ref-ru}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Замбия}} [[Лусака]], [[Замбия]] ([[1966]])
* {{flagicon|Яман}} [[Санъо]], [[Яман]] ([[25 июн]]и [[1967]])
* {{flagicon|Тунис}} [[Монастир]], [[Тунис]] ([[24 ноябр]]и [[1967]])
* {{flagicon|Австрия}} [[Клагенфурт]], [[Австрия]] ([[1972]])
* {{flagicon|Покистон}} [[Лоҳур]], [[Покистон]] ([[15 сентябр]]и [[1976]])
* {{flagicon|ИМА}} [[Боулдер]], [[ИМА]] ([[8 май]]и [[1987]])
* {{flagicon|Афғонистон}} [[Мазори Шариф]], [[Афғонистон]] ([[13 июл]]и [[1991]])
* {{flagicon|Олмон}} [[Ройтлинген]], [[Олмон]] ([[5 октябр]]и [[1991]])
* {{flagicon|Русия}} [[Санкт-Петербург]], [[Русия]] ([[6 октябр]]и [[1991]])
* {{flagicon|Эрон}} [[Шероз]], [[Эрон]] ([[16 феврал]]и [[1992]])
* {{flagicon|Беларус}} [[Минск]], [[Беларус]] ([[21 июл]]и [[1998]])
* {{flagicon|Чин}} [[Урумчӣ]], [[Хитой]] ([[10 сентябр]]и [[1999]])
* {{flagicon|Эрон}} [[Теҳрон]], [[Эрон]] ([[12 март]]и [[2001]])
* {{flagicon|Туркия}} [[Анкара]], [[Туркия]] ([[11 декабр]]и [[2003]])
* {{flagicon|Чин}} [[Сямин]], ({{lang-zh|厦门}}) [[Чин]] ([[21 июн]]и [[2013]])
* {{flagicon|Чин}} [[Хайкоу]], [[Чин]] ([[21 август]]и [[2017]])
* {{flagicon|Чин}} [[Чиндао]], Чин, ([[25 сентябр]]и [[2018]])
Душанбе бо [[Маскав]] дар соҳаҳои тиҷоратӣ-иқтисодӣ, илмӣ-техникӣ ва фарҳангӣ ҳамкорӣ дорад.&lt;ref&gt;[http://www.dushanbe.tj/external/partner-towns/ Шаҳрҳои шарик. Муносибатҳои хориҷӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160403105755/http://dushanbe.tj/external/partner-towns/ |date=2016-04-03 }} Сайти расмии Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе{{ref-tg}}{{ref-ru}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;

Душанбе аъзои Ташкилоти умумиҷаҳонии шаҳрҳои муттаҳида ва ҳокимиятҳои маҳаллӣ, Ассамблеяи байналмилалии пойтахтҳо ва бузургшаҳрҳо, Ташкилоти байналхалқии бародаршаҳрҳо, Ташкилоти Боулдер-Душанбе бародаршаҳрҳо мебошад.

Дар Душанбе намояндаҳои [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва Созмони Амният ва Ҳамкорӣ дар Аврупо, Фонди байналхалқии асъор ва дигар институтҳои байналмилалии бонуфуз, корпуси дипломатии давлатҳои хориҷӣ мустақар мебошанд. Барои саҳми беандозаи Душанбе дар таҳкими сулҳ ва арзишҳои башарӣ, ҳамфикрӣ ва ҳамрайъӣ дар ҳайёти ҳамарӯза, [[4 август]]и [[соли 2004]] бо қарори [[ЮНЕСКО]] ба шаҳри Душанбе Ҷоизаи «Шаҳри Сулҳ»-и [[ЮНЕСКО]] дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором барои солҳои 2002—2003 дода шуд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dushanbe.tj/capital/capital/|title=нусхаи бойгонӣ|accessdate=2012-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121010152044/http://dushanbe.tj/capital/capital/|archivedate=2012-10-10}}&lt;/ref&gt;

== Донистаниҳо ==
* [[31 август]]и [[соли 2011]] дар шаҳри Душанбе рекорди нави ҷаҳонӣ гузошта шуд. Ин рекорди нави ҷаҳонӣ, — '''ифтитоҳи парчами баландтарини дунё, ки баландии он 165 метрро ташкил мекунад''', ба ҳисоб меравад.
* [[8 сентябр]]и [[соли 2014]] Ба ифтихори 90-умин солгарди шаҳри Душанбе ҳамчун пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе аз ҷониби Форуми байналмилалии «Мегаполис»-и асри XXI бо Дипломи VII-умин озмуни байналмилалии таҷрибаҳои шаҳрии шаҳрҳои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] ва [[Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё]] «Шаҳре, ки он ҷо зистан мефорад» — 2014 барои ободонӣ, рушди инфарасохтории муосири шаҳрӣ ва дар сатҳи олии ташкилӣ баргузор намудани чорабиниҳои байнидавлатии кишварҳои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] ва [[Созмони Ҳамкории Шанхай]] сарфароз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dushanbe.tj/news/870/ |title=Шаҳре, ки он ҷо зистан мефорад |accessdate=2014-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150327020133/http://www.dushanbe.tj/news/870/ |archivedate=2015-03-27 }}&lt;/ref&gt;
* Душанбе соли 2017 аз ҷумлаи 20 шаҳри тамошобоби қитъаи Осиё дар маҷаллаи ''The Telegraph'' [[Бритониёи Кабир]] номбар карда шудааст.&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/travel/lists/the-least-liveable-cities-on-earth/dushanbe/ The 20 least liveable cities on Earth]&lt;/ref&gt;
* [[8 сентябр]]и [[соли 2022]] дар маркази шаҳри Душанбе [[маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. Маҷмааи «Истиқлол» 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни [[Рӯзи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон|дар соли 1991 асри XX]] ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд. Масоҳати умумии маҷмааи рамзи «Истиқлол» 11 ҳазору 900 метри мураббаъро дар бар гирифта, майдони зери сохтмон 4 ҳазору 761 метри мураббаъ мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи &quot;Истиқлол&quot; чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;

== Аксҳои Душанбе ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Здание &quot;Dushanbe-Plaza&quot;.JPG|Бинои «Dushanbe-Plaza» (Аз 2023 - Бинои марказии Бонки миллии Тоҷикистон)
File:Бизнес-центр Созидание города Душанбе.jpg | Маркази тиҷоратии &quot;Созидание&quot;
File:Near the Business center “Sozidanie” Dushanbe - 1.jpg | Хиёбони Айнӣ - 2023
File:Business center “Sozidanie” Dushanbe - 4.jpg | Хиёбони Айнӣ - 2023
File:Business center “Sozidanie” Dushanbe - 6.jpg | Хиёбони Айнӣ - 2023
File:Business center “Sozidanie” Dushanbe - 8.jpg | Хиёбони Айнӣ - 2023
Акс:А. Джами и А. Навои (4).jpg|Муҷассамаи Алишер Навоӣ ва Абдураҳмони Ҷомӣ
Акс:Столичные часы г. Душанбе.jpg|Соати шаҳрӣ дар хиёбони Рӯдакӣ. Меъмории замони шӯравӣ
Акс:Масҷиди калони Душанбе - 2.jpg|Масҷиди марказии шаҳри Душанбе
Акс:Вечерний Душанбе 07.jpg|Арки боғи устод Рӯдакӣ, намо дар шомгоҳ
Акс:Архитектура 60-х годов.JPG|Хиёбони Рӯдакӣ. Меъмории замони шӯравӣ
Акс:Stele of Independence of Tajikistan 01.jpg|Маҷмааи «Истиқлол» 
Акс:Театри давлатии лухтак. ш. Душанбе.JPG|[[Театри давлатии ҷумҳуриявии лухтак]] 
Акс:Театр Лахути Душанбе.jpg|[[Театри Лоҳутӣ]]
Акс:Ayni Opera Theatre in Dushanbe.JPG|[[Театри опера ва балети Айнӣ]]
Акс:Чайхана Наврузгох.jpg|[[Кохи Наврӯз]]
Акс:Здание цирка 1.jpg|Бинои  [[Сирки давлатии Тоҷикистон]]
File:Panorama with buildings, Dushanbe.jpg|Манзараи шаҳри Душанбе, соли 2018
File:National Museum of Tajikistan (8).jpg|[[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]]
File:14-ум микрорайон, Душанбе, Tajikistan - panoramio.jpg|300px|мини|Бинои [[Филармонияи давлатии Тоҷикистон]]
File:Парламент Таджикистану.jpg|300px|мини|Бинои Парламент, соли 2009 
File:Palace of Nations and the Great Seal Monument, Dushanbe, Tajikistan.JPG|300px|мини|[[Майдони «Дӯстӣ»]]
File:Dushanbe Tajikistan.jpg|Намои Душанбе аз боғи Ғалаба 
&lt;/gallery&gt;

== Нигаред низ ==
{{Ҳамчунин бубинед|Солномаи Душанбе}}
{{Ҳамчунин бубинед|Феҳристи кӯчаҳои Душанбе}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Душанбе|6|муаллиф= }}
* [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
* Мамадназаров Х. Душанбе — пойтахти республикаи То­ҷи­кистон // Шаҳрҳои мо. {{Д.}}, 1975;
* Юсупов Ш. К истории доре­во­л­юционного Душанбе (конец XIX — начало XX в.). {{Д.}}, 1988;
* Ғоибов Ғ. Таърихи Ҳисори Шодмон, Чағониён ва Душанбе. {{Д.}}, 1999;
* Душанбе дар масири таърих. {{Д.}}, 2005.

== Пайвандҳо ==
* [http://traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/dushanbe Dushanbe travel guide] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141009033605/http://traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/dushanbe |date=2014-10-09 }}
* [http://www.openstreetmap.org/#map=12/38.5358/68.7790 Open Street Map Душанбе]
* [http://spacereal.ru/karta-dushanbe-so-sputnika/ Карта Душанбе со спутника] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130930121619/http://spacereal.ru/karta-dushanbe-so-sputnika/ |date=2013-09-30 }}

{{commons|Dushanbe}}
{{ПБ}}

{{Шаҳри Душанбе}}
{{Шаҳрҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон}}
{{Пойтахтҳо Осиё}}

[[Гурӯҳ:Душанбе| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ff2tg1bwy1wzcqma84ee18kkehv0ko5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Панҷакент</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1715</id>
    <revision>
      <id>1487975</id>
      <parentid>1478246</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29835" sha1="5mq30tffry3cw3pcu3y5uya39fmrs96" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ             = Панҷакент
 |номи аслӣ               = Панҷакент
 |тасвир                  = Panjakent1.JPG
 |итоат                   = маркази ноҳия
 |кишвар                  = Тоҷикистон
 |нишон                   = 
 |парчам                  = 
 |тавсифи нишон           = 
 |тавсифи парчам          = 
 |бари нишон              = 
 |бари парчам             = 
 |lat_dir = 39 |lat_deg = |lat_min = 30 |lat_sec = 11
 |lon_dir = 67 |lon_deg = |lon_min = 36|lon_sec = 54  
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = [[Вилояти Суғд|Суғд]]
 |ноҳия дар ҷадвал        = 
 |шакли ноҳия             = 
 |ноҳия                   = Ноҳияи Панҷакент{{!}}Панҷакент 
 |ноҳия дар ҷадвал        = 
 |шакли ҳавзаи ҷомеа      = 
 |ҳавзаи ҷомеа            =
 |ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал =
 |шакли ҷомеа             = 
 |ҷомеа                   = 
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = 
 |роҳбарӣ                 = 
 |замони таъсис           = садаи V пеш аз милод
 |ёдоварии аввал          = 
 |номҳои пешина           = 
 |унвон аз                = 1953
 |масоҳат                 = 6,56&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/10/06/gorod-pendzhikent-stanet-bolshe-v-chetyre-raza/|title=Город Пенджикент станет больше в четыре раза {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2023-03-18}}&lt;/ref&gt;
 |шакли баландӣ           = 
 |баландии марказ МА      = 
 |иқлим                   = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
 |аҳолӣ                  = 43 800&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=ШУМОРАИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТО 1 ЯНВАРИ СОЛИ 2022|author=Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2022-11-18|archivedate=2022-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221010195817/https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf}}&lt;/ref&gt;
 |соли барӯйхатгирӣ      = 2022
 |зичӣ                   = 
 |агломератсия           = 
 |ҳайати миллӣ           = [[Мардуми тоҷик|тоҷикҳо]], ӯзбекҳо
 |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]он
 |этнохороним            = панҷакентӣ
 |вақти минтақавӣ         = +5
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3467
 |нишонаи почта           = 735500
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = 02TJ
 |шакли шиноса          = 
 |шакли шиносаи ададӣ   = 
 |гурӯҳ дар Commons       = Panjakent
 |сайт                    = http://www.sugd.tj
 |забони сайт             = tg
 |забони сайт 2            = ru
 |add1n                   = Забонҳои гуфторӣ
 |add1                    = тоҷикӣ, [[забони ӯзбакӣ|ӯзбекӣ]]
 |add2n                   = Мазҳаб
 |add2                    = [[ҳанафӣ]]
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}

'''Панҷакент''' ({{забон-фа|پنجه‌کند}}, аз ''pncyknδh''&lt;ref&gt;[http://www.orientalstudies.ru/rus/images/pdf/dis_lurje_2004.pdf ''Лурье П. Б.'' Историко-лингвистический анализ согдийской топонимики. Дисс. на соиск. уч. ст. канд. фил. наук. СПб. 2004.— Стр. 91]&lt;/ref&gt;) дар [[забони суғдӣ]], '''Панҷикат''' дар гӯишҳои зарафшонӣ  ва '''Панҷиканд''' дар забони форсии тоҷикӣ) — шаҳре дар шимолу ғарби Ҷумҳурии [[Тоҷикистон]] ва маркази идории [[ноҳияи Панҷакент]] дар [[вилояти Суғд]] аст.

== Аҳолӣ ==
Дар соли 2022 аҳолии шаҳри Панҷакент ба 43,3 ҳазор нафар расид.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!'''сол'''
!2012
!2013
!2014
!2015
!2019
!2020
|-
|'''шумора &lt;br&gt;(ҳаз. нафар)'''
|39,1
|{{зиёдшавӣ}}39,5
|{{зиёдшавӣ}}40
|{{зиёдшавӣ}}40,6
|{{зиёдшавӣ}}42,8
|{{зиёдшавӣ}}43,3
|}

== Таърих ==
[[Акс:Нигораҳои девории Панҷакенти қадим (дар музейи ш. Панҷакент).jpg|thumbnail|Нигораҳои девории Панҷакенти қадим]]
Номи шаҳри Панҷиканд ({{забон-фа|پنجكند}}) аз ду бахш сохта шудааст: панҷ ва канд, яъне панҷ шаҳр. Ин ҷойном дар торихномаҳои қадим ва асноди бойгонии [[Деваштич]] дида мешавад. Бостоншиносон дар наздикии Панҷиканд шаҳраки [[Саразм]]ро ёфтаанд, ки дар ҳазорсолаҳои IV — II то мелод вуҷуд доштааст. Панҷиканд то истилои араб яке аз шаҳрҳои номдори [[Суғд]]и [[Самарқанд]] буд. Дар ибтидои асри VIII шаҳри Панҷикатро сипоҳи мусулмонон гирифт ва он аз шаҳрҳои Хилофати исломӣ шуд. Сипастар он шаҳре аз шаҳрҳои қаламрави аморати [[Сомониён]] буд. Дар садаҳои пасин низ Панҷиканд яке аз шаҳрҳои бонуфузи [[Осиёи Марказӣ]] дар Роҳи бузурги абрешим мақоми намоёнро ишгол карда, дар ривоҷи муносибатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, тиҷоратӣ ва иҷтимоию фарҳангии халқҳои ҳамҷавор саҳмгузорӣ намудааст. Ковишҳои бостоншиносӣ ошкор кардаанд, ки шаҳри Панҷиканд дар 1,5 — 2 ҳазор соли ахир панҷ бор комилан бозсозӣ ва эҳё гардидааст.

Аз соли 1926 то соли 1930 Панҷиканд минтақаи мустақил буд. 23 ноябри соли 1930 минтақаи Панҷиканд барҳам дода шуд ва дар заминаи он ду ноҳия — Панҷакент ва [[Ноҳияи Айнӣ|Заҳматобод]] ташкил ёфт, ки дорои 4 волост (навоҳӣ) буд. Соли 1953 ба шаҳри тобеи ноҳия ва аз [[14 октябр]]и [[соли 1959]] Панҷакент ба шаҳри тобеъи собиқ вилояти Ленинобод (ҳоло [[вилояти Суғд]]) табдил дода шуд.

== Ҷойгоҳ ==
[[Акс:Мақбараи А. Рӯдакӣ, ш Панҷакент.jpg|thumbnail|Мақбараи Устод Рӯдакӣ]]

[[Акс:Pajakent Bazaar1.jpg|thumb|[[Бозор]] дар Панҷакент.]]
Шаҳри Панҷиканд дар дараи [[Дарёи Зарафшон|рӯди Зарафшон]] ва шарқтар аз шаҳри [[Самарқанд]] дар баландии 900 метр аз сатҳи дарё ҷой дорад. Ин шаҳр бисёр ҷойҳои диданӣ, ёдгориҳои торихӣ ва меъморӣ дорад.

Дар канораи чапи рӯди Зарафшон наздики маркази шаҳр суфае ҷой дорад ки бозмонда аз вайронаҳои шаҳри садаҳои V—VIII милодӣ аст. Дар паи ковишҳои бостоншиносӣ дар ин суфа, ки 60 сол пеш оғоз шуда ва дар 30 соли ахир раҳбарияшонро бостоншинос  Борис Маршак бар уҳда дорад, вайронаҳои шаҳри [[суғд]]ӣ пайдо шуд ки дар оғози садаҳои миёна бисёр калону обод будааст ва ҳамчунин деворнигораҳои зебои нигоргарони суғдӣ ёфт шуданд.

Каме ғарбтар аз Панҷиканд вайронаҳои рустои [[Саразм]] ҷой доранд, ки аз ҳазорсолаҳои IV—II пеш аз милод бозмонда ва пайвандҳои танготанги мардуми бумиро бо тамаддунҳои куҳани Ховари Наздик нишон медиҳанд.

Дар дараи Зарафшон 60 км шарқтар аз Панҷиканд рустои [[Панҷрӯд]] ҷой дорад, ки зодгоҳи сардафтари адабиёти порсӣ-тоҷикӣ [[Рӯдакӣ|Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ]] аст&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.president.tj/node/3036 |title= Суханронӣ дар Симпозиуми байналмилалӣ ба муносибати 1150-солагии Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ|date= 06.09.2008 14:00, шаҳри Душанбе|publisher= Сайти расмии Президенти Тоҷикистон |accessdate=2015-06-08|archiveurl= |archivedate=}}&lt;/ref&gt;.

Оромгоҳи Муҳаммад Башоро, ки 37 км дуртар аз Панҷиканд дар яке аз дараҳои зебоманзари кӯҳсори Зарафшон ҷой дорад, яке аз ёдгориҳои меъмории тоҷикӣ дар садаҳои XII—XIV аст.

Шаҳри Панҷиканд замоне пойтахти подшоҳони [[Суғд]], аз ҷумла [[Деваштич]], буда ва дар замони [[аморати Бухоро]] маркази [[бекигарии Панҷиканд|бекнишини Панҷиканд]] буд.
[[Акс:Haikali Devashtich.JPG|thumb|200px|Тандиси [[Деваштич]]]]
[[Акс:Haikali Loiq.JPG|thumb|200px|Тандиси [[Лоиқ Шералӣ]]]]

== Шароитҳои табиӣ ва иқлим ==
Панҷакент дар қисми марказии ҳавзаи дарёи Зарафшон ҷой дошта, релефаш кӯҳӣ аст. Иқлими Панҷакент субтропикӣ-континенталӣ (гармии ҳаво дар давраи тобистон аз +24°С то +36°С ва дар давраи зимистон то — 22°С) мебошад. Ҳудуди ноҳияро бо самти арзӣ се қаторкӯҳ бурида мегузаранд: дар шимол- Туркистон (баландиаш 2000-3000м.), дар марказ Зарафшон (3000-4000м.), қуллаи Чимтарға дар кӯҳҳои Фон (баландиаш то 5949м.), дар ҷануб Ҳисор (то 4636м.). Байни қаторкӯҳҳои Ҳисору Зарафшон пастхамии Моғиёну Фароб (баландиаш 1500-2000м аз сатҳи баҳр) ва байни қаторкӯҳҳои Зарафшону Туркистони водии Зарафшон (баландиаш 900-950м. аз сатҳи баҳр) воқеъ гаштааст.

Табиат ва иқлими шаҳри Панҷакент барои рушди соҳаҳои асосии кишоварзӣ, аз ҷумла боғдорӣ, рустанипарварӣ ва чорводорӣ хеле мусоид буда, барои паст кардани сатҳи камбизоатӣ дар деҳот заминаи асосӣ мегузорад.

Кӯҳистони Зарафшон хазинаи бебаҳои сарватҳои табиӣ аст. Кормандони Экспедитсияи иктишофи геологии Моғиён аз минтақа қариб ҳамаи элементҳо ҷадвали Менделеевро пайдо кардаанд. Дар ҳудуди Панҷакент конҳои тило, нуқра, симоб, сурма, қалъагӣ, волфрам, флюорит, фосфорит, ангиштсанг ва санги мармар мавҷуд аст. Дар маҷмӯъ, 328 адад кони маъдан кашф гардидаанд, ки барои рушди шаҳр аҳамияти калони иқтисодӣ доранд.

Экспедитсияи иктишофи геологии Моғиён аз соли 1948 ба ҷустуҷӯи сарватҳои табиии водӣ машғул аст. Айни замон дар экспедитсия беш аз 300 нафар кормандон кор мекунанд.

Аз канданиҳои фоиданок, ки аҳамияти энергетикӣ доранд, дар ҳудуди Панҷакент конҳои ангиштсанги Киштӯд-Заврон, Шашқат, Тобасанг ва Моғиён кашф гардидаанд. Танҳо захираи кони ангишти Тобасанг 250 миллион тоннаро ташкил медиҳад.

Дар ҳудуди Панҷакент 150 навъи рустаниҳои доруворӣ, 50 навъи рустании асаловар, 100 навъи рустании ғизоӣ, 120 рустании дорои равғани эфир ба қайд гирифта шудааст.

== Роҳҳо ==
Ба Панҷакент аз ҷониби шаҳри [[Самарқанд]] ва аз [[Душанбе]]ву [[Хуҷанд]] роҳи автомобилгарди ([[Айнӣ]] — Панҷакент) дар даврони шуравӣ мумфарш шуда буд. Вале баъд аз пош хурдани [[ИҶШС]] роҳҳои номбурда фарсуда шуда буданд. Аз ҷониби ҳукумати [[Узбекистон]] сарҳади самти роҳи Самарқанд-Панҷакент пурра баста шуд ва ягона роҳи доду гирифти шаҳру ноҳия, роҳи автомобилгарди Айнӣ — Панҷакент боқӣ монда буд. 

[[18 октябр]]и соли [[2015]] — дар [[ноҳияи Айнӣ]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]  роҳи мошингарди Айнӣ — Панҷакентро ифтитоҳ намуд. Масофаи [[Роҳи автомобилгарди Айнӣ– Панҷакент]] 112,6 километрро ташкил медиҳад. Корҳои сохтмонӣ моҳи октябри соли 2012 оғоз гардида, моҳи октябри соли 2015 ба охир расид. Навсозии роҳ бо маблағи 115 миллион доллари амрикоӣ аз ҳисоби ҷалби сармояи хориҷию ватанӣ иҷро карда шудааст.
Дар ин роҳ, 31 адад [[пул|пулҳои]] хурду бузург ва иншооти зиёди ёрирасон сохта шудаанд. Корҳои асосии сохтмонӣ ва таъмиру навсозиро ширкати чинии Сансиян Бейсин бо ҷалби мутахассисону роҳсозони маҳаллӣ, ки беш аз 80% шумораи умумии коргаронро ташкил медиҳанд, иҷро кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%80%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D0%BC%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8-%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D3%A3-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 |title=Ифтитоҳи роҳи мошингарди Айнӣ — Панҷакент |accessdate=2015-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193705/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%80%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D0%BC%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8-%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D3%A3-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

== Саноат ==
Дарёи Зарафшон аз давраҳои қадим ҳамчун макони коркарди маъдани тилло дар сарчашмаҳои таърихӣ маълум аст. Дар даврони истиқлоли Тоҷикистон дар асоси маводҳои геологии кишвар, ҷустуҷӯйҳои нав нисбати сармоягузорӣ барои коркарди саноатии маъдани тилло аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ монда шуд. 
Дар заминаи ин ҷустуҷӯйҳо барои коркарди маъдани тилло [[ҶММ КМ «Зарафшон»]] таъсис ёфтааст, ки он дар як сол 1 миллиону 600 ҳаз. тонна маъдани кӯҳиро коркард менамояд. ҶММ Корхонаи муштараки «Зарафшон» дар заминаи комбинати маъдани тиллои тоҷик, ки дар соли [[1990]] ба кор оғоз карда буд, ташкил гардидааст. бо қарори Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон 31 майи [[соли 1994]]  миёни [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва Ширкати саноати кӯҳии [[Бритониёи Кабир]] «Коммонвелс энд Бритиш Минерал ЛТД» («Commonwealth &amp; British Mineral Ltd») Корхонаи муштараки «Зарафшон» таъсис ёфт. Корхона дар шаҳраки Суғдиёни шаҳри [[Панҷакент]], дар [[водии Зарафшон|водии Зарафшони]] [[вилояти Суғд]] ҷойгир аст. 

Соли 2007 ҳиссаи Ширкати саноати кӯҳии «Коммонвелс энд Бритиш Минерал ЛТД»-ро Ширкати байналмилалии саноати кӯҳии «Тзинфен»-и [[Ҳонконг]] («Zijin Mining Group Co Ltd»)-и [[ҶХХ]] харидорӣ кард.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sanoat.tj/?page_id=647|title=ҶДММ КМ «Зарафшон»|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212052404/http://sanoat.tj/?page_id=647}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2011 фабрикаи заршӯии нав бо иқтидори коркарди 2000 тн маъдан дар як шабонарӯз, соли 2013 коргоҳ (сех)-и холисгардони (аффинаж)-и [[тилло]] ва соли 2015 фабрикаи заршӯии нав бо иқтидори коркарди 10000 тн маъдан дар як шабонарӯз ба кор оғоз карданд.
ҶММ КМ «Зарафшон» бо технологияи муосири чинӣ муҷаҳҳаз аст. Маҳсулоти асосиаш сабикаи тилоӣ мебошад, ки онро асосан дар дохили ҷумҳурӣ [[Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Бонки миллии Тоҷикистон|Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] харидорӣ мекунанд. ҶММ КМ «Зарафшон» соли 2016-ум 3,3 тн [[тилло]] истеҳсол кардааст. Ҳоло дар корхона 2171 коргар дар ду баст кор мекунад, ки 2116 нафари онҳо шаҳрвандони Тоҷикистон ва 55 нафарашон шаҳрвандони хориҷӣ мебошанд. Директори «Зарафшон» Чжан Шундин (аз 2015) буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sanoat.tj/?page_id=647|title=ҶДММ КМ «Зарафшон»|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212052404/http://sanoat.tj/?page_id=647}}&lt;/ref&gt;.
 
Фабрикаи дуюми ҶДММ Корхонаи муштараки [[зар|заршӯии]] “Зарафшон” [[октябр]]и соли [[2015]] ба кор даромад. Коргоҳи дуюми заршӯии корхонаи муштараки «Зарафшон» дар давоми як сол сохта, ба истифода супорида шуд. Арзиши лоиҳавии Фабрикаи заршӯӣ бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз бо инфрасохтори мавҷуда 1 миллиард сомонӣ мебошад. Дар ин коргоҳ дар як сол то 2,2 тонна [[тилло]]и холис истеҳсол карда шуда, қариб 11 ҳазор тонна [[маъдан]]ро дар як шабонарӯз коркард менамояд. 

Дар корхонаи муштараки  &quot;Зарафшон&quot; то имрӯз танҳо ду коргоҳ фаъолият мекард, ки имкон дошт то 4 ҳазор тонна маъданро дар як шабонарӯз коркард намояд. Баробари мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани коргоҳи бузург иқтидори умумии корхона дар як шабонарӯз ба коркарди 17 ҳазор тонна маъдан баробар гардида, иқтидори истеҳсолии корхонаи муштараки «Зарафшон» то 5 тонна тило дар як сол расонида мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |title=Ифтитоҳи Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки заршӯии “Зарафшон” |accessdate=2015-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193202/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

== Воситаҳои ахбори умум ==
Дар ш. Панҷакент рӯзномаи давлатӣ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tuj.tj/directory.html |title=Справочник &quot;Союз журналистов Таджикистана&quot; |accessdate=2015-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150428184440/http://tuj.tj/directory.html |archivedate=2015-04-28 }}&lt;/ref&gt; зери номи [[Зарафшон (рӯзнома)|Зарафшон]] нашр мешавад. Сардабири рӯзномаи  «Зарафшон» рӯзноманигори варзида [[Луқмонҷон Қурбонов]] аст&lt;ref&gt;Толиби ЛУҚМОН. [http://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=19439 РӮЗНОМАНИГОР ВА СИЁСАТМАДОРИ ТАВОНО Ҷумҳурият]&lt;/ref&gt;. 
Инчунин, студияи радиошунавонии маҳаллӣ ҳаст, ки дар солҳои 60-уми садаи XX таъсис ёфтааст&lt;ref&gt;[http://sugd.tj/sugd_old/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=255:2009-02-24-09-06-26&amp;catid=15:2008-11-19-04-39-51&amp;Itemid=10 Расонаҳои хабарии электронии вилоят]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Роҳбари ин радио [[Аббос Ҳамроҳзода]] мебошад. Нахустин шабакаи радиоӣ бо номи «Садои Панҷакент» рӯи мавҷи 101,5 ФМ ба фаъолият оғоз кардааст&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.org/content/article/24522959.html &quot;Садои Панҷакент&quot; дар муқобили шабакаҳои узбакӣ?] // [[Радиои Озодӣ]] 21.03.2012 18:17&lt;/ref&gt;. Радиои «Садои Панҷакент» сомонаҳои хусусӣ дар [[шабакаи иҷтимоӣ|шабакаҳои иҷтимоӣ]] дорад.&lt;ref&gt;[http://vk.com/5akentjon Радио &quot;Садои Панчакент&quot;] // [[ВКонтакте]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ok.ru/radiosado Радио &quot;Садои Панчакент&quot; 101.5 fm ] // [[Одноклассники]]&lt;/ref&gt;
== Маориф ва фарҳанг ==
Дар шаҳр [[Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон дар ш. Панҷакент|Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон]], [[Омӯзишгоҳӣ педагогии шаҳри Панҷакент|Омӯзишгоҳӣ педагогӣ]], [[Омӯзишгоҳи тиббӣ]], [[литсеи касбии политехникӣ]], мактабҳои миёна ва томактабӣ амал мекунанд. Қасри фарҳанг ва якчанд муассисаҳои фарҳангӣ-фароғатӣ ва дилхушӣ барои сокинони шаҳр хидмат мерасонанд. Манзараи бинову хиёбонҳои шаҳри бостонӣ дар замони истиқлоли ҷумҳурӣ дигаргун гаштааст. 
&lt;gallery&gt;
Акс:Главная улица г. Панджакента.jpg
Акс:Монумент И. Самани в г Панджакенте.jpg
Акс:Здание хукумата (мерии) г. Панджакента.jpg
Акс:Pendzhikent Market, Tajikistan (494465).jpg 
&lt;/gallery&gt;

== Ҳунарҳои маҳаллӣ ==
Ҳунарҳои маҳаллӣ аз намудҳои гуногуни косибӣ: кулолӣ, кашидадузӣ, курпадузӣ, куртадузӣ ва дигарҳо иборатанд. Намунаи он дар аксҳо сабт ёфтаанд.  
&lt;gallery&gt; 
Акс:Кашидаи зебо, соли 2011.JPG
Акс:Дӯзандаи пойҷома аз Панҷакент соли 2011.JPG
Акс:Кашидадӯзон аз Панҷакент, соли 2011.JPG
Акс:Домоду арӯс, соли 2011.JPG
&lt;/gallery&gt;
== Боз нигаред ==
*[http://traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/panjikent Panjikent travel guide] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141008202905/http://traveltotajikistan.org/cities-of-tajikistan/panjikent |date=2014-10-08 }} 
*[http://www.openstreetmap.org/search?query=Tajikistan#map=12/39.4952/67.6093&amp;layers=T Open Street Map Панҷакент]

== Манобеъ ==
* ''Якубовский А. Ю.'' Древний Панджиканд, в сборнике: По следам древних культур, М., 1951
* ''Беленицкий А. М.'', ''Распопова В. И.'' Древний Пенджикент, Душанбе, 1971
* ''Беленицкий А. М.'' Монументальное искусство Пенджикента. Живопись. Скульптура, М., 1973

== Пайвандҳо == 
* [http://www.sugd.tj Сомонаи расмии Вилояти Суғд] (Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд)
* [http://www.gupsayoh.tj/penjikent.html Сайёҳ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928141218/http://www.gupsayoh.tj/penjikent.html |date=2007-09-28 }}
* [http://dlib.rsl.ru/viewer/01000298745#?page=1 Каххоров, Масъуд Махмудович. Лексика пенджикентских говоров : автореферат дис.... кандидата филологических наук : 10.02.08.- Душанбе, 1998.- 23 с.: ил.]
* [http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00058/15800.htm Яндекс — Словари] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20091121210312/http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00058/15800.htm |date=2009-11-21 }}
* [http://www.advantour.com/rus/tajikistan/penjikent/sarazm-settlement.htm Пенджикент — Поселение Саразм]
* [http://www.citypopulation.de/Tajikistan.html “TAJIKISTAN”. Население провинции Таджикистана по результатам переписей и последним официальным оценкам.]
* [http://www.centralasia-travel.com/ru/countries/tadjikistan/sights/penjikent Пенджикент]

== Пайвандҳо ==
{{Эзоҳ}}
 
{{commons|Panjakent}} 
{{Шаҳрҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон}}
{{ноҳияи Панҷакент}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Суғд]]
[[Гурӯҳ:Панҷакент]]</text>
      <sha1>5mq30tffry3cw3pcu3y5uya39fmrs96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Воқеаҳои кунунӣ/Бойгонии солҳои 2007-2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2018</id>
    <revision>
      <id>1487981</id>
      <parentid>1487754</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318558" sha1="oo3xr8a43zqc2nwgffdrwp0qtjb5zas" xml:space="preserve">'''[[Портал:Рӯйдодҳои кунунӣ|Портали рӯйдодҳои кунунӣ]]'''

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;width: 300px; margin-bottom: 1em;;
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 300px; margin-bottom: 1em; text-align: center; border: 1px solid #333333; font-family: Arial&quot;
|- style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot;
| style=&quot;padding-top: 5px; padding-bottom: 5px&quot; | '''Вақт''': {{CURRENTTIME}} [[Coordinated Universal Time|UTC]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Сана''': [[{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}]]
|-
| style=&quot;padding-top: 4px; font-size:90 %&quot; | '''Фарқи соатҳо аз вақти [[Гринвич]]:''' &lt;br /&gt; &amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Аляска]]: −11&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Лос-Анҷелес]]: −9&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Даллас]]: −7&lt;br /&gt; [[Ню-Йорк]]: −5 &amp;nbsp; &amp;nbsp; [[Рио-де-Жанейро]]: −4&lt;br /&gt;[[Лондон]]: +0&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Париж]], [[Берлин]]: +1&lt;br /&gt;[[Калининград]]: +2&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Москва]]: +3&lt;br /&gt;[[Самара]]: +4&lt;br /&gt;[[Екатеринбург]]: +5&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Новосибирск]]: +6&lt;br /&gt;[[Красноярск]]: +7&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Иркутск]]: +8&lt;br /&gt;[[Владивосток]]: +10&amp;nbsp; &amp;nbsp;[[Магадан]]: +11&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Чукотка]]: +12
|}
|-
|&lt;center&gt; 
|}
== [[Соли 2020]] ==
== [[декабр]]и [[соли 2020]] ==

* [[31 декабр]]и [[соли 2020]] шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 296''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''12 799''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 31.12.2020 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[31 декабр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''83 200 986''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 815 161''' нафар фавтиданд, ''58 987 491'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''21 081 896''' ба ҳамин сироят гирифторанд. Кишварҳое ки зиёда аз як миллион нафарро  [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] фаро гирифтааст, шаҳрвандони — [[ИМА]], [[Ҳиндустон]], [[Бразилия]], [[Русия]], [[Фаронса]], [[Туркия]], [[Бритониёи Кабир]], [[Италия]], [[Испания]], [[Аргентина]], [[Колумбия]], [[Олмон]], [[Мексика]], [[Лаҳистон]], [[Эрон]], [[Украина]], [[Африқои Ҷанубӣ]] ва [[Перу]] дохил шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 31.12.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[30 декабр]]и [[соли 2020]] Захираҳои тилоии Бонки Миллии Тоҷикистон дар соли сипаришуда дар пасманзари болоравии рекордии нархи тило дар ҷаҳон қариб нисф афзоиш ёфтанд. Нархи миёнаи тилое, ки аз БМТ озодона дастрасанд, 42,2% баланд шуд.&lt;ref&gt;[https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20201230/zolotie-slitki-natsbanka-tadzhikistana-v-2020-godu-podorozhali-na-422/Золотые слитки Нацбанка Таджикистана в 2020 году подорожали на 42,2%]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[25 декабр]]и [[соли 2020]] Академияи илмҳои табиии Русия Абдусафо Умарҷонов, декани факултети менталургияи Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон дар шаҳри Бӯстон барои нақши муассир дар рушди ихтироъкорӣ, таълимот дар мактабҳои олӣ ва ҷавобгӯй будани китобу корҳои илмияш ба меъёрҳои байналмиллалӣ бо сертификат ва медали ба номи Алфред Нобел ва ҷоизаи пулӣ қадрдон кардааст.&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/12/25/donishmandi-to%d2%b7ik-medali-nobel-ba-dast-ovard/ / Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард]&lt;/ref&gt;
* [[24 декабр]]и [[соли 2020]] Дар минтақаи саноатии шаҳри Душанбе Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]  корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Асрори санг”-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.
* [[24 декабр]]и [[соли 2020]] Корхонаи коркарди санги хоро ва мармари “СТОУН Сервис”-ро Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Строй комплекс” мутобиқ ба стандартҳои ҷаҳонӣ сохта, ба истифода дод.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/7prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-dushanbe-korhonai-korkardi-sangi-horo-va-marmarro-iftito-namudand/ |title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Душанбе Корхонаи коркарди санги хоро ва мармарро ифтитоҳ намуданд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2021-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615214327/https://khovar.tj/2020/12/7prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-dushanbe-korhonai-korkardi-sangi-horo-va-marmarro-iftito-namudand/ }}&lt;/ref&gt;
* [[23 декабр]]и [[соли 2020]] Пас аз чанд соли &quot;танаффус&quot;, рӯзи [[23 декабр]]и [[соли 2020]] , гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид. &quot;Ҳоло ҳар куб газро аз Узбекистон ба 130 доллар мегирем. Ин нарх даҳ сол пеш аз 340 то 360 доллар буд”, - шарҳ дод мудири ширкати &quot;Суғдиёнгаз&quot; &lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/31016527.html/ Баъди солҳо &quot;танаффус&quot; гази Узбекистон ба Суғд расид, аммо мардум дар навбати аввал нестанд]&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]]и [[соли 2020]] шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''12 923''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''12 374''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''89''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 19.12.2020 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''76 271 605''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 686 527''' нафар фавтиданд, ''53 523 094'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''21 081 896''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 19.12.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[15 декабр]]и [[соли 2020]] Дар даври дуюм ва ниҳоии интихоботи [[президенти Молдова|президентии Молдова]], [[Майя Санду]], иқтисоддони собиқи Бонки Ҷаҳонӣ, рӯзи [[15 декабр]] 57,7 дарсади раъйҳоро ба даст овард ва ғалаба кард.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/30954095.html/ Дар интихоботи президентии Молдова номзади аврупогаро пирӯз шуд]&lt;/ref&gt;
* [[15 декабр]]и [[соли 2020]] Коллеҷи интихоботии ИМА пирӯзии [[Ҷо Байден]]ро, рӯзи душанбеи [[14 декабр]], ҳамчун Президенти ИМА ба расмият шинохт.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/31001412.html/ Байден пас аз таъйиди расмии пирӯзӣ: &quot;Демократия ғалаба кард&quot;]&lt;/ref&gt;
* [[10 декабр]]и [[соли 2020]] Дар майдони Озодии шаҳри [[Боку]]и [[Озарбойҷон]] рӯзи [[10 декабр]]и [[соли 2020]] , ба ифтихори [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|хатми ҷанг]] дар [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|Қарабоғи Куҳӣ]], гузашти низомӣ ташкил шуд.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/30995091.html/ Дар Боку ба ифтихори хатми ҷанги Қарабоғ гузашти низомӣ ташкил шуд]&lt;/ref&gt;

== [[ноябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати 24 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''11 971''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''11 355''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''86''' нафар расид&lt;ref name=&quot;covid.tj&quot;&gt;[https://covid.tj/ covid.tj]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] соати 18:42. Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''59 732 450''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 405 789''' нафар фавтиданд, ''41 323 353'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''17 003 308''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 24.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[16 ноябр]]и [[соли 2020]] Бино ба хабари  Комисиияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, собиқ [[Сарвазири Қирғизистон]] ва иҷрокунандаи вазифаи президенти Қирғизистон [[Содир Ҷабборов]] барои иштирок дар интихоботи  президенти  ин кишвар номзадияшро пешниҳод кард. Вай номзади мустақил аст. Ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ 65 нафар  ҷиҳатьи иштирок дар интихоботи президентӣ ҳуҷҷат супоридаанд, аз ин теъдод ду нафар – Б. Бакетаев ва Ҷ. Турғуналиев аризаҳояшонро пас гирифтаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/11/yake-az-shastu-se-nafar-sodir-abborov-nomzadiyashro-ba-mansabi-prezidenti-ir-iziston-peshni-od-kard/ |title=ЯКЕ АЗ ШАСТУ СЕ НАФАР. Содир Ҷабборов номзадияшро ба мансаби президенти Қирғизистон пешниҳод кард |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155745/https://khovar.tj/2020/11/yake-az-shastu-se-nafar-sodir-abborov-nomzadiyashro-ba-mansabi-prezidenti-ir-iziston-peshni-od-kard/ }}&lt;/ref&gt;
* [[11 ноябр]]и [[соли 2020]] соати 15:39:37. Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''51 950 727''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 282 118''' нафар фавтиданд, ''36 491 764'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''14 176 845''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 11.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] [[Арманистон]], [[Озарбойҷон]] ва [[Русия]] [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳиро]] имзо карданд. Созишнома воридшавии нерӯҳои посдори сулҳи Русияро ба Қарабоғи Кӯҳӣ ва ба Озарбойҷон додани як қисми қаламрави Қарабоғи Кӯҳӣ, аз ҷумла шаҳри Шушаро пешбинӣ мекунад.&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/politics/10/11/2020/5fa9b4249a794714efa5ea83?from=from_main_2 Армения заключила мир и пошла на уступки Азербайджану./ Арманистон сулҳ баст ва ба Озарбойҷон гузашт кард]&lt;/ref&gt; Боз нигаред:&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2020/11/10/azerbajdzhan-armeniya-i-rossiya-obyavili-ob-okonchanii-vojny-v-nagornom-karabahe/ Озарбойҷон, Арманистон ва Русия дар бораи хатми ҷанг дар Қарабоғи Кӯҳӣ хабар доданд]&lt;/ref&gt; 
* Муфассал:[[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020 ]]
* [[9 ноябр]]и [[соли 2020]] Тибқи иттилои ''Fox News'', [[Ҷо Байден]] 50,2 фоизи овозҳои интихобкунандагонро ба даст овард. 74,5 миллион нафар одам овози худро ба ӯ додааст. (Интихоботи Президенти [[ИМА]] [[3 ноябр]] баргузор гардидааст) Ин нишондод нисбат ба [[Доналд Трамп]] 4 миллион нафар зиёдтар мебошад. Ба ҳамин тартиб, демократ Байден рекорди соли 2008 гузоштаи [[Барак Обама]]ро шикаст. Вай амалан 69,5 миллион овоз (52,93 фоиз) гирифта буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/11/ascao-bajden-az-i-ati-shumorai-ziyodtarini-ovoz-oi-ba-nomzad-ba-prezidenti-ima-dodashuda-rekordi-obamaro-shikast/ |title=Ҷо Байден аз ҷиҳати шумораи зиёдтарини овозҳои ба номзад ба президенти ИМА додашуда рекорди Обамаро шикаст |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/11/ascao-bajden-az-i-ati-shumorai-ziyodtarini-ovoz-oi-ba-nomzad-ba-prezidenti-ima-dodashuda-rekordi-obamaro-shikast/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 ноябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 6 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''49 016 480''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 239 375''' нафар фавтиданд, ''34 979 953'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''12 797 152''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref name=&quot;koronovirus.site&quot;&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 6.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 6.11.2020):
# [[ИМА]] — сироятёфтагон — '''9 919 522''' нафар; фавтиданд — '''240 953''' нафар
# [[Ҳиндустон]] — сироятёфтагон — '''8 411 034''' нафар; фавтиданд — '''125 029''' нафар
# [[Бразилия]] — сироятёфтагон — '''5 614 258''' нафар; фавтиданд — '''161 779''' нафар
# [[Русия]] — сироятёфтагон — '''1 712 858''' нафар; фавтиданд — '''29 509''' нафар
# [[Фаронса]] — сироятёфтагон — '''1 601 367''' нафар; фавтиданд — '''39 037''' нафар
*'''Илова''' Инчунин ба шумораи умумии сироятёфтагоне, ки зиёда аз як миллион нафарро фаро гирифтаанд шаҳрвандони — [[Испания]], [[Аргентина]], [[Бритониёи Кабир]] ва [[Колумбия]] дохил шудаанд.&lt;ref name=&quot;koronovirus.site&quot;/&gt;
* [[5 ноябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 5 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон 11 ҳазору 219 нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба 10 494 нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба 83 нафар расид&lt;ref name=&quot;covid.tj&quot;/&gt;

== [[октябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[26 октябр]]и [[соли 2020]] Вазирони корҳои хориҷии [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]]  бо муовини котиби давлатии [[ИМА]] Стивен Биган мулоқот карданд ва пас аз он  сулҳи башардӯстонаро дар Қарабоғи Кӯҳӣ эълон карданд. Оташбас аз 26 октябр соати 08:00 эътибор пайдо мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2020/10/ssha-obyavili-o-peremirii-v-karabahe/ |title=США объявили о перемирии в Карабахе |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155750/https://khovar.tj/rus/2020/10/ssha-obyavili-o-peremirii-v-karabahe/ }}&lt;/ref&gt;
* '''Илова''' Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад.&lt;ref name=&quot;centralasian.org&quot;&gt;[https://www.centralasian.org/a/30877995.html Арманистон аз &quot;шаби нисбатан ором&quot; дар Қарабоғи Куҳӣ хабар дод]&lt;/ref&gt; Аз 27 сентябр дар минтақаи баҳсии вилояти [[Қарабоғи Кӯҳӣ]] миёни нерӯҳои [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]] задухӯрди шадид давом дорад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/09/28/zaduh%d3%afrdi-shadid-miyoni-ner%d3%af%d2%b3oi-armaniston-va-ozarboj%d2%b7on-dar-%d2%9barabo%d2%93i-k%d3%af%d2%b3%d3%a3/ Задухӯрди шадид миёни нерӯҳои Арманистон ва Озарбойҷон дар Қарабоғи Кӯҳӣ]&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]]и [[соли 2020]] Варзишкори амрикоӣ Ҷон Ҷонс дар рейтинги беҳтарин размандагони UFC, новобаста аз вазн, аз ҷои аввал ба фоидаи Ҳабиб даст кашид.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146907/Lazzat-bar-Jons-joi-avvalro-dar-reytingi-UFC-ba-Nurmuhammadov-dod.html Лаззат бар: Ҷонс ҷои аввалро дар рейтинги UFC ба Нурмуҳаммадов дод]&lt;/ref&gt; Қаҳрамони UFC Ҳабиб Нурмуҳаммадов, пас аз ба итмом расонидани корномаи худ ҳамчун размикор, ният дорад мураббӣ шавад.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146828/Malum-shud-ki-Habib-Nurmuammadov-pas-az-khatmi-karera-ash-chi-kor-khohad-kard-video.html Маълум шуд, ки Ҳабиб Нурмуҳаммадов пас аз хатми “карера”-аш чӣ кор хоҳад кард]&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 25 октябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''42 924 533''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 154 761''' нафар фавтиданд, 31 666 683 нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''''10 103 089''''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020):
# :ИМА - сироятёфтагон — '''8 827 932''' нафар; фавтиданд — '''230 068''' нафар
# :Ҳиндустон - сироятёфтагон — '''7 863 892''' нафар; фавтиданд — '''118 567''' нафар
# :Бразилия - сироятёфтагон — '''5 381 224''' нафар; фавтиданд — '''156 926''' нафар
# :Русия - сироятёфтагон — '''1 497 167''' нафар; фавтиданд — '''25 821''' нафар
# :Испания - сироятёфтагон — '''1 110 372''' нафар; фавтиданд — '''34 752''' нафар
* [[24 октябр]]и [[соли 2020]] [[Ҳабиб Нурмуҳаммадов]]и русиягӣ дифои сеюми камарбанди қаҳрамони сабуки UFC-ро анҷом дода, рақиби амрикоии худ Ҷастин Гетҷиро мағлуб кард. Мубориза барои ҳарифон шиддатнок гузашт ва дар даври дуввум Ҳабиб бо усули буғӣ кардан ҳарифашро шикаст дод.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146073/Uqob-boz-boloi-qulla-ast-Habib-Getjiro-maglub-kard.html. Уқоб боз болои қулла аст: Ҳабиб Гетҷиро бо усули &quot;буғӣ&quot; шикаст дод]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Пас аз набард Ҳабиб Нурмуҳаммадов гуфт, ки ин охирин набарди ӯ дар чемпионати UFC аст.&lt;ref&gt;[https://sportmail.ru/article/mma/43884805/?frommail=1 Хабиб Нурмагомедов победил Джастина Гэтжи и завершил карьеру]&lt;/ref&gt; 
* [[20 октябр]]и [[соли 2020]] Никола Пашинян ва Илҳом Алиев дар бораи гуфтушуниди ҳалли осоиштаи муноқиша дар Қарабоғи Кӯҳӣ дар ш. Москва изҳори розигӣ намудаанд, аммо онҳо дар мавқеи худ истодаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2020/10/20/pashinyan-i-aliev-gotovy-k-peregovoram-no-stoyat-na-svoyom/ Пашинян и Алиев &quot;готовы к переговорам&quot;, но стоят на своём]&lt;/ref&gt;
* [[19 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 19 октябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''40 268 496''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 118 294''' нафар фавтиданд, 30 111 748 нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''''9 038 454''''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 19.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 19.10.2020):
# :ИМА - сироятёфтагон — '''8 387 799''' нафар; фавтиданд — '''224 730''' нафар
# :Ҳиндустон - сироятёфтагон — '''7 548 238''' нафар; фавтиданд — '''114 642''' нафар
# :Бразилия - сироятёфтагон — '''5 235 344''' нафар; фавтиданд — '''153 905''' нафар
# :Русия - сироятёфтагон — '''1 399 334''' нафар; фавтиданд — '''24 187''' нафар
# :Аргентина - сироятёфтагон — '''989 680''' нафар; фавтиданд — '''26 267''' нафар
* [[20 октябр]]и [[соли 2020]] Натиҷаҳои пешакии маъракаи муҳими  сиёсӣ - '''барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Ҷумҳурии Тоҷикистон''', аз 1 то 15 октябри соли 2020  гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии соли 2020 дар Тоҷикистон, аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155812/https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ }}&lt;/ref&gt;
* [[19 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 19 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]]  '''10 ҳазору 493''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''9 511''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''80''' нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.coronavirus-monitor.info/country/tajikistan/ |title=Статистика распространения коронавируса в Таджикистане на сегодня, 19 октября 2020 Омори Тоҷикистон дар рӯзи 19.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817184035/https://coronavirus-monitor.info/country/tajikistan/ |archivedate=2021-08-17 }}&lt;/ref&gt;
* [[15 октябр]]и [[соли 2020]] 30 октябри соли 2020 мувофиқи Конститутсия (Қонуни Асосӣ)-и Тоҷикистон Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон  баъди интихоб шудан дар ҷаласаи муштараки Маҷлисҳои намояндагон ва миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон савганд ёд мекунад.&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-30-oktyabr-bo-guzashti-nizom%d3%a3-savgand-yod-mekunad/]&lt;/ref&gt;
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] И.в. Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон [[Сооронбой Жээнбеков]] 14 октябр фармонро «Дар бораи таъйин кардани сарвазир ва аъзои ҳукумати Ҷумҳурии Қирғизистон» имзо кард. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар, профессор Равшанбек Собиров муовини сарвазири ҶҚ таъйин шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/prezidenti-ir-iziston-ajati-navi-ukumatro-tasdi-kard-ro-bari-an-umani-to-ikoni-kishvar-muovini-sarvazir-tajin-shud/ |title=ПРЕЗИДЕНТИ ҚИРҒИЗИСТОН ҲАЙАТИ НАВИ ҲУКУМАТРО ТАСДИҚ КАРД. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар муовини сарвазир таъйин шуд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155803/https://khovar.tj/2020/10/prezidenti-ir-iziston-ajati-navi-ukumatro-tasdi-kard-ro-bari-an-umani-to-ikoni-kishvar-muovini-sarvazir-tajin-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[12 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти пешакии КМИР-и Тоҷикистон, сарвари давлати амалкунандаи ҷумҳурӣ [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маъракаи интихоботи президентӣ ғолиб омад. Ба ҷонибдории Эмомалӣ Раҳмон — '''90,92%''' ё худ — '''3 миллиону 837 ҳазору 927 нафар''' раъйдиҳандагон овоз доданд &lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/12/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-bori-pan%d2%b7um-dar-intihoboti-prezident%d3%a3-%d2%93olib-omad/ Эмомалӣ Раҳмон бори панҷум дар интихоботи президентӣ ғолиб омад]&lt;/ref&gt;
* [[9 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 9 октябр шумори умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз '''36 753 904''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 066 856''' кас фавтиданд, 27 667 552 нафар шифо ёфтаанд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 9.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[9 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 9 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] 10 ҳазору 097 нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба 8914 нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба 78 нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.coronavirus-monitor.info/ |title=Онлайн карта, Мировая статистика Сабти Coronavirus COVID-19 дар рӯзи 9.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703033519/https://coronavirus-monitor.info/ |archivedate=2021-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* [[6 октябр]]и [[соли 2020]] Натиҷаҳои [[Интихоботи парлумонӣ дар Қирғизистон (2020)|интихоботи парлумонии рӯзи 4 октябри Қирғизистон]] беэътибор эълон шуданд.&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/06/nati%d2%b7a%d2%b3oi-intihoboti-porlumonii-%d2%9bir%d2%93iziston-beetibor-elon-shud/ Натиҷаҳои интихоботи парлумонии Қирғизистон беэътибор эълон шуд ]&lt;/ref&gt;
* [[5 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумори умумии сироятёфтагон аз COVID-19 дар саросари ҷаҳон зиёда аз 34,9 млн нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ 1 025 647 кас фавтиданд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/05/sabti-boz-1-favt-az-covid-19-dar-r%d3%afz%d2%b3oi-istiro%d2%b3at/ Сабти боз 1 фавт аз COVID-19 дар рӯзҳои истироҳат]&lt;/ref&gt;
* [[5 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 5 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] 9 ҳазору 935 нафарро ташкил медиҳад. теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ боз 1 нафар зиёд шуда, аз оғози пандемия ба 78 нафар расид.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* [[27 сентябр]] - [[15 октябр]]и [[соли 2020]]  Дар минтақаи баҳсии вилояти [[Қарабоғи Кӯҳӣ]] миёни нерӯҳои [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]] задухӯрди шадид давом дорад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;/&gt;
* '''Илова''' Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад. Минтақаи мазкур, ки бештари бошандагонаш арманӣ ҳастанд, дар соли 1991 эълом кард, ки аз Озарбойҷон ҷудо ва мустақил мешавад.&lt;ref name=&quot;centralasian.org&quot;/&gt;
== [[сентябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[16 сентябр]]и [[соли 2020]] Теъдоди афроди олуда ба вируси корона дар ҷаҳон ба беш аз 29 миллион нафар расидааст, ки аз ин теъдод  дасти ‌кам 933 ҳазор нафар ҷони худро аз даст дода ва ҳудуди 21 миллион нафар  ҳам беҳбуд ёфтаанд.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/asia/20200916/1031908238/Shumori-jonbokhtagon-az-virusi-korona-dar-iran-ba-23-hazoru-453-nafar-rasid.html / Шумори ҷонбохтагон аз вируси корона дар Эрон ба 23 ҳазору 453 нафар расид]&lt;/ref&gt;
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] Расман ба иттилои Вазорати тандурустии ҶТ, аз 30 апрел то 15 сентябри с. 2020 9 ҳазору 129 ҳолати гирифторшавӣ ба коронавирус ошкор шуда, аз ин 7 ҳазору 896 нафар ё 86,4%-и беморон шифо ёфтанд, теъдоди фавтидагон аз ин беморӣ ба 73 нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik-tj.com/incidents/20200915/1031905266/Afzoishi-favt-az-COVID-19-dar-Tojikiston-tasdiqi-Vazorat.html/ |title=Афзоиши фавт аз COVID-19 дар Тоҷикистон: тасдиқи Вазорат  |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925010649/https://sputnik-tj.com/incidents/20200915/1031905266/Afzoishi-favt-az-COVID-19-dar-Tojikiston-tasdiqi-Vazorat.html |archivedate=2020-09-25 }}&lt;/ref&gt;
* [[14 сентябр]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Қарори Раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон  Бахтиёр  Худоёрзода дар бораи бақайдгирии номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/arori-raisi-kmir-dar-borai-ba-ajdgirii-nomzad-o-ba-mansabi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-tasvib-rasid/ |title=Қарори Раиси КМИР дар бораи бақайдгирии номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тасвиб расид |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2020-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008230514/https://khovar.tj/2020/09/arori-raisi-kmir-dar-borai-ba-ajdgirii-nomzad-o-ba-mansabi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-tasvib-rasid/ }}&lt;/ref&gt;  
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати иштирок дар тантанаҳои ҷашнӣ бахшида ба 5500-солагии Саразм, ба ин макони таърихӣ ташриф оварданд. Дар ин мавзеи бостонӣ муаррифии Рамзи Саразм, бо баландии 27 метр,  Дарвозаи Саразм, Осорхонаи таърихӣ-бостоншиносии Саразм бо иштироки Пешвои миллат сурат гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-5500-solagii-sarazm1/ |title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар тантанаҳои ҷашни 5500-солагии Саразм |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155739/https://khovar.tj/2020/09/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-5500-solagii-sarazm1/ }}&lt;/ref&gt;
* [[11 сентябр]]и [[соли 2020]] Рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» ба муносибати ҷашни 90-солагии худ дар ҳаҷми 90 саҳифа ба нашр расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/r-znomai-avononi-to-ikiston-dar-a-mi-90-sa-ifa-ba-nashr-rasid/ |title=Рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» дар ҳаҷми 90 саҳифа ба нашр расид |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/09/r-znomai-avononi-to-ikiston-dar-a-mi-90-sa-ifa-ba-nashr-rasid/ }}&lt;/ref&gt; 
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Паёми Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155741/https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ }}&lt;/ref&gt;


== [[август]]и [[соли 2020]] ==
* [[10 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Шурӯъ аз оғози пандемияи коронавирус то имрӯз шумораи гирифторони COVID-19 бо ошкор гардидани 219 598 ҳолати нав давоми шабонарӯзи охир дар ҷаҳон ба 20 026 161 нафар расид. Шумораи зиёди ҳолатҳои сироятёбӣ дар ИМА ба қайд гирифта шудааст — 5 199 444. Баъдан Бразилия (3 035 582), Ҳиндустон (2 215 074), Россия (887 536), Африқои Ҷанубӣ (559 859), Мексика (480 278), Перу (478 024), Колумбия (387 481) Чили (373 056) ва Испания (361 442) ҷойгиранд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/shumorai-giriftoroni-covid-19-dar-a-on-ba-besh-az-20-million-nafar-rasid/ |title=Шумораи гирифторони COVID-19 дар ҷаҳон ба беш аз 20 миллион нафар расид  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155807/https://khovar.tj/2020/08/shumorai-giriftoroni-covid-19-dar-a-on-ba-besh-az-20-million-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt;
* [[10 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон тавсия додааст: [[17 август]]и соли равон  дар ҳамаи муассисаҳои таълимӣ, новобаста аз шакли ташкилию ҳуқуқӣ соли таҳсили 2020-2021 оғоз меёбад. Барои тамоми муассисаҳои таҳсилоти олии касбии мамлакат, ки дар низоми таҳсилоти кредитӣ фаъолият менамоянд, тибқи Стандарту барномаҳои таълимӣ дар як ҳафта дар ҳаҷми 15 соат ва дар як рӯз дар ҳаҷми 3 соат дарсҳои фаъол ташкил ва ба роҳ монда мешаванд. Барои давомнокии дарсҳо дар муассисаҳои таълимӣ дар ин тартиб 3 тавсия мешниҳод карда шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/maktab-o-dar-sharoiti-pandemiya-vazorati-maorif-va-ilm-tartibi-barguzorii-dars-o-dar-muassisa-oi-talimiro-ba-tasvib-rasond/ |title=Вазорати маориф ва илм тартиби баргузории дарсҳо дар муассисаҳои таълимиро ба тасвиб расонд  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/08/maktab-o-dar-sharoiti-pandemiya-vazorati-maorif-va-ilm-tartibi-barguzorii-dars-o-dar-muassisa-oi-talimiro-ba-tasvib-rasond/ }}&lt;/ref&gt;
* [[9 август]]и [[соли 2020]] Рӯзи 9 август дар Беларус интихоботи президентӣ баргузор шуд. Ба иттилои расмӣ, раиси ҷумҳури феълӣ [[Александр Лукашенко]] 80,08 дарсади ройи мардумро соҳиб шудааст. Мақомот мегӯянд, 10,09 дарсади мардум аз Светлана Тихановская, рақиби асосии Лукашенко, пуштибонӣ карданд.&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/belarus-pas-az-intikhobot/30777452.html/ Беларус баъд аз интихобот: Чӣ мегузарад?  бештар...]&lt;/ref&gt;
* [[6 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/.  Дар ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум қарор қабул гардид, ки Интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] рӯзи якшанбе, [[11 октябр]]и [[соли 2020]]  таъйин карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[5 август]]и [[соли 2020]] Рӯзи [[5 август]] дар бандари шаҳри [[Байрут]] миқдори зиёди селитраи аммиак таркид. Дар ин таркиш ҳудуди 6 ҳазор нафар захмӣ шуда, 300 ҳазор нафар бехонаву ҷо шуданд. Ҳасан Диёб, нахуствазири [[Лубнон]], дар пайи эътирозҳои густурдаи мардумӣ рӯзи [[10 август]] аз мақомаш истеъфо дод.&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/30777286.html/ Таркиши Байрут. Ҳукумати Лубнон пас аз эътирозҳо истеъфо дод.  бештар...]&lt;/ref&gt;

== [[июл]]и [[соли 2020]] ==
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ дар [[ноҳияи Данғара]]и [[вилояти Хатлон]] бузургтарин фабрикаи парандапарварӣ ба истифода  дода мешавад. Ин комплекси муҳташами парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистони ноҳияи мазкур  бунёд гардида, мувофиқи лоиҳа, дар ин ҷо 24 бинои мурғхона — ҳар кадом бо дарозии 96 метр бунёд мегардад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155801/https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Шабонарӯзи гузашта (5 июл) дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 49 ҳолати нави сироятёбӣ ба COVID-19 ошкор гардида, шумораи онҳо дар муддати аз 30 апрел то 6 июл ба 6262 нафар расид.Ба иттилои манбаъ, то имрӯз дар мамлакат 4914 нафар ё худ 78,4%-и гирифторони COVID-19 шифо ёфта, аз ин беморӣ 53 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ |title=Дар Тоҷикистон шумораи гирифторони коронавируси нав ба 6262 нафар расид  бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt; (то 15 июн дар ҶТ 5097 нафар кас гирифтори COVID-19 буд)
* Имрӯзҳо дар 85 беморхонаи ҷумҳурӣ зиёда аз 7 ҳазору 500 табиб ва 25 ҳазор корманди миёнаи тиб барои табобати сироятёфтагон сафарбар шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ |title=Дар Тоҷикистон шумораи гирифторони коронавируси нав ба 6262 нафар расид бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ дар муддати 4 ҳафтаи гузашта (аз 15 июн то 6 июл) дар ҷаҳон ба сирояти COVID-19 зиёда аз 3 500 000 кас гирифтор шудаанд. Тибқи маълумоти нави СУТ, давоми шабонарӯзи гузашта 175 499 ҳолати нави гирифторшавӣ ба COVID-19 ошкор шуда, 3 572 нафар сироятшудагон фавтидаанд. Шумораи умумии ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон 11 580 119 нафар ва теъдоди фавтидагон 537 179 кас мебошад. Ҳамзамон то имрӯз дар ҷаҳон 6 547 935 нафар гирифторони ин беморӣ шифо ёфтаанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-11-5-million-nafar-gardid/ |title=Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 11,5 миллион нафар гардид бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155747/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-11-5-million-nafar-gardid/ }}&lt;/ref&gt;

::Ба даҳгонаи кишварҳое, ки дар онҳо теъдоди зиёди гирифторони коронавирус ба қайд гирифта шудааст (омори 6 июли  с 2020): 
# ИМА (2 983 155 нафар), 
# Бразилия (1 604 585), 
# Ҳиндустон (699 402), 
# Россия (687 862), 
# Перу (302 718), 
# Испания (297 625), 
# Чили (295 532), 
# Британияи Кабир (285 416), 
# Мексика (256 848)  
# Италия (241 611) дохил мешаванд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;
* [[2 июл]]и [[соли 2020]] Дар шаҳри [[Хуҷанд]] дар кӯчаи Шарқ гузаргоҳи зеризаминии мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе» мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд....Иншооти мазкур ба маблағи 20 миллион сомонӣ сохта ба истифода дода шуд.... Масоҳати умумии қитъаи замини ҷудогардида 5054,4 м2, дарозии иншоот 260, бараш 18 метр буда, аз 10 даромад иборат аст. Ин дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва дар минтақаи Осиёи Марказӣ мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=ДАРОЗТАРИН ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ВА ОСИЁИ МАРКАЗӢ. бештар... |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155826/https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[2 июл]]и [[соли 2020]] Шӯрои Амнияти [[Созмони Милали Муттаҳид]] қатънома '''дар бораи оташбаси &quot;пурра ва фаврӣ&quot;''' дар саросари ҷаҳон барои мубориза бо пандемияи коронавирус, ки беш аз ним миллион нафар ҷони худро аз даст додааст, қабул кард, хабар медиҳад вебсайти UN News. Ин даъват ба амалиёти низомӣ алайҳи &quot;Давлати Исломӣ&quot;(ДАИШ), &quot;Алқоида&quot;, &quot;Ҷабҳаи ал-Нусра&quot;  ва дигар ташкилотҳои террористӣ дахл надорад.&lt;ref&gt;[https://fergana.site/news/119718/|title=Совбез ООН принял резолюцию о прекращении войн для борьбы с коронавирусом/ бештар...]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[июн]]и [[соли 2020]] ==
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] Мақомоти Тоҷикистон бахше аз маҳдудиятҳои вобаста ба коронавируси навро дар шаҳри [[Душанбе]] бекор карданд ва ба фаъолияти дубораи даҳҳо кошонаи ҳусну сартарошхона, нуқтаҳои фурӯши телефон ва бозорҳои либос иҷозаи фаъолият доданд. Кори ин бозору марказҳои хидматрасонӣ ​аз охири моҳи апрел ба далели паҳншавии бемории COVID-19 мутаваққиф шуда буд. Ба иттилои шаҳрдории Душанбе рӯзи [[15 июн]] ҳудуди 10 200 тоҷир дубора ба кори худ шурӯъ карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30671579.html|title=Бахше аз маҳдудиятҳои вобаста ба коронавирус дар Тоҷикистон бекор шуд.|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt; 
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Тибқи охирин маълумоти СУТ, дар ҷаҳон давоми шабонарӯзи гузашта 123 783 ҳолати нави гирифторшавӣ ба COVID-19 ошкор шуда, 3 258 бемор фавтидаанд. Ҳамин тариқ, шумораи умумии ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон 7 989 586 буда, теъдоди фавтидагон 435 491 мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/06/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-ba-8-million-nafar-nazdik-meshavad/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон ба 8 миллион нафар наздик мешавад|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-16|archivedate=2020-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615212701/https://khovar.tj/2020/06/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-ba-8-million-nafar-nazdik-meshavad/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Дар муддати аз 30 апрел то соати 18:00 дақиқаи 15 июн дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 5097 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави CОVID-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ то кунун дар мамлакат 3503 (68,7%) нафар шифо ёфтаанд. Ҳамзамон, то таърихи зикргардида дар мамлакат аз ин беморӣ 50 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/06/habari-favr-dar-to-ikiston-62-olati-navi-siroyatyob-ba-covid-19-ba-ajd-girifta-shud/|title=Дар Тоҷикистон 62 ҳолати нави сироятёбӣ ба COVID-19 ба қайд гирифта шуд|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-16|archivedate=2020-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615212644/https://khovar.tj/2020/06/habari-favr-dar-to-ikiston-62-olati-navi-siroyatyob-ba-covid-19-ba-ajd-girifta-shud/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] Бисёр кишварҳои аврупоӣ шурӯъ аз 15-16-уми июн марзҳои худро ба рӯи кишварҳои ҳамсоя боз мекунанд ва ин як қадами бузург дар паи се моҳи маҳдудиятҳо мебошад. Олмон, Белгия, Фаронса, Юнон ва Ҷумҳурии Чех дар миёни кишварҳое мебошанд, ки аз имрӯз ва Австрия аз 16 июн марзҳоро боз мекунанд. Бозкушоии ҳамоҳангшудаи марзҳо дар ҳоле ҷараён дорад, ки ҳафтаи гузашта Комиссиюни Аврупо машварат дод, ки кишварҳои узв марзҳояшонро боз кунанд. Бозкушоии марзҳо бештар марбут ба шаҳрвандони [[Иттиҳоди Аврупо]], [[Бритониё]] (Пас аз [[31 январ]]и [[соли 2020]], [[Бритониё]] аз иттиҳод хориҷ шуд) ва аксар [[Кишварҳои узви Иттиҳоди Аврупо|кишварҳои ҳавзаи Шенген]]  мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30671232.html|title= Аврупо марзҳоро боз мекунад, Амрикову Осиё ҳамоно бо хуруҷи вирус дастбагиребонанд|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt; 
* [[14 июн]]и [[соли 2020]] Чин даҳлези нави нақлиётии худро ба Узбекистон боз мекунад. Дар мавриди роҳандозии нахустин блок-поезд дар даҳлези чандҳолата (мультимодальный)-и Чин-Қирғизистон-Узбекистон аввали июн дафтари матбуоти Вазорати сармоягузорӣ ва тиҷорати берунии Узбекистон хабар дод. Гуфта мешавад, ки блок-поезд бо 25 контейнер ба Тошканд тавассути истгоҳи роҳи оҳани “Лонжу”-и музофоти Гонсу (Чин) тариқи Қошғар ба Шинҷон ва порти Иркештами Қирғизистон, аз он ҷо ба шаҳри Ӯш ва минбаъд ба самти Узбекистон меравад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/сарнавишти-роҳи-оҳани-чин-то-тоҷикистон/30669994.html|title= Даҳлези нав ва сарнавишти роҳи оҳан аз Чин то Тоҷикистон|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt;

== [[май]]и [[соли 2020]] ==

* [[30 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/.  30 май  дар Тоҷикистон 3807 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави COVID-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ то кунун дар мамлакат 1865 нафар шифо ёфтаанд. Ҳамзамон, то таърихи зикргардида дар мамлакат аз ин беморӣ 47 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/covid-19-dar-to-ikiston-3807-nafar-bo-tashhisi-siroyati-koronavirusi-navi-covid-19-oshkor-gardidaast/|title=COVID-19. Дар Тоҷикистон 3807 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави COVID-19 ошкор гардидааст|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200531174436/https://khovar.tj/2020/05/covid-19-dar-to-ikiston-3807-nafar-bo-tashhisi-siroyati-koronavirusi-navi-covid-19-oshkor-gardidaast/}}&lt;/ref&gt;
* [[28 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Дар ҷаҳон шумораи гирифторони навъи нави коронавируси COVID-19 давоми шабонарӯзи гузашта 106 ҳазору 475 нафар зиёд шуда, ба '''5 миллиону 814 ҳазору 593''' нафар расид. Ҳамзамон аз ин теъдод то имрӯз 2 миллиону 515 ҳазору 490 кас шифо ёфтаанд ва 357 ҳазору 977 тан вафот кардаанд, хабар медиҳад АМИТ «Ховар» бо истинод ба маълумоти Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ).&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-5-8-million-nafar-gardid/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 5,8 миллион нафар гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[28 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Ба даҳгонаи кишварҳое, ки дар онҳо теъдоди зиёди гирифторони коронавирус ба қайд гирифта шудааст, ИМА (1 746 217 нафар), Бразилия (414 661), Россия (379 051), Испания (283 849), Британияи Кабир (231 139), Италия (231 139), Франсия (182 913), Германия (181 895), Туркия (159 797) ва Ҳиндустон (159 054) дохил мешаванд. Аз ҳама бештар беморон дар ИМА (490 151), Испания (196 958), Бразилия (166 647), Германия (163 200), Россия (150 993), Италия (147 101), Туркия (122 793), Эрон (112 988), Чин (78 288) ва Ҳиндустон (67 929) шифо ёфтаанд. Ба қатори давлатҳое, ки дар онҳо т'''еъдоди зиёди ҳолатҳои фавт''' ба қайд гирифта шудааст, '''ИМА (102 114 нафар), Британияи Кабир (37 460), Италия (33 072), Франсия (28 596), Испания (27 118), Бразилия (25 697), Белгия (9 388), Мексика (8 597), Германия (8 533) ва Эрон (7627)''' шомил мебошанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;
* [[26 май]]и [[соли 2020]] Кумитаи дин ва танзими расму маросими миллӣ дар Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллии кишвар дастур додааст, ки то беҳбуди вазъият барои баргузории маросимҳои арӯсӣ ба сокинон иҷозат надиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html|title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[24 май]]и [[соли 2020]] Ҷӯрабек Назрӣ (Назриев), донишманд ва овозхони маъруфи тоҷик, рӯзи 24-уми май дар 74-солагӣ даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/%D2%B7%D3%AF%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%80%D3%A3-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%B7%D0%B0%D1%88%D1%82/30631152.html|title=Ҷӯрабек Назрӣ, донишманд ва овозхони маъруфи тоҷик даргузашт.|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt; 
* [[24 май]]и [[соли 2020]] Шӯрои уламои Тоҷикистон қарор кард, ки Иди [[Рамазон]] ё Фитр дар Тоҷикистон 24 май фаро мерасад, аммо ба фарқ аз солҳои гузашта намози ид ва идгардак баргузор намегардад. Мақомот аз сокинон хостаанд, идро дар хона бо аъзои оила ҷашн гиранд. Ин тасмим ба густариши коронавируси нав дар Тоҷикистон рабт дорад, ки дар бист рӯзи ахир ба тақрибан ду ҳазор нафар сироят карда, боис ба марги 41 нафар шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html|title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[17 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. 17 май дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 1524  ҳолати сирояти коронавируси нави КОВИД-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ 39  нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-1524-nafar-rasid/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ! Шумораи гирифторони коронавирус дар Тоҷикистон ба 1524 нафар расид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200528225549/http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-1524-nafar-rasid/}}&lt;/ref&gt;
* [[12 май]]и [[соли 2020]] Комиссияи олии «Бародарии инсонӣ», ки қароргоҳаш дар Амороти Муттаҳидаи Араб воқеъ аст, аз тамоми мардуми ҷаҳон даъват ба амал овард, ки рӯзи панҷшанбе, 14 май тибқи оини дин, мазҳаб ва таълимоти худ даст ба дуо бардоранд, аз Худованд илтиҷо намоянд, ки   COVID-19-ро  бартараф созад, инсониятро аз ранҷу азобҳои имрӯза наҷот диҳад ва ба олимон кумак кунад, то табобати онро пайдо намоянд ва дунёро аз оқибатҳои тиббӣ, иқтисодӣ ва гуманитарии пандемияи коронавирус наҷот диҳанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/bad-az-pandemiya-zamin-be-tarin-makon-baroi-zindagii-insoniyat-ho-ad-shud-a-on-baroi-hotima-yoftani-pandemiyai-covid-19-dast-ba-duo-mebardorad/|title=Ҷаҳон барои хотима ёфтани пандемияи COVID-19 даст ба дуо мебардорад|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200525111308/http://khovar.tj/2020/05/bad-az-pandemiya-zamin-be-tarin-makon-baroi-zindagii-insoniyat-ho-ad-shud-a-on-baroi-hotima-yoftani-pandemiyai-covid-19-dast-ba-duo-mebardorad/}}&lt;/ref&gt;
* [[12 май]]и [[соли 2020]] Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе бо мақсади ҳифзи тандурустии сокинони пойтахт аз пешгирии бемории сироятии коронавирус (COVID-19) қатъ намудани  фаъолияти ҳамаи бозорҳои фурӯши либосаи шаҳрро, новобаста аз шакли моликият ва тобеияти идоравӣ то 31 майи соли 2020 тамдид намуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/|title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200529220050/https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/}}&lt;/ref&gt;
* [[7 май]]и [[соли 2020]] 7 май дар Тоҷикистон 82 ҳолати нави сироятёбӣ аз COVID-19 ба қайд гирифта шуда, шумораи беморон ба 461 нафар расид. Ҳамзамон, давоми шабонарӯзи гузашта 4 ҳолати фавт сабт гардида, дар умум 12 нафар беморони гирифтори ин навъи нави коронавирус фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/yvmyvcovid-19-ati-faoliyati-bozor-oi-fur-shi-libos-dar-sha-ri-dushanbe-to-31-maj-tamdid-karda-shud/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ! Шумораи гирифторони коронавирус дар Тоҷикистон ба 461 нафар расид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;

== [[апрел]]и [[соли 2020]] ==

* [[30 апрел]]и [[соли 2020]] [[30 апрел]]и [[соли 2020]] дар ҷаҳон шумораи гирифторон ба намуди нави коронавируси [[Дунёгирии COVID-19‎‎|COVID-19]] '''''3 миллиону 220 ҳазору 969 нафар буда, аз онҳо 1 миллиону 1 ҳазору 72 кас шифо ёфтаанд ва 228 ҳазору 251 тан вафот кардаанд.'''''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 3,2 миллион нафар гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200510171233/http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/}}&lt;/ref&gt;
* [[30 апрел]]и [[соли 2020]] тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[29 апрел]]и [[соли 2020]] — 15 ҳодисаи тасдиқшудаи бемории сироятии коронавирусии [[Дунёгирии COVID-19‎‎|COVID-19]], аз ҷумла дар [[вилояти Суғд]] — 10 (даҳ) ҳодиса ва дар шаҳри [[Душанбе]] — 5 (панҷ) ҳодиса аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар  ба қайд гирифта шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ: Дар Тоҷикистон ҳодисаҳои тасдиқшудаи бемории сироятии CОVID-19 аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар ба қайд гирифта шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501194848/https://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/}}&lt;/ref&gt;
* [[29 апрел]]и [[соли 2020]] Бобоҷон Назаров - донишманди тоҷики муқими Лондон шеваи нав барои муолиҷаи COVID-19-ро ошкор кардааст, ки дар сурати озмоишҳои муваффақиятомез метавонад, барои дармони миллионҳо мардум дар сайёра кумак кунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/донишманди-тоҷик-шеваи-муолиҷаи-ковид-19-ро-ошкор-кардааст/30582969.html|title=Донишманди тоҷики муқими Бритониё шеваи муолиҷаи КОВИД-19-ро ошкор кардааст|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-04-30}}&lt;/ref&gt;
* [[17 апрел]]и [[соли 2020]] Иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум баргузор гардид. Аъзои Маҷлиси миллӣ тариқи овоздиҳии пинҳонӣ, [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомали]]ро ба вазифаи Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷонибдорӣ намуданд.

== [[март]]и [[соли 2020]] ==
* [[17 март]]и [[соли 2020]]  [[Маҳмадтоир Зокирзода]]  дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати шашум Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/node/22639|title=Иштирок дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-03-18}}&lt;/ref&gt;
* [[1 март]]и [[соли 2020]] интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: ҲХДТ-ро 12 нафар, ҲАТ-ро - 4 нафар, ҲИИТ-ро 4 нафар, ҲДТ-ро 1 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд |accessdate=2021-07-21 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155751/https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ }}&lt;/ref&gt; 
* [[1 март]]и [[соли 2020]] дар интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон — 4 миллиону 245 ҳазору 951 нафар интихобкунандагон иштирок намуданд, ки ин 86,4%-и шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад, шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 52 ҳазору 30 нафар ё 1,39%-ро ташкил медиҳад.
* Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ: ҲХДТ - 35 нафар, ҲАТ - 3 нафар, ҲКТ - 2 нафар ва ҲИИТ - 1 нафар пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;/&gt;

== [[Соли 2019]] ==

== [[декабр]]и [[соли 2019]] ==

* [[20 декабр]]и [[соли 2019]] Дар байни Донишномаҳои забонӣ (299 забонҳо) [[Википедияи Тоҷикӣ]] марраи 100 000 вироишоти мақолаҳоро азбар намудааст. Он замон Донишномаи озоди тоҷикзабон дар ҷойи 63-ум қарор дошт. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News#Wikipedias Wikimedia_News Нигаред ба Инҷо].
== [[ноябр]]и [[соли 2019]] ==

* [[ноябр]]и [[соли 2019]]  Бино ба фарзияи расмӣ, ҳамла ба дидбонгоҳи &quot;Ишқобод&quot; дар марзи Тоҷикистону Узбекистон дар соати 03:23-и субҳи 6-уми ноябр ба амал омада, дар он як марзбон ва як афсари пулис ва 15 ҳамлавар кушта шудаанд. КДАМ эълон дошт, ҳамлаварон 20 нафар ва марбути гуруҳи ваҳшатафкани &quot;Давлати исломӣ&quot; ё ДОИШ будаанд &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/11/markazi-matbuoti-shun-oi-sar-adii-kdam-t-habar-medi-ad/|title=Маркази матбуоти Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ ҶТ хабар медиҳад|author=|date=6 ноябри 2019|publisher=www.ozodi.org|accessdate=2019-11-15|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115153745/https://khovar.tj/2019/11/markazi-matbuoti-shun-oi-sar-adii-kdam-t-habar-medi-ad/}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/a/more-details-about-attack-in-ishqobod/30268967.html|title=Ба ҳар сурат, дар дидбонгоҳи &quot;Ишқобод&quot; чӣ шуду чӣ гузашт?|author= |date=9 сентябри 2019|publisher=www.ozodi.org|accessdate=2019-11-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== [[октябр]]и [[соли 2019]] ==

* [[28 октябр]]и [[соли 2019]] Дар ҳисоботи «Пешбурди  соҳибкорӣ-и Бонки ҷаҳонӣ, ки  танзими  давлатии фаъолияти  соҳибкориро дар  кишварҳои  ҷаҳон арзёбӣ менамояд, соли 2020 мавқеи Ҷумҳурии Тоҷикистон 20 зина баланд рафта, дар байни 190 давлати ҷаҳон ҷои  106-ум–ро ишғол намуда, бори дигар ба даҳгонаи кишварҳои пешқадами ислоҳотгари ҷаҳон шомил шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/10/to-ikiston-ba-da-gonai-davlat-oi-pesh-adami-islo-otgari-a-on-shomil-shud/|title=Тоҷикистон ба даҳгонаи давлатҳои пешқадами ислоҳотгари ҷаҳон шомил шуд|author=|date=28 октябри 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-11-15|archivedate=2019-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115153751/https://khovar.tj/2019/10/to-ikiston-ba-da-gonai-davlat-oi-pesh-adami-islo-otgari-a-on-shomil-shud/}}&lt;/ref&gt;.

== [[сентябр]]и [[соли 2019]] ==

* Пешвои миллат, Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори ба фаъолият оғоз кардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии “Роғун” ба 42 нафар мутахассисони касбу кори гуногуни иншооти муҳим ҷоизаҳои давлатӣ супориданд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/|title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун»|author= |date=9 сентябри 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-09-09}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 сентябр]]и [[соли 2019]] Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун» баргузор гардид. Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар толори агрегатҳо дар вазъияти тантанавӣ агрегати дуюми нерӯгоҳи барқи обии “Роғун”-ро ба кор дароварданд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;/&gt;.

== [[август]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 август]]и [[соли 2019]] Ансамбли фолклории Муассисаи давлатии сафарию ҳунарии «Базморо»-и  Ҷумҳурии Тоҷикистон   дар  Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ», ки  дар майдони Регистони шаҳри Самарқанди Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардид, байни 28 ансамбл ва гурӯҳҳои эҷодӣ аз кишварҳои гуногун  сазовори ҷои сеюм дониста шуд &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/|title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид|author=|date=31 августи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-08-31|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914040857/http://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[30 август]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Исмоили Сомонӣ Маркази истироҳативу фароғатӣ ва сайёҳии кӯли “Душанбе”-ро пас аз навсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-markazi-istiro-ativu-faro-at-va-sajyo-ii-k-li-dushanbe-ro-dar-no-iyai-ismoili-somonii-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Маркази истироҳативу фароғатӣ ва сайёҳии кӯли «Душанбе»-ро дар ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд|author=|date=30 августи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-08-30|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914005646/http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-markazi-istiro-ativu-faro-at-va-sajyo-ii-k-li-dushanbe-ro-dar-no-iyai-ismoili-somonii-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 август]]и [[соли 2019]]  Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Исмоили Сомонии пойтахт Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор дода, бо хати истеҳсолӣ ва имкониятҳои он аз наздик шинос шуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд|author=|date=27 августи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-08-27|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914091117/http://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 август]]и [[соли 2019]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] раисҷумҳури Тоҷикистон зимни сафари кориаш ба [[ноҳияи Балҷувон]] [[вилояти Хатлон]] [[Роҳи мошингарди Кангурт - Балҷувон - Ховалинг|Роҳи мошингарди Кангурт - Балҷувон - Ховалингро]] мавриди истифода қарор дод.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/Tajikistan/20190806/1029584175/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud.html|title=Роҳи мошингарди Кангурт - Балҷувон - Ховалинг кушода шуд|author= |date=6 августи 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== [[июл]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 июл]]и [[соли 2019]] Дастури Раҳмон барои истеҳсоли мошинҳои олмониву ҷопонӣ дар Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/industry/20190731/1029536181/Dastur-Rahmon-baro-istehsoli-moshinhoi-olmonivu-joponi-dar-Tojikiston.html|title=Дастури Раҳмон барои истеҳсоли мошинҳои олмониву ҷопонӣ дар Тоҷикистон|author= |date=31 июли 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-07-31}}&lt;/ref&gt;.

== [[май]]и [[соли 2019]] ==

* [[6 май]]и [[соли 2019]] Сарвари давлат дар Паёми навбатӣ ба Маҷлиси Олӣ зикр намуданд, ки имрӯз шумораи занон дар сафи хидматчиёни давлатӣ афзоиш ёфта, соли 2018 дар мансабҳои роҳбарикунанда 19 фоиз ва дар ҳайати хидматчиёни давлатии мақомоти марказӣ ва сохторҳои тобеи онҳо 25 фоизро занону духтарон ташкил додаанд. Гуфта шуд, ки имрӯзҳо 6 нафар зан дар Маҷлиси миллӣ ва 13 нафари дигар дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ фаъолият доранд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/05/shumorai-zanon-dar-mansab-oi-ro-barikunanda-19-foiz-afzoish-yoftaast/|title=Шумораи занон дар мансабҳои роҳбарикунанда 19 фоиз афзоиш ёфтааст|author=|date=6 майи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-12|archivedate=2019-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190507142911/http://khovar.tj/2019/05/shumorai-zanon-dar-mansab-oi-ro-barikunanda-19-foiz-afzoish-yoftaast/}}&lt;/ref&gt;.

== [[апрел]]и [[соли 2019]] ==

* [[12 апрел]]и [[соли 2019]] Бино бар иттилои дафтари матбуоти ҳукумати вилояти  [[Суғд]], 12 ва 13-уми апрели соли равон дар шаҳри [[Тошканд]]и [[Ӯзбекистон]] Рӯзҳои кинои тоҷик баргузор мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028647744/Toshkand-ruzhoi-kino-tojik-barguzor-meshavad.html|title=Дар Тошканд рӯзҳои кинои тоҷик баргузор мегардад|author=|date=12 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190411200023/https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028647744/Toshkand-ruzhoi-kino-tojik-barguzor-meshavad.html|archivedate=2019-04-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[11 апрел]]и [[соли 2019]] Тибқи қарори имзонамудаи [[Эмомалӣ Раҳмон]], Ҳукумат аз лоиҳаи созишномаи нав бо Бунёди Оқохон барои сохтмони пули нави пайвандгари [[Тоҷикистон]]у [[Афғонистон]] ҷонибдорӣ намуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028644918/jonibdorii-Emomali-Rahmon-az-sozishnomai-nav-bo-Bunyodi-Ogokhon-va-suporish-ba-Khudorzoda.html|title=Ҷонибдории Эмомалӣ Раҳмон аз созишномаи нав бо Бунёди Оқохон ва супориш ба Худоёрзода|author=|date=11 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190411195518/https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190411/1028644918/jonibdorii-Emomali-Rahmon-az-sozishnomai-nav-bo-Bunyodi-Ogokhon-va-suporish-ba-Khudorzoda.html|archivedate=2019-04-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 апрел]]и [[соли 2019]] 10 апрели соли 1930 бори аввал дар пойтахти [[Тоҷикистон]] шаҳри [[Душанбе]], ки он замон [[Сталинобод]] ном дошт, радио таъсис шуд. Он рӯз  аз Хонаи деҳқон, макони  собиқи  театри давлатии русии ба номи Маяковский  нахустин бор радиои Тоҷикистон бо хитобаи «Диққат! Диққат! Диққат! Инҷо Сталинобод!» гуфторҳои худро оғоз кардааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/oshyoni-bulbulon-va-yo-da-soli-hotira-oi-nek-ba-munosibati-89-umin-solgardi-r-zi-tasisyobii-radioi-to-ikiston/|title=«ОШЁНИ БУЛБУЛОН». Ва ё даҳ соли хотираҳои нек ба муносибати 89-умин солгарди Рӯзи таъсисёбии Радиои Тоҷикистон|author=|date=10 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-10|archivedate=2019-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410152227/http://khovar.tj/2019/04/oshyoni-bulbulon-va-yo-da-soli-hotira-oi-nek-ba-munosibati-89-umin-solgardi-r-zi-tasisyobii-radioi-to-ikiston/}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 апрел]]и [[соли 2019]] Имрӯз дар [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода]] Фестивали анъанавии ҷумҳуриявии «Ҳафтаи китоби кӯдакону наврасони [[Тоҷикистон]]» таҳти унвони «Кашшофи падидаҳои наврас» ҷамъбаст гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/festivali-ananavii-um-uriyavii-aftai-kitobi-kudakonu-navrasoni-to-ikiston-ambast-gardid/|title=Фестивали анъанавии ҷумҳуриявии «Ҳафтаи китоби кӯдакону наврасони Тоҷикистон» ҷамъбаст гардид|author=|date=9 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-9|archivedate=2019-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410152221/http://khovar.tj/2019/04/festivali-ananavii-um-uriyavii-aftai-kitobi-kudakonu-navrasoni-to-ikiston-ambast-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 апрел]]и [[соли 2019]] Паҳлавони шинохтаи  тоҷик Комроншоҳи Устопириён дар мусобиқоти Гран При Анталия соҳиби медали биринҷӣ гардид. Ёдовар мешавем, ки  Комроншоҳи Устопириён   дар мусобиқоти Гран При Анталия бори сеюм аст, ки    соҳиби медали ифтихорӣ мегардад. Қаблан соли 2017 дар ҳамин мусобиқот соҳиби медали нуқра шуда, соли 2018 чемпиони мусобиқоти Гран При Анталия гардида буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/komronsho-i-ustopiriyon-dar-musobi-oti-gran-pri-antaliya-so-ibi-medali-birin-gardid/|title=Комроншоҳи Устопириён дар мусобиқоти Гран При Анталия соҳиби медали биринҷӣ гардид|author=|date=8 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-8|archivedate=2019-04-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190409152352/http://khovar.tj/2019/04/komronsho-i-ustopiriyon-dar-musobi-oti-gran-pri-antaliya-so-ibi-medali-birin-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 апрел]]и [[соли 2019]] Дастаи наврасони [[Тоҷикистон]] тими футболбозони [[Қирғизистон]]ро дар сабқати байналмилалии Ҷоми &quot;Роҳи Абрешим Хуашан-2019&quot; бо ҳисоби калон мағлуб кард. Вохӯрии дастаҳои наврасони Тоҷикистону Қирғизистон бо ҳисоби 8:0 анҷом ёфт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/sport/20190407/1028620759/Pirzii-muntakhabi-Toikiston-bar-iriziston-bo-isobi-kalon.html|title=Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Қирғизистон: бо ҳисоби калон|author= |date=7 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-7}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 апрел]]и [[соли 2019]] 23 августи соли 2013  Ассамблеяи  Генералии [[Созмони Милали Муттаҳид]]  қарор қабул намуд, ки  ҳамасола 6 апрел Рӯзи байналмилалии [[варзиш]] ҷашн гирифта шавад. Мақсад аз қабули ин рӯз тарғиби тарзи ҳаёти солим, оммавӣ гардонидани варзиш ва ба ин восита ба ҳам овардани ҷавонону наврасон мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/6-aprel-r-zi-bajnalmilalii-varzish-on-osidi-sul-garavi-salomat-va-vositai-be-tarini-muarrifii-davlatu-millat-meboshad/|title=6 АПРЕЛ – РӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ВАРЗИШ. Он қосиди сулҳ, гарави саломатӣ ва воситаи беҳтарини муаррифии давлату миллат мебошад|author=|date=6 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-6|archivedate=2019-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190408012416/http://khovar.tj/2019/04/6-aprel-r-zi-bajnalmilalii-varzish-on-osidi-sul-garavi-salomat-va-vositai-be-tarini-muarrifii-davlatu-millat-meboshad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 апрел]]и [[соли 2019]] Дастаи мунтахаби наврасони то 15-солаи [[Тоҷикистон]] оид ба футбол дар мусобиқаи байналмилалии Ҷоми “Роҳи абрешим – Ҳуа Шан” (Silk Road – Hua Shan Cup-2019) ширкат меварзад. Футболбозони мамлакат таҳти роҳбарии сармураббӣ  Аҳлиддин Турдиев ба [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] сафар карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/futbol-dastai-muntahabi-navrasoni-to-15-solai-to-ikiston-dar-musobi-ai-bajnalmilalii-ro-i-abreshim-ua-shan-2019-shirkat-mevarzad/|title=Футбол: дастаи мунтахаби наврасони то 15-солаи Тоҷикистон дар мусобиқаи байналмилалии «Роҳи абрешим-Ҳуа Шан-2019» ширкат меварзад|author=|date=5 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-5|archivedate=2019-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190406143933/http://khovar.tj/2019/04/futbol-dastai-muntahabi-navrasoni-to-15-solai-to-ikiston-dar-musobi-ai-bajnalmilalii-ro-i-abreshim-ua-shan-2019-shirkat-mevarzad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[4 апрел]]и [[соли 2019]] Тибқи эълони шаҳрдорӣ, аз 10 апрел ҳаракати микроавтобусҳои №67 дар масири маҳаллаи Маърифатӣ-кӯчаи Гагарин қатъ карда мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik-tj.com/transport/20190404/1028608631/Elon-shahrdor-harakati-mikroavtobushoro-dar-2-khatsayri-digar-mamnu-kard.html|title=Эълони шаҳрдорӣ дар бораи тағйирот дар бахши мусофирбарии Душанбе|author= |date=4 апрели 2019|publisher=sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-4}}&lt;/ref&gt;.
* [[3 апрел]]и [[соли 2019]]Бори аввал дар таърихи варзиши [[Тоҷикистон]] ва Осиё имрӯз, 3 апрел дар  Варзишгоҳи марказии шаҳри [[Душанбе]] ду дастаи беҳтарини Тоҷикистон –«Истиқлол»-и Душанбе ва «Хуҷанд»-и Хуҷанд дар бозии аввали гурӯҳи «Д» –и Ҷоми Конфедератсияи футболи Осиё бо ҳам қувва месанҷанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/04/omi-kfo-isti-lol-va-hu-and-bori-avval-dar-tarih-dar-musobi-ai-bajnalmilal-bo-am-uvva-meozmoyand/|title=Ҷоми КФО: «Истиқлол» ва «Хуҷанд» бори аввал дар таърих дар мусобиқаи байналмилалӣ бо ҳам қувва меозмоянд|author=|date=3 апрели 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-04-3|archivedate=2019-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403175805/http://khovar.tj/2019/04/omi-kfo-isti-lol-va-hu-and-bori-avval-dar-tarih-dar-musobi-ai-bajnalmilal-bo-am-uvva-meozmoyand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[2 апрел]]и [[соли 2019]] Дар идомаи сафари корӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]]и вилояти [[Суғд]] [[Эмомалӣ Раҳмон]], раисҷумҳури [[Тоҷикистон]] “Роҳи танобӣ”-ро аз Боғи ба номи [[Камоли Хуҷандӣ]] то Маҷмааи шоҳ [[Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] дар масофаи беш як километр мавриди истифода қарор дод. “Роҳи танобӣ”, ки аз ҷониби соҳибкорони ватанӣ бунёд карда шудааст, дорои 47 кабина бо ғунҷоиши 4 нафар, аз ҷумла 7 кабинаи хидматрасонии олӣ мебошад. Ин роҳ дар як вақт ба 160 нафар хидмат мерасонад. Баландии роҳи танобӣ дар сатҳи дарё 35 метрро ташкил дода аст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190402/1028590112/Emomali-Rahmon-Khujand-Rohi-tanobi-daryoi-sir-ba-istifoda-suporid-.html|title=Раҳмон дар Хуҷанд Роҳи танобӣ”-ро аз болои дарёи Cир ба истифода супорид|author=|date=2 апрели 2019|publisher=m.sputnik-tj.com|accessdate=2019-04-2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807185312/https://m.sputnik-tj.com/Tajikistan/20190402/1028590112/Emomali-Rahmon-Khujand-Rohi-tanobi-daryoi-sir-ba-istifoda-suporid-.html|archivedate=2020-08-07}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 апрел]]и [[соли 2019]] [[Душанбе|Пойтахти Тоҷикистон]] имрӯзҳо хеле зебост – ҳамаи гулгаштҳои шаҳрро [[лола]]ҳои навъҳо ва рангҳои гуногун оро медиҳанд. Имсол дар Душанбе наздики 400 ҳазор бех лола шинонида шуд. Ҳамагӣ имсол пойтахтро беш аз 6 млн. бех гулҳо зебу зинат мебхашанд: беш аз 5,5 млн. мавсимӣ ва наздики 700 ҳазор бисёрсола.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190401/dushanbe-ari-lola-shud|title=Душанбе ғарқи лола шуд|author=|date=1 апрели 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-04-1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402204220/https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190401/dushanbe-ari-lola-shud|archivedate=2019-04-02}}&lt;/ref&gt;.

== [[март]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 март]]и [[соли 2019]] Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо шароити замонавии беморхона, ки аз 4 шуъба ва бахшҳои ёрирасон иборат мебошад, шинос шуда, ба сифати корҳои анҷомёфта баҳои баланд додааст,хабар медиҳад хадамоти матбуотии раисҷумҳур. Бинои беморхона дар масоҳати умумии 2 гектар бо тарҳи зебову замонавӣ сохта шуда, аз 3 ошёна, таҳхона, шуъба, бахшҳои муоина ва табобатӣ иборат мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/society/20190331/1028580527/Raisumur-dar-noiyai-Boboon-afurov-binoi-navi-bemorkhonaro-iftito-kard.html|title=Раисҷумҳур дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров бинои нави беморхонаро ифтитоҳ кард|author=|date=31 марти 2019|publisher=m.sputnik-tj|accessdate=2019-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402204135/https://m.sputnik-tj.com/society/20190331/1028580527/Raisumur-dar-noiyai-Boboon-afurov-binoi-navi-bemorkhonaro-iftito-kard.html|archivedate=2019-04-02}}&lt;/ref&gt;.
* [[30 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри Бӯстони вилояти  [[Суғд]] ҳангоми ифтитоҳи Маҷмааи хидматрасонии &quot;Баҳор&quot; ба 50 кӯдаки ятими кулл туҳфа дод. Дар шаҳри [[Хуҷанд]] бошад, Эмомалӣ Раҳмон бинои Қасри ҷавононро ба баҳрабардорӣ расонд. Сарвари давлат барои қадршиносию ҷовидон сохтани хотираи шоири маҳбуб ва муосири тоҷик [[Лоиқ Шералӣ]] ин қасрро ба номи ӯ гузошт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.sputnik-tj.com/photo/20190330/1028579347/hadya-ba-kudakon-manzil-ba-niyozmandon-guzorish-aks-az-safar-Ramon-ba-Sugd.html|title=Раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар Хуҷанд дар Фестивали &quot;Таомҳои миллии наврӯзӣ&quot; иштирок кард|author=|date=30 марти 2019|publisher=m.sputnik-tj|accessdate=2019-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402200155/https://m.sputnik-tj.com/photo/20190330/1028579347/hadya-ba-kudakon-manzil-ba-niyozmandon-guzorish-aks-az-safar-Ramon-ba-Sugd.html|archivedate=2019-04-02}}&lt;/ref&gt;.
* [[29 март]]и [[соли 2019]] Миёни Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва Ассотсиатсияи табодули сайёҳии байналмилалии [[Корея]] Ёддошти ҳамкорӣ ба имзо расонида шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/miyoni-to-ikiston-va-koreyai-anub-yoddoshti-amkor-dar-so-ai-sajyo-ba-imzo-rasid/|title=Миёни Тоҷикистон ва Кореяи Ҷанубӣ Ёддошти ҳамкорӣ дар соҳаи сайёҳӣ ба имзо расид|author=|date=29 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-29|archivedate=2019-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190330061255/https://khovar.tj/2019/03/miyoni-to-ikiston-va-koreyai-anub-yoddoshti-amkor-dar-so-ai-sajyo-ba-imzo-rasid/}}&lt;/ref&gt;. 
* [[28 март]]и [[соли 2019]] Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти хӯрокворӣ дар [[Тоҷикистон]] тӯли 2 моҳи аввали соли равон қариб 20% афзуд. Дар ин давра дар ҷумҳурӣ ба маблағи ҳудуди 710 млн. сомонӣ маҳсулоти хӯрокворӣ истеҳсол шудааст, ки ин нишондод нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 19,8% ва ё 117,1 млн. сомонӣ зиёд мебошад, хабар медиҳад Вазорати саноат ва технологияҳои нав.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190328/afzoishi-istesoli-masuloti-hrokvor-dar-toikiston|title=Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти хӯрокворӣ дар Тоҷикистон|author=|date=28 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190404043236/https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190328/afzoishi-istesoli-masuloti-hrokvor-dar-toikiston|archivedate=2019-04-04}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 март]]и [[соли 2019]] [[Tcell]], бузургтарин ширкати телекомуникатсионӣ дар [[Тоҷикистон]], сабки наву динамикии худро, ки хусусияти навоварона ва рӯҳияи иноватсионӣ дорад, муаррифӣ кард. Намуди зоҳирии ҷадиди тамғаи молӣ бо дарки майлу рағбатҳои на фақат муштариёни тоҷикистонӣ, балки корбарони алоқаи мобилӣ дар саросари ҷаҳон рӯйи кор омадааст. Шиори нави «Алоқа барои ҳаёт» аз Tcell, инъикосгари муҳимияти арзишҳои ҳамешагии инсоният буда, нақши зарурии онро бозгӯ мекунад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190327/tcell-sabki-navi-innovatsionii-hudro-muarrif-namud|title=Tcell сабки нави инноватсионии худро муаррифӣ намуд|author=|date=27 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190404040409/https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190327/tcell-sabki-navi-innovatsionii-hudro-muarrif-namud|archivedate=2019-04-04}}&lt;/ref&gt;.
* [[26 март]]и [[соли 2019]] Дар шаҳри Новосибирски Федератсияи [[Россия]] ба ифтихори Ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]], бо ташаббуси Консулгарии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ин шаҳр миёни ҳамватанони бурунмарзӣ ва дигар халқияту миллатҳо мусобиқи куштигирӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/musobi-ai-g-shtingir-dar-novosibirsk-ba-iftihori-ashni-bajnalmilalii-navr-z/|title=Мусобиқаи куштигирӣ дар Новосибирск ба ифтихори Ҷашни байналмилалии Наврӯз|author=|date=26 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-26|archivedate=2019-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327170215/http://khovar.tj/2019/03/musobi-ai-g-shtingir-dar-novosibirsk-ba-iftihori-ashni-bajnalmilalii-navr-z/}}&lt;/ref&gt;.
* [[25 март]]и [[соли 2019]] Ба ифтихори ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] 24 март бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри [[Душанбе]] дар ҳамкорӣ бо Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Муасиссаи давлатии Наврӯзгоҳи шаҳри Душанбе бо иштироки беш аз 8 ҳазор нафар ҳаводорону мухлисони ин навъи варзиш ва бо намоиши беҳтарин рақобатҳо миёни паҳлавононӣ маъруфи мамлакат чемпионати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оид ба куштии миллӣ барои дарёфти «Ҷоми пойтахт – 2019» баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/sho-oizai-omi-pojtaht-2019-nasibi-said-alol-saidov-gardid/|title=Шоҳҷоизаи «Ҷоми пойтахт-2019» насиби Саидҷалол Саидов гардид|author=|date=25 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-25|archivedate=2019-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190326125816/http://khovar.tj/2019/03/sho-oizai-omi-pojtaht-2019-nasibi-said-alol-saidov-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[24 март]]и [[соли 2019]] «Вақти амал кардан»- таҳти ин шиор имсол бо қарори Ташкилоти умумиҷаҳонии тандурустӣ (ТУТ) 24 март Рӯзи умумиҷаҳонии мубориза бар зидди [[бемории сил]] таҷлил мегардад. Ҳадаф аз гузаронидани ин рӯз, пеш аз ҳама, баланд бардоштани савияи огоҳии аҳолӣ дар бораи паҳншавии глобалии ин беморӣ, пешгирӣ ва мубориза бар зидди он мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/24-mart-r-zi-umumi-a-onii-muboriza-bar-ziddi-bemorii-sil-tadbirandesh-dara-ai-siroyati-in-bemorii-havfnokro-kam-mekunad/|title=24 МАРТ – РӮЗИ УМУМИҶАҲОНИИ МУБОРИЗА БАР ЗИДДИ БЕМОРИИ СИЛ. Тадбирандешӣ дараҷаи сирояти ин бемории хавфнокро кам мекунад|author=|date=24 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-24|archivedate=2019-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190325140050/http://khovar.tj/2019/03/24-mart-r-zi-umumi-a-onii-muboriza-bar-ziddi-bemorii-sil-tadbirandesh-dara-ai-siroyati-in-bemorii-havfnokro-kam-mekunad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[23 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Бохтар]] бо гузоштани санги асос ба бунёди терминали автомобилии мусофиркашӣ дар масоҳати 3 гектар оғози расмӣ бахшида, бо Лоиҳаи рушди нақлиёти ҷамъиятии вилояти [[Хатлон]] шинос гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/guzoshtani-sangi-asosi-terminali-vyfasyfvamavtomobilii-musofirkash-dar-sha-ri-bohtar/|title=Гузоштани санги асоси Терминали автомобилии мусофиркашӣ дар шаҳри Бохтар|author=|date=23 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-23|archivedate=2019-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190324151410/http://khovar.tj/2019/03/guzoshtani-sangi-asosi-terminali-vyfasyfvamavtomobilii-musofirkash-dar-sha-ri-bohtar/}}&lt;/ref&gt;.
* [[22 март]]и [[соли 2019]] Нимаи дуюми рӯзи 22 март Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри [[Душанбе]] муҳтарам [[Рустами Эмомалӣ]] дар тантанаҳои бошукӯҳи идонаи наврӯзи ҷаҳонӣ, ки дар “[[Наврӯз]]гоҳ” — и пойтахт баргузор гардид, иштирок ва суханронӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-navr-zi-a-on-dar-navr-zgo-i-sha-ri-dushanbe-2/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар тантанаҳои ҷашни Наврӯзи ҷаҳонӣ дар “Наврӯзгоҳ”-и шаҳри Душанбе|author=|date=22 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-22|archivedate=2019-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190322193004/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-navr-zi-a-on-dar-navr-zgo-i-sha-ri-dushanbe-2/}}&lt;/ref&gt;.
* [[21 март]]и [[соли 2019]] Дар хиёбони [[Рӯдакӣ]] ва майдони «Дӯстӣ»-и шаҳри [[Душанбе]] барномаи [[фарҳанг]]ии «Корвони шодиёнаи [[наврӯз]]ӣ» гузаронида шуд. Ба иттилои [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]], дар барнома овозхонҳои маъруфи ҷумҳурӣ, ансамблҳои рақсӣ вап ғайраҳо ҳунарнамоӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-sha-ri-dushanbe-barnomai-korvoni-shodiyonai-navr-z-o-oz-meshavad/|title=Дар шаҳри Душанбе барномаи «Корвони шодиёнаи наврӯзӣ» оғоз мешавад|author=|date=21 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-21|archivedate=2019-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190321052735/https://khovar.tj/2019/03/dar-sha-ri-dushanbe-barnomai-korvoni-shodiyonai-navr-z-o-oz-meshavad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[20 март]]и [[соли 2019]] Пас аз ифтитоҳи муҷассамаи [[Исмоили Сомонӣ]] ва барафрохтани [[Парчам]]и миллӣ Президенти мамлакат муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар назди меҳмонони ҷашнвораи [[Наврӯз]]и байналмилалӣ ва роҳбарону фаъолони шаҳри [[Норак]], ки дар базмгоҳи наврӯзӣ ба ифтихори таҷлили иди баҳору зебоӣ ҷамъ омада буданд, суханронӣ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-barnomai-far-angii-korvoni-navr-z-i-sha-ri-norakavpyvapyvap/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар барномаи фарҳангии «Корвони Наврӯзӣ»-и шаҳри Норак|author=|date=20 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-20|archivedate=2019-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190321053146/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-barnomai-far-angii-korvoni-navr-z-i-sha-ri-norakavpyvapyvap/}}&lt;/ref&gt;.
* [[19 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз бо иштироки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри [[Душанбе]] [[Рустами Эмомалӣ]] дар кӯчаи [[Борбад]]и ноҳияи [[Сино]]и пойтахт муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии рақами 99 мавриди истифода қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/iftito-i-muassisai-ta-siloti-miyonai-umumii-99-dar-sha-ri-dushanbeydzhvalofv/|title=Ифтитоҳи Муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №99 дар шаҳри Душанбе|author=|date=19 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-19|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207203009/https://khovar.tj/2019/03/iftito-i-muassisai-ta-siloti-miyonai-umumii-99-dar-sha-ri-dushanbeydzhvalofv/}}&lt;/ref&gt;.
* [[18 март]]и [[соли 2019]] Дар озмуни «Авто-Бону-2019», ки бо ташаббуси [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва Раёсати БДА ВКД гузаронида шуд, Муътабар Азимова аз [[вилояти Суғд]] сазовори ҷойи аввал ва соҳиби мукофоти асосӣ- Диплом ва рамзи «Авто-Бону- 2019» гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/mutabar-azimova-olibi-ozmuni-avto-bonu-2019-gardid/|title=Муътабар Азимова ғолиби озмуни «Авто-Бону-2019» гардид|author=|date=18 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-18|archivedate=2019-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190319130856/http://khovar.tj/2019/03/mutabar-azimova-olibi-ozmuni-avto-bonu-2019-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[17 март]]и [[соли 2019]] Дар меҳмонҳонаи “Душанбе Серена” рӯзи 17 март дар остонаи ҷашни [[Наврӯз]] ярмаркаи ҳунармандони [[Тоҷикистон]] бахшида ба ин ид доир гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190318/namoishi-maorati-unarmandoni-toikiston-dar-ostonai-ashni-navrz|title=Намоиши маҳорати ҳунармандони Тоҷикистон дар остонаи ҷашни Наврӯз|author=|date=17 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-17}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[16 март]]и [[соли 2019]] Бо иқдоми Кумитаи кор бо ҷавонон ва [[варзиш]], бо дастгирии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри [[Душанбе]] ва дар ҳамкорӣ бо Кумитаи миллии олимпии [[Тоҷикистон]] ба ифтихори иди [[Наврӯз]]и байналмилалӣ дар шаҳри Душанбе Дави наврӯзӣ ва Марафони велосипедронӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-besh-az-25-azor-nafar-dar-davi-navr-z-va-marafoni-velosipedron/|title=Иштироки беш аз 25 ҳазор нафар дар Дави наврӯзӣ ва Марафони велосипедронӣ|author=|date=16 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-16|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215824/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-besh-az-25-azor-nafar-dar-davi-navr-z-va-marafoni-velosipedron/}}&lt;/ref&gt;.
* [[15 март]]и [[соли 2019]] 15 март бо иштироки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] муаррифии нахустин консерти Муассисаи давлатии «Оркестри давлатии симфонӣ»-и [[Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-muarrifii-konserti-muassisai-davlatii-orkestri-davlatii-simfon/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар муаррифии консерти Муассисаи давлатии «Оркестри давлатии симфонӣ»|author=|date=15 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-15|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207221255/https://khovar.tj/2019/03/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-muarrifii-konserti-muassisai-davlatii-orkestri-davlatii-simfon/}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз кормандони мақомоти Прокуратураи Тоҷикистон иди касбии худро таҷлил менамоянд. Мусаллам аст, ки 8 апрели соли 2015 палатаи поёнии Парлумони Тоҷикистон ба Қонуни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] «Дар бораи рӯзҳои ид» тағйирот ворид намуд, ки тибқи он ҳамасола дар мамлакат 14 март иди касбии кормандони мақомотиш прокуратура таҷлил мегардад. Қаблан он 14 декабр ҷашн гирифта мешуд. Дар ин рӯз таҷлил намудани Рӯзи кормандони мақомоти прокуратура ба он рабт дорад, ки 14 марти соли 1992 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардида, тибқи он вазифаи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/14-mart-r-zi-kormandoni-ma-omoti-prokuraturai-to-ikiston-na-shi-in-ni-od-dar-ta-kimi-voloiyati-onun-muassir-ast/|title=14 март-Рӯзи кормандони мақомоти прокуратураи Тоҷикистон: нақши ин ниҳод дар таҳкими волоияти қонун муассир аст|author=|date=14 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-14|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207211224/https://khovar.tj/2019/03/14-mart-r-zi-kormandoni-ma-omoti-prokuraturai-to-ikiston-na-shi-in-ni-od-dar-ta-kimi-voloiyati-onun-muassir-ast/}}&lt;/ref&gt;.
* [[13 март]]и [[соли 2019]] Дар Донишгоҳи Руссеи ба номи Ангел Кончеви Ҷумҳурии [[Булғористон]] нахустин вохӯрии шарикони лоиҳаи «Навсозии низоми таҳсилоти олӣ дар [[Осиёи Марказӣ]] тавассути технологияи муосир» оғоз гардид. Дар кори он муовинони вазирони маориф ва илм ва намояндагони 15 донишгоҳ аз [[Тоҷикистон]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Туркманистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Италия]], [[Люксембург]] ва [[Португалия]] иштирок доранд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-oi-osiyoi-markaz-markaz-oi-tehnologiya-oi-innovatsionii-ta-silot-bo-modeli-ru-tasis-doda-meshavand/|title=Дар донишгоҳҳои Осиёи Марказӣ марказҳои технологияҳои инноватсионии таҳсилот бо модели «Ru.» таъсис дода мешаванд|author=|date=13 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-13|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207205112/https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-oi-osiyoi-markaz-markaz-oi-tehnologiya-oi-innovatsionii-ta-silot-bo-modeli-ru-tasis-doda-meshavand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 март]]и [[соли 2019]] Бунёди муҷассамаи “Истиқлол ва Озодӣ” дар [[Душанбе]] бо баландии 121 метр. Ёдрас мешавад, ки Боғи «Истиқлол» бо майдони маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлол ва Озодӣ» дар шаҳри Душанбе бахшида ба ҷашни 30-солагии Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар қисмати марказии пойтахт, дар қитъаи замини масоҳаташ 30,0 гектар бунёд карда мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/power/20190312/bunyodi-muassamai-istiloliyat-va-ozod-dar-dushanbe-bo-balandii-121-metr|title=Бунёди муҷассамаи “Истиқлол ва Озодӣ” дар Душанбе бо баландии 121 метр|author=|date=12 марти 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-03-12}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[11 март]]и [[соли 2019]] Имрӯз дар [[Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ]] бахшида ба 107-солагии матбуоти тоҷик ҷамъомади тантанавӣ баргузор мегардад. Тавре хабар доданд, ҷамъомад соати 16:00 доир гардида, дар он беҳтарин рӯзноманигорон ва собиқадорони матбуоти даврӣ бо мукофоту туҳфаҳо қадрдонӣ карда мешаванд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/imr-z-dar-dushanbe-107-solagii-matbuoti-to-ik-ta-lil-karda-meshavad/|title=Имрӯз дар Душанбе 107-солагии матбуоти тоҷик таҷлил карда мешавад|author=|date=11 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-11|archivedate=2020-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805105710/https://khovar.tj/2019/03/imr-z-dar-dushanbe-107-solagii-matbuoti-to-ik-ta-lil-karda-meshavad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 март]]и [[соли 2019]] Як [[ҳавопаймо]]и мусофирбари [[Эфиопия]] дар роҳ ба сӯи [[Найроби]], пойтахти [[Кения]], суқут кард. Дар ширкати ҳавопаймоии Эфиопия гуфтанд, ки &quot;Боинг 737&quot; 149 мусофир ва 8 сарнишин дошт. Дар миёни онҳо се шаҳрванди [[Русия]] ва як шаҳрванди Сербистон будаанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/a/29813075.html|title=Суқути ҳавопаймои Эфиопия бо 157 нафар дар роҳ ба Найроби|author= |date=10 марти 2019|publisher=ozodi.org|accessdate=2019-03-10}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 март]]и [[соли 2019]] [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз рӯи баробарҳуқуқии зану мард миёни кишварҳои [[ИДМ]] ҷойи сеюмро ишғол кард. Чунин аст натиҷаи тадқиқоти Бонки ҷаҳонӣ таҳти унвони «Занон, тиҷорат ва қонун: даҳ соли ислоҳот».&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/bonki-a-on-to-ikiston-az-r-i-u-u-oi-barobari-zanu-mard-dar-idm-oji-seyumro-ish-ol-kard/|title=БОНКИ ҶАҲОНӢ: Тоҷикистон аз рӯи ҳуқуқҳои баробари зану мард дар ИДМ ҷойи сеюмро ишғол кард!|author=|date=9 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-9|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215705/https://khovar.tj/2019/03/bonki-a-on-to-ikiston-az-r-i-u-u-oi-barobari-zanu-mard-dar-idm-oji-seyumro-ish-ol-kard/}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 март]]и [[соли 2019]] Бахшида ба Рӯзи [[Модар]] дар Маркази таълимии «Пойтахт»-и Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо иштироки занону бонувони хидматчиёни ҳарбӣ ва ҳайати шахсӣ чорабинии тантанавии идона баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/ta-lili-r-zi-modar-dar-shun-oi-sar-adii-kdam-um-urii-to-ikiston/|title=Таҷлили Рӯзи Модар дар Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|date=8 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-8|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214551/https://khovar.tj/2019/03/ta-lili-r-zi-modar-dar-shun-oi-sar-adii-kdam-um-urii-to-ikiston/}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 март]]и [[соли 2019]] Кӯҳҳои сар ба фалаки [[Бадахшон]]и [[Тоҷикистон]] ба рӯйхати «100 самти беҳтарин пешоҳангони глобалӣ дар ҳифзи [[фарҳанг]]и миллӣ, анъана ва ҷалби мардумон ба соҳаи сайёҳӣ дар соли 2019» шомил шуда, дар минтақаи [[Осиё]] ва [[Уқёнуси Ором]] ҷои сеюмро сазовор гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/|title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд!|author=|date=7 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-7|archivedate=2019-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329063615/https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 март]]и [[соли 2019]] Бахшида ба Рӯзи [[Модар]] бо ибтикори роҳбарияти [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров]] дар [[Театри давлатии мусиқии тамошобини ҷавони шаҳри Хуҷанд]] бо иштироки занону бонувони донишгоҳ барномаи идона баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-i-davlatii-hu-and-r-zi-modar-ta-lil-gardid/|title=Дар Донишгоҳи давлатии Хуҷанд Рӯзи Модар таҷлил гардид|author=|date=6 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-6|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207212223/https://khovar.tj/2019/03/dar-donishgo-i-davlatii-hu-and-r-zi-modar-ta-lil-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 март]]и [[соли 2019]] Дастаи [[футбол]]и «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»-и [[Душанбе]] дар бозии финалӣ дастаи «Кӯктош»-и ноҳияи Рӯдакиро бо ҳисоби 5 бар 2 шикаст дода, барандаи панҷкаратаи Ҷоми [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] гардид. Бозии мазкур имрӯз дар Варзишгоҳи марказии пойтахт доир шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/alaba-muborak-isti-lol-dastai-futboli-pojtaht-marotibai-pan-um-omi-fft-ro-ba-dast-ovard/|title=ҒАЛАБА МУБОРАК, «ИСТИҚЛОЛ»! Дастаи футболи пойтахт маротибаи панҷум Ҷоми ФФТ-ро ба даст овард|author=|date=5 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-5|archivedate=2019-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190306143236/http://khovar.tj/2019/03/alaba-muborak-isti-lol-dastai-futboli-pojtaht-marotibai-pan-um-omi-fft-ro-ba-dast-ovard/}}&lt;/ref&gt;.
* [[4 март]]и [[соли 2019]] Бахшида ба ҷашни [[Наврӯз]]и байналмилалӣ ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ Раёсати Бозрасии давлатии автомобилии [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] озмуни «Авто-Бону-2019» баргузор менамояд. Тавре аз Раёсати БДА ВКД ҶТ хабар доданд, озмуни мазкур 16 марти соли равон, соати 10:00 дар автодроми автоматонидашудаи ба номи А.Турсунов, воқеъ дар километри 7-уми кӯчаи [[Садриддин Айнӣ]] баргузор мегардад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/dar-dushanbe-ba-sharafi-ashni-navr-z-ozmuni-avto-bonu-2019-barguzor-meshavad/|title=Дар Душанбе ба шарафи ҷашни Наврӯз озмуни «Авто-Бону-2019» баргузор мешавад|author=|date=4 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-4|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215158/https://khovar.tj/2019/03/dar-dushanbe-ba-sharafi-ashni-navr-z-ozmuni-avto-bonu-2019-barguzor-meshavad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[3 март]]и [[соли 2019]] Ҳамасола [[якшанбе]]и аввали моҳи [[март]] дар саросари ҷаҳон Рӯзи байналмилалии [[радио]] ва [[телевизион]]и бачагона (International Children’s Day of Broadcasting) таҷлил мегардад, ки он имсол ба 3 март рост омад. Ин сана аз соли 1991 бо ибтикори [[ЮНИСЕФ]] –Бунёди атфоли [[Созмони Милали Муттаҳид]] (СММ) таҷлил мегардад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/salom-hurdtarakoni-aziz-imr-z-r-zi-bajnalmilalii-radio-va-televizion-baroi-k-dakon/|title=«САЛОМ, ХУРДТАРАКОНИ АЗИЗ!». Имрӯз — Рӯзи байналмилалии радио ва телевизион барои кӯдакон|author=|date=3 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-3|archivedate=2019-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190304124728/http://khovar.tj/2019/03/salom-hurdtarakoni-aziz-imr-z-r-zi-bajnalmilalii-radio-va-televizion-baroi-k-dakon/}}&lt;/ref&gt;.
* [[2 март]]и [[соли 2019]] [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз рӯзи 1‑уми марти соли 2019 марҳалаи асосии бақайдгирии довталабонро барои иштирок дар имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёна ва олии касбӣ дар соли 2019 (ИМД-2019) оғоз кард.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-oz-shud/|title=МАРКАЗИ МИЛЛИИ ТЕСТӢ: Марҳиллаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд|author=|date=2 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-2|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207210153/https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-oz-shud/}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 март]]и [[соли 2019]] Инак тибқи қонунияти умумии табиат, имрӯз, 1 март ба [[Тоҷикистон]]и зебои мо фасли [[баҳор]]и нозанин қадам гузошт. Чӣ хуш фасли зебою гуворост баҳор, арӯси солаш ном мебаранд ва ин бесабаб нест. Зеро вақте ки ин фасл медарояд, замин ҷомаи сабз мепӯшад. Талу теппаҳо аз гулу себаргаҳо пур гардида, ҳавои хушу муаттаре ба машоми кас мерасад. Аҷаб фасли зебою дилрабост баҳори нозанин! &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/03/padrud-fasli-barf-ki-navr-z-merasad-ajyomi-zindashavii-tabiat-mavsimi-garm-r-ishi-sabzavu-gul-o-o-ozi-kor-oi-kishovarz-ba-or-faro-rasid/|title=«ПАДРУД ФАСЛИ БАРФ, КИ НАВРӮЗ МЕРАСАД…». Айёми зиндашавии табиат, мавсими гармӣ, рӯиши сабзаву гулҳо, оғози корҳои кишоварзӣ – баҳор фаро расид!|author=|date=1 марти 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-03-1|archivedate=2019-03-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190302130107/http://khovar.tj/2019/03/padrud-fasli-barf-ki-navr-z-merasad-ajyomi-zindashavii-tabiat-mavsimi-garm-r-ishi-sabzavu-gul-o-o-ozi-kor-oi-kishovarz-ba-or-faro-rasid/}}&lt;/ref&gt;.

==[[феврал]]и [[соли 2019]]==

* [[28 феврал]]и [[соли 2019]] Таҳти раёсати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], Раиси Ҳукумати мамлакат муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] маҷлиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид, ки дар он як қатор лоиҳаи қонунҳо ва мушкилиҳои дигар дида баромада шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/ma-lisi-ukumati-um-urii-to-ikiston-39/|title=Маҷлиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|date=28 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-28|archivedate=2019-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190301131219/http://khovar.tj/2019/02/ma-lisi-ukumati-um-urii-to-ikiston-39/}}&lt;/ref&gt;
* [[27 феврал]]и [[соли 2019]] Бо мақсади боз ҳам баланд бардоштани сатҳ ва сифати хидматрасонӣ ба меҳмонон ва сайёҳони дохилию хориҷӣ дар иншооти қабулу хидматрасонӣ аз ҷониби Кумитаи рушди сайёҳӣ бо ҷалби коршиносон ва мутахассисони соҳа ба роҳбарон ва кормандони меҳмонҳонаву тарабхонаҳо ва осоишгоҳу истироҳатгоҳҳои шаҳри [[Ваҳдат]] семинари омӯзишӣ доир карда шуд. Тавре аз Кумитаи рушди сайёҳӣ хабар доданд, семинари омузишӣ дар самтҳои «Хизматрасонӣ дар меҳмонҳона ва осоишгоҳу истироҳатгоҳ», «Роҳбалад», «Хизматрасонӣ дар тарабхона» ва дигар самтҳои муҳими хидматрасонии соҳаи сайёҳӣ доир гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2019/02/baland-bardoshtani-sat-u-sifati-hizmatrason-omili-albi-sajyo-on-ast-baroi-ro-baron-va-kormandoni-me-mon-onavu-tarabhona-o-seminar-oi-om-zish-guzaronida-meshavad/|title=БАЛАНД БАРДОШТАНИ САТҲУ СИФАТИ ХИЗМАТРАСОНӢ ОМИЛИ ҶАЛБИ САЙЁҲОН АСТ. Барои роҳбарон ва кормандони меҳмонҳонаву тарабхонаҳо семинарҳои омӯзишӣ гузаронида мешавад|author=|date=27 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate=2019-02-27}}&lt;/ref&gt;
* [[26 феврал]]и [[соли 2019]] Раиси шаҳри [[Душанбе]] [[Рустами Эмомалӣ]] дар бораи гузаронидани озмуни [[шаҳр]]ии [[гул]]ҳо «Сайри гули [[лола]]» дар шаҳри Душанбе қарор ба имзо расонид. Тавре хабар доданд, қарори мазкур бо мақсади таъмини иҷрои Амри Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз 13 декабри соли 2018 ва вусъат додани корҳои ободонӣ, бунёдкорию созандагӣ, тарбияи ҳисси зебоипарастӣ, хештаншиносӣ ва баланд бардоштани [[фарҳанг]]и шаҳрдорӣ ба тасвиб расидааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/dar-dushanbe-ozmuni-sha-rii-sajri-guli-lola-doir-megardad/|title=Дар Душанбе озмуни шаҳрии «Сайри гули лола» доир мегардад|author=|date=26 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-26|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214319/https://khovar.tj/2019/02/dar-dushanbe-ozmuni-sha-rii-sajri-guli-lola-doir-megardad/}}&lt;/ref&gt;
* [[25 феврал]]и [[соли 2019]] Бо дастгирии Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ду хатсайри нави сайёҳии «фото ва фито-сафарӣ» дар [[ноҳия]]и Шамсиддини Шоҳин ташкил гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/dar-to-ikiston-du-hatsajri-navi-sajyo-ii-foto-va-fito-safar-tashkil-gardidand/|title=Дар Тоҷикистон ду хатсайри нави сайёҳии «фото ва фито-сафарӣ» ташкил гардиданд|author=|date=25 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-25|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207205510/https://khovar.tj/2019/02/dar-to-ikiston-du-hatsajri-navi-sajyo-ii-foto-va-fito-safar-tashkil-gardidand/}}&lt;/ref&gt;
* [[24 феврал]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти [[Хатлон]] дар арафаи бедоршавии табиат чун анъанаи наку бо шинонидани ниҳолҳои мева ба маъракаи ниҳолшинонӣ ва оғози корҳои мавсими [[баҳор]]ӣ дар саросари мамлакат оғоз бахшиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/ishtirok-dar-marakai-ni-olshinon-dar-no-iyai-dan-arai-viloyati-hatlon/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маъракаи ниҳолшинонӣ дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлон|author=|date=24 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-24|archivedate=2019-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190225123017/http://khovar.tj/2019/02/ishtirok-dar-marakai-ni-olshinon-dar-no-iyai-dan-arai-viloyati-hatlon/}}&lt;/ref&gt;
* [[23 феврал]]и [[соли 2019]] Дар Кохи [[Борбад]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 26 — солагии таъсисёбии [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] иштирок ва суханронӣ карданд. Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон тамоми ҳайати шахсии ҷузъу томҳои ҳарбӣ ва кулли шаҳрвандони кишварро бо таърихи муҳими таърихӣ 26 — солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон табрику таҳният гуфтанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-amomadi-tantanav-ba-iftihori-26-solagii-tasisyobii-uvva-oi-musalla-i-um-urii-to-ikiston241443/|title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 26-солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|date=23 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-23|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207204659/https://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-amomadi-tantanav-ba-iftihori-26-solagii-tasisyobii-uvva-oi-musalla-i-um-urii-to-ikiston241443/}}&lt;/ref&gt;
* [[22 феврал]]и [[соли 2019]] Маҷмӯи масъалаҳои мубрами ҳамкории дуҷониба байни мақомоти гумруки [[Тоҷикистон]] ва [[Ҳиндустон]] дар мулоқоти Сардори Хадамоти гумруки назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Хуршед Каримзода бо Сафири Фавқулода ва Мухтори Ҷумҳурии Ҳиндустон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Сомнатҳ Гҳош дар [[Душанбе]] баррасӣ гардид. Иттилоъ доданд, ки дар мулоқот татбиқи «Созишномаи байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати Ҷумҳурии Ҳиндустон оид ба ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ дар фаъолияти гумрукӣ» матраҳ гардид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-amkoriro-bo-induston-dar-so-ai-gumruk-ta-viyat-mebahshad/|title=Тоҷикистон ҳамкориро бо Ҳиндустон дар соҳаи гумрук тақвият мебахшад|author=|date=22 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-22|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207220606/https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-amkoriro-bo-induston-dar-so-ai-gumruk-ta-viyat-mebahshad/}}&lt;/ref&gt;
* [[21 феврал]]и [[соли 2019]] Ҳамасола 21 феврал дар тамоми ҷаҳон Рӯзи байналмилалии забони модарӣ таҷлил карда мешавад. Ин рӯз дар иҷлосияи 30-юми конфронси генералии [[ЮНЕСКО]], ки 17 ноябри соли 1999 баргузор гардида буд, бо мақсади ҳифзи забонҳо ва фарҳангҳои гуногуни ҷаҳон эълон гардида буд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/21-fevral-r-zi-a-onii-zaboni-modar-dar-to-ikiston-siyosati-durustu-o-ilonai-zabon-ba-ro-monda-shudaast/|title=21 феврал-Рӯзи байналмилалии забони модарӣ. Дар Тоҷикистон сиёсати дурусту оқилонаи забонӣ ба роҳ монда шудааст|author=|date=21 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-21|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207210551/https://khovar.tj/2019/02/21-fevral-r-zi-a-onii-zaboni-modar-dar-to-ikiston-siyosati-durustu-o-ilonai-zabon-ba-ro-monda-shudaast/}}&lt;/ref&gt;
* [[20 феврал]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо доираи васеи намояндагони [[ВАО]]-и давлатӣ мулоқот карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/mulo-oti-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-bo-namoyandagoni-vasoiti-ahbori-ommai-davlat/|title=Мулоқоти Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо намояндагони васоити ахбори оммаи давлатӣ|author=|date=20 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-20|archivedate=2019-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190221130534/http://khovar.tj/2019/02/mulo-oti-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-bo-namoyandagoni-vasoiti-ahbori-ommai-davlat/}}&lt;/ref&gt;
* [[19 феврал]]и [[соли 2019]] Шахсоне, ки симкортҳояшон бо шиносномаҳои куҳна ба қайд гирифта шудаанд, бояд онро дубора ба қайд гиранд. Акнун шаҳрвандони [[Тоҷикистон]] аз ду симкорт зиёдтар гирифта наметавонанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190219/oidaoi-navi-furshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kameraoi-video|title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео|author=|date=19 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-19}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[18 феврал]]и [[соли 2019]] Дастаи «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»-и [[Душанбе]] рӯзҳои истироҳат ду бозии мавқуфгузоштаи худро барои Ҷоми Федератсияи [[футбол]]и [[Тоҷикистон]] бо дастаҳои КМВА «Помир» ва «Шоҳмансур» гузаронида, ғалаба ба даст овард.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/omi-fft-isti-lol-du-alabai-pajdarpaj-ba-dast-ovard/|title=Ҷоми ФФТ: «Истиқлол» ду ғалабаи пайдарпай ба даст овард|author=|date=18 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-18|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207220030/https://khovar.tj/2019/02/omi-fft-isti-lol-du-alabai-pajdarpaj-ba-dast-ovard/}}&lt;/ref&gt;
* [[17 феврал]]и [[соли 2019]] Дар натиҷаи сӯхтор дар [[Бангладеш]]и [[Олмон]] дастикам ҳашт нафар ҷони худро аз даст додаанд. Ба қавли мақомоти ин кишвар, сӯхтор беш аз 200 хонаи сокинонро ба коми худ фурӯ бурд. Сӯхтор субҳи барвақти 17-уми феврал, замоне рух дод, ки бисёре аз сокинон ҳанӯз дар хоб буданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/z/538|title=“Ҳама дар хоб буд.” Даҳҳо кушта ва захмӣ дар сӯхтори Бангладеш|author= |date=17 феврали 2019|publisher=ozodi.org|accessdate=2019-02-17}}&lt;/ref&gt;
* [[16 феврал]]и [[соли 2019]] Афзоиши аз ҳама зиёди маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) дар байни кишварҳои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] дар [[Тоҷикистон]] ба қайд гирифта шуд – ин нишондиҳанда дар ҷумҳурӣ 7,3% -ро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/|title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст|author=|date=16 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-16|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207220828/https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 феврал]]и [[соли 2019]] Беш аз 90 мамлакати дунё ҳамасола [[15 феврал]] Рӯзи байналмилалии кӯдакони гирифтори бемории [[саратон]]ро ҷашн мегиранд. Бино ба маълумоти оморӣ, ҳамасола дар ҷаҳон қариб 200 ҳазор нафар кӯдакон ба бемории саратон` гирифтор шуда, нисфи онҳо ҳалок мегарданд. Сари вақт муроҷиат намудан ва оғоз намудани табобат аз оризаҳои нохуши ин беморӣ нигоҳ медорад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/15-fevral-r-zi-bajnalmilalii-k-dakoni-giriftori-bemorii-saraton-sari-va-t-muajyan-kardani-omosi-badsifat-va-tabobati-onsababi-salomatii-inson-megardad/|=|title=15 феврал- Рӯзи байналмилалии кӯдакони гирифтори бемории саратон: сари вақт муайян кардани омоси бадсифат ва табобати он сабаби саломатии инсон мегардад|author=|date=15 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-15}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[14 феврал]]и [[соли 2019]] Соли 2018 байни [[давлат]]ҳо ба маблағи зиёда аз 300 млн. доллар созишномаҳо ба имзо расиданд. Тайи 4 соли охир ҳаҷми муомилоти мол байни [[Тоҷикистон]]у [[Ӯзбекистон]] босуръат афзуда, аз 14,9 млн. доллар дар соли 2015 то ба 281,5 млн. доллар дар соли 2018 расид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190214/afzoishi-bosurati-ami-muomiloti-mol-baini-toikistonu-zbekiston|title=Афзоиши босуръати ҳаҷми муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон|author=|date=14 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-14}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[13 феврал]]и [[соли 2019]] Имрӯз, рӯзи ҷаҳонии [[радио]] ҷашн гирифта мешавад. Заминаи пайдоиши ин ид маҳз дар ҳамин рӯзи соли 2011, зимни баргузории Конфронси 36-уми генералии [[ЮНЕСКО]] ба миён омад. Дар ин рӯз Шӯрои иҷроияи ЮНЕСКО ба Конфронси генералӣ тавсия дод, ки Рӯзи ҷаҳонии радиоро эълон кунад. Ҳамин тавр аз соли 2012 то инҷониб 13 феврал дар тамоми ҷаҳон Рӯзи радио ҷашн гирифта мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/13-fevral-r-zi-a-onii-radio-on-metavonad-tamomi-ishr-o-atto-taba-a-oi-osebpaziri-omearo-faro-girad/|title=Он метавонад тамоми қишрҳо, ҳатто табақаҳои осебпазири ҷомеаро фаро гирад|author=|date=13 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-13|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207215001/https://khovar.tj/2019/02/13-fevral-r-zi-a-onii-radio-on-metavonad-tamomi-ishr-o-atto-taba-a-oi-osebpaziri-omearo-faro-girad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 феврал]]и [[соли 2019]] Чемпиони Тоҷикистон – «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»-и  [[Душанбе]] имрӯз бори аввал дар таърихи худ дар бозиҳои интихобии Лигаи чемпионҳои Осиё ширкат меварзад. 12 феврал футболбозони тоҷикистонӣ дар муқобили дастаи АГМК-и Алмалики [[Ӯзбекистон]] вориди майдони рақобат шуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/imr-z-dastai-isti-lol-avvalin-bozii-tarihii-hudro-dar-ligai-chempion-oi-osiyo-meguzaronad/|title=Имрӯз дастаи «Истиқлол» аввалин бозии таърихии худро дар Лигаи чемпионҳои Осиё мегузаронад|author=|date=160 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-12|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214940/https://khovar.tj/2019/02/imr-z-dastai-isti-lol-avvalin-bozii-tarihii-hudro-dar-ligai-chempion-oi-osiyo-meguzaronad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[11 феврал]]и [[соли 2019]] Алҳол ба мусофироне, ки тавассути роҳҳои ҳавоӣ аз Тоҷикистон ба кишварҳои хориҷӣ сафар мекунанд, чор [[фурудгоҳ]]и байналмилалӣ – фурудгоҳҳои байналмилалии [[Душанбе]], [[Хуҷанд]], [[Кӯлоб]] ва [[Бохтар]] хидмат мерасонанд. Танҳо соли сипаригардида фурудгоҳҳои байналмилалии [[Тоҷикистон]] ба зиёда аз ду миллион нафар мусофир хидмат расониданд, ки аз ин омор наздик ба 70 фоизи хидматрасониҳо ба Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе рост меояд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/furudgo-oi-bajnalmilalii-kishvar-vyapvaprba-ziyoda-az-du-million-nafar-musofiron-hizmat-rasonidaand/|title=Фурудгоҳҳои байналмилалии кишвар ба зиёда аз ду миллион нафар мусофирон хидмат расонидаанд|author=|date=11 феврали 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-02-11|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207213711/https://khovar.tj/2019/02/furudgo-oi-bajnalmilalii-kishvar-vyapvaprba-ziyoda-az-du-million-nafar-musofiron-hizmat-rasonidaand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 феврал]]и [[соли 2019]] «ДАРАХТ БИНШОН!» - таҳти ин унвон дар хиёбону кӯчаҳои [[шаҳр]]и [[Хуҷанд]] беш аз 2000 бех [[дарахт]]они ороишӣ ва 10 ҳазор дона [[гули садбарг]] шинонида шуданд. Бояд ёдовар шуд, ки ба истиқболи 30-солагии Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар шаҳру ноҳияҳои [[вилояти Суғд]] 1300 рӯзи меҳнати зарбдор эълон гардидааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/daraht-binshon-dar-hiyobonu-kucha-oi-hu-and-besh-az-2000-beh-darahtoni-oroish-va-10-azor-dona-guli-sadbarg-shinonida-shudand/|title=ДАРАХТ БИНШОН!|author=|date=10 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-10|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207211102/https://khovar.tj/2019/02/daraht-binshon-dar-hiyobonu-kucha-oi-hu-and-besh-az-2000-beh-darahtoni-oroish-va-10-azor-dona-guli-sadbarg-shinonida-shudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[9 феврал]]и [[соли 2019]] [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бахшида ба 30-солагии Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], ки соли 2021 ҷашн гирифта мешавад, озмуни ҷумҳуриявиии [[Драма (жанр)|драма]]нависонро эълон намуд. Озмун аз [[1 март]]и [[соли 2019]] оғоз ёфта, ҳадафи он дарёфти асарҳои беҳтарини драмавии муосир мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/vazorati-far-ang-bahshida-ba-30-solagii-isti-loliyati-davlatii-to-ikiston-ozmuni-um-uriyavii-dramanavisonro-elon-kard/|title=Вазорати фарҳанг бахшида ба 30-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон Озмуни ҷумҳуриявии драманависонро эълон кард|author=|date=9 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-9|archivedate=2019-02-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190213013121/http://khovar.tj/2019/02/vazorati-far-ang-bahshida-ba-30-solagii-isti-loliyati-davlatii-to-ikiston-ozmuni-um-uriyavii-dramanavisonro-elon-kard/}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 феврал]]и [[соли 2019]] [[Душанбе]] соҳиби нишон мегардад ва унони «Сокини фахрии пойтахт» таъсис дода мешавад. Дар иртибот ба ин ба Қонун «Дар бораи мақоми пойтахти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» тағйиру иловаҳо ворид гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/dushanbe-so-ibi-nishon-megardad-va-unvoni-sokini-fahrii-pojtaht-tasis-doda-meshavad-dar-irtibot-ba-in-ba-onun-dar-borai-ma-omi-pojtahti-um-urii-to-ikiston-ta-jiru-ilova-o-vorid-gardidand/|title=Душанбе соҳиби нишон мегардад ва унони «Сокини фахрии пойтахт» таъсис дода мешавад|author=|date=8 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-8|archivedate=2019-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190212230216/http://khovar.tj/2019/02/dushanbe-so-ibi-nishon-megardad-va-unvoni-sokini-fahrii-pojtaht-tasis-doda-meshavad-dar-irtibot-ba-in-ba-onun-dar-borai-ma-omi-pojtahti-um-urii-to-ikiston-ta-jiru-ilova-o-vorid-gardidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 феврал]]и [[соли 2019]] Дар [[Китобхонаи миллии Тоҷикистон|Китобхонаи миллӣ]] Маҷлиси Кумитаи Иҷроияи Марказии [[Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон]] баргузор гардид, ки дар кори он Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], Раиси Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] иштирок ва суханронӣ намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-vasei-kumitai-i-roiyai-markazii-izbi-hal-ii-demokratii-to-ikiston-2/|title= Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар Маҷлиси васеи Кумитаи Иҷроияи Марказии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон|author= |date= 7 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-7|archivedate= 2019-02-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190212195453/http://khovar.tj/2019/02/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-vasei-kumitai-i-roiyai-markazii-izbi-hal-ii-demokratii-to-ikiston-2/}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 феврал]]и [[соли 2019]] Кумитаиш кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] моҳи [[март]]и соли равон Фестивали ҷумҳуриявии «[[Суруд]]и [[модар]] – [[Алла]]» баргузор менамояд. Фестивали мазкур ба Рӯзи Модар ва арҷгузорӣ ба занону модарони тоҷик бахшида мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/surudi-modar-alla-ta-ti-in-nom-byfvafyahshida-ba-r-zi-modar-dar-to-ikiston-festivali-um-uriyav-barguzor-megardad/|title=«Суруди модар – алла» - таҳти ин ном бахшида ба Рӯзи Модар дар Тоҷикистон Фестивали ҷумҳуриявӣ баргузор мегардад|author=|date=6 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-6|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207221748/https://khovar.tj/2019/02/surudi-modar-alla-ta-ti-in-nom-byfvafyahshida-ba-r-zi-modar-dar-to-ikiston-festivali-um-uriyav-barguzor-megardad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 феврал]]и [[соли 2019]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] Вазири корҳои хориҷии Федератсияи [[Россия]] С.Лавровро, ки бо сафари расмӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад, ба ҳузур пазируфтанд. Зимни мулоқот масъалаҳои мубрами ҳамкории дуҷониба ва раванди омодагӣ ба сафари расмии Сарвари давлат ба Федератсияи Россия мавриди муҳокима қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/02/vazorat-oi-kor-oi-hori-ii-to-ikiston-va-rossiya-barnomai-amkor-baroi-soli-2019-ro-ba-imzo-rasonidand/|title=Вазоратҳои корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Россия Барномаи ҳамкорӣ барои соли 2019-ро ба имзо расониданд|author=|date=5 феврали 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-02-5|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207203858/https://khovar.tj/2019/02/vazorat-oi-kor-oi-hori-ii-to-ikiston-va-rossiya-barnomai-amkor-baroi-soli-2019-ro-ba-imzo-rasonidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[4 феврал]]и [[соли 2019]] Ҳаҷми умумии маҳсулоти истеҳсолгардида дар шаҳри [[Хуҷанд]] бори нахуст аз сатҳи 1 миллиард сомонӣ зиёд гардида, он ба 1 млрд 033,3 миллион сомонӣ баробар гардид, ки ин нисбат ба соли 2017 11,6 фоиз зиёд аст.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/a-mi-umumii-ma-suloti-iste-solgardida-dar-hu-and-bori-nahust-az-sat-i-1-milliard-somon-ziyod-gardid-bardosht-az-nishasti-matbuot/|title= Ҳаҷми умумии маҳсулоти истеҳсолгардида дар Хуҷанд бори нахуст аз сатҳи 1 миллиард сомонӣ зиёд гардид|author= |date= 4 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-4|archivedate= 2021-12-07|archiveurl= https://web.archive.org/web/20211207202353/https://khovar.tj/2019/02/a-mi-umumii-ma-suloti-iste-solgardida-dar-hu-and-bori-nahust-az-sat-i-1-milliard-somon-ziyod-gardid-bardosht-az-nishasti-matbuot/}}&lt;/ref&gt;.
* [[3 феврал]]и [[соли 2019]] Имрӯз дар «[[Боғи Ирам]]»-и [[шаҳри Душанбе]] намоиш-фурӯши ниҳолҳои меваю сояафкан таҳти унвони «Самараи умри деҳқон» баргузор гардид. Бояд гуфт, ки намоиши мазкур тибқи нақшаи баргузории фестивал, намоиш, ид ва озмунҳои анъана ва ҳунарҳои мардумӣ дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои солҳои 2019—2021 гузаронида мешавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/dar-bo-i-iram-namoish-fur-shi-ni-ol-oi-mevadi-andayu-soyaafkan-doir-gardid/|title= Дар «Боғи Ирам» намоиш-фурӯши ниҳолҳои меваю сояафкан доир гардид|author= |date= 3 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-3|archivedate= 2019-02-05|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190205185247/http://khovar.tj/2019/02/dar-bo-i-iram-namoish-fur-shi-ni-ol-oi-mevadi-andayu-soyaafkan-doir-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[2 феврал]]и [[соли 2019]] Аз 8 то 17 феврали соли равон дар шаҳри Сахалини Ҷанубии Федератсияи [[Россия]] аввалин Бозиҳои зимистонаи «Бачаҳои Осиё» баргузор мешаванд. Зикр шуд, ки [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро 3 варзишгари наврас — Ҷаҳонгир Аҳёзода, Маҳмудҷон Эшонов ва Зикруллои Шамсулло намояндагӣ мекунанд. Онҳо дар намуди лижаронии кӯҳӣ, слалом ва слаломи бузург дар миёни 20 давлати [[Осиё]] иштирок менамоянд.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://khovar.tj/2019/02/varzishgaroni-navrasi-to-ik-dar-bozi-oi-zimistonai-k-dakoni-osiyo-2019-ishtirok-mekunand/|title= Варзишгарони навраси тоҷик дар Бозиҳои зимистонаи «Кӯдакони Осиё-2019» иштирок мекунанд|author= |date= 2 феврали 2019|publisher= khovar.tj|accessdate= 2019-02-2|archivedate= 2019-02-04|archiveurl= https://web.archive.org/web/20190204185552/http://khovar.tj/2019/02/varzishgaroni-navrasi-to-ik-dar-bozi-oi-zimistonai-k-dakoni-osiyo-2019-ishtirok-mekunand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 феврал]]и [[соли 2019]] Тӯли 45 рӯз дар нерӯгоҳи [[НБО Роғун|Роғун]] 3 баробар зиёд аз барқи истеҳсолшудаи тӯли 1 сол дар ҳамаи нерӯгоҳҳои хурди кишвар барқ истеҳсол гардида, тибқи маълумоти Вазорат, соли гузашта бори нахуст дар [[таърих]]и [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ ҳаҷми рекордӣ — 19,8 млрд кВт/соат нерӯи барқ (пеш аз ин 18,6 млрд кВт/соат — соли 1988) истеҳсол шудааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20190201/roun15-mo-903-mln-kvtsoat-tamomi-nergooi-hurd-dar-soli-2018-33-mln-kvtsoat|title= “Роғун”:1,5 моҳ – 90,3 млн. кВт/соат; тамоми нерӯгоҳҳои хурд дар соли 2018 – 33 млн. кВт/соат|author= |date= 1 феврали 2019|publisher= news.tj|accessdate= 2019-02-1}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== [[январ]]и [[соли 2019]] ==

* [[31 январ]]и [[соли 2019]] Дар муқоиса бо соли хониши гузашта дар соли хониши 2019—2020 квотаҳои [[Русия]] ба довталабони [[Тоҷикистон]] аз 618 то ба беш аз 630 адад зиёд шуд, ки ин шумор квотаҳои таҳсил барои Тоҷикистон аз ҳама зиёдтарин байни кишварҳои узви [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190131/rusiya-baroi-tasili-donishyoni-toik-besh-az-630-kvota-udo-kard|title=Русия барои таҳсили донишҷӯёни тоҷик беш аз 630 квота ҷудо кард|author=|date=31 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-31}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[30 январ]]и [[соли 2019]] Дар раддабандии Индекси дарки [[коррупсия]], ки ҳамасола аз ҷониби Созмони [[байналмилалӣ|байналмилалии]] ҳомии ҳуқуқи Transparency International таҳия мешавад, [[Тоҷикистон]] зинаи 152-юмро ишғол намуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190130/zinai-152-yumi-toikiston-dar-indeksi-darki-korrupsiya|title= Зинаи 152-юми Тоҷикистон дар Индекси дарки коррупсия|author= |date= 30 январи 2019|publisher= news.tj|accessdate= 2019-01-30}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[29 январ]]и [[соли 2019]] Дар Тоҷикистон лоиҳаи Қонун «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» таҳия мегардад. Бо ин мақсад алакай дар Прокуратураи генералии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳамкорӣ бо дигар мақомоти марбутаи мамлакат гурӯҳи корӣ таъсис дода шуд. Дар назар аст, пас аз 3 моҳ лоиҳаи Қонуни мазкур таҳия гардида, ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод карда шавад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/dar-to-ikiston-loi-ai-onun-dar-borai-mu-ovimat-bo-ekstremizm-ta-iya-megardad/|title=Дар Тоҷикистон лоиҳаи Қонун «Дар бораи муқовимат бо экстремизм» таҳия мегардад|author=|date=29 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-29|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207214451/https://khovar.tj/2019/01/dar-to-ikiston-loi-ai-onun-dar-borai-mu-ovimat-bo-ekstremizm-ta-iya-megardad/}}&lt;/ref&gt;.
* [[28 январ]]и [[соли 2019]] [[Варзишгар]]они шинохтаи [[тоҷик]] Одилшоҳ Исматов ва Кристина Пронженко аз намуди варзиши сабук дар 5-умин Мусобиқаи байналмилалӣ барои дарёфти ҷоизаи қаҳрамони олимпии Олга Рипакова, ки дар Уст-Каменогорскии [[Ҷумҳурии Қазоқистон]] доир гардид, иштирок намуда, сазовори ду медал гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/varzishgaroni-to-ik-dar-azo-iston-sazovori-du-medal-gardidand/|title=Варзишгарони тоҷик дар Қазоқистон сазовори ду медал гардиданд|author=|date=28 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-28|archivedate=2021-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211207212741/https://khovar.tj/2019/01/varzishgaroni-to-ik-dar-azo-iston-sazovori-du-medal-gardidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 январ]]и [[соли 2019]] Имрӯз сокинон ва меҳмони пойтахти [[Тоҷикистон]] дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ дар фазои идона ҷашни [[Сада]]ро таҷлил намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»|author=|date=27 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-27|archivedate=2019-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190203092607/http://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/}}&lt;/ref&gt;.
* [[26 январ]]и [[соли 2019]] Субҳи имрӯз Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]], Пешвои миллат муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] паёми табрикотии хешро ба муносибати ҷашни [[Сада]] ба мардуми шарафманди тоҷик ироа дошт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/|title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада|author=|date=26 январи 2019|publisher=khovar.tj|accessdate=2019-01-26|archivedate=2019-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190203094746/http://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/}}&lt;/ref&gt;.
* [[25 январ]]и [[соли 2019]] Нимаи аввали моҳи июн дар шаҳри Душанбе Нишасти панҷуми сарони кишварҳои узви Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё, ки ба он 27 кишвар узвият дорад, доир мегардад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/politics/20190125/avvali-tobiston-saroni-27-kishvari-dunyoro-dar-dushanbe-intizorand|title=Аввали тобистон сарони 27 кишвари дунёро дар Душанбе интизоранд|author=|date=25 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-25}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[24 январ]]и [[соли 2019]] Сарулибоси милитсионерҳои тоҷик имсол нав карда шуда, дар назар аст, ки милитсияи Тоҷикистон ба политсия табдили ном кунад. Дар аввали моҳи март намунаҳои сарулибоси нави кормандони милитсия аллакай барои тасдиқ ба президенти [[Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] пешниҳод мешаванд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190124/sarulibosi-militsioneroi-toik-baor-nav-meshavad|title=Сарулибоси милитсионерҳои тоҷик баҳор нав мешавад|author=|date=24 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-24}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[23 январ]]и [[соли 2019]] Китоби нав — маҷмӯаи суханрониҳои Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҳаҷми 222 саҳифа таҳти унвони «О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» (Дар бораи ҷаҳони муосир ва ҷанбаҳои асосии сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон) бо забони русӣ дар матбааи «Контраст» ба нашр расид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.tj/tj/news/tajikistan/society/20190123/nashri-kitobi-emomal-ramon-doir-ba-aoni-muosir-va-siyosati-hori|title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ|author=|date=23 январи 2019|publisher=news.tj|accessdate=2019-01-23}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Соли 2018 ==

== [[ноябр]]и соли 2018 ==

* [[16 ноябр]]и [[соли 2018]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар маросими расмӣ баъд аз зуҳри 16 ноябри 2018 соати 16:32 ба вақти Душанбе чархаи аввали нерӯгоҳи [[Роғун]]ро ба баҳрабардорӣ расонд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://parstoday.com/tg/news/tajikistan-i39492|title= Баҳрабардорӣ аз чархаи аввали нерӯгоҳи Роғун дар Тоҷикистон|author= |date=16 ноябри 2018|publisher=parstoday.com|accessdate=2018-11-16}}&lt;/ref&gt;.

== [[октябр]]и соли 2018 ==

* [[25 октябр]]и [[соли 2018]] Дар рӯзи чоруми сафари корӣ ба шаҳру ноҳияҳои [[Вилояти Суғд|вилояти Суғд]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[Қасри Арбоб|Қасри Арбоб]] аз намоишгоҳи ҳунарҳои мардумӣ дидан намуда, дар тантанаҳои Фестивали «Оши палав», «Иди асалу харбуза» ва «Шириниҳои миллӣ» иштирок карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/bozdidi-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-az-namoishi-unar-oi-mardum-ishtirok-dar-festivali-oshi-palav-idi-asalu-harbuza-va-shirini-oi-mill-dar-asri-arbob/|title=Боздиди Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон аз намоиши ҳунарҳои мардумӣ, иштирок дар Фестивали «Оши палав», «Иди асалу харбуза» ва «Шириниҳои миллӣ» дар Қасри Арбоб|author=|date=25 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-26|archivedate=2018-11-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181107012008/http://khovar.tj/2018/10/bozdidi-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-az-namoishi-unar-oi-mardum-ishtirok-dar-festivali-oshi-palav-idi-asalu-harbuza-va-shirini-oi-mill-dar-asri-arbob/}}&lt;/ref&gt;.
* [[24 октябр]]и [[соли 2018]] Дар феҳристи 500 мусулмони пурнуфузи дунё Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмон]] ва раиси Шурои уламои Тоҷикистон [[Саидмукаррам Абдулқодирзода]] ҷой гирифтаанд. Феҳристи 500 мусулмони асаргузори ҷаҳонро ҳар сол Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти роҳбурдии исломии Уммон тартиб медиҳад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ru.sputnik-tj.com/country/20181024/1027223908/rahmon-nurmagomedov-top-500-vliyanie-musulmane-mir.html|title=Рахмон и Нурмагомедов вошли в список самых влиятельных мусульман мира|author=|date=24 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-11-03}}{{Пайванди мурда|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[22 октябр]]и [[соли 2018]] Дар рӯзи аввали сафари корӣ дар [[вилояти Суғд]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмон]] дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров|ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] Корхонаи нави истеҳсоли асфалт ва регу шағалро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/ba-istifoda-suporidani-korhonai-navi-iste-soli-asfalt-va-regu-sha-al-dar-no-iyai-bobo-on-afurov/|title=Ба истифода супоридани Корхонаи нави истеҳсоли асфалт ва регу шағал дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров|author=|date=22 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-26|archivedate=2018-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106175830/http://khovar.tj/2018/10/ba-istifoda-suporidani-korhonai-navi-iste-soli-asfalt-va-regu-sha-al-dar-no-iyai-bobo-on-afurov/}}&lt;/ref&gt;.
* [[22 октябр]]и [[соли 2018]] Дар бахши озмуни байналмилалӣ ҷоизаи аслии кинофестивали 8-уми «Дидор» ба филми «Хаёлӣ»-и коргардон Парвиз Раҷабзода аз «Хатлонсинамо», ҷоизаи беҳтарин филми аниматсионӣ ба филми «Сандуқчаи зулбиё»-и Алексей Румянтсев ва дар бахши «Озмуни филмҳои тоҷикӣ» ба филми «Таксӣ»-и Файзулло Файзов супорида шуд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/oliboni-kinofestivali-bajnalmilalii-didor-muajyan-shudand/|title=Ғолибони Кинофестивали байналмилалии «Дидор» муайян шуданд|author=|date=22 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-26|archivedate=2018-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106190912/http://khovar.tj/2018/10/oliboni-kinofestivali-bajnalmilalii-didor-muajyan-shudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 октябр]]и [[соли 2018]] Дар ҷараёни ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳо (сарвазирон)-и давлатҳои аъзои [[Созмони ҳамкории Шанхай|Созмони ҳамкории Шанхай]], ки [[12 октябр]]и [[соли 2018]] дар шаҳри [[Душанбе]] доир гардид, даҳ қарори Шӯрои сарони ҳукуматҳо (сарвазирон)-и давлатҳои аъзои СҲШ ва ду санади нави ҳамкорӣ байни вазорату идораҳои дахлдори давлатҳои аъзои СҲШ ба имзо расиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/dar-alasai-sh-roi-saroni-ukumat-o-sarvaziron-i-davlat-oi-azoi-s-sh-da-aror-va-du-sanadi-navi-amkor-ba-imzo-rasidand/|title=Дар ҷаласаи Шӯрои сарони ҳукуматҳо (сарвазирон)-и давлатҳои аъзои СҲШ даҳ қарор ва ду санади нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд|author=|date=12 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-12|archivedate=2018-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181013124125/http://khovar.tj/2018/10/dar-alasai-sh-roi-saroni-ukumat-o-sarvaziron-i-davlat-oi-azoi-s-sh-da-aror-va-du-sanadi-navi-amkor-ba-imzo-rasidand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 октябр]]и [[соли 2018]] Дастаи мунтахаби наврасони Тоҷикистон оид ба футбол бо медалҳои нуқраи Чемпионати Осиё ба пойтахти кишварамон — шаҳри Душанбе баргашт&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://khovar.tj/2018/10/dastai-muntahabi-navrasoni-to-ikistonro-dar-furudgo-i-sha-ri-dushanbe-garmu-shon-isti-bol-giriftand/|title=Дастаи мунтахаби наврасони Тоҷикистонро дар фурудгоҳи шаҳри Душанбе гарму ҷӯшон истиқбол гирифтанд|author=|date=10 октябри 2018|publisher=khovar.tj|accessdate=2018-10-10|archivedate=2018-10-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181011115815/http://khovar.tj/2018/10/dastai-muntahabi-navrasoni-to-ikistonro-dar-furudgo-i-sha-ri-dushanbe-garmu-shon-isti-bol-giriftand/}}&lt;/ref&gt;.

== [[сентябр]]и соли 2018 ==

* [[28 сентябр]]и [[соли 2018]] Дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи навбатии Шӯрои сарони давлатҳои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] баргузор гардид. Дар рафти ҷаласаҳои хосса ва бо иштироки ҳайатҳо оид ба масъалаҳои мубрами рӯзномаи ҷаласа табодули афкори пурмуҳтаво сурат гирифта, доир ба ҳамкории минбаъда дар доираи Созмон қарорҳои дахлдор қабул гардиданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.president.tj/node/18550|title= Изҳороти матбуотӣ аз рӯи натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил|author= |date=28 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон [[Шавкат Мирзиёев]] дар шаҳри [[Турсунзода]] ба Корхонаи воҳиди давлатии «[[Ширкати Алюминийи Тоҷик|Корхонаи воҳиди давлатии „Ширкати Алюминийи Тоҷик“ (ТАЛКО)]]» ташриф оварда марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон — Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «ТАЛКО-КРАНТАС»-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.president.tj/node/18509|title= Боздиди сарони давлатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аз КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» ва ифтитоҳи корхонаи муштараки «ТАЛКО-КРАНТАС»|author= |date=27 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон [[Шавкат Мирзиёев]] боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ»-ро дар шаҳри [[Душанбе]] мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.president.tj/node/18508|title= Ифтитоҳи Боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ» дар шаҳри Душанбе|author= |date=27 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[20 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар [[ноҳияи Шоҳмансур]]и пойтахт Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ» — ро дар вазъияти тантанавӣ ифтитоҳ карданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18462|title= Ифтитоҳи Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии “Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ”|author= |date=20 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-20}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Хоруғ]]и [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] дар вазъияти тантанавӣ бинои Донишгоҳи Осиёи Марказиро ифтитоҳ намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18405|title= Ифтитоҳи бинои Донишгоҳи Осиёи Марказӣ дар шаҳри Хоруғ|author= |date=14 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-14}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 сентябр]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар маҳаллаи 82-юми пойтахт дар маросими ифтитоҳи аввалин эстакада дар Тоҷикистон иштирок намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18301|title= Ифтитоҳи аввалин эстакада дар маҳаллаи 82-юми шаҳри Душанбе|author= |date=5 сентябри 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-09-05}}&lt;/ref&gt;.

== [[август]]и соли 2018 ==

* [[28 август]]и [[соли 2018]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президени Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Сарвазири мамлакат [[Қоҳир Расулзода]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар маросими ифтитоҳи Муассисаи давлатии боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон» иштирок намуданд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18257|title= Ифтитоҳи Боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон» дар шаҳри Душанбе|author= |date=28 августи 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-08-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[17 август]]и [[соли 2018]] бо даъвати Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон [[Шавкат Мирзиёев]] рӯзҳои 17-18 августи соли 2018 Сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Ҷумҳурии [[Ӯзбекистон]] анҷом пазируфт.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://prezident.tj/node/18169|title= Изҳороти муштараки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев|author= |date=17 августи 2018|publisher=prezident.tj|accessdate=2018-08-17}}&lt;/ref&gt;.

== [[май]]и соли 2018 ==

* [[16 май]]и [[соли 2018]] 650 трактор дар як сол. [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Александр Лукашенко]] ба фаъолияти Корхонаи муштараки тракторсозӣ дар шаҳри [[Ҳисор]] ифтитоҳ гузоштанд.([http://asiaplus.tj/ru/news/tajikistan/economic/20180516/650-traktorov-v-god-rahmon-i-lukashenko-otkrili-sp-po-sborke-traktorov /news.tj/tj/ 16.05.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180529061706/http://www.asiaplus.tj/ru/news/tajikistan/economic/20180516/650-traktorov-v-god-rahmon-i-lukashenko-otkrili-sp-po-sborke-traktorov |date=2018-05-29 }}).
* [[16 май]]и [[соли 2018]] Масофаи роҳ 174 километр ва 4,5 соат вақти сафар бо 50 сомонӣ: баъди танаффуси 26-сола байни Тоҷикистону Ӯзбекистон равуои [[автобус]]ҳои мусофирбар барқарор шуд.([http://news.tj/tj/news/tajikistan/society/20180516/rokiroi-safar-ba-zbekiston-50-somon-muarrar-shud /news.tj/tj/ 16.05.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180901175447/http://news.tj/tj/news/tajikistan/society/20180516/rokiroi-safar-ba-zbekiston-50-somon-muarrar-shud |date=2018-09-01 }}).
* [[11 май]]и [[соли 2018]] [[Беларус]] дар [[Ҳисор]] корхонаи [[трактор]] месозад. ([https://www.ozodi.org/a/29220785.html /ozodi.org 11.05.2018]).
* [[8 май]]и [[соли 2018]] [[Владимир Путин]], ки бори чаҳорум президенти Русия интихоб гашт, савганд ёд карда, расман корро шурӯъ кард.([http://news.tj/tj/news/world/20180508/putin-bori-chorum-sarvarii-davlati-rusiyaro-ba-dsh-girift /news.tj/tj/ 08.05.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180711230639/http://www.news.tj/tj/news/world/20180508/putin-bori-chorum-sarvarii-davlati-rusiyaro-ba-dsh-girift |date=2018-07-11 }}).

== [[апрел]]и соли 2018 ==

* [[9 апрел]]и [[соли 2018]] Баъди танаффуси шашсола охири ҳафтаи гузашта интиқоли гази табиӣ аз [[Ӯзбекистон]] ба Тоҷикистон барқарор шуда, айни замон ба ҷумҳурӣ дар як соат 1 ҳазор метри мураббаъ газ интиқол дода мешавад. ([http://news.tj/tj/news/tajikistan/economic/20180409/intioli-gazi-zbekiston-ba-toikiston-bararor-shud /news.tj/tj/ 9.04.2018]).
* [[6 апрел]]и [[соли 2018]] Аз рӯи раддабандӣ аз ҳама нашрияи серхонандатарин нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Ҷумҳурият» (34 %) мебошад. Сипас, бо фосилаи камтар нашрияи Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон «Омӯзгор» (23,8 %) ва нашрияи марказии ҲХДТ рӯзномаи «Минбари халқ» (22,2 %) ҷойгир шудаанд.([http://khovar.tj/2018/04/um-uriyat-nashriyai-serhonandatarini-to-ikiston-dar-dushanbe-nati-a-oi-tad-i-otii-markazi-zerkalo-muarrif-gardidand // khovar.tj/ 06.04.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200616053805/https://khovar.tj/2018/04/um-uriyat-nashriyai-serhonandatarini-to-ikiston-dar-dushanbe-nati-a-oi-tad-i-otii-markazi-zerkalo-muarrif-gardidand/ |date=2020-06-16 }}).

== [[март]]и соли 2018 ==

* [[24 март]]и [[соли 2018]] мақолаи Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷаллаи «Нигориши СММ» таҳти унвони «Об барои рушди устувор» (Water for Sustainable Development) ба табъ расида, пешкаши доираи васеи хонандагон гардид.([http://khovar.tj/2018/03/nashri-ma-olai-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-ma-allai-nigorishi-smm-ta-ti-unvoni-ob-baroi-rushdi-ustuvor-water-for-sustainable-development //khovar.tj/ 24.03.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916152259/https://khovar.tj/2018/03/nashri-ma-olai-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-ma-allai-nigorishi-smm-ta-ti-unvoni-ob-baroi-rushdi-ustuvor-water-for-sustainable-development |date=2021-09-16 }}).
* [[22 март]]и [[соли 2018]] дар иҷлосияи 72-юми [[Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид]], ки [[22 март]]и [[соли 2018]] ба кори хеш шурӯъ намудааст, ба муносибати оғози [[Даҳсолаи байналмилалии “Об барои рушди устувор”|Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018—2028»]] нахустин шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун ташаббускори асосии қабули Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018—2028» суханронӣ намуданд.([http://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028// khovar.tj/ 22.03.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916161326/https://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028/ |date=2021-09-16 }}).


== [[феврал]]и соли 2018 ==

* [[16 феврал]]и [[соли 2018]], Дастаи [[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|«Истиқлол»-и Душанбе]] бори чорум барандаи Ҷоми Федератсияи футболи Тоҷикистон (ФФТ) шуд.([http://khovar.tj/2018/02/isti-lol-bori-chorum-barandai-omi-federatsiyai-futboli-to-ikiston-shud// khovar.tj/ 16.02.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916165326/https://khovar.tj/2018/02/isti-lol-bori-chorum-barandai-omi-federatsiyai-futboli-to-ikiston-shud/ |date=2021-09-16 }}).
* [[14 феврал]]и [[соли 2018]], Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар [[ноҳияи Фирдавсӣ]] бо фаъолияти [[Корхонаи муштараки “AKIA AVESTO”]], ки бори аввал дар мамлакат бандубасти автобусҳои тамғаи «AKIA»-ро ба роҳ мондааст.([http://khovar.tj/2018/02/iste-sol-va-bandubasti-avtobus-oi-tam-ai-akia-dar-um-urii-to-ikiston// khovar.tj/ 14.02.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916153055/https://khovar.tj/2018/02/iste-sol-va-bandubasti-avtobus-oi-tam-ai-akia-dar-um-urii-to-ikiston/ |date=2021-09-16 }}).

== [[январ]]и соли 2018 ==

* [[20 январ]]и соли 2018, Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро оид ба иваз намудани номи шаҳрҳои [[Қӯрғонтеппа]] ва [[Сарбанд]], [[ноҳияи Бохтар]], шаҳраки Восеъ ва деҳаи Қурбоншаҳиди [[ноҳияи Восеъ]], деҳаҳои Шота Руставели, Тошохӯр ва Будинободи ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон ба имзо расониданд. Дар асоси қарори мазкур номи шаҳри Қӯрғонтеппа ба шаҳри Бохтар, шаҳри Сарбанд ба шаҳри Левакант, ноҳияи Бохтар ба ноҳияи Кӯшониён, шаҳраки Восеъи ноҳияи Восеъ ба шаҳраки Ҳулбук, деҳаи Қурбоншаҳиди деҳоти Гулистони ноҳияи Восеъ ба Меҳробод, деҳаи Шота Руставелии деҳоти Ситораи Сурхи ноҳияи Ёвон ба деҳаи Саргаҳ, деҳаи Тошохӯри деҳоти ба номи Ҳасан Ҳусейнови ноҳияи Ёвон ба деҳаи Боғдара ва деҳаи Будинободи деҳоти Гулсара Юсуфоваи ноҳияи Ёвон ба деҳаи Зарриндашт иваз карда шуданд.([http://khovar.tj/2018/01/minbad-onteppa-bohtar-sarband-levakand-bohtar-k-shoniyon-nom-burda-meshavand-ivazi-nom-oi-yak-ator-sha-r-o-no-iya-va-de-a-oi-viloyati-hatlon// khovar.tj/ 22.01.2018] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210515113908/https://khovar.tj/2018/01/minbad-onteppa-bohtar-sarband-levakand-bohtar-k-shoniyon-nom-burda-meshavand-ivazi-nom-oi-yak-ator-sha-r-o-no-iya-va-de-a-oi-viloyati-hatlon/ |date=2021-05-15 }}).
* [[10 январ]]и соли 2018, [[соли 2017]] дар Ҷаласаи 11 — уми байнидавлатии [[ЮНЕСКО]] оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ номинатсияи [[Палав|«Оши палав»]] — и тоҷикон дар қатори беҳтарин намунаҳои ғайримоддии ҷаҳон сабти ном шуд. ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=32151/ jumhuriyat.tj/ 10.01.2018]).

== Соли 2017 ==

== [[декабр]]и соли 2017 ==

* 27 декабри соли 2017, Тоҷикистон дар раддабандии (рейтинги) кишварҳои дар пешбурди тиҷорат муваффақ, ки аз ҷониби маҷаллаи амрикоии «Forbes» омода шудааст, миёни 153 кишвари ҷаҳон зинаи 108-умро ишғол намуд. Рейтинг 21 декабр дар сомонаи маҷаллаи мазкур нашр гардид. Зикр мешавад, ки соли гузашта Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД)-и Тоҷикистон 6,9 % афзуда, шумораи аҳолии мамлакат 8,5 млн нафар ва ММД ба ҳар сари аҳолӣ 800 доллари ИМА-ро ташкил дод. ([http://khovar.tj/2017/12/to-ikiston-dar-raddabandii-bonki-a-on-pan-zina-bolo-raft// khovar.tj/ 05.12.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916152845/https://khovar.tj/2017/12/to-ikiston-dar-raddabandii-bonki-a-on-pan-zina-bolo-raft/ |date=2021-09-16 }}).
* 27 декабри соли 2017, 70 дарсади аҳолии Тоҷикистонро шаҳрвандони то 30-сола ташкил медиҳанд.([http://khovar.tj/2017/12/70-darsadi-a-olii-to-ikistonro-sha-rvandoni-to-30-sola-tashkil-medi-and// khovar.tj/ 05.12.2017]).
* 22 декабри соли 2017, Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=31936// jumhuriyat.tj/ 22.12.2017]).
* 4 декабри соли 2017, Тоҷикистон дар Рейтинги (раддабандии) рушди кишварҳо дар соли 2017, ки аз ҷониби Маркази бритониёии «Институти Legatum» тартиб дода шудааст, мақоми 102-юмро касб намудааст.([http://khovar.tj/2017/12/rejtingi-rushdi-kishvar-oi-dunyo-to-ikiston-be-tarin-nishondi-anda-oro-dar-bahshi-maorif-va-amniyatu-ifozat-so-ib-shud// khovar.tj/ 04.12.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916155309/https://khovar.tj/2017/12/rejtingi-rushdi-kishvar-oi-dunyo-to-ikiston-be-tarin-nishondi-anda-oro-dar-bahshi-maorif-va-amniyatu-ifozat-so-ib-shud/ |date=2021-09-16 }}).

== [[ноябр]]и соли 2017 ==

* 19 ноябри соли 2017, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғд дар маҷлиси тантанавӣ ва ҷамъомади идона ба ифтихори ҷашни 25 — умин солгарди [[Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Иҷлосияи таърихии 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] иштирок ва суханронӣ карданд.([http://khovar.tj/2017/11/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-tantanav-ba-iftihori-25-umin-solgardi-i-losiyai-16-umi-sh-roi-olii-um-urii-to-ikiston// khovar.tj/ 19.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916154324/https://khovar.tj/2017/11/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-ma-lisi-tantanav-ba-iftihori-25-umin-solgardi-i-losiyai-16-umi-sh-roi-olii-um-urii-to-ikiston/ |date=2021-09-16 }}). Суханронии Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 25 — умин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI (Хуҷандии) Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Иҷлосияи XVI-уми Шӯрои Олӣ]] ([http://khovar.tj/2017/11/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-munosibati-25-umin-solgardi-barguzorii-i-losiyai-xvi-umi-sh-roi-ol// khovar.tj/ 19.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916164006/https://khovar.tj/2017/11/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-munosibati-25-umin-solgardi-barguzorii-i-losiyai-xvi-umi-sh-roi-ol/ |date=2021-09-16 }}).
* 18 ноябри соли 2017, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Бӯстон]] ба Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Суғд Пак» ташриф оварда, дар вазъияти тантанавӣ навбати дуюми Корхонаи истеҳсоли халтаҳои полипропилениро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.([http://khovar.tj/2017/11/iftito-i-navbati-duyumi-korhonai-iste-soli-halta-oi-polipropilenii-dmm-su-d-pak-dar-sha-ri-b-ston// khovar.tj/ 18.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916160128/https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-navbati-duyumi-korhonai-iste-soli-halta-oi-polipropilenii-dmm-su-d-pak-dar-sha-ri-b-ston/ |date=2021-09-16 }}).
* 6 ноябри соли 2017, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] дар вазъияти тантанавӣ «Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ»-ро баъди азнавсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.([http://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-bad-az-aznavsoz// khovar.tj/ 6.11.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916155145/https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-bad-az-aznavsoz/ |date=2021-09-16 }}).

== [[октябр]]и соли 2017 ==

* 26 октябр, Оғози корҳои таҷдид ва навсозии роҳи мошингарди «Душанбе — Қӯрғонтеппа». Марҳилаи аввали лоиҳа 33,2 километрро дар бар гирифта, роҳ аз категорияи «III»-юм ба категорияи «1-Б» гузаронида мешавад ва паҳноии он аз 16 то 25 метрро ташкил медиҳад.([http://khovar.tj/2017/10/o-ozi-kor-oi-ta-did-va-navsozii-ro-i-moshingardi-dushanbe-r-onteppa/ khovar.tj/ 26.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916160629/https://khovar.tj/2017/10/o-ozi-kor-oi-ta-did-va-navsozii-ro-i-moshingardi-dushanbe-r-onteppa/ |date=2021-09-16 }}).
* 25 октябр, Бар асоси қонуни нави Ҷумҳурии Тоҷикистон, истеъмоли сигор дар дохили тамоми корхонаҳои давлативу хусусӣ, тарабхонаҳо, вокзалҳову фурудгоҳҳо комилан манъ мешавад.([http://akhbor.com/-p3931-117.htm/ khovar.tj/ 25.10.2017]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}).
* 14 октябр, 15 октябр дар Тоҷикистон Иди [[Меҳргон]] таҷлил мегардад. ([http://khovar.tj/2017/10/ashni-osil-farovon-va-va-dat-15-oktyabr-dar-to-ikiston-idi-me-rgon-ta-lil-megardad/ khovar.tj/ 14.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916162626/https://khovar.tj/2017/10/ashni-osil-farovon-va-va-dat-15-oktyabr-dar-to-ikiston-idi-me-rgon-ta-lil-megardad/ |date=2021-09-16 }}).
* 14 октябр, Мулоқоти навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо соҳибкорони ватанӣ ва хориҷӣ ([http://khovar.tj/2017/10/prezidenti-to-ikiston-ma-suloti-vatanii-ba-sodirot-nigaronidashuda-ba-muarrif-niyoz-dorad// khovar.tj/ 14.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916164222/https://khovar.tj/2017/10/prezidenti-to-ikiston-ma-suloti-vatanii-ba-sodirot-nigaronidashuda-ba-muarrif-niyoz-dorad/ |date=2021-09-16 }}).
* 12 октябр, Аз 11 то 14 октябр дар шаҳри Тошкент, Рӯзҳои фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардиданд.([http://khovar.tj/2017/10/ruz-oi-far-angi-um-urii-to-ikiston-dar-um-urii-uzbekiston-iftito-gardidand// khovar.tj/ 12.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210916164438/https://khovar.tj/2017/10/ruz-oi-far-angi-um-urii-to-ikiston-dar-um-urii-uzbekiston-iftito-gardidand/ |date=2021-09-16 }}).
* 11 октябр, ҚАРОРИ РАИСИ ШАҲРИ ДУШАНБЕ № 591 аз 09.10.2017 «Дар бораи барҳам додани Корхонаи воҳиди давлатии „Бозори Шоҳмансур“» дар шаҳри Душанбе дар торномаи Ҳукумати шаҳри Душанбе нашр шуд. Ҷойи нуқтаҳои савдои муқарраршуда — Маркази савдои «Меҳргон», воқеъ дар минтақаи шарқии Душанбе, тавсия дода шудааст. ([http://www.dushanbe.tj/news/1481// dushanbe.tj/ 11.10.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190901025350/http://dushanbe.tj/news/1481 |date=2019-09-01 }}).
* 8 октябр, Википедияи Тоҷикиро сарзаниш карданд ва иваз кардани калимаи «энсиклопедия»-ро пешниҳод намуданд. ([[n:ru:Таджикской Википедии сделали замечания и предложили заменить слово «энциклопедия»|RuWikiNews]])

== [[август]]и соли 2017 ==

* 23 август Парлумони Тоҷикистон тағйиру иловаҳо ба Қонуни танзими расму ойинҳоро қабул кард. Бар асоси ин тағйирот, забҳи чорво ва додани таом дар маъракаҳои азодорӣ комилан манъ шуда, тӯйи хатна аз ин ба баъд бидуни даъвати ҳунармандон бояд доир шавад. Бо тӯйи дигар муштарак кардани хатнасӯр ҳам акнун манъ мешавад.([http://akhbor.com/-p3206-117.htm /akhbor.com /23.08.2017] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220523165621/http://akhbor.com/-p3206-117.htm |date=2022-05-23 }})

== [[март]]и соли 2017 ==

* 1 март Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронӣ дар Иҷлосияи 13-уми Созмони ҳамкории иқтисодӣ, дар шаҳри Исломобод, изҳор доштанд: &quot;Таҳкурсии асосии бахши энергетикаи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз неругоҳҳои барқи обӣ иборат мебошад, ки истеҳсоли 98 фоизи неруи барқро дар кишвар аз манбаи барқароршавандаи тавлиди энергия таъмин менамояд. Аз рӯи фоизи истеҳсоли «энергияи сабз» Тоҷикистон дар қатори шаш кишвари пешсафи сайёра қарор дорад ва захираҳои умумии гидроэнергетикии он дар ҷаҳон яке аз бузургтаринҳо ба шумор мераванд.(2. 03.2017 [http://khovar.tj/2017/03/az-r-i-foizi-iste-soli-energiyai-sabz-to-ikiston-dar-atori-shash-kishvari-peshsafi-sajyora-aror-dorad/ khovar.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170915105743/http://khovar.tj/2017/03/az-r-i-foizi-iste-soli-energiyai-sabz-to-ikiston-dar-atori-shash-kishvari-peshsafi-sajyora-aror-dorad/ |date=2017-09-15 }})

== [[феврал]]и   [[соли 2017]] ==

* 27 феврал баъди музокироти байнидавлатӣ Изҳороти муштараки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Федератсияи Россия Владимир Путин оид ба натиҷаҳои сафари расмӣ қабул карда шуд. Владимир Путин — президенти Русия ба раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ордени ба номи Александр Невскиро тақдим кард. Сипас дар ҳузури сарони ду давлат Эмомалӣ Раҳмон ва Владимир Путин 6 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ([http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/  бештар...] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170619071243/http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/ |date=2017-06-19 }}) (28.02.2017 [http://www.1tv.ru/news/2017-02-27/320640-vladimir_putin_vstretilsya_s_kollegami_iz_kazahstana_i_tadzhikistana Ташрифи Владимир Путин ба Тоҷикистон ва Қазоқистон.1tv.ru]),
* 27 феврал баъди музокироти байнидавлатӣ Изҳороти муштараки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Президенти Федератсияи Россия Владимир Путин оид ба натиҷаҳои сафари расмӣ қабул карда шуд. Сипас дар ҳузури сарони ду давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Владимир Путин 6 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид (28.02.2017 [http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/ khovar.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170619071243/http://khovar.tj/2017/02/marosimi-imzoi-sanad-oi-navi-amkor-miyoni-um-urii-to-ikiston-va-federatsiyai-rossiya/ |date=2017-06-19 }}, [http://www.1tv.ru/news/2017-02-27/320640-vladimir_putin_vstretilsya_s_kollegami_iz_kazahstana_i_tadzhikistana Ташрифи Владимир Путин ба Тоҷикистон ва Қазоқистон.1tv.ru]
* Дар вақти сафар ба Тоҷикистон Владимир Путин — президенти Русия ба раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ордени ба номи Александр Невскиро тақдим мекунад, гуфт ёрдамчии президенти ФР Юрий Ушаков. Сафари Президенти ФР Владимир Путин ба Тоҷикистон охири моҳи феврал дар назар аст.(22.02.2017 http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170222/1021748948.html)
* Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро беҳтарин чойхонаи ҷаҳон номидааст. Чойхонаи «Роҳат» мувофиқи маълумоти сомонаи амрикоӣ аз соли 1956 инҷониб беҳтарин чойхона ба ҳисоб меравад. Мутаассифона имрӯзҳо «Роҳат» зери хатари вайроншавӣ мондааст.(17.02.2017 [http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html sputnik
* [[17 феврал]]и [[соли 2017]] расонаҳои хабарӣ ба ҳамагон маълум намуданд, ки — &lt;big&gt;Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро '''беҳтарин чойхонаи ҷаҳон''' номид.&lt;/big&gt;

Баробари ин Сомонаи амрикоии CNN Travel, ба рӯйхати беҳтарин чойхонаҳои ҷаҳон:
  
* {{lang-en|&quot;Tea House 278&quot;}} — дар иёлоти амрикоии Мэн ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rangoon&quot;}} — дар Маями ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Leaf Tea Bar&quot;}} — дар [[Ню-Йорк]] ([[ИМА]]), 
* {{lang-en|&quot;Sengan-en&quot;}} — дар [[Ҷопон]],
* {{lang-en|&quot;Plain of Six Glaciers&quot;}} — дар [[Канада]],
* {{lang-en|&quot;The Random Tea Room&quot;}} — дар Филаделфи ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Proper Tea&quot;}} — дар [[Британияи Кабир]],
* {{lang-en|&quot;The Anne Hathaway Cottage Tea Room&quot;}} — дар иёлоти Вирҷиния ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rx Tea Time&quot;}} — дар иёлоти Вайоминг ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Pin Von&quot;}} — дар [[Чин]] дохил шуданд.&lt;ref&gt;[http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html Чойханаи «Роҳат» беҳтарин чойхонаи ҷаҳон дониста шуд]&lt;/ref&gt;
-tj.com])
* Ҳаракат дар роҳи Душанбе — Хуҷанд, ягона роҳи заминӣ, ки марказро бо шимоли кишвар пайванд медиҳад, муваққатан баста шудааст. Масъулони ширкати Innovative Road Solutions (IRS), масъули нигоҳубин ва ҷамъоварии пул дар ин роҳ ба Радиои Озодӣ гуфтанд, ки ин тасмим баъд аз зуҳри 14 феврал ва дар пайи бориши шадиди барфу фаромадани тармаи зиёд гирифта шудааст.(14.02.2017 [http://www.ozodi.org/a/28308833.html ozodi.org])
* Ҳавопаймоҳои ширкати «Ӯзбекистон ҳаво йӯлларӣ» ба эҳтимоли ғолиб дар оғози моҳи апрел ба парвоз дар самти Тошканд-Душанбе шурӯъ мекунанд.(14.02.2017 [http://www.ozodi.org/a/28309228.html ozodi.org])
* Президенти Тоҷикистон дар як номаи табрикӣ раҳбари Туркманистон Қурбонгулӣ Бердимуҳаммадовро бо пирӯзиаш дар интихоботи раёсатҷумҳурии 12 феврал шодбош гуфт. Бердимуҳаммадови 59-сола бо бурдани 97,69 дар сади раъйи мардум пирӯз шуд ва ҳамакнун дар давоми 7 соли оянда раҳбарии ин ҷумҳурии ғанӣ аз гази Осиёи Марказиро идома хоҳад дод.(13.02.2017 [http://www.ozodi.org/a/28307218.html ozodi.org])

== [[январ]]и соли 2017 ==

=== Комёбиҳои Тоҷикистон дар соли 2016 ===

* Дар ин сол ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ ба зиёда аз 54 миллиард сомонӣ ва афзоиши воқеии он ба 6,9 фоиз баробар шуд.
* Бо мақсади истифодаи самараноки захираҳои табиии кишвар ва дар ин замина ба кор даровардани иқтидорҳои нави истеҳсолӣ соли 2016 дар мамлакат 251 коргоҳу корхонаҳои нав бо 9165 ҷойи нави корӣ таъсис дода шуд.
* Дар доираи татбиқи чорабиниҳои Барномаи мусоидат ба шуғли аҳолӣ 40 ҳазор нафар шаҳрвандони бекор бо ҷойҳои корӣ таъмин гардида, умуман аз ҳисоби ҳамаи сарчашмаҳо зиёда аз 114 ҳазор ҷойҳои корӣ таъсис дода шуданд, ки аз ин 56 ҳазор ё худ 49 фоизи он ҷойи кори доимӣ мебошад.
* Соли 2016 маҷмӯи маҳсулоти кишоварзӣ ба 22,2 млрд сомонӣ баробар гашта, суръати афзоиш 5,2 фоизро ташкил намуд.
* Дар соҳаи маориф соли 2016 аз ҳисоби ҳамаи сарчашмаҳо 201 бинои таълимӣ ба маблағи 540 миллион сомонӣ бунёд ва навсозӣ гардида, 39 ҳазор ҷойи нишаст муҳайё карда шудааст.
* Варзишгари номдори тоҷик Дилшод Назаров дар Бозиҳои олимпии Рио де Жанейро-2016 дар мусобиқоти гурзпартоӣ пешсафӣ нишон дода, барандаи медали тилои бозиҳои олимпӣ гардид.
* Дар маҷмӯъ соли 2016-ум барои баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ 52 фоизи хароҷоти буҷет, яъне 8,1 миллиард сомонӣ равона гардидааст. ([http://president.tj/node/13834  бештар...])

== Соли 2016 ==

== [[декабр]]и соли 2016 ==

* Дар охири соли 2016 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон навбати дуюми Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2- ро бо иқтидори 300 мегаватт мавриди истифода қарор доданд, ки он имконияти энергетикии мамлакатро ба таври назаррас афзун менамояд.([http://president.tj/node/13834  бештар...])

== [[ноябр]]и соли 2016 ==
 
[[18 ноябр]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади ошноӣ бо тарзи зисту зиндагонии сокинон, иштирок дар маросими мавриди баҳрабардорӣ қарор додан ва оғози сохтмони чанд иншооти муҳим ба шаҳри [[Сарбанд]]и [[вилояти Хатлон]] ташриф овард. Дар Сарбанд Пешвои миллат бо фаъолият ва ҷараёни татбиқи Лоиҳаи барқарорсозии таҷҳизоти истеҳсолии энергияи барқи [[Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» (барқарорсозӣ)|Неругоҳи барқи обии «Сарбанд»]] инчунин бо ифтитоҳи марҳалаи дуюми таҷдиду навсозии [[ҶСК «Азот»]] шинос шуд. Дар ҷараёни боздиди кории худ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҳузури кормандони Неругоҳи барқи обии «Сарбанд» ва сокинону фаъолони ин шаҳри саноатӣ суханронӣ карда, перомуни амалишавии барномаҳои давлатии рушди иқтисодиву иҷтимоии мамлакат ва тадбирҳои таъмини некуаҳволии сокинон ибрози андеша намуданд. ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26926  бештар...])
 
[[16 ноябр]] Ба хотири арҷгузорӣ ва эҳтиром ба мансаби олии давлатӣ — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун рамзи садоқат ба Ватан, Президент ва миллат, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо назардошти таҷрибаи байналмилалӣ ва воқеияти ҳаёти ҳуқуқии Тоҷикистон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ворид намудани илова ба [[Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон &quot;Дар бораи рӯзҳои ид&quot;]]-ро ба баррасии [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод намуд. Дар лоиҳаи пешниҳодшуда масъалаи ба рӯзҳои ид илова намудани таҷлили Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таърихи [[16 ноябр]] пешбинӣ шуд. Ҳамин тариқ лоиҳаи мазкур [[14 март]]и [[соли 2016]] аз ҷониби [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардида, Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон онро [[15 апрел]]и [[соли 2016]] ҷонибдорӣ намуд.
: Соли равон мардуми шарафманди тоҷик нахустин маротиба Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳамчун ҷашни фархунда, чун рамзи садоқат ба Президент — садоқат ба Ватан таҷлил менамоянд. Нигаред муфассал: ([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26880  бештар...])&lt;ref&gt;[http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26880 РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТ — РАМЗИ ЭҲТИРОМ ВА САДОҚАТ]&lt;/ref&gt;

=== [[14 ноябр]] соли 2016 ===
* Оҷонсии иттилоотии  [[«ТojNews»]] бо қарори ҷаласаи муассис,созмони иҷтимоии «Индем» аз [[14 ноябр]]и [[соли 2016]] фаъолияташро дар шабакаи [[Интернет]] қатъ намудааст.&lt;ref&gt;[https://www.asiaplus.tj/tj/news/tajikistan/society/20161114/233181 Қатъи фаъолияти хабаргузории мустақили TojNews]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.mobi/a/tojnews-agency-stop-working-/28114382.html &quot;Баста шудани Тоҷнюс сигнали бад аст&quot;]&lt;/ref&gt;
* Бино ба иттилои хадамоти матбуоти сарвари давлат, [[14 ноябр]]и [[соли 2016]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[қонун]]и конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таъминоти иҷтимоӣ, хидматрасонӣ ва муҳофизати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба имзо расонид. [[Қонун]] дар таҳрири нав қабул карда шуда, [[8 ноябр]]и [[соли 2016]] онро [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] якдилона ҷонибдорӣ намуд.Нигаред муфассал:([http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=26874  бештар...])&lt;ref&gt;[http://www.jumhuriyat.tj/index.php?id=18&amp;start=0 ҚОНУНИ КОНСТИТУТСИОНИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ТАЪМИНОТИ ИҶТИМОӢ, ХИЗМАТРАСОНӢ ВА МУҲОФИЗАТИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН]&lt;/ref&gt;

=== [[29 октябр]] соли 2016 ===
* 29 октябри соли 2016 [[Эмомалӣ Раҳмон]] худ савори булдозери вазнин аз соати 10-и субҳ то 11:30 расо якуним соат бо пеш кардани сангу шағал маҷрои дарёи Вахшро баста ба бунёди сарбанди [[Нерӯгоҳи обии Роғун|Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҳусни оғоз бахшид&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/13405 Оғози бунёди сарбанди Нерӯгоҳи барқи обии Роғун] // '''PRESIDENT.TJ''' — 29 октябри 2016, 12:29&lt;/ref&gt;.

=== [[13 сентябр]] соли 2016 ===
* Дар [[ноҳияи Спитаман]]и [[вилояти Суғд]] бо иштироки [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] расми мавриди баҳрабардорӣ қарор додани корхонаи истеҳсолии Ҷамъияти саҳомии шакли пӯшидаи [[ҶСП «Норд Азия Металл»]] баргузор гардид.&lt;br /&gt;ҶСП «Норд Азия Металл» самараи ҳамкориҳои манфиатбори доираи соҳибкорону сармоягузорони Тоҷикистон ва [[Чин|Ҷумҳурии Мардумии Чин]] мебошад. Сохтмони корхона [[соли 2014]] оғоз гардида барои бунёд ва васлу насби таҷҳизоти муосир дар он беш аз 23 млн сомонӣ масраф шудааст, ки 11 млн сомонии онро арзиши таҷҳизоту технологияҳои корхона ташкил медиҳад. Дар корхонаи навбунёд асосан [[қубур]]ҳо ва профилҳои металии даврашакл ва чоркунҷашакл истеҳсол шуда иқтидори солонааш 60 ҳазор тонна металл мебошад.&lt;br /&gt;Инчунин дар ноҳия ифтитоҳи корхонаи Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди [[ҶДММ «Спитамен Ойл»]] ки соли 2010 дар минтақаи саноатии Ҷамоати шаҳраки [[Ҷамоати Навкат|Навкат]]и ноҳия дар асоси шартнома бо ширкати «Кушо» оғоз шуда баанҷом расидаст, баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-rav-anbarorii-dmm-spitamen-ojl-dar-no-iyai-spitamen/ |title=Ифтитоҳи Корхонаи равғанбарории ҶДММ «Спитамен Ойл» дар ноҳияи Спитамен |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2016-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161002234906/http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-rav-anbarorii-dmm-spitamen-ojl-dar-no-iyai-spitamen/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-iste-solii-sp-nord-aziya-metall/ |title=Ифтитоҳи корхонаи истеҳсолии ҶСП «Норд Азия Металл» |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2016-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916084407/http://khovar.tj/2016/09/iftito-i-korhonai-iste-solii-sp-nord-aziya-metall/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.news.tj/ru/news/tajikistan/power/20160913/230728 |title=Эмомали Рахмон прибыл в Спитамен |accessdate=2017-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916121646/http://www.news.tj/ru/news/tajikistan/power/20160913/230728 |archivedate=2016-09-16 }}&lt;/ref&gt;

=== [[9 сентябр]] соли 2016 ===
* Дар майдони «Дӯстӣ»-и шаҳри [[Душанбе]] ба ифтихори солгарди 25-умин Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз хиёбони Рӯдакӣ то кӯчаи Исмоили Сомонӣ роҳпаймоӣ гузаронида шуд, ки дар он 52 ҳазор нафар донишҷӯёни макотиби олӣ, мактаббачагон ва кормандони муассисаҳои давлатии кишвар ширкат доштанд. Бояд гуфт, ки ширкаткунандагон ин намоиш бо сарулибоси идонаи гуногунранг ва бо шиору овезаҳои саршор аз муҳаббату самимият нисбат ба Ватан-модар, арзишҳои Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо нишони арҷгузорӣ ба хидматҳои шоёни Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар назди халқу миллат раҳпаймоӣ карданд. (Ниг. Ба аксҳо)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/ro-pajmo-ba-iftihori-r-zi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-aks/ |title=Роҳпаймоӣ ба ифтихори Рӯзи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон /АКС/ |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2016-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160912082731/http://khovar.tj/2016/09/ro-pajmo-ba-iftihori-r-zi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-aks/ }}&lt;/ref&gt;
* Бегоҳии [[9 сентябр]] дар Варзишгоҳи марказии ҷумҳуриявӣ барномаи муҳташами фарҳангии ҳунармандону ҳаваскорон ва донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ баргузор гардид. Барномаи театркунонидашудаи ҷашнӣ иборат аз суруду таронаҳо ва саҳнаҳои ҷолиби тараннумкунандаи арзишҳои волои миллӣ дар замони 25 соли истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ҷалби бештар аз 12 ҳазор нафар манзури ҳозирин карда шуд. Мушакандозии бардавом анҷомбахши барномаи театркунонидашуда буд, ки сокинон ва меҳмонон пойтахт дар давоми зиёда аз 10 дақиқа онро тамошо намуданд. Дар чорабиниҳои ҷашнӣ намояндагони сафоратхонаҳо, созмонҳои байналмилалии муқими пойтахт, рӯзноманигорони ВАО ва меҳмонон хориҷи кишвар ҳузур доштанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/09/tantana-oi-far-angii-markaz-ba-iftihori-25-umin-solgardi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Тантанаҳои фарҳангии марказӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2017-03-03 |archivedate=2017-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170520143850/http://khovar.tj/2016/09/tantana-oi-far-angii-markaz-ba-iftihori-25-umin-solgardi-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ru.wikinews.org/wiki/  В_республике_отпраздновали_День_Независимости_Таджикистана]&lt;/ref&gt;

=== [[8 сентябр]] соли 2016 ===
* Тантанаи идонаи ҷашнӣ ба муносибати таҷлили '''25-умин солгарди Истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]''' дар майдони Дӯстии пойтахт аз субҳи имрӯз оғоз гардид. Бо қадамҳои мутантани сафӣ аз маркази майдони чорабинӣ беш аз 16 ҳазор нафар хидматчиёни ҳарбӣ расми гузашти низомӣ доир намуданд.&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/12936 Гузашти низомӣ ба ифтихори 25-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон] // PRESIDENT.TJ — 8 сентябри 2016, 10:20, шаҳри Душанбе.&lt;/ref&gt;

=== [[3 сентябр]] соли 2016 ===
* Имрӯз Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади иштирок дар маросими видоъ бо '''Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон марҳум [[Ислом Каримов]]''' вориди шаҳри [[Самарқанд]] шуданд. Маросими видоъ бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Ислом Каримов дар майдони Регистон ва митинги мотам дар Қароргоҳи Ҳукуматии шаҳри Самарқанд баргузор гардид. Дар ин маросим Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, сарони як қатор давлатҳою ҳукуматҳо, роҳбарони ташкилоту созмонҳои бонуфузи олам ва намояндагони корпуси дипломатӣ иштирок карданд.&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/12921 Иштирок дар маросими видоъ бо Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Ислом Каримов] // PRESIDENT.TJ — 3 сентябри 2016, 18:06, Ӯзбекистон.&lt;/ref&gt;

=== [[2 сентябр]] соли 2016 ===
* Шоми 2 сентябри соли 2016 ҳукумати Ӯзбекистон расман марги Ислом Каримовро тасдиқ кард.&lt;ref&gt;[https://www.gov.uz/ru/news/view/7168 Правительственный портал Республики Узбекистан]&lt;/ref&gt; Дар мамлакат се рӯз мотами миллӣ эълон гардид. Маросими бахоксупории раиси ҷумҳури Ӯзбекистон имрӯз, 3 сентябр дар шаҳри Самарқанд баргузор мешавад.&lt;ref&gt;[http://www.kommersant.ru/doc/3080682 Узбекистан без Ислама Каримова] // Коммерсантъ. — 2 сентября 2016, 19:57.&lt;/ref&gt;

=== [[1 сентябр]] соли 2016 ===
* Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маркази шаҳри Данғара '''[[Донишгоҳи давлатии Данғара]]'''ро дар вазъияти тантанавӣ мавриди истифода қарор дод.&lt;ref&gt;[http://www.president.tj/node/12907 Ифтитоҳи Донишгоҳи давлатии Данғара — PRESIDENT.TJ]&lt;/ref&gt;
&lt;!--РӮЙДОДҲОИ СЕНТЯБРӢ ДАР БОЛО ҶОЙГИР ШУДААНД--&gt;&lt;section end=Сентябр/&gt;


== 25 августи соли 2016 ==
 
Аз 18 то 25 август донишномаи Википедия.ру (анг. Wikipedia.ru), ба рӯйхати сомонаҳои дар Русия баста шуда шомил шуда буд. Ин амал аз ҷониби идораи назорати давлатии Русия - Роснадзор бо пешниҳоди қарори суди яке аз ноҳияҳои вилояти Астрахани Русия, барои дар ВП русӣ нашр намудани мақолаи &quot;Чарас&quot; ([https://ru.wikipedia.org/wiki/ Чарас (наркотическое_вещество) бештар...]) бинобар дар ВП-и русӣ нашр гардидани мақолае, ки  намуд ва таркиби  [[маводи нашъадор]]ро дорост, иҷро гардида буд. Роснадзори Русия рӯзи 25.08.2016  ин қарорашро бекор кард ва ВП русӣ дар қаламрави Русия боз ба кор даромад. ([https://ru.wikinews.org/wiki/Роскомнадзор_разблокировал_Википедию  бештар...])

== 24 августи соли 2016 ==
Имрӯз Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо аҳли зиё, намояндагони соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа ва ҷавонони фаъолу ташаббускор дар [[ноҳияи Ёвон]] дар вазъияти мутантан '''роҳи оҳани Душанбе-Қурғонтеппа-Кӯлобро''' расман мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.

Ин роҳи оҳан пойтахти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] — [[Душанбе|шаҳри Душанберо]] бо [[Вилояти Хатлон]] пайваст мекунад. Сохтмони хати роҳи оҳани Душанбе-Қурғонтеппа-Кӯлоб, ки аҳамияти минтақавию байналмилалӣ дорад, ҳанӯз моҳи марти соли 2009 шурӯъ шуда буд. Масофаи умумии он дар қитъаи Ваҳдат-Ёвон 41 км буда, дар ин масир 3 нақб ва 8 адад пули калону миёна сохта шудааст.

== [[20 август]]и [[соли 2016]] ==
Шаби 19 август соати 21:05 ба вақти маҳаллии [[Бразилия]]  (соати 5:05-и 20 август ба вақти [[Душанбе]]) дар Варзишгоҳи олимпии шаҳри [[Рио-де-Жанейро]]и [[Бразилия]] мусобиқоти ниҳоӣ шурӯъ шуд ва варзишгари Тоҷикистон [[Дилшод Назаров]] гурзро ба масофаи '''''78,68 метр''''' ҳаво дод ва аз ҳама рақибонаш пеш гузашт ва сазовори унвони чемпиони бозиҳои XXXI олимпӣ ва '''медали тилои''' [[Бозиҳои олимпӣ]] гардид.


== [[1 июн]]и [[соли 2016]]  == 
То [[1 июн]]и соли [[2016]] дар Википедиа  293 қисматҳои забонҳои ҷаҳонӣ (аз он ҷумла 282-тои он фаъол) мавҷуданд. Аз ҷумла, 13-тои он зиёда аз 1 миллион мақола, 45-тоаш аз 100 ҳазор то 1 млн. мақола, 74-тоаш зиёда аз 10 ҳазор мақола (аз ҷумла ба забони тоҷикӣ) ва 112 қисматҳо зиёда аз 1 ҳазор мақола доранд. Ҷамъи ҳамаи мақолаҳои ба забоноҳои гуногун вироишгардида то [[1 июн]]и [[соли 2016]] — 40 157 126 мақола (аз ҷумла зиёда аз 150 млн. саҳифа)ро  дарбар мегирифт).&lt;ref&gt;[https://ru.wikipedia.org/wiki/Википедия:Список_Википедий (Википедиа:Феҳристи Википедиа) 2.06.2016]&lt;/ref&gt;

== [[апрел]]и [[соли 2016]]==
* [[22 апрел]]и [[соли 2016]] Корхонаи  ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал” — дар [[ноҳияи Ёвон]]и [[вилояти Хатлон]] ба истифода супорида шудааст. Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пеш аз ифтитоҳи  як коргоҳи истеҳсоли варақаҳои гаҷӣ дар саҳни ҳавлии он барои бунёди боз ду корхона оид ба истеҳсоли рангҳои гуногун ва маводи нигоҳдорандаи гармӣ – пахташиша бо таъсиси 150 ҷойи корӣ санги асос гузошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2016/04/iftito-i-korhonai-iste-soli-vara-a-oi-ga-ii-dmm-hua-ian-ayur-indastrial-dar-no-iyai-yovon/ |title=Ифтитоҳи Корхонаи истеҳсоли варақаҳои гаҷии ҶДММ «Хуаҷиан Ғаюр Индастриал» дар ноҳияи Ёвон |accessdate=2016-04-24 |archivedate=2016-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160423111742/http://khovar.tj/2016/04/iftito-i-korhonai-iste-soli-vara-a-oi-ga-ii-dmm-hua-ian-ayur-indastrial-dar-no-iyai-yovon/ }}&lt;/ref&gt;
* Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Тоҷикистон 15 март тағйиру иловаҳо ба қонун «Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ»-ро имзо намуд, ки мувофиқи он ба кӯдак гузоштани номи ба фарҳанги миллии тоҷикӣ бегона, аз ҷумла номи ашё, мол, ҳайвонот, ном ва истифодаи ибораҳои таҳқиромезе, ки шаъну шарафи инсонро паст мезананд ва одамонро ба табақаҳо ҷудо менамоянд, манъ карда шудааст”.
Аз моҳи марти соли равон номгузорӣ бо истифода аз пасвандҳои “ов” ва “ович” мамнуъ мебошад: “Аммо ин муқаррарот ба ақалиятҳои миллӣ рабт надорад. Барои баланд бардоштани ҳуввияти миллӣ ва тоза нигоҳ доштани забон муқаррар шудааст, ки тоҷикон аз номгузории миллии худ кор баранд. Тоҷикон метавонанд бо истифода аз пасвандҳои “зода”, “иён””пур” ва ғайра фарзандонашонро ном гузоранд. 
Барои афроде, ки феълан бо &quot;ов&quot; ва &quot;ович&quot; сабт шудаанд, иваз намудани номгузорӣ ихтиёрӣ мебошад: &quot;Онҳое, ки айни ҳол дар санадҳо бо &quot;ов&quot; ва &quot;ович&quot; сабт шудаанд, метавонанд номгузорияшонро иваз кунанд. Ин ихтиёрӣ мебошад&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ozodagon.com/26190-badi-imzoi-prezident-rasman-ov-va-ovich-man-shudand.html |title=Баъди имзои Президент: “Ов” ва “ович” расман манъ шуданд |accessdate=2016-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160502101718/http://www.ozodagon.com/26190-badi-imzoi-prezident-rasman-ov-va-ovich-man-shudand.html |archivedate=2016-05-02 }}&lt;/ref&gt;

== [[март]]и [[соли 2016]]==
[[24 март]]и [[соли 2016]] [[Корхонаи ҶДММ &quot;Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент&quot;]] — дар [[ноҳияи Ғафуров]] ва [[Корхонаи ҶДММ &quot;Нафтрасон&quot;]] — дар шаҳри [[Конибодом]]и  [[вилояти Суғд]] ифтитоҳ ёфтаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hamsafon.tj/1177-shumorai-12-1044-24032016.html |title=Минбари халқ Шумораи №12 (1044), 24.03.2016 |accessdate=2016-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204044613/http://hamsafon.tj/1177-shumorai-12-1044-24032016.html |archivedate=2020-12-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://hamsafon.tj/uploads/newspaper/1_MX_2016/12_Minbar_2016.pdf Минбари халқ Шумораи №12 (1044), 24.03.2016]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Донистаниҳо==
* Вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҷаласаи навбатии иҷлосияи дуюм оид ба Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод намуданд. Раъйпурсии умумихалқӣ оид ба «Тағйироту иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ рӯзи [[22 май]]и [[соли 2016]] таъйин гардид. (Нигаред ба лоиҳа)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://parlament.tj/news/ba-konstitutsiyai-sar%D2%9Bonuni-%D2%B7t-ta%D2%93jiru-ilova%D2%B3o-vorid-gardid/ |title=Тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) ҶТ ба раъйпурсии умумихалқӣ пешниҳод карда шуд. |accessdate=2016-03-19 |archivedate=2021-04-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210420111956/https://parlament.tj/news/ba-konstitutsiyai-sar%D2%9Bonuni-%D2%B7t-ta%D2%93jiru-ilova%D2%B3o-vorid-gardid }}&lt;/ref&gt;
* [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[3 март]]и [[соли 2016]] тағйири номи як қатор шаҳру навоҳиро, ки аз ҷониби президент пешниҳод шуда буд, ҷонибдорӣ намуданд. 
* Рӯйхате шаҳру ноҳияҳо ва иншооти ҷуғрофӣ, ки номашон тағйир ёфт:
* [[Ноҳияи Ҳисор]] — шаҳри Ҳисор;
** [[Ноҳияи Тавилдара]] — ноҳияи Сангвор;
** [[Ноҳияи Ҷиргатол]] — ноҳияи Лахш;
** [[Ноҳияи Ҷалолиддини Румӣ]] — ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ;
** [[Ноҳияи Ҷиликӯл]] — ноҳияи Дӯстӣ;
** [[Ноҳияи Қумсангир]] — ноҳияи Ҷайҳун;
** [[Ноҳияи Шӯрообод]] — ноҳияи Шамсиддин Шоҳин;
** Шаҳри [[Қайроққум]] — шаҳри Гулистон;
** Шаҳри [[Чкаловск]] — шаҳри Бӯстон;
** [[Ноҳияи Ғончӣ]] — ноҳияи Деваштич;
** [[Обанбори Қайроққум]] — обанбори Баҳри тоҷик.

Ғайр аз ин, ба ифтихори Пешвои миллат шаҳрак дар ҷамоати Сучони ноҳияи Шуғнон Раҳмонобод номгузорӣ шуд. Ин шаҳрак бо ташаббуси президенти Тоҷикистон тирамоҳи соли гузашта дар мавзеи Питовдашт барои сокинони моҳи июли соли 2015 аз селфароӣ осебдида бунёд гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |title=Тағйири номи як шаҳр дар Тоҷикистон чӣ арзиш дорад? |accessdate=2016-03-05 |archiveurl=https://archive.today/20160308115206/http://news.tj/tj/news/ta-iiri-nomi-yak-sha-r-dar-ikiston-ch-arzish-dorad |archivedate=2016-03-08 }}&lt;/ref&gt;

== [[январ]]и [[соли 2016]]==
 
* &lt;big&gt;[[15 январ]] [[Википедиа]] ҷашни 15 солагии амалашро таҷлил намуд. Дар асри XXI лоиҳаи Википедиа башарияти оламро бомаърифат кард ва ин саҳми барҷаставу беғаразонаи ҳамкории корбарони гуногунзабони лоиҳа, барои башарият аст. Нигаред [https://15.wikipedia.org/history.htm  ба саҳифаи 15 солагии Википедиа]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/big&gt;

== Соли 2015 ==

== [[декабр]]и [[соли 2015]]==

* [[25 декабр]]и [[соли 2015]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат» ба имзо расонид. Қонун дар асоси пешниҳоди бархе аз вакилони Маҷлиси намояндагони  Маҷлиси Олии Тоҷикистон [[9 декабр]]и [[соли 2015]] аз тарафи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Тоҷикистон ''Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат»'' қабул ва [[18 декабр]]и [[соли 2015]] аз тарафи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Тоҷикистон якдилона ҷонибдорӣ карда шуд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат» бо мақсади тақвияти асосҳои сохтори конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон, истиқлоли давлатӣ ва тамомияти арзӣ, якпорчагии Ватан, пойдориву бардавомии давлати Тоҷикистон, таҳкими демократия, таъмини рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ, ҳифзи арзишҳои таърихии давлатдории миллӣ, фароҳам овардани шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодона барои ҳар як инсон таҳия ва қабул карда шудааст.
* Қонуни мазкур аз муқаддима ва 16 модда иборат буда, вазъи сиёсиву ҳуқуқӣ, салоҳият, дахлнопазирӣ, бунёди осорхона, бойгонӣ, китобхона, амният ва кафолатҳои иҷтимоию иқтисодии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллатро муқаррар мекунад.&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/content/ Ба имзо расидани як қатор қонунҳо]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;


* [[17 декабр]]и [[соли 2015]] — [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/    
# Шумораи мақолаҳо - зиёда аз 40 000     
# Шумораи саҳифаҳо - 89 426 саҳ.
Аз рӯи шумораи мақолаҳо [[Википедиаи Тоҷикӣ]] '''дар ҷойи 83-ӯм''' қарор гирифтааст.

== [[Октябр]]и [[соли 2015]]==
[[18 октябр]] — дар [[ноҳияи Айнӣ]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]  роҳи мошингарди Айнӣ - Панҷакентро ифтитоҳ намуд. Роҳи мошингарди Айнӣ - Панҷакент 112,6 километрро ташкил медиҳад. Корҳои сохтмонӣ моҳи октябри соли 2012 оғоз гардида, моҳи октябри соли 2015 ба охир расид. Навсозии роҳ бо маблағи 115 миллион доллари амрикоӣ аз ҳисоби ҷалби сармояи хориҷию ватанӣ иҷро карда шудааст.
Дар ин шоҳроҳ, 31 адад пулҳои хурду бузург ва иншооти зиёди ёрирасон сохта шудаанд.
Корҳои асосии сохтмонӣ ва таъмиру навсозиро ширкати чинии Сансиян Бейсин бо ҷалби мутахассисону роҳсозони маҳаллӣ, ки беш аз 80% шумораи умумии коргаронро ташкил медиҳанд, иҷро кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%80%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D0%BC%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8-%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D3%A3-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 |title=Ифтитоҳи роҳи мошингарди Айнӣ - Панҷакент |accessdate=2015-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193705/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%80%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D0%BC%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8-%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D3%A3-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

Дар [[Панҷакент]] Президенти мамлакат Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки [[зар]]шӯии “Зарафшон”-ро ифтитоҳ намуд. Коргоҳи дуюми заршӯии корхонаи муштараки «Зарафшон» дар давоми як сол сохта, ба истифода супорида шуд. Арзиши лоиҳавии Фабрикаи заршӯӣ бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз бо инфрасохтори мавҷуда 1миллиард сомонӣ мебошад. Дар ин коргоҳ дар як сол то 2,2 тонна [[тило]]и холис истеҳсол карда шуда, қариб 11 ҳазор тонна [[маъдан]]ро дар як шабонарӯз коркард менамояд. Дар корхонаи муштараки  &quot;Зарафшон&quot; то имрӯз танҳо ду коргоҳ фаъолият мекард, ки имкон дошт то 4 ҳазор тонна маъданро дар як шабонарӯз коркард намояд. Баробари мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани коргоҳи бузург иқтидори умумии корхона дар як шабонарӯз ба коркарди 17 ҳазор тонна маъдан баробар гардида, иқтидори истеҳсолии корхонаи муштараки «Зарафшон» то 5 тонна тило дар як сол расонида мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |title=Ифтитоҳи Фабрикаи дуюми Ҷамъияти дорои масъулияташ маҳдуди Корхонаи муштараки заршӯии “Зарафшон” |accessdate=2015-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304193202/http://www.khovar.tj/content/%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B8%D1%82%D0%BE%D2%B3%D0%B8-%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B8-%D0%B4%D1%83%D1%8E%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%88-%D0%BC%D0%B0%D2%B3%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B8-%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%88%D3%AF%D0%B8%D0%B8- |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;

== [[Август]]и [[соли 2015]]==
* [[23 август]]и [[соли 2015]] гурзандози тоҷик [[Дилшод Назаров]] дар мусобиқаи Бозиҳои ҷаҳонӣ оид ба варзиши сабук дар шаҳри [[Пекин]] соҳиби ҷойизаи дуюм гардид. Ӯ ҳоло якумин аз варзишгарони тоҷикистониест, ки барои иштирок намудан дар [[Бозиҳои олимпӣ]] дар Рио-Дежанейрои [[Бразилия]] ([[соли 2016]]) роҳхат гирифтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira |title=Дилшод Назаров получил медаль и $30 тыс на чемпионате мира |accessdate=2015-08-26 |archivedate=2017-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170816103214/http://www.toptj.com/News/2015/08/23/dilshod-nazarov-poluchil-medal-i-$30-tys-na-chempionate-mira }}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]]и [[соли 2015]]==
* [[14 июн]]и [[соли 2015]] — [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/    
# Шумораи мақолаҳо - зиёда аз 32 500     
# Шумораи саҳифаҳо - зиёда аз 70 000
Аз рӯи шумораи мақолаҳо [[Википедиаи Тоҷикӣ]] '''дар ҷойи 85-ӯм''' қарор гирифтааст. 
&lt;ref&gt;[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 Википедия:Список Википедий 14.06.2015]&lt;/ref&gt;

== [[Март]]и [[соли 2015]]==
* [[1 март]]и [[соли 2015]] интихоботи вакилон ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои ниҳоӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] (ҲХДТ) - 65,4%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] (ҲАТ) - 11,7%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] (ҲИИТ) - 7,5%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] (ҲСТ) - 5,5%-и раъйи интихобкунандагонро касб намуданд. Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав ҲХДТ-ро 16 нафар, ҲАТ-ро - 3 нафар, ҲИИТ-ро 2 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.
Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] (ҲНИТ) - 1,6%, [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] (ҲКТ) - 2,2%, [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] (ҲДТ) - 1,7% ва [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] (ҲСДТ) - 0,5%-и интихобкунадагон овоз доданд.
Ба иттилои манбаъ, дар интихобот 4 млн. 319 ҳазору 395 интихобкунандагон ба қайд гирифта шуда, аз ин шумор 3 млн. 791 ҳазору 827 нафар овоз доданд.
Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ 35 нафар номзадҳои ҲХДТ, 2 номзади ҲАТ, 2 намояндаи ҲКТ ва 1 нафарӣ номзадҳои ҲДТ ва ҲИИТ пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |title=КМИР натиҷаҳои ниҳоии интихоботро эълон кард |accessdate=2015-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323102808/http://news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |archivedate=2015-03-23 }}&lt;/ref&gt;

== [[Январ]]и [[соли 2015]]==
* Дар моҳи [[январ]]и [[соли 2015]]  ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/  1 038 935	 маротиба муштариёни INTERNET ворид шудаанд. Шумораи мақолаҳои тоҷикӣ ба 30 750 расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Tajik Wikipedia at a glance January 2015 |accessdate=2014-08-17 |archivedate=2018-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}&lt;/ref&gt;
  	
== Соли 2014 ==

== [[Декабр]]и [[соли 2014]]==

* '''Сохтмони бузургтарин маҷмааи коргоҳҳои нассоҷӣ дар Осиёи Марказӣ дар [[ноҳияи Данғара]]'''
19.12.2014. (АМИТ &quot;Ховар&quot;) -  дар ноҳияи Данғара ба сохтмони бузургтарин маҷмааи коргоҳҳои нассоҷӣ дар Осиёи Марказӣ оғоз бахшида шуд, ки дар марҳилаи аввали он беш аз 52 000 тонна нахи пахта мавриди коркарди саноатӣ қарор мегирад. Дар ин ҷо 4 корхонаи нав - ресандагӣ, бофандагӣ, рангубори матоъ ва дӯзандагӣ бунёд ёфта, дар маҷмӯъ 6 ҳазор шаҳрвандони Тоҷикистон бо кори доимӣ таъмин мешаванд. Ин маҷмааи муштараки [[Тоҷикистон]]у [[Чин]] буда, коргоҳҳои саноатии он бо ворид намудани навтарин технология аз ширкатҳои дорои шуҳрати ҷаҳонӣ аз [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], кишварҳои аврупоии [[Италия]], [[Швейсария]], [[Олмон]] ва аз худи Чин бунёд меёбад. Дар навбати аввал ё худ дар корхонаи ресандагии маҷмаа, ки то моҳи октябри соли 2015 ба кор омода хоҳад шуд, 600 нафар шаҳрвандони Тоҷикистон ба кор ҷалб карда мешаванд. Ин маҷмаа бо харҷи қариб 1,5 миллиард сомонӣ дар зарфи 2 соли оянда сохта ва пурра ба кор дароварда мешавад.&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/president/38558-o1171ozi-sohtmoni-buzurgtarin-ma1207maai-korgo12031203oi-nasso12071251-dar-dan1171ara.html ОҒОЗИ СОХТМОНИ БУЗУРГТАРИН МАҶМААИ КОРГОҲҲОИ НАССОҶӢ ДАР ДАНҒАРА]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]]и [[соли 2014]]==
* '''Сохтмони қитъаи лӯлаи гази «[[Осиёи Марказӣ]] — [[Хитой]]» дар қаламрави [[Тоҷикистон]]'''
Аз рӯи иттилооти расонаи хабарии &quot;[[Ховар]]&quot; [[13 сентябр]]и [[соли 2014]] маросими оғози сохтмони қитъаи лӯлаи гази «[[Осиёи Марказӣ]] — [[Хитой]]» дар қаламрави [[Тоҷикистон]] шуда гузашт. Созишномаи байниҳукуматӣ дар бораи сохтмони лӯлаи гази «Тоҷикистон – Хитой» соли 2013 ба имзо расида буд.
Лӯлаи газ дар маҷмӯи лӯлаҳои гази «Осиёи Марказӣ - Хитой» хатти чорум ва кӯтоҳтарин мебошад ва дар муқоиса бо се хатти дигар ба масофаи як ҳазор километр кӯтоҳтар аст. Лӯлаи газ аз [[Туркманистон]] ба [[Хитой]] аз тариқи қаламрави [[Ӯзбекистон]] ва Тоҷикистону [[Қирғизистон]] мегузарад ва қитъаи тоҷикистонии он, ки зиёда аз чорсад километрро ташкил медиҳад, аз ҳама тӯлонӣ мебошад. Сохтмони лӯлаи газ дар ҳудуди Тоҷикистон се сол идома ёфта, дар ҷараёни он бунёди 47 нақб ба масофаи умумии 76 километр ба нақша гирифта шудааст, ки аз ин теъдод 24 нақб дар зери об сохта мешавад.
Арзиши лоиҳа дар қаламрави Тоҷикистон 3 миллиарду 200 миллион доллари амрикоиро ташкил хоҳад дод.
Дар давраи сохтмон зиёда аз се ҳазор ҷойҳои нави корӣ таъсис меёбад.&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/foreign-policy/36473-suhanronii-era1203mon-dar-marosimi-o1171ozi-sohtmoni-1179itai-to1207ikistonii-l1263lai-baynidavlatii-gaz-osiei-markaz1251-hitoy.html СУХАНРОНИИ Э.РАҲМОН ДАР МАРОСИМИ ОҒОЗИ СОХТМОНИ ҚИТЪАИ ТОҶИКИСТОНИИ ЛӮЛАИ БАЙНИДАВЛАТИИ ГАЗ «ОСИЁИ МАРКАЗӢ - ХИТОЙ»]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Чархаи дуюми [[НБО Сангтӯда-2]] ба истифода дода шуд==
* [[10 сентябр]]и [[соли 2014]] бо иштироки Президенти  Ҷумҳурии Исломии [[Эрон]] Ҳасани Руҳонӣ дар [[Тоҷикистон]] чархаи дуюми [[НБО Сангтӯда-2]] расман ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;[http://khovar.tj/foreign-policy/36371-charhai-duyumi-nbo-i-sangtuda-2-ba-istifoda-doda-meshavad.html Чархаи дуюми НБОғи Сангтуда-2 ба истифода дода шуд]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
Соли 2014 агрегати якуми навбати аввали Маркази барқу гармидиҳии “Душанбе – 2” бо иқтидори 220 мегаватт ба кор дароварда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://prezident.tj/event/missives/7664|title=Паёми Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=www.prezident.tj|date=2015-01-23 |publisher=|lang=tg|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;

== [[Август]]и [[соли 2014]]==
* Дар моҳи [[август]]и [[соли 2014]] ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/ 1 103 715 маротиба муштариёни INTERNET ворид шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Таджикская Википедия первого взгляда  август 2014/Просмотры страниц в месяц |accessdate=2014-08-17 |archivedate=2018-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]]и [[соли 2014]]==
* Дар моҳи [[июн]]и [[соли 2014]]  ба [[Википедиаи Тоҷикӣ]] https://tg.wikipedia.org/  948 779 маротиба муштариёни INTERNET ворид шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm |title=Таджикская Википедия |accessdate=2014-08-17 |archivedate=2018-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181004072011/https://stats.wikimedia.org/EN/SummaryTG.htm }}&lt;/ref&gt;

== [[Март]]и соли [[2014]]==
* [[20 март]]и [[соли 2014]] Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мулоқоти [[Наврӯз]]ӣ бо зиёиёни кишвар. Дар ин мулоқоти наврӯзи [[Эмомалӣ Раҳмон]] гуфт:&quot;Имрӯзҳо аз ҷониби ҷавонони ватанпараст «[[Википедиаи Тоҷикӣ|Википедияи тоҷикӣ]]» пайдо шудааст ва ин ташаббуси нек аз ҷониби давлат дастгирӣ хоҳад ёфт. Аз ин рӯ, ба Сарредаксияи энсиклопедияи миллии тоҷик супориш дода мешавад, ки манбаи бузурги иттилооти илмиву оммавии худро ба ин қомуси ҷаҳонии электронӣ ворид намояд ва сомонаи хосаи худро низ таъсис диҳад.&quot;&lt;ref&gt;Суханронӣ дар мулоқоти наврӯзӣ бо зиёиёни кишвар - 20.03.2014 http://www.president.tj/node/6377&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]]и соли [[2014]]==
* Бо қарори ҳукумати [[Тоҷикистон]] нақби «Чормағзак», ки моҳи ноябри соли [[2013]] ифтитоҳ гардида буд, ба «Хатлон» тағйири ном кард.
Амалисозии лоиҳаи сохтмони ин нақб бо арзиши умумии 68 млн. доллари ИМА [[15 март]]и соли [[2010]] оғоз гардид. Дарозии нақб 4 ҳазору 430 метрро ташкил медиҳад. Лоиҳа дар доираи азнавсозии роҳи мошингарди [[Душанбе]]-[[Ваҳдат]]-[[Данғара]] татбиқ карда шуд. Пас аз ба истифода додани ин нақб масофаи роҳи мошингарди Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб дар муқоиса бо роҳи [[Душанбе]]-[[Қӯрғонтеппа]]-[[Кӯлоб]] 100 километр кӯтоҳтар шуд.

* Бо ҳамин қарор нақби «Шар-Шар», ки моҳи сентябри соли [[2009]] мавриди истифода қарор гирифта буд, «Озодӣ» номгузорӣ шуд.
* Накби «Шар-Шар» зери кӯҳи ҳамном дар километри 68 шоҳроҳи [[Душанбе]]-[[Кӯлоб]]-Қалъаи Хумб-Мурғоб-Қулма воқеъ аст. Ифтитоҳи нақби мазкур имкон дод, ки вақти сафар аз Душанбе то Кӯлоб 40 дақиқа камтар шавад. Аз ду ҷониби нақб ба масофаи 5 километр роҳҳои даромад ба нақб бунёд шуданд. Ғайр аз ин, дар яке аз роҳҳои сӯи нақб пули дарозиаш 178 метр сохта шуд. Барои сохтмони ин иншоот, ки моҳи октябри соли [[2006]] шурӯъ гардида буд, ҳукумати Чин ба Тоҷикистон дар ҳаҷми 40 млн. доллари ИМА бурс ҷудо кард.
* Қобили зикр аст, ки қаблан ҳамчунин нақбҳои «Майхӯра» ва «Анзоб» низ тағйири ном карда, феълан «Дӯстӣ» ва «Истиқлол» номида мешаванд. Ин иншоот маркази ҷумҳуриро ба минтақаи шимоли кишвар мепайванданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/na-bi-chorma-zak-ro-khatlon-va-shar-shar-ro-ozod-nomguzor-kardand |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2014-02-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140807202709/http://news.tj/tj/news/na-bi-chorma-zak-ro-khatlon-va-shar-shar-ro-ozod-nomguzor-kardand |archivedate=2014-08-07 }}&lt;/ref&gt;

== [[Январ]]и соли [[2014]]==
* [[30 январ]] — имрӯз '''10 баҳманмоҳ (30.01.2014) рӯзи ҷашни Сада''' мебошад. Дар ин рӯз ниёкони мо ба истиқболи гармӣ, барои ҳар чӣ зудтар аз чанголи зимистони қаҳратун берун омадан ва ба гармиҳои баҳор расидан ҳар гуна маросимҳо барпо мекардаанд. Оташафрӯзӣ менамуданд ва базму шодию хурсандиҳо баргузор мекарданд. Тибқи пажуҳишҳо, дар даврони хеле қадим [[ориёй]]ҳо бовар доштанд, ки дар ин рӯз эзад Меҳри навтаваллуд пас аз чил рӯз аз ғор ба берун меояд. Яъне чиллаи Меҳр дар ғор сипарӣ мешавад ва миёни мардум мебарояд. Дар тақвими халқии мо имрӯз '''''чиллаи калон анҷом ёфта, чиллаи хурдак оғоз шуд ва он 20 рӯз давом меёбад'''''. Фарорасии чиллаи хурдак бигзор мубораку шодиовар бошад.
* [[16 январ]] — ширкати мобилии [[Вавилон-Мобайл]] дастрасии ройгон ба ҳамаи бахшҳои [[Википедиа]]ро барои мизоҷонаш эълон кард&lt;ref&gt;Babilon-Mobile announces Free Zero Wikipedia Access http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160311032911/http://www.babilon-m.com/eng/services/wikipedia/ |date=2016-03-11 }}&lt;/ref&gt;. Ширкати Вавилон-Мобайл яке аз бузургтарин ширкатҳои мобилӣ дар Тоҷикистон мебошад. Дар айни замон пойгоҳи муштариёни ширкат зиёда аз 3 000 000-ро ташкил медиҳад&lt;ref&gt;«Вавилон-Мобайл» - Оиди ширкат http://www.babilon-m.tj/taj/about/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160318213318/http://babilon-m.tj/taj/about/ |date=2016-03-18 }}&lt;/ref&gt;.
* [[1 январ]] — мувофиқи нишондоди омории Википедия - (Рэнкинг всех 287 википедий на 1 января 2014 r.)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2014-01-01 |title=Рэнкинг всех (287) википедий на 1 января 2014 r. |accessdate=2014-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190407094527/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2014-01-01 |archivedate=2019-04-07 }}&lt;/ref&gt; [[1 январ]]и [[соли 2014]] шумораи сахифаҳои Википедияи тоҷикӣ - 25878 сахифаро дарбар мегирифт, ва аз байни 287 забонҳои кории википедия дар ҷойи 89 қарор дошт.

== Соли 2013 ==

== [[Декабр]]и соли [[2013]]==

* [[25 декабр]] — шумораи мақолаҳо дар Википедиаи тоҷикӣ  аз 25 ҳазор зиёд шуд (аксҳо - 505). То ба ҳамин рӯз: шумораи сабтшудагони Википедиаи тоҷикӣ - 9972 наф.(2004-2013), корбарони фаъол (имрӯз) - 41 наф. (аз ҷумла ботҳо) ташкил медоданд. 
Дар рӯйхати забонҳои Википедиа забони тоҷикӣ (tg Таджикский) дар ҷойи 90 қарор дошт.

== [[Ноябр]]и соли [[2013]] ==

* [[18 ноябр]] — дар ҷаласаи 37 - уми [[ЮНЕСКО]] феҳрасти  санаҳои таърихиву фарҳангӣ барои солҳои 2014 - 2015 тасдиқ гардид, ки дар ин миён 4 пешниҳоди ҷониби [[Тоҷикистон]] низ пазируфта шудааст. Ба феҳрасти ЮНЕСКО 3000 - солагии [[қалъаи Ҳисор]], 700 - солагии [[Мирсаид Алии Ҳамадонӣ]], 600 - солагии [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] ва 100 - солагии [[Зиёдулло Шаҳидӣ]] шомил карда шуданд ва қарор шуд, ки ин ҷашну чорабиниҳо бо ширкати ин созмон таҷлил мегардад. [http://www.ozodi.org/content/will-celebrete-four-tajik-historical-dates-from-unesco-/25171270.html Чаҳор таърихи таърихии Тоҷикистон дар феҳрасти ЮНЕСКО/Озодӣ]
* [[6 ноябр]] — Номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон ва Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маъракаи интихоботии [[6 ноябр]]и соли [[2013]] ғолиб дониста шуд. Ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон, Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон ва Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон '''[[Эмомалӣ Раҳмон]] 83,6 фоиз''', ба ҷонибдории номзадба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Аграрии Тоҷикистон '''Бухориев Толибек Аҳмадович 4,5 фоиз''', ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Ислоҳоти Иқтисодии Тоҷикистон '''Бобоев Олимҷон 3,8 фоиз''', ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз аз Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон '''Ғаффоров Абдуҳалим 1,5 фоиз''', ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Демократи Тоҷикистон '''Исмонов Саидҷаъфар 1 фоиз''' ва ба ҷонибдории номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Ҳизби Комунисти '''Тоҷикистон Талбаков Исмоил 5 фоиз''' овоз додаанд.
Мутобиқи маълумоти пешакии расмӣ шумораи умумии интихобкунандагон 4 миллиону 201 ҳазору 156 нафарро ташкил дода, аз ин шумора 3 миллиону 640 ҳазору 56 нафар ё 86,6 фоиз дар маъракаи интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иштирок намуда, овози худро ба номзади дилхоҳи хеш додаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |title=7 ноябр/АМИТ «Ховар» |accessdate=2013-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110011016/http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |archivedate=2013-11-10 }}&lt;/ref&gt;

== [[Октябр]]и соли [[2013]] ==
* [[1 октябр]] — Президенти кишвар [[Эмомалӣ Раҳмон]] нақби мошингарди Чормағзакро, ки дар масири Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб қарор дорад, расман ифтитоҳ намуда, мавриди истифодаи умум қарор дод.Нақби Чормағзак, ки қариб 4,5 км дарозӣ дорад. Дар солҳои истиқлоли давлатии Тоҷикистон 31 км нақбҳои мошингард сохта мавриди истифода қарор гирифт.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209201400/http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |archivedate=2014-02-09 }}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]]и соли [[2013]] ==
*  [[24 сентябр]] 6 ҳизби расмии Тоҷикистон барои ширкат дар интихоботи президентии Тоҷикистон [[2013}]] номзади худро пешбарӣ намуданд, ҳизби ҳокими ҲХДТ ва ҲСДТ анҷуманҳои ҳизбии худро моҳи октябр баргузор мекунанд.&lt;ref&gt;[http://faraj.tj/index.php?newsid=2838]{{Пайванди мурда|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*  [[17 сентябр]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] кӯдакистони Президентӣ, ки барои 1000 нафар кӯдакони болаёқат пешбинӣ шудааст, ифтитоҳ ёфт. Кӯдакистон дар майдони 3 га бунёд ёфта аз ду бинои бузурги сеошёна ва дигар иншооти ёрирасон иборат аст. Дар ҳавлии муассиса 46 майдончаи махсус  барои бозӣ ва машғулиятҳои гуногуни кӯдакон омода гардида, ҳар як майдонча дорои бозичаҳо мебошад.&lt;ref&gt;[http://www.prezident.tj/node/5156]&lt;/ref&gt;

== [[Август]]и соли [[2013]] ==
* [[29 август]] — Дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнови [[ноҳияи Ёвон]] бузургтарин корхонаи сементбарории Тоҷикистон,корхонаи сементи ширкати чиноии “Ҳауксин Ғаюр семент&quot;, ки дар як сол 1 миллион тонна семент истеҳсол хоҳад кард, ба кор дароварда шуд.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324172535/http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |archivedate=2015-03-24 }}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]]и соли [[2013]] ==
* [[5 июн]] — Дар канори шаҳри Атамуроди [[Туркманистон]] расми ифтитоҳи сохтмони роҳи оҳани [[Туркманистон]] – [[Афғонистон]] – [[Тоҷикистон]] оғоз ёфт.&lt;ref&gt;http://www.ozodi.org/content/tajikistan-in-2013-day-by-day-chronicle-part-2/25212934.html&lt;/ref&gt;
* [[21 июн]] — Дар иҷлоси 37-уми Кумитаи Мероси Ҷаҳонии ЮНЕСКО дар шаҳри Пномпени Комбуҷ [[Боғи миллии Тоҷикистон]] (Кӯҳҳои Помир) ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии Созмони Милали Муттаҳид (ЮНЕСКО) шомил шуд.
&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/06/130621_mm_tajik_park_world_heritage.shtml]&lt;/ref&gt;

== [[Март]]и соли [[2013]] ==
* [[20 март]]- Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик ҷилди дуввуми китоби бисёрҷилдаи Энсиклопедияи миллии тоҷикро ба нашр расонд. Аз соли [[2008]] сар карда таълифу тадвини Энсиклопедияи миллии тоҷик, дар [[Тоҷикистон]]  шурӯъ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-03-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910060309/http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |archivedate=2014-09-10 }}&lt;/ref&gt;
* [[21 март]] — [[24 март]] — ҷашнгирии иди [[Наврӯз]] ([[Иди байналмилалии Наврӯз]]) дар [[Тоҷикистон]]. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон &quot;Дар бораи рӯзҳои ид&quot;, рӯзҳои [[21 март]]-[[24 март]] — [[Иди байналмилалии Наврӯз]] (Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21.07.10 с., № 611) эълон намудааст. Иди Наврӯз соли [[2009]] аз ҷониби Кумитаи ҳифзи мероси фарҳангии [[Созмони Милали Муттаҳид]] расман ба феҳристи ЮНЕСКО оид ба мероси башарияти фарҳанги ҷаҳонӣ дохил гардид. Маҷмаи умумӣ СММ соли [[2010]] онро ба ҳайси Рӯзи байналмилалии Наврӯз эътироф намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.parlament.tj/ |title=Қонунҳо ва қарорҳо.Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2021-08-08 |archivedate=2021-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210801143249/https://www.parlament.tj/ }}&lt;/ref&gt;

Тибқи маълумоти расмӣ [[Наврӯз]] ҳоло дар 11 кишвари ҷаҳон ҷашни расмии миллӣ бо рӯзҳои истироҳат ба шумор меравад. [[Афғонистон]] — 21 март; [[Эрон]] — аз 20 то 23 март; [[Озарбойҷон]] — аз 20 то 26 март; [[Қазоқистон]] — аз 21 то 24 март; [[Туркманистон]] — аз 20 то 23 март; [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] — 21 март; [[Албания]] (Рӯзи Баҳор) - аз 20 то 23 март; [[Косово]] — 21 март рӯзҳои истироҳат аст.&lt;ref&gt;Сайри ҷаҳонии Наврӯз.//Ба қуллаҳои дониш.Нашрияи ДМТ. - 2013, № 6 (1333), 15 марти 2013&lt;/ref&gt;

==[[Феврал]]и соли [[2013]]==
* [[5 феврал]]и  соли [[2013]]  - саршумории аҳолиии  [[Тоҷикистон]] '''8 000 700''' танро ташкил намудааст, ки 79,9 дарсад аз онҳо [[тоҷик]], 15 дарсад ӯзбек, 1,3 дарсад қирғиз, 1 дарсад русу укроинӣву тотору ғайра ҳастанд. Аз рӯи баҳодиҳии натиҷаҳои барӯйхатгирии аҳолӣ – 7 млн. 952 ҳазор нафар мусулмон ва 48 ҳазор нафар намояндагони дигар динҳо (ғайримусулмон) мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/society/26747-shumorai-musulmononi-1206um1203urii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130420114841/http://khovar.tj/society/26747-shumorai-musulmononi-1206um1203urii-to1207ikiston.html |archivedate=2013-04-20 }}&lt;/ref&gt;
* [[21 феврал]] — Рӯзи Байналмилалии забони модарӣ. Ин Рӯзи таърихӣ, соли [[1999]] аз ҷониби [[ЮНЕСКО]] таъсис дода шудааст.&lt;ref&gt;[http://news.tj/ru/news/yunesko-dostup-k-knigam-i-tsifrovym-smi-na-mestnykh-yazykakh-segodnya-imeet-osobuyu-tsennost]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[23 феврал]] — Рӯзи Қувваҳои мусаллаҳи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Имрӯз, [[23 феврал]]и соли [[2013]] — 20-солагии Қувваҳои мусаллаҳи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҷашн гирифта мешавад.&lt;ref&gt;[http://news.tj/ru/news/tadzhikskaya-armiya-chto-my-imeem] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141220194933/http://news.tj/ru/news/tadzhikskaya-armiya-chto-my-imeem |date=2014-12-20 }}[http://www.asia-plus.tj/ru/photo/voennyi-parad-v-chest-20-letiya-vooruzhennykh-sil-rt]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==[[Январ]]и соли [[2013]]==

* [[1 январ]] — мувофиқи нишондоди омории Википедия (wikipedia) (Рэнкинг всех (287) википедий на 1 января 2013 r.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2013-01-01 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2014-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190430054502/https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%8A%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9_%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B3_2013-01-01 |archivedate=2019-04-30 }}&lt;/ref&gt; 1 январи соли 2013 шумораи сахифаҳои Википедияи тоҷикӣ (tg.wikipedia.org) - 10 613 сахифаро дарбар мегирифт, ва аз байни 287 забонҳои кории википедия дар ҷойи 115 қарор дошт.

== Соли 2012 ==

== [[Декабр]]и соли [[2012]]==
[[10 декабр]] — аъзошавии [[Тоҷикистон]] ба [[Созмони Умумиҷаҳонии Савдо]]

== [[Октябр]]и соли [[2012]]==

Ба истифода супоридани [[Нақби автомобилгарди Шаҳристон]]. Сохтумони  нақб давоми корҳои таъмири роҳи автомобилгарди Душанбе – Хуҷанд – Чанак ([[Ӯзбекистон]]) мебошад.
Сохтумони нақб расман [[22 август]]и соли [[2006]] оғоз ёфтааст. 
Арзиши лоиҳаи сохтумони [[Нақби автомобилгарди Шаҳристон]] — 175 млн. сомонӣ 
Дарозии [[Нақби автомобилгарди Шаҳристон]] – 5253 метр

== Соли 2010 ==

== [[Март]]и соли [[2010]]==

* [[17 март]] — [[Муҳаммадшариф Ҳимматзода]] — собиқ вакили парлумони [[Тоҷикистон]] ва [[пешво]]и рӯҳонии [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон|Ҳизби Наҳзати Исломӣ]] баъди бемории тӯлонимуддате субҳи имрӯз даргузаштааст.[http://www.ozodi.org/archive/news/20100317/538/538.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150909230433/http://www.ozodi.org/archive/news/20100317/538/538.html |date=2015-09-09 }}
* [[19 феврал]] — Маҷмаи умумӣ [[Созмони Милали Муттаҳид]] қатъномаеро қабул кард, ки тибқи он ҷашни [[Наврӯз]] мақоми байналмилалӣ касб намуд.

== Соли 2008 ==

== [[Феврал]]и соли [[2008]] ==
* Шумораи мақолаҳои [[Википедиа]]и [[Забони тоҷикӣ|Тоҷикӣ]] ба 8 700 расид.

== Соли 2007 ==

== [[Август]] [[2007]] ==

* [[20 август]] — Дастаи мунтахаби футболи [[Тоҷикистон]] бозии нахустини чемпионати ҷаҳон миёни наврасони то 17-соларо бо пирӯзӣ бар дастаи мунтахаби [[ИМА]] оғоз намуд.[http://ozodi.org/specialsarticle/2007/8/D15AEDB3-A8BC-4711-970B-B0EA44ED93DA.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070826043858/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/8/D15AEDB3-A8BC-4711-970B-B0EA44ED93DA.html |date=2007-08-26 }}

== [[Июл]] [[2007]] ==
* [[18 июл]] —Бо дархости ҳукумати [[Ӯзбекистон]] ду паноҳандаи ӯзбек аз тарафи мақомоти ҷумҳурии Чех, ҳангоми убури [[марз]]и [[Чех]]у [[Олмон]] ба ҳабс гирифта шуданд.

Амонулло Мақсудов ва Зоҳид Мирзоев баъд аз ҳодисаҳои Андиҷон дар Олмон мақоми паноҳанда гирифтаанд. ]]
* [[16 июл]] — Рӯзи якшанбеи [[15 июл]] чархаи турбини нирӯгоҳи барқи обии &quot;[[Сангтӯда 1]]&quot; аз [[Санкт-Петербург]] ба [[Душанбе]]интиқол дода шуд. Онро, ки дар корхонаи тавлиди мошинҳои нирӯвари Санкт-Петербург сохта шудааст, ширкати ҳавопавардии &quot;Полет&quot; бо ҳавопаймои азимҷуссаи &quot;[[АН-124-Руслан]]&quot; ба Душанбе расонд.
* [[15 июл]] — Соати 22:15 ба вақти [[Тоҷикистон]], мақола дар бораи [[Китоби сурх]] 8000умин мақола дар [[Википедиа]]и Тоҷик шуд.

== [[Июн]] [[2007]] ==

* [[20 июн]] — TajikAir парки ҳавопаймоҳояшро бо Boeing B737-200- и аввалин зиёд намуд. [[20 июн]] – «Авеста». - | Ширкати ҳавопаймоии Тоҷик TajikAir парки авиатсионии худро бо ҳавопаймои сохти ғарбӣ зиёд кард. Дар нисфирӯзӣ, [[18 июн]]и соли ҷорӣ, дар фурӯдгоҳи Душанбе, [[Boeing B737-200]] бо нишонии ширкати ҳавопаймоии тоҷик фурӯд омад.
Иқтидори [[Boeing B737-200]] қисман [[ТУ-134]] – и дар баланси муассисаи ҳавопаймоӣ бударо иваз мекунад. Boeing B737-200 дорои 130 курсӣ барои мусофирон буда, инчунин, салони тиҷорат ва эконом класс дорад.

«Тавассути ин ҳавопаймо, ассосан парвоз дар [[Хуҷанд]], [[Самара]], [[Екатеринбург]], [[Теҳрон]], [[Алмаато]] ба иҷро мерасад, - мегӯяд, Давлатова. – Мо дар оянда ният дорем, ки боз парки ҳавопаймоҳои худро, аз ҳисоби ҳавопаймоҳои сохти ғарбӣ, мукаммал намоем».

Имрӯз, дар фурӯдгоҳи Душанбе чор ҳавопаймои [[ТУ-154]], ҳафт - [[Як-40]], се - [[АН-28]], се - [[ТУ 134]], инчунин чор – [[АН 24]], ду - [[АН 26]] ва чор чархболи [[Ми-8 МТВ]]  ҷойгир гардидааст. Ғайр аз ин фурӯдгоҳи Душанбе ҳавопаймоҳои калонеро аз қабили  [[АН-124]], [[ИЛ-76]], [[АН-12]], [[АН-8]] ва [[тайёра]]ҳои сохти ғарбиро қабул менамояд.[http://www.zamon.tj/articles/12/2743.html#content] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927235216/http://www.zamon.tj/articles/12/2743.html#content |date=2007-09-27 }}

== [[Май]] [[2007]] ==
* [[16 май]] — сиёсатмадори муҳофизакор [[Николас Саркози]] ба ҳайси раиси ҷумҳури ҷадиди [[Фаронса]] дар [[кохи Елиссей]] қасам ёд карда қудратро аз дасти [[Жак Ширак]], ки 12 сол раҳбариро бар дӯш дошт, мегирад.[http://ozodi.org/news/2007/05/16.html#dd31c1e3-2082-4201-9632-1da00d8b0d49] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929092440/http://ozodi.org/news/2007/05/16.html#dd31c1e3-2082-4201-9632-1da00d8b0d49 |date=2007-09-29 }}
* [[9 май]] — Расми гулгузорӣ дар пояи пайкараи [[Сарбози биринҷӣ]] дар [[қабристон]]и ҳарбии [[Эстония]] бе сарусадо ва нутқу мусиқӣ, танҳо дар зери хониши парандагони сари шохсори [[дарахт]]он ва шарфаи пойи садҳо нафар дар раҳравҳои сангрезаӣ ҷараён гирифт.[http://ozodi.org/specialsarticle/2007/5/2EB70529-C5F2-4ECC-9476-43850C787D33.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927001634/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/5/2EB70529-C5F2-4ECC-9476-43850C787D33.html |date=2007-09-27 }}
* [[7 май]] —  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷиҳати анҷом додани сафари расмӣ ба [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] сафар кард.
Дар ин сафар Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонро [[Вазири корҳои хориҷӣ]] [[Ҳамрохон Зарифӣ]], Мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сиёсати хориҷӣ [[Эркин Раҳматуллоев]], Муовини раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Убайдулло Давлатов]], Раиси Бонки миллӣ [[Муродалӣ Алимардонов]], Вазири молия [[Сафаралӣ Наҷмуддинов]], Вазири рушди иқтисод ва савдо [[Ғулом Бобоев]], Вазири энергетика ва саноат [[Шералӣ Гулов]], Вазири нақлиёт ва коммуникатсия [[Абдураҳим Ашуров]], Раиси Кумитаи телевизион ва радио [[Асадулло Раҳмонов]], Муовини аввали раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ [[Маъруф Сайфиев]] ва дигар шахсони расмӣ ҳамроҳӣ мекунанд.[http://www.president.tj/habarho_070507y.htm] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071009051320/http://www.president.tj/habarho_070507y.htm |date=2007-10-09 }}

* [[5 май]] — Раиси ҷумҳури Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар садри як ҳайати давлатӣ сафареро ба [[Қатар]] ва [[Эрон]] оғоз кард. Дафтари матбуъоти раёсатҷумҳурии [[Тоҷикистон]] дар бораи ҳадаф ва барномаҳои ин сафар иттилоъ надодааст, аммо манобеъи наздик ба [[Вазорати корҳои хориҷи]]и [[Тоҷикистон]] гуфтаанд, ҳамкориҳои иқтисодӣ ва ҷалби сармоягузориҳои беруна мақсади аслии ин сафари чаҳоррӯза мебошад.[http://www2.ozodi.org/news/2007/05/05.html#eef2b5ab-ff17-493e-9945-0a7a72869ef5] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927002930/http://www2.ozodi.org/news/2007/05/05.html#eef2b5ab-ff17-493e-9945-0a7a72869ef5 |date=2007-09-27 }}
* [[5 май]] — [[Муҳаммади Хотамӣ]] ва [[поп Бенедикти Шонздаҳум]] аз натиҷаҳои анҷумани [[Шарм-уш-шайх]] истиқбол карданд.[https://web.archive.org/web/20070524114858/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/5/3B9FBE1C-9243-4C33-9A15-4B1D93F2EB3B.html]
* [[4 Май]] — Дар [[парлумони Аврупо]] вазъи ҳуқуқи ӯзбекистониҳоро баррасӣ мекунанд
Кумитаи фаръии ҳуқуқи инсон дар парлумони Аврупо вазъ дар [[Ӯзбекистон|Ӯзбекистонро]] баррасӣ кард.
Раиси ин кумита Ҳелен Флотре гуфт, на дар таҳқиқоти давлати Ӯзбекистон дар робита ба [[ошӯб]]ҳои соли [[2005]] дар [[Андиҷон]] ва на дар қазияи хабарнигори зиндонӣ [[Умеда Ниёзова]] ҳеч пешрафте мушоҳида нашудааст.[http://www2.ozodi.org/news/2007/05/04.html#488a7ad9-b455-4c18-ae06-471f3f4afa21] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929092231/http://www2.ozodi.org/news/2007/05/04.html#488a7ad9-b455-4c18-ae06-471f3f4afa21 |date=2007-09-29 }}

== [[Апрел]] [[2007]]==

* [[25 Апрел]] — [[Нуҷумшиносон]] дар хориҷ аз [[системи офтобӣ]] [[сайора]]еро кашф кардаанд, ки ба сайораи [[Замин]] хеле монанд аст, ба ҳамин далел онҳо ин сайораро ба истилоҳ &quot;Замин&quot;-и дуввум ҳам ном мебаранд. Ин сайора дар мадори ситораи камнури &quot;[[Глиз-581]]&quot; кашф шудааст ва тибқи маълумоте, ки то ҳол ба даст омадааст, он аз сайораи [[Замин]] дар масофаи 20 солу шаш моҳи ҳаракати нур ҷой гирифтааст, ки он 193 трилиён километр аз Заминро ташкил медиҳад. Ситораи камнури [[Глис 581]] аз офтоби мо сардтар ва хурдтар аст, ба ҳамин сабаб ҳарорати сатҳи сайораи нав ба ҳарорати сайораи Замин наздик аст ва он аз сифр то 40 дараҷаро ташкил медиҳад.http://www2.ozodi.org/specialsarticle/2007/4/CBD248CE-52CA-4E29-831B-81CCD864137A.html
* [[13 Апрел]] — Оғози мусобиқоти қаҳрамонии акробатикаи Тоҷикистон 
Рӯзи ҷумъаи 13-уми апрел дар шаҳри Душанбе мусобиқоти қаҳрамонии Тоҷикистон дар риштаи акробатикаи варзишӣ шурӯъ шуд.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/4/7560B6A3-B038-4158-981C-5BBC5E996CEE.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011234/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/4/7560B6A3-B038-4158-981C-5BBC5E996CEE.html |date=2007-09-27 }}
== [[Март]] [[2007]] == 
* [[6 Март]]- &quot;Искандари Мақдунӣ&quot;, китоби [[Бобоҷон Ғафуров]] ва [[Дмитриос Тсибукидис]], ки чанде пеш дар нашриёти &quot;Вече&quot;-и [[Маскав]] аз чоп баромад, на танҳо рӯйдодҳои сиёсӣ ва муҳорибаҳои давраи зуҳур ва фурӯпошии империяи Мақдуниро тасвир мекунад, балки нахустин бор имкон медиҳад, симои Искандар ҳамчун як инсон қаламдод гардад.[https://web.archive.org/web/20070309170752/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/3/A0745D43-BF49-4FAA-9505-3F2CDC8B50E7.html].
== [[Феврал]] [[2007]] == 
* [[16 Феврал]]- Кашф ва забти амуниёк дар Сугд
Аз манзили як узви вобаста ба [[Ҳаракати Исломии Туркистон]] дар [[ноҳияи Исфара]], дар [[вилояти Сугд]], 500 килугромм омуниёки селетри, як навъ маводи шимиёи ки барои таҳияи [[маводи мунфаҷира]] аз он истифода мешавад, кашф ва забт шудааст [https://archive.is/20130707012111/www.bbc.co.uk/persian/tajikistan/story/2007/02/070216_rm_ammonium_cyr.shtml].

* [[15 Феврал]] [[2007]] — Пажӯҳишгоҳи физиологияи набототу  генетика  ва Ҷамъияти  физиологҳои  набототи Тоҷикистон  ибтикори хубе нишон доданд. Онҳо таҳти таҳрири академик Хуршед Каримов  маҷмӯаи  мақолаҳои илмиро бо унвони «Саҳми физиология, генетика, технологияи наботот ҳалли  проблемаҳои кишоварзии Тоҷикистон» аз чоп  бароварданд.[http://www.khovar.tj/tj/ilmdonish.php?id=5053&amp;page=1] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070928083442/http://www.khovar.tj/tj/ilmdonish.php?id=5053&amp;page=1 |date=2007-09-28 }} 
* [[5 Феврал]]- Анҷоми [[Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ]] дар Чин 
Шашумин давраи Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ дар [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] ба анҷом расид. Маросими пӯшидашавии ин бозиҳо, ки бо ширкати варзишгарони 26 кишвари қора дар шаҳрҳои [[Чангчун]] ва [[Ҷилин]] оид ба даҳ ришта тӯли як ҳафта идома карданд, шоми якшанбеи [[4 феврал]] баргузор шуд.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/298CD425-D092-42C6-9578-9F34A6475EE4.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070209110143/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/2/298CD425-D092-42C6-9578-9F34A6475EE4.html |date=2007-02-09 }} 
* [[1 феврал]] — [[Ромиш Шералӣ]], фарзанди устоди шодравон [[Лоиқ Шералӣ]] дар суҳбат бо маҷаллаи «[[Фарҳанг ва андеша]]» гуфт, ки ашъори [[Лоиқ Шералӣ]] дар қироати худи шоир ояндаи наздик тариқи [[сомона]]и [[интернет]]ӣ низ қобили дастрасӣ хоҳад шуд.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/C047C184-8E4D-4A6B-AF05-E19F736E369E.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070206020227/http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/2/C047C184-8E4D-4A6B-AF05-E19F736E369E.html |date=2007-02-06 }}

== [[Январ]] [[2007]] ==
* [[31 Январ]] — Дар шашумин давраи [[Бозиҳои зимистонаи Осиёӣ]] дар Чин рӯзи чоршанбеи 31 январ мусобиқот дар риштаи лижаронии кӯҳӣ шурӯъ мешавад, ки дар он варзишгарони тоҷик низ ширкат хоҳанд кард.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/53E39F22-D84B-4CC8-8896-BCD4F11A1723.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011354/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/53E39F22-D84B-4CC8-8896-BCD4F11A1723.html |date=2007-09-27 }}
* [[31 Январ]] — [[Ангела Меркел]], [[садри аъзам]]и [[Олмон]] аз номзадии [[Қазоқистон]] ба мақоми раҳбари давраии [[Иттиҳодияи Аврупо]] дар соли [[2009]] тарафдорӣ кардааст.[http://www.ozodi.tj/news/2007/01/31.html#544502f1-9d75-4ad7-899b-35f576d85487] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011339/http://www.ozodi.tj/news/2007/01/31.html#544502f1-9d75-4ad7-899b-35f576d85487 |date=2007-09-27 }}
* [[30 Январ]] — Шумораи мақолаҳо дар Википедиаи Тоҷикӣ ба 5 000 расид.
* [[30 Январ]] — Mуаррифии барномаи нави [[Windows Vista]] — Дирӯз дар [[Ню Йорк]] як маросими дигар низ барпо шуд. [[Майкрософт]], ширкати пешдасти олам дар таҳияи нармафзори компютерӣ низоми нав - Виндовз Вистаро муаррифӣ намуд.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/7C234318-8F66-4211-9A80-BADC21D7434C.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070929084043/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/7C234318-8F66-4211-9A80-BADC21D7434C.html |date=2007-09-29 }}
* [[22 Январ]] — Дастаи футболи «Регар» ТадАЗ-и Турсунзода дуввумин дидори худро дар Ҷоми иттиҳод - 2007 бо тими «Оқтеппа»-и Актюбински [[Қазоқистон]] бо натиҷаи мусовии 0 бар 0 анҷом дод.[http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/29D02695-DC7E-4D31-BFD8-3C9E2B65542C.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927011503/http://www.ozodi.tj/specialsarticle/2007/1/29D02695-DC7E-4D31-BFD8-3C9E2B65542C.html |date=2007-09-27 }}
* [[12 Январ]] — [[Дейвид Бекҳем]] тасмим гирифтааст, ки пас аз поёни ин мавсим дастаи &quot;Реал&quot;- и Мадридро тарк кунад ва тибқи қарордоде, ки 250 миллион доллар арзиш дорад, ба дастаи &quot;Галакси&quot;- и [[Лос Анҷелес]]и [[Иёлоти Муттаҳида]] бипайвандад.[http://www.ozodi.org/specialsarticle/2007/1/5363BF93-8D8B-46C3-84D2-EDB066882404.html] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070114190840/http://ozodi.org/specialsarticle/2007/1/5363BF93-8D8B-46C3-84D2-EDB066882404.html |date=2007-01-14 }}
* [[3 Январ]] Соати 14:29 шумораи мақолаҳои Википедиаи Тоҷикӣ ба 4000 мақола расид 4000 -ум мақола дар Википедиа дар бораи Забон аз тарафи корбар [[Корбар:English Isfara]] ирсол шуд.
* '''Бойгонӣ: [[Воқеаҳои кунунӣ/Бойгонӣ/2006|2006]]'''

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}} 
 
== Нигаред низ ==
 
* [[:Гурӯҳ:Воқеаҳо {{CURRENTYEAR}}]]

[[Гурӯҳ:Воқеаҳои кунунӣ]]</text>
      <sha1>oo3xr8a43zqc2nwgffdrwp0qtjb5zas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>БПНМ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2368</id>
    <revision>
      <id>1487972</id>
      <parentid>1368214</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16054" sha1="iul3qsosueg15vysircii7mrb4np533" xml:space="preserve">{{Ҳолати тиббӣ
 |ном            = ВНМО/БПНМ
 |синонимҳо        =  бемории ВНМО, сирояти ВНМО&lt;ref name=AETC-staging&gt;{{cite web |title=Таснифи ВИЧ: CDC ва СУТ системаҳои марҳилавӣ {{!}} AETC NCRC) |url=https:// aidsetc.org/guide/hiv-classification-cdc-and-who-staging-systems |website=aidsetc.org |publisher=Барномаи Маркази таълимию таълимии СПИД |access-date=10 сентябри 2017 |забон=en |архив- url=https://web.archive.org/web/20171018065658/https://aidsetc.org/guide/hiv-classification-cdc-and-who-staging-systems | archive-date=18 октябри 2017 |url -status=dead |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;, СПИД
 |тасвир           = File:Red Ribbon.svg
 |андозаи тасвир   = 220px
 |матани алт       = Лентаи сурх дар шакли камон
 |тасвир_thumbtime = 
 |зернависи_тасвир = [[Лентаи сурх#Пайдоиши огоҳии СПИД|Лентаи сурх]] барои [[ҳамбастагӣ]] бо [[одамони мубталои ВИЧ]] ва онҳое, ки бо СПИД зиндагӣ мекунанд.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Дар ин рӯзи ҷаҳонии мубориза бо СПИД лентаи сурхи худро пӯшед {{!}} UNAIDS|url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2006/november/20061130redribbonen |website=www.unaids.org |publisher=UNAIDS Secretariat |access-date=September 10, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910221331/http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2006/november/20061130redribbonen |archive-date=September 10, 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 |бар           = 
 |тасвир2           = 
 |андозаи тасвир2   = 
 |матани алт2       = 
 |тасвир_thumbtime2 = 
 |зернависи_тасвир2 = 
 |бар2            = 
 |талаффуз        = 
 |талаффуз2      = 
 |ихтисос         = &lt;!-- аз Wikidata; аз нав навиштан мумкин аст --&gt;
 |нишонаҳо        = '''Аввала''': Ба бемории зуком монанд&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;&lt;br&gt;'''Баъдтар''': [[Гуреҳҳои лимфаҳои калон]], табларза, талафоти вазн&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |вазниншавӣ   = [[Инфексияи оппортунистӣ]]ҳо, [[варамҳо]]&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |оғози беморӣ    = 
 |давомнокӣ        = Давоми умр&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |навъҳо           = 
 |сабабҳо          = [[Вируси норасоии масунияти одам]] (ВНМО)&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |хавфҳо           = Алоқаи ҷинсии бемуҳофизати аналӣ ё маҳбалӣ, доштани [[инфексияи бо роҳи ҷинсӣ гузаранда]], [[мубодилаи сӯзан]], расмиёти тиббӣ бо буридан ё сӯрохкунии безарар ва эҳё кардани [[ҷароҳати сӯзанӣ]]&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |ташхис           = Санҷиши хун&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |дифференсиалӣ    = 
 |пешгирӣ      = [[Алоқаи ҷинсии бехавф]], [[Иваз кардани сӯзан]], [[хатна кардани мардон]], [[Пешгирии пеш аз дучоршавӣ]], [[Пешгирии пас аз дучоршавӣ]]&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |табобат      = [[Табобати антиретровирусӣ]]&lt;ref name=WHO2015Fact/&gt;
 |доруворӣ     = 
 |пешгӯиҳо     = Давомнокии умри тақрибан муқаррарӣ бо табобат &lt;br&gt;11 сол давомнокии умр бе табобат
 |паҳншавӣ     = 64,4 миллион - 113 миллион ҳолати умумӣ&lt;ref name=UN2021/&gt;&lt;br&gt;1,5 миллион ҳолати нав (2021)&lt;ref name=UN2021/&gt;&lt;br&gt;38,4 миллион гирифтори ВНМО (2021)&lt;ref name=UN2021&gt;{{cite web |url=https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet |title=Global HIV &amp; AIDS statistics — 2021 fact sheet |website=www.unaids.org |language=en |access-date=2021-07-17 |publisher=UNAIDS }}&lt;/ref&gt;
 |маргҳо       = 40,1 миллион фавти умумӣ&lt;ref name=UN2021/&gt;&lt;br&gt;650,000 (2021)&lt;ref name=UN2021/&gt;
}}

[[Акс:Hiv budding.jpg|right|thumb|HIV virus going out of a cell]]
'''БПНМ''' (Бемории Пайдошудаи Норасоии Масуният; СПИД аз {{забон-код|ru|синдром приобретённого иммунного дефицита}}) — бемориест, ки онро [[ВНМО|вируси норасоии масунияти одам (ВНМО)]] ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;WHO2015Fact&quot;&gt;{{cite web |title=HIV/AIDS Fact sheet N°360 |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs360/en/ |publisher=[[World Health Organization]] |access-date=February 11, 2016 |date=November 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160217160830/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs360/en/ |archive-date=February 17, 2016 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UN2012Vac&quot;&gt;{{cite news |author=UNAIDS |date=May 18, 2012 |title=The quest for an HIV vaccine |url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2012/may/20120518vaccinesday/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120524051113/http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2012/may/20120518vaccinesday/ |archive-date=May 24, 2012 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

СПИД-ин зинаи охирини ВИЧ мебошад. Беморӣ, ки ҳамчун аломати норасоии масъунияти бадан муайян карда мешавад, аз аввали солҳои 80-и асри XX маълум аст. Имрӯзҳо тибқи маълумоти [[Барномаи Муттахидаи СММ]] оид ба мубориза алайҳи СПИД хар рӯз дар ҷаҳон 16 ҳазор нафар аз вируси норасоии масъунияти бадан сироят меёбанд, ки тақрибан 50%-ро ҷавонони синнашон аз 14 то 20 сола ташкил медиханд.

Аз рӯзи пайдо шудани ин бемори дар ҷаҳон тақрибан 60 млн, нафар одамон аз вируси норасоии масъунияти бадан (ВИЧ) сироят ёфтанд, қи аз онҳо 20 млн нафар ба ҳалокат дучор шудаанд.

== Аломатҳо ва нишонаҳо ==
ВИЧ-(вируси норасоии масьунияти бадан) барангезандаи бемории СПИД мебошад. Ҳангоми ба вуҷуди одам дохил гаштани вирус на ҳама вақт нишонаҳои беморӣ дида мешавад, аммо он шахсон метавонанд дигаронро сироят кунанад. ВИЧ-бевосита ба хуҷайраҳои системаи худмуҳофизати (иммунии) инсон зарар мерасонад. Вирус ҳуҷайраҳои системаи иммунии оринизмро хароб карда, вайро аз қобилияти табии худмуҳофизат маҳрум месозад.

Хуни инсон аз заррачаҳои сафеди хун (лейкоситҳо) ва заррачаҳои сурхи хун (эритротситҳо) иборат мебошад. Лейкоситхо ба [[системаи иммунӣ]] тааллуқ дошта, организми инсонро аз микроб ва вирусҳои касалиовар муҳофизат мекунанд. Вале вируси норасоии масъунияти бадан бевосита ба таркиби лейкоситҳо ва лимфоситҳо ворид гашта, онҳоро нобуд месозад. Барон ҳамин системаи худмуҳофизатии одам суст мегардад. Он қадаре, ки вируси ВИЧ лейкоситҳоро зиёд нобуд кунад, ҳамон қадар системаи иммунии инсон хароб мегардад.

Суcт ва хароб гаштани иммунитети инсон боиси авҷ гирифтани ҳар гуна бемориҳои сирояткунанда шуда метавонад.
СПИД-ин зинаи охирини ВИЧ мебошад. Бемори, ки ҳамчун аломати норасоии масьунияти бадан муайян карда мешавад. Аз авали солҳои 80 асри XX маълум аст. Имрӯзхо тибқи маълумоти Барномаи Муттахиди СММ оид ба мубориза алайҳи СПИД хар рӯз дар ҷаҳон 16 ҳазор нафар аз вируси норасоии масъунияти бадан сироят меёбанд, ки тақрибан 50%-ро ҷавонони аз 14 то 20 сола ташкип медиханд.

== Таърих ==
Аз рӯзи пайдо шудани ин бемори дар ҷаҳон тақрибан 6О млн, нафар одамон аз вируси норасоии масъунияти бадан (ВИЧ) сироят ёфтанд, ки аз онҳо 20 млн, нафар ба халокат расиданд.

== Паҳншавӣ ==
Ибтидои эпидемияи ВИЧ-СПИД дар мамолики муштаракул манофеъ ба қайд гирифта шудааст. То 80%-и ҳодисаҳои сирояти ВИЧ-СПИД дар МММ ба нашъамандон, ки моддаҳои нашъаоварро ба воситаи сузандору ба рагҳои хун мегузаронанд, ба қайд гирифта шудааст. Алҳол дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 305 нафар, дар [[вилояти Суғд]] 88 нафар, дар шаҳри Исфара 22 нафар шахсони гирифтори ВИЧ ба қайд гирифта шудаанд. Чи тавр вирус сироят мекунанд?

Ба ВИЧ, занҳо, мардҳо ва кудакон гирифтор шуда метавонанд. Барои ВИЧ-СПИД синну сол ва миллат вуҷуд надорад. Одамоне, ки ба вируси ВИЧ дучор шуданд дар давоми чандин сол худро тамоман солим ҳис мекунанд. Вале худи одам барои атрофиёнаш хатарнок аст ва метавонад бемориро фаъолона паҳн кунад. Аз сироятшави то пайдо шудани аломат ва нишонаҳои клиники аз 1 то 5 ва 10 сол гузаштанаш мумкин аст.

=== Роҳҳои гирифторшавӣ ===
Асосан се роҳи гирифторшавии вирус вучуд дорад:
# Ҳангоми алоқаи ҷинси бо шахсоне, ки гирифтори вируси ин беморӣ мебошанд. Бемории СПИД аз мард ба зан, аз зан ба мард, аз мард ба мард гузашта метавонад.
# Ҳангоми хунгузарони бо воситаи хуне, ки дар таркибаш вируси СПИД вуҷуд дорад. Ҳангоми истифодаи сузандоруҳои тамиз нашуда, бо ин рох бештар нашъамандон гирифтор мешаванд. Азбаски онҳо бо як сузандору ба якчанд нафар шахсон моддаҳои нашъаоварро мегузаронанд.
# Аз модари дорандаи ин вирус ба кудак ҳангоми ҳомила, таваллуд ва макконидани навзод.

Бештар киҳо гирифтори ин бемори мегарданд?

ВИЧ-СПИД дар байни шахсоне, ки (хатарнок таааллук доранд, бештар дида мешавад; Бо нашъамандоне, ки моддаҳои нашьа сузандоруҳо мегузаронанд ва ин асбоб намекунанд, ба [[зан]]ҳои сабукфикр ва шахсоне, ки бо одамони камшинос алоқаи ҷинси мекунанд; бо гомос (шахсоне, ки алокаи ҷинси мард бо ME биосексуалистҳо (алокаи ҷинси ҳам бо зан).

ВИЧ-СПИД бо дигар роҳ сироят '''намешаванд''':
* Ба воситаи асбобҳои рӯзгор
* Бе воситаи нафаскаши, сулфидан
* Ба оғӯш гирифтан, бӯсидан
* Ҳангоми неш задании хашарот ё газидан
* Ҳангоми бо гирифтори ВИЧ-СПИД вохури кардан
* Шахсоне, ки ба гирифтори ВИЧ-СПИД мекунанд.

== Дар Тоҷикистон ==

=== Ёрирасонӣ ===
Беҳрӯз Искандарзода бо дастгирии [[Илмхона]] ва Барномаи рушди Созмони Милали Муттаҳид (UNDP) [[боти телеграмм]] барои расонидани кумаки комилан махфӣ ва беном ба шахсони мубталои ВНМО таъсис додааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/04/24/tadzhikskij-student-razrabotal-telegramm-bot-v-podderzhku-bolnyh-vich-on-rasskazal-chto-tam-mozhno-najti/|title=Таджикский студент разработал телеграмм бот в поддержку больных ВИЧ. Он рассказал, что там можно найти {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2022-12-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://t.me/erirason_hiv_bot|title=Ёрирасонии анонимӣ|website=Telegram|accessdate=2022-12-05}}&lt;/ref&gt;

=== Марказҳои ВНМО ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!№
!🏢 Шаҳр/ноҳия
!📍Суроға
!☎️ Рақами телефонӣ
!📫Почтаи электронӣ
!📋Шахси мутассадӣ
|-
|1
|Душанбе
|к. А.Навои 4а
|236-26-32
|dush.markaz@mail.ru
|Сабурхонов Дилшод,
918533856
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''Вилояти Хатлон'''
|-
|2
|[[Бохтар (шаҳр)|Бохтар]]
|735140 / к С. Айни 90
|
|ilyosidin-64@mail.ru
|Саидов Илёсидин Рахмонкулович,
918663409
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''Вилояти Суғд'''
|-
|3
|Хуҷанд
|735700 / С -в промзона / СЭС
|83422 5-25-15
|aids-sogd@mail.ru
|Комилов Фируз,
927050505
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''[[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон|ВМКБ]]'''
|-
|4
|Хоруғ
|С. Абдурахмон 60
|2-64-81
|aids-c-gbao@mail.ru
|Абдуллоев Мулоабдул,
917327164
|-
| colspan=&quot;6&quot; |'''[[Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ|НТҶ]]'''
|-
|5
|Турсунзода
|к. Ахмади Дониш 134
|(83130) 2-80-83
|shams6303@mail.ru
|Кушаков Шамсиддин,
918 63 60 31
|}

== Қайдҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [[ВНМО| ВНМО (ВИЧ)]]
* [[Ҳепатити C|Гепатит C]]
== Пайвандҳои беруна ==
* Сомонаи расмии [http://nac.tj/ Маркази ҷумҳуриявии пешгирӣ ва мубориза бар зидди бемории ВНМО] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20221205065625/http://nac.tj/ |date=2022-12-05 }}
* [https://t.me/erirason_hiv_bot Телеграм бот барои Ёрирасонии анонимӣ]</text>
      <sha1>iul3qsosueg15vysircii7mrb4np533</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рубоб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2386</id>
    <revision>
      <id>1488089</id>
      <parentid>1416174</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13095" sha1="7jws0eq2ilcr707lcm77rfzt3uoxa2o" xml:space="preserve">[[File:Musical instruments Rubabs and Dutars in Tajikistan.JPG|thumb|Созҳои мусиқӣ: рубоб ва [[дутор]] дар Тоҷикистон]]
[[Акс:Rubab.jpg|thumb|Рубоб]]

'''Рубоб''' ({{забон-код|fa|رباب}}, {{забон-код|hi|रुबाब}}) &amp;mdash; сози тории мусиқӣ дар кишварҳои [[Осиёи Миёна]] ва аз он ҷумла  дар [[Тоҷикистон]] мебошад. Дар [[Тоҷикистон]] ва [[Афғонистон]] рубоб ҳамчун сози мусиқии миллӣ ба ҳисоб меравад.

Рубоб, рубоб сози торӣ – мизробии мусиқиест, маъмул дар байни халқҳои шарқ, алалхусус тоҷикон. Бино ба маъхазҳои адабӣ рубоб шакли муарраби қадимаи паҳлавии «Равода» буда. Маънои «Овози ҳазин бароваранда»-ро доштааст. Дар шарқ ва Европаи ғарбӣ бо шаклҳои ''рабоб'', ''ребаб'', ''ребак'' ва ғ. интишор шудааст. 
==Таърих==
Сарчашмаҳои адабӣ рубобро дар шаклҳои гуногун тасвир менамоянд. Аввали асрҳои миёна дар сарзамини [[Эрон]] ва кишварҳои атрофи он рубобро бо камонча менавохтанд. Он косаи секунҷа (як кунҷ аз тарафи даста) иборат буда, яктора ё 2-3 тора мешудааст. Аз рубоби яктора бештар шоирону гӯяндагони халқӣ, аз рубоби 2-3 тора ромишгарон ва муғанниёни касбӣ барои рақсу тарона ва мусиқии ансамблӣ истифода мебурданд. Ба рӯи косаи рубоб пӯсти оҳу кашида, торҳояшро аз рӯдаи [[гӯсфанд]] ва [[абрешим]] таҳия мекарданд. Махсусан рубоби тораш абрешимӣ муътабар будааст. Дарозии умумии чунин рубоб 60-80 см буда. Мувофиқи миқдори торҳо дар нӯги даста [[гӯшак]]ҳо доштааст.

Баъд аз истилои араб рубоб чун сози камонӣ бо унвони ребаб дар [[Миср]], мамлакатҳои шимол Ғарби  Америка ва Андалусия маъмул гардид. Асрҳои минбаъда тавассути тиҷорат дар [[Ҳиндустон]] ва ҷазираҳои Малайя пайдо шуд. Дар садаи XII дар [[Европаи Ғарбӣ]] бо номи «Ребек»интишор ёфта чоряки садаи XVIII асоси созҳои скрипкавӣ гардид.
[[Низомии Ганҷавӣ]] дар «Хусрав ва Ширин» ки рубоб (рубоби камонӣ) аксаран бо [[борбат]] ва [[чанг]] якҷоя навохта мешавад. (Ӯ замони [[Сосониён]]ро дар назар дорад) ва оҳанги хуше дорад
Вале дар асрҳои (10-12) рубоб дар [[Эрон]] ва [[Мовароуннаҳр]]  шакли худро тадриҷан тағйир дод. Бино ба маълумоти сарчашмаҳо рубоби ин давра ба танбӯр шабоҳат дошта, косааш хеле  бузургтар будааст ва ба рӯи ӯ низ пӯсти оҳу мекашидаанд. Дастааш аз дастаи [[танбӯр]] кӯтоҳтар буда, торҳояшро (2-3тор) аз абрешим ва пардаҳоро аз рӯдаи ҳайвонот тайёр мекардаанд, ки овози басе дилкаш доштааст. Онро бо мизроб ва баъзан бо камонча менавохтаанд.  Ин соз тадриҷан дар [[Осиёи Миёна]], вилояти Қошғар (ҳозира синтсзияни Хитой) ва балоди Ҳинд интишор ёфт. Рубоб тахминан дар асрҳои 17-18 дар вилояти Қошғар бо шакли каме тағирёфта маъмул гардид. Дар гарданаи байни коса ва даст ду шохи  камоншакл ба тарафи коса хамида илова карданд ва он бо номҳои лавибо ([[Хитой]]) равад ва рабоб (қашғарӣ) машҳур гардид. Баъдтар бо ин намуди ташаккулёфтаи зебояш дар Осиёи Миёна ва Ҳиндустон шуҳрат ёфт. Рубоби пештара аз байн рафта ҷои онро рубоби шохдори қошғарӣ (ё қашқарӣ) гирифт ва он дар байни тоҷикон ва ӯзбекҳо то ҳол машҳӯр аст.
Дар маъхазҳои то садаи XX маҳфуз буда, дар хусуси диапазон (фосилаи мобайни садои аз ҳама паст ва аз ҳама боло) ва ҷиҳатҳои техникӣ, тарзи услуби навохтани рубоб маълумоти аниқ дида намешавад. Ҳамчунин сабти нотавиаш низ вуҷуд надошт. Танҳо дар нимаи  авали садаи XX дар китоби В. Беляев («Музыкальные инструменты Узбекистан» М, 1933, саҳ. 76) тарзи соз (ҷӯр) ва диапазони рубоби қошғарӣ чунин маълумот дода шудааст: тори якум ҷуфт ля-бемолиоктаваи хурд, тори дуюм ҷуфт ми-бемоли октаваи хурд ва тори сеюм (иборат аз ду тор) ля- бемоли октаваи калон, диапазони он аз нотаи ля- бемоли октаваи калон то нотаи фа-и октаван якумро дарбар мегирад.

Баъди солҳои 40-ум дар назди Консерваторияи давлатии шаҳри Тошкент устохонаи илми таҷрибавӣ ташкил ёфт ва як гурӯҳ устоҳо бо роҳбарии А.И Петросян  ба таъмиру комилсозии созҳои халқӣ камари ҳикмат бастанд. Дар асоси созӣ [[рубоби қашғарӣ]]  оилаи онҳо:  
* [[рубоби прима]], 
* [[рубоби метсосопранӣ]], 
* [[рубоби алт]], 
* [[рубоби бадахшӣ]] (аз [[рубоби бадахшонӣ]]) нав сохта ихтироъ карда шудаанд.

==Навозандагони рубоб дар Тоҷикистон==

Баъди солҳои 60-уми асри ХХ як зумра соҳибкорони соҳибкасб  ва навозандагони касбии бо маҳорат, аз ҷумла: Муҳаммадҷон Мирзоев, Сулаймон Тахалов, Қобилҷон Усмонов, Тоҳирҷон Раҷабӣ, (Ўзбекистон) Одилҷон Назаров, Ҳикмат Нарзуллоев,  [[Ҷӯрахон Обидпур]] (Обидов), Мустафоқул Муртазоев, Маҷнун Баротов, Абдуразоқ Муҳамадов, Ворис Абдураҳмонов, Абдураҳмон Матхолов (Тоҷикистон) дар сози нодир шогирд тайёр намуда, рубобро   ҳамчун сози якканавозӣ ташвиқу тарғиб кардаанд.

Профессор [[Ҷӯрахон Обидпур]] бори аввал дар ҷумҳурӣ соли 1975 дар рубоби қошғарӣ барномае дар ҳаҷми як шуъба (45-50 дақ) тайёр намуда, консерт дод ва шогирдонаш низ кори ӯро идома доданд. Рубобнавозон дар озмунҳои навозандагони созҳои халқӣ байни ҷумҳуриявӣ минтақавӣ иштирок варзида, ғолиби озмунҳо гардидаанд: Хушвақт Улмасов (Боку, соли 1986), Фатҳулло Файзуллоев (Бишкек, соли 1975), Абдураззоқ Нормуҳаммадов (Душанбе, соли 1986), Абдураҳмон Матхолов (Душанбе, соли 2000) ва дигарон ҳама шогирдони профессор  Обидпур мебошанд.

Аз солҳои 60-ум и асри ХХ сар карда, барои рубоби қошғарӣ як силсила китобу дастурҳои таълимӣ ва асарҳои ҷудогона дар Тоҷикистону Ўзбекистон таълиф шуданд, ки репертуари таълимиву консертии сози мазкурро ғанӣ гардонидаанд. Инҳо: Ф.Васильев «Школа игры на рубабе» (Ташкент 1963, 1978), Ҷ. Обидпур «Дарси рубоб», (Душанбе-1969,1982), «Чаманоро»(1986), “Савтҳои Борбадӣ» (1990), «Этюдҳои хушоҳанг» (1996), «Гулбонги рубоб» (2005) ва ду маҷмӯа бо унвони «Гулбоғи рубоб» (кит 1, 2002, кит.2 2006) Маҷмӯаи «Асарҳо барои рубоб ва фортепиано»-и М. Атоев (Душанбе 2009) , консерт барои рубоб ва оркестри симфонии Д. Дӯстмуҳаммадов, консерт барои созҳои миллии А. Атоев, достон барои рубоб ва оркестри созҳои халқии М. Бафоев «Хотирот»-пейса барои рубоб ва оркестри созҳои халқии А. Мусоев фантазия барои рубоб ва оркестри созҳои халқии Х.Абдуллоев. Ду фантазия барои рубоб ва фортепианои Ҷӯрахон Обидпур (дар ҳамкорӣ бо К.Тущинок) ва ғайра мебошанд.
== “Санъати сохту навохтани рубоб” дар феҳристи ЮНЕСКО ==
[[4 декабр|4 декабри]] [[соли 2024]] дар ҷаласаи 19-уми Кумитаи байнидавлатии ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар шаҳри Асунсйони [[Парагвай]] номинаи якҷояи Тоҷикистон, Афғонистон, Эрон ва Ӯзбекистон “Санъати сохту навохтани рубоб” расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид карда шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=“Ҷашни Меҳргон” расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|date=2024-12-04|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2024-12-04}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/12/05/me%d2%b3rgon-va-sanati-sohtu-navohtani-rubob-ba-fe%d2%b3risti-merosi-%d2%93ajrimoddii-yunesko-vorid-shud/|title=“Меҳргон” ва “Санъати сохту навохтани рубоб” ба феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО ворид шуд
|date=2024-12-04|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2024-12-05}}&lt;/ref&gt;.

==Адабиёт==
* Энциклопедияи  адабиёт  ва  санъати  тоҷик Ҷ.3. - Душанбе,2004
* Вьзго Т.С. Музыкальные инструменты средней Азии // Исторические очерки.-М, «Музыка», 1980; 
* Петросян А.И Инструментоведение // Узбекские народные инструменты.-Ташкент, 1980;  
* [[Ҷӯрахон Обидпур]]. Дарси рубоб. - Душанбе - 1969,1982
== Адабиёт == 
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}

== Пайвандҳо ==
* [http://photography.utsc.utoronto.ca/recent/Afghanistan-Return/ppages/ppage18.htm Расми рубоб  ки дар он Отиқ Никзад ва Табла аз тарафи Ҷеймс Киппин]
* [http://musique.arabe.over-blog.com/article-17442955.html article on musique.arabe]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Созҳои мусиқии торӣ]]
[[Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ]]</text>
      <sha1>7jws0eq2ilcr707lcm77rfzt3uoxa2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сафарбек Солеҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4228</id>
    <revision>
      <id>1488073</id>
      <parentid>1304616</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6414" sha1="7j20w519sumqpj3n6t5a1zz70czf1sd" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Сафарбек Солеҳ
|номи аслӣ            = Сафарбек Солиев
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 15.09.1959
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]]
|таърихи даргузашт    = 19.07.2021
|маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] 
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} 
|касб                 = [[филмноманавис]], [[коргардон]]
|солҳои фаъолият      =
|самт                 = 
|ҷоизаҳо              =
|imdb_id              = 2114403
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}
'''Сафарбек Солиев''' ([[15 сентябр|15 сентябри]] [[1959]], [[Душанбе]] — [[19 июл|19 июли]] [[2021]], Душанбе) — [[коргардон]], филмсоз, шоир ва филмноманависи шинохтаи тоҷик.

== Зиндагинома ==
Сафарбек Солеҳ 15 сентябри соли 1959 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/07/19/darguzashti-safarbek-sole%d2%b3-korgardone-ki-nahustin-film-dar-borai-navr%d3%afzro-sohta-bud/|title=Даргузашти Сафарбек Солеҳ: Коргардоне, ки нахустин филм дар бораи Наврӯзро сохта буд|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-06-15}}&lt;/ref&gt;. Соли 1980 факултаи филологияи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]]ро бо баҳои аъло хатм кардааст. Соли 1993 Курсҳои олии сенариянависон ва коргардонҳо дар ш. [[Москва]], семинари Г. И. Полока (дипломи директори филмҳои бадеӣ ва бадеӣ). Соли 2004 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии миллии Қирғизистон, [[Бишкек]] хатм кардааст. Аз соли 1980 ӯ ба ҳайси коргардон ва филмноманавис, муаллиф ва коргардони зиёда аз 20 филми мустанад ва 2 филми бадеӣ мебошад. Иштирокчӣ ва ғолиби кинофестивалҳои байналмилалӣ дар Алма-Ато, Теҳрон, Рим, Берлин, Нант, Париж, Москва, Санкт-Петербург, Истанбул, Деҳлӣ ва ғ.

== Филмҳо ==
Нахустин филми ӯ бо номи «Жакон» аз рӯзгори гуруғлихони маъруф Ҳикмат Ризо соли 1988 ҷоизаи Ҷашнвораи филмҳои мустанади Порисро гирифт. Дар филмҳои баъдии «Ашагулон» ва «Ба номи Ҳурмузд» эҷодиёти ӯ оҳанги қавии иҷтимоӣ гирифт ва бо тасвири чеҳраҳои маъруфи фарҳангу сиёсат ба сарнавишти таърихии тоҷикон гиреҳ хӯрд.
Дар чанд ҷашнвора филми ӯ «Комил», ки ба нахустин филмсози тоҷик ва Осиёи Марказӣ Комил Ёрматов бахшида шудааст, аз дастовардҳои муҳимаш шумурда шуд. Ҷашнвораи «Дидор» дар Душанбе соли 2014 бо ин филм оғоз ёфт. Сипас «Комил» дар даҳҳо кишвар ба намоиш даромад.
Худи ӯ он вақт дар бораи намоиши ин филм ба Радиои Озодӣ гуфт: &quot;Ин филм ба русӣ буд ва баъди ҷашнвораи «Дидор» нахустнамоиши он дар Маскав доир мешавад. Он ҷо 3 намоиши мушаххас мешавад. Баъдан дар Алмаато, Тошканд ва Ню-Йорк намоиш дода мешавад.
Филми охирини Сафарбек Солеҳов «Нисор» ба корномаи Нисор Муҳаммад, нахустин вазири маорифи Тоҷикистон бахшида шуд, ки дар таъқиботи сталинӣ, дар соли 1937 бо айбномаи сохта кушта шуд.
Муаллифи зиёда аз 20 филми ҳуҷҷатӣ, Сафарбек Солеҳов дар оғози солҳоио 2000 филми ҳунарии пурраметражи «Тақвими интизорӣ»-ро ба навор гирифт, ки аз мушкилоти пасоҷангии тоҷикон ва фурупошии Иттиҳоди Шӯравӣ ҳикоят меккунад. Дар ин филм Сафарбек нақши корчаллонеро бозидааст, ки бо тақсим кардани пулу калуш дар интихобот пирӯз ва узви порлумон мешавад.
Сафарбек Солеҳов масъули бахши робита бо ҷомеаи Барномаи Рушди Созмони Миллали Муттаҳид дар Тоҷикистон буд.

== Даргузашт ==
Сафарбек Солеҳ 19 июли 2021 пас аз чанд рӯзи гирифторӣ ба бемории вириуси куроно, дар синни 62-солагӣ даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Филмҳо ==
* [[1988]] — «Жакон», «Kобус», «Ашаглон», «Дар ватани қаҳрамони халқӣ»
* [[2005]] — «Тақвими интизорӣ»
* [[2007]] — «Нусур»

== Пайвандҳо ==
* [http://www.imdb.com/name/nm2114403/ IMDB: Safarbek Soliev] (бо [[забони англисӣ]])

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Коргардонони тоҷик|Солиев]]
[[Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>7j20w519sumqpj3n6t5a1zz70czf1sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зуҳур Ҳабибуллоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7056</id>
    <revision>
      <id>1488153</id>
      <parentid>1422453</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6131" sha1="4ujcs79n6z1mvdn6zzorxjy8mf8z20c" xml:space="preserve">{{Рассом
 |ном                  = Зуҳур Ҳабибуллоев
 |номи аслӣ            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 4.1.1932
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Сталинобод|шаҳри Душанбе}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] 
 |таърихи даргузашт    = 8.04.2013
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] 
 |табаият              = 
 |шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}   
 |жанр                 = 
 |сабк                 = 
 |омӯзиш               = 
 |пуштибонон           = 
 |ҷоизаҳо              = 
 |унвонҳо              = 
 |ҷоизаҳо              = [[Рассоми халқии ҶШС Тоҷикистон]] (1987)
 |сайт                 = 
 |имзо                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Зуҳур Ҳабибуллоев''' (''Ҳабибуллоев Зуҳур Нурҷонович''; [[4 январ]]и [[1932]], [[Сталинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[8 апрел]]и [[2013]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[рассом]]и тоҷик, Ходими шоистаи санъати Тоҷикистон (1967), Рассоми мардумии Тоҷикистон (1987). Яке аз падидоварандагони [[Парчами Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajsohtmon.tj/tj/navidho/5669-avvalin-parchami-davlati-soibistiloli-toikiston-dar-kombinati-abreshimi-shari-huand-omoda-gardidaast.html|title=Аввалин Парчами давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон дар Комбинати абрешими шаҳри Хуҷанд омода гардидааст|website=Кумитаи меъморӣ ва сохтмони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-02-24|archivedate=2021-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210728223824/https://tajsohtmon.tj/tj/navidho/5669-avvalin-parchami-davlati-soibistiloli-toikiston-dar-kombinati-abreshimi-shari-huand-omoda-gardidaast.html}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Члены академии, АХТ.jpg|thumb|Аъзои Академияи мусаввирии Тоҷикистон, Шахси сеюм аз чап — З. Ҳабибуллоев]]

== Зиндагинома ==
Ӯ соли 1932 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ddstdt.tj/%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D1%82%D0%B0%D1%81%D0%B2%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D3%AF-%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D2%B3%D0%BE-%D0%B1%D0%B0-%D1%81%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0/|title=Дар тасвири ӯ рангҳо «ба сухан» даромаданд|author=Ҷамшед Ғанизода}}&lt;/ref&gt;. Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов (1953) ва Омӯзишгоҳи олии рассомию саноатии шаҳри Ленинградро (1958) ба поин оварда, ба корҳои эҷодӣ шуғл варзидааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;.

Дар шуъбаи рассомии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон сабақ додааст. Бештар аз ҳаёти рӯзмарра асарҳо эҷод карда, хусусиятҳои рӯҳии нақши тасвиршавандаро табиӣ ва возеҳ инъикос менамуд. «Сохтмони ГЭС-и Норак», «Меҳмонхона дар Норак», «Стансияи бензингирӣ», «Сари боло», «Чӯпонони Қубониён», «Пашитарошӣ дар Қубониён» дар мавзӯъи рӯзанд, табиати Тоҷикистонро дар «Баҳор», «Най», «Ташнагӣ», «Рамаронӣ дар баҳорон», «Субҳидам» барин расмҳо тасвир сохтааст, натюрмортҳояш — «Палав», «Тайёрӣ ба ид», «Натюрморти помирӣ» баёнгари истеъдоди волои рассоманд. Дар ороиши бисёр биноҳои маъмурию фарҳангии пойтахт фаъолона иштирок кардааст. Иштирокдори чандин намоишгоҳҳои байналмилалӣ мебошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Бо медал ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон қадр шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Даргузашт ==
Зуҳур Ҳабибуллоев 8 апрели 2013 дар Душанбе дар 82-солагӣ пас аз бемории начандон тӯлонӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2013/04/08/darguzashti-rassomi-mardum%d3%a3-zu%d2%b3ur-%d2%b3abibulloev/|title=Даргузашти Рассоми мардумӣ Зуҳур Ҳабибуллоев|website=asiaplus.news|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-02-24}}&lt;/ref&gt;.

== Донистаниҳо ==
* Бародари Зуҳур Ҳабибуллоев — [[Низом Нурҷонов]], доктори илм, матраҳтарин пажӯҳишгари театр ва рақси тоҷикӣ ба шумор мерафт масоили марбут ба театр ва рақси тоҷикиро таҳқиқ кардааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

{{Зиндагинома-хурд}}

[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Академияи мусаввирии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>4ujcs79n6z1mvdn6zzorxjy8mf8z20c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фаррух Неъматзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7058</id>
    <revision>
      <id>1487930</id>
      <parentid>1451201</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4395" sha1="apstzpcmhucssf6iguuqve8bo5gigbe" xml:space="preserve">{{Рассом}}

'''Фаррух Негматзода''' ({{Lang-fa|فرخ نعمت‌زاده}}; зод. [[Соли 1959|1959]], [[Душанбе]]) — рассоми тоҷик, узви Иттиҳоди рассомони Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Фаррух Негматзода соли 1959 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Таҳсилоти касбии худро дар шаҳри Москва гирифта, соли 1983 Донишкадаи давлатии академии рассомии Москва ба номи В. И. Суриковро хатм кардааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tajikart.com/|title=Farruh Negmat-Zade|website=TajikArt|language=en|accessdate=2026-01-05|archivedate=2007-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070320070829/http://tajikart.com/}}&lt;/ref&gt;

Ӯ аз оғози фаъолияти эҷодӣ иштирокчии доимии намоишгоҳҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ буда, узви Иттиҳоди рассомони Тоҷикистон мебошад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tajikart.com/|title=Farruh Negmat-Zade|website=TajikArt|language=en|accessdate=2026-01-05|archivedate=2007-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070320070829/http://tajikart.com/}}&lt;/ref&gt;

== Эҷод ==
Осори Фаррух Негматзода бо сабки шинохташавандаи инфиродӣ фарқ мекунад. Дар асарҳои ӯ табиати Тоҷикистон, ҳаёти ҳаррӯзаи мардум, меҳнати оддии инсон ва симои занон инъикос меёбад.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://asiaplus.news/2025/02/02/lyubov-k-prirode-i-prostomu-truzheniku-v-dushanbe-otkrylas-vystavka-hudozhnika-farruha-negmatzade/|title=Любовь к природе и простому труженику|website=Asia-Plus|language=ru}}&lt;/ref&gt;

Дар солҳои охир рассом доираи мавзӯӣ ва усулҳои рассомии худро васеъ намуда, наққошии ӯ бештар рамзӣ гардида, рангу тобишҳо ба сӯи якрангӣ тамоюл пайдо кардаанд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://asiaplus.news/2025/02/02/lyubov-k-prirode-i-prostomu-truzheniku-v-dushanbe-otkrylas-vystavka-hudozhnika-farruha-negmatzade/|title=Любовь к природе и простому труженику|website=Asia-Plus|language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Намоишгоҳҳо ва фаъолияти ҷамъиятӣ ==
Фаррух Негматзода иштирокчии намоишгоҳҳои сершумори дохилӣ ва хориҷӣ мебошад. Дар Душанбе намоишгоҳҳои инфиродии ӯ баргузор шудаанд, аз ҷумла намоишгоҳе, ки ба Рӯзи байналмилалии дастгирии қурбониёни шиканҷа бахшида шудааст, ки бо ташаббуси Созмони Милали Муттаҳид таъсис ёфтааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/amp/tajik-human-rigths-asia/30030001.html|title=В Душанбе продолжается выставка картин известного таджикского художника Фарруха Негматзаде|website=Радио Озодӣ|language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Осор дар коллексияҳо ==
Асарҳои Фаррух Негматзода дар осорхонаҳо ва маҷмӯаҳои хусусӣ дар зиёда аз 60 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Нидерландия, Сурия ва Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея нигоҳдорӣ мешаванд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ozodi.org/amp/tajik-human-rigths-asia/30030001.html|title=В Душанбе продолжается выставка картин известного таджикского художника Фарруха Негматзаде|website=Радио Озодӣ|language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
[http://www.tajikart.com Tajik Artists] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070320070829/http://tajikart.com/ |date=2007-03-20 }}
== Пайвандҳо ==
[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷик]]</text>
      <sha1>apstzpcmhucssf6iguuqve8bo5gigbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бозор Собир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7079</id>
    <revision>
      <id>1487934</id>
      <parentid>1461745</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17656" sha1="8rgz1qa91pkpezy953wm8yritnk8xgl" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Бозор Собир
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 
|зодгоҳ               = деҳаи [[Сӯфиён (деҳа, н. Ваҳдат)|Суфиён]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{Шоир|Тоҷикистон|ИҶШС|асри XX|асри XXI}}
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]]
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|ҷоизаҳои адабӣ       = 
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}
'''Бозор Собир''' ({{lang-fa|بازار صابر}}; [[20 ноябр]]и [[1938]], деҳаи [[Сӯфиён (деҳа, н. Ваҳдат)|Суфиён]], [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[1 май]]и [[2018]], [[Сиэтл]], [[ИМА]]) — шоири маъруфи тоҷик. Барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]](1988). Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1973).

== Зиндагинома ==
Бозор Собир дар 20 ноябри соли 1938 дар деҳаи Сӯфиёни ноҳияи Файзобод дар хонаводаи кишоварз дида ба ҷаҳон кушод. Падараш дар ҷанги ҷаҳонии дувум шаҳид шуда буд. Баъдҳо Бозор гуфтааст:
{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Дар сари кӯчаҳои Файзобод,
Чашм ба роҳи куҳна шому саҳар.
Кӯдакиам ҳанӯз гирён аст,
Дар кафи ӯ хатти сиёҳи падар.
&lt;/poem&gt;|сарчашма=}}
Маълумоти миёнаро дар интернати давлатии шаҳраки [[Ҳисор]] ба даст овард ва соли 1962 [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]]ро дар риштаи забон ва адабиёти форсии тоҷикӣ хатм кардааст.

== Корнома ==
Ходими адабӣ ва мудири шуъбаи ҳафтаномаи «Маориф ва маданият» (то соли 1975), мудири шуъбаи назми маҷаллаи «Садои Шарқ» (1975—1979), ҷонишини раиси Шӯрои назми ИН Тоҷикистон (1979—1981), мушовири шуъбаи назми ИН Тоҷикистон (1981—1990), вакили мардумӣ дар Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (1990—1991)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{ЭМТ|Бозор Собир|3|муаллиф=А. Абдуманнонов}}&lt;/ref&gt;.

== Эҷод ==
Нахустин шеърҳои Бозор Собир солҳои 60 асри 20 дар матбуоти Тоҷикистон ба табъ расиданд. Муаллифи маҷмӯаҳои «Пайванд» (1972), «Оташбарг» (1974), «Гули хор» (1978), «Мижгони шаб» (1981), «Офтобниҳол» (1982), «Оташбарг» (1984; бо ҳуруфи форсӣ, соли 1990 ба забони русӣ), «Бо чашидан, бо чамидан» (1987), «Чашми сафедор» (1991), «Симхор» (1995), «Аз Ватан вақте ки мерафтам» (1999), «Аз гули хор то симхор» (2003), «Шоиру шеъре агар ҳаст» (2004), «Хуни қалам» (2010), «Лолаи сиёҳ» (2010). Инчунин баргузидаи ашъораш соли 1995 дар ҶИЭ («Баргузидаи ашъори устод Бозор Собир») ба табъ расид&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Мавзӯъи ашъор ==
Бозор Собир шоири лирик аст. Мавзӯъҳои ашъораш ба олами ҳиссиёт, махсусиятҳои идрок, доираи ҷаҳонбинӣ, паҳлуҳои дунёфаҳмӣ ва меъёрҳои инсоншиносии қаҳрамони лирикии шеър сахт вобаста мебошад. Хусусияти субъективӣ ва эътибори лиризми ҳаяҷонбахшу андешапарвар дар тамоми анвои шеъри Бозор Собир бар мабдаъ ва ҷанбаи объективӣ бартарии комил дорад. Ба ин маънӣ дар назми тасвирӣ, ашъори манзаравӣ ва ошиқонаи ӯ тасвирҳои равонию драматикӣ кам нестанд. Дар шеъри Бозор Собир руҳияи худи шоир ва ҳиссиёту андешаҳои ботинии ӯ нисбат ба аҳли заҳмат зикр шудааст. Дар шеърҳояш ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ бар таърихият ва инсондӯстӣ асос ёфта, ба тавассути андешаҳо, мулоҳизаву муҳокимаҳои фалсафӣ ифода шудаанд. Мафҳум ва тасвири Ватан дар ашъори Бозор Собир пайваста бо саҳфаҳои таърих ва такмили дарку эҳсоси қаҳрамони лирикӣ таҳаввул ёфта, мазмунан амиқ аст ва ба шахси қаҳрамони лирикӣ пайвандӣ дорад:
{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Агар мо дарду ғам дорем,
Ватан ҳам дарду ғам дорад…
Ватан хунест, к-он дар шаҳраги хунгарди мо ҷорист…
Ватан бо мост.
Шукри обу хоку оташаш, мо низ бо ӯем.
Дар олам хоми моро оташи ӯ метавонад пухт,
Дар олам хушки моро метавонад оби ӯ тар кард.
&lt;/poem&gt;|сарчашма=}}

Пайванди ҳастии инсон, халқ бо Ватан мазмуни ғоявии бисёр шеърҳои Бозор Собир-ро ташкил медиҳад («Кӯҳистон», «Хати сурх», «Хона», «Шабе дур аз Ватан»). Дар як қатор шеърҳои ӯ, ки ба мавзӯи Ватан марбутанд, назари таърихии қаҳрамони лирикӣ мақоми махсус дорад. Дар онҳо саҳифаҳои қаҳрамонию фоҷеаомези таърихи халқу Ватан аз эҳсосу тафаккури қаҳрамони лирикӣ гузашта, манзараҳои драматикии ҳаёту муборизаи аҷдоди халқи тоҷик, фарзандони барӯманди ӯ баҳри озодию ободӣ ба ҷилва меоянд («Забони модарӣ», «Теғи Сино», «Бухоро», «Ман худамро кушта-кушта» ва ғ.). Як силсила шеърҳои Бозор Собир ба васфи Тоҷикистон, зодгоҳ, кӯҳистони диёри офтобиамон бахшида шудааст («Тоҷикистон», «Дар оғӯши кӯҳистон», «Душанбе», «Ҳасад мебарам»). Дар шеърҳое, ки шоир дар бораи ашхоси маъруфи гузаштаву имрӯза навиштааст, тавассути образи бадеӣ пайванди шахсро бо халқ ва Ватан таъкид намудааст («Фирдавсӣ», «Муҷассамаи Айнӣ», «Қисмати шоир», «Туро ҳамчун Бухоро дӯст медорам», «Сафаре ба дилҳо» ва ғ.). Як қисми муҳимми эҷодиёти Бозор Собир ба васфу тараннуми заҳмати фидокорона ва корномаҳои таърихии халқи шӯравӣ («Кафшер», «Антигона», «Сарбоз», «Пирамард»), ба ситоиши деҳқони тоҷик («Фарзанди деҳқон», «Мо кӯдакон будем…»), ба ёди айёми кӯдакию наврасӣ («Кӯдакӣ ку?» «Кӯдакиям ҳанӯз гирён аст» ва ғ.) бахшида шуда, ҳамаи ин шеърҳо саршори оҳангҳои гражданӣ мебошанд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Дар ашъори Бозор Собир тасвири манзараҳои табиат пайваста бо вазъу ҳолатҳои гуногуни қаҳрамони лирикӣ омада, воситаи ифодаи ғалаёни фикру андеша, оҳангҳои иҷтимоӣ ва ҳиссиёти ошиқона мегардад («Ширмаҳтоб», «Барф», «Абрҳо», «Тирамоҳ», «Борон», «Дар зери шаршара» ва ғ.).

Мақому манзалати инсон дар ҷамъият, масъулияти шоир дар назди таърих ва башар, моҳият ва мақсаду вазифаҳои каломи бадеъ дар ҳаёти инсоният мундариҷаи як силсилаи шеърҳои Бозор Собир-ро ташкил медиҳад («Асп», «Пас аз мо», «Роҳҳо», «Саҳна»), муроҷиат ба воқеаҳои ҷудогонаи асри 20 боиси дар эҷодиёти Бозор Собир ба миён омадани шеърҳое гардидааст, ки дар онҳо андешаҳои иҷтимоию фалсафии шоир оид ба имрӯзу фардои башар ифода гардидаанд («Кӯч мебандам», «Асри XX», &quot;Ба хотираи «Союз-11»). Ашъори ишқии Бозор Собир нарму беғаш, саршори суруру шодмонӣ, ғаму ғусса, умедворию навмедист, ки ҳама хосиятҳои ошиқон мебошанд.

Ашъори Бозор Собир дар ташаккули шеъри муосири тоҷик нақши намоён гузоштаанд. Ӯ яке аз пешгомони шеъри тасвирӣ дар адабиёт ва назми муосири тоҷик аст. Дар шеъри Бозор Собир унсурҳои вуқӯъгӯию романтизм, сентиментализму имажинизм ба ҳам омада, боиси гуногунрангии тобишҳои услубии эҷодиёти ӯ гардидаанд. Биниши зебоипарастию бадеии Бозор Собир бар дардошноию хайрхоҳӣ нисбат ба падидаву ҳодисоти муҳит асос ёфтааст. Дар баъзе шеърҳояш таъсири шеъри нави Эрон ба назар мерасад («Пас аз мо», «Ситораҳо», «Кӯч мебандам» ва ғ.). Дар ашъори солҳои охираш пазмонӣ ба Ватан, ёди айёми наврасию ҷавонӣ, табиату манзараҳои Тоҷикистон, ашхоси барояш қарин, гила аз беадолатиҳои иҷтимоии ҷаҳони сармоядорӣ бештар садо медиҳанд.

Бозор Собир дар қолабҳои анъанавӣ, ба усули арӯзи озод ва шеъри сафед эҷод мекунад. Шогирдони бисёре тарбият кардааст, ки иддае аз онҳо ҳоло шоирони номиянд (Раҳмат Назрӣ, Низом Қосим, Парда Ҳабиб, Сайёди Ғаффор ва дигарон). Намунаҳои ашъораш ба забонҳои русӣ, украинӣ, ӯзбекӣ, арманӣ, гурҷӣ, литвонӣ тарҷума шудаанд. Аз осори Ҷ. Байрон, А. Рембо, П. Неруда, Г. Аполлинер, Р. Ҳамзатов, С. Есенин, Э. Межелайтис, М. Светлов, А. Орифов ва дигар адибони хориҷию собиқ шӯравӣ ба забони тоҷикӣ тарҷумаҳо дорад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Муҳоҷират ==
Дар воқеоти охири солҳои 80 — ибтидои 90-уми Тоҷикистон ӯ ба муборизаи сиёсӣ гаравида, мавқеи миллӣ-демократиро пазируфт ва узви [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] буд. Дар фаъолияти хеш ҳамчун вакил дар Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ба сафи мухолифини ҳукумат гаравида камбудиҳои роҳбарияти КМ Ҳизби коммунисти Тоҷикистонро танқид мекард.

Ақидаҳои сиёсии ӯ боиси таъқибу ҳабс гардиданаш (соли 1993) шудаанд. Бо миёнаравии ташкилотҳои баналмилалии ҳифзи ҳуқуқи инсон Amnesty International аз ҳабс озод шуда, дар соли 1994 ба Маскавва декабри соли 1995 ба шаҳри Сиэтли ИМА муҳоҷират карда, онҷо ба кори боркашонӣ машғул буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2015/06/19/bozor-sobir-zabludivshijsya-kumir/|title=Бозор Собир. Заблудившийся кумир|author=Нурали Давлат|website=asiaplus.news|date=2015-06-19|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2023-03-17}}&lt;/ref&gt;. То моҳи майи соли 2013 ҳамон ҷо иқомат дошт.

27 майи соли 2013 ба Тоҷикистон бо даъвати Ҳукумати Тоҷикистон ва президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Тоҷикистон баргашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tojnews.tj/bozgashti-bozor-sobir-ba-vatan|title=Пешвози ҳукуматии Бозор Собир дар Фурудгоҳи Душанбе}}{{Пайванди мурда|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-03-17|author=Барнои Қодирдухт|date=2013-06-04|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Бозор Собир: “Ман ҳамон Бозорам, ба касе фурӯхта нашудаам”|url=https://www.ozodi.org/a/exclusive-interview-with-well-known-poet-bozor-sobir/25005669.html}}&lt;/ref&gt; ва дар Душанбе зиндагӣ кард.

== Беморӣ ва даргузашт ==
Бозор Собир чанд соли охир аз бемории қалб ранҷ мекашид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20180405/1025227043.html|title=Аҳволи Бозор Собир дар Амрико вазнин шудааст|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2018-04-05|lang=tg|accessdate=2023-03-17}}&lt;/ref&gt; ва 1 майи соли 2018 дар синни 79-солагӣ дар яке аз бемористонҳои шаҳри Сиэтли Вашингтон, ки як моҳи охир табобат мегирифт, даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20180501/darguzashti-bozor-sobir-1025448947.html|title=Даргузашти шоири номдори тоҷик Бозор Собир|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2018-05-01|lang=tg|accessdate=2023-03-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2018/05/01/darguzashti-bozor-sobir-prezident-ba-inti%d2%9boli-%d2%b7asadash-ba-vatan-dastur-dod/|title=Даргузашти Бозор Собир. Президент ба интиқоли ҷасадаш ба ватан дастур дод|website=asiaplus.news|date=2018-05-01|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2023-03-17}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* Грамотаҳои фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон,
* [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] (1988),
* [[Ордени Ситораи Президенти Тоҷикистон дараҷаи III]] (2013)&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-03-17|author=РАО/РО|date=2013-09-04|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=&quot;Ситораи Президент&quot; - нахустин ордени Бозор Собир. Аммо чаро дараҷаи 3?|url=https://www.ozodi.org/a/25094982.html}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{вебгоҳи расмӣ|http://www.bozorsobir.com}}
{{ПБ}}
{{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 1963-1988}}

[[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>8rgz1qa91pkpezy953wm8yritnk8xgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гунд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7874</id>
    <revision>
      <id>1487853</id>
      <parentid>1324173</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12773" sha1="oxz91tf2p0ulxrkeqfctwmt7zo11dm6" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 25.5em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Ягонҳои размӣ'''
|-
|colspan='3'|[[File:Roundel_of_Tajikistan.svg|frameless|100px|center]]
|-
! [[Ягон|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Фармондеҳ]]
|-
| [[Гурӯҳ]]
| 2—5
| [[Размюз]]
|-
| [[Рада]]
| 5—10
| [[Размдор]]
|-
| [[Таҳм]]
| 10—50
| [[Таҳмдор]]
|-
| [[Вашт]]
| 50—150
| [[Сарвашт]]
|-
| [[Гурдон]]
| 150—700
| [[Саргурд]]
|-
| [[Ҳанг]]
| 700—1 500
| [[Сарҳанг]]
|-
|[[Гунд]]
| 1 500—5 000
|[[Гундсолор]]
|-
| [[Лашкар]]
| 5 000—20 000
| [[Лашкарсолор]]
|-
| [[Сипоҳ]]
| 20 000—40 000
| [[Сипаҳсолор]]
|-
| [[Артиш]]
| 40 000 +
| [[Артишсолор]]
|}&lt;noinclude&gt;
[[Гурӯҳ:Артиш]]
&lt;/noinclude&gt;
'''Гунд''' ({{lang-fa|'''گـُند'''}}) — [[Ягон|ягоне тактикӣ]] дар [[Шохаи низомӣ|шохаву зершохаҳои]] [[нерӯҳои мусаллаҳ]], ки маъмулан хурдтар аз [[лашкар]] будаву аз ду [[ҳанг]] ё чанд [[гурдон]] ташкил ёфта ва ягонҳои хурдтаре барои бароварда сохтани ниёз ба он ҳамроҳ мешаванд; тип&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. |accessdate=2022-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; бригада&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 1, статья «Бригада»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П. С. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1997|страницы=576—581|страниц=639|тираж=10 000|isbn=5-203-01655-0}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
{{Ягонҳои низомӣ}}
«''Гунд''» вожае {{lang-xpr|''gund''}} ба маънои ‘''[[лашкар]]; [[гурӯҳ]], даста''’&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |title=''MacKenzie, D. N.'', A Concise Pahlavi Dictionary, London, etc.: Oxford University Press, 1971. — 236 pp. ISBN 0-19-713559-5. |accessdate=2022-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121203034323/http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |archivedate=2012-12-03 }}&lt;/ref&gt; ва аз истилоҳоти сипоҳи Ашкониён ва Сосониён аст, ки эҳтимолан аз ''*vr̥nda-'' ‘''[[сипоҳ]]; гунд''’ дар [[забони эронии бостон]] рӯидааст&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN: 978-600-6143-58-3.&lt;/ref&gt;. Ин истилоҳ дар «[[Шоҳнома]]» дар таркиби вожаи «''гундовар''» омада, ки [[Фирдавсӣ]] онро ба маънои «''[[сипаҳсолор]]''» ба кор бурдааст&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;: 
&lt;poem&gt;''Пазира шудандаш ҳама меҳтарон,''
''Бузургони Эрону гундоварон''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — с. 408]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt; 

Истилоҳи «''гунд''» дар нахустин садаҳои исломӣ бо истилоҳи «''[[лашкар]]''» ({{lang-pal|''laškar''}}) ҷойгузин шуда, ки пеш аз ислом ҳам ба кор мерафтааст&lt;ref&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;. Ин истилоҳ дар забони {{lang-ps|«'''غونډ'''»}} [''ғунд''] гашта ва [[ҳанг]] дар Нерӯҳои мусаллаҳи Афғонистон чунин номида мешавад&lt;ref&gt;{{книга |автор= Лебедев К.А., Яцевич Л.С., Конаровский М.А. |заглавие= ''Русско-пушту-дари словарь'' |ответственный= |ссылка= |место= Москва|издательство= Русский язык |год= 1989 |том= |страниц= 768 |страницы= 508|isbn= 5-200-00700-3|ref=http://pashtoon.ru/downloads/files/rus-push-dari.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Ин истилоҳ ҳамчунин аз забони форсии дарӣ ба забони туркӣ вом гирифта шуда ва истилоҳи форсӣ-туркии «'''جنباشی'''» [''ҷунбошӣ'']-ро ташкил дода, ки дар замони ҳукумати [[Давлати Ғазнавиён|Ғазнавиён]] ва [[Давлати Салҷуқиён|Салҷуқиён]] фармондеҳи лашкаре аз чанд ҳазор сарбозро меномиданд&lt;ref&gt;{{книга |автор= Ноҷӣ, Муҳаммадризо |заглавие= Фарҳангу тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён |ответственный= |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= Амири Кабир |год= 1386 |том= |страниц= 904 |страницы= 252 |isbn= 964-00-1086-3|ref= http://libisbn.ru/Farhang-va-tamaddun-i-Islami-dar-qalamraw-i-Samaniyan--or--cnivishtah-i-Muhammad-Riza-Naji/1/bibgjha}}&lt;/ref&gt;. Дар садаҳои миёна фармондеҳи 5 ҳазор сарбозро «''панҷҳазорӣ''» ({{lang-fa|'''پنج‌هزاری'''}}) низ мегуфтанд&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii02naza/page/68?q=%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%80 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 2, с. 68.]&lt;/ref&gt;.

Бо таваҷҷуҳ ба ин пешинаву корбурд, истилоҳоти «''гунд''» ва «''[[гундсолор]]''» барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии «''бригада''» (аз {{забон-фр|''brigade''}} &gt; {{забон-ит|brigata}} — ''даста'') ва дараҷаи низомии «''генерал-майор''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

''Гунд'' ҳамчун [[Ягон|ягони размӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву ''бевара'' ({{lang-peo|''*baivara-''}}) номида мешуда ва онро ''беварабад'' ({{lang-peo|''*baivarapati-''}}) фармондеҳӣ мекард&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 19 n. 84&lt;/ref&gt;. ''Бевара'' аз 10 [[Ҳанг|''ҳазора'']] ({{lang-peo|''*hazāra-''}}) ташкил мешуд ва 10 000 сарбозро дар бар мегирифт. 

''Бевара'' дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, ''гунд'' ном гирифта ва фармондеҳи он ''гунд-солор'' ({{lang-xpr|''gund-sālār''}}) хонда мешуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |title=''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. |accessdate=2022-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210901005822/https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |archivedate=2021-09-01 }}&lt;/ref&gt;. 

Дар сипоҳи [[Давлати Сосониён|Сосониён]] (224 — 651) низ ҳамин радабандӣ ва номгузорӣ ба кор мерафта, вале ҳар ''гунд'' аз чанд ''[[Ҳанг|дирафш]]'' ({{lang-pal|''drafš''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме ҳазор размандаро дар бар мегирифт&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Фармондеҳи ''гунд'' дар сипоҳи Сосониён низ ''[[гундсолор]]'' ({{lang-pal|''gund-sālār''}}) номида мешуд&lt;ref&gt;{{ЭМТ|Гунд|4|муаллиф= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4. — p. 47]&lt;/ref&gt;.

== Корбурд ==

''Гунд'' дар нерӯҳои заминӣ ягонест, ки аз якчанд [[гурдон]], [[оташбор]], [[ҳанг]] ва ё нерӯҳои вижа ташкил мешавад. Гундҳо саворатирандоз, савора, ракетӣ, танкӣ, оташбор, муҳандисии размӣ, ҳавобурд, ҳавоӣ, туфангдорони дарёӣ ва ғайра мешаванд.

== Манобеъ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Артиш]]</text>
      <sha1>oxz91tf2p0ulxrkeqfctwmt7zo11dm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Федератсияи футболи Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7966</id>
    <revision>
      <id>1487943</id>
      <parentid>1429878</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5902" sha1="h40bwavilh9xo5289ui8ryc8svu0zzu" xml:space="preserve">{{Федератсияи футбол}}
[[Акс:Логои Федератсияи футболи Тоҷикистон.jpg|thumb|270px|Нишони Федератсияи футболи Тоҷикистон]]
'''Федератсияи футболи Тоҷикистон''' — ниҳоди идоракунандаи [[футбол]] дар Тоҷикистон.

== Таъсис ==
Ин ниҳод дар соли 1936 поягузорӣ шуда ва акнун узви [[Конфедератсияи футболи Осиё]] аст. Дар ҳоли ҳозир риёсати ин ниҳод бар уҳдаи [[Рустами Эмомалӣ]] мебошад.

== Роҳбарони Федератсияи футболи Тоҷикистон ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Давра !! Раҳбарӣ
|-
| 1960—1968 || {{Парчами ҶШС Тоҷикистон}} Аҳмадов Нишон Саидович
|-
| 1969—1977 || {{Парчами ҶШС Тоҷикистон}} Обидҷонов Маҳмуд Ҳамидҷонович&lt;ref&gt;[http://sport-strana.ru/abidzhanov-mahmud-hamidzhanovich/ Абиджанов Махмуд Хамиджанович | Спорт-страна.ру&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
| 1978—1983 || {{Парчами ҶШФСР}} [[Левин, Минел Иосифович|Минел Иосифович Левин]]&lt;ref&gt;[https://mediaryazan.ru/news/detail/19404.html Рязанский писатель Минель Левин отметил 85-летний юбилей&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
| 1983—1992 || {{Парчами ҶШС Тоҷикистон}} Яъқубов Наримон Холович&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/dushanbeff/posts/812666315567706/&lt;/ref&gt;
|-
| 1992—1995 || {{Парчами Тоҷикистон}} Мирзо(Аҳмадҷон) Мамадҷонов&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2013/11/04/ushel-iz-zhizni-pervyj-prezident-federaczii-futbola-tadzhikistana/ Ушел из жизни первый президент Федерации футбола Таджикистана | Новости Таджикистана ASIA-Plus&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
| 1995—2002 || {{Парчами Тоҷикистон}} Хуҷа Каримов&lt;ref&gt;[https://prosports.kz/news/409154 Экс-глава федерации футбола Таджикистана Ходжа Каримов подозревается в убийствах&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
| 2002—2011 || {{Парчами Тоҷикистон}} [[Суҳроб Қосимов]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://marhabo.tj/index.php/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/2014-12-16-18-11-03.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2021-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210114162449/http://marhabo.tj/index.php/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/2014-12-16-18-11-03.html |archivedate=2021-01-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2012—{{т.ҳ.}} || {{Парчами Тоҷикистон}} [[Рустами Эмомалӣ]]&lt;ref&gt;[https://rus.ozodi.org/a/31003777.html Рустами Эмомали переизбран президентом Федерации футбола Таджикистана&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;
|}

== Раҳбарии Федератсияи футболи Тоҷикистон ==
Роҳбари Федератсияи футболи Тоҷикистон президент аст. 5 январи соли 2012, [[Рустами Эмомалӣ]] бо қарори якдилона ба вазифаи президенти ФФТ интихоб шуд. 16 декабри соли 2020 дубора ба муҳлати нав интихоб карда шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fft.tj/rustami-emomali-pereizbran-prezidentom-fft-na-novyj-srok/ |title=Рустами Эмомали переизбран президентом ФФТ на новый срок – Федерация Футбола Таджикистана&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |accessdate=2021-05-05 |archivedate=2021-01-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113151904/http://fft.tj/rustami-emomali-pereizbran-prezidentom-fft-na-novyj-srok/ }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Вазифа
! Ном
|-
| Президент
| {{Парчами Тоҷикистон}} [[Рустами Эмомалӣ]]
|-
| Ноиби якуми президент
| {{Парчами Тоҷикистон}} Файзуллозода Мирзо Хуршед 
|-
| Ноиби президент
| {{Парчами Тоҷикистон}} [[Дилшод Ҷӯразода|Ҷӯразода Дилшод Музафар]]
|-
| Ноиби президент
| {{Парчами Тоҷикистон}} Урунов Алишер Дадаҷонович 
|-
| Дабири кулл
| {{Парчами Тоҷикистон}} Исломов Давлатманд Аслонович 
|-
| Атташеи матбуъотӣ
| {{Парчами Тоҷикистон}} Солиев Фаридун Ҳикматович 
|-
| Раҳбари идора
| {{Парчами Тоҷикистон}} Аҳмадов Шавкат Азамович 
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{вебгоҳи расмӣ|http://fft.tj}}
* [http://www.fifa.com/associations/association=tjk/index.html Саҳифа дар сайти ФИФА] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080522005039/http://www.fifa.com/associations/association=tjk/index.html |date=2008-05-22 }}
* [http://www.the-afc.com/en/member-associations/south-central/tajikistan-football-fed.html ФФТ дар сайти АФК]
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Футбол дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>h40bwavilh9xo5289ui8ryc8svu0zzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ноҳияи Ванҷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8504</id>
    <revision>
      <id>1487967</id>
      <parentid>1483695</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331375" sha1="7e1ngamegeft8g4zkia0rcly673joda" xml:space="preserve">{{ВМ
| Ранг1 = #A5D570
| Номи тоҷикӣ = 
| Номи аслӣ = Ноҳияи Ванҷ
| Нишон = 
| Парчам = 
| Бари нишон = 
| Бари парчам = 
| Тавсифи нишон = 
| Тавсифи парчам = 
| Кишвар = [[Тоҷикистон]]
| lat_dir = N
| lat_deg = 38
| lat_min = 22
| lat_sec = 23
| lon_dir = E
| lon_deg = 71
| lon_min = 27
| lon_sec = 19
| region = TJ
| type = District
| Дараҷа = 
| CoordScale = 
| Суруди миллӣ = 
| Мақом = Ноҳияи маъмурӣ
| Тобеъи = [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]
| Шомили = 1 шаҳрак, 6 ҷамоат
| Пойтахт = [[Ванҷ (шаҳрак)|Ванҷ]]
| Шаҳри бузургтарин = 
| Шаҳрҳои бузургтарин = 
| Таъсис = [[29 май|29 маи]] [[1933]]
| Барҳамхӯрӣ = 
| Номҳои пешина = 
| Раис = Мардзода Одинашо Миршаб (аз 2022)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=143911|title=Указ Президента Республики Таджикистан от 1 декабря 2022 года №480 &quot;О назначении Мардзода О.М. председателем Ванчского района Горно-Бадахшанской автономной области&quot;|website=www.adlia.tj|accessdate=2023-01-04|archivedate=2024-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241209162237/http://adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=143911}}&lt;/ref&gt;
| Шакли роҳбарӣ = Раиси ноҳия
| Раис2 = 
| Шакли роҳбарӣ2 = 
| Раис3 = 
| Шакли роҳбарӣ3 = 
| ММД = 
| Соли ММД = 
| Ҷой аз рӯи ММД = 
| ММД ба сари аҳолӣ = 
| Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ = 
| Забон = 
| Забонҳо = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]], [[Забонҳои бадахшонӣ]] — [[Забони язғуломӣ|язғуломӣ]]
| Аҳолӣ = 35 400
| Соли барӯйхатгирӣ = 2024
| Фоиз аз аҳолӣ = 4,8
| Ҷой аз рӯи аҳолӣ = 
| Баҳодиҳии аҳолӣ = 
| Соли баҳодиҳӣ = 
| Зичӣ = 7,7
| Ҷой аз рӯи зичӣ = 
| Ҳайати миллӣ = [[тоҷик]]он
| Ҳайати динӣ = [[мусулмон]], [[суннӣ]], мазҳаби [[ҳанафӣ]]
| Масоҳат = 4430,5
| Фоиз аз масоҳат = 
| Ҷой аз рӯи масоҳат = 
| Баландии бештарин = 7495
| Баландии миёна = 3000
| Баландии камтарин = 
| Харита = Vanj District in Tajikistan.svg
| Андозаи харита = 
| Харита2 = 
| Минтақаи замонӣ = UTC+5
| Сарвожа = VA
| ISO = TJ.BK.VA
| Шиносаи ададӣ = 
| Шакли шиноса = 
| Шиносаи ададӣ2 = 
| Шакли шиноса2 = 
| Шиносаи ададӣ3 = 
| Шакли шиноса3 = 
| FIPS = 
| Коди телефон = +992 3551
| Нишонаи почта = 736300
| Домени интернет = tj
| Коди мошинҳо = 04 TJ
| Вебгоҳ = [[www.vanjiman.com]]
| Гурӯҳ дар Commons = Vanj District
| Эзоҳ = 
}}Ноҳияи Ванҷ (форсӣ: ناحیۀ ونج) – минтақаи таърихӣ ва яке аз ноҳияҳои [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], воқеъ дар шимолу ғарби вилоят, дар шарқи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Масоҳаташ 4430,5 км² буда, тибқи омори соли 2024 аҳолияш 35 400 нафарро ташкил медиҳад (зичии аҳолӣ тақрибан 8 нафар дар 1 км²). Ҳамчун воҳиди расмии маъмурию ҳудудӣ 29 майи 1933 таъсис ёфтааст.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;[https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1287410 Ванджский район] (рус.) // Словари и энциклопедии на Академике (нусхаи мақолаи Википедиаи русӣ, 2010). Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Маркази ноҳия шаҳраки Рохарв (форсӣ: راخرو) аст, ки расман шаҳраки Ванҷ ном дошта, дар харитаҳо низ чунин сабт мешавад, вале дар забони мардум то имрӯз бо номи бостонии худ – Рохарв ёд мегардад; шаҳрак 176 км шимолтар аз шаҳри [[Хоруғ]], дар канораи резишгоҳи рӯди Рохарвоб ба Ванҷоб ҷой дорад.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref2&quot;&gt;Ванҷ. Маълумоти ҷуғрофӣ (порча аз китоби Ҳ. Пирумшоев «Ванҷи ман») // Торнамои Ванҷ (vanj.info). Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref3&quot;&gt;н. Ванҷ (www.vanj.tj) // Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Тибқи анъанаи маҳаллӣ, тамоми рустоҳоеро, ки аз деҳаи Бунай болотар воқеъанд, ''«Ванҷи Боло»'' меноманд; водиҳои поёниро бошад, на ''«Ванҷи Поён»'', балки бо номҳои таърихии худашон – [[Язғулом]], Водхуд ва Пшихарв – ёд мекунанд.&lt;ref name=&quot;ref2&quot; /&gt; Дигар шӯроҳои русто, мисли Водхуд, Язғулом, Рованд ва Техарв, ки фарогири чандин деҳаанд, то кунун номҳои таърихии худро нигоҳ доштаанд. Шӯрои рустои Рохарв дар ҳоли ҳозир чун ҷамоати ба номи Маҳмадулло Абдуллоев&lt;ref name=&quot;ref4&quot;&gt;[https://khovar.tj/2025/06/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-van-tolori-varzishiro-iftito-namudand/ Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Ванҷ толори варзиширо ифтитоҳ намуданд] // АМИТ «Ховар», 25 июни 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; ва шӯрои рустои Жовид феълан дар шакли ҷамоати Ҷовидон номгузорӣ шудаанд.

Қабл аз вуруди [[Артиши Сурх]] ба Ванҷ ва истиқрори низоми шӯравӣ, маркази идории амлокдории Ванҷ дар шаҳраки Рохарв, дар ''«Қалъаи Ванҷ»'' ё ''«Қалъаи Рохарви Ванҷ»'' қарор дошт, ки ҳам қароргоҳи мири Ванҷ ва ҳам маҳалли будубоши гурӯҳаки маҳдуди сипоҳи [[Манғития|манғитиён]] будааст.&lt;ref name=&quot;ref5&quot;&gt;Мушкетов Д. И. Рохарв (Кала-и Ванч) // Известия Русского географического общества. — Т. 52. — 1916.&lt;/ref&gt;

Дарёҳои бузургтарини ноҳия – Ванҷоб, Язғулом ва Панҷ мебошанд. Ду соҳили дарёи Ванҷоб бо дарозии зиёда аз 100 км бахши умдаи ноҳияро ташкил медиҳад.

== Номшиносӣ ==
Дар сарчашмаҳои русӣ ва адабиёти даврони шӯравӣ номи ноҳия дар шаклҳои ''«Ванч»'' ва ''«Вандж»'' омадааст, ки гунаи русишудаи ҷойноми тоҷикии Ванҷ мебошад.&lt;ref name=&quot;ref3&quot; /&gt;

Дар боби решаи ин ном ақидаҳо мухталифанд. Донишманди тоҷик Гулшанӣ дар китобаш ''«Таърихи ҳумоюн»'', ки соли 1328 ҳиҷрии қамарӣ баробар бо 1910 милодӣ навиштааст, онро табдилёфтаи номи дарёи Панҷ шумурда, дар бораи диёри Ванҷ мегӯяд:

''«Қасабаи Ванҷ ба тарафи шарқии Дарвоз, ба таҳти ақабаи Боми Дунё воқеъ аст ва дар он ҷониб манбаи дарёи Омӯя ва Ҷайҳун ва онро Чашмаи Панҷ мегӯянд, аз қуллаи шомихи кӯҳи Боми Дунё набаъон менамоянд. Аз андак масофат, панҷ чашма ба як ҷо ҷамъ мешавад ва ғарбан ҷараён менамояд ва онро чашмаи Панҷ мегӯянд ва он қасабаро Ванҷ меноманд, ки он муҳаррафи Панҷ аст. Оби аввали наҳри Ҷайҳун ҳамин аст»''.&lt;ref name=&quot;ref6&quot;&gt;Гулшанӣ. Таърихи ҳумоюн. — Душанбе, 2006. — С. 157.&lt;/ref&gt;

Тадқиқоти забоншиносии баъдина ин ривояти халқиро тасдиқ намекунад. Эроншиноси маъруф Д. И. Эделман дар пажӯҳиши бунёдии худ ''«Географические названия Памира»'' (''«Номҳои ҷуғрофии Помир»''), ки соли 1975 дар маҷмуаи ''«Страны и народы Востока»'' ба чоп расидааст, решаи вожаи ''«Ванҷ»''-ро мушаххасан шарҳ намедиҳад, балки онро номи аслии худи водӣ мешуморад, ки номи дарёи Ванҷов (Ванҷ + ''«об»'') низ аз он гирифта шудааст.&lt;ref name=&quot;ref7&quot;&gt;Эдельман Д. И. Географические названия Памира // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. — М.: Наука (ГРВЛ), 1975. — С. 41–62.&lt;/ref&gt; Тибқи мушоҳидаи ӯ, ҳамсоягони язғуломизабони ин водӣ онро на ''«Ванҷ»'', балки ''«Вавз»'' меноманд, ки ин худ далели дигаре бар куҳансолии эҳтимолии ин ном аст.&lt;ref name=&quot;ref7&quot; /&gt; Забони куҳани ванҷии аз байнрафта, ки сокинони маҳаллӣ то охири асри XIX бад-он сухан мегуфтанд, ''«ванҷивор»'' (vanǰivor)-аш меномиданд,&lt;ref name=&quot;ref8&quot;&gt;Лашкарбеков Б. Б. Старованджский язык (vanǰivor) // Основы иранского языкознания: Среднеиранские и новоиранские языки / под ред. В. А. Ефимова. — М.: Восточная литература, 2008. — С. 61–109.&lt;/ref&gt; вале дар адабиёти дастрас пажӯҳише, ки решаи номи ''«Ванҷ»''-ро аз вожаҳои ҳамин забон ба даст оварда бошад, ёфт нашуд. Дар маҷмуъ, Эделман хулоса мебарорад, ки аксари номҳои ҷуғрофии [[Помир|Помири]] Ғарбию Ҷанубӣ бо ёрии забонҳои имрӯза шарҳнопазиранд, ки ин аз бостонӣ будани онҳо гувоҳӣ дода, эҳтимоли тааллуқи баъзеи онҳоро ба забонҳои куҳани пешин (субстратӣ) нишон медиҳад.&lt;ref name=&quot;ref7&quot; /&gt;

Худи Д. И. Эделман дар ҳамин мақола сабаби ин дугонагии номро возеҳтар шарҳ дода, чунин овардааст:

''«Иногда различные названия одного и того же пункта отражают различные исторические обстоятельства. Так, населенный пункт — административный центр Ванча имеет два названия. Первое — официальное, значащееся на картах — «Ванч» является редакцией старого названия находившейся здесь когда-то крепости, которая именовалась просто Кала ('&lt;nowiki/&gt;'''qala'&lt;nowiki/&gt;''') 'крепость' или Кала-и Вандж 'Ванджская крепость'. Второе — название самого кишлака, которое до сих пор остается в обиходе у местного населения и жителей соседних долин — «Рохарв».»''

Тарҷума: ''«Баъзан номҳои мухталифи як маҳал вазъиятҳои гуногуни таърихиро инъикос менамоянд. Чунончи, маҳалли аҳолинишин — маркази маъмурии Ванҷ — ду ном дорад. Аввалин — номи расмӣ, ки дар харитаҳо зикр мешавад, — «Ванҷ» аст, ки таҳрирёфтаи номи қадимии қалъаест мебошад, ки замоне дар ин ҷо буд ва онро танҳо Қалъа ('&lt;nowiki/&gt;'''qala'&lt;nowiki/&gt;''') ё Қалъаи Ванҷ меномиданд. Дуюмин — номи худи русто аст, ки то ҳанӯз дар гуфтугӯи мардуми маҳаллӣ ва сокинони водиҳои ҳамҷавор боқӣ мондааст — «Рохарв».»''.&lt;ref name=&quot;ref9&quot;&gt;Эдельман Д. И. Географические названия Памира // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. — М.: Наука (ГРВЛ), 1975. — С. 42.&lt;/ref&gt;

Бино бар ин, то имрӯз дар илми забоншиносии эронӣ решашиносии қатъӣ ва ба таври васеъ пазируфташудаи вожаи ''«Ванҷ»'' пешниҳод нашудааст: ривояти Гулшанӣ дар боло намунаи анъанаи омиёна ва таърихии маҳаллист, на натиҷаи таҳлили илмии забонӣ. Коршиносон, ин номро қадимӣ мешуморанд ва эҳтимол медиҳанд, ки он ба давраи пеш аз паҳншавии забони тоҷикӣ дар ин минтақа тааллуқ дошта бошад, бидуни он ки то ба ҳол решаи дақиқи онро муайян созанд.

Донишманд, шоир ва луғатшиноси тоҷик Абдусамад Ҳайдаров дар ''«Фарҳанги тафсирии мухтасари луғоти шеваи ҷанубу шарқии забони тоҷикӣ»'' (2019) дар бораи вожаи ''«Ванҷ»'' маълумоти муфассали фарҳангшиносиро ҷамъбаст намудааст&lt;ref name=&quot;ref10&quot;&gt;Ҳайдаров А. Фарҳанги тафсирии мухтасари луғоти шеваи ҷанубу шарқии забони тоҷикӣ. — Душанбе: ЭР-Граф, 2019. — С. 14–17.&lt;/ref&gt;. Тибқи ин пажӯҳиш, дар фарҳангномаҳои классикии форсиву тоҷикӣ вожаи ''«ван»''/''«ванҷ»'' дар маъноҳои гуногун сабт шудааст: номи деҳае дар Насаф (муарраби ''«вана»'', тибқи ''«Фарҳанги Ананд Роҷ»''); шабеҳу монанд, меваи мағздор, ҷангали пурдарахт ва номи шаҳре (тибқи ''«Бурҳони қотеъ»''); аз забони ҳиндӣ (санскрит) ба маънои ''«ҷангал»'', ''«беша»'' (тибқи ''«Фарҳанги Нафисӣ»''); меваи ба зира монанд бо мағзак ва ташбеҳ (тибқи ''«Ғиёс-ул-луғот»''); ва ниҳоят – ''«гунҷишк»'' (тибқи ''«Туҳфат-ул-аҳбоб»'' ва ''«Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ»''). Гурӯҳи дигари муҳаққиқон, аз ҷумла И. М. Стеблин-Каменский, А. З. Розенфелд, В. Томашек ва А. Д. Девонақулов, вожаи ''«ванҷ»''-ро аз ''«ван»'' ба маънои ''«бед»'' гирифташуда медонанд.&lt;ref name=&quot;ref10&quot; /&gt;

Ҳайдаров бо усули муқоисаи фарҳангномавӣ нишон медиҳад, ки маънои ''«гунҷишк»'' эҳтимолан натиҷаи хатои котибист: дар қадимтарин фарҳанги дастрас – ''«Луғати фурс»''-и Асадии Тӯсӣ (саҳ. 73) – барои ''«гунҷишк»'' на ''«ванҷ»'', балки ''«вунҷ»'' омадааст, ва азбаски дар хатти арабӣ навишти ин ду вожа якхела аст, ба андешаи муаллиф, дар фарҳангномаҳои баъдӣ ба ҷои ''«вунҷ»'' хатан ''«ванҷ»'' сабт гардидааст. Ин фарзияро ӯ бо далели дигар низ тақвият медиҳад: дар забони гуфтугӯии тоҷикӣ шаклҳои гуногуни калимаи ''«гунҷишк»'' – ''«вунҷишк»'', ''«бунҷишк»'', ''«гундишк»'' – ҳама пас аз ҳарфи аввал садоноки кӯтоҳи ''«у»''-ро мегиранд, на ''«а»''-ро. Аз ин муҳимтар, дар забони куҳани ванҷӣ худи вожаи ''«гунҷишк»'' тамоман калимаи дигаре буд – ''«курҷик»'' – монанди забони ҳамсояи имрӯзаи язғуломӣ (''«чуғак»'') ва шуғнонӣ (''«вудуч»''); агар водӣ ба номи ин парранда гузошта мешуд, мебоист ''«Курҷик»'' номида мешуд, на ''«Ванҷ»''.&lt;ref name=&quot;ref10&quot; /&gt; Ба ин тартиб, ба андешаи аксари муҳаққиқон, решаи бовариноктарини номи ''«Ванҷ»'' ҳамон вожаи ''«ван»'' ба маънои ''«бед»'' аст, ки дар забонҳои зиндаи имрӯзаи помирӣ низ боқӣ мондааст: шуғнонӣ ''«wank»'', бартангӣ ''«wanoch»'', рӯшонӣ ''«wanoj»'', орошорӣ ''«wanuj»''.&lt;ref name=&quot;ref10&quot; /&gt;

Дар баробари ин, дар байни мардуми маҳаллӣ фарзияи дигаре низ роиҷ аст, ки тибқи он вожаи ''«ванҷ»'' муродифи калимаи ''«ганҷ»'' (яъне ''«хазина»'') мебошад. Ҳайдаров ин фарзияро ба падидаи табдили овозҳои ''«в»''→''«г»''→''«к»'' дар лаҳҷаи маҳаллӣ пайванд медиҳад, ки намунаҳои он дар ҷуфти калимаҳои боқимондаи забони куҳани ванҷӣ, ки то имрӯз дар нутқи шифоҳии мардум ҳамроҳи муодилҳои тоҷикиашон истифода мешаванд (масалан, ''«сару мангал»'', ''«санди нозо»'', ''«кари шумук»'', ''«гарми тумухч»''), ба назар мерасад.&lt;ref name=&quot;ref10&quot; /&gt; Вожаи ''«ганҷ»'' то имрӯз дар нутқи мардуми Ванҷ серистеъмол буда, ҳатто баъзе хӯрокворӣ (мисли ширравған), меваҳо (мисли тут) ва анбори неъмат (''«ганҷур»'') бо ҳамин ном ёд мешаванд; ибораи қадимии ''«ванҷи ману ганҷи ман»'', ки зиёда аз ҳазор сол вирди забони мардум аст, низ, ба назари муаллиф, метавонад далели воқеии ин пайванди маъноӣ бошад.&lt;ref name=&quot;ref10&quot; /&gt;

Номи Ванҷ соли 2023 ба бузургтарин лозури Помир низ гузошта шуд: 31 июли соли 2023 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии [[Тоҷикистон]] лозури Федченко расман Ванҷях номгузорӣ гардид.&lt;ref name=&quot;ref11&quot;&gt;[https://khovar.tj/rus/2024/06/lednik-vandzhyah-odin-iz-samyh-bolshih-lednikov-tadzhikistana-i-gornyh-sistem-mira/ Ледник Ванджях — один из самых больших ледников Таджикистана и горных систем мира] (рус.) // НИАТ «Ховар», 9 июни 2024. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref12&quot;&gt;[https://rus.ozodi.org/a/32555126.html СМИ: крупнейший на Памире ледник Федченко переименован в «Ванджях»] (рус.) // Радиои Озодӣ, 20 августи 2023. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

== Ҷойгоҳ ==
Ноҳияи Ванҷ бо сарзамини 4430,5 км² дар миёни қаторкӯҳҳои [[Дарвоз]] ва Язғулом воқеъ аст. Дар шимол бо [[Сангвор|ноҳияи Сангвор]] (Тавилдараи пешин), дар шарқ бо [[Мурғоб|ноҳияи Мурғоб]], дар ҷануб бо [[Рӯшон|ноҳияи Рӯшон]], дар ғарб бо ноҳияи Дарвози Тоҷикистон ва дар ҷанубу ғарб, аз тариқи рӯди [[Панҷ]], бо ноҳияи Дарвози вилояти [[Бадахшон|Бадахшони]] [[Афғонистон]] ҳаммарз мебошад.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt; Марзи шарқии ноҳияро қаторкӯҳи Академияи илмҳо ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;ref13&quot;&gt;Republic of Tajikistan, map showing administrative division as of January 1, 2004, «Tojikkoinot» Cartographic Press, Dushanbe.&lt;/ref&gt;

Аз шимолу шарқи ноҳия ба ҷанубу ғарби он рӯдҳои Ванҷ) ва Язғулом ҷорӣ мешаванд, ки ба рӯди Панҷ мерезанд. Сарзамини ноҳия ду водии нисбатан васеи Бадахшонро дар бар мегирад. Яке аз онҳо дараи рӯди Ванҷ аст, ки беш аз 150 км дарозо дорад ва аз лозурҳои Ҷамъияти ҷуғрофӣ, Хирсон ва Абдуқаҳҳор оғоз мегирад. Водии дигар дараи рӯди Язғулом аст, ки дар миёни қаторкӯҳҳои Язғулому Рӯшон ҷой гирифтааст. Ин ду водиро аз ҳамдигар қаторкӯҳи Ванҷ ҷудо мекунад.&lt;ref name=&quot;ref13&quot; /&gt; Баландии маҳал аз сатҳи дарё аз 1500 то 5000 метр мебошад.

Дар бораи сабаби номгузории қаторкӯҳҳои атрофи Ванҷ, Д. И. Эделман чунин таваҷҷуҳ медиҳад:

''«Названия хребтов в исконной топонимии не прослеживаются. Те наименования, которые мы видим сейчас на географических картах,— позднейшие. Они даны исследователями в основном по принципу смежности с той или иной долиной. Ванчский хребет отделяет Ванч от Язгулема, Язгулемский хребет — Язгулем от Рушана-Бартанга, Рушанский — долину Рушана от Гунта…»''

Тарҷума: ''«Номҳои қаторкӯҳҳо дар ҷойномҳоии аслӣ дида намешаванд. Номҳое, ки мо имрӯз дар харитаҳои ҷуғрофӣ мебинем, аз давраҳои баъдтаранд. Онҳоро муҳаққиқон асосан бар мабнои усули ҳамҷаворӣ бо ин ё он водӣ гузоштаанд. Қаторкӯҳи Ванҷ, Ванҷро аз Язғулом ҷудо мекунад, қаторкӯҳи Язғулом — Язғуломро аз Рӯшону Бартанг, қаторкӯҳи Рӯшон — водии Рӯшонро аз Ғунд…»''.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt;

Дарёи Ванҷ (Ванҷоб) 103 км дарозӣ ва 2070 км² ҳавзаи обғундорӣ дорад. Он аз ҳамроҳшавии ду шохоб падид меояд: яке аз лозурҳои нишебии шимолии қаторкӯҳи Ванҷ сарчашма мегирад, дигаре бошад – аз нишебиҳои ғарбии қаторкӯҳи Академияи илмҳо. То резишгоҳи шохоби Кашолаях худи дарё номи Абдуқаҳҳорро дорад; танҳо пас аз ҳамроҳ шудан бо ин шохоб он ба номи Ванҷоб мубаддал мегардад. Сарфи миёнаи солонаи об дар резишгоҳи дарё 49,4 м³/с аст.&lt;ref name=&quot;ref14&quot;&gt;Ванч (рус.) // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Тибқи мушоҳидаи мустақили Снесарев (1906), дарёи Ванҷ, ба сабаби бисёр ҷазираҳояш, дар баъзе ҷойҳо то ¾ верст (қариб 800 м) ва бештар паҳн мешавад, дар ҳоле ки дар танги дара паҳноияш танҳо тахминан 20 саҷин (қариб 43 м) аст; чуқурии он дар баъзе маконҳо то 1½ саҷин (қариб 3,2 м) мерасад, ҷараёнаш тезу тунд буда, ранги обаш лойолуди шириранг аст.&lt;ref name=&quot;ref2192&quot;&gt;Снесарев А. Е. Восточная Бухара (военно-географический очерк) // Сборник географических, топографических и статистических материалов по Азии. — Вып. LXXIX. — СПб.: Военная типография, 1906. — С. 19.&lt;/ref&gt; Дар мавсими пуроби дарё гузаргоҳ вуҷуд надорад ва убур танҳо тавассути пул ё гупсар сурат мегирад; дар маҷмуъ се пул мавҷуд буд — дар резишгоҳи дарё, дар канори деҳаи Рохарв (Қалъаи Ванҷ) ва дар канори Пойи Мазор.&lt;ref name=&quot;ref2192&quot; /&gt; Хилофи дарёҳои ҳамсоя, дарёи Ванҷ ҳатто дар зимистони сахт пурра ях намебандад, ва водии он назар ба водии дарёҳои ҳамсоя хеле васеътар аст.&lt;ref name=&quot;ref2192&quot; /&gt; Дарёи Язғулом 80 км тӯл кашида, масоҳати ҳавзаи он 1970 км²-ро ташкил медиҳад; қисми болоии он то ҳамроҳшавии дарёи Ракзов Мазордара номида мешавад, сарфи миёнаи об дар поёноби дарё 36,2 м³/с буда, ғизои дарёҳои ноҳия асосан барфию лозурист ва сермобтарин моҳ июл аст.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt;

Тавсифи муфассали гидрографии дарёи Ванҷро низ капитан Кузнецов ҳанӯз соли 1892 сабт кардааст. Ба гуфтаи ӯ, дарё аз ду шохоб — оби-Кашолаях (аз рост) ва оби-Абдуқаҳҳор (аз чап) — сарчашма мегирад, ки худ аз лозурҳои Куҳи-Лазурӣ об мегиранд, ва номи муосири шохоби ''«Абдуқаҳҳор»'', ки ҳанӯз дар гуфтаи боло зикр омада буд, маҳз бо ҳамин навиштаи асри XIX мутобиқат мекунад:

''«Рѣка оби-Ванчъ, берущая начало двумя рѣками: правой оби-Кашалъ-Аякъ и лѣвой оби-Абдукогоръ изъ ледниковъ Куи-Лазырь, течетъ въ юго-западномъ направленіи въ большинствѣ случаевъ разливаясь на много рукавовъ и образуя массу острововъ–тугаевъ.»''

Тарҷума: ''«Дарёи оби-Ванҷ, ки аз ду рӯд — рости оби-Кашолаях ва чапи оби-Абдуқаҳҳор — аз лозурҳои Куҳи-Лозурӣ сарчашма мегирад, дар самти ҷанубу ғарбӣ ҷараён дошта, дар аксари ҳолат ба бисёр шохобчаҳо тақсим мешавад ва анбӯҳи ҷазираҳо — тӯғайҳоро ба вуҷуд меорад»''.&lt;ref name=&quot;ref15&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 32.&lt;/ref&gt; Кузнецов инчунин баландии рустоҳои соҳили дарёи Ванҷро аз сатҳи баҳр чен кардааст: аз резишгоҳи он ба Панҷ (5110 қадам) то рустоҳои Рохарв (6250 қадам), Бунай (6590 қадам), Техарв (7260 қадам), Старғ (7670 қадам) ва Ванван (8020 қадам); ва дар бораи қаторкӯҳи байни Ванҷу Язғулом, ки имрӯз бо номи қаторкӯҳи Ванҷ маъруф аст, чунин навиштааст:

''«Горный хребетъ, расположенный между рѣками Ванчъ и Язгулемъ, носитъ названіе Ванчскаго. Восточная его часть покрыта вѣчными снѣгами и ледниками, западная – скалистая. Растительности на немъ нѣтъ никакой.»''

Тарҷума: ''«Қаторкӯҳе, ки миёни дарёҳои Ванҷу Язғулом воқеъ аст, номи Ванҷро дорад. Қисми шарқии он бо барфу лозурҳои ҷовидона пӯшида аст, қисми ғарбӣ бошад — сахраист; дар он ҳеҷ гуна рустание вуҷуд надорад»''.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt;

Ванҷ дар соҳили яке аз шохобҳои бузурги рости дарёи Панҷ (болооби [[Ому]]), ки бо номи Ванҷоб маъруф аст, ҷой гирифтааст. Масофа аз маркази ноҳия то шаҳри Хоруғ 176 км ва то шаҳри [[Душанбе]] 387 км аст.

Тавсифи аввалини илмии ҷуғрофии қаторкӯҳҳои иҳотакунандаи водии Ванҷ ба шарқшиноси рус А. А. Семёнов тааллуқ дорад, ки соли 1898 дар доираи экспедитсияи расмии граф А. А. Бобринский аз ин минтақа дидан карда буд. Ӯ дар китоби худ навиштааст:

''«Часть Дарваза по правую сторону Пянджа (Сѣверный Дарвазъ) занимаетъ западный склонъ Памирскаго плоскогорья: этотъ край изрѣзываютъ глубокими долинами рѣкъ: Пянджа и его притоковъ справа: Оби-Хингоу, Ванджа и Язгулина. Водораздѣломъ этихъ рѣкъ служатъ два высокихъ хребта: Дарвазскій, между рр. Оби-Хингоу и Ванджемъ, и Ванджскій,–между долинами Ванджа и Язгулина... Въ верховьяхъ Ванджа всѣ упомянутыя горныя цѣпи сходятся въ одинъ узелъ и сливаются съ Памирами.»''

Тарҷума: ''«Қисми Дарвоз, ки дар канори рости Панҷ ҷойгир аст (Дарвози Шимолӣ), нишеби ғарбии баландсаҳрои Помирро фаро мегирад: ин канораро водиҳои амиқи дарёҳо буридаанд – Панҷ ва шохобҳои рости он: Оби-Хингов, Ванҷ ва Язғулом. Марзи обҷудокунии ин дарёҳоро ду қаторкӯҳи баланд ташкил медиҳанд: Дарвоз – миёни рӯдҳои Оби-Хингову Ванҷ, ва Ванҷ – миёни водиҳои Ванҷу Язғулом... Дар болооби Ванҷ ҳамаи ин қаторкӯҳҳои зикршуда ба як гиреҳ мепайванданд ва бо Помир мепайванданд»''.&lt;ref name=&quot;ref16&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 6.&lt;/ref&gt;

Дар ҳамин гиреҳи кӯҳӣ, ки қаторкӯҳҳои Ванҷу Дарвоз бо Помир мепайванданд, Семёнов ағбаи баландеро ба қайд гирифтааст, ки ба болооби Ванҷ мебарад: ''«Въ этомъ горномъ узлѣ лежить на высотѣ свыше 15 тыс. футовъ надъ уровнемъ моря перевалъ Сытаргй въ долину р. Вандж, или Ванча»'' – тарҷума: ''«Дар ҳамин гиреҳи кӯҳӣ, дар баландии зиёда аз 15 ҳазор фут аз сатҳи баҳр, ағбаи Сытаргӣ ба водии дарёи Вандж (Ванҷ) ҷойгир аст»''.&lt;ref name=&quot;ref17&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 7.&lt;/ref&gt;

Тавсифи муфассали роҳҳои дастрасӣ ба водии Ванҷ дар охири асри XIX ба қалами капитан Н. Юхновский, узви экспедитсияи ҳудудии соли 1893, тааллуқ дорад, ки барои таҳқиқи қитъаи камомӯхтаи сарҳад аз дарёи Ванҷ то истеҳкоми Керкӣ, дар тӯли рӯдҳои Панҷу Ому фиристода шуда буд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot;&gt;Юхновский И. Нѣсколько словъ объ условіяхъ жизни въ горахъ Дарваза и въ долинѣ рѣки Ванча // Туркестанские Ведомости. — 1894. — № 65. — С. 64–65.&lt;/ref&gt; Тибқи гузориши ӯ, роҳи аз Қалъаи Хумб то Рохар (Қалъаи Ванҷ) дар тӯли соҳили дарёи Панҷ бо василаи карнизҳо мегузашт, ки паҳноияшон аз ¾ то 1½ арш буда, баъзан аз болои нишебиҳои мулоим ва баъзан аз болои қаторкӯҳҳои амудӣ мегузаштанд; дар баъзе ҷойҳо карнизҳои сунъӣ — аз бревнои чӯбини дар шикофи сангҳо ҷойгузошташуда, бо шохчаву замин пӯшонидашуда — сохта мешуданд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Ин роҳ, гарчанде дар давоми сол умуман кушода буд, вале аз сабаби фаромадани обхезиҳои кӯҳӣ ё харсанг метавонист вайрон гардад ва то таъмир қатъ шавад; дар мавсими зимистон, дар натиҷаи яхбандӣ ва боришот, ҳаракат дар ин роҳ хеле мушкил мегардид.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

Мавзеи Қалъаи Ванҷ (Рохарв), ки Юхновский онро тавсиф кардааст, тахминан дар масофаи 6 версти (қариб 6,4 км) аз ҷои ҳамроҳшавии дарёи Ванҷ ба Панҷ ҷойгир буд; водии Ванҷ назар ба дараи танги Панҷ хеле васеътар буда, дорои заминҳои назарраси корам буд ва аз ин рӯ, назар ба дигар минтақаҳои Дарвоз, зичии аҳолии он бештар буд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Дар Рохар се роҳ ба ҳам мепайвастанд: аз ғарб — аз Қалъаи Хумб; аз шимол — аз ағбаи «Аба-и-Ситарги», ки эҳтимол ҳамон ағбаест, ки А. А. Семёнов онро бо номи «Сытаргй» ёд кардааст (ниг. боло); ва аз ҷанубу шарқ — аз Рӯшону [[Шуғнон]], ки ин роҳи охир хеле душвор буд ва барои расидан ба Рохар аз он тариқ, мусофир бояд дарёи Панҷро бо «гупсар» (шино бо пӯсти боди пуркардашудаи буз) убур мекард.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

=== Лозурҳо ва қуллаҳо ===
Болооби дараи Ванҷ, ки дар он ҷо рӯд номи Абдуқаҳҳорро дорад, аз калонтарин марказҳои лозурии Помир ба шумор меравад. Бузургтарин лозури ҳавзаи рӯди Ванҷ лозури Ҷамъияти ҷуғрофӣ мебошад, ки дар маҳалли пайвастшавии қаторкӯҳҳои Академияи илмҳо ва Дарвоз ҷой гирифта, дарозиаш 24,2 км ва масоҳаташ 64,4 км² аст. Ин лозур соли 1882 кашф гардида, соли 1928 ба шарафи Ҷамъияти ҷуғрофии [[Русия]] номгузорӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;ref18&quot;&gt;[https://rgo.ru/activity/redaction/news/lednik-geograficheskogo-obshchestva-na-pamire-taet/ Ледник Географического общества на Памире тает] (рус.) // Сомонаи расмии Ҷамъияти ҷуғрофии Русия. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Дар ҳавзаи Абдуқаҳҳор, дар нишебии ғарбии қаторкӯҳи Академияи илмҳо, лозури Хирсон (дар адабиёти илмии русӣ – Медвежий) воқеъ аст, ки бо ҳаракатҳои даврии ногаҳонии худ дар ҷаҳон шуҳрат дорад. Дарозии лозури Хирсон 15,8 км ва масоҳаташ 25,3 км² аст; ҳавзаи барфии он дар баландии беш аз 5500 м бо ҳавзаи лозури Ванҷях (Федченко) муштарак буда, забонаи борику дарози он бо яхшораи (ледопад) 900-метра аз ҳавзаи ғизогирии фирнӣ ба дараи чуқур, то баландии 2900 м, фуруд меояд.&lt;ref name=&quot;ref19&quot;&gt;Медвежий ледник // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.&lt;/ref&gt; Забонаи ин лозур дар зарфи чанд моҳ то 2 км ба поёни дара пеш рафта, маҷрои дарёи Абдуқаҳҳорро мебандад ва кӯли лозурӣ ба вуҷуд меоварад, ки шикофта шудани он ба обхезиҳои харобиовар дар водии Ванҷ оварда мерасонад. Чунин ҳаракатҳо дар солҳои 1916, 1937, 1951, 1963, 1973, 1989, 2001 ва 2011 ба қайд гирифта шудаанд.&lt;ref name=&quot;ref20&quot;&gt;[https://www.silkadv.com/en/content/lednik-medvezhiy-v-hrebte-akademii-nauk Ледник Медвежий в хребте Академии Наук] (рус.) // Silk Road Adventures. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Ҳангоми ҳаракати соли 1963 лозур қариб 1,75 км пеш рафта, дараи Абдуқаҳҳорро баст ва дар он сол ду маротиба (19 июн ва 3 июл) обхезиҳои лозурӣ рӯй доданд. Соли 1973 садди яхине бо паҳноии тақрибан ним километр ва баландии саду панҷоҳ метр дараро банд карда, дар паси он кӯле бо чуқурии то 110 метр пайдо шуд; 19 июни соли 1973, вақте ки дар кӯл 27 млн м³ об ҷамъ омада буд, рахнашавии он ба амал омад.&lt;ref name=&quot;ref21&quot;&gt;[https://glaciallakes.narod.ru/articles/articl_other/3-1.htm Виноградов Ю. Б. Сведения о прорывах озёр, подпруженных ледниками] (рус.). Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Дар қисмати шарқии қаторкӯҳи Язғулом, дар марзи ҷанубу шарқии ноҳия, қуллаи Истиқлол (то соли 2006 – қуллаи Революция; 6940 м) – чорумин қуллаи баланди Тоҷикистон қомат афрохтааст. Дар домани шимолии он лозури бузурги Федченко – дарозтарин лозури кӯҳии ҷаҳон берун аз минтақаҳои қутбӣ (77 км) оғоз меёбад.&lt;ref name=&quot;ref22&quot;&gt;[http://wiki.risk.ru/index.php/%D0%9F%D0%B8%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D0%B8 Пик Революции] (рус.) // Wiki.risk.ru. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Ин лозур, ки соли 1878 онро Василий Ошанин кашф карда, ба шарафи табиатшинос Алексей Федченко номгузорӣ намуда буд, аз 31 июли соли 2023 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон расман Ванҷях ном дорад.&lt;ref name=&quot;ref11&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref12&quot; /&gt; Паҳноии миёнаи лозур 2 км ва ҳадди аксараш 5 км буда, ғафсии ях то 1 км ва ҳаҷми он ҳамроҳ бо шохобҳояш 144 км³ мерасад; лозур аз баландии 6200 м оғоз ёфта, забонааш то баландии 2909 м фуруд меояд ва дар силсилаи он 100 лозури хурду бузург, аз ҷумла 26 шохоби бевосита, ба ҳам пайвастаанд. Дар канори чапи лозур, дар баландии 4169 м, 7 августи соли 1933 истгоҳи гидрометеорологӣ кушода шуда буд, ки то соли 1995 бефосила кор кард ва соли 2004 дар доираи лоиҳаи байналмилалӣ дар он ҷо истгоҳи худкор насб гардид. Бар асари гармшавии иқлим лозур танҳо дар садаи XX дар танаи асосии худ тақрибан 15 км³ ях – даҳяки массаи худро – аз даст додааст.&lt;ref name=&quot;ref11&quot; /&gt;

Тибқи баррасиҳои лозуршиносии охирин, масоҳати умумии лозури Ванҷях (Федченко) тақрибан 700 км² арзёбӣ мешавад ва ҳаҷми умумии яхи он, бар пояи ченкунии ғафсии қабати ях, 123,4 ± 28 км³ ҳисоб карда шудааст.&lt;ref name=&quot;ref23&quot;&gt;[https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-glaciology/article/evolution-of-fedchenko-glacier-in-the-pamir-tajikistan-during-the-past-eight-decades/0F2F382BD7954575E28B20128B7825E2 The evolution of Fedchenko glacier in the Pamir, Tajikistan, during the past eight decades] (англ.) // Journal of Glaciology. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар тӯли 93 соли мушоҳидаи илмӣ (1928-2021), суръати миёнаи тағйири баландии сатҳи лозур ба −0,46 метр дар сол расидааст, ҳарчанд дар ду фосилаи алоҳида – солҳои 1958-1980 ва 2010-2021 – коҳиши баландии забонаи лозур ду баробар аз меъёри дарозмуддат тезтар будааст.&lt;ref name=&quot;ref24&quot;&gt;[https://eartharxiv.org/repository/view/7474/ Multi-temporal elevation changes of Fedchenko Glacier, Tajikistan, from 1928 to 2021] (англ.) // EarthArXiv / Journal of Glaciology, 2024. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Ченкуниҳои GNSS ва тасвирбардории радарии TanDEM-X нишон медиҳанд, ки мувозинати ҷирмии лозур аз −0,27 ± 0,05 метри муодили обӣ дар сол барои давраи 2000-2011 то −0,51 ± 0,04 метр дар сол барои давраи 2011-2016 бадтар шудааст, яъне суръати обшавии лозур дар даҳсолаи охир тақрибан ду баробар афзудааст.&lt;ref name=&quot;ref25&quot;&gt;Lambrecht A., Mayer C., Wendt A., Floricioiu D., Völksen C. Elevation change of Fedchenko Glacier, Pamir Mountains, from GNSS field measurements and TanDEM-X elevation models, with a focus on the upper glacier // Journal of Glaciology.&lt;/ref&gt; Бо вуҷуди ин, азбаски забонаи лозур бо қабати ғафси хоку сангреза пӯшида аст, масоҳати намоёни он тайи даҳсолаҳо танҳо 1,4 фоиз тағйир ёфта, дар ҳоле ки ҳаҷми аслии яхи он коҳиши назаррас – тақрибан 5 км³ дар тӯли ҳашт даҳсола – доштааст.&lt;ref name=&quot;ref23&quot; /&gt; Тибқи маълумоти барномаи UNEP GRID-Arendal, забонаи лозур аз соли 1933 инҷониб зиёда аз 1 километр ба ақиб нишастааст ва аз соли 1980 инҷониб тақрибан 50 метр паст шудааст.&lt;ref name=&quot;ref26&quot;&gt;[https://www.grida.no/resources/5274 Shrinking of Fedchenko Glacier in the Pamirs of Tajikistan] (англ.) // UNEP GRID-Arendal. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Пажӯҳиши соли 2026 дар маҷаллаи ''«Remote Sensing»'' доир ба ҳавзаи лозурии дарёи Вахш, ки низоми лозурии Ванҷях (Федченко)-ро низ фаро мегирад, нишон дод, ки масоҳати умумии лозурҳои ин ҳавза аз 4440,9 км² дар соли 2000 то 4087,1 км² дар соли 2018 коҳиш ёфта, барои соли 2025 тахминан 3955,2 км² пешбинӣ мешавад; яъне тайи солҳои 2000-2025 масоҳати умумии лозурҳо 485,7 км² (10,94 фоиз) кам шуда, коҳиши миёнаи солона ба 19,43 км² мерасад.&lt;ref name=&quot;ref27&quot;&gt;[https://www.mdpi.com/2072-4292/18/9/1436 Changes in Glaciers of the Vakhsh River Basin, Tajikistan Under Global Climate Change] (англ.) // Remote Sensing, ҷ. 18, № 9, мақолаи 1436, 2026.&lt;/ref&gt;

Қисмати шарқии кӯҳистони ноҳия, аз ҷумла шарқи қаторкӯҳи Ванҷ ва минтақаи лозури Федченко, ба ҳудуди Боғи миллии Тоҷикистон дохил мешавад, ки соли 1992 таъсис ёфтааст ва моҳи июни соли 2013 таҳти унвони ''«Боғи миллии Тоҷикистон (кӯҳҳои Помир)»'' ба Феҳристи мероси умумиҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] шомил гардид.&lt;ref name=&quot;ref28&quot;&gt;[https://news.un.org/ru/story/2013/06/1224271 Таджикский национальный парк «Горы Памира» включён в список Всемирного наследия ЮНЕСКО] (рус.) // Маркази ахбори СММ, июни 2013. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref29&quot;&gt;[https://medt.tj/ru/tourism/tourism/1424-tajikskiy-natsionalniy-park-obekt-vsemirnogo-naslediya-unesco Таджикский национальный парк — объект Всемирного наследия ЮНЕСКО] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260119142923/https://www.medt.tj/ru/tourism/tourism/1424-tajikskiy-natsionalniy-park-obekt-vsemirnogo-naslediya-unesco |date=2026-01-19 }} (рус.) // Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Тибқи тавсифи ҳарбӣ-ҷуғрофии подполковник А. Е. Снесарев (1906), қаторкӯҳи Ванҷу Язғулом, ки водиҳои Ванҷу Язғуломро аз ҳам ҷудо мекунад, аз наздикии лозури Федченко сар мешавад ва бо теғаҳои баланду сангин ва танг то дарёи Панҷ бо шебҳои тунд қатъ мегардад; дарозии он 130-140 верст (тахминан 138-149 км) ва баландии миёнааш 17-18 ҳазор фут (тахминан 5180-5490 м) арзёбӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;ref2192&quot; /&gt; Шумораи ағбаҳои ин қаторкӯҳ хеле кам аст; аз миёни онҳо ағбаи Гушхон (тахминан 14 500 фут — қариб 4420 м) серистифодатарин ба шумор мерафт, гарчанде убури он низ душвориҳои зиёд дошт: аспро якчанд маротиба бояд аз пушт фуроварданд ва вақти хунуктарини рӯзро барои гузаштан интихоб мекарданд, то барф вазни аспро нигоҳ дошта тавонад.&lt;ref name=&quot;ref2192&quot; /&gt;

=== Заминҷунбӣ ===
Ноҳияи Ванҷ дар яке аз минтақаҳои аз ҷиҳати геологӣ мураккабтарин ва аз нигоҳи сейсмикӣ фаъолтарини Осиёи Марказӣ ҷой дорад&lt;ref name=&quot;ref186&quot;&gt;[https://academic.oup.com/gji/article/240/3/2125/7984515 Identifying geological structures in the Pamir region using non-subsampled shearlet transform and gravity gradient tensor] // Geophysical Journal International, Oxford Academic. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref187&quot;&gt;[https://www.mdpi.com/2072-4292/16/24/4771 Present-Day Tectonic Deformation Characteristics of the Northeastern Pamir Margin Constrained by InSAR and GPS Observations] // Remote Sensing (MDPI). Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;, ки ин пеш аз ҳама ба бархӯрди амиқи қитъаҳои литосфераии Ҳиндустон ва Авруосиё вобаста аст. Дар натиҷаи ин бархӯрд блоки Помир дар давоми кайнозои дер тақрибан 280–300 километр ба самти шимол рондашуда, деформатсияи бузурги тектоникиро дар зерминтақаи Ванҷу Язғулом ба вуҷуд овардааст&lt;ref name=&quot;ref188&quot;&gt;[https://www.frontiersin.org/journals/earth-science/articles/10.3389/feart.2022.967529/full Two kinematic transformations of the Pamir salient since the Mid-Cenozoic: Constraints from multi-timescale deformation analysis] // Frontiers in Earth Science. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;. Деформатсияи сатҳии минтақа асосан тавассути шикастагии калони Дарвоз-Қарокӯл ва системаи шикастагиҳои дохилиқаторкӯҳии транстенсионӣ идора мешавад&lt;ref name=&quot;ref189&quot;&gt;[https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geosphere/article/6/4/444/132380/Major-intracontinental-strike-slip-faults-and Major intracontinental strike-slip faults and contrasts in lithospheric strength] // Geosphere, GeoScienceWorld. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;, дар ҳоле ки заминҷунбиҳои чуқурии миёна дар зери минтақа бо равандҳои деламинатсия ва кандашавии (breaking-off) порчаи литосфераи Ҳиндукуш алоқаманд дониста мешаванд&lt;ref name=&quot;ref190&quot;&gt;[https://refubium.fu-berlin.de/bitstream/handle/fub188/1258/Thesis_Kufner_Sofia.pdf Lithospheric structure and seismotectonic setting of the Hindu Kush, the Tajik-Afghan basin and the western Pamir from analysis] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240604181650/https://refubium.fu-berlin.de/bitstream/handle/fub188/1258/Thesis_Kufner_Sofia.pdf |date=2024-06-04 }} // Refubium, Freie Universität Berlin. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;.

==== Заминҷунбии 2 январи соли 2010 ====
Субҳи рӯзи шанбе, 2 январи соли 2010 (соати 07:15 бо вақти маҳаллӣ), дар шарқи Тоҷикистон заминларзае бо бузургии тахминан 5,3–5,4 ба вуқӯъ пайваст. Эпицентри он тақрибан 14 километр шимолтар аз маркази ноҳияи Ванҷ, дар координатаҳои 38,247° арзи шимолӣ ва 71,495° тӯли шарқӣ ҷойгир буд, гипоцентраш бошад дар умқи тақрибан 47 километр қарор дошт&lt;ref name=&quot;ref191&quot;&gt;[https://reliefweb.int/disaster/eq-2010-000001-tjk Tajikistan: Earthquake - Jan 2010] // ReliefWeb. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;. Заминларза ба 23 деҳа дар ду ҷамоати ноҳия — ҷамоати ба номи Маҳмадулло Абдуллоев (собиқ Ванҷ) ва ҷамоати Язғулом — хисороти ҷиддӣ расонд&lt;ref name=&quot;ref192&quot;&gt;[https://reliefweb.int/report/tajikistan/react-situation-report-no1-earthquake-vanj-district-gbao-province-tajikistan REACT Situation Report No.1: Earthquake in Vanj District, GBAO Province, Tajikistan] // REACT / ReliefWeb. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref193&quot;&gt;[https://reliefweb.int/report/tajikistan/tajikistan-vanj-earthquake-situation-report-2 Tajikistan Vanj Earthquake Situation Report #2] // ReliefWeb. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;.

Тибқи гузоришҳои ибтидоии созмонҳои байналмилалӣ, офат ба 958 хоҷагӣ таъсир расонд; шумораи хонаҳои комилан харобшуда, ки дар рӯзҳои аввал 98 адад арзёбӣ шуда буд, дар натиҷаи давоми таконҳои пасозилзилавӣ то 140–162 адад афзоиш ёфт&lt;ref name=&quot;ref194&quot;&gt;[https://www.ozodi.org/a/1920743.html Дар Ванҷ 98 манзил пурра тахриб шудааст] // Радиои Озодӣ. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref195&quot;&gt;[https://reliefweb.int/report/tajikistan/tajikistan-vanj-earthquake-situation-report-3 Tajikistan Vanj Earthquake Situation Report #3] // ReliefWeb. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;. Дар маҷмӯъ, беш аз 1050 бино — аз ҷумла манзилҳои зист, се мактаб, тақрибан 30 бинои маъмуриву иҷтимоӣ, дармонгоҳи ноҳия ва бинои нозироти андоз — қисман ё пурра хароб гардиданд&lt;ref name=&quot;ref196&quot;&gt;[https://www.ozodi.org/a/1920560.html Хисороти заминларзаи шадид дар Ванҷ] // Радиои Озодӣ. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref193&quot; /&gt;. Аз 1134 то беш аз 20 000 нафар сокинон ба таври мустақим ё ғайримустақим зарар диданд; ҳамзамон, ин офат талафоти ҷонии марговар дар пай надошт ва танҳо 2 нафар ҷароҳат бардоштанд&lt;ref name=&quot;ref197&quot;&gt;[[:ru:Землетрясение_в_Таджикистане_(2010)|Землетрясение в Таджикистане (2010)]] // Википедия (рус.). Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;. Зарари молиявӣ тахминан 1,5 миллион доллари амрикоӣ (тақрибан 16,2 миллион сомонӣ) арзёбӣ гардид&lt;ref name=&quot;ref197&quot; /&gt;.

Дар асари таконҳо беш аз 2,5 километр хатҳои интиқоли барқ ва алоқа канда шуда, 13 сутуни барқӣ шикастанд, ки дар натиҷа маркази Ванҷ, Роғ ва Гишхун бидуни нерӯи барқ ва алоқаи телефонӣ монданд&lt;ref name=&quot;ref197&quot; /&gt;. Сармои шадиди зимистон (то −24 °C дар шаб) вазъиятро боз ҳам мушкилтар гардонд; мардум аз тарси фурӯрезии минбаъдаи биноҳо шабҳои аввалро дар ҳавои кушод, дар хаймаҳо ва биноҳои камосебдида гузарониданд&lt;ref name=&quot;ref194&quot; /&gt;. Дар моҳҳои баъдина силсилаи тӯлонии таконҳои пасозилзилавӣ идома ёфт&lt;ref name=&quot;ref198&quot;&gt;[https://www.ozodi.org/a/1922938.html Рӯйдодҳои ҳафта дар оинаи матбуот] // Радиои Озодӣ. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;. Дар вокуниш ба офат, Ҳукумати Тоҷикистон, Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва созмонҳои байналмилалӣ — аз ҷумла Федератсияи байналмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар (IFRC), барномаи REACT ва Ташкилоти Ҷамъиятии Мададгори Мудофиа — амалиёти кумаки башардӯстонаро оғоз карданд, ки то 5 майи ҳамон сол идома ёфт&lt;ref name=&quot;ref192&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref199&quot;&gt;[https://khovar.tj/2010/01/ba-zarardidagoni-zaminlarzai-van-1206-k-1262-mak-az-t-1206-mm/ Ба зарардидагони заминларзаи Ванҷ кӯмак аз ТҶММ] // АМИТ «Ховар». Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;.

==== Хатарҳои дувумдараҷа: сангрезиш ва заминлағзиш ====
Ба сабаби топографияи шадидан кӯҳистонии ноҳия, заминҷунбиҳо аксар вақт боиси сангрезиш мегарданд, ки ягона шоҳроҳи нақлиётии минтақа — шоҳроҳи Душанбе–Хоруғро масдуд месозад. Ҳангоми таконҳои пасозилзилавии 6 январи соли 2010, сангрезише 3 километр қисмати шоҳроҳро дар километри 481-ум пӯшонд&lt;ref name=&quot;ref200&quot;&gt;[https://khovar.tj/2010/01/kumitai-1202-olat-1202-oi-fav-1178-ulodda-tajyor-nest/ Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда тайёр нест] // АМИТ «Ховар». Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref201&quot;&gt;[https://www.khf.tj/node/4686 КҲФ: Заминларза ва резиши санг дар кишвар. Талафоти ҷонӣ ва хисороти дигар нест] // Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи гражданӣ. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;. Мутахассисон ин хатарро бо фоҷиаи заминлағзиши [[Ярчи Ҳоит|Ҳоит]] (10 июли соли 1949, заминларзаи бо бузургии 7,4–7,5), ки боиси марги тақрибан 7200 нафар гардида буд, муқоиса мекунанд&lt;ref name=&quot;ref202&quot;&gt;[[:en:1949_Khait_earthquake|1949 Khait earthquake]] // Wikipedia (англ.). Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;.

==== Ҳодисаҳои сейсмикии баъдина (2015–2023) ====
Рӯзи 7 декабри соли 2015, заминларзае бо бузургии 7,2, ки маркази он дар наздикии кӯли [[Сарез]] ҷойгир буд, дар километрҳои 452 ва 462-юми шоҳроҳи Душанбе–Хоруғ дар ҳудуди ноҳияи Ванҷ сангрезиши марговар ба вуҷуд овард, ки дар натиҷаи он як ронанда ҳалок ва якчанд мошини боркаш хароб гардид&lt;ref name=&quot;ref203&quot;&gt;[https://khovar.tj/2015/12/van-barrasii-o-ibat-oi-ofati-tabi-dar-voh-r-bo-ramazon-ra-imzoda/ Ванҷ: Баррасии оқибатҳои офати табиӣ дар вохӯрӣ бо Рамазон Раҳимзода] // АМИТ «Ховар». Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;. Рӯзҳои 9 ва 21 марти соли 2023, ду заминларзаи дигар — яке бо бузургии 5,7 бо марказаш дар ҳудуди Боғи миллии Тоҷикистон ва дигаре бо бузургии 6,5 дар [[Ҳиндукуш|Ҳиндукуши]] Афғонистон — таконҳои шадидро дар саросари Помири Ғарбӣ, аз ҷумла дар ноҳияи Ванҷ, ба вуҷуд оварданд&lt;ref name=&quot;ref204&quot;&gt;[https://www.aa.com.tr/ru/%D0%BC%D0%B8%D1%80/%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D1%88%D0%BB%D0%BE-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%80%D1%8F%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B9-5-7/2840674 В Таджикистане произошло землетрясение магнитудой 5,7] // Anadolu Ajansı. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref205&quot;&gt;[[:ru:Землетрясение_в_Бадахшане_(2023)|Землетрясение в Бадахшане (2023)]] // Википедия (рус.). Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;.

==== Осебпазирии инфрасохтор ва чораҳои паст кардани хавф ====
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки қисми зиёди биноҳои харобшуда дар заминҷунбии соли 2010 хонаҳои анъанавии гилину похсагин буданд, ки аз нигоҳи муҳандисии сейсмикӣ муқовимати паст дошта, камарбандҳои оҳану бетонӣ надоранд&lt;ref name=&quot;ref197&quot; /&gt;. Барои паст кардани хавфи минбаъда, Ҳукумати Тоҷикистон барномаҳои кӯчонидани аҳолиро аз минтақаҳои хатарноки экзогенӣ амалӣ месозад&lt;ref name=&quot;ref197&quot; /&gt;.

== Иқлим ==
Иқлими ноҳияи Ванҷ қораӣ (континентӣ) аст; тобистонаш гарми бебориш, зимистонаш сарди камбарф; ҳарорати миёна дар моҳи июл 20-24 °C, дар январ аз −12 °C то −20 °C. Мизони борандагии солона 200-300 миллиметр аст. Баландиҳои 4000-5500 м марғзоранд, аз он болотар – тундраи кӯҳист. Дар баландкӯҳҳо иқлим ба куллӣ дигар аст: дар минтақаи лозури Ванҷях ҳарорати миёнаи моҳонаи ҳаво ҳатто дар моҳҳои июн-сентябр ҳамагӣ +1,6 °C буда, миқдори солонаи боришот дар он ҷо ба 1192 мм мерасад, ки 99 дарсади он ба шакли барф меборад.&lt;ref name=&quot;ref11&quot; /&gt;

=== Таснифи иқлимӣ ва механизмҳои ташаккулёбандаи он ===
Тибқи таснифи байналмилалии иқлимшиносии Кёппен-Гейгер (Köppen-Geiger), иқлими қисми асосии водиҳои поёнии ноҳияи Ванҷ ба гурӯҳи Dsa – ''«иқлими қораии мӯътадил бо тобистони гарму хушк»'' – мансуб дониста мешавад.&lt;ref name=&quot;ref32&quot;&gt;[[:en:Vanj_District|Vanj]] (англ.) // Wikipedia, the Free Encyclopedia. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Ин рамз се хусусияти бунёдиро ифода мекунад: ҳарфи D нишон медиҳад, ки ҳарорати миёнаи сардтарин моҳи сол аз −3 °C поёнтар аст ва барф дар зимистон қабати устувор ташкил медиҳад, дар ҳоле ки гармтарин моҳ аз 10 °C болотар аст; ҳарфи s далолат мекунад, ки боришоти моҳи хушктарини тобистон ба маротиб камтар аз боришоти моҳи сербориштарини зимистону баҳор аст; ҳарфи a нишон медиҳад, ки ҳарорати миёнаи гармтарин моҳи сол аз 22 °C зиёдтар аст. Ин таснифот танҳо то баландиҳои тақрибан 2000-2500 метр эътибори комил дорад; бо боло рафтан аз ин сатҳ, иқлим ба категорияҳои сардтару намноки Dsb ва Dsc мегузарад, дар баландиҳои беш аз 3500-4000 метр ба категорияи E (иқлими тундраи кӯҳӣ) ва дар минтақаи лозурҳо, аз ҷумла дар ҳавзаи Ванҷях, ба категорияи EF (иқлими яхбандии доимӣ) табдил меёбад.&lt;ref name=&quot;ref33&quot;&gt;Outlook on climate change adaptation in the Central Asian mountains (англ.) // Carpathian Convention. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Иқлими ноҳия натиҷаи таъсири мутақобилаи се механизми асосии атмосферист. Дар фасли зимистон (аз ноябр то март) минтақа таҳти таъсири канораи ҷанубу ғарбии Антитсиклони Сибирӣ қарор мегирад, ки массаҳои ҳавоии сарду хушкро ба водиҳои Помир ворид карда, ҳавои софи вале шадидан сарди зимистонаро ба вуҷуд меорад.&lt;ref name=&quot;ref34&quot;&gt;Рамочная модель управления экологическими и социальными охранными мерами (РМУЭСОМ) (рус.) // ECDP.TJ. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар охири зимистону фасли баҳор, силсилабодҳои ғарбӣ (Westerlies), ки аз уқёнуси Атлантик ва баҳри Миёназамин ҷараён мегиранд, манбаи асосии намӣ ва боришот мебошанд; вақте ин сиклонҳо ба қаторкӯҳҳои баланди Ванҷу Язғулом бармехӯранд, раванди боришоти орографӣ (кӯҳсоз) рӯй медиҳад, ки боиси резиши миқдори зиёди борону барф мегардад. Дар моҳҳои июлу август бошад, гармшавии шадиди сатҳи замин дар биёбонҳои Афғонистону Эрон боиси пайдоиши минтақаҳои фишори паст мегардад, ки массаҳои ҳавоии тропикии хушкро ба минтақа ворид карда, равандҳои абрсозиро бозмедоранд ва давраи хушксолии тобистонаро фаро меоранд. Бо сабаби парокандагии шабакаи истгоҳҳои обуҳавосанҷӣ дар кӯҳистони Помир, таҳлили дақиқи микроиқлимҳои алоҳида – ҳатто бо истифода аз пойгоҳҳои додаҳои глобалӣ ба монанди MERRA-2 – то ҳанӯз кори мураккабе боқӣ мемонад.&lt;ref name=&quot;ref35&quot;&gt;[https://www.nature.com/articles/s41598-025-86366-4 Modeling of historical and future changes in temperature and precipitation in the Panj River Basin in Central Asia under the CMIP5 RCP and CMIP6 SSP scenarios] (англ.) // PMC. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

=== Низоми ҳарорат ===
Маълумоти мушаххаси истгоҳҳои метеорологии маҳаллӣ манзараи дақиқтари низоми ҳароратиро пешкаш мекунанд. Тибқи таҳлили илмии соли 2024, ки бар асоси мушоҳидаҳои истгоҳи обуҳавосанҷии Хумроғӣ (воқеъ дар ҳавзаи болооби рӯди Ванҷ) анҷом дода шудааст, ҳарорати миёнаи солона дар ин минтақа тақрибан ба +9,9 °C баробар аст.&lt;ref name=&quot;ref36&quot;&gt;[https://www.mdpi.com/2072-4292/16/10/1730 Murodov, M.; Li, L.; Safarov, M.; Lv, M.; Murodov, A.; Gulakhmadov, A.; Khusrav, K.; Qiu, Y. A Comprehensive Examination of the Medvezhiy Glacier\\\'s Surges in West Pamir (1968–2023)] (англ.) // Remote Sensing. — 2024. — Ҷ. 16, № 10. — Мақолаи 1730. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Гармтарин моҳи сол июл буда, ҳарорати миёнаи он ба +23,0 °C мерасад,&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt; баъзе манбаъҳои дигар ҳарорати миёнаи июлро дар маркази ноҳия то +25 °C арзёбӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;ref32&quot; /&gt; Тибқи маълумоти сомонаҳои обуҳавосанҷии оммавӣ, дар давоми рӯзҳои гарми тобистон (масалан, дар охири июлу аввали август) ҳарорати нимирӯзӣ метавонад ба таври муназзам то +27...+32 °C боло равад.&lt;ref name=&quot;ref37&quot;&gt;[https://www.gismeteo.ru/weather-vanch-336641/ Погода в Ванче сегодня] (рус.) // Gismeteo. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Сардтарин моҳи сол январ аст, ки тибқи маълумоти истгоҳи Хумроғӣ ҳарорати миёнааш аз −4,9 то −5,0 °C-ро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref32&quot; /&gt; Ин рақам аз тавсифи умумии дар боло овардашуда (аз −12 то −20 °C), ки маъмулан дар сарчашмаҳои донишномавӣ дар бораи маркази ноҳия дода мешавад, фарқи назаррас дорад; чунин ба назар мерасад, ки ин тафовут на ихтилофи асл, балки натиҷаи фарқи мавқеи чен ва усули ҳисоб бошад – рақами дуюм эҳтимолан ба ҳарорати шабонаи ниҳоии сардтарин рӯзҳо ё ба минтақаҳои баландтари ноҳия дахл дорад, дар ҳоле ки рақами якум ҳарорати миёнаи моҳонаро дар як истгоҳи мушаххас инъикос мекунад. Муҳимтарин хусусияти ин иқлим амплитудаи миёнаи солонаи ҳарорат аст, ки ба 27,9 °C мерасад ва гувоҳи равшани набудани таъсири мӯътадилкунандаи баҳрҳо мебошад.&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt;

Ҳароратҳои фавқулода низ ба қайд гирифта шудаанд: тибқи як ҳуҷҷати арзёбии экологию иҷтимоӣ, дар моҳи июли соли 2013 ҳарорати ҳаво дар ноҳия то +36,6 °C расидааст, дар ҳоле ки дар моҳи январи соли 2012 пасттарин ҳарорати мутлақ −20,5 °C ба қайд гирифта шуд;&lt;ref name=&quot;ref34&quot; /&gt; тафовути миёни ин ду нишондиҳанда – беш аз 57 дараҷа – худ далели равшани шиддати иқлими қораии кӯҳистонии ноҳия аст.

Бо ҳар 100 метр болоравии баландӣ, ҳарорати ҳаво, тибқи қонунияти умумии физикаи атмосфера, ба ҳисоби миёна 0,6 °C коҳиш меёбад; маҳз ҳамин градиенти амудӣ сабаб мешавад, ки дар ҳоле ки дар маркази ноҳия тобистон гармои то 30 дараҷа ҳукмфармост, дар баландиҳои болои 4000 метр шароити наздик ба зимистон боқӣ мемонад. Дар минтақаи лозури Ванҷях, тавре ки дар боло зикр гардид, ҳарорати миёнаи моҳонаи ҳаво ҳатто дар моҳҳои июн-сентябр ҳамагӣ +1,6 °C-ро ташкил медиҳад, ки шабнаму яхбандии шабонаро дар он ҷо ҳатто дар авҷи тобистон табиӣ мегардонад.

=== Боришот ва намнокии ҳаво ===
Тақсимоти боришот дар ноҳияи Ванҷ, мисли ҳарорат, ба таври шадид вобаста ба баландӣ тағйир меёбад. Тибқи маълумоти истгоҳи Хумроғӣ, боришоти миёнаи солона дар ҳавзаи болооби рӯди Ванҷ ба 341 мм мерасад,&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt; дар ҳоле ки дар қисматҳои поёнии водӣ ин рақам ба 200-300 мм наздик аст (ниг. боло), ва дар баъзе минтақаҳои миёнакӯҳ, тибқи баъзе сарчашмаҳо, то 626 мм низ мерасад.&lt;ref name=&quot;ref32&quot; /&gt; Хусусияти муҳимтарин на ҳаҷми умумии боришот, балки тақсимоти бениҳоят нобаробари он дар тӯли сол аст: моҳи сербориштарин март буда, ба ҳисоби миёна 64 мм боришот дорад ва бо обшавии ҳамзамони барфҳои кӯҳӣ сатҳи оби Ванҷобу Язғуломро кескин боло мебарад; моҳи хушктарин бошад, август аст, ки миқдори боришот дар он ҳамагӣ ба 1 мм мерасад.&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt; Тафовути 63-миллиметра миёни ин ду моҳ нишондиҳандаи равшани хушксолии мутлақи тобистона мебошад.&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt;

Намнокии нисбии ҳаво низ ба ҳамин ритми мавсимӣ пайравӣ мекунад: дар авҷи тобистон он метавонад то 18-24 фоиз коҳиш ёбад,&lt;ref name=&quot;ref38&quot;&gt;Погода в Ванче (Таджикистан) (рус.) // JSPRAV.ru. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; ки боиси бухоршавии босуръати намӣ аз сатҳи хоку баргу набот гардида, эҳтиёҷи кишоварзиро ба обёрии сунъӣ хеле меафзояд. Дар муқобил, дар минтақаи баландкӯҳии лозури Ванҷях, тавре ки дар боло омад, миқдори солонаи боришот ба 1192 мм мерасад, ки 99 дарсади он ба шакли барф меборад – рақаме, ки таъсири орографии (кӯҳсози) қаторкӯҳҳои Ванҷу Академияи илмҳоро ба таври возеҳ нишон медиҳад: ҳангоме ки массаҳои ҳавоии намнок ба ин деворҳои азим бармехӯранд, ба боло ҳаракат карда, сард мешаванд ва намии худро дар шакли боришоти шадид дар минтақаҳои баландтар мепартоянд, дар ҳоле ки водиҳои поёнӣ дар ''«сояи боришот»'' боқӣ мемонанд.

Хоки водиҳо ҷигарӣ ва чаманзорӣ (чимтолӣ); хоки кӯҳҳо ва нишебиҳои онҳо даштӣ ва марғзору баландкӯҳ, ҷо-ҷо регзор аст. Аксари хокҳо серсанганд.

Дар водиҳо набототи даштӣ, дар кӯҳҳо ва доманаи онҳо дарахтони бед, арча, сафедор, буттаҳои ангат, зирк, бушол, настаран; дар баландии 2000-4000 м камол, юған, торон, ревоҷ (чукрӣ), куруш, фарк, курт, бодом, жағн, тӯс (буруҷ) ва ғайра мерӯянд. Дар водии Ванҷ дарахтони мевадор, аз қабили тут, зардолу, себ, чормағз хеле фаровонанд ва ҳосили хуб медиҳанд.

Аз ҳайвоноти ваҳшӣ паланг, хирс, гург, шағол, рӯбоҳ, оҳу, суғур, заргӯш, аз парандагон гунҷишк, ғулба, кабки реза, кабки дарӣ (ҳилол), кафтар, боз, ғалевоз, уқоб ва ғайра вомехӯранд.

=== Минтақабандии амудии эко-иқлимӣ ===
Бо сабаби тафовути шадиди баландӣ – аз 1500 метр дар қисматҳои поёнии водӣ то беш аз 6000 метр дар қуллаҳо – иқлими ноҳияи Ванҷ якранг нест, балки аз занҷираи пайдарпайи минтақаҳои эко-иқлимӣ иборат аст, ки ҳар кадоме шароити хоси гармову намнокӣ ва набототу ҳайвоноти мувофиқи худро доранд.

Дар баландии 1500-2000 метр, дар водиҳои Ванҷу Водхуд, иқлим гармтарину мусоидтарин аст; маҳз дар ҳамин минтақа, тавре ки дар боло зикр шуд, дарахтони меваовар – тут, зардолу, себу чормағз – ҳосили фаровон медиҳанд. Аз баландии 2000 то 4000 метр иқлим сардтар мешавад ва набототи дарахтии гармидӯст ҷои худро ба буттаву гиёҳҳои тобовар ба хушкии тобистона медиҳад; маҳз ҳамин минтақа, тибқи таҳқиқоти экологии барномаҳои ҷаҳонии ҳифзи табиати Осиёи Марказӣ, макони зисти намудҳои нодири эндемикӣ – аз ҷумла гиёҳи [*Nepeta badachschanica]* ва шабпараки нодири кӯҳӣ [*Parnassius autocrator]* – маҳсуб мешавад.&lt;ref name=&quot;ref39&quot;&gt;[https://portals.iucn.org/library/node/48972 World Heritage thematic study for Central Asia] (англ.) // IUCN Portals. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Дар баландии 4000-5500 метр, дар минтақаи тундраи кӯҳӣ ва марғзорҳои алпӣ, набототи дарахтӣ комилан аз байн меравад ва танҳо гиёҳҳои пастқад, ушна ва сангфаш (лишайник) боқӣ мемонанд; фаунаи ин минтақа – аз ҷумла паланг, хирс, суғур ва кабки дарӣ (ҳилол) – бештар дар фасли тобистон ба ин баландиҳо мебарояд ва бо фарорасии зимистон ба минтақаҳои поёнии гармтар муҳоҷирати амудӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;ref39&quot; /&gt; Ниҳоят, аз баландии 5500 метр боло, дар минтақаи нивалӣ-лозурӣ, олами яхбандии доимӣ оғоз мешавад, ки ба иқлими қутбҳои Замин монандӣ дорад ва манбаи асосии ғизогирии лозурҳои бузурги ноҳия, аз ҷумла лозури Ванҷях, ба шумор меравад.

=== Хатарҳои гидрометеорологӣ ва мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим ===
Иқлими шадидан қораии ноҳияи Ванҷ, ки бо боришоти пуршиддати баҳорӣ ва хушксолиҳои шадиди тобистона тавсиф мешавад, минтақаро ба яке аз осебпазиртарин ноҳияҳо аз лиҳози хатарҳои гидрометеорологӣ дар тамоми ҳавзаи рӯди Панҷ табдил додааст.&lt;ref name=&quot;ref40&quot;&gt;Climate Change Vulnerability Assessment Republic of Tajikistan: Building Climate Resilience in the Pyanj River Basin (англ.) // Climate Investment Funds (CIF). Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Ду омили асосии иқлимӣ сабабгори аксари сел ва обхезиҳо мебошанд. Аввал, вақте ки боришоти шадиди баҳорӣ бо баландшавии ногаҳонии ҳарорат ҳамроҳ мешавад, барфҳои нишебиҳои кӯҳӣ босуръат об шуда, заминро аз ҳад зиёд сернам мекунанд ва ба лағжиши қабатҳои замин ва фаромадани селҳои лойқадор оварда мерасонанд.&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt; Дуюм, ҳангоме ки ҳарорати нимирӯзии тобистона ба атрофи +30 °C мерасад, суръати обшавии лозурҳо ба ҳадди аксар расида, метавонад боиси обхезиҳои ногаҳонии кӯлҳои лозурӣ гардад,&lt;ref name=&quot;ref38&quot; /&gt; падидае, ки, тавре ки дар бахши ''«Лозурҳо ва қуллаҳо»'' зикр гардид, дар мисоли лозури Хирсон борҳо ба амал омадааст.

Тибқи арзёбии осебпазирии иқлимӣ, ки дар доираи лоиҳаи минтақавии ''«Ташаккули устувории иқлимӣ дар ҳавзаи дарёи Панҷ»'' анҷом дода шудааст, деҳаҳои ноҳияи Ванҷ, аз ҷумла дар ҷамоатҳои Водхуду Язғулом, дар қатори минтақаҳои дорои хатари миёна ва баланди зарар аз сел ва обхезӣ гурӯҳбандӣ шудаанд.&lt;ref name=&quot;ref40&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref41&quot;&gt;[https://www.adb.org/projects/45354-002/main 45354-002: Building Climate Resilience in the Pyanj River Basin] (англ.) // Asian Development Bank. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Барои коҳиш додани ин осебпазирӣ, дар доираи лоиҳаҳои байналмилалии мутобиқшавӣ ба иқлим, дар ҳудуди ҷамоати Водхуд корҳои мустаҳкамкунии соҳили рӯди Ванҷоб ва барқарорсозии лӯлаҳои оби полезӣ анҷом дода шудаанд, ки ҳадафи онҳо ҳифзи заминҳои кишоварзӣ аз сел ва кафолати таъминоти об дар давраҳои хушксолии шадид мебошад.&lt;ref name=&quot;ref40&quot; /&gt; Ин гуна тадбирҳои инфрасохторӣ, дар якҷоягӣ бо гузариш ба неруи барқи хурди обӣ (ниг. бахши ''«Энергетика»'') ва вобастагии иқтисоди хонаводаҳо ба муҳоҷирати меҳнатӣ (ниг. бахши ''«Муҳоҷирати меҳнатӣ»''), нишондиҳандаи равшани он мебошанд, ки иқлими шадиди кӯҳистонӣ на танҳо омили табиӣ, балки муайянкунандаи асосии тарзи зиндагӣ ва рушди иҷтимоию иқтисодии ноҳияи Ванҷ боқӣ мемонад.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 1. Хулосаи нишондиҳандаҳои иқлимии ноҳияи Ванҷ'''&lt;ref name=&quot;ref36&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref32&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref34&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref37&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref38&quot; /&gt;
|-
|'''Нишондиҳанда'''
|'''Қимат'''
|'''Тавзеҳ'''
|-
|Ҳарорати миёнаи солона
| +9,9 °C
|Истгоҳи Хумроғӣ
|-
|Ҳарорати миёнаи июл (гармтарин моҳ)
| +23,0...+25,0 °C
|Хумроғӣ / маркази ноҳия
|-
|Ҳарорати миёнаи январ (сардтарин моҳ)
|−4,9...−5,0 °C
|Истгоҳи Хумроғӣ
|-
|Амплитудаи миёнаи солонаи ҳарорат
|27,9 °C
|Нишондиҳандаи иқлими қораӣ
|-
|Максимуми мутлақ (рекорд)
| +36,6 °C
|Июли соли 2013
|-
|Минимуми мутлақ (рекорд)
|−20,5 °C
|Январи соли 2012
|-
|Боришоти солона (Хумроғӣ)
|341 мм
|Ҳавзаи болооби рӯди Ванҷ
|-
|Моҳи сербориштарин
|64 мм
|Март
|-
|Моҳи хушктарин
|1 мм
|Август
|-
|Намнокии нисбии ҳаво дар тобистон
|18-24 %
|–
|}
Тавсифи иқлимии асри XIX низ ба хусусиятҳои дар боло зикршуда мувофиқат мекунад: тибқи мушоҳидаи Юхновский (1894), водии Ванҷ, дар муқоиса бо дигар қисматҳои Дарвоз, аз лиҳози иқлимӣ фарқ дошта, азбаски бештар ба бодҳои шимолӣ кушода буд, зимистони он бо сахтии бештар тавсиф мешуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Бо вуҷуди ин, тибқи гуфтаи сокинони маҳаллӣ, ки Юхновский овардааст, миқдори барфу борон он қадар зиёд набуд ва алоқаи роҳ дар тӯли дарёи Ванҷ одатан дар давоми сол қатъ намешуд; танҳо дар мавридҳои нодир, дар натиҷаи тӯфони барфӣ, роҳ аз 4 то 10 рӯз дар як сол баста мешуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ванҷ таърихи чандинҳазорсола дорад, ки осори таърихии он то ҳол пойбарҷоянд, аммо касе аз донишмандони таърих ва бостоншиносони тоҷик ба пажӯҳиши ҷиддии ин ганҷинаи таърих домани ҳиммат барназадааст. Сағонаҳо ва дахмаҳои Ванҷ худ далели ошкори таърихи чандҳазорсолаи ин куҳанбуманд. Бо ин ҳама, таърихи навини водӣ дар осори муаррихони тоҷик – мақолаи академик [[Раҳим Масов]] ''«Оид ба таърихи водии Ванҷ»'' ва китобҳои профессор [[Ҳайдаршо Пирумшоев]] – мавриди баррасии махсус қарор гирифтааст.&lt;ref name=&quot;ref42&quot;&gt;Масов Р. М. К истории Ванчской долины // Мероси ниёгон. — Душанбе, 1999. — № 4. — С. 20–30.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref2&quot; /&gt;

Сарнавишти таърихии Ванҷ аз дигар мавзеъҳои тоҷикнишини Бухорои Шарқӣ ва ғарби Бадахшон чандон фарқе надошт. Фоҷиаҳое, ки дар ин ё он гардиши таърихӣ, мисли ҳуҷуми муғулҳо, темуриён ва тозиши дигар қабилаҳои кӯчии туркнажод ва хунрезиҳои ваҳшиёна дар давраи парокандагии феодалӣ рух доданд, бар ин сарзамин бетаъсир набуданд. Тоҷиконе, ки зери таъқибу фишори аҷнабиён қарор гирифта буданд, барои ҳифзи ҷони худ ба тагнои ин дараҳои дастнорас, ба каронаҳои рӯдҳои кӯҳӣ паноҳ бурданд ва ба ҷойҳои дурдасте кӯчиданд, ки сокинони маҳаллӣ дар он солиёни дароз бо кӯшишу ранҷи сахт қитъаҳои хурди заминро барои кишт созгор мекарданд.

Далели мустақими мардумшиносии ин падидаи муҳоҷират аз ҷониби шарқшиноси рус А. А. Семёнов, ки соли 1898 дар доираи экспедитсияи расмии граф А. А. Бобринский ба кӯҳҳои Зарафшону [[Қаротегин|Қаротегину]] Дарвоз сафар карда буд, сабт гардидааст:

''«Обитатели долины Ванджа говорили, что ихъ долина заселена недавно, лѣтъ сто тому назадъ, выходцами съ Хингоба. Это переселеніе, замѣтимъ, на Вандж съ Хингоба продолжается, вѣроятно, и до сихъ поръ: намъ здѣсь приходилось встрѣчать много туземцевъ, которые родились въ долинѣ Хингоба и недавно переселились на Ванджъ. Туземцы Дарваза по Пянджу передавали, что ихъ отцы заселили правый берегъ рѣки, когда лѣвый былъ занятъ, и пришли сюда изъ долины Хингоба, туда же переселились съ Ях-Су.»''

Тарҷума: ''«Сокинони водии Ванҷ мегуфтанд, ки водии онҳо на чандон пеш, тахминан сад сол қабл, аз ҷониби муҳоҷирони аз Хингов омада маскун шудааст. Ин муҳоҷират, бояд қайд кард, аз Хингов ба Ванҷ, эҳтимол, то ба имрӯз низ идома дорад: мо дар ин ҷо бисёр сокинонеро вохӯрдем, ки худашон дар водии Хингов таваллуд шуда, ба наздикӣ ба Ванҷ кӯчида буданд. Сокинони бумии Дарвоз дар соҳили Панҷ нақл мекарданд, ки падарони онҳо соҳили рости дарёро – вақте ки соҳили чап аллакай ишғол шуда буд – маскун сохтаанд ва ба ин ҷо аз водии Хингов омада буданд, ки худ пеш аз он аз Ях-Су ба он ҷо кӯчида буд»''.&lt;ref name=&quot;ref43&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 20.&lt;/ref&gt; Ин маълумоти мардумшиносӣ, ҳарчанд бар асоси ривояти шифоҳии сокинон дар охири асри XIX сабт шуда ва набояд ҳамчун санади мутлақи таърихӣ пазируфта шавад, бо ин ҳама, бо тасвири умумии дар боло овардашуда – ки водиро паноҳгоҳи гурезагони кӯҳистонӣ аз минтақаҳои гуногун меҳисобад – ҳамоҳангии комил дорад. Дар бораи таърихи куҳантари Ванҷ ҳанӯз манбаъи мувассақе ба даст нарасидааст. Аммо аз таҳқиқоти донишмандони руси тоинқилобӣ ва муҳаққиқони аҳди шӯравӣ бармеояд, ки Ванҷ қариб то охири асрҳои миёна истиқлоли худро нигоҳ медошт. Ин назарро донишманди маъруф, мутахассиси таърихи Бухорои Шарқӣ ва Бадахшон Б. Искандаров чунин баён кардааст:&lt;ref name=&quot;ref44&quot;&gt;Искандаров Б. И. Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в. Ч. 1–2. — Душанбе, 1962–1963.&lt;/ref&gt;

Аз мулкҳои қаламрави Дарвоз сокинони Ванҷ нисбатан мустақилияти воқеъиро соҳиб буданд. Ин ноҳияро кӯҳҳои баланд иҳота мекунанд ва он аз шоҳроҳи пайвандгоҳи мулкҳои кишвар дар канор, дар наздикиҳои доманаи лозури Федченко ҷой дорад. Аз ин ҷиҳат мулки номбурда барои аҷнабиён дастнорас буд. Ба ин нигоҳ накарда, хонҳои [[Қӯқанд]] дар охири асри XVIII - ибтидои XIX борҳо барои ғасбу тобеъ намуданаш кӯшиш ба харҷ додаанд, вале ҳама талафоту харҷашон беҳуда анҷом ёфтааст.

Ванҷ дар замони истилои муғулон ва салтанати [[Темуриён]], [[Шайбониён]] ва [[Аштархониён]] ба таври расмӣ ҷузъи қаламрави онҳо шинохта мешуд, аммо амалан мустақил буд. Ин вазъиятро метавон дар замони ташаккули давлатдории Қӯқанд (авохири асри 18 - нимаи якуми асри 19) низ мушоҳида кард. Мувофиқи маълумоти маъхазҳо, Ванҷ то замони эътироф кардани ҳукумати шоҳи Дарвоз Исмоил (1845-1863) истиқлоли худро нигоҳ дошт. Дар замони ҳукмронии шоҳони вопасини Дарвоз (1863-1877) Ванҷ бахше аз қаламрави он ҳисоб меёфт. Баъд аз пайвастани Ванҷ ба Дарвоз иқтидори ҳокимони Дарвоз афзоиши чашмгире дошт, зеро бо ҳамроҳ шудани паҳлавонони ҳузарби ванҷӣ ба сафи лашкари Исмоилшоҳ имконоти ҷангии ӯ бамаротиб афзуд. Дар бораи муносибати мураккаби Ванҷ бо ҳокимони марказии Дарвоз, ки байни итоат ва муқовимат дар навасон буд, шаҳодати арзишманди дигаре аз офицери Штаби Генералии Русия, капитан А. Кузнецов боқӣ мондааст, ки соли 1892 ба таври пажӯҳиши ҳарбӣ аз Дарвоз дидан кардааст. Тибқи гузориши ӯ, гоҳе Шоҳони Дарвоз маҷбур мешуданд бар зидди бекҳои саркаши Ванҷ лашкар бифиристанд:

''«Тѣмъ не менѣе этимъ переваломъ во время оно Дарвозскіе Ша посылали войска съ артиллеріей въ Ванчъ на усмиреніе непокорныхъ бековъ, которые портили по Пянджу дорогу и занимали оборонительно тѣснины этой рѣки.»''

Тарҷума: ''«Бо ин ҳама, тавассути ҳамин ағба буд, ки замоне Шоҳони Дарвоз лашкар бо тӯпхона ба Ванҷ мефиристоданд, барои ба итоат овардани бекҳои саркаше, ки роҳи канори Панҷро вайрон мекарданд ва тангноҳои ин дарёро ба таври мудофиавӣ ишғол менамуданд»''.&lt;ref name=&quot;ref45&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 12–13.&lt;/ref&gt; Мисоли дигари ин рӯҳияи истиқлолхоҳонаи Ванҷ дар хотираи мардумӣ низ маҳфуз мондааст: тибқи иттилои Кузнецов, тахминан 120 сол пеш аз боздиди ӯ, яъне дар замони Шоҳ Иброҳими Дарвоз, ҳокими Ванҷ — Шабосхон — бо роҳи ағбаи Кашолаях ба Сариқул барои ғорати қирғизҳо лашкар кашида буд:

''«Послѣдній разъ этимъ переваломъ ходилъ управитель Ванча Шабосъ-ханъ въ Сары-Колъ грабить киргизъ. Это было 120 лѣтъ тому назадъ во время Дарвозскаго Ша-Ибрагима.»''

Тарҷума: ''«Бори охирин аз ҳамин ағба ҳокими Ванҷ, Шоҳаббосхон барои ғорати қирғизҳо ба Сариқул гузашта буд. Ин ҳодиса 120 сол пеш, дар замони Шоҳи Дарвоз Иброҳим, рӯй дода буд»''.&lt;ref name=&quot;ref46&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 21–22.&lt;/ref&gt;

Тибқи ривояти маҳаллӣ, ки муаррихон Р. Масов ва Ҳ. Пирумшоев дар асари бунёдии худ ''«Файзи истиқлол дар &quot;Боми ҷаҳон&quot;»'' сабт кардаанд, дар деҳаи Кулумбаи Боло то ба имрӯз нишонаҳои коркарди тилло боқӣ мондаанд, ки гӯё дар замони истилои муғулон навкарони Чингизхон мардуми маҳаллиро маҷбуран ба ин фаъолият сафарбар карда буданд.&lt;ref name=&quot;ref47&quot;&gt;Масов Р. М., Пирумшоев Ҳ. Файзи истиқлол дар «Боми ҷаҳон». — Душанбе: Дониш, 2011. — 412 с. — ISBN 978-99947-2-004-0. — С. 362–363.&lt;/ref&gt; Ин ривоят нишон медиҳад, ки ҳарчанд қудратҳои бузург метавонистанд нуфузи худро ба таври муваққатӣ ва барои истихроҷи захираҳо таҳмил кунанд, онҳо ҳеҷ гоҳ натавонистанд назорати пурраи маъмуриро дар ин дараҳои маҳкам барқарор намоянд. Дар замони салтанати Темуриён низ, тибқи маълумоти муаррихи асримиёнагӣ Абдурраззоқи [[Самарқанд|Самарқандӣ]], агарчи минтақа расман дар итоати Темур буд, он аз ҷониби шоҳони маҳаллӣ идора мешуд ва ҳатто дар лашкари Темур ҳангоми муҳосираи Қалъаи Калот (соли 1381 милодӣ) дастаҳое аз сокинони Дарвозу Қаротегин хидмат мекарданд, ки гувоҳи иқтидори ҳарбии ин кӯҳистониён аст.&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;

Дар охири асри XVIII ва нимаи якуми асри XIX хонҳои Қӯқанд якчанд маротиба кӯшиши тобеъ намудани Ванҷу Дарвозро ба харҷ доданд: дар замони салтанати Умархон (1810-1822) ва Мадалихон лашкаркашиҳои пайдарпай ба самти Қаротегину Дарвоз сурат гирифтанд; чунончи соли 1834 Мадалихон бо сарварии Машариф Атолиқ лашкари бузургеро барои саркӯб кардани шоҳзодагони фирории қӯқандӣ ба ин манотиқ фиристод, ки боиси даргириҳои шадид бо сипоҳиёни маҳаллӣ гардид.&lt;ref name=&quot;ref48&quot;&gt;Мудабирзода. Диссертатсия // Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш, 2025.&lt;/ref&gt; Бо вуҷуди ин талошҳо ва хароҷоти зиёди ҳарбӣ, тавре ки дар боло аз қавли Искандаров зикр гардид, Ванҷ мустақилияти воқеии худро нигоҳ дошт.

Бо таваҷҷуҳ ба ин мавзӯъ, намояндаи расмии идораи Русия дар Туркистон Г. А. Арандаренко чунин қайд намудааст:

Дар давраи Исмоилшоҳ ба дарвозиён фурсат даст дод, ки ҳокимияти худро на танҳо дар Қаротегин ва Шуғнон густариш диҳанд, балки аз [[Кӯлоб|Кӯлобу]] [[Ҳисор]] низ боҷ биситонанд, гарчи дар муддати на чандон тӯлонӣ ҳам бошад.

Тибқи таҳқиқоти навтарин, Исмоилшоҳ дар авҷи иқтидори худ ба ин доираи васеъ ҳатто Рӯшонро низ тобеъ карда буд.&lt;ref name=&quot;ref48&quot; /&gt; Вақте ки дар охирҳои солҳои 1860-ум ҳокимони Кӯлобу Ҳисор – Сарахон ва Абдулкаримбий – бо лашкари тахминан 50 ҳазор нафара ба муқобили ӯ бархостанд, Исмоилшоҳ бо дастгирии неруҳои содиқи худ, аз ҷумла паҳлавонони ванҷӣ, ба онҳо муқовимати шадид нишон дод.&lt;ref name=&quot;ref48&quot; /&gt;

Баъди ба Русия ҳамроҳ кардани Осиёи Миёна, амир Музаффар (1860-1885) бо дастгирии фармондори вилояти Туркистон манотиқи мустақиллу нимамустақилли Бухорои Шарқиро тасарруф кард ва нерӯҳои ҳарбии худро бо сарварии Худойназар (зимистони солҳои 1877-78) ба воситаи ағбаи Работ ба Қалъаи Хумб фиристод. Худойназар Қалъаи Хумбро ишғол кард, сипас ба самти Ванҷ ҳаракат намуд. Дар наздикии деҳаи Кеврон набарди сахте рӯй дод ва аскарони амир тавонистанд лашкари Дарвозро шикаст дода, таъқиби сарбозони боқимондаро идома диҳанд. Дастаи размандагони ихтиёрии Ванҷ ҳаракати сарбозони амирро дар назди Қалъаи Рохарв – маркази Ванҷ боздоштанд. Баъди муҳосираи бенатиҷаи қалъа сарбозони амир ба Қалъаи Хумб баргаштанд. Ванҷ баъди тобеъ шудани шоҳии Дарвоз боз ду сол истиқлоли худро нигоҳ дошт. Дар давраи салтанати сулолаи манғитиён Ванҷ яке аз амлокдориҳои нисбатан бонуфузи бекии Дарвоз ба шумор мерафт.

Амлокдори Ванҷро ''«мир»'' ва ё ''«шоҳ»'' меномиданд, яъне мири Ванҷ ё шоҳи Ванҷ. Вижагии вазифаи мирӣ дар Ванҷ дар ин буд, ки номзадии мири Ванҷро бо машварат ва ройзании шахсиятҳои бонуфузи маҳаллӣ пешбарӣ мекарданд, сипас мири Дарвоз бар ӯ мувофиқат мекард ва аз амири [[Бухоро]] таъйиди ниҳойӣ дарёфт мешуд. Ҷамъ намудани андоз ва уҳдадориҳои феодалӣ ба зиммаи мир гузошта шуда буданд.

Муҳимтарин санади таърихӣ, ки сохтори деҳаҳо ва демографияи ин давраро тасдиқ мекунад, ҳуҷҷати барӯйхатгирии саросарии [[Аморати Бухоро]] дар соли 1914 мебошад. Тибқи ин санад, ки 6-уми моҳи рабиъу-с-сонии соли 1332-и ҳиҷрӣ (мутобиқ ба марти соли 1914) аз тарафи беки Дарвоз Абдусатторбек Бийи Додхоҳ бо муҳр тасдиқ шудааст, маркази амлокдории Ванҷ расман дар деҳаи Рохарв (макони Қалъаи Ванҷ) сабт гардидааст.&lt;ref name=&quot;ref49&quot;&gt;Ванҷ ва Язгулом 112 сол пеш аз ин // Газетаи мардумии СССР. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Ин рӯйхати нодир нишон медиҳад, ки аксари мутлақи деҳаҳои имрӯзаи водӣ ҳанӯз сад сол қабл бо ҳамон номҳои таърихии худ вуҷуд доштанд ва қисми узвии сохтори маъмурии амлокдорӣ буданд.&lt;ref name=&quot;ref49&quot; /&gt;

=== Санадҳои таърихӣ ва фармонҳои шоҳон ===
Илова бар санади расмии барӯйхатгирии Аморати Бухоро, дар Ванҷ намунаҳои қадимтари номанигории маҳаллӣ низ то замони мо расидаанд, ки худ аз сатҳи баланди фарҳанги хаттии минтақа ва мавҷудияти дастгоҳи мураттаби идоракунӣ дар назди шоҳони Дарвоз шаҳодат медиҳанд.

Аз ҷумла, дар фармони Маҳмудхон ибни Султон Маҳмудхон, ки ба соли 1293 ҳиҷрӣ (1876 милодӣ) тааллуқ дорад, ба сокинони қаламрави Ванҷ, аз ҷумла деҳаҳои Роғ ва Ускроғ, чунин эълон шудааст:

''«Ҳазрати воҷиб таоло... чун осори хидматгорӣ ва вазоифи ризоҷӯӣ аз ҷабини Исмоил ибни Додхо зоҳиру ҳувайдо гардида, ба ин тариқа ки дар ҷанги боғи Қалъаи Хум, ки миёни дарвозӣ ва кӯлобӣ воқеъ шуд ва далериҳо намуда, аспу аслиҳаи душманро ғанимат гирифта... мо ҳам лоиқи тарбият ва муносиби мурувваташ дида, як ҷомаи раъси алоча, ки солиёна амал дошт, маоф намуда, ба худаш бахшидем... Санаи 1293/1876. Мӯҳр: Маҳмудхон ибни Султон Маҳмудхон.»&lt;ref name=&quot;ref2092&quot;&gt;&quot;Намунае чанд аз услуби номанигорӣ ва санаднигории қабл аз омадани русҳо дар Ванҷ&quot; (аз соли 1876 милодӣ) // Аз маводи бойгонии маҳаллии Ванҷ.&lt;/ref&gt;''

Ин фармон, ки хидматҳои ҳарбии Исмоил ибни Додхоро дар ҷанги боғи Қалъаи Хум (миёни дарвозиён ва кӯлобиён) эътироф намуда, ӯро аз пардохти андози солонаи ҷома (маоф) озод мекунад, гувоҳи он аст, ки шоҳони Дарвоз низоми мукаммали мукофотдиҳӣ ва андозситонии феодалиро идора мекарданд.

Санади дигаре, ки ба соли 1824 милодӣ тааллуқ дорад, номаи сокинони Водхуд ба сокинони Пшихарв аст, ки дар он аз рабудану куштани чорвои ҳамдигар шикоят шудааст:

''«...аз қадимулайём мо-ён ба шумоён духтар дода, духтар гирифта. Чӣ шудааст, ки дар асри шумо оқсақолон ин тариқа корҳои беҳудаи фасодӣ ва дуздию ғорати бисёр пайдо шуда истодааст. Нарбузи Иброҳимро фармудед қасдан гирифта кушта хӯрдед...»&lt;ref name=&quot;ref2102&quot;&gt;&quot;Намунае чанд аз услуби номанигорӣ ва санаднигории қабл аз омадани русҳо дар Ванҷ&quot; (аз соли 1824 милодӣ) // Аз маводи бойгонии маҳаллии Ванҷ.&lt;/ref&gt;''

Мавҷудияти чунин номаву фармонҳо, ки байни оилаҳои хешованди Пшихарву Водхуд – ки анъанан ба ҳамдигар духтар медоданду мегирифтанд – ҳам барои эълони мукофот ва ҳам барои ҳалли баҳсҳои ҳуқуқӣ истифода мешуданд, нишон медиҳад, ки дар Ванҷи пеш аз омадани Русия сокинон барои ҳалли масъалаҳои баҳсбарангез аз роҳҳои расмии ҳуқуқӣ ва анъанаи хаттӣ истифода мебурданд, на танҳо аз доварии урфӣ.

Сокинони водии Ванҷ [[Инқилоби Октябр|Инқилоби Октябрро]] нисбатан хуб пазируфтанд, вале пас аз муддати кӯтоҳе муборизони маҳаллии муқовимат, аз пайравони Фузайл Махсум ва дигарон, ки бо номи ''«босмачиён»'' маъруфанд, чандин бор бо Артиши Сурх ва давлати шӯравии мустақарр дар Ванҷ даргир шуданд. Дар ин даргириҳо барои дифоъ аз ҳукумати шӯравӣ фидоиёни маҳаллӣ, мисли М. Давлатов, С. Раупов, Т. Шарифов, В. Эҳсонов, У. Меҳралишоев, Ҷ. Сафоев, Қ. Собиров ва дигарон ширкат доштанд.

Тафсилоти иловагӣ дар бораи ҳамин рухдодҳо — аз ҷумла робитаи онҳо бо мудохилаи Британия дар минтақа — дар мақолаи Т. Г. Абаева дар бораи пажӯҳишҳои А. В. Станишевский омадааст:

''«Басмаческий налет весной 1929 г. на Гарм и на Ванчский район Западного Памира был осуществлен под руководством капитана Вуда-Балларда, помощника малакандского политического агента по Читральскому княжеству.»''

Тарҷума: ''«Ҳамлаи босмачиён дар баҳори соли 1929 ба Ғарм ва ба ноҳияи Ванҷи Помири Ғарбӣ таҳти роҳбарии капитан Вуда-Баллард, ёрдамчии агенти сиёсии малаканд оид ба амораи Читрал, амалӣ гардид.»''.&lt;ref name=&quot;ref50&quot;&gt;Абаева Т. Г. Исследования А. В. Станишевского (Азиза Ниалло) о Памире // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. — М.: Наука (ГРВЛ), 1975. — С. 281.&lt;/ref&gt;

Бино бар сарчашмаҳои таърихӣ, дар асрҳои миёна Ванҷ се ниҳиштаи маъдани оҳансанг дошт. Ҳанӯз дар оғози асри XX истихроҷи оҳан, гудохтани он ва оҳангарӣ яке аз пешаҳои асосии мардуми маҳаллии Ванҷ буд, ки бо ин пеша манотиқи муҷовирро бо оҳан ва афзоли хоҷагӣ, асбоби кишоварзӣ, корду шамшер ва дигар аслиҳа таъмин мекарданд.&lt;ref name=&quot;ref51&quot;&gt;Камалиддинов Ш. С. Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX — начала XIII вв. — Ташкент: Ӯзбекистон, 1996.&lt;/ref&gt; Ин касби мардумии ванҷиёнро шарқшиноси маъруф М. С. Андреев ҳанӯз соли 1926 дар рисолаи махсуси худ ''«Истеҳсоли оҳан дар водии Ванҷ»'' муфассал тавсиф кардааст.&lt;ref name=&quot;ref52&quot;&gt;Андреев М. С. Выработка железа в долине Ванча (верховья Аму-Дарьи) / Общество для изучения Таджикистана и иранских народностей за его пределами. — Ташкент: тип. Востказгосиздата, 1926. — С. 5–18.&lt;/ref&gt;

Тибқи маълумоти иловагӣ дар бораи ин ҳунари мардумӣ, гудозиши оҳан дар кӯраҳои махсуси заминӣ - чиндонҳо, ки аз сангҳои тарошиданашуда ва гил сохта мешуданд, анҷом мепазируфт; оташро тавассути дамҳои аз пӯсти буз сохташуда меафрӯхтанд ва ҳамчун сӯзишворӣ аз ангишти чӯб ва барои афрӯхтани оташ, буттаи кӯҳии ''«пӯш»''-ро истифода мекарданд.&lt;ref name=&quot;ref53&quot;&gt;[https://istmat.org/files/uploads/43175/i.e.hodorov_tadzhikistan_v_narodnom_hozyaystve_sssr.pdf Ходоров И. Е. Таджикистан в народном хозяйстве СССР] (рус.) // Исторические материалы (istmat.org). Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Як чунин кӯра тавоноӣ дошт, ки дар як шабонарӯз то 240 килограмм маъданро коркард намояд ва раванди пайвастаи гудозиш аз 2 то 5 шабонарӯз идома меёфт;&lt;ref name=&quot;ref53&quot; /&gt; маҳз ҳамин технологияи маҳаллӣ ба Ванҷ имкон медод, ки аз воридоти металл аз берун вобаста набошад ва артиши худро бо аслиҳаи сард таъмин карда, худкифоии ҳарбию иқтисодиро кафолат диҳад.

Шаҳодати мустақил ва қадимтарини мустанад дар бораи ин анъанаи оҳангарӣ, ки бисту се сол пеш аз тадқиқоти Андреев сабт шудааст, аз гузориши капитан Кузнецов (соли 1892) бармеояд:

''«Серебро имѣется въ Джумарчскомъ амилякдарствѣ, свинецъ, олово у кишлака Вараунъ, желѣзо по р. оби-Ванчъ, главнымъ образомъ въ окрестностяхъ кишлака Техарви, кишлака Потау и кишлака Вань-Вань. Туземцы берутъ желѣзную руду, лежащую только на верхнихъ слояхъ земли; обжигаютъ ее въ особо-устроенныхъ печахъ, причемъ изъ 2 пудовъ руды получается желѣза полъ-пуда.»''

Тарҷума: ''«Нуқра дар амлокдории Ҷумарҷ мавҷуд аст, сурбу қалъагӣ — дар канори рустои Баравн, оҳан бошад — дар канори дарёи Ванҷ, асосан дар атрофи рустоҳои Техарв, Потов ва Ван-ван. Бумиён маъдани оҳанро, ки танҳо дар қабатҳои болоии замин ҷой дорад, бармедоранд; онро дар кӯраҳои махсус месӯзонанд, ки дар натиҷа аз ду пуд маъдан ним пуд оҳан ба даст меояд»''.&lt;ref name=&quot;ref54&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 55–56.&lt;/ref&gt; Кузнецов инчунин истихроҷи тиллоро дар ҳавзаи дарёи Ванҷ (дар канори Сағирдашту Язғулом), ки бо усули ибтидоии кӯшмаву ғалбер сурат мегирифт, тасвир кардааст ва аз байни ҳунарҳои дастии амлокдории Ванҷ, махсусан кордсозиро зикр намудааст:

''«Изъ кустарнаго производства обращаетъ на себя вниманіе только выдѣлка ножей въ Ванчскомъ амилякдарствѣ, да повсюду приготовленіе мату для одежды.»''

Тарҷума: ''«Аз ҳунарҳои дастӣ танҳо кордсозӣ дар амлокдории Ванҷ ва — дар ҳама ҷо — тайёр кардани мату барои либос таваҷҷуҳро ҷалб мекунад»''.&lt;ref name=&quot;ref55&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 68.&lt;/ref&gt;

Ванҷ аз замони [[Сомониён]] то соли 1877 ҳукумате мустақил дошта, фармонравоёни онро шоҳ мехондаанд. Соли 1878 амири Бухоро ба Дарвоз лашкар кашид ва пас аз хиёнати баъзе дарвозиён ба Дарвоз муставлӣ шуд; Дарвозро бекигарӣ ва Қалъаи Хумбро қароргоҳи урдуи манғитиён гардонд. Дарвоз тайи солҳои 1878-1920 яке аз бекигариҳои Бухоро буд ва бек дар Қалъаи Хумб менишаст ва мир хонда мешуд. Бо вуҷуди ин ҳама, Ванҷ зоҳиран дар итоати бекигарӣ буд, вале истиқлоли худро нигаҳ дошт ва пои шуми сипоҳи манғитиён ба Ванҷзамин нарасид.

Тафсилоти иловагӣ дар бораи лаҳзаҳои ниҳоии хонигарии мустақили Дарвоз низ дар ҳамин гузориши Кузнецов сабт шудааст. Тибқи маълумоти ӯ, дар арафаи суқут, аз тамоми қаламрави собиқи хонигарӣ ба охирин Шоҳи Дарвоз — Сироҷидин— танҳо чанд мулки марказӣ, аз ҷумла худи Ванҷ, боқӣ монда буд:

''«...послѣднему дарвозскому Ша Сераджетдину принадлежали только Кала-и-Хумбъ, Ванчъ, Язулемъ, всѣ амилякдарства лѣваго берега Пянджа съ Хагономъ включительно, Хуллезъ и Вахія.»''

Тарҷума: ''«...ба охирин Шоҳи дарвозӣ Сироҷидин танҳо Қалъаи Хумб, Ванҷ, Язғулом, тамоми амлокдориҳои соҳили чапи Панҷ то Ҳагонро (Деҳагон, Деҳхагон) дар бар гирифта, инчунин Хулоз ва Вахё тааллуқ доштанд»''.&lt;ref name=&quot;ref56&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 5.&lt;/ref&gt; Ва ҳангоме ки соли 1878 сипоҳи бухороӣ бо сарварии Худойназар-Атолиқ ногаҳон ба Қалъаи Хумб наздик шуд, Сироҷидин-Шоҳ бидуни ҷанг таслим гардид, вале роҳи гурези худро маҳз аз тариқи Ванҷ интихоб намуд:

''«Сераджетдинъ-Ша сдалъ крѣпость безъ бою, а самъ бѣжалъ черезъ Ванчъ въ Кокандъ къ Худаяръ-хану.»''

Тарҷума: ''«Сироҷидин-Шоҳ қалъаро бидуни ҷанг таслим кард, худаш бошад, аз тариқи Ванҷ ба Қӯқанд, назди Худоёрхон гурехт»''.&lt;ref name=&quot;ref57&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 6.&lt;/ref&gt;

=== Экспедитсияи сарҳадии соли 1893 ===
Соли 1893 экспедитсияе бо мақсади таҳқиқи марзҳои берунии Империяи Русия бо Форсу Афғонистон ва барқарор кардани назорати гумрукии сарҳадӣ дар ҳудуди вилояти Наздикаспӣ ва Хонигарии Бухоро ташкил дода шуд. Яке аз аъзои ин экспедитсия, капитани штаби генералии Февралёв, қитъаи камомӯхтаи сарҳадро аз дарёи Ванҷ дар тӯли рӯдҳои Панҷу Ому то истеҳкоми [[Керкӣ]] таҳқиқ намуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Дар натиҷаи ин таҳқиқот, ки минтақаи баландкӯҳии шарқи Бухороро низ фаро мегирифт, машварати махсуси аъзои экспедитсия бо шахсиятҳои соҳибнуфузи давр — губернатори ҳарбии вилояти Самарқанд граф Н. Я. Ростовцов ва агенти сиёсии Русия дар Бухоро П. М. Лессар — баргузор гардид.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Натиҷаи ин машварат чунин буд, ки минтақаи мазкур, ба сабаби вазъи вуҳушонаву душвории убури он, аз ҷониби постҳои назорати сарҳадӣ ишғол нагардад; ба ҷои он, хатти назорати сарҳадӣ аз рустои Боғорак тавассути Дарвозу Қаратегин, аз пунктҳои Қалъаи Хумб, Тобидара, Ғарм ва Думбарачӣ, то пайвастшавӣ бо хатти назорати сарҳадии вилояти [[Фарғона]] гузаронида шуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Тибқи дастури сарфармондеҳи кулли вилояти Туркистон, барон А. Б. Вревский, аз пости Қалъаи Хумб бояд як гашти патрулӣ ба рустои Рохар дар соҳили дарёи Ванҷ фиристода мешуд, зеро маҳз ба водии ҳамин рӯд роҳҳои аз Рӯшон меомадагӣ мебаромаданд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

Соли 1895 бекигарии Дарвоз, ки дар ҳар ду канораи рӯди Панҷ қарор дошт, дар паи ҷаҳонгириҳои Русия ва Британия дупора гардид: канораи рост ба аморати Бухоро ва канораи чап ба Афғонистон дода шуд.&lt;ref name=&quot;ref58&quot;&gt;Постников А. В. Схватка на «Крыше Мира»: политики, разведчики и географы в борьбе за Памир в XIX веке. — М.: Памятники исторической мысли, 2001. — 416 с. — ISBN 5-88451-100-0.&lt;/ref&gt;

Ванҷ то соли 1920 амлокдории Қалъаи Ванҷи бекигарии Дарвози аморати Бухоро буд. Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 Ванҷ аз соли 1920 то 1924 чун тумани Ванҷ дар ҳайати вилояти Ғарми [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] ҷой дошт. Солҳои 1925-1926 Ванҷ чун ҷузъи тумани Қалъаихумби вилояти Ғарми ҶМШС Тоҷикистон ҳисоб меёфт. Солҳои 1926-1930 волости Ванҷ дар ҳайати ВМКБ буд. Солҳои 1930-1933 Ванҷ чун қисми ҳудуди ноҳияи Қалъаихумб бевосита дар тобеъияти ҷумҳурӣ буд.

Тибқи Қарори Кумитаи Иҷроияи Марказии ҶШС Тоҷикистон аз 29 майи соли 1933, №46 расман ноҳияи Ванҷ таъсис ёфта, то соли 1937 дар тобеъияти бевоситаи ҷумҳурӣ қарор дошт. Дар асоси Қарори Президиуми КИМ-и Шӯроҳои ҶШС Тоҷикистон аз 11 августи соли 1937, №43 ноҳияи Ванҷ бо ҳамаи деҳшӯроҳояш: Ванҷ, Водхуд, Рованд, Техарв, Жовуд ва Язғулом расман ба ҳайати ҳудудии ВМКБ гузаронида шуд. Бино бар ин, ноҳияи Ванҷ ҳамчун воҳиди маъмурӣ дар ҳайати Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон 11 августи соли 1937 ташаккул ёфтааст.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 2. Таҳаввулоти маъмурию ҳудудии Ванҷ (то соли 1878 – соли 1937)'''
|-
|'''Марҳилаи таърихӣ'''
|'''Мақоми маъмурию ҳудудӣ'''
|'''Тобеияти давлатӣ/минтақавӣ'''
|-
|То соли 1878
|Мухторияти комил / Иттиҳод бо Дарвоз
|Идоракунии мустақил таҳти сарварии шоҳ
|-
|1878-1920
|Амлокдории Қалъаи Ванҷ
|Бекигарии Дарвоз, Аморати Бухоро
|-
|1920-1924
|Тумани Ванҷ
|Вилояти Ғарми Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро
|-
|1925-1926
|Ҷузъи тумани Қалъаихумб
|Вилояти Ғарми ҶМШС Тоҷикистон
|-
|1926-1930
|Волости Ванҷ
|Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон
|-
|1930-1933
|Қисми ноҳияи Қалъаихумб
|Тобеияти бевоситаи ҶШС Тоҷикистон
|-
|29 майи 1933
|Ноҳияи Ванҷ (таъсиси мустақил)
|Тобеияти бевоситаи ҶШС Тоҷикистон
|-
|11 августи 1937
|Ноҳияи Ванҷ бо 6 деҳшӯро
|Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ)
|}
Дар нимаи солҳои 1950-ум сиёсати муҳоҷиркунонии аҳолии кӯҳистон ба водиҳои пахтакор ба Ванҷ низ бетаъсир намонд: соли 1954 сокинони водии Язғулом ба ноҳияи Куйбишеви водии Вахш кӯчонида шуданд. Гармои тоқатфарсо, беморшавии оммавӣ ва фавти зиёди кӯдакон ин муҳоҷиратро барои кӯчидагон фоҷиабор гардонд ва бахши зиёди онҳо тадриҷан ба зодгоҳи худ баргаштанд, ҳарчанд на ҳама; як ҷамоаи язғуломизабон то имрӯз дар водии Вахш боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;ref59&quot;&gt;[https://iling-ran.ru/web/ru/scipop/blog/1911_edelman Из полевых записей середины прошлого века. Об экспедициях в язгулямский язык в 1950-х гг.] (рус.) // Сомонаи Пажӯҳишгоҳи забоншиносии Академияи илмҳои Русия. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref60&quot;&gt;[http://field-ling.moscow/c/language/yazghulami/ Язгулямский язык] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231202014852/https://field-ling.moscow/c/language/yazghulami/ |date=2023-12-02 }} (рус.) // Экспедиции Московской школы полевой лингвистики. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref61&quot;&gt;Астрономические знания язгулемцев (рус.) // Восток (Oriens). Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

== Осори таърихӣ ==
Дар қаламрави Ванҷ мавзеъ, осор ва ёдгориҳои таърихии бисёр вуҷуд доранд, вале то ҳол таҳқиқоти шоистае дар ин росто анҷом наёфтааст. Тибқи омори соҳаи сайёҳии ВМКБ, дар ҳудуди ноҳияи Ванҷ ба ҳолати соли 2024 15 ёдгории таърихию фарҳангӣ ба қайд гирифта шудааст.&lt;ref name=&quot;ref62&quot;&gt;[https://ctd.tj/2024/03/30/%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80-%D0%B0%D0%B7-%D2%B7%D0%B0%D2%B3%D0%BE%D0%BD-%D0%B0%D0%B7-%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B0%D1%82-%D0%B1%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8A%D0%B0%D1%82%D0%B8-%D0%B8%D0%BD/ Аз табиат ба санъати инсонӣ: 7 муъҷизаи нави ҷаҳонӣ номида шуд] // Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 30 марти 2024. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Барои дарки мантиқи ҷойгиршавӣ ва моҳияти ин осор, бояд заминаи таърихию сиёсии ташаккули онҳоро дарк намуд. Бино бар маълумоти таърихномаҳои асримиёнагӣ, дар садаҳои VII-VIII қаламрави кунунии Ванҷ ҷузъи вилояти таърихии Кумед буд, ки болооби дарёи Вахшро фаро гирифта, сарзамини имрӯзаи ноҳияҳои Дарвозу Ванҷ ва шимоли Бадахшонро дар бар мегирифт.&lt;ref name=&quot;ref63&quot;&gt;[[Таърихи Тоҷикистон]] // Википедиа. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Баъдтар, дар асрҳои миёна, Ванҷу Дарвоз як сарзамини воҳидро ташкил дода, бо номи ''«Курон»'' ёд мешуданд, ки маркази он деҳаи кунунии Кеврон будааст.&lt;ref name=&quot;ref64&quot;&gt;Таърихи шаҳр // Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Ваҳдат. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Маҳз дар ин заминаи қадимии сиёсӣ, ки бо мустақилияти нисбии маҳаллӣ ва хатари доимии ҳуҷумҳои беруна тавсиф мешуд, эҳтиёҷ ба бунёди қалъаҳои мустаҳкам ба миён омад.

Пеш аз тавсифи муфассали Мушкетов, қадимтарин шаҳодати мустанади русиро дар бораи ин қалъа низ капитан Кузнецов дар гузориши соли 1892-и худ сабт кардааст. Ӯ зимни тавсифи амлокдории Ванҷ чунин навиштааст:

''«Ванчское амилякдарство расположено по р. Ванчъ и частью по правому берегу р. Пянджъ. Мѣстопребываніе амилякдара кишлакъ Кала-и-Рохарвъ (на нашихъ картахъ Кала-и-Ванчъ); имѣется небольшая крѣпостца.»''

Тарҷума: ''«Амлокдории Ванҷ дар канори дарёи Ванҷ ва қисман дар соҳили рости дарёи Панҷ ҷойгир аст. Маҳалли иқомати амлокдор рустои Қалъаи Рохарв аст (дар харитаҳои мо — Қалъаи Ванҷ); дар он қалъачаи хурде мавҷуд аст»''.&lt;ref name=&quot;ref65&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 79.&lt;/ref&gt;

Ин иттилои Кузнецов, ки бисту се сол пеш аз тавсифи муфассали Мушкетов сабт шудааст, собит месозад, ки номи ''«Қалъаи Ванҷ»'' барои Рохарв аллакай дар харитаҳои расмии охири асри XIX ба кор мерафт ва Рохарв аз ҳамон замон ҳамчун маркази маъмурии амлокдории Ванҷ шинохта мешуд.

Қалъаи Ванҷ дар баландии соҳили рости Ванҷоб, дар масофаи 15 км аз резишгоҳи он ба дарёи Панҷ воқеъ гашта буд. Мавқеъияти ин қалъа аз нигоҳи ҳарбию стратегӣ бисёр созгор будааст ва ба муҳофизонаш имкон медодааст, ки муддати тӯлонӣ аз худ дифоъ кунанд. Тавсифи илмии Рохарв ва қалъаи онро ҳанӯз соли 1916 узви Ҷамъияти ҷуғрофии Русия Д. И. Мушкетов интишор додааст.&lt;ref name=&quot;ref5&quot; /&gt; Дар мақолаи худ, ки натиҷаи боздиди шахсии ӯст, Мушкетов мавқеи стратегии Рохарвро чунин тавсиф кардааст:

''«Административнымъ центромъ Ванча всегда былъ и есть базарный кишлакъ Рохаръ (или Рохарвъ) въ 40 дворовъ, расположенный на правомъ берегу рѣки, въ двадцати верстахъ выше ея устья, на высотѣ 5.950 футъ, у моста, ведущаго къ перевалу Гушхонъ, запирая собой, слѣдовательно, единственный конный путь на Язгулемъ, Рошанъ и Памиръ. Это важное стратегическое положеніе и было использовано древними '&lt;nowiki/&gt;'''правителями Ванча – «Шо», воздвигнувшими здѣсь крѣпость (Кала-и-Ванчъ) и избравшими ее для своей резиденціи.»'''''

Тарҷума: ''«Маркази маъмурии Ванҷ ҳамеша рустои бозории Рохар (ё Рохарв) буд ва то ҳол ҳамин аст – бо 40 хонавода, дар соҳили рости дарё, дар бисту версти болотар аз резишгоҳи он, дар баландии 5950 қадам, назди пуле, ки ба ағбаи Гушхон мебарад, ва бо ин васила ягона роҳи аспсаворро ба Язғулом, Рӯшон ва Помир мебандад. Маҳз ҳамин мавқеи муҳими стратегӣ буд, ки ҳокимони қадимии Ванҷ – «Шоҳ»-ҳо – истифода бурда, дар ин ҷо қалъа (Қалъаи Ванҷ) бино карданд ва онро барои худ қароргоҳ интихоб намуданд»''.&lt;ref name=&quot;ref66&quot;&gt;Мушкетов Д. И. Рохаръ (Кала-и-Ванчъ). — Петроградъ: Типографія М. М. Стасюлевича, 1916. — (Отдѣльный оттискъ изъ тома LII (1916 г.) Извѣстій Императорскаго Русскаго Географическаго Общества № 876). — С. 7.&lt;/ref&gt; Мушкетов инчунин интихоби маҳалли қалъаро аз нигоҳи амниятӣ шарҳ додааст:

''«Мѣсто выбрано весьма хорошо и удобно, на возвышеніи, съ котораго открытый видъ во всѣ стороны, и долина Ванча, какъ на ладони; рѣка отъ стѣнъ крѣпости въ 3 қулочяхъ, но для обезпеченности водоснабженія имѣлся къ ней подземный ходъ; невдалекѣ, на луговинѣ у рѣки, имѣется прудикъ, наполняемый ключемъ теплой, солоноватой воды, предоставляющій идеальное купанье.»''

Тарҷума: ''«Ҷой хеле хуб ва мувофиқ интихоб шудааст, дар баландие, ки аз он манзараи кушода ҳар тараф дида мешавад ва тамоми водии Ванҷ мисли кафи даст намоён аст; дарё аз деворҳои қалъа дар масофаи 3 қулочӣ ҷой дорад, вале барои таъмини бехатари обтаъминкунӣ роҳи зеризаминӣ ба он вуҷуд дошт; дар наздикӣ, дар марғзори лаби дарё, ҳавзчае ҳаст, ки аз чашмаи оби гарму намакини он пур мешавад ва барои шиноварии беҳамто мувофиқ аст»''.&lt;ref name=&quot;ref66&quot; /&gt; Дар бораи сохти худи қалъа Мушкетов навиштааст:

''«Постройка, конечно, глинобитная, но довольно массивная, со стѣнами до 4 қулочей высотой, обнесенными съ трехъ сторонъ рвомъ, съ бойницами и пятью угловыми башнями. Внутреннія перегородки частью деревянныя, равно какъ и колонны, балки и двери, тонкой, старинной рѣзной работы.»''

Тарҷума: ''«Бино, албатта, гилину похсагин, валекин бисёр мустаҳкаму матин аст, бо деворҳои баланди чаҳорқулоча, ки аз се сӯйи он, хандақе бар гирди он кандаанд, бо тиркашҳову бурҷҳои панҷгонаи кунҷӣ. Деворҳои миёнгини дохилӣ, қисман, чӯбинанд, ҳамчунин, сутунҳову болорҳову дарҳои он, ки бо кандакории нафису куҳан оростаанд»''.&lt;ref name=&quot;ref66&quot; /&gt;

Мушкетов санаи боздиди худ ва оғози кашидани нақшаи қалъаро низ қайд кардааст: ''«Многое уже разрушено (мое посѣщеніе относится къ 11 іюля 1905 г.), но общее расположеніе еще сохранилось и я, пользуясь обстоятельными поясненіями почтеннаго шейха-токсабы Ванча, снялъ планъ всей крѣпости»'' (тарҷума: ''«Бисёр чиз аллакай хароб шудааст (боздиди ман ба 11 июли соли 1905 рост меояд), вале тартиби умумӣ то ҳол нигоҳ дошта шудааст ва ман, бо истифода аз тавзеҳоти муфассали шайх-тӯксабои эҳтиромноки Ванҷ, нақшаи тамоми қалъаро кашидам»'').&lt;ref name=&quot;ref66&quot; /&gt;

Нақшаи қалъа, ки Мушкетов кашидааст, 27 ҳуҷраву қисми қалъаро бо рақам нишон медиҳад, ки шарҳи онҳо чунин аст:&lt;ref name=&quot;ref66&quot; /&gt;

Ур - обдорхона

Дарвозахона – ҳуҷраи нигаҳбонону дарбонон

Ҳуҷраи навкарҳо

Бадарравхона – ҳоҷатхона

Долон – ҳавлии аспҳо

Ахтахона – оғилхона, ва болои он анборхонаи алаф

Пештоқ – гузаргоҳи пӯшида

Фаррошхона – ҳуҷраи сайисон

Пештоқи дуюм (баландии 3 қулоч)

Гулгунхона – ҳуҷраи пазириши меҳмонон

Ҳуҷраи худи шоҳ

Қӯрғон – сарбозхона (харобшуда)

Ғуломгардиш – долони мамониаткунандаи дидани занони дар боғ гардандагӣ

Ошхона – ошхона

Роҳрав – долон

Ғуломгард – гузаргоҳ ба қисми занона

Хазина – ҳуҷраи хазинадорӣ

Ҳаммом – ҳаммом

Пештоқи занона

Ҳуҷраи зани шоҳ – тобистона

Ҳуҷраи зани шоҳ – зимистона

Тӯпхона – манора

Рӯйи ҳавлӣ – ҳавлии пӯшида

Ҳарам (харобшуда)

Анборхона (болои ҳуҷраи 16)

Манора – ҳоло ҳуҷраи меҳмонон – меҳмонхона

Оғози роҳи зеризаминӣ ба сӯи дарё

Дар масофаи як версти болотари Рохар, дар канори роҳ, Мушкетов ду гӯри қадимиро низ ба қайд гирифтааст: ''«Въ верстѣ выше Рохара по долинѣ, около дороги, двѣ древнихъ гробницы съ фигурными стѣнами, имѣющими какое-то отношеніе къ крѣпости; интересно, что на могильномъ шестѣ, помимо обычныхъ куска матеріи и конскаго хвоста (на боковой перекладинѣ), сверху помѣщены изображенія сложенной руки (ладони) и голубя»'' (тарҷума: ''«Дар як версти болотар аз Рохар, дар паҳлӯи роҳ, ду гӯри қадимӣ бо деворҳои нақшдор ҳастанд, ки бо қалъа алоқаи муайяне доранд; ҷолиб ин аст, ки бар болои чӯби қабр, ба ғайр аз пораи матоъ ва думи асп (дар чӯби паҳлӯӣ)-и маъмулӣ, тасвири дасти гирдкардашуда (кафи даст) ва кабутар низ гузошта шудааст»'').&lt;ref name=&quot;ref66&quot; /&gt;

Ба ғайр аз ин, Мушкетов дар поварақи худ ёдовар шудааст, ки ягона роҳи воридшавӣ ба водӣ аз тарафи Панҷ низ бо қалъаи хурди дигаре мустаҳкам карда шуда буд: ''«Этотъ единственный выходъ кромѣ того очень искусно былъ загражденъ небольшой крѣпостцей, остатки которой еще видны на изолированномъ холмѣ въ устьѣ Ванча»'' (тарҷума: ''«Ин ягона баромадгоҳ аст, илова бар ин, хеле моҳирона бо қалъачаи хурде масдуд шуда буд, ки бақоёи он то ҳанӯз дар теппаи ҷудоуфтодаи резишгоҳи Ванҷ ҳувайдоанд»'').&lt;ref name=&quot;ref67&quot;&gt;Мушкетов Д. И. Рохаръ (Кала-и-Ванчъ). — Петроградъ, 1916. — Тавзеҳот, №4.&lt;/ref&gt;

Тибқи мушоҳидаи ӯ, қалъа бевосита дар масири корвонрав ба сӯи ағбаи Гишхун қарор дошт, ки тавассути он роҳи корвонӣ ба водии Язғулом ва аз он ҷо ба самти баландкӯҳҳои Помир мерасид.&lt;ref name=&quot;ref68&quot;&gt;[https://poxod.ru/guidebook/darvaz/p_darvaz_dolinarekivagdm_a.html Долина реки Ванч] // Свободный туризм (poxod.ru). Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Пеш аз он ки Мушкетов худ соли 1905 аз қалъа боздид кунад, тавсифи мухтасартаре аз он – тахминан 13 сол пештар – аллакай ба қалами А. А. Семёнов тааллуқ дошт, ки соли 1898 шахсан аз қалъа дидан кардааст:

''«Въ низовьи р. Ванджа лежитъ самый значительный кишлакъ долины, Кал'аи-Ванджъ, или Кал'аи-Рохарвъ (крѣпость Ванджа, крѣпость Рохарвъ). Укрѣпленіе въ немъ до сихъ поръ на обрывистомъ берегу довольно хорошо сохранилось. Стѣны крѣпости–мѣстами глинобитныя, мѣстами сложены изъ кирпичей и камней. По бокамъ лицевой стороны крѣпости–двѣ полуразрушенныхъ зубчатыхъ башни.»''

Тарҷума: ''«Дар поёноби рӯди Ванҷ бузургтарин рустои водӣ ҷойгир аст – Қалъаи Ванҷ, ё Қалъаи Рохарв (қалъаи Ванҷ, қалъаи Рохарв). Истеҳкоми он то ба имрӯз дар соҳили баланди дарё нисбатан хуб нигоҳ дошта шудааст. Деворҳои қалъа ҷо-ҷо аз гил, ҷо-ҷо аз хишти пухтаву санг сохта шудаанд. Аз ду тарафи рӯи қалъа ду манораи нимвайрони дандонадор қарор доранд»''.&lt;ref name=&quot;ref69&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 8.&lt;/ref&gt; Муҳимтар аз ҳама, Семёнов санаи тахминии бунёди қалъа ва номи бинокори онро сабт кардааст – маълумоте, ки то кунун дар ягон манбаи дигари дастраси мақола наомадааст:

''«Крѣпость, по преданію, была построена лѣтъ двѣсти тому назадъ дарвазскимъ ханомъ, Азиз-Ханомъ, и, вѣроятно, не разъ служила хорошую службу ея защитникамъ во времена независимаго Дарваза. Теперь въ ней живетъ амлякдаръ (начальникъ округа) долины Вандж.»''

Тарҷума: ''«Қалъа, тибқи ривоят, тахминан дусад сол пеш аз ҷониби хони дарвозӣ – Азиз-Хон – бино ёфтааст ва эҳтимол, борҳо ба муҳофизони худ дар давраи истиқлолияти Дарвоз хидмати шоиста кардааст. Ҳоло дар он амлокдор (сарвари ноҳия, яъне шоҳ)-и водии Ванҷ зиндагӣ мекунад»''.&lt;ref name=&quot;ref70&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 8–9.&lt;/ref&gt; Азбаски китоб соли 1903 нашр шуда ва мушоҳидаи муаллиф соли 1898 сурат гирифтааст, ин ривоят санаи бунёди қалъаро тахминан ба солҳои 1698-1700 рабт медиҳад.

Ин ривояти Семёнов дар бораи Азизхон, ки то ҳол дар баъзе сарчашмаҳо такрор мешавад, аз нигоҳи муосир асоси устувори таърихӣ надорад: дар рӯйхати мукаммали шоҳони Дарвоз, ки намояндаи расмии идораи Русия дар Туркистон Г. А. Арандаренко дар мақолаи худ ''«Дарваз и Каратегин»'' (1883) овардааст, ягон шоҳе бо номи Азизхон сабт нашудааст.&lt;ref name=&quot;ref2072&quot;&gt;Арандаренко Г. А. Дарваз и Каратегин // Военный сборник. — 1883. — № 11–12.&lt;/ref&gt; Тибқи ин рӯйхат, силсилаи шоҳони Дарвоз аз Шоғариб (то соли 1637) оғоз гардида, тавассути Шоқирғиз (1637–1668), Маҳмудшо (1668–1729), Танаи Фӯзашо (1729–1734), Муҳаммадхоншо (1734–1762), Мизробшои аввал (1762–1778), Шоидарвози I (1787–1788), Мансурхон (1788–1797), Шотурк (1797–1803), Мизробшои сонӣ (1803–1806), Султони Кучак (1806–1815), Шоиброимхон (1815–1828), Султон Маҳмудшо (1829–1838), Шоаҳмад (1839–1842), Исмоилшо (1842–1859), Иброҳимшо (1861–1863) ва Шоидарвози II (1863–1868) то Сироҷуддиншо (1868–1878) идома ёфтааст.&lt;ref name=&quot;ref2072&quot; /&gt;

Бар асоси таҳқиқоти муосир, эҳтимоли бештар меравад, ки Қалъаи Ванҷ на дар аҳди хони номаълуми ривоятӣ, балки дар аҳди Шайбонихониён бунёд гардидааст. Шоқирғиз, ки аз соли 1637 то 1668 ҳукмронӣ кардааст, фарзанди Абдуллоҳхони II-и Шайбонӣ буда, баъди забти Бадахшон дар соли 1584, волии Дарвоз гардида, Қалъаи Хумбро пойтахти худ қарор дода буд;&lt;ref name=&quot;ref2072&quot; /&gt; тибқи ин назария, эҳтимол дорад, ки Қалъаи Ванҷ низ ҳамчун истеҳкоми мудофиавӣ маҳз дар ҳамин давра сохта шуда бошад.

Дар давраи баъдина, вақте ки минтақа таҳти назорати Аморати Бухоро қарор гирифт, Қалъаи Ванҷ нақши муҳими низомии худро идома дод. Тибқи китоби сайёҳи бритониёӣ Ангус Гамильтон ''«Афғонистон»'' (1908), дар охири асри XIX ва аввали асри XX дар қалъа 300 навкари артиши миллии амири Бухоро ҷойгир карда шуда буданд:

''«В крепости Ванч было раньше расположено 300 человек из национальной армия эмира бухарского; из такого же отряда состоял гарнизон Каляи-Вамар, а в Каляи-Хум стоял целый бухарский полк.»''

Тарҷума: ''«Дар қалъаи Ванҷ пештар 300 нафар аз артиши миллии амири бухороӣ ҷойгир буда, гарнизони Қалъаи Вамар низ аз чунин дастаи мисли ҳамин иборат буд, дар Қалъаи Хум бошад, як полки бутуни бухороӣ истода буд»''.&lt;ref name=&quot;ref2082&quot;&gt;Гамильтон А. Афганистан / пер. С. П. Голубинова. — СПб., 1908.&lt;/ref&gt;

Семёнов инчунин ду навиштаи девории қалъаро айнан нусхабардорӣ кардааст: як байти форсӣ дар бораи гардиши бераҳмонаи рӯзгор, ва як ёдгории русии сайёҳони соли 1896 – ''«Прибылъ разъѣздъ 25 числа августа за старшаго общивкй Яковъ. Черновъ. и джигить Николай Каплун и перевочикъ Ашурбай. 1896 года»'' (тарҷума: ''«Гурӯҳи саворагон 25 августи соли 1896 омаданд: сардор Яков Чернов, ҷигит Николай Каплун ва тарҷумон Ашурбой»'').&lt;ref name=&quot;ref70&quot; /&gt;

Гумон меравад, ки дар тамоми ҳавзаҳои Бадахшон сукунати одамон ба як давраи таърихӣ мансуб будааст. Ёдгориҳои манзилӣ ва меъмориву мудофеавии асримиёнагии ғарби Бадахшон, ки дар деҳаи Баравни ҷамоати деҳоти Водхуд воқеанд ва аз ҷиҳати амнияти ҳарбӣ бисёр муносибу побарҷоянд, бо камоли таассуф, то кунун таҳқиқи шоиста нашудаанд.

Нақшу нигораҳои рӯйи харсангҳои водии Язғулом, ки дар деҳаҳои Жамаг, Андарбоғ ва Мотравн ба даст омадаанд, агарчи ҳанӯз комилан омӯхта нашудаанд, гувоҳи муътамаде аз ҳузури мардум ва сукунати онон аз замонҳои бостонӣ дар ин минтақа ҳастанд. Дар байни ин сангнигораҳо, ки ба навъи умумии петроглифҳои Помиру Бадахшон шабоҳат доранд, тасвири нахчир (бузи кӯҳӣ бо шохҳои калон), саҳнаҳои шикор бо камон, рамзҳои офтобӣ ва изи дасту пойи инсон бештар вомехӯранд; дар мифологияи мардумони эронитабор бузи кӯҳӣ рамзи покиву ҳосилхезӣ ва иртибот бо олами боло дониста мешавад.&lt;ref name=&quot;ref62&quot; /&gt;

Дар қаламрави Ванҷ, ба монанди дигар минтақаҳои кӯҳистони Тоҷикистон, сағонаҳо ва дахмаҳои сангии куҳан низ аз насл ба насл боқӣ мондаанд, ки далели ошкори таърихи чандҳазорсолаи ин сарзамин мебошанд. Чунин иншооти дафнӣ, ки дар ҷойҳои махсуси сангӣ, дар баландиҳо ё ғорҳо бунёд меёфтанд, эҳтимолан боқимондаи анъанаҳои дафнии пешазисломӣ мебошанд; тибқи баъзе оинҳои қадими маҳаллӣ (аз ҷумла эътиқодоти наздик ба дини зардуштӣ), ҷасади фавтида набояд бо унсурҳои муқаддаси табиат – хок, об ё оташ – тамос мегирифт.&lt;ref name=&quot;ref62&quot; /&gt; Ҳарчанд имрӯз тамоми аҳолии ноҳия мусулмони суннии ҳанафимазҳабанд ва расму оини дафни исломиро ба таври қатъӣ риоя мекунанд, мавҷудияти ин сағонаву дахмаҳо аз як давраи гузариши тӯлонии фарҳангӣ ва қабатҳои гуногуни динию эътиқодӣ дар минтақа хабар медиҳад.

Ёдгориҳои бостонии Помири Ғарбӣ, аз ҷумла мавзеъҳои қаламрави Ванҷ, дар силсилаи бунёдии ''«Харитаи бостоншиносии Тоҷикистон»'' – муҷаллади марбут ба Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, ки бостоншинос М. А. Бубнова таълиф намудааст ва ёдгориҳои давраи сангро то садаи XX фаро мегирад, – ба қайд гирифта шудаанд.&lt;ref name=&quot;ref71&quot;&gt;Бубнова М. А. Горно-Бадахшанская автономная область. Западный Памир (памятники каменного века — XX в.). — Душанбе, 2008. — (Археологическая карта Таджикистана).&lt;/ref&gt;

Илова бар ёдгориҳои меъморӣ ва дафнӣ, мероси беназири саноатии Ванҷ – боқимондаҳои кӯраҳои қадимии оҳангудозӣ (домнитсаҳо) – низ бахши муҳими осори таърихии ноҳия ба шумор мераванд. Тибқи маълумоти иқтисоддон И. Е. Ходоров, ки соли 1929 таҳлилҳои М. С. Андреевро дар бораи ин ҳунар тасдиқ ва иқтибос овардааст, дар боварҳои мардумии ванҷиён металли ҳосили ин кӯраҳо на танҳо арзиши истеҳсолӣ, балки хосияти шифобахш низ дошт: маҳсули онро ''«барои табобати ҳар гуна бемориҳо пешбинӣ карда, ба ҷойи дардманд мегузоштанд»''.&lt;ref name=&quot;ref53&quot; /&gt; Ин боварҳо нишон медиҳанд, ки осори саноатии Ванҷ бо мероси ғайримоддӣ ва эътиқодоти мардумӣ пайванди зич доштааст, ва имрӯз боқимондаҳои ин кӯраҳо, харобаҳои коргоҳҳо ва партовҳои маъданӣ (шлакҳо) дар дараҳои Ванҷ метавонанд ҳамчун мавзеи нодири ''«бостоншиносии саноатӣ»'' мавриди пажӯҳиши минбаъда қарор гиранд.

Сарчашмаи аввалини сабти илмии ин ҳунар – 23 сол пеш аз рисолаи Андреев (1926) – низ ба Семёнов тааллуқ дорад:

''«Богатыя залежи желѣзной руды въ верховьяхъ р. Ванджа даютъ горцамъ Ванджской долины неисчерпаемый матеріалъ для различнаго рода желѣзныхъ издѣлій, которыя удовлетворяютъ самымъ разнообразнымъ требованіямъ домашняго обихода горныхъ таджиковъ и потому расходятся изъ этой огромной кузницы, какова долина Ванджа, по всему Дарвазу, Каратегину и Язгуляну, проникая даже въ отдаленные и трудно достижимые уголки Рошана, Шугнана и Вахана.»''

Тарҷума: ''«Захираҳои фаровони маъдани оҳан дар болооби рӯди Ванҷ ба кӯҳистониёни водии Ванҷ маводи беохири намудҳои гуногуни маснуъоти оҳанӣ медиҳанд, ки эҳтиёҷоти гуногуни рӯзгори тоҷикони кӯҳӣ қонеъ мегардонанд ва аз ин кӯрахонаи азим, яъне водии Ванҷ, ба тамоми Дарвозу Қаротегину Язғулом паҳн мешаванд, ҳатто ба гӯшаҳои дурдасту дастнораси Рӯшону Шуғнону Вахон низ ворид мегарданд»''.&lt;ref name=&quot;ref72&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 62.&lt;/ref&gt;

Семёнов инчунин номи мушаххаси деҳаеро сабт кардааст, ки дар он раванди коркарди оҳанро шахсан мушоҳида намудааст: ''«Самый способъ добыванія желѣза намъ пришлось наблюдать во кишлакѣ Сытаргъ, на Ванджѣ»'' (тарҷума: ''«Худи усули истихроҷи оҳанро мо тавонистем дар рустои Старғ, дар Ванҷ, мушоҳида кунем»'').&lt;ref name=&quot;ref72&quot; /&gt; Ӯ ҳамчунин тавсифи мубодилаи тиҷоратии маснуоти оҳании Ванҷро бо минтақаҳои ҳамсоя овардааст: ''«Эти издѣлія находять большой сбыть на рынкахъ Кал'аи-Хума и въ сосѣднихъ долинахъ: Язгуляна и Оби-Хингоу, причемъ продажа на деньги совершается очень рѣдко; обыкновенно вещи мѣняются на тѣ, которыя необходимы таджикамъ Ванджа»'' (тарҷума: ''«Ин маснуъот дар бозорҳои Қалъаи Хум ва водиҳои ҳамсоя – Язғулому Оби Хингов – фурӯши хубе меёбанд, вале фурӯш ба пул хеле кам сурат мегирад; одатан молҳо ба он чизҳое иваз мешаванд, ки барои тоҷикони Ванҷ зарур аст»'').&lt;ref name=&quot;ref73&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 64.&lt;/ref&gt;

=== Раванди истихроҷ ва гудохтани оҳан тибқи мушоҳидаи Андреев (1926) ===
Тобистони соли 1925 экспедитсияи Ҷамъияти омӯзиши Тоҷикистон ва халқиятҳои эронӣ, ки М. С. Андреев роҳбарии онро ба уҳда дошт, аз водии Ванҷ гузашт ва ба дархости масъули Шӯъбаи ҷуғрофӣ ва иқтисодии Ҷамъият, И. И. Бездека, Андреев маълумоти муфассалеро дар бораи усули маҳаллии истихроҷи оҳан ҷамъоварӣ намуд, ки соли 1926 дар шакли рисолаи алоҳида ба нашр расид.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Азбаски экспедитсия дар мавсими тобистон гузашт, вақте ки кӯраҳо аз кор монда буданд, худи раванди гудозишро Андреев на бо мушоҳидаи мустақим, балки аз забони худи тоҷикони маҳаллӣ сабт кардааст.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Тибқи гузориши ӯ, дар кӯҳҳои Ванҷ се кони асосии маъдани оҳан вуҷуд дошт: конҳои Техарв (сердаромадтарин ва пуристифодатарин, дар наздикии деҳаи Техарв, ки ба он бо роҳи зеризаминӣ – штолня – дастрасӣ ҳосил мешуд), Пойи Мазор (дар болооби дарёи Ванҷ) ва кони назди деҳаи Потов (маъдани он бо сифати пасттар).&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Дар кони Техарв конканҳо бо чароғи равғанӣ (''«чроғ»'', ки чор ададашро якбора меафрӯхтанд) ва табарҳои махсус (''«тавар»'') кор мекарданд; як конкан дар як рӯз аз 20 то 40 пуд маъдан меканд, ду нафар ҳамзамон кофтуков мекарданд ва се-чор нафари дигар маъданро ба берун мебароварданд. Гурӯҳҳои конканӣ одатан аз 5 то 20 нафар иборат буданд ва баъд аз ҷамъоварии миқдори кофӣ (аз 20 то 50 бор – вобаста ба захираи ангишти дар дастрас), маъданро ба пушт бор карда, бо ёрии асои махсуси кӯҳнавардӣ (''«шкорчӯб»'', ки нӯги оҳанин дорад) аз пасти пур хатарнок фуруд меомаданд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Мавсими асосии конканӣ тирамоҳ буд, вақте ки корҳои саҳроӣ ба анҷом расида буданд; онҳое ки натавонистанд тирамоҳ маъдан ҷамъ кунанд, инро дар баҳор анҷом медоданд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Истихроҷи оҳан аз болооби водии Ванҷ то деҳаи Бунай (болотар аз қалъаи пешинаи Рохарв) идома дошт; поёнтар аз Бунай ин ҳунар маъмул набуд, зеро ҳам масофа то кон дуртар буд ва ҳам сӯзишворӣ кам буд – дар он ҷо танҳо буттаи ''«пӯш»''-ро ба ҷои ангишт истифода мебурданд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Қариб ҳар як хонаводаи Ванҷи Боло дар як сол як маротиба кӯраи худро пур мекард; агар ангишту маблағ кофӣ намебуд, якчанд хонавода (то 10 нафар ва баъзан бештар) муттаҳид мешуданд. Дар ду деҳа – Техарв (6 хона) ва Бунай (18 хона) – кӯраҳои умумиҷамоатӣ вуҷуд дошт, ки тамоми сокинон якҷоя аз онҳо истифода мебурданд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Кӯраи ванҷӣ (''«чиндон»''), ки Андреев дар ду деҳа мушоҳида кардааст, аз навъи хеле ибтидоӣ буд: утоқи назди он ''«бунг» (бом)'' ба шакли заминкан, тахминан 3,5-4 метр дарозӣ ва бараш, канда мешуд ва танҳо як арш аз сатҳи замин болотар мебаромад. Дар дохили он чуқурии мураббаъ бо номи ''«пога»'' (пойгоҳ, айнан ҳамон истилоҳе, ки барои сатҳи фарши хонаи тоҷикони кӯҳӣ ба кор меравад) канда мешуд, ки то як метр аз сатҳи атроф пасттар буд; аз он тоқчаи шишамонанди калон – ба монанди меҳроби масҷид – ба сӯи берун мекушод.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Даричаи вурудӣ ''«дарик» (дарак, дари хурд)'', ки ҳангоми пуркунии кӯра бо девори тунуки сангин (тахминан 20 см ғафсӣ) баста мешуд, аввал бо ҳезуми арчагӣ (беҳтарин сӯзишворӣ) ё буттаи хордори ''«ангет»'' пур карда мешуд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Фурма ''«булул»'', ки ба воситаи он ба дохили кӯра ҳаво медамиданд, аз гили носӯзи маҳаллӣ бо номи ''«рехч»'' сохта мешуд, ки танҳо дар наздикии деҳаи Бунай истихроҷ мегардид ва барои он ҳатто аз деҳаҳои дурдасти Ванҷи Боло меомаданд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Раванди гудозиш чунин буд: аввал ҳезум месӯхтанд, сипас ба воситаи фурма ва дамҳои чармини бузӣ ба он медамиданд; вақте ки ҳезум ба ангишт мубаддал мешуд, аввал ангишт, сипас маъдани майдакардашуда илова мекарданд ва дамидан бе қатъшавӣ, рӯзу шаб, то анҷоми пурраи гудозиш идома меёфт.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Сатҳи оҳани гудохташуда дар қаъри кӯра бо роҳи фурӯ бурдани чӯбак ба даруни фурма муайян карда мешуд: агар чӯбак ба оҳан бирасад, дарҳол забона мезад. Шумораи фурмаҳои истифодашуда, вобаста ба миқдори маъдану ангишт, одатан аз 10 то 30 адад буд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Барои гудохтани як пур кӯра, ки одатан аз 2 то 5 шабонарӯз тӯл мекашид (баъзан то 8-10 шабонарӯз дар назди хонаводаҳои сарватманд), кӯра дар як шабонарӯз тахминан 15 пуд ангишт ва ба ҳамин андоза маъдан фурӯ мебурд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Дар ин раванд низоми маҳаллии ''«ҳашар»'' – ёрии мутақобилаи меҳнатӣ бидуни музди пул, шабеҳи мубодилаи шир ё кӯмаки барзагов ҳангоми шудгор – ба кор бурда мешуд: ҳангоме ки як аъзои гурӯҳ кӯраашро пур мекард, дигар аъзоён ба кумак меомаданд ва дар навбати худ низ ҳамин гуна кумак мегирифтанд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Ҳайати муқаррарии коргарони як кӯра 12 нафарро ташкил медод; душвортарин кор дамидан бо ду даме дар навбат буд. Соҳиби кӯра дар давоми кор чор бор дар шабонарӯз хӯрок медод: субҳидам ''«умоч»'' (шӯрбои орд бо чакка), нисфирӯзӣ ''«нону ош»'' (шӯрбои нахӯд бо нон), пеш аз ғуруб ''«амруту чормағз»'' (нок ва чормағзи хушк) ва ҳангоми ғуруб ''«ширҷӯш»'' (шири ҷӯшонидашуда бо нон).&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Ду писарбачаи наврас бо номи ''«ғовгар»'' (яке рӯзона, дигаре шабона) назорати сатҳи пуркунии кӯраро ба уҳда доштанд ва бо садои ''«ғовта бгӣ»'' навбати дамидани навбатиро эълон мекарданд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Пас аз хомӯшшавии кӯра, ба он 3-4 рӯз имконияти сард кардан дода мешуд; оҳани гудохташуда дар шакли як пораи бузург дар қаъри кӯра мунҷамид мешуд, ки атрофи онро сағораи (''«сав»'') бо болғаҳои вазнин ''«пулк» (путк)'' мекӯбиданд ва канор мезаданд. Сифати оҳан якхела набуд: канораҳояш нарм буда, барои наъл, бел ва нӯги плуг истифода мешуд, дохилаш бошад, сахттар буда, бо номи ''«қрч»'' маъруф буд ва барои корд, табар ва дос ба кор мерафт.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Пас аз гудозиш, соҳиби кӯра оҳангареро даъват мекард, ки якчанд рӯз дар хонаи ӯ кор карда, оҳани хомро ба маснуот табдил медод; дар ивази хӯроки хонагӣ, ангишт ва дастёрони дамкунӣ, оҳангар аз ҳар даҳ маснуоти сохташуда якто (яъне 1/10-и маҳсулот)-ро ҳамчун музди худ мегирифт.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Аз оҳани коркардшуда дар Ванҷ маснуоти зерин истеҳсол мешуд: ''«новк»'' (новак, нӯги сипор), ''«табар»'' (табар), ''«каноҷ»'' (зоғнӯл), ''«кланд»'' (каланд), ''«теша»'', ''«дос»'', ''«корча»'' (кордча, корд), ''«дравш»'' (дарафш), ''«севун»'' (сӯҳон), ''«наъл»'', ''«ожбр»'' (ошбур, кордҳои махсуси ошпазӣ) ва ''«қайчин»'' (миқроз, қайчии пашмтарошӣ).&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Тиҷорати ин маснуот бо минтақаҳои ҳамсоя пурра ба таври мубодилавӣ сурат мегирифт: харидорон худашон ба Ванҷ меомаданд, на баръакс. Вахиёчиён аз ағбаҳои бузург гузашта, матоъҳои пашмини дастбоф (чакман, чодар, товарза) ва намак (тамоми намаки Ванҷ аз Вахиё меомад) меоварданд; дарвозиён карбос, салла ва намак (ки худашон аз Нижголои Вахиёи Поён мехариданд) меоварданд; язғуломиён ҷӯроби пашмӣ, тасмаи зинпӯши пашмӣ, зардолуи хушк ва чоруқи маҳаллӣ пешниҳод мекарданд; шуғнониён халатҳои пашмӣ, ҷӯроб ва пӯст (барои дӯхтани пойафзол) меоварданд; аз тарафи Афғонистон бошад, асосан матои карбос ворид мешуд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

Дар мавриди решаи маънавии ин ҳунар, Андреев қайд кардааст, ки пуштивони оҳангарон, мисли дигар оҳангарони мусулмони Осиё, пайғамбар Довуд дониста мешавад; пеш аз афрӯхтани кӯра барои ӯ дуо мекарданд ва ваъда медоданд, ки қисме аз маҳсулоти оянда ба номи ӯ бахшида шавад.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt; Ривояти пайдоиши ин ҳунар – бо номи ''«Рисола»'' – назди устои калон нигоҳ дошта мешуд ва пеш аз оғози кор хонда мешуд; тибқи ин ривоят, шогирди ҷавони пайғамбар Довуд бо номи ''«Усто-Хурдак»'' боре беадолатӣ карда, оҳанро аввал барои марди сарватманд, на камбағал, кор карда буд ва ба ҷазои ин даст ва бозуяш сӯхт; пас аз тавба, пайғамбар Довуд ба ӯ истифодаи анбурро омӯзонд, зеро то он замон кордсозон оҳани тафтаро бевосита бо даст мегирифтанд.&lt;ref name=&quot;ref52&quot; /&gt;

=== Кофарсилохи Ғҷовас ===
Дар қаламрави ноҳия, дар мавзеи Ғҷовас, маҳалли бостонии Кофарсилох ҷой дорад, ки аҳамияти таърихиву бостоншиносии он то ҳол ба таври илмӣ омӯхта нашудааст.&lt;ref name=&quot;ref2162&quot;&gt;&quot;КОФАРСИЛОХИ ҒҶОВАС&quot; (маводи таърихӣ-фарҳангӣ, аз Анҷумани Ванҷ).&lt;/ref&gt; Тибқи ривояти сокинони маҳаллӣ, чунин маконҳо, ки бо номи умумии ''«Кофарсилох»'' маъруфанд, дар чандин мавзеи дигари Ванҷ низ ба назар мерасанд, вале бар асари селу тармарезиҳои даврӣ қисми зиёди онҳо пӯшида ва ноаён гардидаанд.&lt;ref name=&quot;ref2162&quot; /&gt; Худи истилоҳи ''«Кофарсилох»'' шаҳодат медиҳад, ки маҳаллан ин макон бо давраи пеш аз ислом – эҳтимолан бо пайравони динҳои қадимаи маҳаллӣ – алоқаманд дониста мешавад. Ин мавзеъ то ҳол мавриди ҳафриёти бостоншиносӣ қарор нагирифтааст ва бад-ин сабаб моҳияти дақиқи таърихии он ҳанӯз номаълум аст.&lt;ref name=&quot;ref2162&quot; /&gt;

=== Сағонаи Рави Тор ===
Дигар мавзеи таърихии қаламрави Ванҷ Сағонаи Рави Тор аст, ки дар он харобаҳои деворҳои деҳаи аз байн рафтае боқӣ мондаанд.&lt;ref name=&quot;ref2172&quot;&gt;&quot;САҒУНАИ РАВИ ТОР&quot; (маводи таърихӣ, аз Анҷумани Ванҷ).&lt;/ref&gt; Тибқи иттилоъи сокинони маҳаллӣ, харобаҳои Рави Тор то солҳои наздик вуҷуд доштанд, вале маълумоти дақиқ дар бораи он ки аҳолии ин деҳа кай дар он ҷо зиндагӣ мекарданд ва кай онро тарк намуданд, то кунун ба таври мустанад муайян нашудааст.&lt;ref name=&quot;ref2172&quot; /&gt; Мавҷудияти харобаҳои сангину гилини хонаву девор дар ин мавзеъ гувоҳи он аст, ки дар гузашта дар ин минтақа фарҳанги нисбатан мақбули меъморӣ вуҷуд дошта, сокинон бо истифода аз масолеҳи маҳаллӣ – санг ва гил – иншооти устувор бунёд мекарданд. Маводи шифоҳие, ки тавассути сокинони пиронсоли маҳал аз насл ба насл нақл мешавад, то ҳол ягона сарчашмаи маълумот дар бораи ин мавзеи таърихӣ боқӣ мемонад.&lt;ref name=&quot;ref2172&quot; /&gt;

== Мардум ==
Аксарияти аҳолии ноҳия тоҷиконанд; инчунин теъдоди ангуштшумори русҳо ва намояндагони халқҳои дигар низ зиндагӣ мекунанд. Аҳолии ноҳия аз рӯи диёнат мусулмони суннии ҳанафимазҳабанд.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt;

Мардумшиноси рус Л. Ф. Моногарова дар пажӯҳиши бунёдии худ доир ба таркиби қавмии ВМКБ, дар бораи гузаштаи қавмии ванҷиён чунин навиштааст:

''«В прошлом из припамирских народностей наиболее тесно соприкасались с горными таджиками ванчцы (правильнее ванджи), коренное население долины р. Ванч (Вандж), входившей в Бухарский эмират. Духовенство эмирата проводило насильственное обращение в суннизм всех, исповедовавших другую религию. Под влиянием суннитской идеологии у ванчцев изменились общественные и семейные взаимоотношения, моральные нормы, бытовой уклад в целом. Постепенное экономическое и культурное сближение ванчцев с таджиками привело к утрате ванчцами своего родного языка, замене его таджикским (ванчским или ванджским говором таджикского языка), а в конечном итоге к слиянию ванчцев с таджиками. Население остальных районов республики считает ванчцев таджиками. «Судя по некоторым признакам, „ванджский язык“, входя в северную подгруппу памирских языков, наиболее тесно примыкал к язгулемскому языку» [32, 131].»''

Тарҷума: ''«Дар гузашта, аз миёни халқиятҳои помирӣ, ванҷиён (дурусттараш — ванҷӣ), аҳолии бумии водии дарёи Ванҷ (Вандж), ки ҷузъи аморати Бухоро буд, бештар аз ҳама бо тоҷикони кӯҳистонӣ дар тамос буданд. Рӯҳониёни аморат нисбат ба ҳамаи пайравони дигар эътиқодҳо табдили ҷабрии мазҳаби суннӣ мегузарониданд. Таҳти таъсири мазҳаби суннӣ дар байни ванҷиён муносибатҳои ҷамъиятиву оилавӣ, меъёрҳои ахлоқӣ ва тарзи зиндагӣ дар маҷмуъ тағйир ёфтанд. Наздикшавии тадриҷии иқтисодиву фарҳангии ванҷиён бо тоҷикон боиси аз даст рафтани забони модарии ванҷиён гардид: он бо забони тоҷикӣ (гӯиши ванҷии забони тоҷикӣ) иваз шуд ва дар ниҳоят ба омезиши ванҷиён бо тоҷикон анҷомид. Аҳолии дигар ноҳияҳои ҷумҳурӣ ванҷиёнро тоҷик мешуморанд. «Бино бар баъзе аломатҳо, „забони ванҷӣ“, ки ба зершохаи шимолии забонҳои помирӣ дохил мешуд, аз ҳама наздиктар ба забони язғуломӣ буд» [32, 131].»''.&lt;ref name=&quot;ref74&quot;&gt;Моногарова Л. Ф. Этнический состав и этнические процессы в Горно-Бадахшанской автономной области Таджикской ССР // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. — М.: Наука (ГРВЛ), 1975. — С. 185–186.&lt;/ref&gt;

Дар бораи мазорҳои муқаддаси эҳтиромшавандаи Ванҷ дар охири асри XIX, капитан Кузнецов чунин сабт кардааст:

''«Населеніе Дарвоза не отличается особой набожностью и имѣетъ весьма малое число молитвенныхъ домовъ–мечетей, по за то въ Дарвозѣ есть нѣсколько могилъ святыхъ, весьма почитаемыхъ жителями. Наибольшимъ почитаніемъ отличаются могилы: Хазретъ-и-Бурхъ на р. оби-Мазаръ, Пой-Мазаръ-Хазретъ-Садыръ-Сеибъ въ верховьяхъ р. Ванчъ и Ходжа-и-Миратбашъ-Султанъ-Сеидъ на сѣверномъ склонѣ Дарвозскихъ горъ, противъ кишлака Кальпъ.»''

Тарҷума: ''«Аҳолии Дарвоз бо диндории хосае фарқ намекунад ва шумораи хонаҳои ибодат — масҷидҳо — дар он хеле кам аст, вале дар ивазаш, дар Дарвоз якчанд мазори авлиё ҳаст, ки сокинон онҳоро сахт эҳтиром мекунанд. Бештарин эҳтиромро мазорҳои зерин доранд: Ҳазрати Бурх дар канори дарёи оби-Мазор, дар Пойи Мазор - ҳазрати Садр-соҳиб дар болооби дарёи Ванҷ ва Хоҷаи Муродбошӣ Султонсаъид дар нишеби шимолии кӯҳҳои Дарвоз, рӯ ба рӯи рустои Калп»''.&lt;ref name=&quot;ref75&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 65.&lt;/ref&gt;

Бар асоси омори саршумории саросарии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] аз соли 1939, аҳолии Ванҷ 9218 нафар буд: 9031 нафарашон ванҷиёни бумӣ, 134 нафар – рус, 6 нафар – тотор, 5 нафар – узбак ва 1 нафар – қазоқ.&lt;ref name=&quot;ref76&quot;&gt;Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сёл союзных республик СССР: Ванчский район (рус.) // Демоскоп Weekly. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Бино ба омори соли 1979 аҳолии Ванҷ 15 855 нафар ва тибқи омори 1992 – 22 700 нафарро ташкил медод. Тибқи маълумоти расмӣ, соли 2009 дар ноҳия 30 700 нафар зиндагӣ мекард ва тамоми аҳолии он деҳотист.&lt;ref name=&quot;ref3&quot; /&gt; Тибқи омори соли 2024 аҳолии Ванҷ ба 35 400 нафар расид. Бар асоси муқоисаи ин ду омор метавон чунин натиҷагирӣ кард, ки тайи 85 сол суръати миёнаи афзоиши солонаи аҳолии Ванҷ тақрибан 1,6 % будааст. Мардуми водии Язғулом ҳиссаи назарраси аҳолии ноҳияро ташкил медиҳанд.

Азбаски беш аз 90 дарсади масоҳати умумии ноҳия (4430,5 км²)-ро лозурҳо, қуллаҳои баландкӯҳ ва нишебиҳои санглохи корношоям фаро мегиранд, зичии расмии аҳолӣ (тақрибан 7,7-8 нафар дар як километри мураббаъ) манзараи воқеии ҷойгиршавии аҳолиро пурра инъикос намекунад – амалан тамоми сокинон дар як рахи танги қад-қади дарёҳои Ванҷобу Язғулом мутамарказ шудаанд.&lt;ref name=&quot;ref3&quot; /&gt; Ин номутаносибии шадид миёни рушди табиии аҳолӣ ва маҳдудияти мутлақи заминҳои корам (соли 2012 ҳамагӣ 1381 гектар, баъдан бо азхудкунии заминҳои нав ба 2601 гектар расида)&lt;ref name=&quot;ref3&quot; /&gt; яке аз сабабҳои асосии муҳоҷирати меҳнатии ноҳия маҳсуб мешавад (ниг. бахши ''«Муҳоҷирати меҳнатӣ»'').
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 3. Динамикаи шумораи аҳолӣ (ҳазор нафар), 1939-2013'''
|-
|'''сол'''
|'''1939'''
|'''1979'''
|'''1992'''
|'''1995'''
|'''2000'''
|'''2002'''
|'''2003'''
|'''2004'''
|'''2005'''
|'''2006'''
|'''2007'''
|'''2008'''
|'''2009'''
|'''2011'''
|'''2012'''
|'''2013'''
|-
|шумора
|9,2
|15,9
|22,7
|28,4&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|28,5&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|28,3&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|29,9&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|30,1&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|28,8&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|30,3&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|33,4&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|29,7&lt;ref name=&quot;ref47&quot; /&gt;
|30,7&lt;ref name=&quot;ref3&quot; /&gt;
|30,8
|31,1
|31,3
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 4. Динамикаи шумораи аҳолӣ (ҳазор нафар), 2014-2024'''
|-
|'''сол'''
|'''2014'''
|'''2015'''
|'''2016'''
|'''2017'''
|'''2018'''
|'''2019'''
|'''2020'''
|'''2021'''
|'''2022'''
|'''2023'''
|'''2024'''
|-
|шумора
|31,7
|31,9
|32,4
|32,9
|33,6&lt;ref name=&quot;ref77&quot;&gt;Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2019 года. Сообщение Агентства по статистике при Президенте Республики Таджикистан (рус.).&lt;/ref&gt;
|34,1&lt;ref name=&quot;ref77&quot; /&gt;
|34,4&lt;ref name=&quot;ref78&quot;&gt;Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2020 года (рус.) // Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;
|34,1
|34,4
|35,1
|35,4
|}
Барои солҳои 1995-2008 омори мазкур (арзиши ''«умумӣ»'', яъне аҳолии доимии сабтшуда) бар асоси таҳлили муфассали демографии Р. Масов ва Ҳ. Пирумшоев дар ''«Файзи истиқлол дар &quot;Боми ҷаҳон&quot;»'' (Душанбе, 2011, саҳ. 362-363) илова карда шуд. Барои солҳои 1992 ва 2009 бошад, бо мақсади нигоҳ доштани пайдарпаии рақамҳои аллакай сабтшуда аз сомонаи расмии badakhshon.tj, арзиши аслии қаблӣ боқӣ монд.

Дар тавсифи хислатҳои зоҳирию ботинии сокинони Ванҷ, аъзои экспедитсияи илмии Академияи илмҳои СССР ба Помир (солҳои 1928-1933) чунин навиштаанд: ''«Тоҷикони муқими Ванҷ як қавми ободнишини дорои фарҳанги куҳан астанд. Онҳо бо пешонии баланд, риши сиёҳи анбӯҳ ва нигоҳи амиқи андешаманд мутамоизанд. Ин наҷобати зоҳирӣ бо сиришти ахлоқи ботинии тоҷикон созгор аст. Онон як ишораи хеле зебо доранд: ҳангоми сипосгузорӣ кардан, дасти худро болои сар мебардоранд.»&lt;ref name=&quot;ref2062&quot;&gt;Крыленко Н. В., Щербаков Д. И., Марков К. К. Пять лет по Памиру (Итоги памирских экспедиций 1928, 1929, 1931, 1932, 1933 гг.). — Москва—Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1935. — С. 20–21.&lt;/ref&gt; Зикри чунин хислатҳо аз ҷониби муҳаққиқони хориҷӣ гувоҳи он аст, ки мардуми ин диёр, бо вуҷуди зиндагӣ дар минтақаи душворгузари кӯҳистон, тавонистаанд фарҳанги волои маънавии худро, аз ҷумла анъанаи меҳмоннавозии гарму дастархони пурнозу неъмат, парвариш дода нигоҳ доранд.''

=== Фарҳанги моддӣ: либоси анъанавӣ ===
Дар шароити сарди кӯҳистони Ванҷу Бадахшон, дар гузашта истифодаи матоъҳои пашмину чармӣ бартарӣ дошт ва мероси бофандагии маҳаллӣ ба истеҳсоли матоъҳои худӣ бо рангҳои табиии гиёҳии кӯҳӣ асос меёфт.&lt;ref name=&quot;ref79&quot;&gt;Таҳқиқоти этнолингвистии лексикаи гӯйиши тоҷикони водии Ғорон // Диссертатсия. Санҷида шуд 24 июли 2026.&lt;/ref&gt; Либоси занонаи суннатӣ асосан аз курта, эзор, пойафзол, сарбанд ва ороишоти гуногун иборат буд; таърихан ду намуди курта маъмул буд – куртаи якқади камартангу доманвасеъ, ки пиразанон мепӯшиданд, ва куртаҳои камзулчадор бо гиребони буғак (уфуқӣ буридашуда бо зеҳгулу гулдӯзӣ), ки духтарону арӯсон ба бар мекарданд.&lt;ref name=&quot;ref80&quot;&gt;[[Либоси миллии тоҷикон]] // Википедиа. Санҷида шуд 24 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар минтақаи Бадахшон, аз ҷумла Ванҷу Язғулом, унсурҳои хоси либоси кӯҳистонӣ – тоқии мудаввар бо нақшҳои гулдӯзии дақику пӯпак ва ҷӯробҳои ғафси пашмин бо нақшҳои ҳандасии бисёрранг (нақши офтоб, шохи қӯчқор, чалипо ва ғайра) – то имрӯз аҳамияти худро гум накардаанд.&lt;ref name=&quot;ref80&quot; /&gt;

=== Фарҳанги моддӣ: манзил ва хоҷагии деҳот (тибқи маълумоти асри XIX) ===
Тавсифи қадимтарини хусусиятҳои хоси манзилу хоҷагии Ванҷ ба А. А. Семёнов (1898) тааллуқ дорад. Ӯ анборчаҳои хоси болои сутунро ба қайд гирифтааст: ''«На Ванджѣ и мѣстами по Пянджу встрѣчаются подъ хижинъ еще небольшіе, съ плоскими крышами, амбарчики (амбаръ) для хлѣба и разнаго скарба... они воткнуты надъ землею на четырехъ (подъ углами) камняхъ или столбахъ»'' (тарҷума: ''«Дар Ванҷ ва ҷо-ҷо дар Панҷ, наздики хонаҳо анборчаҳои хурди боми ҳамвор (амбор) барои нону дигар молу ашё вомехӯранд... онҳо болои замин, бар чор санг ё сутуни чоркунҷа гузошта шудаанд»'').&lt;ref name=&quot;ref81&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 34.&lt;/ref&gt;

Дар бораи нақшу нигори деворҳои хонаҳои Ванҷ низ маълумот овардааст: ''«По Сурхобу и Хингобу, Ванджу и Пянджу на стѣнахъ многихъ хижинъ попадаются и орнаменты въ видѣ пятенъ, различныхъ безпорядочныхъ линій или же въ видѣ дѣтски намалеванныхъ фантастическихъ деревьевъ»'' (тарҷума: ''«Дар канори Сурхобу Хингов, Ванҷу Панҷ дар деворҳои бисёр хонаҳо нақшу нигор ба шакли доғ, хатҳои бетартиби гуногун ё дарахтони хаёлии кӯдакона кашидашуда вомехӯранд»'').&lt;ref name=&quot;ref82&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 36.&lt;/ref&gt;

Хонаи тобистонаи хоси Ванҷ (''«чолёб»'') низ дар ин асар қайд шудааст: ''«По Ванджу и отчасти на Пянджу, кромѣ описанныхъ зимнихъ помѣщеній, встрѣчаются еще спеціальныя лѣтнія жилища (чолѣбъ), чего нѣтъ нигдѣ въ прочихъ мѣстахъ»'' (тарҷума: ''«Дар Ванҷ ва қисман дар Панҷ, ба ғайр аз хонаҳои зимистонаи тавсифшуда, боз хонаҳои махсуси тобистона (чолёб) вомехӯранд, ки дар ҷойҳои дигар вуҷуд надоранд»'').&lt;ref name=&quot;ref83&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 44.&lt;/ref&gt;

Ниҳоят, Семёнов камбизоатии заминҳои Ванҷ ва такягоҳи мардум ба дарахти туг (мевадиҳандаи табиъӣ)-ро тавсиф кардааст: ''«Мѣстами, какъ, напримѣръ, на Вахіо, на Ванджѣ и въ Дарвазъ по Пянджу, гдѣ природа бѣдна и преобладаетъ каменистая почва... существованіе населенія находится въ тѣсной зависимости отъ тута»'' (тарҷума: ''«Дар баъзе ҷойҳо, масалан дар Ваҳё, дар Ванҷ ва дар Дарвози канори Панҷ, ки табиат камбизоату хоки санглох бартарӣ дорад... мавҷудияти аҳолӣ ба тут вобастагии зич дорад»'').&lt;ref name=&quot;ref84&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 56.&lt;/ref&gt;

Дар ҳамин китоб, ду намунаи фолклори мардуми Ванҷ низ бори аввал сабт гардидаанд: масали ''«Инсон ва Мор»'' ва ҳикояи ''«Писари вазир»'', ки ҳарду аз забони як шахси мушаххас – Соҳибназар аз деҳаи Техарви болооби Ванҷ – навишта шудаанд: ''«Записано со словъ Сохиб-Назара, изъ кишлака Техарвъ, въ верховьяхъ р. Ванджа въ Дарвазѣ»'' (тарҷума: ''«Аз забони Соҳибназар, аз рустои Техарв, аз болооби рӯди Ванҷ дар Дарвоз, сабт шудааст»'').&lt;ref name=&quot;ref85&quot;&gt;Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. — М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903. — С. 99–100.&lt;/ref&gt;

=== Расму оинҳои мотамӣ ===
Маросимҳои марбут ба давраҳои муҳими зиндагии инсон, аз ҷумла маросими мотаму дафн, дар Ванҷу Язғулом хусусиятҳои бениҳоят куҳан ва омехта аз эътиқодоти пешазисломию исломӣ (синкретӣ) то ба имрӯз нигоҳ доштаанд; ин расмҳо аз ҷониби мардумшиносони барҷаста, аз ҷумла М. С. Андреев, И. Л. Моногарова ва А. З. Розенфелд, мавриди таҳқиқ қарор гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;ref86&quot;&gt;Расму оин ва анъанаҳо дар рӯзгори мардуми тоҷик мавқеи муҳим доранд // АМИТ «Ховар», сентябри 2017. Санҷида шуд 24 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар ҷаҳонбинии мардуми кӯҳистон марг на анҷоми мутлақ, балки гузариш ба дунёи дигар ва оғози сафари нави рӯҳ дониста мешавад. Аз ҷумла, агар марҳум ҷавон бошад, барои гусели ӯ тобути махсусе бо матоъҳои равшану рангоранг (на сиёҳ) омода мекунанд, ки бо номи ''«гаҳвораи ноз»'' маъруф аст – ташбеҳи мустақими марг бо таваллуди дубора дар олами дигар, ки Розенфелд онро расми хеле куҳан ва боқимонда аз тасаввуроти бостонии мардуми ориёӣ арзёбӣ кардааст.&lt;ref name=&quot;ref86&quot; /&gt;

=== Маросими никоҳ ва қалин ===
Дар байни мардуми Ванҷ, мисли аксари халқиятҳои Осиёи Марказӣ, анъанаи пардохти қалин барои арӯс маъмул буд. Тибқи маводи мардумшинос А. А. Семёнов, ки ба солҳои аввали асри XX тааллуқ дорад, ҳаҷми қалин вобаста ба вазъи иҷтимоиву иқтисодии оила фарқ мекард: марди сарватманд барои писараш ҳамчун қалин барои зан 3 асп, 6 гов, 3 гӯсфанд, 3 милтиқ, 2 шамшер, 3 ҷомаи пахтагин, матои дастбофи ''«карбос»'' барои 12 даст либос ва як батман гандум медод, дар ҳоле ки марди камбағал бояд 2 гов, як гӯсфанд, як милтиқ, 2 шамшер, салла, як пироҳани мардона, як ҷуфти мӯза ва 2 пуд гандум пешниҳод мекард.&lt;ref name=&quot;ref2122&quot;&gt;Кисляков Н. А. Калым и приданое у таджиков // Сборник статей по истории и филологии народов Средней Азии, посвящённый 80-летию со дня рождения А. А. Семенова. — Сталинабад, 1953.&lt;/ref&gt; Таносуби қалини сарватманду камбағал тахминан баробари 3:1 буда, ин нишонаи тафовути назарраси иҷтимоӣ дар ҷомеаи анъанавии Ванҷ мебошад; ҳамзамон, мавҷудияти аслиҳа (милтиқ, шамшер) дар таркиби қалин гувоҳи он аст, ки ин ашё дар зиндагии рӯзгори мардуми Ванҷ барои амнияти оила ва ҳифзи молу мулк аҳамияти калон дошт.&lt;ref name=&quot;ref2122&quot; /&gt; Дар баробари ин, одати пардохти қалин ҳамчун кафолати иҷтимоӣ низ хидмат мекард: дар сурати вайрон шудани ақди никоҳ, ин маблағ метавонист барои таъмини зиндагии минбаъдаи зан истифода шавад.

=== Анъанаҳои ҷамъиятӣ: таъзим ва ёлогӯӣ ===
Дар одатҳои имрӯзаи мардуми Ванҷ, амали таъзими домоду арӯс дар рӯзи тӯй маъмул гардидааст; бо вуҷуди ин, тибқи мушоҳидаи мардумшиносони маҳаллӣ, ин анъана иқтибосӣ буда, бо фарҳанги аслии минтақа комилан созгор нест.&lt;ref name=&quot;ref2132&quot;&gt;&quot;Дар одатои мардми Ванҷ дар рӯзи тӯй&quot; (маводи мардумшиносии шифоҳӣ, аз Анҷумани Ванҷ).&lt;/ref&gt; Аз рӯи ривояти пиронсолони маҳал, ҳанӯз 10-20 сол пеш дар тӯйҳои Ванҷ таъзим кардан хеле кам ба назар мерасид ва он тадриҷан ҳамчун ҷузъи «одатҳои ванҷӣ» пазируфта шудааст; тибқи тафаккури суннатии мардуми маҳаллӣ, ки амиқан таҳти таъсири ақидаҳои исломӣ қарор дорад, таъзим танҳо дар пеши Худованд ва ҳангоми намоз ҷоиз шумурда мешавад, дар ҳоле ки таъзим дар назди инсони дигар номуносиб дониста мешавад.&lt;ref name=&quot;ref2132&quot; /&gt;

Яке аз одатҳои фаромӯшшудаи мардуми Ванҷ маросими ''«ёлогӯӣ»'' буд, ки ҳангоми ба анҷом расидани корҳои дастаҷамъонаи умумӣ – мисли ҳашар, даравидани ғалла ё бардоштани девор – баргузор мегардид.&lt;ref name=&quot;ref2142&quot;&gt;&quot;ОДАТИ ЁЛОГӮӢ&quot; (маводи мардумшиносии шифоҳӣ, аз Анҷумани Ванҷ).&lt;/ref&gt; Калимаи ''«ёло»'' шакли кӯтоҳшудаи ибораи ''«ё Аллоҳ»'' буда, дар поёни кори дастаҷамъона ҳамчун дуо ва изҳори шукргузорӣ барои анҷоми муваффақиятомези кор ба забон меомад.&lt;ref name=&quot;ref2142&quot; /&gt; Ин анъана, ки имрӯз аз истеъмол баромадааст, нишони ваҳдати рӯҳонӣ ва ҳамкории иҷтимоии мардуми Ванҷ буда, нақши муҳими тамоюлҳои динӣ ва фарҳанги коллективиро дар зиндагии рӯзгори онон инъикос мекунад.

=== Айлоқравӣ ва расму оинҳои кишоварзӣ ===
Иқтисодиёти суннатии мардуми Ванҷ ба ду унсури ба ҳам вобаста – кишоварзӣ дар водиҳои танги поёнӣ ва чорводорӣ дар чарогоҳҳои баландкӯҳӣ – такя мекунад. Ҳар сол дар аввали тобистон, вақте ки заминҳои поёнӣ барои кишти ғалла, картошка ва сабзавот истифода мешаванд, раванди муҳоҷирати мавсимии подаи чорво ба чарогоҳҳои тобистонаи баландкӯҳ, ки бо номи ''«айлоқ»'' маъруф аст, оғоз мегардад.&lt;ref name=&quot;ref86&quot; /&gt; Хусусияти ҷолиби ин кӯчиш дар он аст, ки қариб тамоми аҳли деҳа, бахусус занону кӯдакон, дар як рӯзи муайяншуда дастаҷамъӣ ба айлоқ мераванд, дар ҳоле ки қисме аз мардон дар деҳа мемонанд, то корҳои саҳроӣ ва обёрии заминро анҷом диҳанд.

Дар айлоқҳо занон тамоми тобистон машғули ҷӯшидани шир, тайёр кардани маска, равғани зард, дӯғу мосту тарфу ва қурут мешаванд.&lt;ref name=&quot;ref86&quot; /&gt;

== Забон ==
Мардуми Ванҷ бо гӯиши ванҷии забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Дар водии Язғулом бошад, яке аз забонҳои помирӣ – забони язғуломӣ роиҷ аст.

Лаҳҷаи ванҷии забони тоҷикӣ дар водии Ванҷ аз нимаи дуюми асри XIX густариш ёфта, забони бумии помириро, ки бо номи ванҷӣ маъруф буд, дар поёни ҳамин аср аз байн бурд. Забони ванҷӣ наздиктарин хеши забони язғуломӣ буда, ба гурӯҳи ''«шимолии»'' забонҳои помирӣ дар қатори язғуломӣ ва (эҳтимолан) саргуломӣ дохил мешуд. Мутахассисон аз байн рафтани онро ба охири асри XIX нисбат медиҳанд; мардумшиносон дар ибтидои асри XX аз ин забон танҳо чанд даҳ вожаро сабт карда тавонистаанд.&lt;ref name=&quot;ref87&quot;&gt;Памирские языки (рус.) // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия, 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref88&quot;&gt;[https://old.bigenc.ru/linguistics/text/2701306 Памирские языки] (рус.) // Большая российская энциклопедия. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Лаҳҷаҳои ванҷии забони тоҷикӣ мавзӯи таҳқиқи бунёдии эроншиноси рус А. З. Розенфелд гардидаанд, ки соли 1964 дар [[Ленинград]] монографияи махсуси ''«Ванджские говоры таджикского языка»''-ро дар ҳаҷми 151 саҳифа ба табъ расонидааст.&lt;ref name=&quot;ref89&quot;&gt;Розенфельд А. З. Ванджские говоры таджикского языка / ЛГУ им. А. А. Жданова. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — 151 с.&lt;/ref&gt; Дар гуфтугӯи мардуми Ванҷ ҷӯйборҳои лозурӣ, ки деҳаҳо дар канораи онҳо бино ёфтаанд, ''«даргов»'' номида мешаванд; ба ақидаи Ҳ. Пирумшоев, ин вожа гунаи тағйирёфтаи ибораи ''«даргоҳи об»'' аст.&lt;ref name=&quot;ref2&quot; /&gt; Аммо дуруст он аст, ки аслаш дарагоб/дараоб (обе ки аз дара меояд) аст, зеро дар форсии миёна &quot;дара&quot; &quot;дараг&quot; навишта ва талаффуз мешудааст. Тибқи фарзияи дигари забоншиносӣ, метавон решаи вожаи ''«дарғов»''-ро бо калимаи осетинии ''«dærg»'' (''«дароз»'') пайванд дод, яъне маънои аслии он ''«оби дароз»'' бошад.&lt;ref name=&quot;ref90&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §50–52.&lt;/ref&gt;

Тибқи таснифи Розенфелд, гӯишҳои ванҷӣ ҷузъи таркибии гӯишҳои дарвозӣ буда, якҷоя бо онҳо ба гурӯҳи васеътари гӯишҳои ҷанубу шарқии забони тоҷикӣ дохил мешаванд.&lt;ref name=&quot;ref91&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §59.&lt;/ref&gt; Хусусияти муҳимтарини гӯишҳои дарвозиву-ванҷӣ – ҷобаҷогузории зарраи ''«ме-»''-и замони ҳозира-оянда аз аввали феъл ба охири он (миёни асос ва флексия) мебошад, ки дар ҳамаи гӯишҳои ин гурӯҳ, ба ғайр аз гӯиши болои Ванҷ, мушоҳида мешавад.&lt;ref name=&quot;ref92&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §60, §61.&lt;/ref&gt; Аз миёни гӯишҳои дарвозӣ, ба гӯиши ванҷӣ аз ҳама наздиктар гӯиши ягидӣ (алалхусус ба зерлаҳҷаи водхудии поёни Ванҷ) ва гӯиши миёнаи дарвозиву-ваҳиёӣ (ба лаҳҷаи миёнаи Ванҷ) мебошанд.&lt;ref name=&quot;ref93&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §62.&lt;/ref&gt;

Гуфтанист, ки таснифи забоншиносии соли 1906-и Снесарев аз таснифи дақиқтари баъдинаи Розенфелд каме фарқ мекард: ба гуфтаи ӯ, сокинони водии Язғулом ва болооби Ванҷ ба яке аз лаҳҷаҳои забони шуғнонӣ сухан мегуфтанд — тасниферо, ки пажӯҳиши забоншиносии баъдина, бо ҷудо кардани забони ванҷӣ ба унвони узви алоҳидаи гурӯҳи шимолии забонҳои помирӣ (ниг. боло), дақиқтар намуд.&lt;ref name=&quot;ref2192&quot; /&gt;

=== Лаҳҷаҳои дохилии гӯиши ванҷӣ ===
Розенфелд дар дохили гӯиши ванҷӣ се лаҳҷаи асосиро фарқ мекунад: лаҳҷаи поёни Ванҷ, лаҳҷаи миёнаи Ванҷ (ки онро боз лаҳҷаи ваҳиёиву-ванҷӣ низ меноманд) ва лаҳҷаи болои Ванҷ.&lt;ref name=&quot;ref94&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §54.&lt;/ref&gt;

Лаҳҷаи поёни Ванҷ дар деҳаҳои соҳили рости дарёи Ванҷ (аз резишгоҳ ба боло) – Вискроғ, Бичхарвак, Рохарв (маркази ноҳия), Бовид ва Одешт – ва дар соҳили чап – Дашти Роғ, Лангар, Гишхун ва Ғумаяк, инчунин дар деҳаҳои ҷамоати Водхуд роиҷ аст; аксарияти сокинони поёни Ванҷ ва Водхуд муҳоҷиронанд, ки бештарашон аз Дарвоз ва қисман аз болои Ванҷ ба ин ҷо кӯчидаанд.&lt;ref name=&quot;ref15&quot; /&gt; Дар дохили ин лаҳҷа ду зерлаҳҷа – водхудӣ ва гишхунӣ – фарқ карда мешаванд; барои зерлаҳҷаи водхудӣ лабиалишавии қавии садоноки ''«о»'', мавҷудияти зарфи ''«fru/fre»'' ба маънои ''«поён»'' ва истифодаи шакли дуюми замони ҳозира-ояндаи феъл дар шахсҳои якум ва саввуми танҳо бо флексияи ''«-a»'' (масалан, ''«gama»'', ''«ravama»'' ба ҷои шакли маъмули дарвозиву-ванҷии ''«game»'', ''«rave»'') хос аст.&lt;ref name=&quot;ref95&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §56, саҳ. 12.&lt;/ref&gt;

Лаҳҷаи миёнаи Ванҷ (ваҳиёиву-ванҷӣ) аз деҳаи Бунай то деҳаҳои Доршир (дар соҳили рост) ва Гуҷовас (дар соҳили чап), то деҳаи болотарини водӣ – Поймазор – паҳн аст. Сокинони ин минтақаро ''«ваҳиёчиён»'' меноманд, зеро аксарашон муҳоҷироне мебошанд, ки аз водии Ваҳиёи Боло ба ин ҷо кӯчидаанд. Барои ин лаҳҷа мавҷудияти ҳамсадоҳои болофаринголии ''«ҳ»'' ва ''«айн»'', истифодаи пасванди ''«-ak»'' дар шахси саввуми танҳои замони гузашта (''«umadastak»'' – ''«ӯ омад»''), калимаи ''«oča»'' ба маънои ''«модар»'' (ба ҷои ''«muma»''-и роиҷ дар дигар лаҳҷаҳои ванҷӣ) ва номи ''«ruzan»'' барои равзанаи дуд хос аст; ин лаҳҷа аз рӯи аломатҳои зикршуда ба лаҳҷаи ваҳиёиву-дарвозӣ наздик мешавад.&lt;ref name=&quot;ref96&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §57, саҳ. 12.&lt;/ref&gt;

Лаҳҷаи болои Ванҷ аз деҳаи Доршир то сарчашмаҳои дарёи Ванҷ – дар деҳаҳои Сетарғ, Мурғутга, Ван-Вани Боло ва Поён (соҳили рост) ва Гуҷовас, Гумаст, Рованд, Гармчашма, Сунгад (соҳили чап) – паҳн аст. Сокинони ин минтақа худро ''«ванҷиҳо»'' ё ''«ванҷиёни туптӣ»'' (яъне бумӣ) меноманд ва маҳз дар ҳамин лаҳҷа лексикаи бештар архаистӣ, аз ҷумла боқимондаҳои алоҳидаи забони куҳани ванҷӣ, то имрӯз нигоҳ дошта шудааст.&lt;ref name=&quot;ref97&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §58, саҳ. 12–13.&lt;/ref&gt; Хусусияти муҳимтарини лаҳҷаи болои Ванҷ дар он аст, ки зарраи ''«ме-»'' дар аввали шакли феълӣ боқӣ мемонад ва ба охири он нагузашта; маҳз бо ҳамин аломат, ин лаҳҷа аз ҳамаи дигар гӯишҳои дарвозиву-ванҷӣ фарқ мекунад.&lt;ref name=&quot;ref92&quot; /&gt;

Аз лиҳози овоӣ (фонетикӣ), гӯишҳои ванҷӣ бо паҳншавии васеи фонемаи ''«ə»'' (ки ба садонокҳои кӯтоҳи забони адабӣ рост меояд) ва мулоимшавии садоноки ''«ӯ»'' тавсиф мешаванд.&lt;ref name=&quot;ref98&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §1–3, саҳ. 5–6.&lt;/ref&gt; Далели дигари куҳансолии ин гӯишҳо паҳншавии васеи фонемаи ''«ж»'' аст, ки дар забони адабии тоҷикӣ танҳо дар се-чор калима боқӣ мондааст, ҳол он ки дар гӯишҳои ванҷӣ гурӯҳи назарраси калимаҳо бо ин ҳамсадо сабт шудаанд (масалан, ''«жеғ»'' – якрав, ''«жовидан»'' – ҷавидан).&lt;ref name=&quot;ref99&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §15, саҳ. 6–7.&lt;/ref&gt; Афтодани ҳамсадои ''«д»'' дар миёни калима, ки хоси гӯишҳои дарвозиву-ванҷист, ба сохти флексияи феълӣ низ таъсир расонидааст: дар замони гузашта шахси саввуми танҳо флексияи ''«-и»''-ро мегирад (масалан, ''«babori»'' – ''«борид»''), шахси саввуми ҷамъ бошад – флексияи ''«-ин»''.&lt;ref name=&quot;ref100&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §11.&lt;/ref&gt;

Дар морфология, ҷамъбандии исм тавассути пасвандҳои ''«-о»'' (умумӣ), ''«-ун»'' (барои исмҳои ҷондор) ва ''«-гала»'' (барои гурӯҳи одамон) сурат мегирад.&lt;ref name=&quot;ref16&quot; /&gt;

Лексикаи гӯишҳои ванҷӣ, нисбат ба гӯишҳои дарвозӣ низ, дараҷаи баландтари архаизмро нишон медиҳад: дар он калимаҳое нигоҳ дошта шудаанд, ки дар забонҳои адабии тоҷикӣ ва форсӣ дигар истифода намешаванд, вале дар ашъори Фирдавсӣ ё дар фарҳангҳои қадимӣ сабт гардидаанд (масалан, ''«кӯп»'' ба маънои ''«санг»'', ''«харсанг»'').&lt;ref name=&quot;ref101&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — §48.&lt;/ref&gt; Илова бар қабати калони калимаҳои помирӣ, дар гӯишҳои ванҷӣ гурӯҳи калимаҳое низ ба назар мерасанд, ки бо забони яғнобӣ ва ҳатто бо забони бостонии осетинӣ (аз шохаи шимолии забонҳои эронӣ) муштараканд.&lt;ref name=&quot;ref90&quot; /&gt; Дар ''«Феҳристи калимаҳои куҳани ванҷӣ»'', ки ҳамчун замима ба монография пайваст шудааст, Розенфелд бар пояи таҳлили лексикӣ ва фонетикӣ ба хулосае мерасад, ки забони куҳани ванҷӣ ба гурӯҳи шуғнонию рӯшонии забонҳои помирӣ тааллуқ доштааст.&lt;ref name=&quot;ref102&quot;&gt;Розенфелд А. З. Ванджские говоры таджикского языка. — Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. — Замимаи «Феҳристи калимаҳои куҳани ванҷӣ».&lt;/ref&gt;

Бархе донишмандони рус, монанди И. И. Зарубин, А. З. Розенфелд ва дигарон, назарияеро дар бораи вуҷуди куҳанзабони ванҷӣ (русӣ: старованджский язык) ироя кардаанд, ки тибқи он ин забон тақрибан дусад сол пеш аз байн рафта, гӯиши кунунии ванҷӣ ҷойгузинаш шудааст. И. И. Зарубин дар ин маврид мегӯяд:

&quot;Забони куҳнаи ванҷӣ дар водии Ванҷ (шохоби рости Панҷ) ва саргуломӣ дар болооби дарёи Саргулом, дар шарқи вилояти Файзободи Афғонистон ривоҷ дошт. Тақрибан дусад сол пеш лаҳҷаҳои тоҷикӣ ҷои онҳоро гирифтанд&quot;.

Забоншинос Т. Н. Пахалина дар баррасии муқоисавии забонҳои помирӣ, забони ванҷиро дар силсилаи забонҳои помирӣ чунин ҷой додааст:

''«Ванджский язык, известный в настоящее время по небольшому количеству слов, зафиксированных в 1924 г. И. И. Зарубиным [6], а позднее — А. З. Розенфельд [28; 29] (в прошлом был распространен в долине Ванджа — правого притока Пянджа).»''

Тарҷума: ''«Забони ванҷӣ, ки имрӯз танҳо бо шумораи ками вожаҳо маълум аст ва соли 1924 аз ҷониби И. И. Зарубин ва баъдтар аз ҷониби А. З. Розенфелд сабт шудааст (дар гузашта дар водии Ванҷ — шохоби рости Панҷ — роиҷ буд).»''.&lt;ref name=&quot;ref103&quot;&gt;Пахалина Т. Н. Сравнительный обзор памирских языков // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. — М.: Наука (ГРВЛ), 1975. — С. 222.&lt;/ref&gt;

Шаҳодати дигаре дар бораи фарҷоми ин забон дар мақолаи Т. Г. Абаева дар бораи пажӯҳишҳои А. В. Станишевский омадааст:

''«Укором в адрес лингвистов звучало сообщение о том, что в долине Ванча недавно умерли последние старики, владевшие ванчским языком.»''

Тарҷума: ''«Хабаре барои забоншиносон ҳамчун сарзаниш садо дод ва он ҳам дар бораи он, ки дар водии Ванҷ, ба наздикӣ пиронсолони охироне, ки забони куҳнаванҷиро медонистанд, аз дунё гузаштанд.»''.&lt;ref name=&quot;ref104&quot;&gt;Абаева Т. Г. Исследования А. В. Станишевского (Азиза Ниалло) о Памире // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. — М.: Наука (ГРВЛ), 1975. — С. 290.&lt;/ref&gt;

Дар байни намунаҳои камшумори боқимондаи забони куҳани ванҷӣ, ки дар хотираи шифоҳии пиронсолони маҳал нигоҳ дошта шудаанд, ибораи ''«Агни капол, пасни двол, чангола вол»'' сабт гардидааст.&lt;ref name=&quot;ref2152&quot;&gt;&quot;ҶМЛАЕ АЙ ЗАБУНИ КУНАИ ВАНҶӢ&quot; (маводи забоншиносии шифоҳӣ, аз Анҷумани Ванҷ).&lt;/ref&gt; Тибқи тахмини муҳаққиқони маҳаллӣ, ин ибора метавонад ба маънои тахминии ''«оташ дар пешонӣ, пас дар девор, бо чанголҳо бархез»'' тарҷума шавад; мавҷудияти вожаи ''«агни»'' (оташ), ки дар забони санскрит низ бо ҳамин маъно ба кор меравад, аз бостонии решаҳои ин забон гувоҳӣ медиҳад.&lt;ref name=&quot;ref2152&quot; /&gt; Ин намуна, ҳарчанд аз нигоҳи забоншиносии илмӣ то ҳол таҳлили муфассал нашудааст, аҳамияти он дар нигоҳдории бехатари охирин осори шифоҳии забони куҳани ванҷӣ, ки гӯяндагони охирини он – тавре ки дар боло зикр гардид – аллакай даҳсолаҳо пеш аз дунё гузаштаанд, нуҳуфта аст.

Забони язғуломӣ, ки дар шаш деҳаи ҷамоати Язғулом ба кор меравад, забони бехат аст ва шумораи гӯяндагонаш тақрибан 3 ҳазор нафарро ташкил медиҳад; аксари язғуломиён дузабонаанд ва забони тоҷикиро низ медонанд.&lt;ref name=&quot;ref105&quot;&gt;Язгулямский язык (рус.) // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия, 1990.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref106&quot;&gt;[https://old.bigenc.ru/linguistics/text/4924529 Язгулямский язык] (рус.) // Большая российская энциклопедия. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Таҳқиқи бунёдии ин забон ба қалами эроншиноси маъруф Д. И. Эделман тааллуқ дорад, ки соли 1966 дар [[Маскав]] монографияи ''«Забони язғуломӣ»''-ро ба табъ расонидааст.&lt;ref name=&quot;ref107&quot;&gt;Эдельман Д. И. Язгулямский язык. — М.: Наука, 1966.&lt;/ref&gt; Пас аз муҳоҷирати соли 1954 бахше аз язғуломизабонон дар ноҳияи Куйбишеви водии Вахш низ сокин шуданд ва забони язғуломӣ то кунун дар он ҷо низ ба кор меравад.&lt;ref name=&quot;ref60&quot; /&gt;

Дар ''«Атласи забонҳои дар хатар қарордоштаи ҷаҳон»''-и ЮНЕСКО (таҳти таҳрири Кристофер Мозли, соли 2010), забони язғуломӣ ба зумраи забонҳои осебпазир (Vulnerable) дохил гардидааст.&lt;ref name=&quot;ref108&quot;&gt;Moseley Chr. (ed.) Atlas of the World\\\'s Languages in Danger. — 3rd ed. — Paris: UNESCO Publishing, 2010.&lt;/ref&gt; Тибқи ҳамин Атлас, аз 15 забони дар хатар қарордоштаи Осиёи Марказӣ, 11-тояш дар Тоҷикистон, бештараш дар ҳудуди ВМКБ, роиҷ аст.&lt;ref name=&quot;ref109&quot;&gt;[https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170629/unesco-publishes-atlas-of-the-worlds-languages-in-danger UNESCO publishes atlas of the world\\\'s languages in danger] (англ.) // Тоҷикистон Ньюз Азия-Плюс, 29 июни 2017. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Пажӯҳиши ҷомеашиносии забонии Д. Пол, Э. Аббесс, К. Мюллер, К. Тиссен ва Г. Тиссен нишон медиҳад, ки муносибати сокинони водии Язғулом ба ҳарду забон – язғуломӣ ва тоҷикӣ – мусбат аст: забони модарӣ дар зиндагии рӯзмарра пурқувват боқӣ монда, ҳеҷ нишонае аз ҷойивазкунии он бо забони тоҷикӣ мушоҳида намешавад, ҳарчанд забони тоҷикиро низ дар баъзе ҳавзаҳо муфид медонанд.&lt;ref name=&quot;ref110&quot;&gt;Paul D., Abbess E., Müller K., Tiessen C., Tiessen G. Language Access and Tajik Language Proficiency among the Yazghulami of Tajikistan. — SIL International, 2010.&lt;/ref&gt; Дар пойгоҳи байналмилалии таснифи забонҳо ''«Глоттолог»'' забони куҳани ванҷӣ бо рамзи ''«oldw1238»'' ва забони язғуломӣ бо рамзи ''«yazg1240»'' сабт шудаанд.&lt;ref name=&quot;ref111&quot;&gt;Glottolog 5.0, коди «oldw1238» (забони куҳани ванҷӣ) ва «yazg1240» (забони язғуломӣ).&lt;/ref&gt;

== Бахшбандӣ ==
Бар асоси Қонуни тақсимоти маъмурию ҳудудии кишвар, ноҳияи Ванҷ аз 1 шаҳрак (Ванҷ) ва 6 ҷамоат иборат аст:&lt;ref name=&quot;ref112&quot;&gt;Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 5. Ҷамоатҳои ноҳияи Ванҷ'''
|-
|'''Ҷамоат'''
|'''Аҳолӣ (нафар)'''
|'''Деҳаҳо'''
|-
|ба номи Маҳмадулло Абдуллоев
|10 983
|Бичхарв, Бодалд, Ускроғ, Роғ, Дашти Роғ, Панҷшанбеобод, Убари Даргов, Рохарв, Гушхун, Ғумаяк, Бовуд, Одешт, Ҷангали Зуго
|-
|Водхуд
|2178
|Пшихарв, Даштак, Лугад, Бунига, Узбай, Лахш, Баравн, Баравни Таг, Баравни Тор, Ваҳдат, Вравз
|-
|Ҷовидон
|4201
|Бунай, Рав, Жовуд, Потов, Арнавад, Убго
|-
|Рованд
|5573
|Ширговад, Ғиҷоваст, Мудеҳарв, Вишхарвак, Старғ, Ғӯмас, Мурғутга, Рованд, Гармчашма, Ван-Ван, Сунгад, Поймазор
|-
|Техарв
|3401
|Гич, Садвадг, Сед, Шаврӯ, Техарв, Чихох, Удоб, Равгада
|-
|Язғулом
|6065
|Мотравн, Вишхарв, Будун, Шавуд, Андарбоғ, Жамаг
|}
Дар санадҳои расмии солҳои охир ҷамоати марказии ноҳия бо номи ''«деҳоти Маҳмадулло Абдуллоев»'' зикр мегардад.&lt;ref name=&quot;ref4&quot; /&gt;

Барои муқоиса, тибқи гузориши капитан Кузнецов, дар соли 1892 бекигарии Дарвоз (ки Ванҷ ҷузъи он буд) ба 11 амлокдорӣ тақсим мешуд:

''«Въ административномъ отношеніи Дарвозское бекство дѣлится на 11 амилякдарствъ: Чиль-Даринское, Тавиль-Даринское, Сагри-Даштское, Кала-и-Хумбское, Шикайское, Куфское, Хагонское, Май-Майское, Джумарчское, Ванчское, Вахія-болё и два особыхъ отдѣла–Язгулемскій и Тангъ-Шивскій.»''

Тарҷума: ''«Аз ҷиҳати маъмурӣ, бекигарии Дарвоз ба 11 амлокдорӣ тақсим мешавад: Чилдарин, Тавилдарин, Сағридашт, Қалъаи Хумб, Шикай, Куф, Ҳагон (Деҳхагон), Моймай, Ҷумарҷ, Ванҷ, Вахиёи Боло ва ду шӯъбаи алоҳида — Язғулом ва Тангшив»''.&lt;ref name=&quot;ref113&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 68.&lt;/ref&gt;

Аз ин тақсимот бармеояд, ки Ванҷ дар соли 1892 аллакай ҳамчун амлокдории алоҳида, ва Язғулом ҳамчун шӯъбаи ниммустақилу ба таври алоҳида идорашаванда фарқ карда мешуданд — падидае, ки то андозае бо бахшбандии имрӯзаи ноҳия, ки дар он Язғулом ҷамоати алоҳида аст, монандӣ дорад.

Тақрибан ҳаштод сол пас аз гузориши Кузнецов, забоншинос Д. И. Эделман, бар пояи маводи саҳроии худ ва пажӯҳиши А. З. Розенфелд, рӯйхати муфассали рустоҳои Ванҷро чунин овардааст:

''«Население Ванджа ныне говорит по-таджикски, хотя сравнительно недавно здесь еще бытовал ванджский язык, принадлежавший к памирской группе языков. Названия кишлаков по течению Пянджа: Даштак, Узбай, Лахш, Варавз, Лангарак, Бараун, Водхуд; по Ванджу: Бич-харвак, Рог, Лангар, Гишхун, Рохарв (официально Ванч), Гумаяк, Одешт, Бунай, Потоу, Жовид, Чихох, Сед, Техарв, Гуджовас, Ширговат, Доршир, Гумаст, Сетарг, Рованд, Мургытга, Сунгад, Ван-Ван, Поймазор.»''

Тарҷума: ''«Аҳолии Ванҷ имрӯз бо забони тоҷикӣ гуфтугӯ мекунад, ҳарчанд то ба ҳамин наздикӣ, дар ин ҷо, ҳанӯз, забони куҳнванҷӣ роиҷ буд, ки ба гурӯҳи забонҳои помирӣ тааллуқ дошт. Номҳои рустоҳо дар масири Панҷ: Даштак, Взбай, Лахш, Вароваз, Лангарак, Баравн, Водхуд; дар масири Ванҷ: Бичхарвак, Роғ, Лангар, Гишхун, Рохарв (расман Ванҷ), Ғумаяк, Одешт, Бунай, Потов, Жовид, Чхох, Сед, Техарв, Ғҷовас, Шрговад, Дуршер, Ғӯмас, Старғ, Рованд, Мурғтга, Смгад, Ван-Ван, Поймазор.»''.&lt;ref name=&quot;ref114&quot;&gt;Эдельман Д. И. Географические названия Памира // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. — М.: Наука (ГРВЛ), 1975. — С. 50.&lt;/ref&gt;

== Хоҷагидорӣ ==
Соҳаҳои асосии хоҷагидории ноҳия ғаллакорӣ, чорводорӣ, боғдорӣ ва сабзавоткорист; дар замони шӯравӣ тамокукорӣ низ соҳаи асосӣ буд. Соли 1939 дар тамоми ВМКБ 123 колхоз мавҷуд буд, аз ҷумла дар Ванҷ 30 колхоз таъсис дода буданд.

Водии Водхуд аз қадим бо ҳосилхезии замин ва фаровонии тути худ ном баровардааст: захираи ғалла ва меваи хушки ин мавзеъ (тут, зардолу, себ) на танҳо сокинони маҳаллӣ, балки деҳоти камзамини ҳамсояро низ аз танқисӣ мераҳонд ва ибораи мардумии ''«тути Водхуд пухт, имсол ҳам ҷон ба саломат бурдем»'' аз ҳамин воқеият бармеояд.&lt;ref name=&quot;ref2&quot; /&gt;

Дар ноҳия 53 хоҷагии деҳқонӣ мавҷуд аст. Майдони умумии заминҳои хоҷагӣ 14 417 гектар аст, аз ҷумла заминҳои корам – 1381 гектар (2012), чарогоҳҳо – 1219 гектар, боғҳо – 734 гектар. Тибқи омори соли 2012 дар ноҳияи Ванҷ 2478 тонна ғалла, 1924 тонна гӯшт, 1 млн дона тухм, 3742 тонна шир, 157 тонна чормағз, 6353 тонна сабзавот ва 11 295 тонна картошка ба даст омад. Бар асоси омори соли 2011, шумораи чорво дар хоҷагиҳо чунин буд: гов – 15 234 сар, гӯсфанду буз – 32 498 сар.

Дар давоми даҳсолаи охир сохтори хоҷагидории ноҳия ба таври куллӣ дигаргун шуд: ба ҷои 53 хоҷагии деҳқонии соли 2012, имрӯз 14 ассотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонӣ 120 хоҷагии инфиродиро бо фарогирии 3217 саҳмдор муттаҳид месозад.&lt;ref name=&quot;ref115&quot;&gt;Ванҷ. Рушди соҳаи кишоварзӣ дар ноҳия // Ҷумҳурият. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Майдони умумии заминҳои корам ба 2601 гектар расидааст, ки аз он бештар аз 1080 гектарро боғҳои мевадиҳанда ташкил медиҳанд; танҳо дар бист соли охир 282 гектар замини нав аз худ карда шудааст.&lt;ref name=&quot;ref116&quot;&gt;[https://khovar.tj/2025/11/dar-no-iyai-van-so-ai-bo-parvar-rushd-meyobad/ Дар ноҳияи Ванҷ соҳаи боғпарварӣ рушд меёбад] // АМИТ «Ховар», 18 ноябри 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Тибқи таҳлилҳои муқоисавӣ, дар зарфи се даҳсолаи охир истеҳсоли ғалладонагиҳо тақрибан 6 баробар, картошка 8 баробар, сабзавот 16 баробар ва мева 42 баробар афзудааст.&lt;ref name=&quot;ref117&quot;&gt;Ванҷ. Ҷашни истиқлол мондагор хоҳад буд // Ҷумҳурият. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Танҳо то охири моҳи октябри соли 2025 аз боғоти ноҳия 2205 тонна меваи тару тозаву хушк ба бозорҳои хориҷӣ ва шаҳрҳои калони ҷумҳурӣ содирот гардид,&lt;ref name=&quot;ref116&quot; /&gt; ва моҳи августи соли 2023 кишоварзони ноҳия дар ярмаркаи Боғи ''«Куруши Кабир»''-и Душанбе зиёда аз 13 тонна маҳсулоти тару тоза ба сокинони пойтахт пешниҳод карданд.&lt;ref name=&quot;ref118&quot;&gt;Намоиш-фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ аз ҷониби кишоварзони ноҳияи Ванҷ // АМИТ «Ховар», августи 2023. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Аз соли 2009, вақте ки дар ноҳия аввалин ду гармхонаи намунавӣ ба кор дароварда шуданд,&lt;ref name=&quot;ref119&quot;&gt;Дар Ванҷ гармхонаҳо ба кор даромаданд // АМИТ «Ховар», августи 2009. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; технологияи гармхонагӣ дар қисматҳои поёнии ноҳия паҳн шудааст. Дар давраи охир, дар ҳамкорӣ бо мутахассисони минтақаи илмӣ-таҷрибавии ''«Ҷангали Зуго»''-и Институти биологии Помир, соҳибкор Ҳайдар Фаёзов аз деҳаи Гишхун дар ноҳия парвариши озмоишии лимӯ ва дигар меваҳои ситрусиро оғоз кард – навъе, ки то ҳол дар ВМКБ танҳо хоси баъзе минтақаҳои ноҳияи Дарвоз буд.&lt;ref name=&quot;ref120&quot;&gt;Ванҷ. Авлавият ба рушди лимӯпарварӣ // Ҷумҳурият. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

=== Таърихи иқтисодиёт: аз мубодилаи молӣ то бозор (асри XIX) ===
Дар асри XIX иқтисодиёти Ванҷ, монанди тамоми Дарвоз, хусусияти патриархалӣ ва асосан мубодилавӣ (натуралӣ) дошт. Тибқи маълумоти И. Юхновский, ки соли 1894 дар рӯзномаи ''«Туркестанские Ведомости»'' ба нашр расидааст, дар водии Ванҷ пул, ченаку вазн қариб номаълум буда, тиҷорат асосан ба таври мубодилавӣ сурат мегирифт; танҳо мансабдорони бухороӣ чой менӯшиданд, аҳолии таҳҷоӣ бошад, ин нӯшокиро танҳо дар ҷашнҳои оилавӣ истифода мебурд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Ҳангоми муайян кардани арзиши маҳсулот, воҳиди ченаки ''«карбос»'' (порчаи дастбофти маҳаллӣ) барои матоъ ва ''«тӯппӣ»'' барои маҳсулоти донагӣ ба кор мерафт.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Тибқи нархномаи ҳамон давра, як ишак (тахминан 4 пуд) ғалла аз 4 то 6 танга, як гӯсфанди калон 6-7 танга ва як гӯсфанди хурд 4 танга арзиш дошт; тангаи нуқрагини бухороӣ вазни 3,36 грамм дошт.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Аз Ванҷ асосан оҳани дар конҳои болооби дарёи Ванҷ истихроҷшуда ва қисман ғалладона ба минтақаҳои ҳамсояи Дарвоз, тавассути Қалъаи Хумб, содир мегардид.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

Дар бекигариҳои шимолу шарқии Бухоро — Қаратегину Дарвоз, ки Ванҷ ба ҳайати онҳо дохил буд — тибқи арзёбии Юхновский (1894), тақрибан сад ҳазор нафар сокин зиндагӣ мекард, ки эҳтиёҷоташон хеле маҳдуд буд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Гарчанде ғаллакорию чорводорӣ шуғли асосии аҳолӣ буд, ҳаҷми истеҳсоли онҳо барои қонеъ кардани ҳатто эҳтиёҷоти хурдтарин кофӣ набуд; нони Дарвоз бештар аз бекигарии Кӯлобу дигар минтақаҳо ворид карда мешуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Аз ин рӯ, аҳолӣ маҷбур мешуд, ки ба муҳоҷирати мавсимии меҳнатӣ ба Фарғона ва ҳатто [[Тошканд]] рӯй орад, зеро зироаткорӣ, ба сабаби норасоии замини корам, ҳатто барои эҳтиёҷоти нисбатан мӯътадил кофӣ набуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Танҳо шумораи ками сокинон аз нони холиси гандум истифода мебурданд; орди гандумро бо орди лӯбиё меомехтанд ва дар водиҳои Ванҷ, Язғулому Панҷ ҳатто орд аз мурчи хушкидаи тут, пиёзи кӯҳӣ ва дигар решаҳои кӯҳӣ тайёр мекарданд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Чорводорӣ низ наметавонист рушд кунад, зеро кӯҳҳои Дарвоз нисфи сол ва бештар зери барф мемонданд ва аҳолӣ фақат барои миқдори ками чорво (ки дар он гӯсфанд бартарӣ дошт) захираи алаф ҷамъ карда метавонист; гӯшти шикор — шикорварзӣ яке аз шуғлҳои асосии дарвозиён буд — дар баробари гӯсфанд яке аз молҳои асосии мубодилавӣ маҳсуб мешуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

Қалъаҳои Ғарму Қалъаи Хумб, ки маркази маъмурии беки Қаратегину Дарвоз буданд, ягона бозорҳои мубодилаи маҳсулоти маҳаллӣ ба шумор мерафтанд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Аз Кӯлоб тоҷирон бо ду-се асп матои бязӣ ва дигар матоъҳои дағал барои ҷома меоварданд ва барои ҳар 12 арш бязӣ як пӯсти рӯбоҳ мегирифтанд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Маркази умумии тиҷоратии тамоми Қаратегину Дарвоз шаҳри Кӯлоб буд; агар қаратегиниён боз ба бозорҳои [[Ӯротеппа|Ӯротеппаву]] Қӯқанд мерафтанд, дарвозиён танҳо ба Кӯлоб рӯй меоварданд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Аз Кӯлоб инчунин ранги «бузгунч» — маҳсулоте, ки аз варами баргҳои дарахтони писта, ки нишебиҳои кӯҳҳои Кӯлобро мепӯшониданд, ба даст меомад — ворид карда мешуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

Юхновский тарзи бинокории маҳаллиро низ тасвир кардааст: пойдевори баланди сангин бо гил, деворҳои хишти хоми калону бетартибшакл ва боми чӯбине, ки бо ках ва шохча пӯшонида, аз рӯй бо гил андова карда мешуд; сохтмон одатан аз аввали баҳор то нимаи тирамоҳ (аз апрел то сентябр) идома меёфт, дар ҳоле ки санг ва гил ҳамеша дар дастрас буданд ва чӯб — аз дарахтони тут, бед ва сафедор — аз боғоти маҳаллӣ, арча бошад аз кӯҳҳо оварда мешуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Тибқи нархномаи ҳамон давра, як бревна ба дарозии 2,5 арш ду танга, се даста хошок (ҳар кадом 2,5 арш) ду танга, як даста ках як танга ва як батмон (8 пуд) оҳак ду танга арзиш дошт; барои тайёр кардани ҳазор хишти хом дар як рӯз чор нафар коргар лозим буд ва музди рӯзонаи коргарони оддӣ тахминан як танга буд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Оҳани маҳаллӣ аз конҳои болооби дарёи Ванҷ истихроҷ мешуд; як пораи оҳан ба дарозии 2,5 арш ва диаметри ¾ арш арзиши 300 тангаро дошт.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Дар шаҳраки Рохар танҳо як оҳангар ва ду наҷҷор фаъолият доштанд; музди рӯзонаи чунин устод бо шогирду асбобҳояш тахминан панҷ танга буд, ва абзорҳои маъруфи ин ҳунармандон арра, теша, чакуш, ранда ва табар буданд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Дар бораи нархи маводи хӯрока, равғани гов барои ҳар панҷ фунт як танга, мурғ даҳ тин, тухм 64 дона барои як танга ва алафи себарга аз 25 то 30 даста барои як танга арзиш дошт; намак, ки аз Кӯлоб ворид мешуд, гарон буд — барои як тӯппии намак чор тӯппии ғалла медоданд; биринҷ аз Қалъаи Хумб харидорӣ мешуд ва нархаш вобаста ба мавҷудияш аз чор то панҷ танга барои панҷ фунт таҳаввул мекард.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Дар мавсими зимистон таъмини ем ва озуқа мушкил мегардид, аз ин рӯ захираи зимистона аз тирамоҳ омода карда мешуд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

Тавре Юхновский таъкид мекунад, миқдори дақиқи содироти солонаи оҳанро муайян кардан ғайриимкон буд, зеро мақомоти маҳаллӣ дар бораи рақами он тасаввуроти дақиқ надоштанд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Чою дигар молҳои ҳиндӣ тавассути Шуғнону Рӯшон умуман ворид намешуданд; миқдори ками онҳо аз Бадахшон тавассути Куф ва Қалъаи Хумб, ва асосан тавассути Кӯлоб, ба даст меомад.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

=== Кишоварзии анъанавӣ: ангури Ванҷӣ ===
Яке аз навъҳои қадимаи ангури маҳаллӣ, ки то имрӯз парвариш карда мешавад, навъи ''«Ванҷӣ»'' аст. Тибқи Энсиклопедияи миллии тоҷик, ин навъи ангури миёнапаз баргҳои калони гирда, хӯшаҳои калони махрутшакли 350-400 грамма ва ғужбҳои калони байзашакли сафеди зардчаро доро буда, дар таркиби меваи пухтааш 20-21,5 фоиз қанд ҷамъ мешавад.&lt;ref name=&quot;ref2182&quot;&gt;Энсиклопедияи миллии тоҷик, ҷилди 3. — Душанбе, 2014.&lt;/ref&gt; Ангури Ванҷӣ нимаи моҳи май гул карда, мевааш нимаи августи ҳамон сол мепазад ва давраи нашъунамои он 135-145 рӯзро дар бар мегирад; ин навъ барои хӯрдан ва хушконидан мувофиқ буда, то 24 фоиз мавизи баландсифат медиҳад ва то моҳи январ нигоҳ дошта мешавад.&lt;ref name=&quot;ref2182&quot; /&gt; Мутаассифона, токи ин навъи ангур ба сармо ва бемории гарда тобовар нест, ки ин омил боиси маҳдудияти парвариши он дар минтақаҳои хунуктар мегардад.&lt;ref name=&quot;ref2182&quot; /&gt;

=== Ҳунармандии анъанавӣ ===
Дар соҳаи ҳунармандӣ, мардуми Ванҷ таърихан ба истеҳсоли пойафзол (чоруқ, нимпоймонак) аз пӯсти дағалона коркардшуда ва либос аз матои ''«карбос»''-и худбоф машғул буданд, ки занон онро аз пашми дағал мебофтанд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Матоъ ва баъзе маҳсулоти дигар – аз ҷумла пӯсти рӯбоҳу гурба – ҳамчунин аз водиҳои ҳамсояи Шуғнону Рӯшон, тавассути пиёдагардон ва бо миқдори ками пинҳонӣ, ворид карда мешуданд, ки ин далели мавҷудияти шабакаи мубодилаи тиҷоратӣ дар байни аҳолии гуногуни Бадахшон аст.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

Мӯзаро (пойафзоли пошнадор) сокинони Ванҷ на дар маҳал, балки дар бозори Қалъаи Хумб мехариданд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt; Сабаби маҳдуд будани ин навъи воридот дар он буд, ки ҳокимияти Шуғнону Рӯшон содироти маҳсулоти маҳаллиро ба ҳама ҷо, ба ҷуз [[Кобул]], манъ карда буд.&lt;ref name=&quot;ref2112&quot; /&gt;

=== Чорводорӣ ва занбӯриасалпарварӣ ===
Дар муқоиса бо давраи пеш аз истиқлол, дар ноҳия саршумори чорвои калону майда дар маҷмуъ 2 баробар, истеҳсоли гӯшт 4 баробар ва истеҳсоли тухм 31 баробар афзудааст.&lt;ref name=&quot;ref117&quot; /&gt; Тибқи омори соли 2023, саршумори чорвои калони шохдор ба 17 135 сар (нисбат ба 15 234 сар дар соли 2011) ва моли майда (гӯсфанду буз) ба 41 000 сар (нисбат ба 32 498 сар) расидааст; ҳамчунин дар хоҷагиҳои ноҳия 41 350 сари парранда ва 1082 оилаи занбӯри асал ба қайд гирифта шудааст.&lt;ref name=&quot;ref117&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref115&quot; /&gt; Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон рушди занбӯриасалпарвариро яке аз воситаҳои пасткунандаи камбизоатӣ ва таъминкунандаи шуғли деҳот муайян кардааст.

Сарватҳои зеризаминии ноҳия: пахтасанги кӯҳӣ (асбест), молибден, мармар ва ғайра; инчунин конҳои никел, оҳансанг ва оҳак мавҷуданд.

=== Муҳоҷирати меҳнатӣ ===
Мисли аксари минтақаҳои кӯҳии Тоҷикистон, иқтисодиёти хонаводаҳои Ванҷ ба таври назаррас аз муҳоҷирати меҳнатӣ ва ҳаволапулиҳо вобаста аст. Тибқи арзёбии [[Бонки Ҷаҳонӣ]] аз моҳи ноябри соли 2025, ҳаволапулиҳои муҳоҷирони меҳнатӣ беш аз 30 фоизи маҷмуи маҳсулоти дохилии Тоҷикистонро ташкил медиҳанд ва, гарчанде вобастагӣ ба ин маблағҳо сатҳи камбизоатиро коҳиш додааст, нобаробарии даромад (нишондиҳандаи Гини) аз 32 то 38 дар байни солҳои 2021 ва 2023 афзудааст; ВМКБ дар қатори минтақаҳое зикр шудааст, ки бо маҳдудиятҳои шадиди ҷуғрофиву иқлимӣ рӯбарӯянд.&lt;ref name=&quot;ref121&quot;&gt;[https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/poverty-and-equity-assessment Tajikistan Poverty and Equity Assessment] (англ.) // Бонки Ҷаҳонӣ, 22 сентябри 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Пажӯҳиши умумимиллии соҳаи тандурустӣ доир ба муҳоҷирони меҳнатии Тоҷикистон нишон додааст, ки дар байни панҷ минтақаи кишвар (Душанбе, ВМКБ, Хатлон, Суғд ва ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ), ҳиссаи муҳоҷирони меҳнатӣ дар аҳолии ВМКБ (49,59 фоиз аз намунаи пажӯҳишӣ) назар ба дигар минтақаҳо (камтар аз 32 фоиз) хеле баландтар будааст.&lt;ref name=&quot;ref122&quot;&gt;[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11679146/ Inclusion of Labor Migrants as a Potential Key Population for HIV: A Nationwide Study from Tajikistan] (англ.) // PMC/NCBI. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар маҷмуи умумимиллӣ, беш аз як миллион шаҳрванди Тоҷикистон ҳарсола барои кор ба Русия мераванд; ҳаволапулиҳо дар соли 2013 қариб нисфи маҷмуи маҳсулоти дохилии кишварро ташкил медоданд, ки то соли 2018 ба тақрибан 30 фоиз (2,2 миллиард доллари ИМА) коҳиш ёфт.&lt;ref name=&quot;ref123&quot;&gt;[https://www.migrationpolicy.org/article/dependent-remittances-tajikistan-prospects-dim-economic-growth Dependent on Remittances, Tajikistan\\\'s Long-Term Prospects for Economic Growth and Poverty Reduction Remain Dim] (англ.) // Migration Policy Institute. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

=== Саноат ===
Дар ноҳия корхонаҳои хурди саноатӣ – сехи чӯҷабарорӣ, заводи хишти ''«Лугад»'', ҶДММ ''«Хрустал»'' – фаъолият доранд. Дар Ванҷ бозорҳои марказӣ ва марзӣ низ амал мекунанд.

25 июни соли 2025 дар ноҳия корхонаи истеҳсоли калсит, коркарди мармар ва сангҳои ороишии ҶСК ''«Мармар Стоун»'' ба кор шурӯъ кард, ки иқтидори солонаи он 40 ҳазор тонна маҳсулот буда, 40 сокини маҳаллиро бо ҷои кори доимӣ таъмин намудааст. Корхона чор хатти истеҳсолӣ дорад ва дар он беш аз 20 навъи санги табиӣ коркард мешавад; иқтидори истеҳсоли тахтасангҳои ороишӣ (мозаика) 10 ҳазор м³ ва коркарди санги мармар 160 ҳазор м³ дар як солро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;ref124&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2025/06/25/safari-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-ba-vmkb-az-van%d2%b7-o%d2%93oz-shud-prezident-dar-in-no%d2%b3iya-kadom-inshootro-ba-istifoda-dod/ Сафари Эмомалӣ Раҳмон ба ВМКБ аз Ванҷ оғоз шуд. Президент дар ин ноҳия кадом иншоотро ба истифода дод?] // Asia-Plus, 25 июни 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref125&quot;&gt;Ифтитоҳи корхонаҳои истеҳсоли калсит, коркарди мармар ва сангҳои ороишии ҶСК «Мармар Стоун» дар ноҳияи Ванҷ // Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 25 июни 2025.&lt;/ref&gt;

Дар ҳамон рӯз Парки саноатии ноҳия мавриди истифода қарор гирифт, ки дар масоҳати 788 м² ҷойгир буда, 6 корхонаи хурди истеҳсолиро фаро мегирад: истеҳсоли макарон, бандубасти маҳсулоти лӯбиёгӣ, коркарди равғани чормағз, коркард ва бандубасти меваи хушк, истеҳсоли собун ва дару тирезаҳои пластикӣ. Фаъолияти парк дар маҷмуъ 36 сокини маҳаллиро бо кор таъмин мекунад.&lt;ref name=&quot;ref124&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref126&quot;&gt;Ифтитоҳи Парки саноатии ноҳияи Ванҷ // Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 25 июни 2025.&lt;/ref&gt;

Дар доираи ҳамин парк, инчунин корхонаи коркарди равғани ангат (Hippophae rhamnoides) – растании шифобахши худрӯй, ки дар қад-қади дарёҳои ноҳия фаровон мерӯяд – ба кор шурӯъ кардааст; иқтидори он то 500 килограмм равғани холис дар як сол буда, аз ин ашё то 12 навъи маҳсулоти фармасевтию косметологӣ омода карда мешавад.&lt;ref name=&quot;ref127&quot;&gt;Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ноҳияи Ванҷ // Кумитаи рушди сайёҳии назди Ҳукумати ҶТ, июни 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Пеш аз таъсиси ин корхона, дар деҳаи Ғуҷоваст соҳибкорзан Васила Ғафурова коргоҳи хурди коркарди ангатро таъсис дода буд, ки маводи он берун аз ноҳия низ харидор пайдо кардааст.&lt;ref name=&quot;ref124&quot; /&gt; Барои дастгирии соҳибкории хурду миёна дар солҳои 2018-2019 ба соҳибкорони ноҳия зиёда аз 6,5 миллион сомонӣ қарзи имтиёзнок дода шудааст.&lt;ref name=&quot;ref128&quot;&gt;Сафарҳои дохилӣ // Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

=== Энергетика ===
Дар Ванҷ чандин неругоҳи хурди барқи обӣ (НБО) фаъолият мекунад. Аз ҷумла, НБО-и ''«Техарв»'' дар дарёи Ванҷ бо иқтидори 400 кВт таҷдид гардида, ба шабакаи ягонаи барқи кишвар пайваст карда шудааст; НБО-и ''«Андарбак»'' дар водии Язғулом ба шабакаи ширкати ''«Помир Энерҷӣ»'' пайваст аст.&lt;ref name=&quot;ref129&quot;&gt;[http://www.cawater-info.net/best-practices/ru/base/marker/21 Реконструкция МГЭС Техарв на реке Ванч мощностью 400 кВт в Ванчском районе Горно-Бадахшанской автономной области] (рус.) // CAWater-Info. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Таҳлилҳои соли 2021 нишон дода буданд, ки шабакаҳои барқии ноҳия ҳамагӣ 2,6 мегаватт барқ истеҳсол мекунанд, дар ҳоле ки барои фаъолияти пуриқтидори корхонаҳои нави саноати кӯҳӣ (ба мисли ''«Мармар Стоун»'') беш аз 5,6 мегаватт лозим буд.&lt;ref name=&quot;ref130&quot;&gt;Имсол дар Ванҷ дар 15 гектар боғи нав бунёд карда шуд // АМИТ «Ховар», июли 2021. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Моҳи июни соли 2025 хатти интиқоли барқи дузанҷираи 35 ва 110-киловолтаи Хоруғ-Рӯшон бо дарозии 67,5 км ва зеристгоҳи ''«Ҷангал»'' ба маблағи умумии 114 миллион сомонӣ ба истифода дода шуд, ки интиқоли муназзами неруи барқро ба ноҳияҳои Рӯшон, Ванҷ ва Дарвоз ба маротиб беҳтар мегардонад; ҳамзамон сохтмони хатти 42-километраи интиқоли барқи 110-киловолта аз маркази ноҳияи Рӯшон то зеристгоҳи ''«Вознавд»'' оғоз ёфт, ки ба истифода додани он дар нимсолаи аввали соли 2026 пешбинӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;ref131&quot;&gt;[https://khovar.tj/2025/06/suhanronii-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-ro-baron-va-faoloni-viloyati-muhtori-k-istoni-badahshon/ Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо роҳбарон ва фаъолони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон] // АМИТ «Ховар», июни 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

=== Нақлиёт ===
Нақлиёти ноҳия асосан автомобилист; як фурудгоҳи хурд ҳам дар шаҳраки Ванҷ (Рохарв) вуҷуд дорад. Қаламрави ғарбии ноҳия дар масири шоҳроҳи байналмилалии Душанбе-Кӯлоб-Дарвоз-Хоруғ-Мурғоб-Қулма қарор дорад; лоиҳаи таъмиру таҷдиди қитъаи ин шоҳроҳ аз Қалъаихумб то Ванҷ ва сарҳади ноҳияи Рӯшон арзиши умумии 2,5 миллиард сомониро ташкил медиҳад, ки то имрӯз корҳо ба маблағи 900 миллион сомонӣ анҷом ёфтаанд.&lt;ref name=&quot;ref132&quot;&gt;Суханронӣ дар мулоқот бо роҳбарону фаъолон ва сокинони ноҳияи Ванҷ // Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; 25 июни соли 2025 роҳи мошингарди маркази ноҳия то нуқтаи пайвастшавӣ ба ин шоҳроҳ, иборат аз ду хатти ҳаракат бо дарозии умумии 16 км, пас аз таҷдид ба истифода дода шуд; дар дарозои роҳ истгоҳҳои нақлиётӣ ва гузаргоҳҳо барои пиёдагардон бунёд гардидаанд.&lt;ref name=&quot;ref124&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref133&quot;&gt;Ифтитоҳи роҳи маркази ноҳияи Ванҷ то нуқтаи пайвастшавӣ ба шоҳроҳи Душанбе-Кулма // Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 25 июни 2025.&lt;/ref&gt;

23 июни соли 2025 ширкати ҳавопаймоии ''«Тоҷик Эйр»'' пас аз ёздаҳ соли танаффус (парвози охирин соли 2014 сурат гирифта буд) хатсайри ҳавоии Душанбе-Ванҷ-Душанберо аз нав кушод: парвози нахустин бо 15 мусофир анҷом ёфт. Парвоз дар ин масир 50 дақиқа тӯл кашида, тибқи ҷадвал ҳафтае як маротиба, рӯзҳои ҷумъа, бо ҳавопаймои Ан-28 иҷро мешавад ва нархи чипта дар як самт 750 сомонӣ муайян гардидааст.&lt;ref name=&quot;ref134&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2025/06/21/o%d2%93ozi-parvozi-%d2%b3avopajmo%d3%a3-miyoni-dushanbe-va-van%d2%b7-avvalin-parvoz-kaj-va-narhi-chipta-chand-ast/ Оғози парвози ҳавопаймоӣ миёни Душанбе ва Ванҷ. Аввалин парвоз кай ва нархи чипта чанд аст?] // Asia-Plus, июни 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref135&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2025/06/23/pas-az-11-sol-avvalin-parvozi-%d2%b3avopajmo-dar-masiri-dushanbe-van%d2%b7-dushanbe-an%d2%b7om-yoft/ Пас аз 11 сол. Аввалин парвози ҳавопаймо дар масири Душанбе-Ванҷ-Душанбе анҷом ёфт] // Asia-Plus, 23 июни 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Дар доираи татбиқи ''«Барномаи давлатии кабудизоркунии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2040»'' (қабулшуда 28 июни соли 2024), 24 феврали соли 2026 дар шафати роҳҳои мошингарди ноҳияи Ванҷ беш аз 2000 бех ниҳоли дарахтони ҳамешасабзу ороишӣ ва сояафкану мевадиҳанда шинонида шуд.&lt;ref name=&quot;ref136&quot;&gt;[https://khovar.tj/2026/02/daraht-binshon-dar-shafati-ro-oi-moshingardi-van-besh-az-2000-beh-ni-ol-shinonida-shud/ ДАРАХТ БИНШОН! Дар шафати роҳҳои мошингарди Ванҷ беш аз 2000 бех ниҳол шинонида шуд] // АМИТ «Ховар», 24 феврали 2026. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

== Фарҳангу маориф ==
Пеш аз инқилоб аҳолии маҳаллии Ванҷ дар масҷидҳо ва хонаҳои муллоён хатту савод меомӯхтанд ва на ҳама ақшори мардум фурсат ва имкони саводомӯзӣ доштанд. Аз ин рӯ нисбати саводнокӣ дар миёни онҳо хеле паст буд ва ба сахтӣ метавонист ба 3-10 % бирасад. Саводомӯзии саросарии аҳолиро ҳукумати шӯравӣ ба роҳ монд.

Соли 1926 нахустин мактаб дар минтақа фаъолияти худро оғоз намуд: дар он танҳо 1 муаллим – Одил Боқиев (аз деҳаи Чихох) кор мекард ва 25 талаба дар он ҷо дарс меомӯхтанд. Соли 1930 шумораи муаллимон ба 7 нафар расид. Дар авохири даҳаи 30-юми асри XX тақрибан дар ҳамаи маҳалҳои сераҳолии деҳшӯроҳои Ванҷ мактабҳои ибтидоӣ таъсис ёфтанд, ки бештари бачагону наврасон дар онҳо таҳсил мекарданд.

Тобистони соли 1941 (дар арафаи [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]]) дастгоҳи кинонамоишдиҳӣ дар Ванҷ сохта, ба марҳалаи истифода расид. Соли 1941 дар вилоят 41 китобхона вуҷуд дошт, аз ҷумла китобхонаи ноҳиявӣ дар маркази Ванҷ ва 12 чойхонаи сурх. Дар аввали моҳи апрели соли 1930 дар яке аз деҳаҳои баландкӯҳи водии Ванҷ – Рованд нахустин маҷлиси ҷавонон баргузор шуд.

Дар соли таҳсилии 2011-2012 дар ноҳияи Ванҷ 50 мактаб, аз ҷумла 23 мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, 4 мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, 13 мактаби ибтидоӣ, мактаб-интернат ва муассисаи томактабӣ вуҷуд дошт. Дар ҳамин сол дар мактабҳои ноҳия 7437 талаба таҳсил мекард, ки ба онҳо 928 муаллими соҳибмаълумоти олӣ дарс медоданд.

25 июни соли 2025 дар деҳаҳои Мотравн, Будун, Вишхарв, Жамаг, Бунай, Техарв ва Ғиҷовасти ноҳия 7 кӯдакистони нав ифтитоҳ гардид: чор кӯдакистон аз ҳисоби буҷети маҳаллии вилоят ва се кӯдакистони дигар аз ҳисоби сокинони деҳаҳо тариқи ҳашар сохта шудаанд. Ин муассисаҳо аз 20 синфхона иборат буда, барои 380 тарбиятгиранда пешбинӣ шудаанд ва дар онҳо 34 нафар бо кори доимӣ таъмин гардидаанд.&lt;ref name=&quot;ref124&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref137&quot;&gt;[https://khovar.tj/2025/06/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-van-ba-tavri-ma-oz-7-muassisai-talimii-tomaktabiro-iftito-namudand/ Ифтитоҳи 7 кӯдакистон дар ноҳияи Ванҷ] // Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 25 июни 2025.&lt;/ref&gt;

Дар Ванҷ 45 муассисаи фарҳангӣ, аз ҷумла 1 театр, 13 клуб, 2 автоклуб, 5 хонаи фарҳанг, 25 китобхона бо фонди 114 960 нусха китоб фаъолият мекунад. Рӯзномаи ноҳиявӣ бо номи ''«Ватан»'' нашр мешавад: тибқи маълумоти Энсиклопедияи миллии тоҷик, ин нашрия соли 1937 ҳамчун органи Кумитаи Ҳизби коммунистӣ ва кумитаи иҷроияи Шӯрои депутатҳои халқи ноҳия бо номи ''«Ҳақиқати Ванҷ»'' ба нашр расида, нахустин сардабираш Пирумшо Роҳатов буд; аз соли 1963 он бо номи ''«Ватан»'' моҳе як бор нашр мешавад ва адади нашраш дар соли 2014 ба 1200 нусха расидааст.&lt;ref name=&quot;ref2182&quot; /&gt; Рӯзнома дар тӯли даҳсолаҳо нақши муҳимро дар инъикоси ҳаёти фарҳангӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодии Ванҷ бозидааст.

Ванҷ ҳамчунин дорои мероси ғании эҷодиёти шифоҳии мардумӣ – афсонаҳо, қиссаҳо, зарбулмасалҳо ва чистонҳо – мебошад, ки аз насл ба насл интиқол ёфта, ҷаҳонбинӣ ва арзишҳои ахлоқии сокинони минтақаро инъикос мекунанд; намунаҳои қадимтарини сабтшудаи чунин фолклор ба маҷмуаи Семёнов (1903) тааллуқ доранд (ниг. боло, бахши ''«Осори таърихӣ»''). Бо вуҷуди ин, қисми зиёди ин мероси шифоҳӣ то ҳол ба таври пурра ҷамъоварӣ ва илман таҳқиқ нашудааст.

== Тиб ==
Аввалин иттилои тиббии сабтшуда дар бораи Ванҷ ба гузориши капитан Кузнецов (соли 1892) рост меояд, ки паҳншавии бемории зоб (гулбандварамӣ)-ро дар байни дигар бемориҳои маъмули Дарвоз махсус қайд кардааст:

''«Изъ другихъ болѣзней особенно развитыхъ въ Дарвозѣ, слѣдуетъ отмѣтить зобъ, главнымъ образомъ по рѣкѣ Ванчъ.»''

Тарҷума: ''«Аз дигар бемориҳое, ки дар Дарвоз хеле паҳн шудаанд, бояд зобро қайд кард, ки асосан дар канори дарёи Ванҷ вомехӯрад»''.&lt;ref name=&quot;ref138&quot;&gt;Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). — Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893. — С. 51.&lt;/ref&gt;

Соли 1939 дар Ванҷ маркази тиббӣ ва бемористоне барои 10 кат сохта шуда буд. Ин иттифоқ дар канори душвориҳои азиме ба вуҷуд омад: то оғози асри XX дар водӣ тибби илмӣ вуҷуд надошт ва сокинон танҳо ба гиёҳдармонӣ ва дуохонӣ такя мекарданд, ки боиси сатҳи баланди фавти модарону кӯдакон мегардид.&lt;ref name=&quot;ref49&quot; /&gt; Тибқи як таҳқиқи диссертатсионӣ, гузариш ба тибби муосир бо муқовимати шадид ҳамроҳ буд: соли 1929 табиби рус Спажев, ки барои расонидани кумаки аввалияи тиббӣ ба Ванҷ фиристода шуда буд, аз ҷониби дастаҳои босмачӣ ба қатл расонида шуд – ҳодисае, ки соли 1931 бо қатли табиб Олхов дар ноҳияи ҳамҷавори Қалъаихумб такрор ёфт.&lt;ref name=&quot;ref139&quot;&gt;Диссертатсия // Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ.&lt;/ref&gt; Муҳоҷирати маҷбурии соли 1954-и сокинони водии Язғулом ба водии гарми Вахш низ оқибатҳои вазнини беҳдоштӣ – бемории оммавӣ ва фавти зиёди кӯдакон – ба бор овард, ки яке аз сабабҳои бозгашти тадриҷии як қисми муҳоҷирон ба зодгоҳашон гардид.&lt;ref name=&quot;ref49&quot; /&gt;

Ҳоло дар ноҳия як беморхонаи марказӣ (дар шаҳраки Рохарв, дорои 6 шуъбаи бистарикунонӣ), як беморхонаи минтақавӣ дар водии Язғулом, 22 бунгоҳи тиббӣ, маркази назорати беҳдоштӣ (санитарию эпидемиологӣ) ва 4 дорухона фаъолият доранд. Тибқи маълумоти соли 2023, ба ин шабака 57 310 нафар бемор муроҷиат кардааст – ба ҳисоби миёна беш аз 1,6 маротиба барои ҳар сокини ноҳия дар як сол.&lt;ref name=&quot;ref140&quot;&gt;Ванҷ. Роҳандозии тадбирҳо дар самти тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ // Ҷумҳурият. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар сохтори марказии шабака 47 духтури дорои маълумоти олӣ ва 193 корманди миёнаи тиббӣ кор мекунанд; рақами 369 нафар пизишки дорои маълумоти олӣ, ки дар маъхазҳои умумӣ оид ба ноҳия зикр мешавад, эҳтимол тамоми мутахассисони тиббии ҳудуди ноҳияро – аз ҷумла дорухонаҳо, СЭС ва муассисаҳои хусусиро – дар бар мегирад.&lt;ref name=&quot;ref140&quot; /&gt;

Дар водии дурдасти Язғулом, ки пеш аз истиқлол мардум маҷбур буданд беморони вазнинро тавассути чорвои борбар ба масофаҳои дур интиқол диҳанд, имрӯз як дармонгоҳи минтақавӣ, ду маркази саломатӣ, се бунгоҳи тиббӣ дар деҳаҳои дурдаст ва як таваллудхонаи махсусгардонидашуда фаъолият доранд.&lt;ref name=&quot;ref140&quot; /&gt; Дар деҳаи Гармчашмаи ҷамоати Рованд, наздики лозури Ванҷях, як маркази саломатии муосир бо ҳамкории Вазорати тандурустӣ ва Хадамоти ҳифзи сиҳатии [[Бунёди Оғохон]] (Aga Khan Health Services) сохта шудааст.&lt;ref name=&quot;ref141&quot;&gt;Ифтитоҳи маркази саломатӣ дар ноҳияи Ванҷ // АМИТ «Ховар», сентябри 2015. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Дар доираи барномаи миллии рушди инфрасохтори тиббӣ, соли 2025 сохтмони бинои нави Беморхонаи марказӣ барои 120 кат бо арзиши 114 миллион сомонӣ оғоз гардид.&lt;ref name=&quot;ref142&quot;&gt;Суханронӣ дар мулоқот бо роҳбарону фаъолони ноҳияи Ванҷ // Президенти Тоҷикистон, 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Барои ҳалли норасоии кадрҳо, тайи давраи соҳибистиқлолӣ 142 нафар хатмкунандаи ноҳияи Ванҷ дар муассисаҳои олии тиббии ҷумҳурӣ (пеш аз ҳама Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино) таҳсил кардаанд, ки аз ин шумора 40 нафар тавассути квотаи президентӣ буда, соли 2025 боз 22 нафари дигар ба ҳамин квота фаро гирифта шуданд.&lt;ref name=&quot;ref142&quot; /&gt; Барномаи ''«Корвони саломатӣ»''-и Вазорати тандурустӣ низ борҳо ба Ванҷ ташриф оварда, ба табибони маҳаллӣ таҷрибаандӯзӣ фароҳам овардааст.&lt;ref name=&quot;ref143&quot;&gt;«Корвони саломатӣ». Сокинони ноҳияҳои Дарвоз ва Ванҷ бо хизматрасонии ройгони тиббӣ фаро гирифта шуданд // АМИТ «Ховар», майи 2022. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Бо сабаби баландкӯҳ будани минтақа, Ванҷ таърихан ба минтақаҳои паҳншавии бемории ҷоғвар (норасоии йод) мансуб буд; тибқи маълумоти таҳлилӣ, дар натиҷаи стратегияи миллии йодизатсияи намак сатҳи паҳншавии ин беморӣ дар давраи солҳои 2019-2023 то 72 фоиз коҳиш ёфтааст.&lt;ref name=&quot;ref144&quot;&gt;Авҷи Зуҳал, № 2, 2025.&lt;/ref&gt; Бо назардошти сатҳи баланди муҳоҷирати меҳнатии сокинони ноҳия, маркази маҳаллии мубориза бар зидди ВНМО (ВИЧ) корҳои фаҳмондадиҳиро дар байни ҷавонон пайваста мегузаронад.&lt;ref name=&quot;ref140&quot; /&gt; Дар давраи пандемияи [[COVID-19]] Беморхонаи марказии Ванҷ шуъбаи бемориҳои сироятиро ба реҷаи фавқулодда гузаронид, ва моҳи июни соли 2020 тибқи барномаи дастгирии [[Иттиҳоди Аврупо]] ба ин муассиса таҷҳизоти муҳофизати инфиродӣ (PPE) расонида шуд.&lt;ref name=&quot;ref145&quot;&gt;EU timeframe for PPE distribution // Хадамоти амали берунии Иттиҳоди Аврупо (EEAS), июни 2020. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Беморхонаи марказӣ соли 2014 пурра ба низоми гармкунии барқӣ (аз ҳисоби неругоҳҳои хурди барқи обӣ) гузашт, ҳарчанд барои ҳолатҳои фавқулодда ҳарсола захираи эҳтиётии сӯзишворӣ нигоҳ дошта мешавад.&lt;ref name=&quot;ref146&quot;&gt;Беморхонаи Ванҷ ба низоми гармкунии барқӣ гузашт // АМИТ «Ховар», январи 2014. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Тибқи санҷиши Агентии амнияти кимиёвӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроии Академияи миллии илмҳо (июли 2024), Беморхонаи марказии Ванҷ талаботи қонунгузории бехатарии радиатсиониро пурра риоя намуда, дараҷаи хатари фаъолияти он ''«паст»'' арзёбӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;ref147&quot;&gt;[https://cbrn.tj/ Феҳристи Агентии амнияти кимиёвӣ, биологӣ, радиатсионӣ ва ядроӣ (cbrn.tj)]. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

== Варзиш ==
Ванҷ аз даврони қадим бо гуштигирони номвари худ шуҳратёр буд. Номи паҳлавонони ванҷӣ – Амонат, Сулаймон, Дилдор, Хушдил, Худоӣ, Ҳиммат, Ш. Дилов, Алифбек ва дигарон то кунун ба некӣ ёд мешавад ва қиссаҳои майдондориашон ҳанӯз вирди забони хосу ом аст. Соли 2024 гӯштини миллии тоҷикӣ ([[гӯштингирӣ]]) дар Вазорати адлияи Швейтсария ба қайд гирифта шуда, мақоми расман байналмилалӣ касб кард; шумораи мусобиқаҳои ин намуди варзиш дар саросари ҷумҳурӣ аз 485 адад дар соли 2020 то тақрибан 4000 адад дар соли 2022 афзудааст.&lt;ref name=&quot;ref148&quot;&gt;[https://mfa.tj/tg/brussels/view/12033/gushtini-tojiki-maqomi-bainalmilali-girift Гӯштини тоҷикӣ мақоми байналмилалӣ гирифт] // Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Паҳлавони ванҷӣ [[Шакармамад Мирмамадов]], ки дар якчанд намуди варзиш (ҷудо, кураш, гӯштингирӣ) рақобат мекунад, яке аз муваффақтарин варзишгарони вазни сангини Тоҷикистон дар даҳсолаи охир аст: соҳиби медали биринҷии Бозиҳои XVIII осиёии соли 2018 дар Ҷакарта (ҷудо, +100 кг),&lt;ref name=&quot;ref149&quot;&gt;Бозиҳои XVIII осиёӣ: Шакармамад ҳам соҳиби медали биринҷӣ гардид // Радиои Озодӣ. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; медали тиллои Чемпионати 13-уми Осиё оид ба кураш дар Теҳрон (июни 2024)&lt;ref name=&quot;ref150&quot;&gt;Шакармамад Мирмамадов қаҳрамони Осиё оид ба кураш // Варзиш ТВ. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; ва медали тиллои Нахустин Чемпионати ҷаҳон оид ба гӯштингирӣ дар Душанбе (28-31 августи 2024, бо иштироки беш аз 200 варзишгар аз 63 давлат) гардид.&lt;ref name=&quot;ref151&quot;&gt;Варзишгари тоҷик Шакармамад Мирмамадов дар нахустин Чемпионати ҷаҳон оид ба гӯштингирӣ медали тилло ба даст овард // АМИТ «Ховар», августи 2024. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар мусобиқаҳои Наврӯзии байналмилалӣ дар Хоруғ (марти 2025) ва Рашт (апрели 2026) низ ғолиб омада, ҳарду бор соҳиби автомобил гардид.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref152&quot;&gt;[https://khovar.tj/2026/04/mu-ammadin-shodmon-far-od-va-shakarmamad-so-ibi-sho-oiza-oi-musobi-ai-g-shtini-millii-no-iyai-rasht-shudand/ Муҳаммадин, Шодмон, Фарҳод ва Шакармамад соҳиби шоҳҷоизаҳои мусобиқаи гӯштини миллии ноҳияи Рашт гардиданд] // АМИТ «Ховар», 15 апрели 2026. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

25 марти соли 2020 дар ҷамоати деҳоти Язғулом бахшида ба Наврӯз мусобиқаи ҷумҳуриявии гӯштини миллӣ баргузор гардид, ки дар он беш аз 300 нафар паҳлавон на танҳо аз Ванҷ, балки аз Душанбе, [[Бохтар]], Кӯлобу Хоруғ ва ноҳияҳои Дарвозу Рӯшон иштирок карданд.&lt;ref name=&quot;ref1&quot; /&gt;

Дар ноҳия беш аз 40 иншооти варзишӣ мавҷуд аст. 25 июни соли 2025 дар деҳаи Убари Даргов толори варзишӣ бо масоҳати умумии 615 м², иборат аз толори асосӣ, толори тенниси рӯи миз ва ҳуҷраҳои ёрирасон, ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;ref124&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref153&quot;&gt;Ифтитоҳи толори варзишӣ дар деҳаи Убари Даргови ноҳияи Ванҷ // Сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, 25 июни 2025.&lt;/ref&gt; Ҳамчунин, 15 ноябри соли 2025, дар арафаи Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар деҳаи Андарбоғи ҷамоати Язғулом толори варзишии замонавӣ, ки бо маблағи 480 ҳазор сомонӣ бунёд ёфтааст, ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;ref14&quot; /&gt; Пеш аз ин, 11 сентябри соли 2018 бо ташаббуси Вазорати корҳои дохилӣ дар ҳамин ҷамоати Язғулом низ як толори варзишӣ ба истифода дода шуда буд.&lt;ref name=&quot;ref15&quot; /&gt;

Ба ғайр аз гӯштин, дар солҳои охир [[волейбол]] низ дар ноҳия рушд кардааст: дар мусобиқаи маҳаллӣ 7 дастаи волейболи ҷавонон иштирок доранд, ва дастаи ноҳияи Ванҷ дар Мусобиқаи кушоди ҷумҳуриявии волейбол дар ноҳияи Восеъ дар қатори дастаҳои пуриқтидоре чун ''«Регар ТадАЗ»'' ва дастаи шаҳри Душанбе иштирок карда, рақобати арзанда нишон додааст.&lt;ref name=&quot;ref154&quot;&gt;[https://khovar.tj/2025/06/regar-tadaz-dar-musobi-a-oid-ba-volejbol-dar-no-iyai-vose-sazovori-sho-oiza-gardid/ «Регар ТадАЗ» дар мусобиқа оид ба волейбол дар ноҳияи Восеъ сазовори Шоҳҷоиза гардид] // АМИТ «Ховар», июни 2025. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар Бозиҳои осиёии соли 2018, ки [[самбо]] бори аввал ба барномаи он дохил шуда буд, Тоҷикистонро дар қатори дигарон ду варзишгари ҷавон – Ҷомии Ҳасанӣ ва Сомон Сангов – намояндагӣ карданд.&lt;ref name=&quot;ref149&quot; /&gt;

== Шахсиятҳои маъруф ==
[[Мулло Муҳаммадёри Ванҷӣ]] (машҳур ба Мулло Ёр) – шоири маъруфи мардумии тоҷик, зодаи деҳаи Ғумаяки водии Ванҷ; мероси ӯ то имрӯз дар байни мардуми кӯҳистони тоҷик маҳбубият дорад.&lt;ref name=&quot;ref2&quot; /&gt;

=== Илмҳои гуманитарӣ ва ҷомеашиносӣ ===
Раҳим Масов (16 ноябри 1939, деҳаи Мудеҳарви ноҳияи Ванҷ – 21 июни 2018, Душанбе) – таърихшиноси барҷастаи тоҷик, доктори илмҳои таърих, академики Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон; солҳои 1988–2015 директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониш.&lt;ref name=&quot;ref155&quot;&gt;[https://khovar.tj/rus/2022/11/akademik-rahim-masov-zhizn-posvyashhennaya-otstaivaniyu-natsionalnyh-interesov-tadzhikistana-segodnya-velikomu-uchenomu-ispolnilos-by-83-goda/ Академик Рахим Масов: жизнь, посвящённая отстаиванию национальных интересов Таджикистана] (рус.) // НИАТ «Ховар», 16 ноябри 2022. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref156&quot;&gt;[https://asiaplus.news/2018/06/21/segodnya-v-dushanbe-skonchalsya-akademik-rahim-masov/ Сегодня в Душанбе скончался академик Рахим Масов] (рус.) // Азия-Плюс, 21 июни 2018. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Ҳайдаршо Пирумшоев (таваллуд 30 декабри 1944, ноҳияи Ванҷ) – таърихшинос, доктори илмҳои таърих, профессор; муаллифи асарҳои ''«Ванҷ»'' (М., 2004), ''«Ванҷи ману ганҷи ман»'' (Душанбе, 2013) ва таҳқиқоти сершумор оид ба таърихи Бадахшону Помир.&lt;ref name=&quot;ref157&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2025/12/30/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-30-dekabri-soli-2025/ Субҳ ба хайр, Тоҷикистон! Як рӯз дар таърих, зодрӯзи шахсиятҳо... 30 декабри соли 2025] // Asia-Plus. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

[[Комил Бекзода]] (Беков Комилҷон; таваллуд 9 январи 1945, деҳаи Узбайи ноҳияи Ванҷ) – файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа.&lt;ref name=&quot;ref158&quot;&gt;[https://www.ozodi.org/a/600091.html Комил Бекзода Наврузро ҷашни орзуҳо медонад - Радиои Озодӣ]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Хатмкардаи шуъбаи забони арабии факултаи шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1967), беш аз ҳафт сол дар Миср ва Яман ба ҳайси тарҷумон кору фаъолият намуд.&lt;ref name=&quot;ref159&quot;&gt;[https://kmt.tj/komil-bekzoda-fajlasufe-bo-andeshai-milly/ Комил Бекзода – файласуфе бо андешаи миллӣ - Китобхонаи миллии Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260726015340/https://kmt.tj/komil-bekzoda-fajlasufe-bo-andeshai-milly/ |date=2026-07-26 }}. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Соли 1988 рисолаи номзадӣ дар мавзӯи «Муҳаммади Шаҳристонӣ – муаррихи дин ва фалсафа» ва соли 2019 рисолаи доктории худро таҳти унвони «Нақши шуубия дар таърихи худшиносии халқи тоҷик» ҳимоя намуд.&lt;ref name=&quot;ref159&quot; /&gt;

Авсамад (Абдусамад) Ҳайдаров (таваллуд 1 октябри 1961, деҳаи Бунайи ноҳияи Ванҷ) – забоншинос ва педагог, номзади илмҳои педагогӣ, дотсент.&lt;ref name=&quot;ref160&quot;&gt;[[Авсамад Ҳайдаров|Авсамад Ҳайдаров — Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Хатмкардаи факултети шарқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1986), солҳои 1986–1988 дар ҳайати қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ дар Афғонистон хидмат кард.&lt;ref name=&quot;ref160&quot; /&gt; Соли 2012 рисолаи номзадии худро дар мавзӯи ислоҳоти маорифи Аҳмади Дониш дифоъ намуд ва соли 2019 китоби ''«Фарҳанги тафсирии мухтасари луғоти шеваи ҷанубу шарқии забони тоҷикӣ»''-ро таълиф кард, ки дар он, аз ҷумла, этимологияи вожаи «Ванҷ» таҳлил шудааст.&lt;ref name=&quot;ref10&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref160&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 6. Намояндагони барҷастаи илмҳои гуманитарӣ ва ҷомеашиносӣ аз ноҳияи Ванҷ'''
|-
|'''Ному насаб'''
|'''Соҳаи фаъолият'''
|'''Асарҳо ва дастовардҳои калидӣ'''
|'''Унвони илмӣ / Мақом'''
|-
|Раҳим Масов
|Таърихнигорӣ
|Таҳқиқи тақсимоти ҳудудии миллӣ дар Осиёи Миёна
|Академик, директори Институти таърих (1988–2015)
|-
|Ҳайдаршо Пирумшоев
|Таърихнигорӣ
|''«Ванҷ»'' (2004), ''«Ванҷи ману ганҷи ман»'' (2013)
|Доктори илмҳои таърих, профессор
|-
|Авсамад Ҳайдаров
|Педагогика, забоншиносӣ
|Таҳқиқи афкори Аҳмади Дониш, ''«Фарҳанги тафсирии мухтасари луғот...»''
|Номзади илмҳои педагогӣ, дотсент
|}

=== Илмҳои табиатшиносӣ ===
Кабут Вазиров (15 ноябри 1938 – 13 июли 2019) – муҳандис-геолог, номзади илмҳои геология ва минералогия (1975), профессор, узви вобастаи Академияи илмҳои муҳандисии Тоҷикистон (2003).&lt;ref name=&quot;ref161&quot;&gt;[[Кабут Вазиров|Кабут Вазиров — Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Зодаи ноҳияи Ванҷ, хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1961), муаллифи зиёда аз 400 мақолаи илмию методӣ, 4 китоби дарсӣ ва 3 монография оид ба сарватҳои зеризаминии Тоҷикистон.&lt;ref name=&quot;ref161&quot; /&gt; Пас аз даргузашти ӯ хонаводааш 638 нусха китоб аз китобхонаи шахсиаш ба Китобхонаи миллии Тоҷикистон тақдим намуданд.&lt;ref name=&quot;ref162&quot;&gt;[http://old.kmt.tj/beshtar-az-600-kitobi-kabut-vazirov-ba-kitobhonai-milli-takdim-shud Бештар аз 600 китоби Кабут Вазиров ба Китобхонаи миллӣ тақдим шуд]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Саид Савлатов (таваллуд 17 майи 1940, деҳаи Чихохи ноҳияи Ванҷ) – биолог, дотсент, номзади илмҳои биологӣ (1972).&lt;ref name=&quot;ref163&quot;&gt;[[Саид Савлатов|Саид Савлатов — Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Таҳқиқоти ӯ ба масъалаҳои растанипарварӣ, ҳашаротшиносӣ ва меросгузории аломатҳо дар наслҳои гибридии пахта бахшида шудаанд; солҳои 1984–1989 мудири кафедраи зоологияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ буд ва бо нишони «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1984) сарфароз гардидааст.&lt;ref name=&quot;ref163&quot; /&gt;

=== Адабиёт ва рӯзноманигорӣ ===
Дар марҳилаи адабиёти шӯравӣ ва пасошӯравӣ, Басир Расо (13 июли 1931 – 11 июли 2010), зодаи деҳаи Водхуд, ба яке аз чеҳраҳои шинохтаи адабиёти танзу ҳаҷви тоҷик табдил ёфт; дар кӯдакӣ тарбиятгирандаи хонаи бачагон буд ва дар ансамбли этнографии бачагонаи Помир иштирок мекард, ва фаъолияти меҳнатии худро солҳои 1948–1949 ба ҳайси пионервожатӣ оғоз намуд.&lt;ref name=&quot;ref19&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ref164&quot;&gt;[https://navisandagan.tj/tj/%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BE-%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B8%D1%80/ РАСО БАСИР - ИТТИФОҚИ НАВИСАНДАГОНИ ТОҶИКИСТОН]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref165&quot;&gt;[[Басир Расо|Басир Расо — Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Пас аз хатми факултети филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (1956), фаъолияти рӯзноманигории худро дар рӯзномаи «Маориф ва маданият» ва маҷаллаи «Хорпуштак» оғоз намуд ва аз соли 1964 то охири умраш – беш аз чиҳил сол – сармуҳаррири маҷаллаи ҳаҷвии «Хорпуштак» боқӣ монд.&lt;ref name=&quot;ref166&quot;&gt;[https://www.ozodi.org/a/2097189.html Даргузашти сардабири &quot;Хорпуштак&quot; - Радиои Озодӣ]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref164&quot; /&gt; Маҷмӯаҳои ашъори ӯ, аз қабили ''«Дар боргоҳи нур»'', ''«Нидои дӯст»'' ва ''«Баҳори орзӯ»'', ба жанри ғазал ва шеъри лирикӣ низ тааллуқ доранд; ӯ дорои унвони «Ходими шоистаи маданияти Тоҷикистон» буд.&lt;ref name=&quot;ref165&quot; /&gt;

Дар соҳаи журналистикаи муосир ва таҳлилӣ, рӯзноманигори собиқадор Аслам Додихудоев (1946–2023) нақши босазо дошт ва дар инкишофи матбуоти даврӣ ва мактаби журналистикаи таҳлилии кишвар саҳм гузоштааст.&lt;ref name=&quot;ref167&quot;&gt;[[:ru:Додихудоев|Додихудоев - Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Тибқи феҳристи категорияи «Зодагони ноҳияи Ванҷ»-и Википедияи тоҷикӣ, дигар аҳли қалам ва рӯзноманигорони зодаи ин ноҳия – аз ҷумла Хилватшоҳи Маҳмуд, Бурҳон Раҳмон, Наврӯз Гулзода ва Насрин Идибеков – низ дар ғанигардонии фазои адабӣ ва иттилоотии кишвар саҳм доранд.&lt;ref name=&quot;ref168&quot;&gt;[[:Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ванҷ|Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ванҷ — Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

=== Санъати тасвирӣ ва мусиқӣ ===
Анваршо Сайфиддинов, Арбоби ҳунар ва Ходими хизматнишондодаи санъати Тоҷикистон, аз соли 1984 узви Иттифоқи рассомони собиқ ИҶШС буда, дар доираҳои ҳунарӣ ба унвони ғайрирасмии «Шоҳи рангҳо» маъруф аст.&lt;ref name=&quot;ref169&quot;&gt;[https://farah-info.com/habari-ruz/nigohi-purasrori-anvarsho-sajfiddinov-ba-gety/ Нигоҳи пурасрори Анваршо Сайфиддинов ба гетӣ - Асосӣ - Фараҳ]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Осори ӯ – аз наққошӣ то санъати монументалӣ – рамзҳои фарҳанги бостонии тоҷиконро бо услубҳои муосир омезиш медиҳад; намунаҳои эҷодиёташ дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон ва коллексияҳои Русия, Аврупо ва Осиё маҳфузанд, ва ӯ ҳамчун омӯзгор дар Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов фаъолият дорад.&lt;ref name=&quot;ref169&quot; /&gt; Дар соҳаи санъати амалӣ, устод Маҳмадкарим Рақибов, омӯзгори Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон, дар эҳёи ҳунарҳои мардумӣ ва нақшҳои миллӣ фаъолият мебарад.&lt;ref name=&quot;ref170&quot;&gt;[https://ddstdt.tj/10524-2/ МУСАВВИР - Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Дар соҳаи санъати овозхонӣ, Нуқраи Суннатниё низ ҳамчун яке аз хонандагони шинохтаи зодаи ноҳия ном бурда мешавад.&lt;ref name=&quot;ref168&quot; /&gt;

=== Идораи давлатӣ ва сиёсат ===
Қодири Қосим (таваллуд 9 апрели 1961, ноҳияи Ванҷ) – ходими давлатӣ ва ҷамъиятӣ, раиси Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон.&lt;ref name=&quot;ref171&quot;&gt;Председатель Федерации независимых профсоюзов Таджикистана Кодири Косим выдвинут кандидатом в депутаты Маджлиси намояндагон (рус.) // НИАТ «Ховар», январи 2020. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Маҳмадулло Абдуллоев роҳбарии ноҳияи Ванҷро зиёда аз 20 сол (тахминан солҳои 1980-ум) ба ҳайси котиби якум бар ӯҳда дошт; таҳти роҳбарии ӯ соли 1984 нахустин корхонаи истеҳсоли санги мармар дар Бадахшон ба кор даромад ва боғдории минтақа (аз ҷумла парвариши чормағз дар мавзеи «Ҷангали Зуго» ва навъҳои гуногуни тут) рушд ёфт.&lt;ref name=&quot;ref172&quot;&gt;[[Деҳоти Маҳмадулло Абдуллоев|Деҳоти Маҳмадулло Абдуллоев — Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Ба ифтихори ин хидматҳо, ҷамоати марказии ноҳия (собиқ ҷамоати Ванҷ) расман ба номи Маҳмадулло Абдуллоев номгузорӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;ref173&quot;&gt;[[:ru:Махмадулло_Абдуллоев_(джамоат)|Махмадулло Абдуллоев (джамоат) - Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992–1997 ба ҷомеаи зиёии Ванҷ низ талафоти вазнин овард: тибқи феҳристи қурбониён ва бедарак гумшудагони даврони ҷанг, ашхосе чун Қурбонназар Халифаев (соли таваллуд 1967, муаллим), Қурбон Абдуллоев (соли таваллуд 1938) ва Муҳаммадӣ Назарихудоев (соли таваллуд 1955, мудири шуъбаи комиҷроияи ноҳияи Ҷилликӯл) дар байни бедарак гумшудагону кушташудагони ин давра ёд мешаванд.&lt;ref name=&quot;ref174&quot;&gt;[https://www.ozodi.org/a/31911429.html Рӯйхат. Номи гуруҳе аз қурбониён ва гумшудаҳои ҷанги дохилии Тоҷикистон]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 8. Намояндагони идоракунии давлатӣ ва ниҳодҳои ҷамъиятӣ аз ноҳияи Ванҷ'''
|-
|'''Ному насаб'''
|'''Давраи фаъолият'''
|'''Вазифа ва саҳми асосӣ'''
|-
|Маҳмадулло Абдуллоев
|Солҳои 1980-ум
|Роҳбари ноҳия (&gt;20 сол), бунёди корхонаи мармар (1984), рушди боғдории саноатӣ
|-
|Қодири Қосим
|Давраи муосир
|Ходими давлатӣ, раиси Федератсияи иттифоқҳои касабаи мустақил
|}

=== Варзиш ===
Устоди варзиши Иттиҳоди Шӯравӣ [[Мурувватшо Бачабеков]] (1 майи 1944 – 9 сентябри 2023, деҳаи Баравни ҷамоати Водхуд) – бунёдгузори мактаби муосири гӯштини Ванҷ; солҳои 1972–1994 устоди кафедраи тарбияи ҷисмонии Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) буд.&lt;ref name=&quot;ref175&quot;&gt;[https://www.bomdod.com/2023/09/12/ustodi-pahlavononi-vanj-muruvvatsho-bachabekov-az-dunyo-raft/ Устоди паҳлавонони Ванҷ Мурувватшо Бачабеков аз дунё рафт] // Бомдод, 12 сентябри 2023. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt; Маҳмадшариф Сулаймонов (зодаи деҳаи Рованд) – устоди дигари варзиши Иттиҳоди Шӯравӣ дар гӯштини миллӣ, ки зиёда аз панҷоҳ сол дар майдони паҳлавонӣ фаъолият дорад.&lt;ref name=&quot;ref176&quot;&gt;Суфраи паҳлавонӣ // Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Носир Хусравов (1958 – 9 январи 2024), хатмкардаи Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон, мураббии варзидаи гӯштини миллӣ ва самбо буд; ҳамчун мудири мактаби варзишии ноҳияи Ванҷ ва сармураббии дастаи мунтахаби самбои ВМКБ даҳҳо варзишгари сатҳи байналмилалиро тарбия кардааст.&lt;ref name=&quot;ref177&quot;&gt;[https://www.ozodi.org/a/32767418.html Падари ҷаҳонпаҳлавон Хушқадам Хусравов даргузашт - Радиои Озодӣ]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Хушқадам Хусравов (таваллуд 1 январи 1993, деҳаи Рохарв), писар ва шогирди Носир Хусравов, дар вазни 62 кг оид ба самбо рақобат мекунад.&lt;ref name=&quot;ref178&quot;&gt;[[:en:Khushqadam_Khusravov|Khushqadam Khusravov - Wikipedia]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt; Соли 2013 ӯ қаҳрамони ҷаҳон байни ҷавонон гардид, соли 2014 дар Тошканд қаҳрамони Осиё шуд ва соли 2018 дар Бухарести Руминия унвони қаҳрамони ҷаҳон оид ба самборо ба даст овард.&lt;ref name=&quot;ref179&quot;&gt;[https://khovar.tj/2015/03/medali-tilloi-hush-1179-adam-husravov-dar-1206-omi-1207-a-1203-onii-sambo/ Медали тиллои Хушқадам Хусравов дар Ҷоми ҷаҳонии самбо | АМИТ &quot;Ховар&quot;]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref180&quot;&gt;[[Хушқадам Хусравов|Хушқадам Хусравов — Википедия]]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Дастоварди олимпии таърихиро Сомон Маҳмадбеков (таваллуд 24 марти 1999, Иркутск, Русия) ба даст овард; вай дар хонаводаи тоҷикони муҳоҷир, зодагони ноҳияи Ванҷ (Моёншоҳ Маҳмадбеков ва Ҷамила Парвонаева), ба дунё омадааст. Дар Бозиҳои олимпии Париж (2024) ӯ барандаи медали биринҷӣ дар намуди ҷудо гардид.&lt;ref name=&quot;ref181&quot;&gt;[https://www.bomdod.com/2024/07/31/nahustin-medali-tojikiston-dar-bozihoi-olimpii-poris-ofarinat-supersomon/ НАХУСТИН МЕДАЛИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОЗИҲОИ ОЛИМПИИ ПОРИС. ОФАРИНАТ, СУПЕРСОМОН! - Пойгоҳи хабарии &quot;Бомдод&quot;]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Дар деҳаи Вишхарвак муаллими мактаб Рамазон Синонов барои наҷоти як наврас бо хирси ваҳшӣ дастбагиребон шуда, онро мағлуб кард – ҳодисае, ки дар матбуоти маҳаллӣ ҳамчун намунаи паҳлавонии ғайривaрзишии сокинони Ванҷ инъикос ёфт.&lt;ref name=&quot;ref182&quot;&gt;[https://www.bomdod.com/2021/10/21/muallimi-pahlavoni-vanji-hirsro-haluk-andohtu-ba-zamin-afkand/ МУАЛЛИМИ ПАҲЛАВОНИ ВАНҶӢ ХИРСРО ҲАЛУК АНДОХТУ БА ЗАМИН АФКАНД]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Ҷадвали 7. Натиҷаҳои барҷастаи варзишгарони мактаби Ванҷ дар сатҳи байналмилалӣ'''
|-
|'''Варзишгар'''
|'''Намуди варзиш'''
|'''Унвон ва мусобиқа'''
|'''Дастовард'''
|-
|Сомон Маҳмадбеков
|Ҷудо
|Бозиҳои олимпӣ (2024, Париж, Фаронса)
|Медали биринҷӣ
|-
|Хушқадам Хусравов
|Самбо
|Чемпионати ҷаҳон (2018, Бухарест, Руминия)
|Медали тилло
|-
|Хушқадам Хусравов
|Самбо
|Чемпионати Осиё (2014, Тошканд, Ӯзбекистон)
|Медали тилло
|-
|Шакармамад Мирмамадов
|Гӯштингирӣ
|Чемпионати ҷаҳон (2024, Душанбе, Тоҷикистон)
|Медали тилло
|-
|Шакармамад Мирмамадов
|Ҷудо
|Бозиҳои осиёӣ (2018, Ҷакарта, Индонезия)
|Медали биринҷӣ
|-
|Шакармамад Мирмамадов
|Кураш
|Чемпионати Осиё (2024, Теҳрон, Эрон)
|Медали тилло
|}

=== Соҳибкории иҷтимоӣ ва диаспора ===
Баҳор Мирзоев, зодаи деҳаи Бунайи ҷамоати Ҷовидон, дар доираи солҳои 2019–2021 аз пасандозҳои шахсии худ 140 ҳазор сомонӣ барои сохтани пули пиёдагузари замонавӣ болои дарёчаи кӯҳии Даргов (тақрибан 35 метр дарозӣ) сарф намуд, ки барои чор нафар сокинони маҳаллии баргашта аз муҳоҷират ҷойи кори муваққатӣ фароҳам овард.&lt;ref name=&quot;ref183&quot;&gt;[https://migration.tj/%D1%81%D0%BE%D2%B3%D0%B8%D0%B1%D0%BA%D0%BE%D1%80%D3%A3-%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D2%B7%D3%A3-%D0%BF%D1%83%D0%BB%D0%B8-%D0%BF%D0%B8%D1%91%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D1%83%D0%B7%D0%B0%D1%80-%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BE/ Соҳибкорӣ Ванҷӣ пули пиёдагузар месозад - Хадамоти муҳоҷирати Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Марҳум Эҳсоншо Мунавваров ва Моёншо Маҳмадбеков ҳамчун тоҷирони шинохта дар Федератсияи Русия, ҳамчун мададрасон ва пуштибони иҷтимоии диаспораи тоҷикони ноҳияи Ванҷ дар хориҷ аз кишвар эътироф шудаанд.&lt;ref name=&quot;ref184&quot;&gt;[https://pressa.tj/so%D2%B3ibkori-muvaffa%D2%9Bi-van%D2%B7%D3%A3-dar-rusiya-darguzasht/ Соҳибкори муваффақи ванҷӣ дар Русия даргузашт - Pressa.tj]. Санҷида шуд 26 июли 2026.&lt;/ref&gt;

Тибқи феҳристи категорияи «Зодагони ноҳияи Ванҷ»-и Википедияи тоҷикӣ, дар қатори шахсиятҳои маъруфи соҳаҳои гуногун инчунин метавон аз Мадатбек Тоҷибеков, Меҳровар Ғайратов, Муриват Бекназаров, Саломи Нуриёни Баравнӣ, Саттор Қувватов, Сафина Иронова, Толиббек Бухориев, Тоҳир Гулов, Шумқор Одинабеков, Ғайратшо Роҳатов ва Қобиламоҳ Баротова ном бурд, ки ҳар кадоме дар рушди бахшҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии кишвар саҳм доранд.&lt;ref name=&quot;ref168&quot; /&gt;

== Ҳукумат ==
Сарвари ноҳияи Ванҷ Раиси ноҳия аст, ки аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мегардад.&lt;ref name=&quot;ref3&quot; /&gt; Ниҳоди намояндагии ноҳия – Маҷлиси вакилони халқ мебошад, ки аз тарафи мардуми ноҳия ба муддати 5 сол интихоб мешавад.&lt;ref name=&quot;ref3&quot; /&gt;

Раисони ноҳия дар тӯли фаъолияти маъмурии он борҳо иваз шудаанд; барои мисол, 17 ноябри соли 2021 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷабори Қосим аз мансаби раиси ноҳияи Ванҷ озод карда шуда, ба ҷои ӯ Мардзода Одинашо Миршаб ба ҳайси иҷрокунандаи вазифаи раиси ноҳия таъин гардид.&lt;ref name=&quot;ref185&quot;&gt;[https://sputnik.tj/20211117/barkanori-jabbori-qosim-nazarshozoda-vanj-roshtqala-1043601608.html Раисони Ванҷу Роштқалъа барканор шуданд: раҳбарони нав киянд?] // Sputnik Тоҷикистон, 17 ноябри 2021. Санҷида шуд 23 июли 2026.&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{Reflist|30em}}

== Манобеъ ==

# Андреев М. С. Выработка железа в долине Ванча (верховья Аму-Дарьи). – Ташкент, 1926.
# Арандаренко Г. А. Дарваз и Каратегин // Военный сборник. – 1883. – № 11–12.
# Бубнова М. А. Горно-Бадахшанская автономная область. Западный Памир (памятники каменного века – XX в.). – Душанбе, 2008. – (Археологическая карта Таджикистана).
# Бурхан-уд-Дин-хан Кушкеки. Путеводитель по Каттагану и Бадахшану. – Ташкент, 1926.
# Гамильтон А. Афганистан / пер. С. П. Голубинова. – СПб., 1908.
# Гулшанӣ. Таърихи ҳумоюн. – Душанбе, 2006.
# Искандаров Б. И. Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в. Ч. 1-2. – Душанбе, 1962-1963.
# Кисляков Н. А. Калым и приданое у таджиков // Сборник статей по истории и филологии народов Средней Азии, посвящённый 80-летию со дня рождения А. А. Семенова. – Сталинабад, 1953.
# Крыленко Н. В., Щербаков Д. И., Марков К. К. Пять лет по Памиру (Итоги памирских экспедиций 1928, 1929, 1931, 1932, 1933 гг.). – Москва–Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1935.
# Камалиддинов Ш. С. Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX – начала XIII вв. – Ташкент, 1996.
# Кузнецов А. Дарвоз (Рекогносцировка Ген. Шт. Капитана Кузнецова въ 1892 г.). – Новый Маргелан: Типография Ферганского областного правления, 1893.
# Лашкарбеков Б. Б. Старованджский язык (vanǰivor) // Основы иранского языкознания: Среднеиранские и новоиранские языки / под ред. В. А. Ефимова. – М.: Восточная литература, 2008. – С. 61-109.
# Масов Р. М. К истории Ванчской долины // Мероси ниёгон. – Душанбе, 1999. – № 4. – С. 20-30.
# Мушкетов Д. И. Рохаръ (Кала-и-Ванчъ). – Петроградъ: Типографія М. М. Стасюлевича, 1916. – (Отдѣльный оттискъ изъ тома LII (1916 г.) Извѣстій Императорскаго Русскаго Географическаго Общества № 876).
# Пирумшоев Ҳ. Ванҷ. – М., 2004.
# Пирумшоев Ҳ., Зафаров А. Ванҷи ману ганҷи ман (очерки таърихӣ). – Душанбе, 2013.
# Постников А. В. Схватка на «Крыше Мира»: политики, разведчики и географы в борьбе за Памир в XIX веке. – М.: Памятники исторической мысли, 2001. – ISBN 5-88451-100-0.
# Розенфельд А. З. Ванджские говоры таджикского языка / ЛГУ им. А. А. Жданова. – Л.: Изд-во Ленинградского университета, 1964. – 151 с.
# Семёнов А. А. Этнографические очерки Зарафшанских гор, Каратегина и Дарваза. – М.: Товарищество скоропечатни А. А. Левенсона, 1903.
# Снесарев А. Е. Восточная Бухара (военно-географический очерк) // Сборник географических, топографических и статистических материалов по Азии. Вып. LXXIX. – СПб.: Военная типография, 1906.
# Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. – Душанбе: СИЭМТ, 2013.
# Энсиклопедияи миллии тоҷик, ҷилди 3. – Душанбе, 2014.
# Эдельман Д. И. Язгулямский язык. – М.: Наука, 1966.
# Эдельман Д. И. Географические названия Памира // Страны и народы Востока. Вып. XVI: Памир / под ред. Д. А. Ольдерогге. – М.: Наука (ГРВЛ), 1975. – С. 41-62.
# Языки мира: Иранские языки. III. Восточноиранские языки. – М.: Индрик, 2000.
# Юхновский И. Нѣсколько словъ объ условіяхъ жизни въ горахъ Дарваза и въ долинѣ рѣки Ванча // Туркестанские Ведомости. – 1894. – № 65. – С. 64–65.
# Moseley Chr. (ed.) Atlas of the World's Languages in Danger. – 3rd ed. – Paris: UNESCO Publishing, 2010.
# Paul D., Abbess E., Müller K., Tiessen C., Tiessen G. Language Access and Tajik Language Proficiency among the Yazghulami of Tajikistan. – SIL International, 2010.

== Пайвандҳо ==

* [https://www.vanjiman.com/ Сомонаи vanjiman.com] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220521114511/http://www.vanjiman.com/ |date=2022-05-21 }}
* [https://vanj.info/ Торнамои Ванҷ (vanj.info)]
* [http://badakhshon.tj/?page_id=11224 Саҳифаи ноҳияи Ванҷ дар сомонаи расмии ВМКБ]
* [[c:Category:Vanj_District|Парвандаҳо дар Викианбор (Vanj District)]]
{{тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}}
{{Тақсимоти маъмурии ВМКБ}}
{{Ноҳияи_Ванҷ}}
[[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияҳои Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Ванҷ]]</text>
      <sha1>7e1ngamegeft8g4zkia0rcly673joda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурҳон Маҳмадқулов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8594</id>
    <revision>
      <id>1488080</id>
      <parentid>1384043</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9530" sha1="ct9nsn8il3q6w2di18iof6iirhtgirb" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Бурҳон Маҳмадқулов
|номи аслӣ            = Бурҳон Ҳотамович Маҳмадқулов
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 27.05.1945 
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}} 
|таърихи даргузашт    = 01.01.2023
|маҳалли даргузашт    = {{маҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 =  сароянда
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо              = {{ордени Нишони Фахрӣ}} {{ордени Шараф}}, [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1990)
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}

'''Бурҳон Ҳотамович Маҳмадқулов''' (27 майи 1945, Душанбе — 1 январи 2023, [[Душанбе]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/01/03/darguzashti-%d2%b3unarmandi-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-bur%d2%b3on-mamad%d2%9bulov/|title=Даргузашти Ҳунарманди халқии Тоҷикистон Бурҳон Мамадқулов|website=asiaplus.news|date=2023-01-03|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;)  — овозхони маъруфи операи тоҷик, [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1990), профессори Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов (2003)

== Зиндагинома ==
Бурҳон Мамадқулов 27 майи соли 1945 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 1962 [[Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе]] ва дар соли 1967 [[Консерваторияи давлатии Москва ба номи П.И. Чайковский]]ро хатм карда дар театри калони [[ИҶШС]] ([[1968]]—[[1969]]) аз В. И. Арсенов таҷриба андухтааст. Аз соли 1967 овозхони (сарояндаи) [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] аст.

== Эҷодиёт ==
Дар тӯли ин солҳо дар зиёда аз 40 операи композиторони классики русу Ғарб ва тоҷик нақш бозидааст, ки Гертсог, Алфред, Кассио («Риголетто», «Травиата», «Отелло»-и Ҷ. Верди), Рудолф («Богема»-и Пуччини), граф Алмавив («Сартароши Севилӣ»-и Ҷ. Россини), Назир («Шуриши Восеъ»-и С. Баласанян), Ҳайдарбек («Қишлоқи тилоӣ»-и [[Дамир Дӯстмуҳаммадов]]), Айнӣ («Айнӣ»-и [[Шарофиддин Сайфиддинов]]), Мадан («Комде ва Мадан»-и [[Зиёдулло Шаҳидӣ]]), шоҳ Ковус («Рустам ва Суҳроб»-и [[Талабшо Сатторов]]), Мотсарт («Мотсарт ва Салиери»-и Н. Римский — Корсаков), Владимир («Княз Игор»-и А. Бородин) аз ҷумлаи онҳоянд. М. зиёда аз 90 суруду романсҳои композиторони мухталиф ва сурудҳои халқиву классикиро иҷро намудааст, ки аксарияти онҳо дар фонди Радиои тоҷик сабт шудаанд. Сурудҳои халқӣ: «Ғарибон», «Саламно», «Гулъузорам», «Дилбари ҷонон»; классикӣ: «Таронаи Баёт», «Ушшоқ» ва ғайра; композиторон: «Зи сӯзи сина» (шеъри Ҳилолӣ), «Дилдода шудам» (шеъри Лоҳутӣ), «Муҳаббат» (шеъри [[Мирзо Турсунзода]])-и [[Зиёдулло Шаҳидӣ]], «Ҷавонӣ», «Гулноз»-и [[Дамир Дӯстмуҳаммадов]], «Зебо Душанбе»-и [[Хайрулло Абдуллоев]], «Тоҷикистон»-и А. Одинаев, «Мӯи тилоранг»-и С. Ҳамроев ва ғ. мисол шуда метавонанд.

Паҳлуи дигари фаъолияти Маҳмадқулов тарбияи мутахассисони баландихтисоси овозхонии касбӣ мебошад. Ӯ дар як вақт омӯзгориро пеша намуда, Солҳои 1969—2003 дар кафедраи овозхонии академии [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]] (аз соли 1990 дотсент, аз с 2003 профессор) ва аз соли 2003 профессори кафедраи овозхонии академии [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов]] кору фаъолият дорад. Дар тӯли ин солҳо шогирдони зиёдеро (зиёда аз 50 наф.) тарбия намудааст, ки 2 наф. онҳо соҳиби унвони фахрӣ гардидаанд: [[Акбар Мирраҷабов]] — Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2002), [[Содиқ Нуруллоев]] — Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2012). Шогирдони Б. Маҳмадқулов (Мирраҷабов А., Нуруллоев С., Фазлиев Ф.) дар озмунҳои бонуфузи байналмилалӣ соҳиби ҷоизаҳо гардидаанд. Дар синфи Маҳмадқулов шогирдон аз хориҷи кишвар низ таҳсил кардаанд: Ризвонгули Барот (ш. Урумчӣ), Пен (Дзе) Чен (ш. Шанхай), Юсупова Г. (Исроил), Шаповалова О., Шарапова М. (Русия) ва ғ. М. дар якчанд фестивалҳои умумииттифоқӣ иштирок варзидааст. Маҳмадқулов дар чандин озмунҳои бонуфузи байналмилалӣ узви ҳакамон буд. (Озмуни байналмилалии «Роман сиада, шаҳри Чимкенти Қазоқистон, 2011, 2012, 2013 ва ғ.»). Ба кишварҳои Афғонистон, Муғулистон, Туркия, Сирия, Ироқ, Руминия, Олмон, Белоруссия, Қазоқистон, Ӯзбекистон ва ш.-ҳои Русия сафари ҳунарӣ кардааст.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Обидпур Ҷ. Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С.225-226. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2{{ref-tg}}&lt;/ref&gt;
Ӯ овози форам ва дорои маҳорати сарояндаги ва маданияти баланд дошта дар саҳнаи театр якчанд нақшҳои (образҳо) ҷолиб офаридааст. Махсусан маҳорати сарояндагиаш дар овозхонии операвии асарҳои классикии миллӣ, рус ва хориҷӣ хеле хуб садо медиҳад.

=== Қаҳрамонҳо дар спектаклҳо ===
* Назир («Шӯриши Восеъ» [[Сергей Баласанян]], 1967),
* Миркалон («Пӯлод и Гулрӯ» [[Шарофиддин Сайфиддинов]], 1970),
* Олим, Ҳайдарбек, Салим («Проклятый народом», «Қишлоқи тилои», «Сарбозони халқ» [[Дамир Дӯстмуҳаммадов]], 1974, 1980, 1983),
* Султан («Ғуломон» [[Зиёдулло Шаҳидӣ]], 1978),
* Альфред («Травиата» Дж. [[Верди]], 1976),
* Рудольф («Богема» Дж. [[Пуччини]], 1970) ва диг.

== Ҷоизаҳо ==
* Ҷоизаи озмуни байналмилалии навозандагон ва сарояндагони Осиёи Миёна ва Қазоқистон (1969) дар Алмаато,
* Ордени «Нишони фахрӣ»,
* Ордени «Шараф»,
* Ифтихорномаҳои Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунармандони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Консерватрияи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ct9nsn8il3q6w2di18iof6iirhtgirb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2004</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8666</id>
    <revision>
      <id>1487881</id>
      <parentid>1483058</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13650" sha1="qk2x4gbyexirgsabjhiq30cwfc7bnq1" xml:space="preserve">{{Сол|2004}}
{{Новбарии сол|2004}}
{{Оғози сол|2004}}

== Рӯйдодҳо ==
=== [[Январ]] ===
* '''[[27 январ]]'''— бахши тоҷикии [[Википедияи Тоҷикӣ|Донишномаи интернетии «Википедия»]] таъсис дода шуд. Бахши тоҷикӣ ҳамчун яке аз бахшҳои забонии Википедия фаъолият намуда, барои таҳия, истифода ва таҳрири озоди мақолаҳои энсиклопедӣ ба [[забони тоҷикӣ]] замина фароҳам овард.
=== [[Май]] ===
* '''[[17 май]]''' — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор санадҳои муҳими ҳуқуқиро ба имзо расонид. Аз ҷумла, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №24 «Дар бораи минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Қонун асосҳои ташкилӣ, ҳуқуқию иқтисодии таъсис, фаъолият ва барҳамдиҳии минтақаҳои озоди иқтисодиро муайян карда, масъалаҳои маблағгузорӣ ва фаъолияти соҳибкориро дар чунин минтақаҳо ба танзим даровард. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/Search/DocumentView?DocumentId=4852
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №24 «Дар бораи минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[17 май]]''' — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №38 «Дар бораи ташкилотҳои маблағгузории хурд» қабул гардид. Санади мазкур асосҳои ҳуқуқӣ ва ташкилии фаъолияти ташкилотҳои маблағгузории хурдро муайян намуда, ба ташаккул ва рушди бозори хизматрасониҳои маблағгузории хурд ва дастгирии соҳибкорӣ равона шуда буд. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=24851&amp;compareid=162797
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №38 «Дар бораи ташкилотҳои маблағгузории хурд»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[17 май]]''' — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №34 «Дар бораи маориф» қабул гардид. Қонун асосҳои ҳуқуқӣ, ташкилӣ ва иҷтимоию иқтисодии рушди низоми маорифро муайян намуда, сохтори низоми маориф, принсипҳои идоракунӣ ва ваколатҳои мақомоти дахлдорро муқаррар кард. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=24866&amp;compareid=162801
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №34 «Дар бораи маориф»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[17 май]]''' — Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №28 «Дар бораи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ» қабул гардид. Қонуни конститутсионӣ асосҳои ташкилӣ ва ҳуқуқии фаъолияти мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатиро муайян намуда, масъалаҳои фаъолияти иқтисодӣ, молиявӣ ва муносибати онҳо бо моликияти ҷумҳуриявиро танзим кард. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=24876&amp;compareid=162831
|title=Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №28 «Дар бораи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Июн]] ===
'''Ислоҳоти соҳаи маориф''' 
* '''[[30 июн]]''' —  [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қарори №291 '''«Дар бораи Нақшаи татбиқи ислоҳоти соҳаи маориф барои солҳои 2004–2009»'''-ро қабул намуд. Қарор бо мақсади паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва баланд бардоштани ҳавасмандии моддии омӯзгорон қабул гардида буд. Мувофиқи қарор, аз 1 сентябри соли 2004 музди меҳнати омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти умумӣ 25 фоиз зиёд карда шуд. Ҳамзамон, меъёри сарбории таълимии омӯзгорони синфҳои 1–4 ба 18 соат ва синфҳои 5–11 ба 16 соат дар як ҳафта муқаррар гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=25105|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 июни соли 2004 №291 «Дар бораи Нақшаи татбиқи ислоҳоти соҳаи маориф барои солҳои 2004–2009»|website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|access-date=2026-08-08}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=25105
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 июни соли 2004 №291 «Дар бораи Нақшаи татбиқи ислоҳоти соҳаи маориф барои солҳои 2004–2009»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Июл]] ===
* '''[[15 июл]]''' — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 июли соли 2004 №45 '''«Дар бораи боздоштани татбиқи ҷазои қатл»''' қабул гардид. Мувофиқи қонун, татбиқи ҷазои қатл барои як қатор ҷиноятҳои дар Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинишуда, инчунин иҷрои ҳукмҳои қатл боздошта шуд. Дар давраи боздоштани татбиқи ҷазои қатл барои чунин ҳолатҳо ҷазои маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати 25 сол пешбинӣ гардид. [[Қонун]] аз [[30 апрел|30 апрели]] [[соли 2004]] мавриди амал қарор дода шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=25157
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 июли соли 2004 №45 «Дар бораи боздоштани татбиқи ҷазои қатл»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Октябр]] ===
* '''[[16 октябр]]''' — дар доираи созишҳои Тоҷикистону Русия мақоми ҳуқуқии ҳузури низомии дивизияи 201-уми тирандози моторикунонидашудаи [[Русия]] дар [[Тоҷикистон]] ба таври нав танзим гардид. Президенти Русия [[Владимир Путин]] ва Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] созишномаи таъсиси ҳузури доимии воҳидҳои дивизияи 201-умро ба имзо расониданд. Баъдан ин воҳиди низомӣ ба пойгоҳи ҳарбии 201-уми Русия табдил ёфт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/rus/2019/05/projden-slozhnyj-put-niat-hovar-rasskazyvaet-o-tom-kak-razvivalis-pogranichnye-vojska-respubliki-tadzhikistan/
|title=Пройден сложный путь. НИАТ «Ховар» рассказывает о том, как развивались Пограничные войска Республики Таджикистан
|website=АМИТ «Ховар»
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/en/2011/10/20/strength-of-russian-military-base-in-tajikistan-partially-renewed/
|title=Strength of Russian military base in Tajikistan partially renewed
|website=Asia-Plus
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Соли 2004]] ===
* '''[[Соли 2004]]''' —  шаҳри [[Душанбе]] барои саҳми назаррас дар таҳкими сулҳ ва арзишҳои башарӣ, таҳаммулпазирӣ ва ҳамраъйӣ бо '''Ҷоизаи «Шаҳри сулҳ»'''-и [[ЮНЕСКО]] дар минтақаи [[Осиё]] ва Уқёнуси Ором сарфароз гардид. [[АМИТ «Ховар»]] ин рӯйдодро ҳамчун яке аз дастовардҳои байналмилалии пойтахти Тоҷикистон арзёбӣ намуда, қайд мекунад, ки Душанбе солҳои 2002–2003 аз ҷониби ЮНЕСКО ҳамчун '''«Шаҳри сулҳ»''' шинохта шуда, соли 2004 ба ҷоизаи мазкур сарфароз гардид. Ин ташаббус ба таҳкими мақоми Душанбе ҳамчун маркази баргузории ҳамоишҳои байналмилалӣ ва муколамаи сулҳ равона гардида буд. &lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://khovar.tj/2016/11/dushanbe-bo-oizai-sha-ri-sul-i-bunyodi-ro-i-abreshim-adrdon-gardid/
 |title=Душанбе бо ҷоизаи «Шаҳри сулҳ» қадрдонӣ гардид
 |website=АМИТ «Ховар»
 |access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2016/11/dushanbe-bo-oizai-sha-ri-sul-i-bunyodi-ro-i-abreshim-adrdon-gardid/
|title=Душанбе бо ҷоизаи «Шаҳри сулҳ»-и Бунёди «Роҳи абрешим» қадрдонӣ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Соли 2004]]''' —  роҳи автомобилгарди Мурғоб–Қулма–Қароқорум ба истифода дода шуд. Ин масири нақлиётӣ Тоҷикистонро бо [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] пайваст намуда, барои рушди робитаҳои тиҷоратӣ ва иқтисодии ду кишвар аҳамияти стратегӣ пайдо кард. [[АМИТ «Ховар»]] дар маводи худ тасдиқ мекунад, ки роҳи мошингарди Мурғоб–Қулма [[соли 2004]] кушода шудааст. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2008/12/ro-1202-i-moshingardi-mur-1170-ob-1178-ulma-basta-shud/
|title=Роҳи мошингарди Мурғоб–Қулма баста шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Соли 2004]]''' — Мувофиқи [[Азия-Плюс]] - Оҷонсии иттилоотии мустақили Тоҷикистон ASIA-Plus, маҷмааи «Окно» дар [[Норак]] моҳи марти соли 2004 ба истифода дода шуда, барои назорат ва пайгирии объектҳои кайҳонӣ пешбинӣ гардида буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://asiaplus.news/en/2006/11/20/space-surveillance-center-in-norak-officially-transferred-to-russia/
 |title=Space-surveillance center in Norak officially transferred to Russia
 |website=Asia-Plus
 |access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2004}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Соли 2004]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2004]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>qk2x4gbyexirgsabjhiq30cwfc7bnq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нусратулло Махсум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9326</id>
    <revision>
      <id>1488180</id>
      <parentid>1443391</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10897" sha1="0ejit4r3q0lq6rj6ket2ji0reck2gyg" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор
 |Ном                  = 
 | номи аслӣ                 = Нусратулло Махсум (Лутфуллоев)
 | тасвир                       = Nusratullo.jpg
 |Бар                  = 
 |тавсифи тасвир          = Нусратулло Махсум (Лутфуллоев)
 |Ном ҳангоми таваллуд = Нусратулло 
 |Номи мустаор         = 
 |Санаи таваллуд       =  1881
 | зодгоҳ                    = деҳаи [[Чашмаи Қозӣ]], [[ноҳияи Рашт|бекигарии Қаротегин]]|[[ноҳияи Рашт]]
 |Санаи марг           = [[1 ноябр]]и [[1937]]
 |Маҳалли марг         = [[Москва]]
 |Шаҳрвандӣ            = [[Тоҷикистон]]
 |Маълумот             = 
 |Дараҷаи илмӣ         =  
 |Унвонҳои илмӣ        =  
 |Миллат               = тоҷик
 |Эътиқод              = назарияи коммунистӣ 
 |Ҳизб                 = Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон
 |Идеяҳои асосӣ        = ғояи коммунистӣ
 |навъи фаъолият      = 
 |Падар                = 
 |Модар                = 
 |Ҳамсар               =  
 |Фарзандон            = Хайринисо, Файзиниссо, Мунавваршо, Анваршо, Хосиятмоҳ, Акбаршо, Музаффаршо 
 |Ҷоизаҳо              = мукофотҳои Ҷумҳурии Бухоро, Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ордени &quot;Байрақи Сурх&quot;, унвони олии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] ([[2006]]) {{Қаҳрамони Тоҷикистон}} 
 |Соядаст              = 
 |Бари соядаст         = 
 |Сайт                 = 
 |Викианбор            = 
}}
[[Акс:TJS 200 2010 obverse.jpg|thumb|300px| тасвири Нусратулло Махсум дар асъори миллии Тоҷикистон.&lt;ref&gt;http://www.ozodi.tj/content/article/2144126.html Пули 3, 200 ва 500 сомонӣ вориди муомила мешавад (Озодӣ) 30.08.2010&lt;/ref&gt;]]
'''Нусратулло Махсум''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[сиёсатмадор]] ва [[Давлатмард|давлатмарди]] тоҷик, яке аз асосгузорони  [[ҶШС Тоҷикистон]], [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] (2006).

== Зиндагинома ==
Нусратулло Махсум (Лутфуллоев) – соли 1881 дар деҳаи [[Чашмаи Қозӣ|Чашмаи Қозии]] [[бекигарии Қаротегин]] ([[Аморати Бухоро]])  дар оилаи камбағал таваллуд ёфтааст. Дар оғози ҷавонӣ ба шаҳрҳои Қуқанд ва Фарғонаи кишвари Туркистон сафар карда, чун ҳаммол кор кардааст. Дар давраи инқилоби якуми Русия, солҳои 1905-07 Нусратулло Махсум дар корпартоиҳо ва намоишҳои коргарони шаҳри Қуқанд ширкат варзидааст. Соли 1920 баъди инқилоби халқӣ - демократии Бухоро ва аз тахт афтодани амири Бухоро ба қатори муборизони роҳи таҳкими Ҳокимияти Шӯроӣ дар [[Бухорои Шарқӣ]] дохил мешавад. Соли 1921 то 1923 чун ваколатдори кумитаи озуқаи ҶХС Бухоро дар таъмини аскарони сурх ширкат карда, ҳамчунин дар муборизаи зидди босмачигарӣ дар Ғарм ва Душанбе иштирок кардааст. Сипас ба ҳайси раиси коммисиюни фавқулодаи мутаадиди Бухорои Шарқӣ, раиси КИМ-и Бухорои Шарқ ва раиси кумитаи инқилоби ҶМШС Тоҷикистон кор кардааст.

1 декабри соли 1926 дар анҷумани якуми муассисони Шӯроҳҳои умумитоҷикии коргарон, деҳқонон ва аскарони сурх, Нусратулло Махсум, якдилона ба вазифаи раиси мақоми олии давлатӣ – Комитети Иҷроияи Марказии ҶМШС Тоҷикистон интихоб гардид. Соли 1929 баъди таъсиси [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] раиси КИМ-и [[ҶШС Тоҷикистон]] интихоб гардида, то декабри соли 1933 дар ин вазифа кор кардааст. Сипас ба ихтиёри КМ ВКП (б) фиристода шуда, дар академияи ба нақшагирии [[Москва]] таҳсил намудааст. Солҳои 1926-1930 аъзои КМ ҲК (б) [[Ӯзбекистон]], 1930-1933 аъзои бюрои КМ ҲК (б) Тоҷикистон, 1927-1934 аъзои КИМ ИҶШС буд. 

Мисли бисер кормандони софдили шӯравӣ ва сиесатмадорон, ӯ ба зери фишори репрессияҳо афтод ва 8 июли соли 1937 боздошт шуд. 31 октябри соли 1937 Нусратулло Махсумро бо иттиҳоми бардурӯғ дар фаъолияти зиддиинқилобӣ ба ҷазои олӣ маҳкум карданд ва рӯзи дигар ба қатл расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/07/01/ot-prostogo-rabochego-do-pervogo-rukovoditelya-sovetskogo-tadzhikistana/|title= Путь Нусратулло Махсума: от простого рабочего до первого руководителя Советского Таджикистана|author=|website=www.asiaplustj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-19}}&lt;/ref&gt;

Нусратулло Махсум (Лутфуллоев) 1 ноябри соли 1937 дар шаҳри Маскав ба қатл расонида шуд.

28 декабри 1957 Раёсати ҳарбии Суди Олӣ қарори прокурори генералии ИҶШС-ро дида, ҳукмро дар ҳаққи Нусратулло бекор кард. Бо қарори раёсати КМ ҲК Тоҷикистон аз 26 июни 1964 Нусратулло Махсум аз ҷиҳати ҳизби сафед шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ombudsman.tj/9-vse-kategorii/178-nusratullo-makhsum.html|title=Нусратулло Махсум|author=|website=www.ombudsman.tj/|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-02-19|archivedate=2024-05-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524092608/https://ombudsman.tj/9-vse-kategorii/178-nusratullo-makhsum.html}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
Ӯ бо як қатор мукофотҳои Ҷумҳурии Бухоро, Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ордени &quot;Байрақи Сурх&quot;, мукофонида шудааст.

== Оила ==
Фарзандони Нусратулло Махсум: Хайринисо, Файзиниссо, Мунавваршо, Анваршо, Хосиятмоҳ, [[Акбар Махсумов|Акбаршо]],  [[Музаффар Махсумов|Музаффаршо]]

== Қаҳрамони Тоҷикистон ==
[[27 июн]]и соли [[2006]] бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти рақами № 1773 ба Нусратулло Махсум унвони олии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Қаҳрамони Тоҷикистон]] {{Қаҳрамони Тоҷикистон}}  дода шуд.&lt;ref&gt;http://www.president.tj/farmon/june06_1774htm.htm{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №1773 (дастраси 9 июли 2011)&lt;/ref&gt;.
== Адабиёт дар бораи Нусратулло Махсум ==
* Эмомалӣ Раҳмон. Нусратулло Махсум. Ҷонфидои миллат //Чеҳраҳои мондагор. -Душанбе: «ЭР-Граф». 2023. - 424 с. /саҳ. 375-380.
* Нусратулло Махсум. Речи, доклады, статьи и материалы его жизнедеятельности / Р.М. Масов. – Душанбе: Дониш.-2000
* Абдуназар Ҳақназаров. Нусратулло Махсум Государственно-политический деятель. – Душанбе: Дониш.-2011.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kmt.tj/ru/russkij-abdunazar-haknazarov-nusratullo-mahsum-gosudarstvenno-politicheskij-deyatel/|title= Абдуназар Ҳақназаров. Нусратулло Махсум Государственно-политический деятель|author=|website=www.kmt.tj/|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-19}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=X63l3jpnEWg youtube.com Чехрахои мондагор НУСРАТУЛЛО МАХСУМ نصرت الله مخسوم] 
* [https://www.youtube.com/watch?v=hAl649FT8Fw youtube.com Нусратулло Махсум Чеҳраҳои мондагор қ. 1] 
* [https://www.youtube.com/watch?v=AHO7oiddEd0 youtube.com Нусратулло Махсум Чеҳраҳои мондагор қ. 2] 
* [https://www.youtube.com/watch?v=8Ayh05KoPSI youtube.com Нусратулло Махсум Чеҳраҳои мондагор қ. 3] 
* [https://www.youtube.com/watch?v=-IdAoi0YD0c youtube.com Нусратулло Махсум Чеҳраҳои мондагор қ. 4] 
* [http://www.ozodi.tj/content/article/1851672.html Таҷлил аз таъсисёбии Тоҷикистон ба гӯшаи фаромӯшӣ  (Озодӣ) 14.10.2009]
* [http://www.ozodi.tj/content/article/2029381.html Ҳақиқати репрессияи сталинӣ дар Тоҷикистон ошкор мешавад? (Озодӣ) 30.04.2010]

{{Қаҳрамонони Тоҷикистон}}
[[Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Паррондашудаҳо дар Иттиҳоди Шӯравӣ]]
[[Гурӯҳ:Қатлшудаҳо дар соли 1937]]
[[Гурӯҳ:Аъзои КМ ҲКӮ]]
[[Гурӯҳ:Сафедшудаҳо дар Иттиҳоди Шӯравӣ]]
[[Гурӯҳ:Саркӯбшудаҳо дар Иттиҳоди Шӯравӣ]]</text>
      <sha1>0ejit4r3q0lq6rj6ket2ji0reck2gyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10807</id>
    <revision>
      <id>1487869</id>
      <parentid>1306973</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7258" sha1="lkv8k7bwp2kq9ybplj71cckf2ggkya3" xml:space="preserve">[[File:Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|200px|thumb|right|Нишони Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ]]
'''Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ''' ({{lang-fa|'''سپاه پاسداران انقلاب اسلامی'''}}) — пас аз [[Инқилоби исломии Эрон]] барои посдорӣ аз Ҷумҳурии Исломии Эрон ба кор оғоз кард. Ин нерӯ акнун қудратмандтарин нерӯи мусаллаҳи [[Эрон]] ба шумор меравад. 

Дар моҳи апрели соли 2019 ҳукуматҳои [[ИМА]], [[Арабистони Саудӣ]] ва [[Баҳрайн]] Сипоҳи посдорони Инқилоби исломии Ҷумҳурии Исломии Эронро ташкилоти террористӣ эълон кард.

== Дараҷаҳо ва сардӯшиҳои Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ ==
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;24&quot; | [[Афсар]]он
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!{{flagicon image|Flag_of_the_Ground_Forces_of_the_Army_of_the_Guardians_of_the_Islamic_Revolution.svg}} Радабандӣ&lt;ref name=&quot;IRGC_Army&quot;&gt;{{cite web |last1=Fulton |first1=Will |title=IRGC Rank Insignia Guide |url=https://www.slideshare.net/CriticalThreats/irgc-rank-insignia-guide |website=slideshare |publisher=AEI's Critical Threats Project |access-date=7 July 2021 |date=31 October 2012}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;10&quot; | [[Солор]]он
! colspan=&quot;6&quot; | [[Сардор]]он
! colspan=&quot;8&quot; | [[Саркарда]]гон
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|rowspan=2|[[File:Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|150px]]&lt;br /&gt;{{navbar|Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OF/Iran (Revolutionary Guard Corps)|mini=y|brackets=y}}
| colspan=2 rowspan=2|
| colspan=2| [[File:21- Arteshbod-IRGC.png|50px|Армейский генерал]]
| colspan=2| [[File:20- Sepahbod-IRGC.png|50px|Корпусный генерал]]
| colspan=2| [[File:19- Sarlashgar-IRGC.png|50px|Дивизионный генерал]]
| colspan=1| [[File:18- Sartipp-IRGC.png|50px|Бригадный генерал]]
| colspan=1| [[File:17- Sartipp 2nd-IRGC.png|50px|Brigadier General]]
| colspan=2| [[File:16- Sarhang-IRGC.png|50px|Полковник]]
| colspan=2| [[File:15- Sarhang 2nd-IRGC.png|50px|Подполковник]]
| colspan=2| [[File:14- Sargord-IRGC.png|50px|Майор]]
| colspan=2| [[File:13- Sarvan-IRGC.png|50px|Капитан]]
| colspan=2| [[File:12- Sotvan 1st-IRGC.png|50px|First Lieutenant]]
| colspan=2| [[File:11- Sotvan 2nd-IRGC.png|50px|Second Lieutenant]]
| colspan=2| [[File:10- Sotvan 3rd-IRGC.png|50px|Third Lieutenant]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2| '''Артишбади посдор'''
| colspan=2| '''Сипаҳбади посдор'''
| colspan=2| '''Сарлашкари посдор'''
| colspan=1| '''Сартипи посдор'''
| colspan=1| '''Сартипи дувуми посдор'''
| colspan=2| '''Сарҳанги посдор'''
| colspan=2| '''Сарҳанги дувуми посдор'''
| colspan=2| '''Саргурди посдор'''
| colspan=2| '''Сарвони посдор'''
| colspan=2| '''Сутвони якуми посдор'''
| colspan=2| '''Сутвони дувуми посдор'''
| colspan=2| '''Сутвони севуми посдор'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
!'''{{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]'''&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot;&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ Умед Джайхани: В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt; !! colspan=4 | [[Артишсолор|Генерали артиш]] !! colspan=2 | [[Сипаҳсолор|Генерал-полковник]] !! colspan=2 | [[Лашкарсолор|Генерал-лейтенант]] !! colspan=2 | [[Гундсолор|Генерал-майор]] !! colspan=2 | [[Сарҳанг|Полковник]] !! colspan=2 | [[Сарҳангёр|Подполковник]]!! colspan=2 | [[Саргурд|Майор]] !! colspan=2 | [[Сарвашт|Капитан]] !! colspan=2 | [[Таҳмбон|Лейтенанти калон]] !! colspan=2 | [[Таҳмдор|Лейтенант]] !! colspan=2 | [[Таҳмовар|Лейтенанти хурд]] 
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}
&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;36&quot; | Дараҷадорон ва сарбозон
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!Радабандӣ
! colspan=&quot;8&quot; | [[Размсоз|Размдорон]]
! colspan=&quot;16&quot; | [[Гурӯҳбон|Размоварон]]
! colspan=&quot;12&quot; | [[Сарбоз]]он
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
!rowspan=2| [[File:Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|150px]]&lt;br /&gt;{{navbar|Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OF/Iran (Revolutionary Guard Corps)|mini=y|brackets=y}}
| colspan=6| [[File:9- Razmdar 1st-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:8- Razmdar 2nd-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:7- Razmavar 1st-IRGC.png|50px]]
| colspan=6| [[File:6- Razmavar 2nd-IRGC.png|50px]]
| colspan=6| [[File:5- Razmavar 3rd-IRGC.png|50px]]
| colspan=4| [[File:4- Razmyar-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:3- Sarbaz 1st-IRGC.png|50px]]
| colspan=6| [[File:2- Sarbaz 2nd-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:01- Sarbaz-IRGC.png|50px]]
|-style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=6| '''Размдори якуми посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Размдори дувуми посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Размовари якуми посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=6| '''Размовари дувуми посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=6| '''Размовари севуми посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=4| '''Размёри посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Сарбози якуми посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=6| '''Сарбози дувуми посдор'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Сарбоз'''&lt;br&gt;
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
! {{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] ||colspan=6|[[Размсоз|Прапоршик]]||colspan=2|[[Саргурӯҳбон|Старшина]]||colspan=2|[[Гурӯҳбон|Сержанти калон]]||colspan=6|[[Гурӯҳдор|Сержант]]||colspan=6|[[Гурӯҳвар|Сержанти хурд]]||colspan=4|[[Радабон|Ефрейтор]]||colspan=2|—||colspan=6|—||colspan=2|[[Сарбоз|Қаторӣ]]
|-
|}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Артиши Эрон]]</text>
      <sha1>lkv8k7bwp2kq9ybplj71cckf2ggkya3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳамрохон Зарифӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11618</id>
    <revision>
      <id>1487918</id>
      <parentid>1462832</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8954" sha1="aws2jg2rgujhpe9nzvcfx4z0wdslsym" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
 |ном            = Ҳамрохон Зарифӣ
 | номи аслӣ           = 
 | тасвир                 = Hamrokhon Zarifi.jpg
 |ном ҳангоми таваллуд = Зарипов Ҳамрохон Зарипович
 |вазифа         = [[Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
 |тартиб         = 5
 |парчам         = Flag of Tajikistan.svg
 |таърихи таваллуд = 25.12.1948
 |зодҳо          = {{Зодгоҳ|ноҳияи Восеъ| ноҳияи Балҷувон}}, [[вилояти Хатлон]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |президент      = [[Эмомалӣ Раҳмон]]
 |нахуствазир    = [[Қоҳир Расулзода]]
 |аввалдавр      = [[1 декабр]]и [[2006]]
 |охирдавр       = [[29 ноябр]]и [[2013]]
 |пешгузашта     = [[Талбак Назаров]]
 |ҷонишин        = [[Сироҷиддин Аслов]]
 |рутба              = [[полковник]]и [[КГБ|КБД]] дар нафақа
 |солҳои хизмат      = 1972—1973
 |мансубият          = {{USSR}}
 |намуди қушун       = НБШ ИҶШС
 |ҳизб               =
 |маълумот           = [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб|Донишкадаи педагогии Кӯлоб]]
 |касб               = [[дипломат]]
 |дараҷаи илмӣ       = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои сиёсатшиносӣ}}
 |фаъолият           = {{дипломат|Тоҷикистон}}
}}
'''Ҳамрохон Зарифӣ''' (''Зарипов Ҳамрохон Зарипович''; зод. [[25 декабр]]и [[1948]], [[ноҳияи Балҷувон]]) — [[давлатмард]] ва сиёсатмадори тоҷик, дорандаи рутбаи [[Сафири фавқулодда ва мухтор]], номзади илмҳои сиёсӣ (2012). [[Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ([[2006]]—[[2013]])&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mfa.tj/tj/vazironi-korhoi-khoriji/vazironi-korhoi-khoriji.html |title=Вазирони корҳои хориҷӣ |accessdate=2016-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140508110558/http://mfa.tj/tj/vazironi-korhoi-khoriji/vazironi-korhoi-khoriji.html |archivedate=2014-05-08 }}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Ҳамрохон Зарифӣ [[25 декабр]]и [[соли 1948]] дар [[ноҳияи Балҷувон]] ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултаи физика ва математикаи [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб|Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб]] (1971), курсҳои забони англисӣ дар Донишгоҳи миллии забонҳои муосири Исломобод (1994).

=== Хонавода ===
Оиладор соҳиби 2 фарзанд.

== Корнома ==
Омӯзгори Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб (1971—1972), хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1972−1973), таҷрибаомӯз, муҳаққиқи Ин-ти физика ва техникаи ба номи С. Умарови АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон (1973—1974), корманди Кумитаи амнияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1974—1993), муовини сардор, сардори Раёсати кадрҳо ва иттилооти махсуси ВКХ (1993-95), муовини Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (1995—1996), намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар САҲА ва дигар созмонҳои байналмилалӣ (Вена, 1996—1997), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Австрия (1997—2002), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Конфедератсияи Швейсария (Вена, 1998−2002), ҳамзамон Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Маҷористон (Вена, 1999—2002), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИМА (2002—2006). Вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006—2013), Сафири фавқулода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷопон (аз 2015).

== Таълифот ==
Муаллифи беш аз 20 китобу рисола.

== Ордену ҷоизаҳо ==
Бо ордени «Шараф» (дараҷаи 2; 2004), медалҳои «Барои ҳифзи сарҳадди ИҶШС» (1980), «Барои хидмати шоёни низомӣ» (дараҷаи 3; 1983), «70-солагии Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС» (1988), «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2011) ва ҷоизаи ба номи Ҷалолуддини Румии ЮНЕСКО қадр шудааст.

== Парвандаи ҷиноӣ ==
Дар моҳи июни соли 2024 Ҳамрохон Зарифӣ ва чанде аз сиёстамадорони дигари Тоҷикистон боздошт шуданд&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2025-09-12|author=|date=2024-11-14|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=“Ҳамроҳхон Зарифӣ боздошт шудааст”|url=https://www.ozodi.org/a/32999094.html}}&lt;/ref&gt;. Гумонбарон бар асоси моддаҳои хиёнат ба давлат, ғасби ҳокимият, қаллобӣ ва барангехтани адоват айбдор дониста мешуданд. Асли қазия бо сабаби сирри махфӣ буданаш ошкор карда намешуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/05/02/2025/67a348459a7947b214afdabe|title=В Таджикистане экс-главу МИД осудили за попытку госпереворота|website=РБК|date=2025-02-05|lang=ru|access-date=2025-02-17}}&lt;/ref&gt;.

Дар моҳи феврали соли 2025 [[Додгоҳи олии Тоҷикистон]] Ҳамрохон Зарифиро бар асоси иттиҳоми кӯшиши табаддулоти давлатӣ ба 27 соли зиндон маҳкум кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/23125707|title=Экс-глава МИД Таджикистана получил 27 лет тюрьмы за попытку переворота|website=ТАСС|lang=ru|access-date=2025-02-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/02/05/dodgo%d2%b3i-olii-to%d2%b7ikiston-%d2%b3ukmi-gumonbaroni-parvandai-tabaddulot-ro-elon-kard/|title=Додгоҳи олии Тоҷикистон ҳукми гумонбарони &quot;парвандаи табаддулот&quot;-ро эълон кард|website=asiaplus.news|date=2025-02-05|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-09-12}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Осор ==
[[Акс:The Tajin Golden Heritage.jpg|мини|Маҷмӯаи китобҳои &quot;Хазинаи тилоии тоҷикон&quot;]]
* Многовекторная дипломатия. Д., 2010;
* Таджикистан в системе обеспечения региональной безопасности ОБСЕ. Д., 2011;
* Ганҷинаи ҷовидони Тоҷикистон. Д., 2013.

== Донистаниҳои ҷолиб ==
Таҳти роҳбарии Ҳамрохон Зарифӣ ноябри 2016 бори нахуст Парчами Ҷумҳурии Тоҷикистон дар қуллаи Фудзияма барафрошта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/diplomat-oi-to-ik-ullai-fu-iyamaro-fat-namudand/|title=Дипломатҳои тоҷик қуллаи Фуҷиямаро фатҳ намуданд|author=Шаҳло Ниёзова|website=Pressa.tj|publisher=Ҳафтаномаи «Тоҷикистон»|lang=|accessdate=2025-09-12}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Зарифӣ Ҳамрохон |7|муаллиф=Ҳ. Қурбонов, С. Қурбонова}}
* Дипломатияи Тоҷикистон: Дирӯз ва имрӯз. Д., 2009;
* Marquez. Who’s in Asia. USA, 2007;
* International Who’s who of public service. USA. 2001—2002. .
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вазирони корҳои хориҷии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>aws2jg2rgujhpe9nzvcfx4z0wdslsym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таърихи Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11833</id>
    <revision>
      <id>1488045</id>
      <parentid>1450671</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127093" sha1="nnhxsdhsxw9lc1dvo7ehx868fs7xbst" xml:space="preserve">Аҷдоди [[тоҷикон]] аз қадимулайём дар сарзамини ҳозираи [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбакистон]] зиндагӣ карда халқи қадимтарини [[Осиёи Марказӣ]] мебошанд. Дар ҳудуди [[Тоҷикистон]]и имрӯза қадимтарин осори ҳаёти инсон ба давраи палеолити миёна рост меояд. Дар замонҳои қадим ниёгони тоҷиконро [[ориёӣ]] мегуфтанд. [[Ориёӣ]] — аз калимаи [[Забони авестоӣ|авестоии]] «''aria''» ва [[Забонҳои эронӣ|эронии]] «''ariya''» баромада маънояш «''тоза''», «''асилзода''» аст. Дар замонҳои қадим аҷдодони тоҷиконро — '''ориёӣ''' мегуфтанд.

Таърихи қадимтарини ориёиҳо дар китоби [[Авесто]] ва [[Ведаҳо|Ведҳо]], адабиёти зардуштӣ ва сарчашмаҳои асримиёнагӣ аз қабили «Таърихи Табарӣ», «[[Шоҳнома]]»-и [[Фирдавсӣ]], «Форснома»-и Ибни Балхӣ ва ғайра сабт гардидааст.
 
Дар қадим аҷдоди ориёиҳо ҷамъияти ягонаи этникиро ташкил мекарданд, яъне як [[халқ]] буданд, бо як забон гап мезаданд ва дар як кишвар зиндагӣ мекарданд. Тақрибан дар асри XX—XV п.м. онҳо ба ду шоха тақсим шуданд, ки яке аз онҳо ба [[Ҳиндустон]] кӯчида дар онҷо Ведҳоро таълиф карданд. Гурӯҳи дуюм дар [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]] ва [[Эрон]]и Шарқӣ зиндагӣ мекарданд ва [[Авесто]]ро офариданд.
Мутобиқи маълумоти сарчашмаҳои хаттӣ дар асрҳои IX—VIII то м. тоифаи ориёиҳо тақрибан дар нисфи қитъаи [[Осиё]] аз сарҳади [[Байнаннаҳрайн]] то шимоли [[Ҳиндустон]] ва аз Аврупои Шарқӣ — Ҷанубӣ то Олтойу Сибири Ғарбӣ зиндагӣ мекарданд.

Ба қатори халқҳои [[ориёӣ]] ин давра — [[бохтариҳо]], [[Суғдиён|суғдиҳо]], хоразмиҳо, портҳо, модҳо, форсҳо, халқҳои саҳронишин сакоиҳо — скифҳо, сарматҳо, массагетҳо ва халқҳои дигари эронинажод дохил мешуданд.

Дар сарчашмаҳои таърихӣ мардуми [[Ориёно]] — [[Давлати Пешдодиён]] ва [[Давлати Каёниён]], [[Турон]] — Давлати Афросиёб, [[Подшоҳии Бохтари қадим]], [[Давлати Суғди қадим]], [[Давлати Хоразми Бузург]], Порсу [[Давлати Мод]] ва Хуросон аҷдодони [[ориёӣ]] номбар шудааст&lt;ref&gt;Ҳотамов Н. Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011, — с. 30.&lt;/ref&gt;.

== Солномаи таърихи тоҷикон ==
[[Акс:Persian Empire, 490 BC.png|right|thumb|Империяи Ҳахоманишиён]]
[[Акс:Royaume Gréco Bactrien.png|right|thumb|Давлати Юнону Бохтар]]
[[Акс:Carte empire Sassanide.png|right|thumb|Давлати Сосониён]]
 
* Ҳазорсолаи IV—II то милод — [[Саразм]] шаҳраки бостониест, ки назди шаҳри [[Панҷакент]] вокеъ аст. Мавҷудияти [[Саразм]] ба давраи энеолит ва биринҷӣ мутобиқ карда мешавад.
* Ҳазорсолаи II—I то милод — Қадимтарин давлатҳои ғуломдории [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]]: [[Давлати Пешдодиён]] сарсулолаи давлати Пешдодиён Каюмарс мебошад ва [[Давлати Каёниён]], [[Турон]] — Давлати Афросиёб, [[Подшоҳии Бохтари қадим]], [[Давлати Суғди қадим]], [[Давлати Хоразми Бузург]], Порсу [[Давлати Мод]].
* Солҳои 550—330 то милод — ҳукумронии [[Давлати Ҳахоманишиҳо|Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо]], ки дар ҳайъати он [[Бохтар]], [[Суғд]], [[Хоразм]] ва сарзамини [[Сакоиҳо|қабилаҳои сакои]] дохил мешуданд. [[Давлати Ҳахоманишиҳо|Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо]] — аввалин имперотурии эронинажод дар тамаддуни олам аст.
* Соли 522 то милод — шӯриши мардуми Марғиён бо сарварии [[Фради Марғиёнӣ]] зидди [[Дopиюши Бузург|Дорои I Ҳахоманишӣ]] .
* Солҳои 329—327 то милод — забткориҳои [[Искандари Мақдунӣ]] (юнону мақдуниён) дар [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]].
* Солҳои 329—328 то милод — шӯриши озодихоҳии мардуми [[Давлати Суғди қадим|Суғд]] бо сарварии [[Спитамен]], ба муқобили [[Искандари Мақдунӣ]]. Дар ҷумҳури ба шарафи [[Спитаман|Спитамен]] ордени давлатӣ ва номи яке аз ноҳияҳо гузошта шудааст.
** Солҳои 250—125 то мелод — [[Давлати Юнону Бохтар]] — давлати юнониён, ки баъд аз [[Селевкиён]] дар [[Бохтар]] ва [[Суғд]] ҳукмрон буд.
* Солҳои 250 то милод — соли 224 милодӣ — солҳои мавҷудияти Давлати Порт (Парфия). Шоҳаншоҳии форсизабони сулолаи [[Ашкониён (Шоҳони форсизабон)|Ашкониён]], ки бо имперотурии Рум ва [[Чин]] робитаҳои мутақобилаи дипломатӣ дошта буд.
* Охири асри II-и то милод — асри IV милодӣ — Шоҳаншоҳии форсизабони [[Империяи Кушониён|Кушониён]]. Дар давраи ҳукумронии Канишка (охири асри I — ибтидои асри II) забони бохтарӣ (эронии шарқӣ) ба забони давлатии кушониён табдил ёфтааст.
* Асри II-и то милод — ташаккули Роҳи бузурги абрешим, ки ҳамчун василаи пайвасткунандаи кишварҳои Шарқу Ғарб хидмат мекард. Ба воситаи ин роҳи корвонгузар, ки аз [[Чин]] ба воситаи [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]]то ба Рум тӯл мекашид хариду фуруши тичоратӣ ва робитаҳои мутақобилаи фарҳангӣ ба амал меомад.
* 224—651 — солҳои мавҷудияти [[Давлати Сосониён]]. Шоҳаншоҳии форсизабони сулолаи Олӣ Сосон. Дар замони давлатдории Сосониён дини [[Маздаясно|задуштӣ]] ба дараҷаи дини давлатӣ расид, китоби «[[Авесто]]» ҷамъ оварда шуд, идҳои [[Наврӯз]] ва [[Меҳргон]] ҷашнҳои умумихалқӣ гардиданд.
* Солҳои 80-90 асри IV — асри VI — солҳои мавҷудияти давлати форсизабони Ҳайтолиён.
* 570—632 — солҳои зиндагии пайғамбар [[Муҳаммад]] (с.а.с) — асосгузори дини [[ислом]] ва давлати ягонаи араб — [[Хилофати Араб]].
* 705—737 — солҳои аз тарафи арабҳо забт намудани [[Мовароуннаҳр]].
* 720—783 — солҳои ҳаракати халқӣ-озодихоҳӣ, ба муқобили забткорони араб бо сарварии [[Деваштич]] (720—722), [[Абумуслим]] (747—750), [[Сумбоди Муғ]] (755) [[Муқаннаъ]] (776—783).
* асри YIII — паҳншавии '''[[Ислом|дини ислом]]''' дар [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]].
* 819—999 — солҳои ҳукумронии сулола ва ё [[Давлати Сомониён]] — аввалин давлати соҳибистиқлоли миллии [[тоҷик]]он.
* Ташаккули халқи [[тоҷик]] дар замони давлатдории [[Давлати Сосониён|Сосониён]] (соли 224—651) сар шуда, дар аҳди [[Сомониён]] (с. 819—999) ба итмом расидааст.
* 1150—1215 — солҳои мавҷудияти '''[[Ғуриён|Давлати Ғуршоҳон]]''', давлати дуюми соҳибистиқлоли тоҷикон дар [[Хуросон]].
* 1245—1381 — солҳои мавҷудияти '''Давлати Куртҳои Ҳирот''', давлати сеюми [[тоҷик]]он дар [[Хуросон]].
* 1336—1381 — солҳои мавҷудияти '''Давлати Сарбадорони Сабзавор''' — давлати чаҳоруми соҳибистиқлоли [[тоҷик]]он дар [[Хуросон]].
* 1365—1366 — солҳои шӯриши сарбадорони [[Самарқанд]] зидди муғулҳо, таҳти сарварии [[Мавлонозода]].
* Солҳои 60-ӯми асри XIX — соли 1895 — аз тарафи Русияи подшоҳӣ забт намудани [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]].
* Соли 1867 — таъсисёбии Генерал-губернатории [[Туркистон]].
* Нимаи дуюми асри XIX — солҳои ташаккулёбии афкори маорифпарварӣ дар [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]].
* Соли [[1888]] — шӯриши деҳқонон бо сарварии [[Шӯриши Восеъ|Восеъ]] зидди зулми амири [[Бухоро]] дар Балҷувон
* Охири асри XIX — аввали асри XX — ба вуҷуд омадани ҳаракати ҷадидӣ дар [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]].
* [[11 март]]и соли [[1912]] — 2 январь ри соли 1913 — нашри аввалин рӯзномаи форсӣ — тоҷикӣ — «Бухорои Шариф» аз ҷониби ҷадидони [[Бухоро]]. [[11 март]] ҳамчун '''«Рӯзи матбуот»''' дар [[Тоҷикистон]] ҷашн гирифта мешавад.
* Соли [[1916]] — шӯриши мардуми [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]] ба муқобили сиёсати мустамликавии Русияи подшоҳӣ.
* [[25 октябр]]и соли [[1917]] — ғалабаи Инқилоби сотсиалистии Октябр ва бунёди Ҳокимияти Шӯравӣ дар Русия. Ноябри соли 1917—1918 — солҳои барпо намудани Ҳокимияти Шӯравӣ дар қаламрави имрӯза [[Тоҷикистон]]и Шимолӣ. Соли 1919 — барпо намудани Ҳокимияти Шӯравӣ дар қаламрави [[Бадахшон]].
* [[2 сентябр]]и соли [[1920]] — сарнагун намудани ҳукумати амир дар [[Бухоро]]. Ташкилёбии Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро.
* Феврал — июни соли [[1921]] — барпо намудани Ҳокимияти Шӯравӣ дар Бухорои Шарқӣ (қаламрави имрӯза [[Тоҷикистон]]и Марказӣ ва Ҷанубӣ).
* Ноябри соли 1917—1918 солҳои барпо намудани Ҳокимияти Шӯравӣ дар [[Тоҷикистон]]и Шимолӣ ва Бадахшон.
* [[2 сентябр]]и соли [[1920]] — сарнагун намудани ҳукумати амирӣ дар [[Бухоро]]. Ташкилёбии Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро.
* Солҳои 1921—1923 — авҷи ҳаракати зиддишӯравӣ дар Тоҷикистони Марказӣ ва Ҷанубӣ.
* [[14 октябр]]и соли [[1924]] — ташкилёбии Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии сотсиалистии [[Тоҷикистон]].
* [[16 октябр]]и соли [[1929]] — ташкилёбии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]]. Мубаддал гардидани [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] ба ҷумҳурии иттифоқӣ — [[ҶШС Тоҷикистон]].
* Солҳои [[1929]], [[1931]], [[1937]], [[1978]] — қабули Конститутсияҳо дар [[ҶШС Тоҷикистон]].
* Солҳои 1928—1930 — гузаштан аз ҳуруфоти форсии тоҷикӣ ба ҳуруфоти лотинӣ ва солҳои '''1939 — 1940''' аз ҳуруфоти лотинӣ ба кирилӣ дар [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]].
* [[22 июн]]и соли [[1941]] — [[9 май]]и соли [[1945]] — солҳои [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] ба муқобили фашистони [[Олмон]] ва иттифоқчиёни он 54 нафар аз ҷанговарони [[Тоҷикистон]] ба унвони Каҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ сазовор шудаанд.
* Соли [[1951]] — бунёди Академияи илмҳои [[ҶШС Тоҷикистон]], ки аввалин президенти он [[Садриддин Айнӣ]] буд.
* Соли [[1961]] — оғози сохтумони Нерӯгоҳи барқии обии (ГЭС)-и Норак. Соли [[1972]] — агрегати 1-ӯм ва соли [[1979]] агрегати охирин — 9-уми [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак|НБО — Норак]] ба кор даромад.
* Соли [[1975]] — оғози кори заводи арзии (алюминии) тоҷик дар шаҳри [[Турсунзода]].
* 22 июли соли [[1989]] — қабул гардидани Қонуни [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] «Дар бораи забони давлатии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» ва ба забони тоҷикӣ дода шудани мақоми давлатӣ. [[5 октябр]]и соли [[2009]] ба он тағийроту иловаҳо ворид карда шуд. [[5 октябр]] — [[Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]&quot; аст.
* [[9 сентябр]]и соли [[1991]] — эълон гардидани '''Истиқлоли давлатии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]''' дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии [[Тоҷикистон]]. [[9 сентябр]] — «[[Рӯзи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» аст.
* [[21 декабр]]и соли [[1991]] — аъзои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ-СНГ) гардидани [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]].
* [[2 март]]и соли [[1992]] — аъзои [[Созмони Милали Муттаҳид]] (СММ — ООН) гардидани [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]].
* [[5 май]]и соли 1997 [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] — солҳои [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон|ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон]]. Зарари иқтисодии ин ҷанг зиёда аз 10 миллиард доллари амрикоиро ташкил дод.
* [[16 ноябр]] — 2 декабри соли [[1992]] — баргузории иҷлосияи XVI Шӯрои Олии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар шаҳри [[Хуҷанд]]. Дар он, 19 ноябри соли [[1992]] [[Эмомалии Раҳмон]] раиси Шӯрои Олии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.
* [[6 ноябр]]и соли [[1994]] — дар натиҷаи райпурсии умумихалқӣ [[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутсия (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. [[6 ноябр]] — [[Рӯзи Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аст. [[26 сентябр]]и соли [[1999]] ва [[22 июн]]и соли [[2003]] ба он тағӣироту иловаҳо ворид карда шуд. [[6 ноябр]]и соли [[1994]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Президенти [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шуд.
* '''[[27 июн]]и соли [[1997]]''' — баъди 8 даври гуфушуниди (солҳои 1994—1997) байни тоҷикон (байни ҳукумати ҷумҳурӣ ва тарафи мухолифин), дар шаҳри [[Москва]], аз ҷониби Президенти [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва сарвари мухолифини тоҷик [[Саид Абдуллоҳи Нурӣ]] «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон» имзо гардид. '''27 июн — «[[Рӯзи ваҳдати миллӣ]]»''' дар [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аст.
* [[4 июн]]и соли [[1997]] — 1 апрели соли [[2000]] — фаъолияти Комиссияи Оштии Миллӣ. Дар КОМ 26 нафар (13 нафар аз ҷониби ҳукумат ва 13 нафар аз мухолифини тоҷик) аъзо буданд. Комиссия санадҳои Созишномаи умумии сулҳ аз [[27 июн]]и соли [[1997]]- ро амалӣ намуд.
* [[6 ноябр]]и соли [[1999]], [[6 ноябр]]и соли [[2006]] — Интихоби такрории умумихалқии [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба сифати [[Президенти Тоҷикистон]].
* [[27 феврал]]и соли [[2000]] — баргузории интихобот ба Маҷлиси Намояндагон ва [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ихобот ба Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Ташкилёбии парламенти касбӣ дар [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]].
* [[30 октябр]]и соли [[2000]] — ба муомилот баромадани пули миллӣ — «сомонӣ» дар [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
* [[15 июн]]и соли [[2001]] — аъзои [[Созмони ҳамкории Шанхай]] гардидани [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]].
* Солҳои 2005—2009 — сохтмон ва ба истифода супоридани [[НБО Сангтӯда-1]] (670 МВТ)бо ҳамроҳии Федератсияи Русия 75 % саҳмияҳо аз Русия («ЕЭС Русия») ва (25 %) аз Ҳукумати [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аст. 20 январи соли [[2008]] агрегати якум ва июли соли [[2009]] агрегати охирин — чаҳоруми НБО [[НБО Сангтӯда-1]] ба кор дароварда шуд.
* Cоли [[2008]] — Идомаи сохтмони [[НБО Роғун]] бо иқтидори 3600 мВт.
* Солҳои 2006—2011 — таъмиру азнавсозии роҳи автомобилгарди '''[[Душанбе]] — [[Айнӣ]] — [[Шаҳристон]] — [[Истаравшан]] — [[Хуҷанд]] — Бӯстон — Чанак (сарҳади [[Ӯзбекистон]]) ''', ки 411 км дарозӣ дорад;
* Роҳи автомобилгарди '''[[Душанбе]] — Лахш (Ҷиргатол) — Саритош ([[Қирғизистон]])''';
* Нақбҳои (тоннелҳои) автомобилгарди '''«Истиқлол» дар ағбаи Анзоб, «Шаршар» ва «Шаҳристон»''', ки ноҳияҳои шимоливу ҷанубии ҷумҳуриро ба ҳам пайвастанд;
* сохтумони хати баландшиддати барқии ''' «Ҷануб — Шимол» (ЛЕП — 500кВт) ''', ки 350 км дарозӣ дорад;
* сохтумони хати баландшиддати барқии ''' «Лолазор — Хатлон» (ЛЕП — 220кВт) '''.
* [[20 феврал]]и соли [[2006]] — оғоз гардидани сохтумони '''[[НБО Сангтӯда-2]]''', ки иқтидораш — 220 мВт мебошад. Сентябри соли 2011 агрегати якум ба истифода дода шуд ва баҳори соли 2012 агрегати охирин — дуюми [[НБО Сангтӯда-2]] ба истифода дода шуд. [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]], баъди ба истифода додани, нерӯгоҳ, барқи онро '''12,5 сол''' истифода мебарад. ('''методи «Биоти» ''' меноманд).&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том 6.(1941—2010) — Душанбе,2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н. Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳотамов Н. Б.,Саъдиев Ш. С. Нашри дуюм. — Душанбе,2010,- с.4-10.&lt;/ref&gt;
* [[август]]и [[соли 2016]]  Маҷмааи нассоҷии Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи “Ҷунтай-Данғара Син Силу Текстил” бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна нахи пахта ва истеҳсоли 7600 тонна риштаи баландсифат бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон ба истифода дода шуд.
* [[22 март]]и [[соли 2018]] дар иҷлосияи 72-юми [[Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид]], ки [[22 март]]и [[соли 2018]] ба кори хеш шурӯъ намудааст, ба муносибати оғози Даҳсолаи байналмилалии амал [[Даҳсолаи байналмилалии “Об барои рушди устувор”|“Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028”]] нахустин шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҳамчун ташаббускори асосии қабули Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” суханронӣ намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028/ |title=Иштирок дар иҷлосияи 72-юми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид ба муносибати оғози Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” |accessdate=2022-05-02 |archivedate=2021-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210916161326/https://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028/ }}&lt;/ref&gt;
* [[23 апрел]]и [[соли 2022]] Дар суханронии Президенти [[Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором мавриди зикр аст, ки «Тоҷикистон ҳамчун ташаббускори ''Даҳсолаи нави амал “Об барои рушди устувор”, “Раванди оби Душанбе”''-ро оғоз бахшида, соли 2018 Конфронси нахустини сатҳи баландро оид ба Даҳсола доир намуд ва баргузории Конфронси навбатии онро аз 6 то 9 июни соли 2022 дар назар дорад. Конфронси дуюми Душанбе ҳамчун ҳалқаи асосӣ барои пайвастани занҷираи чорабиниҳои гуногуни ҷаҳонӣ, аз ҷумла Саммити имрӯза хидмат хоҳад карда, дар раванди омодагӣ ба Конфронси соли ояндаи [[Созмони Милали Муттаҳид]] оид ба баррасии миёнамуҳлати Даҳсолаи об нақши калидӣ хоҳад дошт. Конфронси соли 2023 дар [[Ню-Йорк]], ки зери ҳамраисии Тоҷикистон ва Подшоҳии Нидерландия сурат хоҳад гирифт, баъд аз қариб панҷоҳ соли нахустин Конфронси оби соли 1977-и Созмони Милали Муттаҳид баргузор мегардад.»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором.|author=www.khovar.tj|date=2021-04-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-04-24|archivedate=2022-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220424083507/https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/}}&lt;/ref&gt;.
* '''Муқаддасоти давлатии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]:'''
* Нишони давлатӣ — [[28 декабр]]и с. [[1993]];
* [[Парчам]] — [[24 ноябр]]и с. [[1992]];
* [[Суруди миллӣ]] — [[7 сентябр]]и с. [[1994]];
* [[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутсия (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон]] — [[6 ноябр]]и с. [[1994]].

== Давраи Авестоӣ ==
{{main| Авесто}}

[[Авесто]] (маънояш «асос», «дастур»,&quot;дониш&quot;) — қадимтарин сарчашмаи таърихии хаттӣ ва китоби муқаддаси зардуштиён аст, ки дар асрҳои VII то милод — VI милодӣ ташаккул ёфта, то асри VI милодӣ, замони давлатдории Сосониён ҷамъ оварда шудааст. [[Авесто]] аз 21 наск, яъне китоби алоҳида иборат аст, ки то ба мо чаҳоряки он расидааст. Дар он таълимоти динии [[Зардушт]] ва дигар маводҳои таърихӣ, мансуб ба ҳамон давр гирд оварда шудааст.
Дар [[Авесто]] ва дигар сарчашмаҳои таърихӣ кишвари қадимаи сукунати тоифаҳои [[ориёӣ]] '''Айиряна Ваеҷаҳ — Орёвиҷ''' номбар шудааст.
 
'''Айиряна Ваеҷаҳ — Орёвиҷ''' (аз заб. авестоӣ — «фазо, ё доманаҳои Ориё») — маҳалли қадимаи сукунати тоифаҳои [[ориёӣ]]. Дар ҳазорсолаи II то милод аз ҳудуди имрузаи Урали Ҷанубӣ, [[Қазоқистон]], Туркистони Чин дар Шимол то водиҳои [[Осиёи Марказӣ|Осиёи Миёна]], Эрони Шарқӣ ва [[Афғонистон]] дар ҷануб ҷойгир щуда буд.

Дар замонҳои қадим ниёгони [[тоҷикон]]ро [[ориёӣ]] мегуфтанд. Имрӯз ба ориёиҳо: тоҷикон, эрониҳо, ҳиндуҳо, курдҳо, балуҷиҳо, тотҳо, паштуҳо, осетинҳо ва дигар халқҳо мансубанд.

[[Ориёӣ]] — аз калимаи авастоии «aria» ва эронии «ariya» баромада маънояш «тоза», «асилзода» аст.

[[қабилаҳои ориёӣ]] — номи қабилаҳои қадимтарини ҳиндуэронӣ мебошад, ки дар аввали ҳазораи дуюми то милод аз ҳиндуаврупоиҳо ҷудо шуда ба [[Осиёи Марказӣ]], ва охири ҳазораи дуюми то милод ба [[Эрон]] ва [[Ҳиндустон]]и Шимолӣ ҳиҷрат кардаанд. Дар сарчашмаҳои таърихӣ мардуми [[Ориёно]], ([[Давлати Пешдодиён]] ва [[Давлати Каёниён]]) [[Турон]], [[Подшоҳии Бохтари қадим]], [[Давлати Суғди қадим]], [[Давлати Хоразми Бузург]], Порсу [[Давлати Мод]] ва [[Хуросон]] аҷдодони «[[ориёӣ]]» номбар шудааст.

Дар Авесто ду кишвари таърихӣ [[Ориёно]] ва [[Турон]] номбар гардидааст, ки онҷо сулолаи Пешдодиён ва Каёниён ([[Давлати Пешдодиён]] ва [[Давлати Каёниён]]) ҳукумрон буданд.

'''Пешдодиён ва Каёниён''' — аввалин сулолаҳои подшоҳии [[ориёӣ]], ки дар [[Осиёи Марказӣ]] дар охири ҳазораи III ва II то милод ҳукмронӣ кардаанд. Мувофиқи сарчашмаҳои қадим китобҳои «[[Авесто]]», «Шоҳнома»-и А. [[Фирдавсӣ]], «Таърихи Табарӣ» сулолаи Пешдодиён ([[Давлати Пешдодиён]]) аз Хушанг то Гаршосп ва сулолаи Каёниён ([[Давлати Каёниён]]) аз Қубод то Гуштосп (Виштосп) дар Эрон(Ориёно) подшоҳӣ кардаанд.

[[Ориёно]] — (аз номи қабилаи айиря) — кишвари ориёиҳо, заминҳои соҳили чапи Сирдарё, сипас, заминҳои соҳили чапи Амударё, сарзамини имрӯзаи Туркманистони ҷанубу ғарбӣ, Афғонистону Эрон.

[[Турон]]- (аз номи қабилаи туйиря) — кишвари ориёиҳо, заминҳои соҳили рости Амударё доманакӯҳҳои Тиёншону Помир, [[Ҳафтруд]], [[Қазоқистон]] ва Урали ҷанубй.

== Тоҷикистон дар ҳайати давлатҳои таърихӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! [[НОМИ ДАВЛАТҲО/ Пойтахт]]
! [[СУЛОЛАҲО / ШОҲОН]]
! [[ДАВРАИ МАВҶУДИЯТИ ДАВЛАТДОРӢ]]
! [[МАВҚЕИ ГЕОГРАФӢ (МАРЗҲО)]]
|-
| Бохтар, шаҳри Бактра, Бахди (Балх)
|
| Асрҳои IX—VI то милод
| Тоҷикистони марказӣ ва ҷанубӣ, Ӯзбекистони ҷанубу ғарбӣ, Афғонистони шимолӣ
|-
| [[Суғд]], шаҳри Мароқанд ([[Самарқанд]]);
|
| Асрҳои IX—VI то милод
| Водиҳои [[Зарафшон]] ва Қашқадарё
|-
| [[Хоразм]], шаҳри Киат
|
| Асрҳои IX—VI то милод
| Ӯзбекистони шимолӣ, резишгоҳи Амударё, Қазоқистони ҷанубу ғарбӣ
|-
| [[Фарғона]] (Даван), шаҳри Асхикат
| Шоҳ Мугия
| Асрҳои II—I то мелод
| Водии Фарғона
|-
| Кирпанд
|
| Асрҳои II—I то мелод
| Чин (Хитой) — и шимолу ғарбӣ
|-
| [[Давлати Ҳахоманишиҳо|Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо]], шаҳри Персеполис
| [[Куруши Кабир]] — Куруши II (с. 559—530 то мелод), Камбизи II (с. 530—522 то м.), Дорои I (с. 522—486 то м.), Дорои II (c. 423—404 то м.) ва диг.
| Солҳои 550—330 то мелод
| Осиёи Хурд ва [[Осиёи Марказӣ]], [[Эрон]], [[Афғонистон]]и шимолӣ, [[Ҳиндустон]]и шимолу ғарбӣ
|-
| Порт (Парфия), шаҳри Нисса
| Шоҳаншоҳии сулолаи Ашкониён Аршак (соли 256 то м.) ва диг.
| Миёнаи асрҳои III—II то мелод — то соли 224 мелод
| Эрони ғарбӣ, Мидия, ғарби Осиёи Марказӣ, Афғонистон ва Ҳиндустони шимолӣ
|-
| Юнону Бохтар, шаҳри Бактра, Бохтар (Балх)
| Диодот, (соли 256 то м) ва диг.
| Солҳои 256—120 то мелод
| Осиёи Марказӣ, Афғонистон ва Ҳиндустони шимолу ғарбӣ
|-
| Шоҳаншохии [[Кушониён]], шаҳри Пурушапура (Пешовар)
| Куджула Кадфиз I Вима Кадфизи II Канишка ва диг.
| Асрҳои I—IV мелод
| [[Осиёи Марказӣ]], [[Афғонистон]] ва [[Ҳиндустон]], шимолу ғарбии Чин
|-
| [[Давлати Сосониён]], шаҳри Ктесифон, Шуш
| Ардашери Бобакон (соли 224—242), Шопури I (соли 242—272), Шопури II (с. 309—379), Баҳроми Гур (с. 421—439), Хусрави I Анушервон (с. 531—579), Хусрави Парвиз I (с. 591—628) ва диг.
| Солҳои 224—651
| [[Эрон]], [[Осиёи Марказӣ]], [[Афғонистон]], Кавкази ҷанубӣ
|-
| Давлати Ҳайтолиён
| Готифар, Хушнавоз, Ахшунвар ва диг.
| Аз солҳои 80 — 90 асрҳои IV то VI
| [[Осиёи Марказӣ]], Туркистони шарқӣ, [[Афғонистон]] ва [[Ҳиндустон]]
|-
| Ҳукумронии [[Хилофати Араб]] дар [[Хуросон]]у [[Мовароуннаҳр]], шаҳри Димишқ, [[Бағдод]], [[Нишопур]]
| сулолаи Уммавиён (с. 661—750) ва Аббосиён (с. 750—1258)
| солҳои 715—892
| [[Осиёи Марказӣ]], [[Эрон]], [[Афғонистон]]
|-
|-
| Давлати [[Тоҳириён]] шаҳри Нишопур
| [[Тоҳир ибни Ҳусайн]] (с. 821—822), Талха ибни Тоҳир (с. 822—828), Абдулло ибни Тоҳир (с. 828—844), Тоҳири II (с. 845—862), Муҳаммад (с. 862—873)
| Солҳои 821—873
| [[Хуросон]], [[Эрон]] ва [[Афғонистон]]и шимолӣ
|-
|-
| Давлати [[Саффориён]] шаҳри Нишопур
| [[Яъқуб ибни Лайс]] (с. 873—879), [[Амр ибни Лайс]] (с. 879—903);
| Солҳои 873—900
| [[Хуросон]], [[Эрон]] ва [[Афғонистон]]и шимолӣ
|-
|-
| [[Давлати Сомониён]] шаҳрҳои [[Самарқанд]], [[Бухоро]]
| Асад ибни Сомон, Нӯҳ ибни Асад (с. 819—841), Аҳмад ибни Асад (с. 841—864), Насри ибни Аҳмад (с. 864—892), [[Исмоили Сомонӣ|Исмоил ибни Аҳмади Сомонӣ]] (с. 892—907), Аҳмад (с. 907—914), Наcри II (с. 914—943), Нӯҳ 1 (с. 943—954)
| Солҳои 819—999
| Аз [[Хоразм]], Исфиҷоб ва Ҳафтруд дар шимол то Ғазнаву Сиистон дар ҷануб, аз баҳри Каспий дар ғарб то Помиру Олой дар шарқ
|-
|-
| [[Давлати Ғуриён]] ш -ҳои Фирӯзкӯҳ ва [[Ғазна]]
| Алоуддин Ҳусейн (соли 1150—1163), Муизуддин ва Ғиёсиддин Муҳаммад (соли 1163—1203), Шахобиддин Мухаммад (соли 1203—1206); Ибтидои садаи XI50—1215
| Солҳои 1150—1215
| [[Эрон]]и шарқӣ, [[Афғонистон]], [[Ҳиндустон]]и шимолӣ
|-
|-
| Давлати Куртҳои Ҳирот шаҳри Ҳирот
| Шамсиддин Муҳаммад (соли 1245—1278), Рукниддин (соли 1278—1291), Шамсиддин Кехин (соли 1291—1307), Малик Фахриддин (соли 1330—1370) ва диг.
| Солҳои 1245—1381
| [[Афғонистон]]
|-
|-
| Давлати Музаффариҳо. шаҳри Исфаҳон
| Муборизиддин Муҳаммад ибни ал — Музаффарӣ (соли 1314—1358) ва диг.
| Солҳои 1314—1393
| Эрон — Исфаҳон, Кирмон, Форс, Язд
|-
|-
| Давлати Сарбадорони Сабзавор шаҳри Сабзавор
| Амануддин Абдураззоқ (1336—1338) ва диг.
| Солҳои 1336—1381
| Эрони Шарқӣ
|-
|-
| Ҳоконии Турк (аз соли 603 Ҳоқонии Туркони ғарбӣ)
| Бумон (с. 551—553), Мухон (с. 553—572) ва диг.
| Солҳои 551—744
| Осиёи Хурд, [[Осиёи Марказӣ]], Туркистони шарқӣ, [[Афғонистон]]
|-
|-
| Давлати Газнавиён шаҳри Ғазна
| Алптегин (с. 963—997), Сабуктегин (с. 977—998), Султон Маҳмуд (с. 998—1030), Масъуд I (соли 1030—1041) ва диг.
| Солҳои 963—1186
| [[Афғонистон]], [[Ҳиндустон]]и шимолу ғарбӣ, Тоҷикистони ҷанубӣ (Чағониён), Хоразм, Исфаҳон, Райи Эрон
|-
|-
| Давлати Қарахониён. шаҳри Узганд
| Бугрохон, Наср ибн Алӣ ва диг.
| Солҳои 999—1212
| Узбекистон (Фарғона, Термез, Хоразм), Тоҷикистон (Хатлон, Вахш)
|-
|-
| Давлати Салҷукиён шаҳри Марв
| Тоғралбек (соли 1038—1063), Алп Арслон (соли 1063—1072)
| Солҳои 1040—1157
| Дар ғарб аз соҳили баҳри Миёназамин то Кашғари Чин дар шарқ, аз баҳри Аралу Каспий то халиҷи Форс
|-
|-
| Давлати Хоразмшоҳиён шаҳри Урганҷ
| Отсиз (соли 1127—1153), Алоуддин Текеш (соли 1172—1200), Муҳаммад (с.1200 — 1220) ва диг.
| Солҳои 1097—1220
| Дар шимол аз баҳри Аралу Каспий то халиҷи Форс дар ҷануб аз куҳҳои Кавказ дар ғарб то Ҳиндукуш дар шарқ
|-
|-	
| Давлати Чингизиён (улуси Чағатой)
| Чингизхон (соли 1206—1227), Уктой (с.1229 — 1241) Гуюкхон (соли 1246—1248) ва диг.
| Солҳои 1220—1370
| Муғулистон, Ҳафтруд, Хоразм, Осиёи Марказӣ, Олтой ва Чин
|-
|-
| Давлати Темур ва Темуриён ш — ҳои [[Самарқанд]], [[Ҳирот]]
| [[Темур]] (соли 1370—1405), Шоҳрух (соли 1405—1447), Улуғбек (соли 1411—1447), Абусаид (соли 1451—1469) ва диг.
| Солҳои 1370—1500
| Дар ғарб аз соҳили баҳри Миёназамин то Кашғари Чин дар шарқ, аз Дашти қипчоқ дар щимол то соҳили Ганга дар ҷануб
|-
|-
| Давлати Шайбониён. ш — ҳои [[Самарқанд]], [[Бухоро]]
| Муҳаммад Шайбонихон (соли 1499—1510) ва диг.
| Солҳои 1500—1599
| [[Осиёи Марказӣ]], Туркистони шарқӣ, Афғонистони шимолӣ
|-
| Давлати Аштархониён шаҳри Бухоро
| Сулолаи Ҷониён Боқимуҳаммад (соли 1599—1605) ва диг.
| Солҳои 1599—1747
| Осиёи Марказӣ, Туркистони шарқӣ, Афғонистони шимолӣ
|-
| Аморати [[Бухоро]] шаҳри Бухоро
| Сулолаи манғитиён Муҳаммад Раҳимбий (соли 1753—1758) ва диг. Амири охирон Саид Олимхон (соли 1910—1920)
| Солҳои 1753—1920
| Ӯзбекистони Марказӣ ва ҷанубӣ, Тоҷикистони марказӣ ва ҷанубӣ, Туркманистони шарқӣ
|-
|}

* Манбаъ:&lt;ref&gt;Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳотамов Н. Б.,Саъдиев Ш. С. Нашри дуюм. — Душанбе,2010,- с.14-19.&lt;/ref&gt;

== Номгузориҳои таърихӣ-ҷуғрофӣ ==
* [[Акс:The Atlas of Ancient and Classical Geography by Samuel Butler, Ernest Rhys, ed. (1907, 1908).jpg|мини|Ориёно (бо зард дар қисми шарқ) аз рӯи Эратосфен]]'''[[Айиряна Ваеҷаҳ - Орёвиҷ]], Ориёнвич''' (аз заб. авестои — «фазо, ё доманаҳои Ориё») — маҳалли қадимаи сукунати тоифаҳои (кишвари) ориёиҳо. 
** [[Ориёно]] — (аз номи қабилаи айиря) — кишвари ориёиҳо, заминҳои соҳили чапи Сирдарё, сипас, заминҳои соҳили чапи Амударё, сарзамини имрӯзаи Туркманистони ҷунубу ғарбӣ, Афғонистону Эрон.
** [[Акс:Iran Turan map 1843.jpg|мини|Харитаи олмонии Турону Эрон (Қоҷарӣ). Турон бо ранги зард гирифта шуда. Аз Тоҷикистон, Қазоқистон, Узбекистон, Қирғизистон, Туркманистон (ки онҳоро Осиёи Марказӣ низ гӯянд), қисме аз Афғонистон ва Покистонро дар бар мегирад. Турон: 1. Хоразм 2. Бухорову Балх 3. Шаҳрисабз (дар наздикии Бухоро) 4. Ҳисор 5. Қӯқанд 6. Дарвоз 7. Қаротегин 8. Қундуз 9. Кофиристон 10. Читрол 11. Гилгит 12. Искарду 13. &amp; 14. Қазоқистон ё худ Қумзори шимолӣ]][[Турон]] — (аз номи қабилаи туйиря) — кишвари ориёиҳо, заминҳои соҳили рости Амударё доманакӯҳҳои Тиёншону Помир, Ҳафтруд, Қазоқистон ва Урали ҷанубӣ.
** '''Дарёи Окс''' — (аз заб. лотинӣ — Ox), '''Ҷайҳун''' (аз заб. арабӣ) — '''[[Амударё]]'''.
** '''Дарёи Яксарт''' (аз заб. лотинӣ — Yaksart), '''Сайҳун''' (аз заб. арабӣ) — '''[[Сирдарё]]'''.
** [[Хуросон]] — кишварест, ки аз асри III—IV дар давлати Сосониён мавриди истифода қарор гирифта дар маънои васеи калима сазамини Эрону Афғонистони имрӯза ва Вароруд-Мовароуннаҳрро, ки сокинонаш форсизабон буданд дар назар дошт. Минбаъд ин истилоҳи ҷуғрофӣ ба сарзамини соҳили чапи [[Амударё]]-Вахш, имрӯза Туркманистони ҷанубӣ, Эрони шарқӣ ва Афғонистон низ нисбат дода мешавад.
** [[Акс:Karte Map Chorasan-Transoxanien-Choresmien.png|мини|Хуросон, Фарорӯд (Трансоксания, Варазруд, Мовароуннаҳр) ва Хоразм дар як харита]][[Вароруд (Варазруд)]], Фароруд — сарзамини байни [[Амударё]] ва [[Сирдарё]]. Номгузории форсии кишвар то забти арабҳо. 
** [[Мовароуннаҳр]] (аз заб. араби — «он сӯи дарё» — и Аму) — кишварест дар қисми рости [[Амударё]], имрӯза [[Тоҷикистон]], Ӯзбекистон, Туркманистони щарқӣ ва Қирғизистон, ки дар асри YIII аз тарафи Хилофати Араб забт шудааст.
** [[Акс:Khaleej ajam.jpg|мини|Харитаи усмонӣ бо нишондоди вилояти Аҷам]][[Кишвари Аҷам]] — кишвари аҳолиаш форсизабон, яъне [[Хуросон]] ва [[Мовароуннаҳр]]. 
** [[Акс:唐朝疆域（繁）.png|мини|Харитаи империяи Тан, ки дар қисми ғарбиаш бо ранги зард Тохаристон нишон дода шудааст]][[Тахористон]] — мамлакатест, ки дар ду соҳили дарёи Панҷ ҷойгир буд, сарзамини имрӯзаи Афғонистони шимолӣ, [[Тоҷикистон]]у Ӯзбекистони ҷанубӣ. 
** [[Чағониён]] — мулкест дар поёноби дарёи Чағонрӯд (Сурхондарё).
** [[Қубодиён]] — мулкест дар соҳили ҷанубии дарёи Ромид (Кофаниҳон).
** [[Вахш]] — мулкест дар водии дарёи Вахшаб (Вахш).
** [[Акс:Khatlon Province in Tajikistan.svg|мини|Харитаи вилояти Хатлон (Хуттал) дар харитаи Тоҷикистон]][[Хуттал]] — мулкест дар водии байни дарёи Вахш ва Панљ бо шаҳрҳои бостонии Хулбук ва Мунк. Дар асри IX ба ҳайати Хуттал мулкҳои [[Қубодиён]], Вашгирд ва [[Вахш]] тобеъ буданд. 
** [[Вашгирд]] — мулкест дар болооби дарёи Кофарниҳон, сарзамини имрӯзаи ноҳияи Файзобод.
** [[Рашт]] — мулкест дар водии Раштонзамин, сарзамини имрӯзаи гурӯҳи ноҳияҳои Рашт.
** [[Кумед]] — мулкест дар болооби дарёи Вахш, сарзамини имрӯзаи ноҳияҳои Дарвоз, Ванч ва Бадахшони шимолӣ.
** [[Каран]] — мулкест дар сарзамини имрӯзаи ноҳияи Дарвоз.
** [[Вахон]] — мулкест дар водии Вахондарё, сарзамини имрӯзаи ноҳияи Ишкошим.
** [[Шикинан]] — мулкест дар, сарзамини имрӯзаи ноҳияи Шуғнон.
** [[Акс:Badakhshan.svg|мини|Бадахшон (Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон ва Вилояти Бадахшони Афғонистон)]][[Бадахшон]] — мулкест дар соњили ғарби ва шарқии дарёи Панҷ, музофоти имрӯзаи Бадахшони Афғонистон. 
** [[Шумон]] — мулкест дар байни дарёи Кофарниҳон ва Хонақои водии Ҳиссор.
** [[Аҳорун]] — мулкест дар ду тарафи дарёи Қаротоғи водии Ҳиссор.
** [[Фарғона]] — мулкест дар водии Фарғона, ки дар сарзамини имрӯзаи Тоҷикистон, ӯзбекистон ва Ќирғизистон ҷойгир аст.
** [[Истаравшан]] — мулкест дар байни Сирдарё дар шимол ва қаторкӯҳи Ҳиссор дар ҷануб ҷойгир шудааст. Сарзамини имрӯзаи ноҳияҳои Истаравшан ва Шаҳристон.
** [[Чоч ва Илок]] — мулкест дар байни дарёи Чирчиқ ва Илок, дар имрӯза вилояти Тошканди ӯзбекистон
** [[Исфиҷоб]] — мулкест дар водии дарёи Арыси Қирғизистон.
** [[Кеш]] — мулкест дар водии Ќашқадарё, дар имрӯза вилояти Шаҳрисабзи ӯзбекистон.
** [[Хоразм]] — мулкест, ки дар асрҳои миёна дар резишгоҳи Амударё ҷойгир буд. Сарзамини имрӯзаи вилояти Хоразми ӯзбекистон.
** [[Марв]] — мулкест дар водии дарёи Мурғоби имрӯза Туркманистони ҷанубӣ.
** [[Ҳирот]] — мулкест дар болоби дарёи Ҳарируди имрӯза Афғонистони шимолу ғарбӣ.
** [[Ғур]] — мулкест дар болоби дарёҳои Ҳарируд ва Ҳилманд, дар имрӯза Афғонистони шимолӣ.
** [[Балх]] — мулкест дар соҳили ғарбии дарёи Панҷ, музофоти имрӯзаи Балхи Афғонистон.
** [[Ҷузҷон]] — мулкест дар водии дарёи Шибирғони имрӯза Афғонистони шимолӣ.
** [[Туркистон]] — дар асрҳои миёна зери ин номгузорӣ сарзамини қисми шимолии Сирдарё то доманакӯҳҳои Олтой дар назар дошта мешавад.
** [[Туркистони шарқӣ]] — сарзамини имрӯзаи қисми шимолу шарқии Хитой([[Чин]]).
** [[Дашти Қипчоқ]] — сарзамини имрӯзаи даштҳои [[Қазоқистон]], Сибири ҷанубӣ ва дашту доманакӯҳҳои Олтой.
** [[Бухорои Шарқӣ]] — сарзамини имрӯзаи [[Тоҷикистон]]и марказӣ ва ҷанубӣ, ки дар асрҳои XYIII ва ибтидои XX ба ҳайати аморати [[Бухоро]] дохил буданд.
** [[Кӯҳистон (номгузории таърихӣ-ҷуғрофӣ)|Кӯҳистон]] — мулкҳои болооби [[Зарафшон]]: Фалғар, Мастчоҳ, Фон, Киштут ва Моғиён, ки дар нимаи дуюми асри XIX мулкҳои ниммустақил (аз [[аморати Бухоро]]) буданд.
** [[Душанбе]] — пойтахти Ҷумҳурии [[Тоҷикистон]] аз соли 1924. [[Душанбе]]и имрӯза аз рӯи бозёфтҳои бостоншиносон аз асрҳои XV—XVI арзи ҳастӣ намудааст.
** [[Осиёи Миёна]] — истилоҳоти ҷуғрофие, ки дар асри XX нисбати Ҷумҳуриҳои шӯравии [[Тоҷикистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Туркманистон]] ва [[Қирғизистон]] истифода бурда мешуд.
** [[Осиёи Марказӣ]] — истилоҳоти ҷуғрофие, ки дар асри XXI нисбати сарзамини имрӯзаи ҷумҳуриҳои [[Тоҷикистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Туркманистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Қазоқистон]] истифода бурда мешавад. Дар маънои васеи калима, инчунин [[Афғонистон]], [[Эрон]] ва [[Покистон]] дар назар дошта мешавад.&lt;ref&gt;Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон Ҳотамов Н. Б., Саъдиев Ш. С. Нашри дуюм. — Душанбе,2010&lt;/ref&gt;.
** [[Суғд]], [[Бохтар]], [[Парканд]], [[Банокат|Буникат]], [[Сакоия]], [[Скифия]], [[Ёрканд]] ва ғ.

== Тоҷикистон дар низоми Иттиҳоди Шӯравӣ ==
{{main| Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|}}

[[14 октябр]] соли 1924 дар натиҷаи таъйиноти ҳудуди миллию давлатии ҷумҳуриҳои Шӯравии Осиёи Миёна дар ҳайати Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон Ҷумҳурии Худмухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон таъсис ёфт, ки он аз вилоятҳои Ғарм, Кӯлоб, Қӯргонтаппа, Ҳисор, кисман Сариосиё (аз ҳисоби Ҷумҳурии Халкии Шӯравии Бухоро) ва 12 ноҳия иборат буд. Вилояти махсуси Помир, ки пештар ба хайати Ҷумҳуриии Худмухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон дохил мешуд, ба Вилояти Худмухтори Бадахшони Кухи табдил дода шуд ва [[2 январ]]и соли [[1925]] ба хайати Ҷумҳурии Худмухтори Шуравии Сотсиалистии Тоҷикистон ҳамроҳ гардид. [[4 сентябр]]и соли [[1929]] уезди [[Хуҷанд]] низ ба Тоҷикистон ҳамроҳ гардид.[[16/27 октябр]] соли 1929 [[Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] дар хайати вилоятҳои [[Бадахшон]], Ғарм, [[Кулоб]], [[Кӯргонтеппа]], [[Ӯротеппа]], [[Панҷакент]], [[Хуҷанд]] ва [[Ҳисор]] ташкил шуд.

Ҷумхуриҳои нав ташкилёфтаи Иттиҳоди Шӯравӣ, аз ҷумла ҶШС Тоҷикистон аз рӯи намунаҳои умумииттифоқӣ идора мешуданд. Дар маънавиёти мардуми кишвар тағӣироти нав ба амал омад. Айни замон бисёр анъанаҳои халқҳои мухталифи Осиёи Марказӣ, аз ҷумла тоҷикон дар замони ҳукуматдории шуравӣ ба инобат гирифта намешуданд. Дар [[Тоҷикистон]] идеологияи коммунистӣ ҳукумрон гардида, дини ислом ба зери таъқиб қарор гирифта буд, Қисми мардуми кишвар тартибу низоми шуравиро рад намуда бо Ҳукумати шуравӣ ҷангиданд (ҷанги шаҳрвандии соли 1918—1924). Аммо ба максад нарасида Ватани бобоияшонро тарк намуданд. Дар солҳои 30-40 асри XX асосҳои нави истеҳсолоти саноатӣ дар [[Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] гузошта шуданд. Дар деҳот коллективонии хоҷагидории деҳқонӣ анчом ёфта, боиси аз байн рафтани деҳқонони мустақил гардид. Инқилоби мадани ба ҳаёти тоҷикон мактабҳои навъи шурави (мактаби маҳви бесаводии калонсолон, кудакистон, мактаби миёнаи наврасон, мактаб-интернат, омузишгоҳи касбӣ, мактаби олӣ) муассисаҳои илмиву фарҳангӣ (театр, китобхона, клуб, чойхонаи сурх-кироатхона, музей, боги истироҳат, кинотеатр, варзишгоҳ)- ро ворид намуд. [[Тоҷикистон]] комилан ба комплекси ягонаи умумииттифоқии хоҷагии халқ ҳамроҳ шуда, пурра тобеи Марказ (Иттиҳоди Шӯравӣ) гардид.

Солҳои 50-80 асри XX баъд аз ба сари давлат таъйин гардидани сарварони таҳҷойи ба монанди Б. Ғафуров, Т. Улҷабоев, Ҷ.Расулов ва Қ.Махкамов иқтисодиёти [[Тоҷикистон]] рушд меёфт. Тоҷикистон ба мамлакати хоҷагидориаш индустриалӣ — аграрӣ табдил ёфт, фарҳангу санъатӣ миллӣ эҳё гардид. Сатҳи зиндагии мардум беҳтар мегардид. Вале, бо вуҷуди он, Тоҷикистон нисбат ба дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ аз ҷиҳати таъмини манзили истиқомат, музди миёнаи маош, муассисаҳои илмӣ маориф, фарҳанг, шумораи бекорон ва диг. дар ҷойи охирон қарор дошт. Иқтисодиёти [[Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] асосан барои таъмини корхонаҳои марказии Иттиҳоди Шӯравӣ бо ашёи хом (неруи барқ, пахта, канданиҳои фоиданок, уран ва диг) нигаронида шуда буд.

[[24 августи соли 1990]] ичлосияи дуюми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, Эъломияи истиқлоли [[Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] дар хайати Иттиҳоди Шӯравӣ қабул намуд.
Дар давраи мавҷудияти [[Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистонн]] (солҳои 1924—1991) халки тоҷик аз нав тамаддуну фарҳанг ва забони форсӣ-тоҷикиро дар каламрави хещ эҳё намуд. Сутуни ояндаи давлатдории соҳибистиқлоли Тоҷикистон гузошта шуд.
Пас аз «табадуллот»-и (ГКЧП) коммунистони тундрав 19-21 августи соли 1991 дар Москва, ки бемуваффақият анҷом ёфт, Шӯрои Олии Ҷумхурии Тоҷикистон '''9 сентябри соли 1991''' «Дар бораи истиқлоли давлатии Ҷумхурии Тоҷикистон» Изхорот ва қарор қабул намуд.

== Истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
[[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун [[давлати соҳибихтиёр]], демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона [[9 сентябр]]и соли [[1991]] арзи вуҷуд кардааст.

Ҷумҳурии Тоҷикистонро Президент сарварӣ мекунад. [[Президенти Тоҷикистон]] Сарвари давлат ва Ҳукумати Ҷумхурии Тоҷикистон буда аз ҷониби шаҳрвандони ҷумҳурӣ ба тарзи овоздиҳии умумӣ интихоб мешавад.

Мақоми олии намояндагӣ ва қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Маҷлиси Олӣ]] мебошад, ки аз ду палата — Маҷлиси Миллӣ ва Маҷлиси Намояндангон иборат аст.

Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз сарвазир, муовинон, вазирон ва раисони кумитаҳои давлатӣ ташкил ёфтааст.

[[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутсия (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[6 ноябр]]и соли [[1994]] ба тариқи райъпурсии умумихалқӣ қабул шуда, [[26 сентябр]]и соли [[1999]] ва 22 июни соли [[2003]] ба он тағйироту иловаҳо дохил карда шуданд

Ҷумҳурии Тоҷикистон '''[[21 декабр]]и соли [[1991]]'''- аъзои [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ-СНГ) '''[[2 март]]и соли [[1992]]''' — аъзои [[Созмони Милали Муттаҳид]] (СММ — ООН) '''15 июни соли [[2001]]''' — аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай ва зиёда аз 50 ташкилотҳои байналмилалӣ мебошад.

== Таърихи мухтасари кишвар ==
Аҷдодони [[тоҷик]]он аз қадимулайём дар сарзамини ҳозираи [[Тоҷикистон]] ва дигар ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ сукунат доштанд. Соли 1980 дар вилояти Кӯлоб, наздикии Ховалинг ҳангоми ҳафриёти археологӣ бозёфтҳое ба даст омаданд, ки далели ҳанӯз ним миллион сол пеш дар замини [[Тоҷикистон]] зиндагӣ кардани одамони ибтидоӣ буданд. Дар кӯҳсори [[Тоҷикистон]] ёдгориҳои давраи мезолит ва неолит ёфт шуданд. Ду қабати поёнии мадании бошишгоҳи Тутқавул, наздикии Норак (ҳазораҳои Х-VII то мелод) ба давраи мезолит мансубанд. Ҳанӯз дар асри санг маскуншавии баландкӯҳҳо, аз ҷумла Помир оғоз мегардад. Дар Помири шарқӣ дар баландии 4200 метр аз сатҳи баҳр қароргоҳи шикорчиёни кӯчманчй — Ошхона ифтитоҳ гардид. Дар мағораи Шахта тасвирҳои рӯисангии мансуб ба неолити ибтидоӣ ёфт шуданд. Дар онҳо ҳайвоноти тирхӯрда ва шикорчиён тасвир шудаанд.

Барои кӯҳсор ва доманакӯҳҳои [[Тоҷикистон]] маданияти давраи неолит хос буд, ки он Маданияти Ҳисор номида шудааст. Намояндагони ин маданият, ба ақидаи баъзе олимон, бо чорводорию зироаткорӣ машғул буданд. Айни замон шикор дар хоҷагии онҳо нақши калон мебозид. Дар маҳалли биёбонии Қайроққум, шимоли [[Тоҷикистон]] боқимондаҳои сершумори қароргоҳҳои аҳди биринҷӣ таҳқиқ шуданд. Аксари онҳо ба охири ҳазораи III ва аввали ҳазораи II пеш аз мелод мансубанд. Намояндагони маданияти қайроққуми аҳди биринҷй асосан бо чорводорӣ машғул буданд, вале айни замон аз зироату кори маъдан — пӯлодгудозию кулолӣ низ огоҳӣ доштанд. Дар ҷануби Тоҷикистон, дар поёноби дарёи Қизилсу, Вахш ва Кофарниҳон маданияти дигар, Маданияти Бешкентии аҳди биринҷӣ бо зироаткорй, қароргоҳҳои мустаҳкам, дараҷаи баланди истеҳсоли сафолот вусъат ёфта буд. Ин маданият ба ёдгориҳои аҳди биринҷии Туркманистони ҷанубӣ ва Осиёи ҷанубу ғарбӣ наздик аст.

== Ниёгони тоҷикон дар давраи қадим ==
Дар нимаи аввали ҳазораи I то мелод ачдодони тоҷикони ҳозира — бохтариҳову суғдиён аҳолии асосии давлатҳои қадимтарини ғуломдории Осиёи Миёна — [[Бохтар]] ва [[Суғд]] буданд. [[Бохтар]] — қисмҳои марказӣ, ҷанубй ва шарқии Тоҷикистони ҳозира (ҷануб ва ҷанубу шарқтар аз қаторкӯҳҳои Ҳисор) ва [[Суғд]] — ҳавзаи Зарафшон, Қашқадарё ва музофоти шимолии қаторкӯҳҳои Ҳисорро фаро мегирифтанд. Аҳолии қадимаи водии Фарғона (музофоти Даван), ҳамчунин қабилаҳои сершумори кӯчманчй ва нимкӯчманчии сакҳо — сокинони Помир, Тиёншон ва Сирдарё ачдодони тоҷикон буданд. Забони ин халкиятҳо ба шохаи шарқии гурӯҳи забонҳои эронӣ тааллуқ дошта, аз забони тоҷикии дертар ташаккулёфта фарқ мекарданд.

Дар асри VI пеш аз мелод шоҳ Куруш [[Бохтар]] ва [[Суғд]]ро забт намуда, онҳо ба давлати форси Ҳахоманишиён дохил мегарданд. Дар асри IV пеш аз мелод онҳо як қисми давлати Искандари Мақдунӣ шуда, аз асри III пеш аз мелод ба давлати ворисони ӯ — Селевкиён дохил мегарданд. Баъдтар аз он салтанати [[Давлати Юнонии Балх|Юнону Бохтар]] ҷудо мешавад. Миёнаҳои асри II пеш аз мелод дар натичаи муборизаи озодихоҳонаи бохтариҳову суғдиён ҳокимияти мақдуниҳо дар Юнону Бохтар сарнагун мешавад. Тахориҳо ба Бохтар якҷоя бо қабилаҳои массагетҳову сакоиҳо омада дар озодкунии мамлакат ва ҳаёти минбаъдаи сиёсӣ нақши калон бозиданд. Аз асри IV сар карда Бохтар Тахористон номида мешуд. Тахориҳо чун чузъи асосӣ ба халқи нав ташаккул ёфтаистодаи [[тоҷик]]он дохил мегарданд. Сипас [[Тахористон]] якчоя бо қисми зиёди Осиёи Миёна, қаламрави Афғонистони ҳозира ва Ҳиндустони шимолӣ дар ҳайати давлати бузург бо сарварии сулолаи Кӯшониён буд. Ин замони нашъунамои иқтисодиёту маданият, ривоҷёбии алоқаҳо бо Аврупои шарқӣ, Рум, Чин ба ҳисоб меравад. Ёдгориҳои бостоншиносии замони Кӯшониён пайвастани санъати осиёмиёнагӣ, юнонӣ ва ҳиндиро инъикос менамоянд.

Дар асрҳои VI—V ба [[Суғд]] ва [[Тахористон]] қабилаҳои даштнишини Ҳайтолиён меоянд, аз асри VI бошад дар ин сарзамин ҳокимияти Ҳоқонии турк барқарор мегардад. Дар асрҳои V—VI раванди феодализатсия торафт бештар вусъат меёбад. Аз асри VI то нимаи дуюми асри Х1Х дар қаламрави Тоҷикистони ҳозира муносибатҳои феодалӣ бо то андозае нигоҳ дошта шудани зуҳуроти боқимондаи куҳна, нақши калони ҷамоат, ғуломдорӣ ҳукмрон буданд. Болоравии иқтисодиёт, ки асрҳои VI—VII, қабл аз истилои араб ба амал меомад, боиси боз ҳам бештар ба табақаҳои ичтимои ҷудо шудан мегардад. Аъёну ашрофи заминдор обу заминҳои обёришавандаро азони худ мекарданд.

Баробари болоравии иқтисодиёт маданият пеш рафта, шаҳрҳо тараққӣ мекарданд. Панчакент яке аз марказҳои маданияти ибтидоии асримиёнагии [[Осиёи Миёна]] буд. Қасру иншоотҳои мазҳабӣ, толорҳои бошукӯҳ, ҳайкалу мусаввараҳои рангин бо сужетҳои барои мавзӯъи эпосҳо аз дарачаи баланди маданияти бадеӣ, санъат ва меъмории он замон далолат медиҳанд. Ёдгории катибаҳои Суғд, ки дар вақти кофтукови Калъаи Муғ ёфт шуданд, ба аввалҳои асри VIII мансубанд. Қалъаҳои феодалони асри миёнаи ибтидой хеле мустаҳкам карда шуда буданд (масалан Қалъаи Болои шаҳри Исфара).

Аз нимаи дуюми асри VII суғдиёну тохариҳо чун халқҳои Осиёи Миёна муқобили ғосибони араб мубориза мебурданд. Вале ханӯз то миёнаҳои асри VIII арабҳо Осиёи Миёнаро истило намуда, ба ҳайати хилофат дохил карданд. Халқҳои Осиёи Миёна ба зӯран чорӣ карда шудани дини ислом, забони арабӣ сахт муқобилият нишон медоданд, бар зидди ҳокимони араб исён мебардоштанд. Алалхус шӯриш таҳти роҳбарии [[Муқаннаъ]] (солҳои 770—780) хеле тӯлонӣ буд. Истилогарон ёдгориҳои маданиро несту нобуд мекарданд, шаҳрҳоро харобу валангор месохтанд, аз аҳолӣ андозҳои сершумори беинсофона ситонида, ба корҳои ичборӣ ҷалб мекарданд.

== Давлати аввалини тоҷикон ==
{{main| Давлати Сомониён}}
[[Акс:Ismoili somoni.jpg|right|thumb|400px|Исмоил ибни Аҳмади Сомонӣ]]

Асрҳои IX—X сарзамини ҳозираи [[Тоҷикистон]] ба ҳайати давлати бузурги [[Сомониён]] (с.819 — 999) дохил буд, ки он вилоятҳои калони таърихию маданӣ — [[Мовароуннаҳр]] (байни дарёҳои Ому ва Сир) ва [[Хуросон]]ро (сарзамини ҷанубу ғарбии дарёи Ому) ташкил мекард.
Дар ин давра Самарқанду Бухоро марказҳои калонтарини касбу ҳунар ва савдо, ҳамчунин илм, адабиёт ва санъат буданд. Дар доираи давлати Сомониён раванди ташаккулёбии халқи тоҷик анҷом ёфта, дар он паҳншавии забони тоҷикии ғарбии эронӣ то ин замон бавуҷуд омада нақши муҳим мебозид. Он ба тадриҷ забонҳои маҳаллии шарқии эрониро танг карда мебаровард ва дар аҳди Сомониён забони ҳукмрон гардид. Маданият, илм, адабиёт ва санъат бо ҳамин забон нашъунамо меёфт.

Ташаккули халқи тоҷик дар замони давлатдории Сосониён (с.224 — 651) сар шуда, дар аҳди Сомониён (с.819 — 999) ба итмом расидааст.

== Тоҷикон дар асрҳои миёна ==
{{Асосӣ|Давлати Ғуршоҳон| Хонигарии Ҷағатой|Аморати Бухоро| Хонии Қӯқанд |Тобеъшавии Осиёи Миёна ба империяи Русия}}
Асрҳои ХI-ХIII сарзамине, ки [[тоҷикон]] сукунат доштанд, ба ҳайати чандин давлатҳои Осиёи Миёна, мисли ғазнавиҳо, қарохониҳо, [[ғуршоҳон]], қарохитоиҳо дохил буд. Ҳуҷуми лашкари Чингизхон дар асри ХIII ба муқобилияти сахти ҳамаи халқҳои Осиёи Миёна дучор омад. Истилогарон шаҳру деҳот, иншоотҳои обёрикуниро ба харобазор табдил дода, аҳолиро қир мекарданд. Сарзамини Тоҷикистон ба улуси Чағатои давлати муғулҳо дохил карда шуд.

Аз охири асри ХIII ба доираи аҳолии муқимии тоҷикон то андозае гурӯҳҳои этникии туркҳо ва турку муғулҳо сар медароранд. Дар баъзе ноҳияҳо ин ҳолат боиси туркгардонии тоҷикони водинишин мешавад. Дар манотиқи кӯҳй ва шаҳрҳо ин раванди туркгардонӣ камтар зуҳур меёфт.

Дар асри XIV [[Тоҷикистон]] ба ҳайати давлати бузурги Темур ([[Темуриён]]) ва дар асри XV ба қаламрави ворисони ӯ — темуриён меафтад, ки он аз Ҳинд то Волга ва аз Сурия то Хитой доман паҳн карда буд. Болоравии маданияти давлати темуриён бо фаъолияти набераи Темур — Улуғбек вобаста аст, ки дар нимаи аввали асри XV хукмронӣ мекард. Нашъунамои илм, алалхусус астрономия, эҷодиёти олимон, адибону рассомони машҳур, ки дар Самарқанду Ҳирот зиндагӣ мекарданд, ба ҳамин давра мансуб аст. Ва дере нагузашта маркази давлат ба онҷо, яъне ба Самарқанд гузаронида мешавад.

Дар асри XVI қаламрави Тоҷикистон ба давлати ӯзбaкони шайбонӣ бо пойтахташ [[Бухоро]] дохил мешавад. Дар ин давра хонигарии Бухорою Хива ва дертар, дар асри XVIII [[Хонии Қӯқанд]] ташкил меёбанд. Дар онҳо хонҳои сулолаҳои ӯзбек ҳукмронӣ мекарданд. Тоҷикон асосан дар хонигариҳои [[Бухоро]]ю Қӯқанд зиндагӣ менамуданд. Барои хонигариҳои осиёмиёнагии асрҳои XVI—XVIII парокандагии феодалй, чангу низоъҳои тӯлонӣ хос буданд. Ҷангҳои дохиливу хориҷӣ боиси харобшавии системаҳои обёрикунӣ, пастравии зироаткорӣ гардида, баъзан вилоятҳо батамом ғорат мешуданд.

Ба синфҳо ҷудошавии ҷамъият пурзӯр мегардид, деҳқонону косибони истисморшаванда ба заминдорони феодал, хону амалдорони онҳо, низомиёну рӯҳониён муқобилият нишон медоданд. Деҳқонон — тоҷикону ӯзбекҳо, ки дар заминҳои давлативу хусусӣ заҳмат мекашиданд, ба амалдорону бойҳо андозу хирочҳои миёншикани ҳархела месупориданд, доимо қарздор буда, торафт бештар хонасалоту қашшоқ мешуданд. Корҳои мухталифи иҷборӣ: сохтмони қасрҳо, системаи обёрикунӣ, роҳсозӣ маъмул буданд.

Рентаи феодалӣ махлут буд: коркардадиҳй ва пулӣ. Вазъияти деҳқонони чоряккор, ки барои қисми ночизи ҳосил дар замини бойҳо кор мекарданд, алалхусус вазнин буд. Ғуломдорӣ низ чой дошта, он танҳо баъди ба Русия ҳамроҳ карда шудан бекор мегардад. Зулму ситами бераҳмона, андозҳои вазнин боиси шӯришу исёнҳо (соли 1758 дар Бухоро, аввали асри Х1Х дар Истаравшан, [[Хуҷанд]] ва дигар чойҳо) мегардиданд.

Таъсири пурзӯри рӯҳониёни иртиҷоъпараст ба ҳамаи ҷабҳаҳои ҳаёти халқ ба инкишофу тараққии илму санъат таъсири манфӣ мерасонд, маданияти ин давра рӯ ба таназзул оварда буд.

Рақобати Англияву Русия барои вусъату ривоқ додани бозори фурӯш ба [[Русия]] ҳамроҳ карда шудани Осиёи Миёнаро тезонид. Соли 1868 мувофиқи шартномаи байни Русияву Бухоро қисми зиёди қаламрави аморат ба ҳайати генерал — губернатории Туркистон дохил карда шуд. Амир аз ҳуқуқи муносибати мустақилона бо давлатҳои хориҷй маҳрум гардид.

[[Аморати Бухоро]] акнун бо заминҳои маҳдудгаштааш чун мулки тобею вобастаи Русия вуҷуд дошт. Қисми шимолии Тоҷикистони ҳозира ба Русия дертар ҳамроҳ карда мешавад. Ҳамон вақт пас аз фурӯ нишондани шӯриши зиддифеодалии солҳои 1873—1876 дар Қӯқанд заминҳои он ба [[вилояти Фарғона]] дар ҳайати генерал — губернатории Туркистон ҳамроҳ карда шуд. Соли 1886 дар Бухоро агентии сиёсии императории Русия ташкил мегардад. Соли 1895 бо муоҳидаи байни Русияву Англия сарҳади аморати Бухоро бо [[Афғонистон]] қад-қади дарёи Панҷ дар Бадахшон муқаррар гардид. Қисмҳои ҷанубу шарқӣ ва марказии Тоҷикистони ҳозира — Бухорои шарқӣ ва Помири ғарбӣ дар ҳайати аморати Бухоро боқӣ монда, соҳили чапи Дарвоз, қисмҳои соҳили чапи Вахон, [[Ишкошим]], [[Шуғнон]], [[Рӯшон]] ба Афғонистон гузаштанд.

Ҳамроҳшавӣ ба Русия ҳам барои тоҷикон ва ҳам барои халқҳои дигари Осиёи Миёна аҳамияти калони мусбӣ дошт, чангу низоъҳои байнихудӣ барҳам хӯрданд, раванди таназзули хоҷагии натуралии феодалӣ ва инкишофи унсурҳои муносибатҳои капиталистӣ оғоз ёфт. Тақвияти муносибатҳои иқтисодӣ, сиёсию маданӣ бо Русия ба инкишофи иттифоқи халқи заҳматкаши тоҷикон ва русҳо, ҳамчунин дигар халқҳои Русия, тавлиди синфи коргари тоҷик, шиносо шудани тоҷикон бо маданияти пешқадами инқилобию демократӣ мусоидат намуд.

Айни замон тоҷикон, чун дигар халқҳои [[Осиёи Марказӣ]] зери зулму истибдоди дукарата монданд. Акнун онҳоро ҳам истисморгарони худӣ ва ҳам ҳокимияти мутлақи шоҳ бо системаи истисмори ичтимоиву иқтисодии халқҳои гӯшаву канори Русия азобу шиканча медод. Тоҷикон дар ҳаракати миллии озодихоҳона иштирок доштанд. Шӯришҳои охири асри Х1Х дар Ӯротеппа (соли 1875), уезди Хӯҷанд (соли 1880), як қатор уездҳои Фарғона далели онанд. Деҳқонони аморати Бухоро низ зуд-зуд ба муқобили амир ва ҳокимони маҳаллӣ сар мебардоштанд. Шӯриши соли [[1885]] дар [[Балҷувон]] таҳти [[Шӯриши Восеъ|сарварии Восеъ]] аз чунин ошубҳои деҳқонӣ ба ҳисоб меравад.

== Ҳокимяти шӯравӣ дар Тоҷикистон ==
{{асосӣ|Инқилоб дар Бухоро |ҶМШС Туркистон|ҶХШС Бухоро}}

[[Инқилоб дар Бухоро| Инқилоб ба аморати Бухоро]] якҷоя бо Артиши Сурх омада, ҳукумати [[аморати Бухоро|амири Бухороро]] сарнагун сохт ва соли 1920 [[Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро]] ташкил шуд. Солҳои 1918—1926 дар гӯшаву канори Осиёи Миёна ҷанги гражданӣ мерафт. Соли 1924 [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] дар ҳайати [[ҶШС Ӯзбекистон]] ташкил ёфт. Ба қаламрави ҷумҳурӣ 12 кенти кишвари Туркистон, [[Бухорои Шарқӣ]] ва як қисми Помир дохил гардиданд. Маркази асосии сиёсию маданӣ — шаҳрҳои [[Бухоро]] ва [[Самарқанд]] дар дохили қаламрави [[ҶШС Ӯзбекистон]] монданд.

Воқеаҳое, ки дар тӯли асри XX дар ҳаёти сиёсии миллати тоҷик рух доданд, барҳақ инқилобӣ буданд ва халқи моро аз зулму асорат, ақибмондагии феодалӣ бароварда, ба олами тамаддун пайвастанд ва билохира Тоҷикистони соҳибистиқлол ва аъзои комилҳуқуқи ҷомеаи башариро дар соли 1991 ба бор оварданд.
Поягузории давлатдории миллии халқи тоҷик дар солҳои 20-ум ва 30-юми асри сипаригашта сурат гирифт. Ин солҳо дар ҳақиқат солҳои тақдирсоз буданд. Аз рӯи хусусияташон воқеоти сиёсии ин давраро метавон ба се қисм ҷудо намуд: а) солҳои 1917-1924 – давраи пайдоиши заминаҳо барои таъсиси сохти нави давлатдории миллӣ; б) солҳои 1924-1929 – давраи ибтидои ташаккули давлатдорӣ ё худ мухторият; в) 1929-1936 – таъсиси ҷумҳурии мустақил дар ҳайати ИҶШС ва идомаи бунёди сохторҳои давлатӣ.
Заминаҳои таъсиси давлатдории миллӣ дар Тоҷикистон бо пайдо шудани аввалин органҳои идораи шӯравӣ – кумитаҳои инқилобӣ ба вучуд омада буданд. Ҳанӯз моҳҳои ноябр-декабри соли 1917 дар навоҳии шимоли Тоҷикистон аввалин кумитаҳои инқилобӣ ташкил гаштанд, ки барои таъсиси Шӯроҳо – органҳои демократии ҳокимияти шӯравӣ шароит фароҳам оварданд. Баъдтар чунин сохторҳо дар ҳудуди Помир ва Бухорои Шарқӣ низ таъсис ёфтанд, ки тавассути фаъолияти онҳо аҳолии маҳаллӣ бо тарзи нави идоракунии ҷомеа ошно гаштанд.

Дар давоми солҳои 1920-1924 дар ҳудуди имрӯзаи ҷумҳурӣ ғайр аз ''кумитаҳои инқилобӣ'' инчунин шӯроҳо (дар шимоли ҷумҳурӣ), ''Сегонаи ҳарбӣ-сиёсӣ'' (дар Помир), ''Комиссияи фавқуллодаи диктатории ҶХШБ'' доир ба Бухорои Шарқӣ, намояндагони махсуси хукумати Бухоро дар Бухорои Шарқӣ, ''КИМ-и Бухорои Шарқӣ'' (дар ҷанубу маркази Тоҷикистон) ва амсоли инҳо органҳои маҳаллии идораи [[ҶМШС Туркистон]] (аз 30 апрели соли 1918 то 27 октябри соли 1924) ва [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶХШС Бухоро]] (аз 2 сентябри соли 1920 то 27 октябри соли 1924) амал мекарданд. Дар соли 1924 [[ҶМШС Туркистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркистон]]  дар натиҷаи ҷараёни тақсимоти миллӣ-давлатӣ ба [[ҶШС Ӯзбекистон]] ва [[ҶШС Туркманистон]] тақсим шуд, ки онҳо ба набати худ ба ҳайати [[ИҶШС]] дохил шуда буданд ва дар натиҷа Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркистон аз байн рафт.

Дар шаклҳои гуногун таъсис гаштани органҳои идора аз он шаҳодат медоданд, ки аз як тараф вазъияти ҳарбӣ-сиёсӣ муташанниҷ буд, аз тарафи дигар минтақа аз нигоҳи иҷтимоӣ-иктисодӣ ва фарҳангӣ низ дар як поя набуд. Таъсиси органҳои зикршуда  имкон доданд, ки намояндагони мардуми маҳаллӣ ба он фаро гирифта шуда, аз намудҳои нави идоракунии ҷомеа огоҳ гарданд.

Маҳз фаъолият дар ҳайати кумитаҳои инқилобӣ ба як қатор ҷавонони маҳаллӣ имкон дод, ки минбаъд то дараҷаи ходимони намоёни давлатӣ ва ҷамъиятӣ сабзида расанд. Аксарияти кадрҳои роҳбарикунандаи Тоҷикистони нимаи дуюми солҳои 20 ва солҳои 30 аз мактаби кумитаҳои инқилобӣ гузашта буданд. Аз ҷумла, дар солҳои гуногун [[Чинор Имомов]] раисии кумитаи инқилобии шаҳри Ӯротеппа, [[Шириншо Шотемур]] раисии кумитаи инқилобии Помири ғарбӣ, [[Абдуқодир Мухиддинов]] раисии кумитаи инқилобии Умумибухороиро ба уҳда доштанд. [[Нусратулло Махсум]] дар кумитаҳои инқилобии вилояти Ғарм фаъолият намуда, то дараҷаи раисии он расид ва баъдтар раисии комиссияи фавқулодаи диктаториро низ ба уҳда дошт.
Маҳз дар ҳамин солҳо сиёсатмадорони оянда малакаи кори идоракунии ҷомеаро азхуд мекунанд ва дар ҷараёни пурталотуми муборизаҳои сиёсӣ обутоб ёфта, барои амалӣ сохтани орзуи деринаи миллати хеш қаҳрамониҳо мекунанд.

== [[Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон|Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] ==
Ҷумхуриҳои навташкилёфта, аз ҷумла [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] (аз соли 1929) аз рӯи намунаҳои умумииттифоқӣ идора мешуданд, Айни замон бисёр анъанаҳои халқҳои мухталиф ба инобат гирифта намешуданд. Асосҳои нави саноатӣ гузошта шуданд, коллективонӣ анҷом ёфта, боиси аз байн рафтани деҳқонони мустақил гардид. Дар натичаи гузаронидани маъракаи маҳви бесаводӣ (солҳои 1926—1936) саводнокии мардум соли 1937 ба 72 фоиз расид. Маъракаи «Ҳуҷум (озодшавии занон)» оғоз гардида, системаи советии нигаҳдории тандурустӣ инкишоф меёфт. Тоҷикистон комилан ба комплекси умумииттифоқии хоҷагии халқ ҳамроҳ шуда, пурра тобеи Марказ(СССР) гардид.
Дар давраи мавҷудияти [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] (солҳои 1924—1991) халки тоҷик аз нав тамаддуну фарҳанг ва забони форсӣ-тоҷикиро дар қаламрави хеш эҳё намуд. Сутуни ояндаи давлатдории соҳибистиқлоли Тоҷикистон гузошта шуд.
Дар маънавиёти мардуми кишвар тағӣироти нав ба амал омад. Айни замон бисёр анъанаҳои халқҳои мухталифи Осиёи Марказӣ, аз ҷумла тоҷикон дар замони ҳукуматдории шуравӣ ба инобат гирифта намешуданд. Дар [[Тоҷикистон]] идеологияи коммунистӣ ҳукумрон гардида, дини ислом ба зери таъқиб қарор гирифта буд, Қисми мардуми кишвар тартибу низоми шуравиро рад намуда бо Ҳукумати шуравӣ ҷангиданд (ҷанги шаҳрвандии соли 1918—1924). Аммо ба мақсад нарасида Ватани бобоияшонро тарк намуданд. Дар солҳои 30-40 асри XX асосҳои нави истеҳсолоти саноатӣ дар [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] гузошта шуданд. Дар деҳот коллективонии хоҷагидории деҳқонӣ анҷом ёфта, боиси аз байн рафтани деҳқонони мустақил гардид. Инқилоби маданӣ ба ҳаёти тоҷикон мактабҳои навъи шуравӣ (мактаби маҳви бесаводии калонсолон, кудакистон, мактаби миёнаи наврасон, мактаб-интернат, омӯзишгоҳи касбӣ, мактаби олӣ) муассисаҳои илмиву фарҳангӣ (театр, китобхона, клуб, чойхонаи сурх — қироатхона, осорхона, боғи истироҳат, кинотеатр, варзишгоҳ)- ро ворид намуд. Иқтисодиёти [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] комилан ба комплекси ягонаи умумииттифоқии хоҷагии халқ ҳамроҳ шуда, пурра тобеи Марказ (Иттиҳоди Шӯравӣ) гардид.

Солҳои 50-80 асри XX баъд аз ба сари давлат таъйин гардидани сарварони таҳҷойи ба монанди Б. Ғафуров, Т. Улҷабоев, Ҷ. Расулов ва Қ. Махкамов иқтисодиёти [[Тоҷикистон]] рушд меёфт. Тоҷикистон ба мамлакати хоҷагидориаш индустриалӣ — аграрӣ мубаддал гардид, фарҳангу санъатӣ миллӣ эҳё шуд. Сатҳи зиндагии мардум беҳтар мегардид. Вале, бо вуҷуди он, ҶШС Тоҷикистон нисбат ба дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ аз ҷиҳати таъмини манзили истиқомат, музди миёнаи маош, муассисаҳои илмӣ, маориф, фарҳанг, шумораи бекорон ва диг. дар ҷойи охирон қарор дошт. Иқтисодиёти [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] асосан барои таъмини корхонаҳои марказии Иттиҳоди Шӯравӣ бо ашёи хом (неруи барқ, пахта, канданиҳои фоиданок, уран ва диг.) нигаронида шуда буд.
[[24 августи соли 1990]] ичлосияи дуюми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, Эъломияи истиқлоли [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ (ИҶШС) қабул намуд. Вале ин амал танҳо қадами аввалини эълон намудани истиқлоли Тоҷикистон дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ буд.

== Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи истиқлол ==
{{асосӣ|Таърихи Ҷумҳурии Тоҷикистон}}
Пас аз бебарор анчомидани «табадуллот»-и 19-21 августи соли [[1991]] дар Москва, аз [[24 август]]и соли [[1991]] дар [[Душанбе]] гирдиҳамоии ҳизбу ҳаракатҳои мухолифин бо талаботҳои ба истеъфо баровардани Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо сарварии Президент [[Қаҳҳор Махкамов]], боздоштани фаъолияти [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] ва эълон намудани истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.
[[9 сентябр]]и соли [[1991]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] «Дар бораи истиқилияти давлатии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» Изҳорот ва қарор қабул намуд. [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун давлати сохибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона [[9 сентябр]]и соли [[1991]] арзи вуҷуд кардааст.
 
Бо парокандашавии Иттиҳоди Шӯравӣ муборизаи дурудароз барои ҳокимят оғоз ёфт. Тақобули шахсони баргузидаи куҳнаи шӯравӣ ва иттиҳоди мухолифини исломиҳо, зиёиёни миллатчӣ ва доираҳои тиҷоратию соҳибкорӣ ба муборизаи гурӯҳҳои минтақавию маҳаллӣ барои ҳокимят табдил ёфт.
Аз ҷониби азҳоби ба ҳукумат мухолифи сиёсӣ эътироф нашудани [[Қаҳҳор Махкамов]] ҳамчун Президенти ҶТ (аз [[29 ноябр]]и [[соли 1990]]), паи ҳам иваз шудани раисони Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (Қ. Аслонов, С. Кенҷаев, А. Искандаров) мақомоти кишварро водор сохтанд, ки зери фишори тазоҳуркунандагони мухолифин ва барои ба эътидол овардани вазъи сиёсӣ интихоботи умумихалқии [[Президенти Тоҷикистон]]ро баргузор намоянд. Маъракаи интихобот ба зиддиятҳои нави сиёсию идеологӣ, мазҳабию маҳалгароӣ ва қавмию инфиродӣ боис гардид. Вазъи иҷтимоию иқтисодии ҷумҳурӣ рӯз ба рӯз бад мегардид. Пас аз ба вазифаи [[Президенти Тоҷикистон]] интихоб гардидани [[Раҳмон Набиев]] (58,8 % овозҳо) нерӯи мухолифин бо баҳонаҳои гуногун фаъолияти ҳукумати навро сарзаниш менамуданд.
Соли [[1992]] аз моҳи март то ибтидои май тазоҳуроти пай дар пайи ҳизбу ҳаракатҳои ба ҳукумат мухолифин ва ҷонибдорони ҳукумат дар шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон, махсусан Душанбе ба фалаҷ шудани мақомоти иҷроия ва қонунгузории марказӣ ва маҳаллӣ сабаб шуд.

{{main| Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон}}

[[Ҷанги шаҳрвандӣ|Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] дар моҳҳои май — июни 1992 оғоз ёфт. Аз ҳамин давра эътиборан ва то ба имзо расидани созишнома дар бораи оташбас охири соли 1994 низоъҳои мусаллаҳона гоҳ-гоҳ ба вуқӯъ мепайвастанд, алалхусус дар ҷануби [[Тоҷикистон]].
[[5 май]]и с. [[1992]] — [[27 июн]]и с. [[1997]] — [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон|ҷанги шаҳрвандӣ]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон давом кард. Зарари иқтисодии ин ҷанг зиёда аз 10 миллиард доллари амрикоиро ташкил дод.
[[27 июн]]и с. [[1997]] баъди 8 даври гуфушуниди (с.1994-1997) байни тоҷикон (байни ҳукумати ҷумҳурӣ ва тарафи мухолифин), дар шаҳри Москва, аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]]ов ва сарвари мухолифини тоҷик [[Сайид Абдуллоҳи Нурӣ|Саид Абдуллои Нурӣ]] [[«Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон»]] имзо гардид. Аз [[4 июн]]и соли [[1997]] — 1 апрели соли [[2000]] [[Комиссияи Оштии Миллӣ]] фаъолият намудааст. Дар КОМ 26 нафар (13 нафар аз ҷониби ҳукумати ҷумҳурӣ ва 13 нафар аз мухолифини тоҷик) аъзо буданд. Комиссия санадҳои Созишномаи умумии сулҳ аз 27 июни соли 1997- ро амалӣ карда буд.

[[6 ноябр]]и соли [[1994]] дар натиҷаи райпурсии умумихалқӣ [[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутси Ҷумхурии Тоҷикистон]] қабул гардид. [[26 сентябр]]и соли [[1999]] ва 22 июни соли [[2003]] ба он тағийроту иловаҳо ворид карда шуд. [[6 ноябр]]и соли [[1994]] [[Эмомалии Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмонов]] [[Президенти Тоҷикистон|Президенти]] [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]интихоб шуд. Пас аз се моҳ, моҳи феврали[[1995|соли 1995]] интихобот ба Маҷлиси Олӣ (парламент) барпо гардид
[[6 ноябр]] соли [[1999]], [[6 ноябр]] соли [[2006]] — Интихоби такрории умумихалқии [[Эмомалии Раҳмон]]ов ба сифати [[Президенти Тоҷикистон]] шуда гузаштааст.

27 феврали соли [[2000]] рӯзи баргузории интихобот ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Намояндагон]] ва 23 марти соли [[2000]] — интихобот ба [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Миллии]] [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Олии]] Ҷумҳурии Тоҷикистон буданд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аввалин маротиба парламенти касбӣ ташкил ёфт.

Ҳукумати Тоҷикистон минбаъд ба амалӣ сохтани барномаи ислоҳоти иқтисодӣ барои солҳои 1995—2004 ва барномаҳои дигар шурӯъ намуд. Барои аз хатари гуруснагӣ эмин доштани аҳолӣ ва бо озуқа таъмин намудани бозори дохилӣ Фармонҳои Президент [[Эмомалии Раҳмон|Эмомалӣ Раҳмонов]] аз 9 октябри соли 1995 «Дар бораи 50 000 га замин ҷудо намудан барои хоҷагии назди ҳавлигӣ» ва 1 декабри соли 1997 иловатан ҷудо намудани боз 25 000 га замин аҳамияти калон дошта буд.

Дар натиҷаи ислоҳотҳои иқтисодии дар ҷумҳурӣ амалӣ гардида муносибатҳои нави иқтисоди бозорӣ, ки асоси онро моликияти хусусӣ, ҷамъиятҳои саҳомӣ, хоҷагиҳои деҳқонӣ ва инфиродӣ ташкил медоданд, ҷорӣ шуда истодаанд.

Дар ибтидои асри XXI барномаҳои рушди стратегии кишвар муайян шудаанд:
'''Истиқлоли озуқаворӣ, амнияти энергетикӣ ва раҳоёбӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ — ҳадафҳои стратегии сиёсати дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд'''.

== Ҳафриётҳо ==
[[Акс:National Museum of Tajikistan 2.JPG|thumb|Осорхонаи миллии Тоҷикистон]]

Ачдодони тоҷикон аз қадимулайём дар сарзамини ҳозираи [[Тоҷикистон]] ва дигар ҷумҳуриҳои [[Осиёи Миёна]] сукунат доштанд. Соли 1980 дар вилояти Кӯлоб, наздикии [[Ховалинг]] ҳангоми ҳафриёти археологӣ бозёфтҳое ба даст омаданд, ки далели ҳанӯз ним миллион сол пеш дар замини Тоҷикистон зиндагӣ кардани одамони ибтидой буданд. Дар кӯҳсори Тоҷикистон ёдгориҳои давраи мезолит ва неолит ёфт шуданд. Ду қабати поёнии мадании бошишгоҳи Тутқавул, наздикии [[Норак]] (ҳазораҳои Х-VII то мелод) ба давраи мезолит мансубанд. Ҳанӯз дар асри санг маскуншавии баландкӯҳҳо, аз ҷумла Помир оғоз мегардад. Дар Помири шарқӣ дар баландии 4200 метр аз сатҳи баҳр қароргоҳи шикорчиёни кӯчманчй — Ошхона ифтитоҳ гардид. Дар мағораи Шахта тасвирҳои рӯисангии мансуб ба неолити ибтидой ёфт шуданд. Дар онҳо ҳайвоноти тирхӯрда ва шикорчиён тасвир шудаанд. Барои кӯҳсор ва доманакӯҳҳои Тоҷикистон маданияти давраи неолит хос буд, ки он [[Маданияти Ҳисор]] номида шудааст. Намояндагони ин маданият, ба ақидаи баъзе олимон, бо чорводорию зироаткорӣ машғул буданд. Айни замон шикор дар хоҷагии онҳо нақши калон мебозид. Дар маҳалли биёбонии Қайроққум, шимоли Тоҷикистон боқимондаҳои сершумори қароргоҳҳои аҳди биринчй таҳқиқ шуданд. Аксари онҳо ба охири ҳазораи III ва аввали ҳазораи II то аз мелод мансубанд. Намояндагони маданияти қайроққуми аҳди биринчй асосан бо чорводорӣ машғул буданд, вале айни замон аз зироату кори маъдан — пӯлодгудозию кулолӣ низ огоҳй доштанд. Дар ҷануби Тоҷикистон, дар поёноби дарёи қизилсу, Вахш ва Кофарниҳон маданияти дигар, маданияти бишкентии аҳди биринчй бо зироаткорй, қароргоҳҳои мустаҳкам, дарачаи баланди истеҳсоли сафолот вусъат ёфта буд. Ин маданият ба ёдгориҳои аҳди биринчии Туркманистониҷанубӣ ва Осиёи ҷанубу ғарбӣ наздик аст.

Дар нимаи аввали ҳазораи I то мелод ачдодони тоҷикони ҳозира — бохтариҳову суғдиён аҳолии асосии давлатҳои қадимтарини ғуломдории Осиёи Миёна — Бохтар ва Суғд буданд. Бохтар қисмҳои марказӣ, ҷанубй ва шарқии Тоҷикистони ҳозира (ҷануб ва ҷанубу шарқтар аз қаторкӯҳҳои Ҳисор) ва [[Суғд]] — ҳавзаи Зарафшон, Қашқадарё ва музофоти шимолии қаторкӯҳҳои Ҳисорро фаро мегирифтанд. Аҳолии қадимаи [[водии Фарғона]] (музофоти Даван), ҳамчунин қабилаҳои сершумори кӯчманчй ва нимкӯчманчии сакоиҳо — сокинони Помир, Тиёншон ва Сирдарё ачдодони тоҷикон буданд. Забони ин кавмҳо ба шохаи шарқии гурӯҳи забонҳои эронӣ тааллуқ дошта, аз забони тоҷикии дертар ташаккулёфта фарқ мекарданд.
Дар асри VI пеш аз мелод шоҳ Куруш Бохтар ва Суғдро забт намуда, онҳо ба давлати форси ҳахоманишиён дохил мегарданд. Дар асри VI пеш аз мелод онҳо як қисми давлати [[Искандари Мақдунӣ]] шуда, аз асри III пеш аз мелод ба давлати ворисони ӯ — салчуқиҳо дохил мегарданд. Баъдтар аз он салтанати Юнону Бохтар чудо мешавад. Миёнаҳои асри II пеш аз мелод дар натичаи муборизаи озодихоҳонаи бохтариҳову суғдиён ҳокимияти мақдуниҳо дар [[Юнону Бохтар]] сарнагун мешавад. Тохариҳои ба Бохтар якчоя бо қабилаҳои массагетҳову сакҳо омада дар озодкунии мамлакат ва ҳаёти минбаъдаи сиёсӣ нақши калон бозиданд. Аз асри IV сар карда Бохтар Тохаристон номида мешуд. Тохариҳо чун чузъи асосӣ ба халқияти нав ташаккул ёфтаистодаи тоҷикон дохил мегарданд. Сипас [[Тохаристон]] якчоя бо қисми зиёди Осиёи Миёна, қаламрави Афғонистони ҳозира ва Ҳиндустони шимолӣ дар ҳайати давлати бузург бо сарварии сулолаи кӯшониён буд. Ин замони нашъунамои иқтисодиёту маданият, ривочёбии алоқаҳо бо Аврупои шарқӣ, Рум, Чин ба ҳисоб меравад. Ёдгориҳои бостоншиносии замони кӯшониён пайвастани санъати осиёмиёнагӣ, юнонӣ ва ҳиндиро инъикос менамоянд.

Фарханги модди ва маънави

Дар '''[[Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО]] дар [[Тоҷикистон]]''' 1 номгуй (дар соли [[2012]]) дар феҳристи асосӣ сабт шудааст.&lt;ref name=&quot;td&quot;&gt;{{citeweb|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/tj|title=Список объектов Всемирного наследия ЮНЕСКО в Таджикистане}}&lt;/ref&gt;.
Объекти номбаршуда аз рӯи 2 хусусият зикр ёфтааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/criteria/|title=Критерии}}&lt;/ref&gt;

[[Саразм]] исботи мавҷуд будани робитаҳои тиҷоратӣ ва фарҳангии байни кӯчманчиёни чорводор ва зироаткрони [[Осиёи Марказӣ]] мебошад. Ёдгории давраи энеолити [[Саразм]] дар наздикии шаҳри [[Панҷакент]] ҷойгир аст. Ҳаёт дар маскангоҳ ба чор давра ҷудо гашта аз ҳазорсолаи IV — то ҳазорсолаи II то мелодро дарбар мегирад.
Инчунин, боз 16 номгӯй ёдгориҳои таърихӣ — фарҳангии [[Тоҷикистон]] — ба '''[[Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО]]''' дар соли [[2012]] ворид шудаанд.

== Феҳрист ==
Дар таблитса объектҳо мувофиқи сабтшавии онҳо оварда шудаанд.

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
|+ '''[[Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО]]'''
! width=3%|#
!  width=15%|Суррат
!  width=37% scope=&quot;col&quot;|Номгузорӣ
!  width=19% scope=&quot;col&quot;|Ҷойгиршавӣ
!  width=9% scope=&quot;col&quot;|Ташаккули объект
! width=5% scope=&quot;col&quot;|Соли ворид ба феҳрист
!  width=6% scope=&quot;col&quot;|№
!  width=6% scope=&quot;col&quot;| Ёдгориҳои умумиҷаҳонӣ #Хусусият
|-
| '''1''' ||

|[[Саразм]],&lt;br&gt; {{lang-en|Proto-urban site of Sarazm&lt;ref name=&quot;sarazm&quot;&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1141|title=Proto-urban site of Sarazm|lang=en}}&lt;/ref&gt;}} &lt;br&gt; || Минтақа: [[Панҷакент]]|| — || [[2010]] || [http://whc.unesco.org/en/list/1141/ 1141] || ii, iii
|}

&lt;br&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
|+ '''Номзадҳо барои воирд намудан ба [[Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО]] '''
! width=3%|#
!  width=15%|Суррат
!  width=37% scope=&quot;col&quot;|Номгузорӣ
!  width=19% scope=&quot;col&quot;|Ҷойгиршавӣ
!  width=9% scope=&quot;col&quot;|Ташаккули объект
! width=5% scope=&quot;col&quot;|Соли ворид ба феҳрист
!  width=6% scope=&quot;col&quot;|№
!  width=6% scope=&quot;col&quot;| Ёдгориҳои умумиҷаҳонӣ #Хусусият
|-
| '''1''' || ||Мақбараи Амир Ҳамза Ҳазрати Шоҳ, &lt;br&gt;{{lang-en|Mausoleum of &quot;Amir Khamza Khasti Podshoh&quot;&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/tj/|title=Tentative List of Tadjikistan|lang=en}}&lt;/ref&gt;}} &lt;br&gt; || Минтақа: [[ноҳияи Исфара]], деҳаи Чоркуҳ || — || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1378/ 1378] ||
|-
| '''2''' || ||Маскани Тахти Сангин, &lt;br&gt;{{lang-en|The Site of Ancient Town of Takhti-Sangin}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; &lt;br&gt; || Минтақа: [[вилояти Хатлон]] || — || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1379/ 1379] ||
|-
| '''4''' ||  ||[[Мадрасаи Хоҷа Машҳад]] &lt;br&gt;{{lang-en|Mausoleum of &quot;Khoja Mashkhad&quot;}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: [[Ноҳияи Шаҳритус]], деҳаи Саед || - || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1381/ 1381] ||
|-
| '''5''' ||  ||Дайри буддоии Аҷина-Теппа &lt;br&gt;{{lang-en|Buddhistic cloister of Ajina-Tepa}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: [[Қӯрғонтеппа]] || — || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1382/ 1382] ||
|-
| '''6''' ||  ||Димнаи (Қасри ҳокимони) Хулбук &lt;br&gt;{{lang-en|Palace of the governor of Khulbuk}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: [[вилояти Хатлон]], деҳаи Қуррбоншаҳид || - || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1383/ 1383] ||
|-
| '''7''' || ||Мақбараи Хоҷа Нақшрон &lt;br&gt;{{lang-en|Mausoleum of &quot;Hodja Nashron&quot;}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: [[Турсунзода]] || - || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1384/ 1384] ||
|-
| '''8''' ||  ||Шаҳраки [[Панҷакент]]и қадим &lt;br&gt;{{lang-en|The Site of Ancient Town of Pyanjekent}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: Шаҳраки [[Панҷакент]]|| - || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1385/ 1385] ||
|-
| '''9''' || ||[[Мақбараи Муҳаммад Башоро]] &lt;br&gt;{{lang-en|Mausoleum of &quot;Mukhammad Bashoro&quot;}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: деҳаи Мазори Шариф || - || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1386/ 1386] ||
|-
| '''10''' || ||Шаҳри Шаҳристони қадим — [[Қаҳқаҳа]]) &lt;br&gt;{{lang-en|The Site of Ancient Town of Shahristan (Kahkakha)}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: [[Истаравшан]] || - || [[1999]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1387/ 1387] ||
|-
| '''11''' || || Боғи миллии [[Тоҷикистон]] &lt;br&gt;{{lang-en|Tajik National Park}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: [[Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], [[ноҳияи Тавилдара]], [[ноҳияи Ҷиргатол]] || [[1992]] || [[2006]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2091/ 2091] || vii, viii, ix, x
|-
| '''12''' || || [[Кӯҳҳои Фон]] &lt;br&gt;{{lang-en|Fann mountains}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: қаторкӯҳи Ҳисор, қаторкӯҳи Заравшон || - || [[2006]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2107/ 2107] || vii, x
|-
| '''13''' || || Мамнуъгоҳи [[Бешаи палангон]] &lt;br&gt;{{lang-en|Tigrovaya Balka}}&lt;ref name=&quot;tenttj&quot;/&gt; || Минтақа: [[вилояти Хатлон]] || [[1938]] || [[2006]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2108/ 2108] || ix, x
|-
| '''14''' |||| Мамнуъгоҳи Кусавлисай &lt;br&gt;{{lang-en|Zakaznik Kusavlisay}} || Минтақа: [[вилояти Суғд]] || [[1959]] || [[2006]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2109/ 2109] || vii, x
|-
| '''15''' || || Мамнуъгоҳи [[Даштиҷум]] &lt;br&gt;{{lang-en|State reserve Dashti Djum}} || Минтақа: [[Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] || 1983 || 2006 || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2110/ 2110] || vii, x
|-
| '''16''' || || Мамнуъгоҳи [[Зоркӯл]] &lt;br&gt;{{lang-en|Zorkul State Reserve}} || Минтақа: [[Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] || [[2000]] || [[2006]] || [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2111/ 2111] || vii, x
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* [http://kmt.tj/?book_id=163 Гафуров Б. Г. Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история. — М.: Наука,1972. — 658 с.];
* [[Бобоҷон Ғафуров|Б. Ғафуров]]. Тоҷикон. Таърихи қадимтарин, қадим ва асри миёна. Китоби 1. — Душанбе, 1973; Китоби 2, Душанбе, 1985;
* [[Бобоҷон Ғафуров|Б. Ғафуров]]. Тоҷикон. Таърихи қадимтарин, қадим, асри миёна ва давраи нав. Китоби 1,2. — Душанбе, 1998. — 870 с.;
* [[Бобоҷон Ғафуров|Б. Ғафуров]]. Тоҷикон. Таърихи қадимтарин, қадим, асри миёна ва давраи нав. Китоби 1,2. — Душанбе, 2008. — 870 соли 1998, 2009;
* Давлатдории тоҷикон дар асрҳои IX—XVI. Мураттиб ва муҳаққиқ: [[Нурмуҳаммад Амиршоҳӣ]]. — Душанбе, 1999;
* История таджикского народа. Т. I—VI. — Душанбе, 1998—2011;
* [[Аҳрор Мухторов|Мухторов А.]] Сомониён: Замон ва макон. — Душанбе, 1999;
* [[Наршахӣ|Наршахӣ А.]] Таърихи Бухоро. — Душанбе, 1979;
* [[Нӯъмон Неъматов|Неъматов Н. Н.]] Давлати Сомониён. — Душанбе, 1989;
* [[Нӯъмон Неъматов|Неъматов Н. Н.]] Давлати тоҷикбунёди Сомониён. — Д., 1999;
* [[Нӯъмон Неъматов|Неъматов Н. Н.]] Исмоили Сомонӣ: Тавсифи таърихию маънавии шахсият. — Хуҷанд, 2001;
* Таърихи Табарӣ. Ҷилдҳои 1-2. — Теҳрон, 2001;
* Ҳотамов Н. Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011 ва 2015.

== Пайнавиштҳои беруна ==
* [http://whc.unesco.org/en/statesparties/tj Официальный сайт ЮНЕСКО. Список объектов Всемирного наследия в Таджикистане]
* [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_pictures/3182/ Словари и энциклопедии на Академике]
{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130507121552/http://www.tajikinvest.tj/ru/index/index/pageId/177/ |date=2013-05-07 }}
* [https://www.twirpx.com/file/2199073/ Ҳотамов Н., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик. — Душанбе: 2011. — 584 с. (Файли формати ZIP)]{{Пайванди мурда|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite web|url=https://www.tajik-gateway.org/wp/history/|title=История Таджикистана|author=|website=tajik-gateway.org|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2019-06-28|archivedate=2021-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209055027/https://www.tajik-gateway.org/wp/history/}}
* {{Cite web|url=http://www.hakikati-sugd.tj/index.php/politics/10025-mazor-va-zijoratgo-o-dar-ududi-um-ur|title=Мазор ва зиёратгоҳҳо дар ҳудуди ҷумҳурӣ|author=|website=www......j|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-01-16|archivedate=2021-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124084553/http://hakikati-sugd.tj/index.php/politics/10025-mazor-va-zijoratgo-o-dar-ududi-um-ur}}
* {{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/culture/20190123/1028060666/Tajikistan-predlozhil-vklyuchit-spisok-unesco-pamyatnikov-istorii.html|title=Таджикистан предложил включить в список ЮНЕСКО 9 памятников истории|author=|website=www......j |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-01-16}}
* [https://khovar.tj/2018/09/sajfullo-mullo-onov-doktori-ilmi-tarih-isti-loliyati-davlatii-to-ikistonro-peshvoi-millat-komil-gardondand/ Сайфулло Муллоҷон, доктори илми таърих: «Истиқлолияти давлатии Тоҷикистонро Пешвои миллат комил гардонданд»]
* [https://asiaplus.news/tg/2024/10/15/sajfullo%d2%b3i-mullo%d2%b7on-bo-%d2%b3ama-kamu-kostash-tasisi-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3-%d2%b3odisai-buzurgi-tarihi-mo-ast/ Сайфуллоҳи Муллоҷон: Бо ҳама каму косташ таъсиси Тоҷикистони Шӯравӣ ҳодисаи бузурги таърихи мо аст]

== Нигаред низ ==
* [[Тоҷикистон]]
* [[Портал:Таърих]]
* [https://khovar.tj/2018/09/sajfullo-mullo-onov-doktori-ilmi-tarih-isti-loliyati-davlatii-to-ikistonro-peshvoi-millat-komil-gardondand/ Сайфулло Муллоҷон, доктори илми таърих: «Истиқлолияти давлатии Тоҷикистонро Пешвои миллат комил гардонданд»]
* [https://asiaplus.news/tg/2024/10/15/sajfullo%d2%b3i-mullo%d2%b7on-bo-%d2%b3ama-kamu-kostash-tasisi-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3-%d2%b3odisai-buzurgi-tarihi-mo-ast/ Сайфуллоҳи Муллоҷон: Бо ҳама каму косташ таъсиси Тоҷикистони Шӯравӣ ҳодисаи бузурги таърихи мо аст]

{{Мавзуъҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>nnhxsdhsxw9lc1dvo7ehx868fs7xbst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳабиба Каримова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13162</id>
    <revision>
      <id>1488056</id>
      <parentid>1441880</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2851" sha1="717thmqm2n8yalafg2uvl2aaontcsyy" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Ҳабиба Каримова''' ([[5 сентябр]] [[1923]], деҳаи [[Пӯлотон (деҳа, н. Конибодом)|Пулодон]], [[ноҳияи Конибодом]] — [[8 октябр]]и [[2015]], [[Конибодом]]) — [[омӯзгор]], [[Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ]] ([[1978]]), [[Муаллими хизматнишондодаи Тоҷикистон]] ([[1960]]), модари [[Марҳабо Ҷабборӣ]].

== Зиндагинома ==
Ҳабиба Каримова 5 сентябри соли 1923 дар Конибодом юа дунё омадааст. Фаъолияти кории ӯ аз соли 1937 дар омӯзишгоҳи педагогии Конибодом оғоз гардида, то соли 1942 ба ҳайси муаллимаи синфҳои ибтидоӣ дар мактаби миёнаи ба номи В.Чапаев кор кардааст. Соли 1942 Ҳабиба Каримова ба унвони «Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон» сарфароз гардонида шуд.

Аз соли 1942 то соли 1949 мудири қисми илмӣ, сипас аз соли 1949 то соли 1985 вазифаи директори мактаби ба номи Чапаеви шаҳри Конибодомро ба уҳда дошт. Соли 1959 Донишкадаи педагогии Тоҷикистонро хатм намудааст.

Давоми солҳои гуногун вакили Анҷумани умумиитифоқии омӯзгорони Иттиҳоди Шӯравӣ ва Анҷумани омӯзгорони Тоҷикистон интихоб шудааст.

== Ордену ҷоизаҳо ==
Бо ду ордени Ленин, 14 медал, 5 Ифтихорномаи Раёсати Шӯрои Олии Тоҷикистон ва нишони Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон (1942) қадрдонӣ шудааст.

== Даргузашт ==
Ҳабиба Каримова 8 октябри соли 2015 пас аз бемории начандон тӯлонӣ дар синни 93-солагӣ дар [[Конибодом|шаҳри Конибодом]] аз олам даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2015/10/09/darguzashti-%d2%9ba%d2%b3ramoni-me%d2%b3nati-sotsialist%d3%a3-%d2%b3abiba-karimova/|title=Даргузашти Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ Ҳабиба Каримова|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-01-19}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{warheroes|id=21365|star = Labor}}

[[Гурӯҳ:Даргузаштагони шаҳри Конибодом]]</text>
      <sha1>717thmqm2n8yalafg2uvl2aaontcsyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пеле</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13268</id>
    <revision>
      <id>1487917</id>
      <parentid>1464860</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9049" sha1="m0tqhix8vmg9wum1zzg6tl2073gp01c" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Пеле
 |акс = Pele200802FabioRodriguesPozzebomAgenciaBrasil.jpg
 |андозаи_акс = 200
 |alt = 
 |шарҳи_акс = Pelé in 2008
 |номи_пурра = Эдсон Арантис ду Насименту&lt;br&gt;(Edson Arantes do Nascimento)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1940|10|23|df=y}}
 |макони_таваллуд =  [[:en:Brazil|Brazil]], [[:en:Minas Gerais|Minas Gerais]], [[:en:Três Corações|Três Corações]] 
 |санаи_вафот = 29.12.2022 
 |макони_вафот = [[Сан-Паулу]]
 |қад = {{қад|m=1.73}}
 |мавқеъ = 
 |бошгоҳи_кунунӣ = 
 |рақам =
 |солҳои_ҷавонӣ1 = 1953–1956
 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Бауру Атлетико Клубе|Баc]][[:en:Bauru Atlético Clube|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |солҳо1 = 1956–1974
 |бошгоҳҳо1 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Сантос (бошгоҳи футбол)|Сантос]][[:en:Santos FC|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо1 = 638 &lt;!--READ THIS BEFORE CHANGING: This infobox counts league games only, the much quoted stat that Pele scored over 1000 goals in over 1000 games for Santos counts unofficial and cup matches too, so should not be displayed here. --&gt;
 |голҳо1 = 619 &lt;!--READ THIS BEFORE CHANGING: This infobox counts league games only, the much quoted stat that Pele scored over 1000 goals in over 1000 games for Santos counts unofficial and cup matches too, so should not be displayed here. --&gt;
 |солҳо2 = 1975–1977
 |бошгоҳҳо2 = New York Cosmos [[:en:New York Cosmos|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо2 = 56
 |голҳо2 = 31
 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 694
 |голҳои_умумӣ = 650
 |солҳои_миллӣ1 = 1957–1971
 |дастаи_миллӣ1 = {{Футбол|Brazil}}[[:en:Brazil national football team|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳои_миллӣ1 = 92
 |голҳои_миллӣ1 = 77
 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = {{MedalCountry|{{BRA}}}}
{{MedalSport|Men's [[Association football|Football]]}}
{{MedalCompetition|[[FIFA World Cup]]}}
{{MedalGold|[[1958 FIFA World Cup|1958 Sweden]]|[[1958 FIFA World Cup squads#Brazil|National Team]]}}
{{MedalGold|[[1962 FIFA World Cup|1962 Chile]]|[[1962 FIFA World Cup squads#Brazil|National Team]]}}
{{MedalGold|[[1970 FIFA World Cup|1970 Mexico]]|[[1970 FIFA World Cup squads#Brazil|National Team]]}}
{{MedalCompetition|[[Copa América]]}}
{{MedalSilver|[[1959 South American Championship (Argentina)|1959 Argentina]]|National Team}}
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
 }} 
'''Пеле''' ({{lang-pt|''Pelé''}}) номи аслиаш '''Эдсон Арантис ду Насименту'''; [[23 октябр]]и [[1940]], [[Нинас Гераис]], [[Трес Кораcоес]], [[Бразилия]] - [[29 декабр|29 декабри]] [[Соли 2022|2022]]) —  ситораи пешини тими миллии футболи [[Бразилия]].&lt;ref&gt;[[:en:Pelé|Pelé]]&lt;/ref&gt; ва [[Сантос (бошгоҳи футбол)|Сантос]][[:en:Santos FC]], устураи футболи ҷаҳон, се карат қаҳрамони ҷаҳон ва шоҳи футбол дар қарни гузашта, ки бо номи Пеле ({{lang-pt|''Pelé''}}) шӯҳратёр гашта буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/30/pele-sho%d2%b3i-futbol-darguzasht/|title=Пеле – шоҳи футбол даргузашт|author=|website=asiaplus.news|date=2022-12-30|publisher=|lang=tg|accessdate=2023-01-12|archivedate=2023-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230112075727/https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/20221230/pele-shoi-futbol-darguzasht}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Пеле 23 октябри соли 1940 дар шаҳри Трес-Корасойеси Бразилия таваллуд шудааст. Устоди аввалини ӯ падараш буд. Падари Пеле ҳам футболбоз буд, аммо бо сабаби ҷароҳат барвақт аз футболбозӣ дур шуд ва тамоми орзуҳои худро дар фарзанди худ меҷуст.
Пеле соли 1957 дар синни 16-солагӣ ба тими миллии футболи Бразилия даъват гардид ва аввалин бозии худро гузаронид. Бештари коршиносон аз ӯ ба унвони беҳтарин бозигари таърихи футбол ёд мекунанд ва соири ситораҳои футбол барои арзёбии мизони муваффақиятҳояшон бо Пеле муқоиса мешаванд.
Пеле мулаққаб ба «марвориди сиёҳ» буд ва пас аз ин қаҳрамонии ҷаҳон дар Бразилия ба унвони як ганҷи миллӣ муаррифӣ шуд.
Пеле дар як соли 2021 саломатии хуб надошт ва чанд маротиба ба табибон муроҷиат намуда буд.
Пеле пас аз бемории вазнину бардавом рӯзи 29 декабр, дар синни 82 солагӣ музофоти Морумби (Сан-Паулу) дар [[Бразилия]]  даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/30/pele-sho%d2%b3i-futbol-darguzasht/|title=Пеле – шоҳи футбол даргузашт|author=|website=asiaplus.news|date=2022-12-30|publisher=|lang=tg|accessdate=2023-01-12}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
== Маснади бошгоҳӣ ==
Дар [[Сантос (бошгоҳи футбол)|дастаи Сантос]] аз соли 1956 то 1974 бозӣ кард. Соли 1974 ӯ эъломи бознишастагӣ кард, аммо дар соли 1975 бо як қарордоди сесолаи ҳафт миллион долларӣ бо ширкати Ню-Йорк Космоси (New York Cosmos) Лигаи футболи [[ИМА]] шартнома баст.
Ӯ пас аз ду соли ҳузур дар ин даста, соли 1977 бознишаста шуд.
== Мунтахаби миллӣ ==
[[File:Pele con brasil (cropped).jpg|thumb|Пеле дар ҷавонӣ]]
Пеле соли 1957 дар синни 16-солагӣ ба тими миллии футболи Бразилия даъват гардид ва аввалин бозии худро гузаронид. Ӯ дар тими милли дар умум 15 сол ҳунарнамоӣ кард.
Соли 1958 Пеле дар ҳайати дастаи мунтахаби Бразилия ба ҷоми ҷаҳон рафт ва дар [[Шветсия]] бори аввал бозӣ намуд. Дар бозӣ бо тими миллии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] ба ҳайати асосии тими худ дохил шуд. Дар бозии чорякфинал бо [[Уэлс]] голи ҳалкунанда зад. Дар қувваозмоии ниманиҳоӣ бо тими Фаронса хет-трик кард ва дар даври ниҳоӣ ба дарвозаи мизбонони мусобиқот ду гол зад. Пелеи 17-сола беҳтарин бозигар ва ҷавонтарин қаҳрамони таърихи чемпионатҳои ҷаҳон гардид.
Баъдан ӯ дар солҳои 1962 ва 1970 низ бо тими миллии Бразилия қаҳрамони Ҷоми ҷаҳон шуд. Ҳамин тавр, '''Пеле се карат қаҳрамони Ҷоми ҷаҳон гардид ва то ҳол ӯ ягона футболбозест, ки ин дастовардро соҳиб аст.'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/30/pele-sho%d2%b3i-futbol-darguzasht/|title=Пеле – шоҳи футбол даргузашт|author=|website=asiaplus.news|date=2022-12-30|publisher=|lang=tg|accessdate=2023-01-12}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
{{умумӣ}}
{{ПБ}}
{{Қаҳрамонони Ҷоми ҷаҳонии футбол}}

[[Гурӯҳ:Зодагони 23 октябр]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1940]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Бразилия]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Сантос»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ню-Йорк Космос»]]
[[Гурӯҳ:ФИФА 100]]</text>
      <sha1>m0tqhix8vmg9wum1zzg6tl2073gp01c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷанобиддин Лафизов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13593</id>
    <revision>
      <id>1487902</id>
      <parentid>1439169</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5022" sha1="1h3jslx33ywrgj9zv51y7g73bd6u245" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
| ном     = Ҷанобиддин Лафизов
| номи аслӣ     =
| тасвир     =
| таърихи таваллуд     = 17.1.1932
| зодгоҳ     =[[Исфара]]
| таърихи даргузашт     = 2004
|Пеша=сиёсатмадор
}}

'''Ҷанобиддин Лафизов''' ([[17 январ]]и [[1932]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/01/17/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-17-yanvari-soli-2025/|title=Субҳ ба хайр, Тоҷикистон! Як рӯз дар таърих, зодрӯзи шахсиятҳо, вазъи ҳаво барои 17 январи соли 2025|website=asiaplus.news|date=2025-01-17|publisher=ASIA-Plus|lang=en|accessdate=2025-07-16}}&lt;/ref&gt;, [[Исфара]] — 2004&lt;ref&gt;Сучонӣ, Ё. Солнома – Мавлуднома: Намояндагони сиёсат, илм, адаб ва фарњанги тоҷик / ЁрмуҲаммади Сучонӣ; Муҳаррири масъул профессор Абдусалом Мирализода; Муҳаррир Фирдавс Аминов. – Душанбе, 2018. – 263 с.&lt;/ref&gt;, Душанбе) — давлатмарди тоҷик, [[вазири молияи ҶШС Тоҷикистон]] (1973—1991).

== Зиндагинома ==
Ҷанобиддин Лафизов соли 1932 дар оилаи коргар ба дунё омада, пас аз хатми мактаб соли 1947 ба техникуми молиявию карзи шаҳри Душанбе дохил мешавад. Аз ҳамин айём эътиборан ба соҳаи басо зарурӣ-молия наздики, қаробате пайдо мекунад. Ва минбаъд таҳсилро дар донишгоҳи иқтисодии шаҳри Ленинград идома медиҳад. Пас аз хатми он тули 3 сол дар техникуми молиявию иқтисодии шаҳри Душанбе омӯзгори мекунад.
Туфайли қобилияту истеъдоди фавқулодда ӯ тавонист дар андак вақт муаллими калон, муовини декани риштаи иқтисодии ДДТ гардад. Байни солҳои 1957—1960 ғоибона дар аспирантура таҳсил ва рисолаи номзадиро бошарофона ҳимоя кард.

Соли 1962 ба Вазорати молияи кишвар роҳ бурд. Вазифаҳои котибии масъули коллегия, сардории шуъбаи буҷетро бар ухда дошт. Мувофиқ ба тавсияи роҳбарону мутахассисон соли 1965 Ҷанобидинро ба Шурои Вазирони Ҷумхури даъват карда, иҷрои вазифаи муовини сардори шуъбаи молияро ба зимааш гузоштанд. Минбаъд тули 8 сол сардори ҳамин шуъба, баъдан мудири корҳои Шӯрои Вазирони Тоҷикистон буд.

Моҳи январи соли 1973  ӯро Вазири молияи Ҷумхурии Тоҷикистон таъйин намуданд. Тӯли қариб 20 дар ин вазифаи пурмаҳсул ҷахду талошҳои зиёд карданд.

Соли 1991 ба зиммаи Ҷанобиддин Лафизов иҷрои вазифаи дигар — Раиси назорати давлатии суғуртаи Ҷумҳуриро гузоштанд. То тавонист дар пешравии соҳа саҳм гирифт. Душвориҳои пешомадаро бартараф сохта, рафти фаъолиятро дар ин ҷабхаи муҳим ба низом овард.

Ӯ солҳои дароз узви КМ ҲК Тоҷикистон буд, 4 даъват депутати Шӯрои Олии Ҷумхури интихоб гардида, дар қабули қарору қонунҳои ба пешрафти иқтисодиёт, баланд бардоштани сатҳи зиндагии халқ мусоидаткунанда саҳми арзанда гузошт.

== Ҷоизаҳо ==
Бо орденҳои «Байрақи Сурхи Меҳнат», «Нишони фахрӣ» ва даҳҳо медалҳою ифтихорномаҳо қадр шудааст.

== Некдошт ==
Ҳамаи хидматҳои шоёни Ҷанобиддин Лафизовро ба инобат гирифта соли 2007 ба муносибати 75-солагии зодрӯзаш бо қарори Раиси шаҳри Исфара кӯчаи ба номи Карл Маркси шаҳр ба номи Ҷанобиддин Лафизов гузошта шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>1h3jslx33ywrgj9zv51y7g73bd6u245</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кохи Ваҳдат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13697</id>
    <revision>
      <id>1488060</id>
      <parentid>1426240</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3473" sha1="n85pmkocm0dpz6zqqamj5iohl92x10z" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
«'''Кохи Ваҳдат'''» — муҷтамаъи давлатӣ дар маркази шаҳри [[Душанбе]].

== Таърих ва меъморӣ ==
«Кохи Ваҳдат» ҳамчун Хонаи маорифи сиёсӣ муталлиқ ба Кумитаи марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон соли 1974 аз рӯи лоиҳаи як гурӯҳи меъморон (Эдуард Ерзовский, Ю. Пархов ва муҳандис С. Новокременов аз Институти давлати лоиҳакашии «Тоҷикгипрозем») сохта шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2017/05/26/honai-maorifi-siyos%d3%a3-dar-dushanbero-ba-kohi-%d2%b3a%d2%9bi%d2%9b%d3%a3-tabdil-medi%d2%b3and/|title=Хонаи маорифи сиёсӣ дар Душанберо ба кохи ҳақиқӣ табдил медиҳанд|author=Аваз Юлдошев|website=asiaplus.news|date=2017-05-26|publisher=ASIA-Plus|lang=tg|accessdate=2025-03-12}}&lt;/ref&gt;. Соли 1990 ба кохи кинову консерт табдили ном кард. Номи имрӯзааш аз соли 2000-ум. Солҳои 2017‒2020 мувофиқи услуби ороишию бинокорӣ ва меъмории муосири миллию ҷаҳонӣ таҷдиду навсозӣ шуд. Барои қабули меҳмонҳо, баргузории конфронс, симпозиум, анҷуман, машварат, намоиш, вохӯрӣ ва дигар тадорукоти давлатӣ таъйин шудааст. Кох дар қисми шимолии шоҳроҳи асосии Душанбе ҷойгир аст. Дар қисми ҷанубӣ ба гулгашти «Кохи Ваҳдат» ҳудуди [[Авесто (меҳмонхона)|меҳмонхонаи «Авесто»]] пайваст мешавад. Намои асосии бино ба сӯи хиёбони Рӯдакӣ нигаронида шудааст.

«Кохи Ваҳдат» чорошёна буда, даромадгоҳаш бо сангҳои маҳаллии ороишӣ зинат ёфтааст. Сақфу девор, зинапоя ва дигар унсурҳои дохилу беруни бино бо сабки меъмории миллӣ ва санъати кандакорию чӯбкорӣ, оинабандию гачкорӣ оро дода шудаанд. Саҳни берунии «Кохи Ваҳдат» бо сабки суннатӣ ва муосири бунёди кохҳо тазйин шуда, фаввораву гулзор ва дарахту буттаҳо барои фароғату истироҳат дорад. «Кохи Ваҳдат» аз толори асосӣ (бо 1000 ҷои нишаст), 9 толори хурд, ҳуҷраҳои кору машварат, тарҷума, техникӣ, китобхона, каҳвахона, анборхона, либосхона ва дигар утоқҳои хидматрасонӣ иборат аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Кохи Ваҳдат|11|муаллиф=Р. Муқимов}}
* Архитектура общественных зданий Душанбе ХХ века. Д., 2007;
* Архитектура и градостроительства Душанбе. Д., 2008;
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Кохҳои Душанбе]]</text>
      <sha1>n85pmkocm0dpz6zqqamj5iohl92x10z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шодӣ Шабдолов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13731</id>
    <revision>
      <id>1488083</id>
      <parentid>1376971</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1882" sha1="q53w23ombkbmx3n2z6jdyavkb7ebns5" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор}}
'''Шабдолов Шодӣ Давлатович''' ({{ВД-Дебоча}}) — сиёсатмадори тоҷик, раиси [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] (1991—2016).&lt;ref&gt;[https://news.tj/tj/news/tajikistan/politics/20170314/kommunistoni-toik-dar-zodrzi-lenin-peshvoi-navi-hudro-intihob-mekunand Коммунистони тоҷик дар зодрӯзи Ленин пешвои нави худро интихоб мекунанд]&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Шодӣ Шабдолов 17 октябри соли 1943 дар шаҳри Хоруғи ВМКБ таваллуд шудааст.

Аз соли 1991 то соли 2016 раиси Ҳизби коммунистии Тоҷикистон, аз соли 2000 то 2015 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

== Даргузашт ==
Шодӣ Шабдолов 19 октябри соли 2023 дар 80-солагӣ дар шаҳри Хоруғ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/10/19/shod%d3%a3-shabdolov-yake-az-ro%d2%b3baroni-sobi%d2%9badori-kommuniston-darguzasht/|title=Шодӣ Шабдолов, яке аз роҳбарони собиқадори коммунистон, даргузашт|website=asiaplus.news|date=2023-10-19|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-10-19}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://archive.is/20121205072855/parlament.tj//index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=9&amp;Itemid=10 МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН]

{{bio-stub}}
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>q53w23ombkbmx3n2z6jdyavkb7ebns5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯзи истиқлоли Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13805</id>
    <revision>
      <id>1488161</id>
      <parentid>1458365</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7756" sha1="qvyrx9tnpkpb7j3cu8as4015w2hgosf" xml:space="preserve">{{Ҷашн}}
[[Акс:Tea House Rohat Dushanbe.jpg|thumb|Парчами Тоҷикистон дар шафати чойхонаи «Роҳат»]]
'''Рӯзи истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон''' — яке аз ҷашнҳои расмии давлатии [[Тоҷикистон]], ки ҳамасола [[9 сентябр]] таҷлил мешавад. Ин таърих рамзи эълони истиқлоли комили давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳайати [[Иттиҳоди Шуравӣ]] ба шумор меравад.

== Заминаи таърихӣ ==
Соли 1991, дар пайи фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ, таносуби қудратҳои сиёсӣ дар ҷаҳон тағйир ёфт. Қатъ гардидани робитаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва ворид шудани манфиатҳои неруҳои минтақавию ҷаҳонӣ боиси буҳрони шадиди сиёсӣ ва иқтисодӣ дар ҷумҳуриҳои собиқ шӯравӣ, аз ҷумла Тоҷикистон, гардид.

24 августи соли 1990, дар Иҷлосияи дуюми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Советии Сотсиалистии Тоҷикистон (даъвати дувоздаҳум), «Эъломияи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Советии Сотсиалистии Тоҷикистон» қабул гардид. Ин санад, ҳарчанд Тоҷикистонро ҳамчун давлати соҳибихтиёр муайян намуд, вале онро дар чаҳорчӯбаи Иттиҳоди нави Шӯравӣ тасаввур мекард ва истиқлоли комилро таъмин накард&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence|title=Эъломи истиқлолияти давлатӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=|accessdate=2025-09-10}}&lt;/ref&gt;.

Дар тӯли як соли аз қабули эъломия сипаригашта Тоҷикистон ва ҷумҳуриҳои собиқ Шӯравӣ бо дарназардошти воқеияте, ки босуръат ҷараён мегирифт ва таҳаввулоти азими ғайримунтазирро ба вуҷуд меовард, ба мазмуну муҳтавои истиқлоли худ аз нав рӯй оварданд ва барои дарёфти истиқлоли комил бо қатъият талош варзиданд.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ, бо дарки зарурати тағйиру иловаҳо ба Эъломияи 24 августи соли 1990 дар Иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати дувоздаҳум 9 сентябри соли 1991 ин андеша чунин ифода гардид:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;blockquote&gt;«Тағйироти инқилобиро дар Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шӯравии Сотсиалистӣ ба назар гирифта, кӯшиши ҷумҳуриҳои соҳибихтиёри ба он дохилшавандаро оид ба аз нав барқарор намудани муносибатҳои байниҳамдигарӣ эҳтиром намуда, мувофиқи Эъломия дар бораи Истиқлолияти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон, ки 24 августи соли 1990 қабул шуда буд, Шӯрои Олӣ истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон мекунад».&lt;/blockquote&gt;[[Акс:Stele of Independence of Tajikistan 01.jpg|thumb|[[Маҷмааи «Истиқлол»]]]]

== Баргузории ҷашн ==
Тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид», [[9 сентябр]] — ҳамчун «Рӯзи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муайан гардид. 9 сентябр иди расмии давлатӣ аст ва ҳар сол ҷашн гирифта мешавад.&lt;ref&gt;Қонунҳо ва Қарорҳо.[http://www.parlament.tj Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210801143249/https://www.parlament.tj/ |date=2021-08-01 }}&lt;/ref&gt; Дар рӯзи ид мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» дар иншооту биноҳои маъмурӣ ва иҷтимоиву маишии давлативу хусусӣ, биноҳои истиқоматӣ, ҷойҳои истироҳати шаҳрвандон, боғҳо, хиёбонҳо, гулгаштҳо Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон афрохта мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/symbols/flags|title=Иқтисбос аз Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи &quot;Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон&quot;. Моддаи 5. Тартиби афрохтани Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=|accessdate=2025-09-10}}&lt;/ref&gt;.

Ба муносибати рӯзи ид бо ташаббуси мақомоти давлатӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва коллективҳои меҳнатӣ чораҳои ҷамъиятию сиёсӣ андешида мешаванд.

Парадҳои ҳарбӣ, салюти артиллерӣ ва оташбозӣ дар рӯзҳои ид мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо тартиби муайянкардаи Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷо оварда мешаванд.

: Тоҷикистон марзубуми Оли Сомони ман аст,
: Хоку покаш дар шабистони ман аст.

: Тоҷикам ман Тоҷикистон кишварам,
: Дар фазояш чун кабутар мепарам.

== Рамзи Истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
[[8 сентябр]]и [[соли 2022]] дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. Маҷмааи «Истиқлол» мазмуни дар соли 1991 [[асри XX]] ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи &quot;Истиқлол&quot; чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред ==
* [[Идҳои расмии Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 9 сентябр]]
[[Гурӯҳ:Идҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1991 дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>qvyrx9tnpkpb7j3cu8as4015w2hgosf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15005</id>
    <revision>
      <id>1487889</id>
      <parentid>1480561</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28867" sha1="3nostz1wj7299w7qd9udjuv9flxxnzt" xml:space="preserve">{{Ниҳоди қонунгузор}}

'''Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон''' — палатаи поёнии [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Муҳлати ваколати палата 5 сол аст.

== Вакилон ==
Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 63 [[вакил]] иборат аст, ки онҳо дар асоси ҳуқуқи интихоботии умумӣ, баробар, мустақим ва бо [[овоздиҳии пинҳонӣ]] интихоб карда мешаванд. Маҷлиси Намояндагон доимоамалкунанда ва касбӣ мебошад.

== Салоҳияти Маҷлиси Намояндагони МО Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
[[Акс:Новое здание Парламента Таджикистана 12.jpg |280 px|thumb|Бинои нави парлумони Тоҷикистон, соли 2024]]

* Таъсиси [[Комиссияи марказии интихобот]] ва бозхонди [[раис]], [[муовин]] ва аъзои он бо пешниҳоди Президент;
* Ба муҳокимаи халқ пешниҳод намудани лоиҳаи қонунҳо ва дигар масъалаҳои муҳими [[давлат]]ию ҷамъиятӣ;
* Тасдиқи барномаҳои иқтисодӣ ва иҷтимоӣ;
* Ризоият ба додугирифти қарзи давлатӣ;
* Тасдиқ ва бекор кардани шартномаҳои байналмилалӣ;
* Таъини раъйпурсӣ;
* Таъсиси судҳо;
* Тасдиқи [[рамзҳои давлатӣ]];
* Тасдиқи [[мукофотҳои давлатӣ]];
* Тасдиқи фармонҳои [[Президент]] дар бораи таъйин ва озод намудани раиси Бонки миллӣ ва муовинони ӯ;
* Муқаррар намудани рутбаҳои ҳарбӣ, дипломатӣ ва унвонҳои махсус;
* Амалӣ намудани ваколатҳои дигаре, ки Конститутсия ва қонунҳо муайян кардаанд.
Маҷлиси Намояндагони МО ҶТ аз рӯи масъалаҳои зикршудаи салоҳияташ қарор қабул мекунад. Қарори Маҷлиси Намояндагони МО ҶТ бо тарафдории аксарияти шумораи умумии вакилон қабул мегардад, агар тартиби дигари қабули қарорро Конститутсия муайян накарда бошад. Иҷрои қарорҳои Маҷлиси Намояндагони МО ҶТ дар тамоми қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳатмӣ аст.
Маҷлиси Намояндагони МО ҶТ қарорҳои Маҷлиси [[вакил]]они халқи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳрҳо ва ноҳияхоро дар сурати ба [[Конститутсия]], қонунҳои конститутсионӣ ва дигар қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқат накардани онҳо бекор мекунад.
Маҷлиси намояндагон фаъолияти худро дар асоси усули таҷзияи ҳокимияти давлатӣ, волоияти қонун, ошкорбаёнӣ, дастаҷамъӣ, эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, гуногунандешӣ ва масъулият дар назди халқ ба амал мебарорад.
Маҷлиси Намояндагони МО ҶТ ҳокимияти қонунгузориро ба амал бароварда, санадҳои зерин қабул мекунад:
* қонунҳои конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.

== Кумитаҳо ва комиссияҳо ==
[[Акс:Здание парламента Таджикистана 01.jpg|280 px|thumb|Бинои нави порлумони Тоҷикистон, соли 2024]]
[[Акс:Бинои парлумони Тоҷикистон.jpg|thumb|280 px|thumb|Бинои нави порлумони Тоҷикистон, соли 2024, шомгоҳ]]
{{Мақолаи асосӣ|Кумита ва комиссияҳои МН МО Тоҷикистон}}

=== Кумитаҳо ===
* Кумита оид ба қонунгузорӣ ва ҳуқуқи инсон
* Кумита оид ба тартиботи ҳуқуқӣ, мудофиа ва амният
* Кумита оид ба иқтисод ва молия
* Кумита оид ба масъалаҳои аграрӣ, захираҳои об ва замин
* Кумита оид ба корҳои байналмилалӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва иттилоот
* Кумита оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсати ҷавонон
* Кумита оид ба масъалаҳои иҷтимоӣ, оила ва ҳифзи саломатӣ
* Кумита оид ба сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ
* Кумита оид ба энергетика, саноат, сохтмон ва коммуникатсия

=== Комиссияҳо ===
* Комиссияи экологии Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Комиссия оид ба одоби вакилони Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Комиссия оид ба назорати Дастур ва ташкили кори Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* Комиссияи баҳисобгирии овозҳо оид ба интихоб намудани Раиси Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон


== Интихоботи соли 2000 ==
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Конститутсионии ҶТ «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии ҶТ» [[27 феврал]]и [[2005|соли 2005]] интихобот ба Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати II  (2000-2005) баргузор гардид.
[[Акс:Assembly of Representatives (Majlisi Namoyandagon) of the Supreme Assembly (Majlisi Oli) of the Republic of Tajikistan in 2000-2005.svg|right|300px|Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати II  (2000-2005)]] 
=== Натиҷаҳои интихобот ===
* [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 36 нафар,
* [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] — 13 нафар,
* Номзадҳои мустақил — 10 нафар,
* [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] — 2 нафар,
* 2 ҷойи вакилӣ — холӣ. Манбаъ:[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%8B%D1%81%D1%88%D0%B5%D0%B5_%D1%81%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A2%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 Википедияи русӣ. Высшее_собрание_Таджикистана.]

== Интихоботи соли 2005 ==
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Конститутсионии ҶТ «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии ҶТ» [[27 феврал]]и [[2005|соли 2005]] интихобот ба Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати III  (2005-2010) баргузор гардид. 
[[Акс:Assembly of Representatives (Majlisi Namoyandagon) of the Supreme Assembly (Majlisi Oli) of the Republic of Tajikistan in 2005-2010.svg|right|300px|Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати III  (2005-2010)]]
=== Натиҷаҳои интихобот ===
* [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 46 нафар,
* [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] — 4 нафар,
* [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] — 2 нафар,
* 11 нафар узвияти ҳизбӣ надоштанд.


Дар ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ барои 22 мандат аз ҷониби 6 [[ҳизби сиёсӣ]], 61 [[номзад]] ба вакилии Маҷлиси намояндагон пешбарӣ гардиданд ва ба қайд гирифта шуданд. Дар ҳавзаҳои якмандатӣ ба вакилии Маҷлиси Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон — 209 номзад пешбарӣ гардид, ки 170 нафар ба қайд гирифта шуда буданд. Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ барои 22 мандати вакили Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ҳизби сиёсӣ: [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]], [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]], [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]], [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] ва [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] мубориза бурданд. [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] , [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] ва [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] ҳадди 5-фоизаро гузаштанд.

Аз шумораи умумии вакилон 11 нафар [[зан|занон]] мебошанд. Дар байни вакилони Маҷлиси Намояндагон 11 нафар - [[ҳуқуқшинос]], 12 нафар - [[муҳандис]], 7 нафар - [[иқтисодчӣ]], 3 нафар - [[агроном]]у [[зоотехник]], 26 нафар - [[омӯзгор]], 1 нафар - [[духтур]], 1 нафар - [[рӯзноманигор]], 1 нафар - [[китобшинос]], 1 нафар - мутахассиси равобити байналмилалӣ, 2 нафар - [[байтор]] фаъолият мекарданд. Аз ҷумла - 3 нафар узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, 7 нафар - [[доктори илм]], 11 нафар - [[номзади илм]].

== Интихоботи соли 2010 ==
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Конститутсионии ҶТ «Дар бораи интихоботи Маҳлиси Олии ҶТ» [[28 феврал]]и соли 2010 интихобот ба Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV (2010-2015) баргузор гардид.  
=== Натиҷаҳои интихобот ===
[[Акс:Assembly of Representatives (Majlisi Namoyandagon) of the Supreme Assembly (Majlisi Oli) of the Republic of Tajikistan in 2010-2015.svg|right|300px|Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV (2010-2015)]] 
{| class=wikitable style=text-align:right
!rowspan=2|Ҳизбҳо
!rowspan=2|Овоз
!rowspan=2|%
!colspan=4|Курсӣ
|-
!Дар ҳавза
!Феҳристи ҳизбӣ
!Ҷамъ
!+/-
|-
|align=left|[[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]|| ||71,69 %||39||16||55|| 
|-
|align=left|[[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]]|| ||6.10||0||2||2|| 
|-
|align=left|[[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]]|| ||5.22||0||2||2|| 
|-
|align=left|[[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]]|| ||0,47||0||0||0|| 
|-
|align=left|[[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]|| ||7,22||0||2||2|| 
|-
|align=left|[[Ҳизби демократии Тоҷикистон]]|| ||0,84||0||0||0|| 
|-
|align=left|[[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] || ||7,74||0||2||2|| 
|-
|align=left|[[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]]|| ||0,72||0||0||0|| 
|-
|align=left|'''Ҷамъ'''|| ||'''100'''||'''39'''||'''24'''||'''63'''||'''0'''
|-
|align=left|Иштироки интихобкунандагон /сабтиномшуда|| ||87.7||-||-||-||-
|-
|align=left colspan=7|Манбаъ: &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ozodi.org/content/article/1971152.html|title=Натиҷаҳои нахустин ва эътирозҳои нахустин|publisher=Радиои Озодӣ|accessdate=1 март, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.osce.org/odihr/item_12_42319.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-03-23 |archivedate=2010-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100708014925/http://www.osce.org/odihr/item_12_42319.html }}&lt;/ref&gt;
|}

== Интихоботи соли 2015 ==
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Конститутсионии ҶТ «Дар бораи интихоботи Маҳлиси Олии ҶТ» [[1 март]]и [[соли 2015]] интихобот ба Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V (2015-2020) баргузор гардид.
=== Натиҷаҳои интихобот ===
[[Акс:Assembly of Representatives (Majlisi Namoyandagon) of the Supreme Assembly (Majlisi Oli) of the Republic of Tajikistan in 2015-2020.svg|right|300px|Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V (2015-2020)]]
{| class=wikitable style=text-align:right
!rowspan=2|Ҳизбҳо
!rowspan=2|Овоз
!rowspan=2|%
!colspan=4|Курсӣ
|-
!Дар ҳавза
!Феҳристи ҳизбӣ
!Ҷамъ
!+/-
|-
|align=left|[[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]|| ||65.4||35||16||51||-4
|-
|align=left|[[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]]|| ||11.7||2||3||5||+3
|-
|align=left|[[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]]|| ||7.5||1||2||3||+1
|-
|align=left|[[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]]|| ||5.5||0||1||1||+1
|-
|align=left|[[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]|| ||2.2||2||0||2||0
|-
|align=left|[[Ҳизби демократии Тоҷикистон]]|| ||1.7||1||0||1||+1
|-
|align=left|[[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] || ||1.6||0||0||0||-2
|-
|align=left|[[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]]|| ||0.5||0||0||0||0
|-
|align=left|'''Ҷамъ'''|| ||'''100'''||'''41'''||'''22'''||'''63'''||'''0'''
|-
|align=left|Иштироки интихобкунандагон /сабтиномшуда|| ||87.7||-||-||-||-
|-
|align=left colspan=7|Манбаъ: [http://news.tj/en/news/central-electoral-commission-releases-final-parliamentary-election-results Asia Plus], [http://www.ipu.org/parline-e/reports/2309_E.htm IPU]
|}

Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ҳизб !! Фоиз !! Курсӣ
|-
| {{color box|#FF8C00}} [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] || 65,4 %,|| 51 / 63
|-
| {{color box|#FF0000}} [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] ||  11,7 % || 5 / 63
|-
| {{color box|#A9A9A9}} [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] ||  7,5 %|| 3 / 63
|-
| {{color box|#008000}} [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] || 5,15 % || 1 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] || 1,7 % || 1 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] ||  2,2 % || 2 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] || 0,5 % || 0 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] || 1,6 % || 0 / 63
|}
раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав ҲХДТ-ро 16 нафар, ҲАТ-ро — 3 нафар, ҲИИТ-ро 2 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.
Ба иттилои манбаъ, дар интихобот 4 млн. 319 ҳазору 395 интихобкунандагон ба қайд гирифта шуда, аз ин шумор 3 млн. 791 ҳазору 827 нафар овоз доданд.
Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ 35 нафар номзадҳои ҲХДТ, 2 номзади ҲАТ, 2 намояндаи ҲКТ ва 1 нафарӣ номзадҳои ҲДТ ва ҲИИТ пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |title=КМИР натиҷаҳои ниҳоии интихоботро эълон кард |accessdate=2015-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150323102808/http://news.tj/tj/news/kmir-nati-oi-ni-oii-intikhobotro-elon-kard |archivedate=2015-03-23 }}&lt;/ref&gt;

== Интихоботи соли 2020 ==
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Конститутсионии ҶТ «Дар бораи интихоботи Маҳлиси Олии ҶТ» [[1 март]]и [[соли 2020]] интихобот ба Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI (2020-2025) баргузор гардид.
=== Натиҷаҳои интихобот===
[[Акс:Tadjikistan Assemblée 2020.svg|right|300px|Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI (2020-2025)]] 
{| class=wikitable style=text-align:right
!rowspan=2|Ҳизбҳо
!rowspan=2|Овоз
!rowspan=2|%
!colspan=4|Курсӣ
|-
!Дар ҳавза
!Феҳристи ҳизбӣ
!Ҷамъ
!+/-
|-
|align=left|[[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]|| ||50.40||35||12||47||-4
|-
|align=left|[[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]]|| ||16.50||3||4||7||+2
|-
|align=left|[[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]]|| ||16.61||1||4||5||+2
|-
|align=left|[[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] || ||5.15||0||1||1||0
|-
|align=left|[[Ҳизби демократии Тоҷикистон]]|| ||5.10||0||1||1||0
|-
|align=left|[[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]|| ||3.11||2||0||2||0
|-
|align=left|[[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]]|| ||0.32||0||0||0||0
|-
|align=left|'''Ҷамъ'''||'''4,245,951'''||'''100'''||'''41'''||'''22'''||'''63'''||'''0'''
|-
|align=left|Иштироки интихобкунандагон /сабтиномшуда||4,929,128||86.1||-||-||-||-
|-
|align=left colspan=7|Манбаъ: [https://www.rferl.org/a/as-expected-tajik-ruling-party-wins-parliamentary-elections-opposition-shut-out/30464274.html RFERL], [https://asiaplus.news/en/2020/03/02/cpt-sdpt-fail-to-pass-a-5-oersent-threshold-to-get-into-the-parliament-says-ccer-head/ Asia Plus]
|}

Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ҳизб !! Фоиз !! Курсӣ
|-
| {{color box|#FF8C00}} [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] || 50,40 % || 47 / 63
|-
| {{color box|#FF0000}} [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] ||  16,61 % || 7 / 63
|-
| {{color box|#A9A9A9}} [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] ||  16,50 % || 5 / 63
|-
| {{color box|#008000}} [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] || 5,15 % || 1 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] || 5,10 % || 1 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] ||  3,11 % || 2 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] || 0,32 % || 0 / 63
|}
раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: ҲХДТ-ро 12 нафар, ҲАТ-ро — 4 нафар, ҲИИТ-ро 4 нафар, ҲДТ-ро 1 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд |accessdate=2020-03-18 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155751/https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ }}&lt;/ref&gt;

4 миллиону 245 ҳазору 951 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 86,4%-и шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад.
шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 52 ҳазору 30 нафар ё 1,39%-ро ташкил медиҳад.

Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ: ҲХДТ — 35 нафар, ҲАТ — 3 нафар, ҲКТ — 2 нафар ва ҲИИТ — 1 нафар пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;/&gt;

== Интихоботи соли 2025 ==
Мутобиқи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Қонуни Конститутсионии ҶТ «Дар бораи интихоботи Маҳлиси Олии ҶТ» [[2 март]]и [[соли 2025]] интихобот ба Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII (2025-2030) баргузор гардид. 
=== Натиҷаҳои интихобот===
[[Акс:Tajikistan Assembly 2025.png|right|300px|Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII (2025-2030)]] 
{| class=wikitable style=text-align:right
!rowspan=2|Ҳизбҳо
!rowspan=2|Овоз
!rowspan=2|%
!colspan=4|Курсӣ
|-
!Дар ҳавза
!Феҳристи ҳизбӣ
!Ҷамъ
!+/-
|-
|align=left|[[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]|| || 51,9||37||12||49||
|-
|align=left|[[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]]||        || 13,1||2||5||7 ||||
|-
|align=left|[[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] || ||12,7||2 ||3||5||
|-
|align=left|[[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]]       || ||5,3||0||1||1||
|-
|align=left|[[Ҳизби демократии Тоҷикистон]]         || ||5.1||0||1||1||
|-
|align=left|[[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]        || ||1,9||0||0||0||
|- 
|align=left|'''Ҷамъ'''||'''4,712,967'''||'''100'''||'''41'''||'''22'''||'''63'''||''' '''
|-
|align=left|Иштироки интихобкунандагон /сабтиномшуда||4,712,967||85,3||-||-||-||-
|-
|align=left colspan=7|Манбаъ: [http://www.parlament.tj/deputats parlament.tj/deputats] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230601182704/https://www.parlament.tj/deputats |date=2023-06-01 }}, [https://khovar.tj/2025/03/intihoboti-vakiloni-hal-2025-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-gardidand/ khovar.tj]
|}
Аз рӯи рӯйхати ҳизбҳои сиёсӣ ба ҷонибдории рӯйхати
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ҳизб !! Фоиз !! Курсӣ
|-
| {{color box|#FF8C00}} [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] || 51,9 || 12 / 63
|-
|{{color box|#A9A9A9}} [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] || 21 || 5 / 63
|-
| {{color box|#FF0000}} [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] || 12,7 || 3 / 63
|-
| {{color box|#008000}} [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] || 5,3 || 1 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] || 5,1 || 1 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] || 1,9 || 0 / 63
|}
раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Дар маҷмуъ 4 миллиону 712 ҳазору 967 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 85,3 фоизи шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад. Иттилоъ дода шуд, ки шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 50 ҳазору 895 нафар ё 1,1 фоизро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2025/03/intihoboti-vakiloni-hal-2025-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-gardidand/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси Намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардиданд|accessdate=2025-03-14}}&lt;/ref&gt;

== Раисони Маҷлиси Намояндагони МО Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
* [[Хайруллоев Сайдулло]] — (2005—2010)
* [[Шукурҷон Зуҳуров]] — (2010—2015 ва 2015—2020)
* [[Маҳмадтоир Зокирзода]] — (2020—2025)
* [[Файзалӣ Идизода]] — (2025—)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.parlament.tj Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210801143249/https://www.parlament.tj/ |date=2021-08-01 }}
* [http://www.majmilli.tj Дастгоҳи Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]
{{Интихобот дар Тоҷикистон}}
[[Гурӯҳ:Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сохтори давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Палатаҳои поёни парлумонҳо]]
[[Гурӯҳ:Маҷлиси Намояндагони МО Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1999 дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>3nostz1wj7299w7qd9udjuv9flxxnzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ислом дар Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15757</id>
    <revision>
      <id>1488136</id>
      <parentid>1434512</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12245" sha1="f7izl4qjwufuugbr4fqbnop1v0f5sfu" xml:space="preserve">{{Кишварҳои мусулмоннишин}}
'''Ислом дар Тоҷикистон''' — дини ғолибе мебошад, ки беш аз 97 % аҳолии кишвар пайравӣ аз он мекунанд.

Соли 2009 дар Тоҷикистон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» дар таҳрири нав қабуд карда шуд. Дар дебочаи ин қонун нақш ва мақоми хоссаи мазҳаби ҳанафӣ дар Тоҷикистон зикр шудааст:

{{иқтибос|Бо эътироф ва тасдиқи ҳуқуқи ҳар кас ба озодии виҷдон ва озодии пайравӣ ба дин, инчунин баробарии ҳама дар назди қонун, новобаста аз муносибат ба дин ва эътиқод, дар асоси он ки ҷумҳурии Тоҷикистон давлати дунявӣ аст, бо арзи эҳтиром ва таҳаммул ба тамоми дину мазҳабҳо, бо эътирофи нақши махсуси '''[[Мазҳаби ҳанафӣ|мазҳаби ҳанафии]] [[Ислом|дини ислом]]''' дар инкишофи фарҳанги миллӣ ва ҳаёти маънавии халқи Тоҷикистон, қонуни мазкур қабул карда мешавад.}}

== Таърих ==
Ислом, ки дини асосӣ дар тамоми Осиёи Марказӣ маҳсуб мешавад, дар қарни ҳафтум тавассути арабҳо оварда шуд ва ҳоло ба бахши ҷудоинопазири фарҳанги тоҷикон табдил ёфтааст&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Ислом дар тоҷикзамин аз лашкаркашиҳои сарлашкари араб — [[Қутайба ибни Муслим]] (аз соли 705) ривоҷ ёфта, зуд ҷои зардуштия, оташпарастиро гирифтааст.

=== Замони шӯравӣ ===
Солҳои ҳокимяти Иттиҳоди Шӯравӣ ба онҳое, ки андешаҳои динии худро пайравӣ мекарданд, фишор оварда мешуд. Ҳолатҳое ҳам шудааст, ки писар ба ҷанозаи падараш даст ба рӯй молида «омин» гуфтанро метарсид, масҷид бошад ҷойи ҷамъшавии пиронсолон гардида буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://shuroiulamo.tj/tj/articles/ids/236|title=Конститутсия ва дин|author=[[Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода]]|website=Маркази Исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2017-11-02|publisher=shuroiulamo.tj|lang=tg|accessdate=2018-02-22|archivedate=2018-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180226065316/http://shuroiulamo.tj/tj/articles/ids/236}}&lt;/ref&gt;.

Талошҳои мақомоти Шӯравӣ, ки намозгузориву ибодатро мамнӯъ карда ва мехостанд ҷомеаи Тоҷикистон ва дигар кишварҳои минтақаро дунявӣ созад, асосан бенатиҷа анҷом ёфтанд. Баъд аз суқути Иттиҳоди Шӯравӣ кишварҳои минтақа аз ҷумла Тоҷикистон шоҳиди эҳёи босуръат ва густурдаи Ислом шуд. Акнун дар масоҷиди Тоҷикистон, ки замони Шӯравӣ танҳо ҷойи пиронсолон буд, ҳоло шоҳиди ҳузури ҷавонони зиёд гардидааст ва ҳангоми [[Ҷумъа (намоз)| намози ҷумъа]] масҷиди марказии пойтахти Тоҷикистон, [[Масҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб|Масҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб дар шаҳри Душанбе]] барои ҳазорон нафар аз намозгузорон тангӣ мекард&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/sunni_and_shia_in_TJK/868488.html|title=Аҳли шиъа ва аҳли суннат дар Тоҷикистон|publisher=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2018-02-22}}&lt;/ref&gt;.

=== Замони истиқлол ===
Пас аз ба даст гирифтани истиқлол дар Тоҷикистон бисёр мадрасаҳо ва масҷидҳо сохта шуданд. Инчунин дар Тоҷикистон то охирҳои соли 2015 [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон|ҳизби исломӣ]] фаъолият мекард.
Дар замони истиқлол ниҳодҳои динӣ дар ҳаёти ҷомеа мавқеи хоси фарҳангӣ ишғол намуданд, адади масҷиду муассисаҳои маорифи динӣ ба миқдори зиёд афзун ёфта, бо супориши [[Эмомалӣ Раҳмон]] тарҷумаи тоҷикии [[Қуръон|Қуръони Карим]] ва аз номи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мардум ҳадя гардид&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://din.tj/?q=node/639|title=Истиқлоли давлатӣ ва рушди арзишҳои миллию динӣ|author=Маъруф Шонасурдинов|website=Кумитаи оид ба корҳои дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллӣ|date=|publisher=din.tj|lang=tg|accessdate=2018-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180219180358/http://din.tj/?q=node%2F639|archivedate=2018-02-19}}&lt;/ref&gt;, нашри адабиёти динӣ ва сарчашмаҳои дигар ба миллионҳо адад расид ва миқдори зоирони хонаи Каъба сол ба сол меафзояд. Ҷашн гирифтани зодрӯзи арбобони динӣ, рӯзҳои истироҳат таъйин гардидани идҳои Фитру Қурбон ва ғайраҳо низ ба эҳёи арзишҳои динӣ такони зиёд бахшид&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://tvt.tj/munosibati-davlat-ba-din-dar-davroni-sozandai-istikloliyat|title=Муносибати давлат ба дин дар даврони созандаи Истиқлолият|author=Қамар Нурулҳақов|website=Телевизиони Тоҷикистон|date=2016-02-09|publisher=tvt.tj|accessdate=2018-02-22}}&lt;/ref&gt;. Барои пос доштани фарҳанги миллӣ, бузургдошти шахсиятҳои динию фарҳангии миллати тоҷик, аз ҷумла Имоми Аъзам Абуҳанифа, Имом Бухорӣ, Имом Ғаззолӣ, Мавлонои Балхӣ, Камоли Хуҷандӣ, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ ва ғайра бургузор гардид&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Соли 2008 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам Абӯҳанифа|Донишкадаи исломии Тоҷикстон ба номи Имоми Аъзам Абӯҳанифа]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.islamnews.tj/taj/public-schools.html|title=Муассисаҳои таълимотии давлатӣ|author=|website=IslamNews.Tj|date=|publisher=www.islamnews.tj|accessdate=2018-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218034524/http://www.islamnews.tj/taj/public-schools.html|archivedate=2018-02-18}}&lt;/ref&gt;, ва [[Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таъсис ёфт, ки ба омӯзишу таҳқиқи илмии масоили исломи муосир, сиёсати давлати дунявӣ нисбат ба дин, анъанаву маросимҳои исломӣ, тарҷумаю таҳқиқ ва нашри сарчашмаҳои исломӣ, омӯзиши вазъи дину диндорӣ, ҷойгоҳи дин дар ҷомеаи муосири тоҷик ва дигар масоили марбут ба диншиносӣ машғул аст&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

'''[[Масҷиди марказии ҷомеи шаҳри Душанбе]]''' — масҷиди ҷумъахонӣ дар шимоли [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] мебошад.  
Санади таҳкурсии масҷид аз ҷониби Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] моҳи октябри 2009 , дар доираи чорабиниҳо бахшида ба 1310 солагии асосгузори [[Ҳанафӣ|мазҳаби ҳанафӣ]] Имом [[Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит]] гузошта шудааст. Сохтмон моҳи октябри соли 2011 оғоз ёфтааст. Арзиши сохтмон тақрибан 100 миллион доллари ИМА-ро ташкил дод.
Масҷид [[8 июн|8 июни]] [[соли 2023]] бо иштироки амири Қатар [[Тамим бин Ҳамад Оли Танӣ]] ва Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] кушода шуд. Пешниҳод гардид, ки '''масҷид ба номи Имоми Аъзам - Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит”''' гузошта шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/06/08/rasman-kalontarin-mas%d2%b7idi-to%d2%b7ikiston-iftito%d2%b3-shud/|title= Расман: Калонтарин масҷиди Тоҷикистон ифтитоҳ шуд|date=2023-06-08 |publisher=asiaplus.news|accessdate=2023-06-13}}&lt;/ref&gt;.

== Тасаннун ва ташшаюъ ==
Аз 97 дарсади аҳолии мусулмони ин кишвар ҳамагӣ 7 дарсад пайрави мазҳаби [[шиъа]] ва боқимонда аҳли суннат мебошанд. Вале як қисмати хурде ҳам пайрави [[Исмоилия|шохаи Исмоилия]], яке аз риштаҳои мазҳаби шиъа ҳастанд, ки бештар дар [[ВМКБ|вилояти Бадахшон]] ва қисман дар вилояти Хатлону шаҳри Душанбе ба сар мебаранд. Намояндагони риштаи дигари шиъа — исноъашариҳо ё тавре дар кишварҳои форсизабонон [[Шиъаи дувоздаҳимомӣ]] мегӯянд, хеле каманд&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.
== Нигораҳо ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Акс:Ismaili Center, Dushanbe, Tajikistan.JPG|Маркази Исмоилия дар Душанбе
Акс:Interior of the mosque Grand Masjid Yakubi CHarkhi, Dushanbe.jpg|Масҷиди Яъқуби Чархӣ дар Душанбе
Акс:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 06.jpg|thumb|Масҷиди марказии ҷомеъи шаҳри Душанбе
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 02.jpg|Масҷиди марказии ҷомеъи шаҳри Душанбе
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 07.jpg|Масҷиди марказии ҷомеъи шаҳри Душанбе

&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/Religion_in_TJK/868103.html|title=Адён дар Тоҷикистон: Ислом, насроният, яҳудия, зардуштия...|publisher=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2018-02-22}}
* {{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/sunni_and_shia_in_TJK/868488.html|title=Аҳли шиъа ва аҳли суннат дар Тоҷикистон|publisher=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2018-02-22}}

{{Мавзуъҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Ислом дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ислом дар Осиё аз рӯи кишвар]]
[[Гурӯҳ:Ислом дар Осиё]]</text>
      <sha1>f7izl4qjwufuugbr4fqbnop1v0f5sfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16158</id>
    <revision>
      <id>1488135</id>
      <parentid>1421225</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33119" sha1="k8qwrzq9eavg31sxbuyuw261c0ci390" xml:space="preserve">{{Шахсият/Ислом
 |намуд     = фақеҳ
 |ном       = Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит
 | номи аслӣ      = {{lang-ar|ابو حنيفة النعمان بن ثابت بن زوطا}}
 |форсӣ     = 
 |бар       = 
 |имзо      = 
 |ном тав   = Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит ибни Марзбон
 |лақаб     = Имоми аъзам, Сироҷ-ул-аимма 
 |касб      = 
 |таърихи таваллуд   = 5.09.699
 | зодгоҳ                =  шаҳри Куфа
 |таърихи даргузашт       = 18.06.767
 |маҳалли даргузашт     =  шаҳри [[Бағдод]]
 |маҳалли дафн     = 
 |соли охир        = 
 |табаъият         = 
 |миллат           = 
 |падар     = 
 |модар     = 
 |ҳамсар    = 
 |фарзандон = 
 |гуногун   = 
&lt;!--Иттилооти иловагӣ--&gt;
 |мукофот  = 
 |соядаст  = 
 |сайт     = 
 |гуногун  = 
&lt;!-- Лоиҳаҳои алоқаманд--&gt;
 |викитека  = 
 |викианбор = 
}}
[[Акс:Abu Hanifa Mosque, 2008.jpg|thumb|350px|right|Масҷиди Абу Ҳанифа, шаҳри Бағдод]]
'''Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит ибни Марзбон''' ({{Lang-ar|ابو حنيفة النعمان بن ثابت بن زوطا}} маъруф ба '''Имоми Аъзам'''; {{ВД-Дебоча}}) — фақеҳ, [[Ҳадис|муҳаддис]] ва мутакаллими номдори форс-тоҷики аҳли Куфа, поягузори мазҳаби ҳанафӣ{{Sfn|Али-заде, А. А.|2007}}.

== Зиндагинома ==
Абӯҳанифа Нуъмон бини Собит ибни Марзбон ибни Зуто, ки бо лақабҳои «Имоми аъзам» ва «Сироҷ-ул-аимма» низ машҳур аст, аз аввалин ва бузургтарин фақеҳон ва мутакаллимони номвари аҳди аввали ислом, поягузори равияи суннӣ ва муассиси мазҳаби ҳанафия ва бузургтарин имоми аҳли суннат ва ҷамоат ва машҳур ба Имоми Аъзам мебошад . 
Эшон дар соли 80-ҳиҷрӣ (699м.) дар шаҳри Куфаи Ироқ дар оилаи тоҷири бодавлати [[абрешим]]и эронӣ (аз эронониёни мавалӣ) ба дунё омада аст,{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}  ва эҳтимол, ягона писари волидайн буд.{{sfn|Islam на Неве}} Бобояш [[ислом|исломро]] дар даврони халифа [[Умар ибни Хаттоб|Умар ибни ал-Хаттоб]] қабул кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://abuhanifa.ru/2010/03/burn_abu_hanifa/|title=Рождение, полное имя и нисба Абу Ханифы|date=2013|publisher=Имам Абу Ханифа {{!}} Наследие Абу Ханифы|accessdate=2013-09-25|archivedate=2013-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927032029/http://abuhanifa.ru/2010/03/burn_abu_hanifa/}}&lt;/ref&gt; 

Аҷдодони Имоми Аъзам (р) дар асл форснажод буданд ва ба қавле онҳо аз мардумони [[Кобул]] ё [[Термиз]] ва ё аҳли [[Нисо]] будаанд. Бобояшро Умар ибни Ҳаммод Зоуто ё Зуто меномиданд ва ин вожа дар забони авестоӣ ва [[санскрит]] хондани суруду ниёишҳои мазҳабиро ифода мекунад ва [[Зардушт]] низ худро дар «[[Готҳо]]»-и [[Авесто]] «Зоутар» номидааст.
Падари Абуҳанифа(р) Собит дар шаҳри Анбор ва ба қавле дар Термиз ва ё Нисо ба дунё омадааст. Ихтилоф дар маҳалли таваллуди вай шояд аз сабаби он бошад, ки эшон муддатеро дар ҳар яке аз ин шаҳрҳо сипарӣ кардааст. Собит марди сарватманд буд ва ба қавле дар [[Куфа]] нонвойхонае дошт, ки аз даромади он ризқу рўзии хонаводаро таъмин менамуд. Тибқи баъзе маълумот гўё ў бо бо халифаи чахоруми рошиди [[Алӣ ибни Абутолиб]] ошноӣ дошта, ба ў баъзан дар ҷашнҳои наврўзӣ ҳадяе тақдим мекардааст ва он ҳазрат барои ӯ ва фарзандону наберагонаш дуои хайр намудааст. Дар ин маврид Исмоил набераи Имом Абӯҳанифа (р) чунин мегӯяд: «Ман аз табори форсиёни озод ҳастам ва ба Худо савганд бардагӣ ва ғуломӣ ба мо роҳ надошта ва ҷадди ман дар соли 80 ҳиҷрӣ ба дунё омадааст. Яке аз падаронам дар хурдӣ назди [[Алӣ ибни Абутолиб | Алӣ (р)]]  рафта будааст. [[Алӣ ибни Абутолиб | Алӣ (р)]] дар ҳаққи вай ва фарзандону ояндагонаш дуои хайре намудааст».

Абӯҳанифа низ дар ҷавонӣ ба тиҷорат шуғл дошт ва дар ин кор муваффақ низ гардида буд. [[Тичорат]] ягона манбаи даромади Абӯҳанифа буд. Фоидаи аз тичорат бадастомадаро на фақат ба¬рои рўзгори худ, балки барои кумак ба устодон, шогирдон ва дармондагону бенавоён сарф мекардааст. Алоқаи Абӯханифа бар умури молӣ ва таҷрибаи андўхта аз ин касб ба ў басирати муфиде дар ҳалли бисёр масоили фиқҳию ҳуқуқӣ бахшидааст.
Нақл аст, ки рўзе ўро Имом Шаъбӣ дар бозор бо фазлу камоли бузург дида, аз дигаре таърихи ўро мепурсад. У фарзанди Собит, номаш Нуъмон аст мегўянд. Имом Шаъбӣ хитоб мекунад: «Эй Нуъмон ибни Собит, бишитоб ва ба суҳбати уламо бирас ва таҳсили илм кун, ки бозор ҷойи ту набошад. Ту дар муддате олими бузург хоҳӣ гашт». Пас аз ин воқеа ў ба роҳи илм қадам гузошт. Сараввал Абӯҳанифа ба илми қироати Қуръони карим ва таҷвиди он машғул шуда, сипас ба омўзиши дигар улуми диниву дунявии замонаш, аз қабили сарфу наҳв, илми ҳадис ва шеъру адабу фалсафа шуруъ намуд. Дар ҷараёни ин омўзиш аз бисёр фақеҳону мутакаллимон, олимону донишмандон ва устодону аҳди фазли замона – Омири Шаъбӣ, Абуисҳоқи Шабеӣ, Ибни Абинуҷуд, Қайс ибни Мусаллам, Ибни Муртасид, Каттода ибни Даома, Молик ибни Динор илм омўхт. Вай аз шогирдони беҳтарини [[Имом Ҳаммод]] маҳсуб мешавад. Дар 16 солагӣ Абу Ҳанифа имоми Аъзам якҷоя бо падар ба зиёрат, [[ҳаҷ]] ва ба зиёрати оромгоҳи паёмбар Муҳаммад ба [[Мадина]] рафтааст.{{sfn|Umma.ru}} Дар он ҷо ӯ, Абдулло ибни ал-Ҳариса (яке аз [[Асҳоб|саҳоба]]&lt;nowiki/&gt;гони паёмбар)-ро дид ва аз он  суханони паембар Муҳаммадро шунид.{{sfn|Umma.ru}}
Ба хотири касби илму андўхтани таҷриба сафарҳои зиёде низ доштааст, аз ҷумла ба қавле 50 маротиба [[тавоф|тавофи]] [[Каъба]] намудааст ва дар онҷо бо олимону машоихи машҳури Ҳиҷоз, Макка ва Мадина – Робиа ибни Абуабдурраҳмон, Ато ибни Абураббоҳ, Имом Бокир, Абдурраҳмони Аъроҷ, Муҳаммади Мундакар, Ибни Шиҳоби Захрӣ, Амр ибни Динор, Абдулзабири Маккӣ ва дигарон мулоқот доштааст ва рочеъ ба масоили гуногуни улуми шаръию каломӣ ва ҳуқуқӣ ба баҳсу андеша пардохтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mit.tj/article/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B8-%D0%B0%D0%B1%D3%AF%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%B8%D0%B1%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82-%D1%80-%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%B0%D1%8A%D0%B7%D0%B0%D0%BC|title=Зиндагиномаи Абӯҳанифа Нуъмон ибни Собит (р) (Имоми Аъзам)|date=2019|publisher=Зиндагиномаи Абӯҳанифа Нуъмон ибни Собит (р) (Имоми Аъзам)|accessdate=2033-07-02|archivedate=2024-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240808065927/https://mit.tj/article/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B8-%D0%B0%D0%B1%D3%AF%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%B8%D0%B1%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82-%D1%80-%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%B0%D1%8A%D0%B7%D0%B0%D0%BC}}&lt;/ref&gt;

Вақте Абу Ханифа 22 сола буд, ӯ  шогирди олими ироқӣ [[Ҳаммада ибни Абу Сулаймон]] гардид  дар маҳфили ӯ 18 сол то ба марги устодаш таҳсил намудааст ва сипас худи ӯ  ин маҳфилро дар давоми даҳ сол роҳбарӣ кардааст, ва ба ин васила ҳамчун фақеҳи боэтибори [[Куфа]] ва [[Басра]] номдор шудааст{{sfn|Ислам: ЭС|1991|с=}}.
Абуҳанифа то он ки ба илми фиқҳ рўй оварад, сараввал ба Калом машғул мешавад. Чун Имоми Аъзам комилан вориди илми калом шуд, ба хубӣ дарк намуд, ки манфиати он ба¬рои ў камтар аст, аз ин рў, Абуҳанифа аз илми ка¬лом сарфи назар карда, ба омўзиши сарфу наҳву адаб ва аз худ намудани фанни шеър пардохт, вале оқибати онро ситоишу мадҳу ҳаҷв дарёфта, аз он низ даст кашид ва ба таҳқиқи хадис пардохт. Бо тааммуқ дар ин соҳа ў хулоса кард, ки агар хатое дар ин соҳа содир кунад, то рўзи қиёмат ин гуноҳ ба гардани ў хоҳад буд. Пас аз тааммули бисёр илми фиқҳро афзалтар аз ҳамаи улуми фавқуззикр дарёф ва ба омўзиши он пардохт. Ба ақидаи ў ҳар қадар, ки вай ба умқи ин илм мерасид, ҳамон қадар бузургӣ ва муҳимияти ин илм барояш бештар маълум мегардид. Бинобар ин, ў бо уламо, машоих ва фақеҳони аҳди хеш ҳамнишин шуда, ба куллӣ ба омўзиши фиқҳи исломӣ дода мешавад ва дар ин соҳа ў ба комёбиҳо бузург ноил мешавад. Дар ҷомеаи исломии замони хулафои Рошиддин ва Умавия як силсила масоили шаръию ҳуқуқие арзи вуҷуд намуданд, ки боиси пайдо шудани ихтилофи назарҳо ва пайдоиши фирқаву ҷараёнҳои мазҳабӣ дар дохили дини ислом гардиданд. Ин ихтилофи назарҳо ҳатто боиси сар задани ҷангу ҷидоли дохилӣ низ шуданд, мислӣ ҷангҳои Ҷамал, Сиффин, муҳорибаи Наҳравон) ва ин омили дигари рў овардани ў ба илми фиқҳ буд. Даст задан ба арзёбиву доварии чунин масъалаҳои ҷиддӣ ва муҳими иҷтимоию сиёсӣ ва ақидаҳои мухталифи каломӣ аз назари шаръию ҳуқуқро Абуҳанифа вазифаи муқаддаси инсонии худ мешуморид ва бо амри дили хеш ба хотири такрор нашудани чунин ҳодисаҳо дар хилофат ва пешгирӣ аз нобасомониҳою ҷудоиандозӣ дар ҷомеаи исломӣ даст ба чунин кори масъулиятнок зад ва ҷомеаро ба қонунмандӣ даъват намуд. Ин ҷо таъсирпазирӣ аз устодаш дар илми фақоҳат Ҳаммод ибни Абисулаймон низ бояд ишора намуд. 

Вай дар муддати 18 соли тамом дар доираи илмии ў дарс гирифт, ҳамдаму ҳамнишини ў шуда буд, ки ин бешак ҳисси ўро дар чунин сарсупурдагӣ дар фиқҳи исломӣ бедор карда буд.
Ҳамин тавр, Абуҳанифа ҳамроҳи шогирдонаш, ки машҳуртарини онҳо Абуюсуф Яъкуб ибни Иброҳим ибни Ҳабиби Куфӣ ва Мухаммад ибни Ҳасани Шайбонӣ мебошанд, тавонист, ки сабаби сар задани нобасомониҳоро аз замони халифа Усмон то ба замони худ ва дигар моҷароҳои иҷтимоию сиёсӣ ва баҳсҳои мазҳабию ақидатии бавуҷудомадаро аз ҷихати ҳуқуқӣ арзёбӣ намоянд ва дар давоми си сол пайваста ба тадрис, мутолиа, баҳсу таҳқиқ ва натиҷагарӣ дар масоили шаръию ҳуқуқӣ машғул шавад. Абуҳанифа ва пайравони мактаби ў, ки дар адабиёти динӣ бо номи «асҳоби раъй» маъруфанд, дар ҳаллу фасли масоили баҳсовари фиқҳӣ ҳамчун марҷаъ аз Қуръону суннат, иҷмоъ, қиёс истифода мекарданд, сипас рў ба истеҳсон меоварданд ва дар онҳо агар чизе пайдо накарданд, матлабро дар одоти шойеъ дар байни мардум ҷустуҷў менамуданд, ки он бо истилохи «урф» машҳур гардид. Ин шуҳрати ў на факат дар ҳаллу фасли масоили динӣ зоҳир мешуд, балки ў ҳамчун аввалин алломаи соҳаи маорифи исломӣ, яке аз поягузорони асосии мазҳаби аҳли суннат ва ҷамоат, мазҳаби ҳанафӣ гар¬дид. Ҳамин тавр, ў тамоми умри бобаракати худро ба таҳқиқу омўзиши масоили фиқҳӣ, каломӣ ва улуми шаръӣ сарф намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mit.tj/article/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B8-%D0%B0%D0%B1%D3%AF%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%B8%D0%B1%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82-%D1%80-%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%B0%D1%8A%D0%B7%D0%B0%D0%BC|title=Зиндагиномаи Абӯҳанифа Нуъмон ибни Собит (р) (Имоми Аъзам)|date=2019|publisher=Зиндагиномаи Абӯҳанифа Нуъмон ибни Собит (р) (Имоми Аъзам)|accessdate=2033-07-02|archivedate=2024-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240808065927/https://mit.tj/article/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B8-%D0%B0%D0%B1%D3%AF%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%B8%D0%B1%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82-%D1%80-%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%B0%D1%8A%D0%B7%D0%B0%D0%BC}}&lt;/ref&gt;
Абу Ҳанифа — яке аз аввалин намояндагони  доираҳои  тиҷоративу ҳунармандии шаҳрӣ аст, ки манфиатҳои онҳоро,  дар шакли таълимоти динӣ-ҳуқуқӣ  таҷассум намудааст.{{sfn|Ислам: ЭС|1991|с=}}

Бояд тазаккур дод, ки шахсияти ў аз назари ҳокимони давр дур намонда буд. Халифа Ҷаъфари Мансур ба ў мансаби қозигиро пешниҳод менамояд, вале ӯ инро напазируфт ва боиси ғазаби халифа гардид. Дар солҳои 747—748 барои раҳо ёфтан аз қасди Ибни Хубайра ҳокими [[Ироқ]], ки ӯро ба хидмати давлатӣ даъват мекард, ба [[Макка ]]&lt;nowiki/&gt;баргузид,. Баъди тасдиқи қудрати халифаҳои [[Аббосиён|Аббосӣ]] ба Ироқ баргашта, бо тиҷират ва олимӣ машғул шудааст. Халифа ал-Мансур ба Абу Ханифа мансаби наверо дар пойтахт — [[Бағдод]] пешниҳод кардааст, вале Абуҳанифа онро низ рад кардааст.{{sfn|Ислам: ЭС|1991|с=}} Дар ин маврид ҷавоби рад  Халифа ал-Мансурро ба ғазаб овардааст ва Абуҳанифа  ба зиндон маҳкам карда шуд, ки дар он [[соли 767]] вафот кардааст.&lt;ref&gt;Ya'qubi, vol.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Najeebabadi, Akbar S. (2001).&lt;/ref&gt; 

Баъди муддате марги нобаҳангом ўро дар инҷо даст ёфт ва ў ин ҷаҳонро тарк гуфт. Ин ҳодисаи нохушу ғамангез соли 150-уми ҳиҷрии қамарӣ иттифоқ афтод. Марг марде аз қавми тоҷикон дар рабуд, ки мактабаш ҳанӯз дар замони ҳаёташ бар ҷаҳони Ислом шуҳрат ёфт ва ҳазорон саволи беҷавобро ҷавоб медод. Абуҳанифа шахсе буд, ки то ба имрӯз азамату бузургии фикру андешааш дар адабиёти исломӣ беназир аст. Мегӯянд: «васият карда буд, ки пас аз марг ҷисмамро дар замини ҳалоле, ки амир онро бо зӯр ғасб накарда бошад, дафн кунед».
Чун ин васияти Имом Абӯҳанифа (р) ба самъи Ҷаъфари Мансур расид, аз кирдору рафтори хеш бисёр андӯҳгин шуда, гуфт: «Кист, ки имрӯз ба ҷойи Абӯҳанифа (р) маъзартхоҳии маро аз рафторе, ки бо ӯ доштаам бипазирад».
Оромгоҳи Имом Абӯҳанифа (р) дар қабристони «ал-Хизрон» воқеъ дар шарқи [[Бағдод]] воқеъ аст ва имрӯзҳо низ зиёратгоҳи мӯъминон аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mit.tj/article/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B8-%D0%B0%D0%B1%D3%AF%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%B8%D0%B1%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82-%D1%80-%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%B0%D1%8A%D0%B7%D0%B0%D0%BC|title=Зиндагиномаи Абӯҳанифа Нуъмон ибни Собит (р) (Имоми Аъзам)|date=2019|publisher=Зиндагиномаи Абӯҳанифа Нуъмон ибни Собит (р) (Имоми Аъзам)|accessdate=2033-07-02|archivedate=2024-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240808065927/https://mit.tj/article/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B8-%D0%B0%D0%B1%D3%AF%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B0-%D0%BD%D1%83%D1%8A%D0%BC%D0%BE%D0%BD-%D0%B8%D0%B1%D0%BD%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82-%D1%80-%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%B0%D1%8A%D0%B7%D0%B0%D0%BC}}&lt;/ref&gt;

Дар соли 1066 пайравонаш дар қабри Абу Ҳанифа мақбарае сохтанд  ва он то кунун зиёратгоҳи бонуфузи мусулмонони мазҳаби ҳанфӣ ба шумор меравад.&lt;ref name=&quot;Alikuzai2013&quot;&gt;{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=-WRlAQAAQBAJ&amp;pg=PA146|title=A Concise History of Afghanistan in 25 Volumes|last=Alikuzai,|first=Hamid Wahed|date=2013-10|publisher=Trafford Publishing|isbn=9781490714462|page=146|accessdate=28 October 2015}}&lt;/ref&gt;

Баъд аз  гузашти бисер сол баъд аз марги ӯ дар работи шаҳри Бағдод   Масҷиди Абуҳанифа сохта шуда буд. Қабри Абуҳанифа соли 1508 бо фармони шоҳаншоҳ Исмоили Сафавӣ несту нобуд шуда буд,&lt;ref&gt;[http://books.google.ca/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;pg=PA71&amp;lpg=PA71&amp;dq=hanifa+tomb+destroyed+safavids&amp;source=bl&amp;ots=PdV5MaKFs9&amp;sig=0UhW6VaXCVVo0jFhkItxRPp_yC4&amp;hl=en&amp;ei=5gCuTeLqKIjagAfx6ITsCw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CCUQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=hanifa%20tomb%20destroyed%20safavids&amp;f=false Encyclopedia of the Ottoman Empire]&lt;/ref&gt; ва соли 1533  баъди бозгашти Ироқ ба [[имперотурии Усмонӣ ]]&lt;nowiki/&gt;барқарор шудааст.&lt;ref&gt;[http://books.google.ca/books?id=Xd422lS6ezgC&amp;pg=PA95&amp;lpg=PA95&amp;dq=hanifa+tomb+destroyed+safavids&amp;source=bl&amp;ots=hZR3iDt0fv&amp;sig=UdZDakp2nwFdDD7GOyzEsyaD1g8&amp;hl=en&amp;ei=5gCuTeLqKIjagAfx6ITsCw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CBkQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false History of the Ottoman Empire and modern Turkey]&lt;/ref&gt;

== Васиятҳои Имоми Аъзам ==        
1. Шахсеро, ки илм ва дониш ӯро аз  муҳаррамоти (он чизҳое, ки шариъат онро ҳаром ҳукм кардааст) Худовандӣ боз надорад ва аз гуноҳон дур накунад, аз ҷумлаи хосирон аст.

2. Ҳангоме, ки ҳадиси саҳеҳ бошад, пас он мазҳаби ман аст.

3. Ҳар касе, ки далили манро намедонад бар ӯ ҳаром аст, ки ба раъйи ман фатво диҳад.

4. Ҳар касе, ки илмро ба хотири дунё меомӯзад, аз баракоти илм маҳрум мешавад ва ҳар касе, ки  илмро ба хотири Худо меомӯзад, дар илмаш   баракат дода мешавад. Ва дар қалбаш чой мегирад ва афроди зиёде аз он истифода хоҳанд кард.

5. Ҳар кас, ки мехоҳад аз одоби охират наҷот ёбад  аз сахтиҳои дунё   набояд битарсад.

6. Инсон бояд ҳамеша нафсашро муҳофизат кунад ва дурӯғ нагӯяд.

7. Ҳеч гоҳ дар корҳоятон чи дунёӣ бошад ва ё ғайри дунёӣ бепарво мебошед, зеро Худованд  аз ҳама чиз аз шумо хоҳад пурсид.
 
8. Бар тиловати [[Қуръон]] мудовамат намоед.

9. Маргро пайваста ба ёд биёр ва барои  устодон  ва касоне, ки аз онҳо илм омӯхтай талаби омурзиш кун.

10. Қабристонҳо ва маконҳои муқаддасро  зиёрат кун ва ба мулоқоти уламо ва машоих бештар бирав.

11. Агар касе аз ту машварат хост, ба ӯ машварат   бидеҳ (албатта дар корҳои нек).

12. Аз бухл бипарҳез, ки инсонро расво мекунад.

13. Ҳиммати баланд дошта бош, чун касе, ки  ҳимматаш заиф (суст) бошад, қадру манзалаташ кам мегардад.

14. Нисбати риш беаҳамият мабош ва муйлабҳоятро матарош.

15. Зикри Худоро бештар кун ва дуруду салом  ба Пайғамбар бештар бифирист.

16.Бар он чизе, ки Худованд аз моли дунё  ва мартаба ба ту иноят карда аст, қаноат кун.

17. Ҳамеша бо мардум сухани нек бигӯ, дӯст ва муҳаббати хуб пеша кун ва бо бадон мадоро дошта бош.

18. Аз хандидани бисёр бипарҳез, ки  дилро мемиронад. Ва дар корҳоят саросема мабош.

19. Бо шогирдонат чунон мушфиқона  рафтор  кун, ки  гӯё  ҳар яке   аз онҳоро  фарзандони худат медонй зеро ин кор рағбат ва алоқаи   онҳоро ба илм  бештар хоҳад кард.

20. Пайваста тақво пеша кун ва амонатро  ба соҳибаш баргардон.

21. Барои ҳамаи мардум хоссу ом хайрхоҳ бош, мардумро ҳақир машумор ва бо онҳо ҳатман эҳтиром бигузор, ва он чизе, ки  дар даст дорй, бо ҳусни тадбир масраф кун то аз мардум бениёз бошй.

22. Дар бозор ва масҷид чизе махур, магар шахсе, ки муътакиф ё мусофир.

23. Роҳе, ки меравй ба ин тарафу он тараф бештар нигоҳ макун.

24. Ба бозор бисёр марав.

25. Он чиро, ки ба донистан ва омухтани он эҳтиёҷ дорӣ, худро дар ҷаҳлу нодонй нагузор ва ҳарчй зудтар онро биёмӯз.

26. Бо ҳамсояат хушрафторй намо ва  бар озор ва азияти он сабр кун.

27. Дар тамоми корҳо нияти худро холис гардон ва дар ҳар сурат кушиш кун, ки ҳалол бихурй ва ҳалол бипӯшй.

28. Агар шахси омӣ ва бозор бо ту мубоҳиса ва мунозира кард, бо вай мубоҳиса макун, ки обрӯи туро мебарад.

29. Кушиш кун, ки дар ибодат аз дигарон пешқадам бошӣ.

30. Ҳар гоҳе, ки ҳарф мезанӣ, ҷеғ мазан ва садоятро баланд макун.

31. Дар пеши мардум бештар ба зикри Худо машғул бош, то, ки дигарон аз ту биёмӯзанд.

32. Бо ҳавопарастон нишаст ва бархост макун, магар ин, ки хоста бошӣ, ки онҳоро ба суи дин ва роҳи рост даъват кунӣ.

33. Аз лаънат фиристодан ва дашном додан парҳез кун ва ҳамеша сухани рост бигӯй.

34. Ҳамин, ки муаззин азон гуфт, барои адои намоз омода шав.

35. Дар маҷлисҳои илмӣ аз хашму ғазаб кор магир.
 
Имом Абӯҳанифа ин васиятҳоро на танҳо ба шогирдону фарзандаш, балки ба ҳамаи пайравони мазҳабаш ва умуман ба уммати ислом бахшидааст. Ҳамаи ин васиятҳо  мазмуни оёти [[Қуръон]] ва аҳодиси Паёмбар мебошанд.

== 2009 ==
Соли [[2009]] — Соли бузургдошти Имоми Аъзам эълон шудааст.[http://www.prezident.tj/habarho_061208.html]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Масҷиди ба номи Имоми Аъзам ==
'''[[Масҷиди марказии ҷомеи шаҳри Душанбе]]''' — масҷиди ҷумъахонӣ дар шимоли [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] мебошад. Бузургтарин масҷид дар [[Осиёи Марказӣ]] аст. &lt;ref name=&quot;spu&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/country/20190914/1029861144/tadjikistan-otkrytie-samaya-bolshaya-mechet-2019.html|title= В Таджикистане готовятся к открытию самой большой мечети в Центральной Азии|date=2019-09-14|publisher=[[Sputnik]]|accessdate=2019-11-27}}&lt;/ref&gt;. Бузургтарин макони мазҳабӣ дар Тоҷикистон дар солҳои истиқлол, дар соли 2019 сохта шудааст.
Санади таҳкурсии масҷид аз ҷониби Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] моҳи октябри 2009 , дар доираи чорабиниҳо бахшида ба 1310 солагии асосгузори [[Ҳанафӣ|мазҳаби ҳанафӣ]] Имом Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит гузошта шудааст. Сохтмон моҳи октябри соли 2011 оғоз ёфтааст. Арзиши сохтмон тақрибан 100 миллион доллари ИМА-ро ташкил дод. 

Масҷид [[8 июн|8 июни]] [[соли 2023]] бо иштироки амири Қатар [[Тамим бин Ҳамад Оли Танӣ]] ва Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] кушода шуд. Пешниҳод гардид, ки '''масҷид ба номи Имоми Аъзам - Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит”''' гузошта шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/06/08/rasman-kalontarin-mas%d2%b7idi-to%d2%b7ikiston-iftito%d2%b3-shud/|title= Расман: Калонтарин масҷиди Тоҷикистон ифтитоҳ шуд|date=2023-06-08 |publisher=asiaplus.news|accessdate=2023-06-13}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред ==
Яке аз макотиби олии [[Тоҷикистон]] ба номи Абу Ҳанифа ('''{{забон-код|ar|الامام الاعظم}}''') &quot;Имоми Аъзам&quot; '''Нӯъмон бин Сабит Зута бин Моҳан''' - [[Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам Абӯҳанифа]] гузошта шудааст.

* [[Ислом дар Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.prezident.tj/habarho_061208.html Паёми табрикии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Иди Қурбон (06 декабри соли 2008)]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.varorud.tj/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2059&amp;Itemid=44 Сад суол бо сад ҷавоб перомуни зиндагӣ ва осори Имом Абӯҳанифа]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит|1}}

{{Файласуф-зиндагинома-нопурра}}
{{Ислом-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Мутафаккирон:Ислом]]</text>
      <sha1>k8qwrzq9eavg31sxbuyuw261c0ci390</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мастона Эргашева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16626</id>
    <revision>
      <id>1488064</id>
      <parentid>1440759</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6316" sha1="3mefm85064n0e312ybjei2vbni126ii" xml:space="preserve">{{Мусиқидон}}

'''Мастона Эргашева''' (зод. [[26 октябр]]и [[1952]], [[ноҳияи Ҷайҳун]]) — [[овозхон]] ва шашмақомсарои тоҷик. [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1999)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kmt.tj/chand-satre-ba-zodr-zi-mastona-ergasheva/|title=Чанд сатре ба зодрӯзи Мастона Эргашева|website=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|date=2022-10-26|lang=|accessdate=2025-08-19}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Мастона Эргашева 26 октябри соли 1952 дар [[ноҳияи Ҷайҳун|ноҳияи Қумсангир]] ба дунё омадааст. Аз хурдсолӣ ба таври худомӯзӣ дар мактаби миёнаи ноҳияи Қумсангир рубобнавозӣ ва сароиданро оғоз кардааст. Мулоқот бо шоираи ҷавон Санавбар Соҳибова соли 1967 дар мавсими пахтачинӣ, ки донишҷӯи техникуми омӯзгорӣ будааст, барои ташаккули ҳунарии хонум Мастона нақши муҳим бозидааст: аввалин оҳанги эҷодкардаи Мастона ба шеъри Санавбар Соҳибова «Агар ёри ситамгорӣ» аз ҷониби адибони давр баҳои баланд гирифт&lt;ref name=&quot;2019-10-30&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2019/10/30/mastona-ergasheva-az-%d2%b3unaram-obr%d3%af-va-barakat-yoftam/ |title= Мастона Эргашева: Аз ҳунарам обрӯ ва баракат ёфтам...
|author=|website=stat.tj|date= 2019-10-30|publisher=2019-10-30 |lang=tg|accessdate=2022-04-26}}&lt;/ref&gt;.

Дар соли 1974 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзодаро хатм кардааст.

== Корнома ==
Мастона Эргашева фаъолияти эҷодию иҷроияшро дар театри академии драмавии ба номи А.Лоҳутӣ (1974—1975) ба сифати актриса оғоз намуда, сониян роҳбарии бадеии Қасри фарҳанги шаҳри Исфараро (1975—1976) ба уҳда доштааст.

Ҳоло дар вазифаи омӯзгори [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон|Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов]] фаъолияти хешро бурда истодааст&lt;ref name=&quot;2019-10-30&quot; /&gt;.

== Эҷод ==
Аз соли 1978 ҳамчун узви дастаи «Шашмақом» ба номи Ф. Шаҳобов ҳунарнамоӣ намуда, дар иҷрои шохаҳои овозии мақомҳо ва сабти он бо ҳамовозии сарояндагон саҳми хоса дорад. Маҳорати хуби Мастона Эргашева дар иҷрои таронаҳои «Нимчӯпонӣ» (ғазали А.Бедил), «Наврӯзи Сабо» (ғазали Ҳофиз), «Уфари савти камол» (ғазали Нозим) ва ғайра бараъло эҳсос шуда, дар иҷрои шоҳаҳои дигари «Шашмақом» ифодаҳои рангомези сарояндагиро ба харҷ додааст.

Мастона Эргашева чун оҳангсоз-таронасоз мусаннифи сурудҳои «Зинда бод коргар», «Таронаи замон» (шеъри Ф.Ансорӣ), «Ташаккур» (шеъри Б.Фаррух), «Ба модарам» (шеъри Г.Сулаймонова), «Шаҳри ман» (шеъри О.Аминзода) ва ғайра буда, дар иҷрои асарҳои оҳангсозони тоҷик З. Шаҳидӣ, Ш.Сайфиддинов, Д. Дӯстмуҳаммадов, Х. Абдуллоев, Қ.Яҳёев, А. Мӯсоев ва ҳамчунин суруду таронаҳои мардумӣ маҳорат, завқи нафиси иҷроияшро намоиш додаст.

=== Сафарҳои хориҷӣ ===
Мастона Эргашева бо барномаи хосаи консертӣ дар ҳайати ҳунарварони тоҷик дар ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ, кишварҳои хориҷии Шарқу Ғарб (Полша, 1973), (Югославия,1975), (Афғонистон, 1984, 1987), (Кипр, 1984), (Булғористон, 1988), (Эрон, 1999) ва ғайра ҳунарнамоӣ кардааст.

Мастона Эргашева иштирокдори чандин ҷашнвора, Симпозиумҳои байналмилалии мусиқӣ (Самарқанд, 1978, 1983, 1987), (Эрон 1999), (Исфара 2003), (Душанбе 2006) буда, шохаҳои ҷудогонаи «Шашмақом»-ро бо сабки хоси сарояндагӣ, лаҳни муассир манзури ҳаводорони созу навои дилнишин гардонидааст.

== Ҷоизаҳо ==
Мастона Эргашева барои хидматҳои шоистааш дар тарғибу рушди мусиқии устодона ва муосири тоҷик ба дарёфти унвону ифтихорномаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон мушарраф гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ozodi.org/content/article/1825247.html Мусоҳиба бо Мастона Эргашева Радиои Озодӣ дастраси 18 сентябр, 2009]
* [https://www.youtube.com/watch?v=BtAW3zLVu5U Шашмақом — Уфари Савти Калон — Мастона Эргашева]

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ҷайҳун ]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Консерватрияи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>3mefm85064n0e312ybjei2vbni126ii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16986</id>
    <revision>
      <id>1487907</id>
      <parentid>1458462</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12224" sha1="ox63imsnovwl1nqmr9mzinqikibe0t5" xml:space="preserve">{{Ҳизби сиёсӣ
 |номи ҳизб                      = Ҳизби Сотсиалистии Тоҷикистон
 |ном ба забони аслӣ             = 
 |логотип                        = 
 |бари логотип                   = 
 |имзо                           = 
 |пешво                          = [[Ғулом Ҳалимзода]]
 |дабири кулл                    = 
 |асосгузор                      = [[Сафаралӣ Кенҷаев]] 
 |таърихи асосгузорӣ               = 15 июли 1996
 |таърихи парокандашавӣ            = 
 |қароргоҳ                       = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
 |маром                          = 
 |байналмилал                    = 
 |чиноҳи мусаллаҳ                = 
 |иттифоқчиён                    = 
 |созмони ҷавонон                = 
 |шумораи аъзо                   = 
 |шиор                           = 
 |Ҷой дар палатаи поёнӣ          = 
 |Ҷой дар палатаи поёнӣ_параметр = 
 |Ҷой дар палатаи болоӣ          = 
 |Ҷой дар палатаи болоӣ_параметр = 
 |Ҷой дар Парлумони Аврупо       = 
 |суруд                          = 
 |матбуоти ҳизб                  = 
 |шахсиятҳо                      = 
 |сайти расмӣ                    = 
}}

'''Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон''' (''ҲСТ'') — ҳизби сиёсии расмӣ дар [[Тоҷикистон]] мебошад. Раиси ҳизб — [[Ғулом Ҳалимзода]] (аз соли [[2024]]).

== Таърих ==
Ҳизб [[15 июн]]и соли [[1996]] таъсис дода шудааст, ва [[6 август]]и ҳамон сол сабти ном гардид.&lt;ref name=&quot;osce&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.osce.org/item/24067.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2010-02-19 |archivedate=2015-06-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150622024804/http://www.osce.org/item/24067.html }}&lt;/ref&gt; Ҳизби сусиёлисти Тоҷикистон   дар нахустин анҷумани он дар шаҳри [[Хуҷанд]], маркази [[вилояти Суғд]], таъсис ёфт ва нахустин раҳбари он зан буд.
Аммо дар соли [[1997]] раҳбарии ҳизбро [[Сафаралӣ Кенҷаев]], ҳуқуқдони саршинос, раиси пешини Шӯрои Олӣ ё порлумони [[Тоҷикистон]] ва яке аз раҳбарони фақиди Ҷабҳаи миллии ин кишвар ба уҳда гирифт.
[[Сафаралӣ Кенҷаев]] дар моҳи марти соли [[1999]], ҳашт моҳ пеш аз интихоботи дуввуми раёсати ҷумҳурии Тоҷикистон, ки интизор мерафт дар он ширкат кунад, дар яке аз маҳаллоти шаҳри [[Душанбе]] аз сӯйи афроди номаълум ба қатл расид.
Пас аз марги [[Сафаралӣ Кенҷаев]], дар соли [[2000]], Мирҳусейн Назриев, корманди Пажӯҳишгоҳи физики нуҷумии Фарҳангистони улуми Тоҷикистон раҳбари ин ҳизб интихоб шуд.
Вале дар соли [[2004]] дар миёни аъзо ва тарафдорони ин ҳизб шикофе ба миён омад. Дар моҳи июли ҳамон сол [[Абдуҳалим Ғаффоров]] ва Қурбон Восиев бо баргузории як ҷаласаи ҳизбӣ Мирҳусейн Назриевро аз симати раҳбарии ҳизби сусиёлист дар ғиёбаш барканор карданд.&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;&gt;http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/09/130918_zkh_elex_social_party_candidate.shtml&lt;/ref&gt;
== Анҷумани 12-уми ғайринавбатии ҲСТ== 
Дар Анҷумани 12-уми ғайринавбатии ҲСТ, ки рӯзи 23 июли соли 2024 дар Душанбе баргузор шуд, Абдуҳалим Ғаффоров пас аз 20 сол аз раисии ҳизб канор рафт. Ғаффоров пас аз 20 сол аз раисии ҳизб канор рафт. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/ash%D3%AFrzoda-va-%D2%B3alimzoda-du-che%D2%B3rai-nav-dar-fazoi-siyosii-to%D2%B7ikiston/|title=Ашӯрзода ва Ҳалимзода. Ду чеҳраи нав дар фазои сиёсии Тоҷикистон/Барканории Ғаффоров пас аз 20 сол|website=pressa.tj|date=2024-12-24|lang=tj|deadlink=no|accessdate=2025-01-20}}&lt;/ref&gt;.

Бо тариқи овоздиҳӣ дар Анҷуман [[Ғулом Ҳалимзода]] раиси Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон интихоб гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/07/ulom-alimzoda-raisi-izbi-sotsialistii-to-ikiston-intihob-gardid/|title=Ғулом Ҳалимзода раиси Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон интихоб гардид|website=hovar.tj|date=2024-12-24|lang=tj|deadlink=no|accessdate=2025-01-20}}&lt;/ref&gt;.

== Интихоботи соли 2020 ==
[[1 март]]и [[соли 2020]] интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.

Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ҳизб !! Фоиз !! Курсӣ 
|-
| {{color box|#FF8C00}} [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] || 50,40% || 36 / 63
|-
| {{color box|#FF0000}} [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] ||  16,50% || 4 / 63
|-
| {{color box|#A9A9A9}} [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] ||  16,61% || 4 / 63 
|-
| {{color box|#008000}} [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] || 5,15% || 1 / 63 
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] || 5,10%  || 1 / 63 
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]  ||  3,11% || 0 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] || 0,32% || 0 / 63
|}
раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистонро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд |accessdate=2020-03-18 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155751/https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ }}&lt;/ref&gt;
== Рӯйхати номзадҳо аз Ҳизби Сотсиалистии Тоҷикистон ==
12 феврали соли 2025 Бо қарори [[Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мувофиқи моддаҳои 12 ва 35 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва дар асоси пешниҳоди ҳуҷҷатҳои номзадҳо рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ ба қайд гирифта шуд.

Рӯйхати номзадҳо аз Ҳизби Сотсиалистии Тоҷикистон

Рўйхати номзадҳо аз Ҳизби Сотсиалистии Тоҷикистон ба вакилии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳайати 6 нафар ба қайд гирифта шуд:

# [[Ҳалимзода Ғулом Ғанӣ]], таваллудаш соли 1983, сармуҳосиби «Амир Зия», сокини [[Хуҷанд| шаҳри Хуҷанди]] [[вилояти Суғд]].
# Аҳмадзода Муртазо Содиқ, таваллудаш соли 1973, раиси Иттифоқи касабаи кормандони соҳаи маорифи ноҳияи Синои шаҳри Душанбе, сокини шаҳри Душанбе.
# Саидошурова Давлатхоним Луқмоншоевна, таваллудаш соли 1979, мудири кафедраи забонҳои Муассисаи давлатии «Коллеҷи кӯҳии ба номи С.Юсупова дар назди Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон», сокини шаҳри Душанбе.
# Раҷабова Меҳринисо Нуралиевна, таваллудаш соли 1976, духтури дандон дар Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Нозимиён», сокини шаҳри Бохтари вилояти Хатлон.
# Юсупов Маъруф Мадалихоҷаевич, таваллудаш соли 1962, муовини директори Корхонаи давлатии коммуналии «Биржаи молу мулки вилояти Суғд», сокини шаҳри Хуҷанди вилояти Суғд.
# Аброқулова Майсара Донабоевна, таваллудаш соли 1978, духтури дандон дар Муассисаи давлатии «Маркази саломатии шаҳрии №4»-и шаҳри Душанбе, сокини шаҳри Душанбе.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/intihoboti-vakiloni-hal-2025-r-jhati-nomzad-oi-izb-oi-siyos-ba-ajd-girifta-shud/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ ба қайд гирифта шуд|author=|website=www. khovar.tj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-15}}&lt;/ref&gt;
#
== ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. ==
Дар асоси рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ, ки дар [[КМИР]] пешниҳод ва тасдиқ гардида буд, шахсони зерин вориди порлумони нав - [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати ҳафтум шудаанд:

Вакилони Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон:
# [[Ғулом Ҳалимзода]], Раиси ҳизб&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/03/nom-ba-nom-k%d3%a3-va-az-kadom-%d2%b3izbu-%d2%b3avza-vakili-parlumon-intihob-shud/|title= НОМ БА НОМ. Кӣ ва аз кадом ҳизбу ҳавза вакили парлумон интихоб шуд?|author=|website=www.asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-15}}&lt;/ref&gt;
#

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Ҳизбҳо|*]]
[[Гурӯҳ:Ташкилоту созмонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 1996 дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1996]]</text>
      <sha1>ox63imsnovwl1nqmr9mzinqikibe0t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16988</id>
    <revision>
      <id>1487906</id>
      <parentid>1439024</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22452" sha1="rxg23jd8ncn93yehrlpk6vcc4c0706i" xml:space="preserve">{{Ҳизби сиёсӣ
 |номи ҳизб                      = Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон
 |ном ба забони аслӣ             = 
 |логотип                        = 
 |бари логотип                   = 
 |имзо                           = 
 |пешво                          = Ғиёсиддин Ашурзода 
 |дабири кулл                    = 
 |асосгузор                      = 
 |таърихи асосгузорӣ               = соли [[2005]]
 |таърихи парокандашавӣ            = 
 |қароргоҳ                       = 
 |маром                          = 
 |байналмилал                    = 
 |чиноҳи мусаллаҳ                = 
 |иттифоқчиён                    = 
 |созмони ҷавонон                = 
 |шумораи аъзо                   = 
 |шиор                           = 
 |Ҷой дар палатаи поёнӣ          = 
 |Ҷой дар палатаи поёнӣ_параметр = 
 |Ҷой дар палатаи болоӣ          = 
 |Ҷой дар палатаи болоӣ_параметр = 
 |Ҷой дар Парлумони Аврупо       = 
 |суруд                          = 
 |матбуоти ҳизб                  = 
 |шахсиятҳо                      = 
 |сайти расмӣ                    = 
}}

'''Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон''' (''ҲИИТ'') — ҳизби сиёсии расмӣ дар [[Тоҷикистон]] сабт шудааст. Яке аз панҷ ҳизб, ки намояндагӣ дар порлумони Маҷлиси Олии Ҷумҳури Тоҷикистон доранд. Раиси ҳизб — [[Ғиёсиддин Ашурзода]].

== Таърих ==
Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон дар моҳи октябри соли [[2005]] бо баргузории анҷуман ва тасвиби низомномаву интихоби раҳбараш таъсис шуд&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2010/02/100208_rm_shq_erpt_profile.shtml Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон BBC Тоҷикӣ 8 Феврали соли 2010&lt;/ref&gt;
Дар авохири соли 2005 ҳизби ҷадиди ислоҳоти иқтисодӣ, ки бархе аз соҳибназарони тоҷик онро «ҳизби кисагии ҳукумат» хондаанд, таъсис шуда ва [[Олим Бобоев]] раиси ин ҳизб интихоб гардид.&lt;ref&gt;http://www.ozodi.org/content/article/603305.html Ҳизби «Ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон» чӣ ҳадаф дорад? Озоди 20 сентябри с. 2005&lt;/ref&gt;.
Зимнан, О.Бобоев дар интихоботи раёсати ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли [[2006]] ба ҳайси номзад ширкат карда ва пас аз [[Эмомалӣ Раҳмон]] (79,3 дарсад) бештари ороро (6,2 дасад) ба даст оварда буд.

Анҷумани 4-уми ғайринавбатии Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон, ки баъд аз зӯҳри ҷумъаи 20 сентябри соли 2013 дар шаҳри [[Душанбе]] баргузор шуд, Олим Бобоев, раҳбари ҳизбро номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод кард.&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/09/130920_mm_elex_election_babaev.shtml BBC Тоҷикӣ 20 сентябр с. 2013&lt;/ref&gt;
Бори дуюм Олим Бобоев ҳамчун номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Интихоботи президентии Тоҷикистон, 2013|интихоботи соли 2013]] иштирок кардааст. Ӯ ин дафъа (3,91 дарсад) овозҳои интихобкунандагонро ҷамъ оварда буд.&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/09/130920_mm_elex_election_babaev.shtml BBC Тоҷикӣ 20 сентябр с. 2013&lt;/ref&gt;

Моҳи декабри соли 2019 дар Анҷумани Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон раиси пешини ҲИИТ [[Олим Бобоев]] аз мансаби раиси даст кашид ва  [[Рустам Раҳматзода]] (Рустам Қудратов) -  сиёсатмадор, иқтисоддон, доктори илмҳои иқтисод, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси нави Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон интихоб шуд.

20 июли соли 2024 зимни ҷаласаи ғайринавбатии ҳизб, раиси пешини ҲИИТ [[Рустам Қудратов]] аз мансаби раиси даст кашид. Рустам Қудратов таклифи идомаи фаъолият ба ҳайси роҳбари ҳизбро рад кард ва таъкид намуд, ки барои муваффақияти бештар дар интихоботи парлумонии соли 2025 аз вазифа меравад. Бояд гуфт, Рустам Қудратов 5 соли охир, аз соли 2019 роҳбарии ҲИИТ-ро ба зимма дошт. [[Ғиёсиддин Ашӯрзода]] Раиси нави Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон интихоб шуд. Ӯ дар ин вазифа Рустам Қудратовро, ки аз соли 2019 роҳбари ҳизби мазкур буд, иваз намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/07/22/dar-to%d2%b7ikiston-raisi-boz-yak-%d2%b3izb-digar-shud-%d2%93iyosiddin-ash%d3%afrzoda-kist/
|title=Дар Тоҷикистон раиси боз як ҳизб дигар шуд. Ғиёсиддин Ашӯрзода кист?|website=asiaplustj|date=2024-07-21|lang=tj|deadlink=no|accessdate=2025-01-20}}&lt;/ref&gt;.

Ғиёсиддин Ашӯрзода сеюмин раиси ҲИИТ гардид. Ӯ 48 сол дошта, зодаи ноҳияи Ҳисор аст. Соли 1999 Донишкадаи тиҷорати Тоҷикистонро бо ихтисоси муносибатҳои иқтисоди байналхалқӣ хатм кардааст. Ашӯрзода солҳои зиёд дар Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон ба ҳайси муаллим, мудири кафедра, декан ва муовини ректор кор кардааст. Соли 2020 вакили парлумон интихоб шуд.

Ҳамчунин, дар ин ҷаласаи ғайринавбатӣ [[Машраб Файзулло]], ректори кунунии [[Донишгоҳи (Славянии) Русияву Тоҷикистон]] бори дигар муовини аввали раиси ҳизб интихоб шуд. Якҷо бо ӯ, [[Рустам Қудратов]], Сарвиноз Наҷмиддинова ва Ҳайдар Раҳматзода муовинони раиси ҳизб интихоб шуданд.

Тибқи иттилои роҳбари ҳизб, айни ҳол ҲИИТ 33 ҳазор аъзо дорад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/07/22/dar-to%d2%b7ikiston-raisi-boz-yak-%d2%b3izb-digar-shud-%d2%93iyosiddin-ash%d3%afrzoda-kist/|title=Дар Тоҷикистон раиси боз як ҳизб дигар шуд. Ғиёсиддин Ашӯрзода кист?|website=asiaplustj|date=2024-07-21|lang=tj|deadlink=no|accessdate=2025-01-20}}&lt;/ref&gt;.

== Натиҷаҳои интихоботи парлумонии соли 2015 ==
[[Олимҷон Бобоев]] ва [[Рустам Раҳматович Қудратов]] — [[1 март]]и [[соли 2015]] аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон — вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати V шудаанд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/kmir-r-ikhati-vakiloni-tozaintikhobi-ma-lisi-namoyandagonro-chop-kard |title=КМИР рӯйхати вакилони тозаинтихоби Маҷлиси намояндагонро чоп кард |accessdate=2015-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704132513/http://news.tj/tj/news/kmir-r-ikhati-vakiloni-tozaintikhobi-ma-lisi-namoyandagonro-chop-kard |archivedate=2015-07-04 }}&lt;/ref&gt;

== Натиҷаҳои интихоботи парлумонии соли 2020 ==
Мувофиқи моддаи 31 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва пешниҳоди Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон, дар интихоботи вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VI ба ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии интихобот номзадҳо ба вакилии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон номнавис шуда буданд:
# [[Қудратов Рустам Раҳматович]]
# [[Машраб Файзулло Курбоналӣ]]
# [[Ашуров Ғиёсиддин Маҳмадмуродович]]
# [[Даринг Раҳмон Ҷаҳон Афрӯз Қурбонзода]]
# [[Ализода Зафар Аҳмадҷон]]
# [[Раҳимов Абдулатиф Маҷидович]]
# [[Раззоқов Боҳодур Ҳаётович ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmir.tj/2020/01/18/qarori-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpursi-3/|title= Қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ 18.01.2020 аз тарафи КМИР ҶТ|author=|website=www.kmir.tj|date=2020-01-18|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-04-04}}&lt;/ref&gt;
 
[[Қудратов Рустам Раҳматович]], [[Машраб Файзулло Курбоналӣ]] — [[1 март]]и [[соли 2020]] аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон — вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VI шудаанд.

[[1 март]]и [[соли 2020]] интихоботи [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.

Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ҳизб !! Фоиз !! Курсӣ 
|-
| {{color box|#FF8C00}} [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] || 50,40% || 36 / 63
|-
| {{color box|#FF0000}} [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] ||  16,50% || 4 / 63
|-
| {{color box|#A9A9A9}} [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] ||  16,61% || 4 / 63 
|-
| {{color box|#008000}} [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] || 5,15% || 1 / 63 
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] || 5,10%  || 1 / 63 
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]  ||  3,11% || 0 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] || 0,32% || 0 / 63
|}
раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистонро 4 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд |accessdate=2020-03-18 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155751/https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ }}&lt;/ref&gt;

== Интихоботи Раиси ҳизб ==
25 декабри соли 2024 дар шаҳри Душанбе Анҷумани XI Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон  баргузор гардид. Дар  анҷуман, Раиси ҳизб [[Ашурзода Ғиёсиддин Маҳмадмурод]] номзади илмҳои иқтисод, мудири кафедраи фаъолияти бонкии факултети молия ва қарзи [[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/an-umani-xi-izbi-islo-oti-i-tisodii-to-ikiston-barguzor-gardid/|title=Анҷумани XI Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон баргузор гардид|author=|website=www. khovar.tj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-04-13}}&lt;/ref&gt;
== Рӯйхати номзадҳо аз Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон ==
12 феврали соли 2025 Бо қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи моддаҳои 12 ва 35 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва дар асоси пешниҳоди ҳуҷҷатҳои номзадҳо рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ ба қайд гирифта шуд.

Рӯйхати номзадҳо аз Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон.

Рўйхати номзадҳо аз Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон ба вакилии [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати  VII дар ҳайати 13 нафар ба қайд гирифта шуд:

# [[Ашурзода Ғиёсиддин Маҳмадмурод]], таваллудаш соли 1976, вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] , сокини шаҳри Душанбе
# Ҳақназарзода Фирўз Ғоибфар, таваллудаш соли 1968, сармуҳаррири рўзномаи «Навиди Кўлоб», сокини шаҳри Кӯлоби вилояти Хатлон.
# Маҷидзода Сарвиноз Комил, таваллудаш соли 1986, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе.
# [[Ализода Зафари Аҳмадҷон]], таваллудаш соли 1977, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе.
# [[Солизода Наима Шодибой]], таваллудаш соли 1990, мудири кафедраи Донишгоҳи (славянии) Русия ва Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе.
# Изатуллозода Эмомалӣ, таваллудаш соли 1987, мутахассиси пешбари марҳилаи дуюми Барномаи иқлими сабз дар ноҳияи Данғара, сокини ноҳияи Данғараи вилояти Хатлон.
# Абдураҳмонзода Абдусалом Абдураҳмон, таваллудаш соли 1968, сармутахассиси шуъбаи Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ноҳияи Шаҳринав, сокини ноҳияи Шаҳринав.
# Бобозода Комил Олимҷон, таваллудаш соли 1987, ходими пешбари илмии Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе.
# Зувайдова Шарбону Ҳисаиновна, таваллудаш соли 1970, омўзгори Муассисаи таълимии №28 ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе, сокини шаҳри Душанбе.
# Раҳматзода Рустам, таваллудаш соли 1960, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе.
# Шарифзода Баҳром Маҳмуд, таваллудаш соли 1964, сарходими илмии Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе.
# Мусоев Фарҳод Маҳмадрасулович, таваллудаш соли 1986, директори Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Сафобахш иншоот”, сокини шаҳри Душанбе.
# Даринг Раҳмон Ҷаҳон Афруз Қурбонзода, таваллудаш 6 июли соли 1978, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Ҳисор&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/intihoboti-vakiloni-hal-2025-r-jhati-nomzad-oi-izb-oi-siyos-ba-ajd-girifta-shud/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ ба қайд гирифта шуд|author=|website=www. khovar.tj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-15}}&lt;/ref&gt;

== ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. ==
Дар асоси рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ, ки дар [[КМИР]] пешниҳод ва тасдиқ гардида буд, шахсони зерин вориди порлумони нав - [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати ҳафтум шудаанд:

Дар рӯйхати тасдиқшудаи номзадҳои ҳизби мазкур номи раиси ҳизб дар садри феҳрист қарор дошт, вале [[Ғиёсиддин Ашӯрзода]] аз ҳавзаи якмандатии Шаҳринав ғолиб омада, вориди Маҷлиси намояндагони МО ҶТ шуд. Аз ин рӯ, ба ҷои Ашӯрзода аз рӯйхати ҳизбӣ нафари баъдӣ соҳиби мандат мешавад.

1. [[Сарвиноз Маҷидзода]], собиқ вакили даъвати шашуми Маҷлиси намояндагон. 

2. [[Рустам Раҳматзода]], собиқ вакили даъвати шашуми Маҷлиси намояндагон. 

3. [[Зафар Ализода]], собиқ вакили вакили даъвати шашуми Маҷлиси намояндагон. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/03/nom-ba-nom-k%d3%a3-va-az-kadom-%d2%b3izbu-%d2%b3avza-vakili-parlumon-intihob-shud/|title= НОМ БА НОМ. Кӣ ва аз кадом ҳизбу ҳавза вакили парлумон интихоб шуд?|author=|website=www.asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-15}}&lt;/ref&gt;

4. [[Наима Солизода]], мудири кафедраи менеҷменти маркетинги [[Донишгоҳи (Славянии) Русияву Тоҷикистон]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.parlament.tj/deputats/78|title=Солизода Наима Шодибой|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-04-13}}{{Пайванди мурда|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

5. [[Фирӯз Ҳақназарзода]], сармуҳаррири рӯзномаи «Навиди Кӯлоб», нашрияи мақомоти иҷроия ҳокимияти давлатии шаҳри [[Кӯлоб]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.parlament.tj/deputats/87|title=Ҳақназарзода Фирӯз Ғоибфар|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-05-14}}{{Пайванди мурда|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Пайвандҳо ==
* [http://www.kmir.tj/tj/intihobot/intihoboti-machlisi-namoyandagon-machlisi-oli.html КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150406041058/http://www.kmir.tj/tj/intihobot/intihoboti-machlisi-namoyandagon-machlisi-oli.html |date=2015-04-06 }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Ҳизбҳо|*]]
[[Гурӯҳ:Ташкилоту созмонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rxg23jd8ncn93yehrlpk6vcc4c0706i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳизби аграрии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16993</id>
    <revision>
      <id>1487905</id>
      <parentid>1439025</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17557" sha1="s0c4yd7ju396j2y2oi485mph0yktlb5" xml:space="preserve">{{Ҳизби сиёсӣ
 |номи ҳизб                      = Ҳизби Аграрии Тоҷикистон
 |ном ба забони аслӣ             = 
 |логотип                        = 
 |бари логотип                   = 
 |имзо                           = 
 |пешво                          = 
 |дабири кулл                    = 
 |асосгузор                      = 
 |таърихи асосгузорӣ               = 
 |таърихи парокандашавӣ            = 
 |қароргоҳ                       = 
 |маром                          = 
 |байналмилал                    = 
 |чиноҳи мусаллаҳ                = 
 |иттифоқчиён                    = 
 |созмони ҷавонон                = 
 |шумораи аъзо                   = 
 |шиор                           = 
 |Ҷой дар палатаи поёнӣ          = 
 |Ҷой дар палатаи поёнӣ_параметр = 
 |Ҷой дар палатаи болоӣ          = 
 |Ҷой дар палатаи болоӣ_параметр = 
 |Ҷой дар Парлумони Аврупо       = 
 |суруд                          = 
 |матбуоти ҳизб                  = 
 |шахсиятҳо                      = 
 |сайти расмӣ                    = 
}}

'''Ҳизби аграрии Тоҷикистон''' — ҳизби сиёсии расмӣ дар [[Тоҷикистон]].

Ҳизби аграрии Тоҷикистон [[15 ноябр]]и соли [[2005]] дар Вазорати адлияи Тоҷикистон сабти ном шудааст. Солҳои 2005—2014 — Раиси Ҳизби аграрии Тоҷикистон — [[Қароқулов Амир Бӯриевич]] — доктори илмҳои кишоварзӣ ([[1994]]), узви вобаста ([[1994]]) ва узви пайваста ([[2001]])-и Академияи илмҳои кишоварзӣ, Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон буд. Аз соли 2014 раиси ҳизб [[Рустам Барот Латифзода]] мебошад. 

24 декабри соли 2024 дар шаҳри Душанбе Анҷумани IX Ҳизби аграрии Тоҷикистон баргузор гардид. Бо ҷонибдории вакилони Анҷумани IX Ҳизби аграрии Тоҷикистон Рустам Латифзода бори дигар Раиси Ҳизби аграрии Тоҷикистон интихоб шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/an-umani-ix-izbi-agrarii-to-ikiston-barguzor-shud/|title=Анҷумани IX Ҳизби аграрии Тоҷикистон баргузор шуд|website=khovar.tj|date=2024-12-24|lang=tj|deadlink=no|accessdate=2025-01-20}}&lt;/ref&gt;.

== Натиҷаҳои интихоботи парлумонии соли 2015 ==
Дар интихоботи вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати V тибқи пешниҳоди Ҳизби Аграрии Тоҷикистон ба ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии интихобот номзадҳо ба вакилии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон номнавис шуда буданд:
# [[Рустам Барот Латифзода]]
# [[Мирзоанвар Халифаевич Ахмедов]] 
# [[Толибек Аҳмадович Бухориев]] 
# Маҳбуба Дусмуродовна Шоазизова 
# Мунимҷон Абдусаматов 
# Зайнудин Сафаров 
# Абдуласан Шомансурович Мамадасанов 
# Зулфия Қурбоновна Мирзода
# Аҳмадҷон Қобилов
# Неъматулло Шамсудинович Холмуродов
# [[Нуралӣ Сафарович Ниязов|Нуралӣ Сафарович Ниязов]]
# Абдукарим Меликмуродович Файзуллоев
# Меҳнатулло Фозилович Сироҷев сабти ном шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kmir.tj/tj/kmir/karorho/arori-n24-dar-borai-baajdgirii-rjhati-nomzado-ba-vakilii-malisi-namoyandagoni-malisi-ol-tibi-peshniodi-izbi-agrarii-toikiston-ba-avzai-yagonai-umumiumuriyavii-intihobot-va-shahsoni-boetimodi-izbi-agrarii-toikiston.html |title=Қарори №24 - Дар бораи бақайдгирии рӯйхати номзадҳо ба вакилии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ тибқи пешниҳоди Ҳизби Аграрии Тоҷикистон ба ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии интихобот ва шахсони боэътимоди Ҳизби Аграрии Тоҷикистон |accessdate=2015-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150311202430/http://www.kmir.tj/tj/kmir/karorho/arori-n24-dar-borai-baajdgirii-rjhati-nomzado-ba-vakilii-malisi-namoyandagoni-malisi-ol-tibi-peshniodi-izbi-agrarii-toikiston-ba-avzai-yagonai-umumiumuriyavii-intihobot-va-shahsoni-boetimodi-izbi-agrarii-toikiston.html |archivedate=2015-03-11 }}&lt;/ref&gt;

Дар натиҷаи интихоботи [[1 март]]и [[соли 2015]] аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ — [[Рустам Барот Латифзода]] (раиси Ҳизби аграрии Тоҷикистон), [[Толибек Аҳмадович Бухориев]] ва [[Мирзоанвар Халифаевич Ахмедов]] — вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати V интихоб шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/kmir-r-ikhati-vakiloni-tozaintikhobi-ma-lisi-namoyandagonro-chop-kard |title=КМИР рӯйхати вакилони тозаинтихоби Маҷлиси намояндагонро чоп кард |accessdate=2015-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150704132513/http://news.tj/tj/news/kmir-r-ikhati-vakiloni-tozaintikhobi-ma-lisi-namoyandagonro-chop-kard |archivedate=2015-07-04 }}&lt;/ref&gt;

== Натиҷаҳои интихоботи парлумонии соли 2020 ==
Мувофиқи моддаи 31 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва пешниҳоди Ҳизби Аграрии Тоҷикистон, дар интихоботи вакилони [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VI ба ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявии интихобот номзадҳо ба вакилии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон номнавис шуда буданд:
Тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав:  Ҳизби аграрии Тоҷикистонро - 4 нафар намояндагӣ мекунанд.
# [[Рустам Барот Латифзода]]
# [[Икромов Фазлиддин Маҳмазоитович]]
# [[Усмонов Мансур Саломович]]
# [[Холбойзода Неъматулло Холбой]]
# [[Сафаров Зайниддин]]
# [[Ахмедов Мирзоанвар]]
# [[Мусозода Шодӣ Абдухолиқ]]
# [[Мирзозода Музаффар Бурҳон]]
# [[Аҳмадзода Бахтиёр Ҳикматулло]]
# [[Ҳайдарзода Ҷонона Ҳайдар]]
# [[Ниёзов Нуралӣ Сафарович]]
# [[Сафарова Рупия Ҳакимовна]]
# [[Зиё Раҳмон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmir.tj/2020/01/18/qarori-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpursi-3/|title= Қарори Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ
18.01.2020 аз тарафи КМИР ҶТ|author=|website=www.kmir.tj|date=2020-01-18|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-04-04}}&lt;/ref&gt;

[[1 март]]и [[соли 2020]] интихоботи [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.

Аз ҳавзаи ягонаи умумиҷумҳуриявӣ ба ҷонибдории рӯйхати 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ҳизб !! Фоиз !! Курсӣ 
|-
| {{color box|#FF8C00}} [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] || 50,40% || 36 / 63
|-
| {{color box|#FF0000}} [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] ||  16,50% || 4 / 63
|-
| {{color box|#A9A9A9}} [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] ||  16,61% || 4 / 63 
|-
| {{color box|#008000}} [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] || 5,15% || 1 / 63 
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] || 5,10%  || 1 / 63 
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]  ||  3,11% || 0 / 63
|-
| {{color box|#000000}} [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]] || 0,32% || 0 / 63
|}
раъйи интихобкунандагонро касб намуданд.

Ҳамин тариқ, тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: ҲХДТ-ро 12 нафар, ҲАТ-ро - 4 нафар, ҲИИТ-ро 4 нафар, ҲДТ-ро 1 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд |accessdate=2020-03-18 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155751/https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ }}&lt;/ref&gt;
== Рӯихати номзадҳо аз Ҳизби Аграрии Тоҷикистон ==
12 феврали соли 2025 Бо қарори [[Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] мувофиқи моддаҳои 12 ва 35 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи интихоботи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва дар асоси пешниҳоди ҳуҷҷатҳои номзадҳо рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ ба қайд гирифта шуд.
Рӯйхати номзадҳо аз Ҳизби Аграрии Тоҷикистон

Рӯйхати номзадҳо аз Ҳизби Аграрии Тоҷикистон ба вакилии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳайати 13 нафар ба қайд гирифта шуд:

# [[Латифзода Рустам Барот]], таваллудаш соли 1960, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе
# Икромӣ Фазлиддин Маҳмазоит, таваллудаш соли 1966, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе
# Аҳмадзода Бахтиёр Ҳикматулло, таваллудаш соли 1975, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе
# Холбойзода Неъматулло Холбой, таваллудаш соли 1972, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе
# Ниязов Нуралӣ Сафарович, таваллудаш соли 1965, Раиси Шурои директорони ҶСП «ТАДЭС», сокини шаҳри Душанбе
# Қодиров Бобоҷон Мақсудович, таваллудаш соли 1991, сардори шуъбаи Агентии меҳнат ва шуғли аҳолӣ дар ноҳияи Деваштичи вилояти Суғд, сокини ноҳияи Деваштичи вилояти Суғд
# Мирзозода Музаффар Бурҳон, таваллудаш соли 1970, муовини якуми Раиси вилояти Хатлон, сокини шаҳри Душанбе
# Исоқов Муродҷон Толибҷонович, таваллудаш соли 1986, раиси Кумитаи муттаҳидаи иттифоқи касабаи “ДДБҲСТ”, сокини ноҳияи Б.Ғафурови вилояти Суғд
# Усмонзода Мансур Салом, таваллудаш соли 1961, вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе
# Ҳотамова Муҳайё Ғафуровна, таваллудаш соли 1989, сармуаллими Муассисаи давлатии таълимии Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров, сокини шаҳри Хуҷанди вилояти Суғд
# Абдуллозода Одилҷон Пардаалӣ, таваллудаш соли 1982, мудири кафедраи Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон, сокини шаҳри Ҳисор
# Аюбов Сино Хайруллоевич, таваллудаш соли 1986, сардори Раёсати кишоварзӣ дар ноҳияи Рўдакӣ, сокини ноҳияи Рўдакӣ
# Шоназар Ҷилваи Муносиб , таваллудаш соли 1981, сардори шуъбаи Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон, сокини шаҳри Душанбе.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/intihoboti-vakiloni-hal-2025-r-jhati-nomzad-oi-izb-oi-siyos-ba-ajd-girifta-shud/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ ба қайд гирифта шуд|author=|website=www. khovar.tj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-15}}&lt;/ref&gt;

== ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. ==
Дар асоси рӯйхати номзадҳои ҳизбҳои сиёсӣ, ки дар [[КМИР]] пешниҳод ва тасдиқ гардида буд, шахсони зерин вориди порлумони нав - [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати ҳафтум шудаанд:
* [[Рустам Латифзода]], собиқ вакили даъвати шашуми Маҷлиси намояндагон 
* [[Фазлидин Икромов]], собиқ вакили даъвати шашуми Маҷлиси намояндагон 
* [[Бахтиёр Аҳмадзода]], собиқ вакили даъвати шашуми Маҷлиси намояндагон 
* [[Неъматулло Холбойзода]], собиқ вакили даъвати шашуми Маҷлиси намояндагон 
* [[Нуралӣ Ниязов]], директори генералии ҶСП «ТаадЭс»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/03/nom-ba-nom-k%d3%a3-va-az-kadom-%d2%b3izbu-%d2%b3avza-vakili-parlumon-intihob-shud/|title= НОМ БА НОМ. Кӣ ва аз кадом ҳизбу ҳавза вакили парлумон интихоб шуд?|author=|website=www.asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-15}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред ==
* [[Рустам Барот Латифзода]]

== Пайвандҳо ==
* [http://www.kmir.tj/tj/intihobot/intihoboti-machlisi-namoyandagon-machlisi-oli.html КОМИССИЯИ МАРКАЗИИ ИНТИХОБОТ ВА РАЪЙПУРСИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150406041058/http://www.kmir.tj/tj/intihobot/intihoboti-machlisi-namoyandagon-machlisi-oli.html |date=2015-04-06 }}
* [http://www.agrarian.tj Ҳизби аграрии Тоҷикистон]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
 
{{хурд}}
{{Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Ҳизбҳо| ]]
[[Гурӯҳ:Ташкилоту созмонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>s0c4yd7ju396j2y2oi485mph0yktlb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таҳмина Ниёзова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17612</id>
    <revision>
      <id>1488171</id>
      <parentid>1448504</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8055" sha1="phhlxsbdsm96ny1vpogstqkodo1y2g4" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |ном            = Таҳмина Ниёзова
 |тасвир         = Тахмина Ниёзова.jpg
 |бар            = 220px
 |тавсифи тасвир = Таҳмина Ниёзова, соли 2017
 |таърихи таваллуд = 14.02.1989
 |зодгоҳ         = {{зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
 |мамлакат       = {{flag|Тоҷикистон}}
 |касб           = овозхон
 |сабк           = [[мусиқии поп]]и [[тоҷик]]ӣ
 |номи мустаъор  = Тахмина Ниязова
}}
[[Акс:Tahmina_Niyazova.jpg|thumb|right|Таҳмина Ниёзова бо аҳли оила ва дӯстонаш]]
'''Тахмина Ниёзова''' ({{lang-en|Tahmina Niyazova}}; {{lang-ru|Тахмина Ниязова}}; [[14 феврал]] [[1989]], [[Душанбе]]) — [[сароянда]]и [[мусиқии поп]]и [[тоҷик]]ӣ, номзади илмҳои филология&lt;ref&gt;{{cite web |title=Бегство от славы и свадьбы: почему Тахмина Ниязова поменяла Душанбе на Москву |url=https://tj.sputniknews.ru/20210607/begstvo-slava-svadba-tahmina-niyazova-interview-1040020973.html?fbclid=IwAR3W0cAgT4oLqgXTgX-agUqV82YCfVhoL1m_I-DxFhyR3AIAPvfg7FmJW0k |website=[[Sputnik]] |accessdate=2021-08-14 |date=07.06.2021}}&lt;/ref&gt;, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2025-12-30}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Таҳмина аз оилаи ҳунармандони тоҷик мебошад; бобояш, [[Боймуҳаммад Ниёзов]]&lt;ref name=&quot;tojnews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Vitebsk&quot;&gt;{{cite web  | last = Хушқадамова | first = Ҳалима | title = ТАХМИНА НИЁЗОВА «ВИТЕБСК-2011»-РО ТАСХИР МЕКУНАД | url =https://sitorahoi.wordpress.com/2011/07/11/тахмина-ниёзова-витебск-2011-ро-тасхир-ме/ | website = СИТОРАҲО ДАР ОСМОНИ ҲУНАР (Новости шоубизнеса и мира звезд, обзор ярких событий в Таджикистани и за рубежом) | date =  | accessdate = }}&lt;/ref&gt; (1927—2009), сарояндаи машҳури [[Шашмақом]] буд. Соли 2012 [[Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон]]ро бо дипломи аъло фарҷом кардааст.

Таҳмина Ниёзова соли 2008 дар озмуни байналмилалии овозхонони эстрада иштирок намуда, барандаи озмуни «Панҷ ситора. Интервидение» гардида буд.&lt;ref name=&quot;tojnews&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.tojnews.org/tj/news/klipi-navi-takhmina-niyozova-tu-ey-tu-video |title=Клипи нави Таҳмина Ниёзова “Ту, эй ту” (Видео) |accessdate=2016-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160422054143/http://tojnews.org/tj/news/klipi-navi-takhmina-niyozova-tu-ey-tu-video |archivedate=2016-04-22 }}&lt;/ref&gt; Маҳз ҳамин муваффақият ӯро миёни ҳаводорони санъати овозхонӣ маъруф кард&lt;ref name=&quot;ozodagon&quot; /&gt;. Ӯ асосан бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ суруд мехонад&lt;ref name=&quot;ozodagon&quot;&gt;{{cite web | title = Таҳмина Ниёзова бо имиҷи нав дар PMC ва ҳушдор ба тақаллубкорон | url = http://www.ozodagon.com/18571-tamina-niezova-bo-imii-nav-dar-pmc-va-muozot-baroi-furshi-ayrionunii-klipi-.html | website = Хабаргузории &quot;Озодагон&quot; | date = 27 октябр 2014, 15:42 | accessdate =  | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160603212809/http://www.ozodagon.com/18571-tamina-niezova-bo-imii-nav-dar-pmc-va-muozot-baroi-furshi-ayrionunii-klipi-.html | archivedate = 2016-06-03 }}&lt;/ref&gt;. Сурудҳоеро бо [[забонҳои бадахшонӣ]] ҳам пешниҳод мекунад&lt;ref&gt;{{cite web |title=САДО: Суруди бадахшии Шабнами Сурайё ва Нобовар Чаноров |url=https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=21427 |work=Оcиёи Марказӣ » Тоҷикистон |publisher=ozodagon |accessdate=9 March 2020 |date=4 май 2015}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2011 Таҳмина дар ҷашнвораи байналхалқии «[[Бозори славянӣ]] дар Витебск» иштирок намуд&lt;ref name=&quot;Vitebsk&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/watch/?v=408091806751045 Международный конкурс исполнителей эстрадной песни «ВИТЕБСК −2011»]&lt;/ref&gt;.

Таҳмина Ниёзова соҳиби ду маълумоти олӣ мебошад-{{рӯзноманигор}} ва [[иқтисодчӣ]]. Соли 2017 дар [[аспирантура]]и [[донишгоҳи давлатии Волгоград]] таҳсилашро давом дод&lt;ref&gt;{{cite web |title= Таҳмина Ниёзова намоҳанги навашро ба падарбузургаш бахшид |url=https://sputnik-tj.com/20170822/surudi-nawi-tahmina-niyozova-1023124745.html |website=[[Sputnik]] |accessdate=10 May 2021 |date=22.08.2017}}&lt;/ref&gt;.

Аксари таронаҳои Тахмина Ниёзова аз соли 2006, аз ҷониби [[Олим Ширинов]] дар «[[JC Records Studio]]» сабт шудаанд. Инҳо сурудҳое ба мисли: «Занги телефон» (2006), «Hero» (2008), «Бути Нозанин» (2009), «Боди Сабо» (2009), «Ман ошиқи руи ту» (2010), «The Power of» Love (2011) ва бисёр дигарҳоянд&lt;ref&gt;[https://isni.org/isni/0000000502848379 «JC Records Studio» ISNI ID]&lt;/ref&gt;.

== Сурудҳо ==
* «Занги телефон»
* «Hero» ва диг. дар [[Youtube.com]]&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CLnuHf-Aatg&amp;list=PL8NwI6eAv4ZeosrLecK0MliGMXdxISz5Z&amp;index=14 Таҳмина ашӯлаи «Ман ошиқи рӯи ту»-ро мехонад] // [[youtube.com]]&lt;/ref&gt;
* [http://m.ok.ru/video/38235408958;jsessionid=ac72ad11816bb9301770d6aecc2f4b2a2e3e6f05fb2e931e.13f0f989?__dp=y Гуфт, ки ҳар ду] (дар гурӯҳи «Сурудҳои тоҷикию эронӣ»)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Commons|Category:Tahmina Niyazova}}
* [http://www.tojnews.org/tj/news/klipi-navi-takhmina-niyozova-tu-ey-tu-video Клипи нави Таҳмина Ниёзова «Ту, эй ту» (Видео)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160422054143/http://tojnews.org/tj/news/klipi-navi-takhmina-niyozova-tu-ey-tu-video |date=2016-04-22 }}
* [http://www.faraj.tj/index.php/tj/farhang/2521-ta1203mina-niezova-yagona-saroyandai-atlasp1263sham.html Таҳмина НИЁЗОВА: Ягона сарояндаи атласпӯшам…]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://tojik-music.ru/view_post.php?id=1571&amp; Таҳмина Ниёзова — Ҷонам _ Tahmina Niyazova — Jonam (2016)]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{ПБ}}

{{DEFAULTSORT:Ниёзова, Таҳмина}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]


{{Муcиқинавози-тоҷик-stub}}</text>
      <sha1>phhlxsbdsm96ny1vpogstqkodo1y2g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нигина Рауфова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17739</id>
    <revision>
      <id>1488186</id>
      <parentid>1446124</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9184" sha1="ghqwx12t7cuvk8itqsc0xp772m22a4u" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |ном              = Нигина Рауфова
 |номи аслӣ        = Нигина Раупова
 |тасвир           = Нигина Рауфова.jpg
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд   = 21.5.1945
 |зодгоҳ           = деҳаи Шерамон, {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |таърихи даргузашт= 22.12.2010
 |маҳалли даргузашт     = {{МаҳаллиМарг|шаҳри Душанбе}}, &lt;br&gt;[[Тоҷикистон]]
 |солҳои фаъолият  = 1971—2010
 |кишвар         = {{USSR}}, &lt;br&gt;{{TJK}}
 |касбҳо           = 
 |жанрҳо           = сурудҳои мардумӣ
 |ҷоизаҳо        = [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] ([[1977]])
 |викианбор        = 
}}
'''Нигина Рауфова''' ([[21 май]]и [[1945]], Шерамон, [[ноҳияи Файзобод]] — [[22 декабр]]и [[2010]]) — ҳунарманди маъруфи тоҷик, [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1977]]).

== Зиндагинома ==
Нигина Рауфова [[21 май]]и [[соли 1945]] дар деҳаи Шерамони [[ноҳияи Файзобод]] ба дунё омадааст.

== Фаъолият ==
Фаъолияти эҷодиаш дар маҳфили ҳаваскорони Иттиҳодиияи истеҳсолии матоъҳои пахтагии [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] оғоз ёфтааст. Баъд аз ғолибият дар азназаргузаронии ҳаваскорони санъати шаҳри Душанбе (1969—1970) барои кор ба яке аз клубҳои шаҳрӣ даъват гардид. Солҳои 1971—1975 сарояндаи Ансамбли суруду хореографии [[Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷўраев|Филармонияи давлатии Тоҷикистон]] ва ансамбли «Гулшан» (1975—1976), аз соли 1976 сарояндаи [[Ансамбли давлатии «Шашмақом»]] ва баъд [[ансамбли «Дарё»]]-и Комитети ҶШС Тоҷикистон оид ба телевизион ва радиошунавонӣ буд. Раупова Нигина овози дилнишину ҷолиб дошт, сурудро бо услуби хос месароид. Ӯ махсусан дар иҷрои суруду таронаҳои ишқӣ-лирикии халқӣ, инчунин дар сурудани офаридаҳои оҳангсозони тоҷик маҳорати баланд дошт.

== Эҷодиёт ==
Сурудҳои халқӣ — «Ёрат манам», «Қадат баланд аст ёр», «Ман садқаи ту», «Намепурсӣ номи ман», «Духтари каҷтоқӣ», «Нозам ба чашмонате», «Ошиқам» (оҳанги Ф. Одинаев, шеъри [[Лоиқ Шералӣ|Лоиқ]]), «Аскарбача» (оҳанги X. Абдуллоев, шеъри А. Қодирӣ), «Бӯи гул» (оҳанги [[Зиёдулло Шаҳидӣ|3. Шаҳидӣ]], шеъри [[Мирзо Турсунзода]]), «Ишқи хубон» (оҳанги М. Сафармамадов, шеъри халқ), «Кош медидам туро» (оҳанги Ҷ. Обидов, шеъри халқ) ва ғайра дар иҷрои ӯ писанди шунавандагон гардидаанд. Ба сурудҳои «Хуш омадед», «Наргиси шаҳло» «Файзобод», «Рубоиёт» худаш оҳанг бастааст. Ҳамроҳи Ансамбли рубобчизанон ва ансамбли рақсии «Лола» ба [[Беларус|Белоруссия]], [[Молдова]], [[Украина]], [[Фаронса]], [[Афгонистон]], [[Эрон]] сафарҳои ҳунарӣ кардааст.

== Ҷоизаҳо ==
Дорандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] ([[1977]]). Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶСС Тоҷикистон сарфароз гардидааст. [[22 декабр]]и [[соли 2010]] аз олам чашм пушиданд.

== Донистаниҳо ==
* Дар асоси шаҳодатномаи санадҳо Нигина Рауфова 21 май соли 1945 дар ноҳияи Файзобод чашм ба олам кушодааст, вале ба гуфтаи Муҳаррама Шарифова, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон ва яке аз шогирдони Нигина Рауфова, ин овозхон соли таваллудашро 2 сол пеш карда, дар асл мутаваллиди 21 майи соли 1947 аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/05/21/az-tahti-dil-va-samimy-mesaroid-yode-az-nigina-raufova-maruftarin-saroyandai-surudhoi-halqy/|title= &quot;Аз таҳти дил ва самимӣ месароид&quot;. Ёде аз Нигина Рауфова, маъруфтарин сарояндаи сурудҳои халқӣ|author=|website=asiaplustj.info/tj/news|date= 2025|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-11-21}}&lt;/ref&gt;
* Ӯ сарояндаи таронаҳои маъруфи «Ёрат манам», «Қадат баланд аст, ёр», «Ман садқаи ту», «Намепурсӣ номи ман», «Духтари каҷтоқӣ» ва «Аскарбача» аст.
[[Муҳаррама Шарифова]] таърихчаи пайдоиши суруди аз ҳама маъруфи Нигина Рауфова — «Аскарбача»-ро ҳам ифшо кард: {{аввали иқтибос}}«Он суруд дарду сӯзи худи апаи Нигина буд, барои ҳамин муъруфу маҳбуб шуд».{{охири иқтибос|сарчашма=[[Муҳаррама Шарифова]]}}
Ба гуфтаи Шарифова, Файзалӣ, писари калонии Нигина Рауфова, ба ҳайси аскар дар ҷанги миёни Иттиҳоди Шӯравӣ ва Афғонистон ширкат мекунад. Вақте Файзалӣ ба ҷанг меравад, аҳли оила хабар меёбанд, вале ба модараш чизе намегӯянд. Дертар аз писараш мактуб меояд, ба дасти модар мерасад ва ин сир ифшо мешавад. Нигина Рауфова аз сӯзи дил ба ёди аскарбачааш ин сурудро месарояд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/05/21/az-tahti-dil-va-samimy-mesaroid-yode-az-nigina-raufova-maruftarin-saroyandai-surudhoi-halqy/|title= &quot;Аз таҳти дил ва самимӣ месароид&quot;. Ёде аз Нигина Рауфова, маъруфтарин сарояндаи сурудҳои халқӣ|author=|website=asiaplustj.info/tj/news|date= 2025|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-11-21}}&lt;/ref&gt;
* Нигина Рауфова яке аз аввалин ҳунармандони зан буд, ки сазовори Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ ва унвони Ҳофизи халқии Тоҷикистон гардид. Ҷоизаву унвоне, ки то ин замон асосан ба мардони иҷрокунандаи сурудҳои халқӣ дода мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/05/21/az-tahti-dil-va-samimy-mesaroid-yode-az-nigina-raufova-maruftarin-saroyandai-surudhoi-halqy/|title= &quot;Аз таҳти дил ва самимӣ месароид&quot;. Ёде аз Нигина Рауфова, маъруфтарин сарояндаи сурудҳои халқӣ|author=|website=asiaplustj.info/tj/news|date= 2025|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-11-21}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.

== Пайвандҳо ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=NUEyYR3P1jA Устодони санъати тоҷик — Нигина Рауфова]

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]]</text>
      <sha1>ghqwx12t7cuvk8itqsc0xp772m22a4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наргис Бандишоева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18155</id>
    <revision>
      <id>1488004</id>
      <parentid>1324319</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6461" sha1="1ps2z3oerpzpn5vzskr4b54q81fn397" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = solo_singer
}}

'''Наргис Бандишоева''' ([[8 октябр]]и [[Соли 1966|1966]] — [[21 сентябр]]и [[Соли 1991|1991]]) — яке аз номдортарин овозхонон ва ситораи ҳунару фарҳанги мусиқии Тоҷикистон аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/10/08/pamyati-nargis-bandishoevoj-eyu-voshishhalis-tysyachi-a-ona-dazhe-ne-schitala-sebya-professionalnoj-peviczej/|title=Памяти Наргис Бандишоевой: Ею восхищались тысячи, а она даже не считала себя профессиональной певицей {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2022-12-03}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Наргис 8 октябри 1966 дар [[Душанбе]] дар хонаводаи оҳангсози маъруф Ҳукуматшоҳ Бандишоев ва ҳамсараш Бунафша Бекова зода шуда буд. Вай бародарзодаи ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон овозхони номдор [[Савсан Бандишоева]] ва оҳангсозу наққоши маъруф Марватшоҳ Бандишоев мебошад.

&lt;gallery&gt;
Наргис с родителями (52540096787).jpg|Наргис бо волидонаш 
Наргис Бандишоева (52540559321).jpg|Наргис дар айёми бачагӣ
Семья Бандишоевых (52540096822).jpg|Оилаи Бандишоевҳо
Наргис Бандишоева (52540861064).jpg|Наргис Бандишоева
Наргис с подругами (52541110268).jpg|Наргис бо дугонаҳояш
&lt;/gallery&gt;
 
Наргис дастпарвари мактаби мусиқии «Чайковский» дар Душанбе буда, падараш дастпарвари Консерваторияи Маскав (ҳамкурси Александра Пахмутова ва Зиёдуллоҳ Шаҳидӣ) навохтани фортепианоро ёдаш дод. Пас аз таҳсил дар ин мактаб Наргис дар Донишкадаи ҳунарҳои зебои ба номи [[Мирзо Турсунзода]] аз омӯзгоронаш инчунин устод Меҳрубон Назаров, падари [[Далер Назаров]] ҳунаромузи кард.

[[Акс:Наргис_Бандишоева_(52541110243).jpg|мини|Бандишоева, Наргис]]

Наргис донишҷӯи соли панҷуми [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон|Донишгоҳи Мирзо Турсунзода]] буд, ки соли 1989 дар озмуни «Нахустин ҳунарнамоии ҷавонон» ширкат кард. Вай бо суруди шуғнии Олег Фезов «Лалаик» дар ин озмун пирӯз шуд ва соле пас дар ҷашнвораи «Иссиқ-Кӯл — 89» ширкат кард ва барандаи унвони «Мисс Иссык-Куль — 89» шуд ки арзёбие буд аз ҳунару шеваи овозхонии нотакрораш. Дар пайи пирӯзӣ дар ин озмун ӯро барои ширкат дар озмуни «Юрмала» дар Маскав даъват карданд. Ширкат дар ин озмун барояш такондиҳанда шуд: як шарти ин озмун ин буд, ки овозхонон бо фонограмма суруд мехонданд. Ҳангоме ки Наргис ба саҳна баромад, касе аз бадандешонаш фонограммаашро гум кард то вай натавонад ҳунарнамоӣ кунад. Ин рӯйдод бар вай чунон асар гузошт, ки дертар ҳатто нахост дар озмуни «Садои Осиё» ширкат кунад, ҳарчанд ки дар ду даври нахусташ баранда шуда буд. Аммо наздиконаш водораш карданд, ки аз ширкат дар ин озмун рӯй натобад.

Озмуни «Садои Осиё» дар соли 1989 яке аз муҳимтарин рухдодҳои фарҳангӣ дар Иттиҳоди Шуравӣ буд. Барои ширкат дар ин озмун 150 овозхон довталаб шуданд, аммо доварон барои ширкат дар бахши ниҳоӣ танҳо 30 касро интихоб карданд, ки аз беҳтарин ҳунармандону овозхонони кишвар махсуб мешуданд. Аз Тоҷикистон дар ин озмун ба ҷуз Наргис ҳамчунин [[Далер Назаров]], [[Кароматулло Қурбонов|Кароматуллоҳ Қурбонов]], Парвиз Назаров, [[Олег Фезов]] ва Парвина Юсуфӣ низ ширкат доштанд.

Наргис дар ин озмун пирӯз шуд ва ситораи мусиқии Тоҷикистон ва [[Осиёи миёна]] гашт. Вай бештар сурудҳоеро бар ашъори номдортарин шоирони тоҷик месуруд ва сабки вижа ва нотакроре дошт ва то кунун дар Тоҷикистону ҷаҳон дӯстдорони бешумор дорад.

Наргис Бандишоева 21 сентябри 1991 дар садамаи худрав дар роҳи Варзоб — Душанбе ҳалок шуд. Ӯро дар Душанбе ба хок супурданд.

== Қайдҳо ==

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Навигация}}

== Пайвандҳои беруна ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=KutcUp_WMcI Наргис Бандишоева дар YouTube]
* [http://news.tj/ru/j-article/posle-nargiz Мавлюда Рахматова: ПОСЛЕ НАРГИЗ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110412030845/http://news.tj/ru/j-article/posle-nargiz |date=2011-04-12 }}
* [http://tj.moy.su/news/2007-05-20-362 Назим НАДИРОВ: ПО КОМ ПЛАЧЕТ ТАДЖИКСКАЯ ПЕВИЦА]</text>
      <sha1>1ps2z3oerpzpn5vzskr4b54q81fn397</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ШСХК «Барқи Тоҷик»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18678</id>
    <revision>
      <id>1488145</id>
      <parentid>1416505</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6207" sha1="re74pc7ko5rcnppugbu11ukmjkdgbls" xml:space="preserve">{{Ширкат}}
«'''Барқи Тоҷик'''» — ширкати саҳҳомии холдингии кушода (ШСХК).

== Таърихи таъсис ==
Яке аз калонтарин ширкатҳои энергетикии Тоҷикистон, ки июли 1992 дар заминаи Саруправленияи энергетика ва электрикунонии назди Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон («Тоҷикглавэнерго») таъсис ёфтааст. То с. 2001 Ширкати давлатии саҳҳомии холдингии «Барқи Тоҷик» ном дошт. Соли 2001 ба ШСХК «Барқи Тоҷик» табдили ном кард. 25 окт. 2000 Вазорати энергетикаи ҶТ таъсис ёфт ва 19 январи 2004 ШСХК «Барқи Тоҷик» ба дастгоҳи марказии Вазорати энергетика шомил карда шуд. Марти 2006 Дастгоҳи марказии ШСХК «Барқи Тоҷик» аз Дастгоҳи марказии Вазорати энергетика бароварда шуд ва боз мустақил гардид. Ширкат асосан истеҳсол, интиқол, таҳвил, тақсимот, азнавтабдилдиҳӣ ва фурӯши барқу гармиро ба амал мебарорад. «Барқи Тоҷик» ба мақомоти марбутаи давлатӣ дар бораи коркард ва такмили самтҳои зерин пешниҳодҳо менамояд:

* оид ба қоидаҳо, стандартҳо, меъёрҳо барои таъминоти бехатарии истеҳсолот, интиқол, таҳвил, тақсимот ва фурӯши барқу гармӣ, захираҳо ва маҳсулоти энергетикӣ;
* оид ба сиёсати нарх, тариф, сиёсати инвеститсионӣ, иҷтимоӣ ва илмию техникӣ дар энергетика;
* оид ба тартиби иҷозатномадиҳӣ барои амалӣ намудани фаъолият дар соҳаи энергетика ва ғ. ШСХК «Барқи Тоҷик» дар асоси ҷорӣ кардани технологияи пешқадам барои афзудани самаранокии фаъолият чораҳо андешида, ҷараёни рушди бемайлони эҳтиёҷот ва дархост ба нерӯи барқу гармиро меомӯзад.

== Сохтор ==
11 ҷамъияти саҳҳомӣ, корхонаҳои давлатӣ, ташкилотҳо ва муассисаҳои барқии пойхтахт ва ноҳияҳои ҷумҳурӣ ([[Истаравшан]], [[Панҷакент]], [[Кӯлоб]], [[Турсунзода]], [[Ёвон]], [[Данғара]], [[Исфара]]) тобеи ШСХК «Барқи Тоҷик» мебошанд.
== Харидории неруи барқ аз НБО ==
Қарзи ширкати “Барқи тоҷик” ба [[НБО Сангтӯда-1| неругоҳи барқи обии “Сангтӯда-1”]] дар зарфи 9 моҳи соли ҷорӣ 543 млн сомонӣ зиёд шуда, то [[30 сентябр|30 сентябри]] [[соли 2024]] ба 3 млрд 530 млн сомонӣ (беш аз 331 млн доллар) расид. Дар ин бора дар иттилоияи [[НБО Сангтӯда-1|ҶСК “НБО Сангтӯда-1” ]] хабар дода мешавад.

Давоми моҳҳои январ-сентябри соли ҷорӣ неругоҳ ба ширкати “Барқи тоҷик” дар ҳаҷми 2137 млн кВт/соат барқ додааст, ки 41 млн кВт/соат зиёдтар нисбат ба ҳамин давраи соли 2023 мебошад. Коэффисиенти истифодаи иқтидори муқарраршудаи неругоҳ дар зарфи 9 моҳи ҳамин сол 48,8%-ро ташкил додааст. Ғайр аз ин, “Барқи тоҷик” аксар вақт наметавонад маблағи ҳамин ҳаҷми барқро ҳам пардохт кунад. Сатҳи миёнаи пардохт аз оғози соли 2024 аз ҷониби ҶСК “Барқи тоҷик” 32% аз арзиши неруи барқи интиқолёфтаро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/10/28/%d2%9barzi-bar%d2%9bi-to%d2%b7ik-ba-nerugo%d2%b3i-sangt%d3%afda-1-ba-besh-az-331-mln-dollar-rasid/|title=Қарзи “Барқи тоҷик” ба неругоҳи “Сангтӯда-1” ба беш аз 331 млн доллар расид|author=www.asiaplustj.info|date=2024-10-28|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
Read more: 

Харидори ягонаи барқи [[НБО Сангтӯда-1|ҶСК “НБО Сангтӯда-1” ]] ширкати “Барқи тоҷик” мебошад. Мутаносибан, истеҳсоли барқ дар ҳаҷми аз ҷониби ин ширкат муқарраршуда истеҳсол мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/10/28/%d2%9barzi-bar%d2%9bi-to%d2%b7ik-ba-nerugo%d2%b3i-sangt%d3%afda-1-ba-besh-az-331-mln-dollar-rasid/|title=Қарзи “Барқи тоҷик” ба неругоҳи “Сангтӯда-1” ба беш аз 331 млн доллар расид|author=www.asiaplustj.info|date=2024-10-28|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
*  [[Нерӯгоҳи барқи обии Сангтӯда-1]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Барқи Тоҷик|2|муаллиф=Н. Ёдгорӣ}}

== Пайвандҳо ==
* {{official|http://barqitojik.tj/}}
* {{facebook|barqitojik}}

[[Гурӯҳ:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барқи Тоҷик|Барқи Тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои давлатӣ]]</text>
      <sha1>re74pc7ko5rcnppugbu11ukmjkdgbls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сафаралӣ Наҷмуддинов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19176</id>
    <revision>
      <id>1488022</id>
      <parentid>1439139</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3317" sha1="api8e8jkpc113csof3k1zdf590ompke" xml:space="preserve">{{Давлатмард 
| ном     =Сафаралӣ Наҷмуддинов
| номи аслӣ     =Сафаралӣ Махсудинович Наҷмуддинов
| тасвир     =
| таърихи таваллуд     = 20.11.1951
| зодгоҳ     = [[ноҳияи Восеъ]]
| навъи фаъолият     = 
}}

'''Сафаралӣ Махсудинович Наҷмуддинов''' ({{ВД-Дебоча}}) — давлатмарди тоҷик, [[Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ([[2000]]—[[2013]]).

== Зиндагинома ==
Сафаралӣ Наҷмуддинов 20 ноябри соли 1951 дар ноҳияи Восеъ дар хонадони тоҷик ба дунё омадааст. Соли 1973 [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]]ро бо ихтисоси иқтисоддон хатм кардааст.

== Корнома ==

* 1973—1999  — вазифаҳои гуногун дар Идораи савдои кумитаи иҷроияи Совети депутатҳои халқи шаҳри [[Душанбе]], Вазорати савдо ва захираҳои моддии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 1993—1994 — муовини Вазири савдо ва захираҳои моддии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Солҳои 1994—2000 Муовини Раиси Кумитаи давлатии қарордод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2000—2013 — Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2014—2019&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cccp.tj/tj/siyosat/item/6062-safarali-najmiddinov-ba-nafaka-raft.html|title=Сафаралӣ Наҷмуддинов ба нафақа рафт|website=cccp.tj|publisher=СССР|accessdate=2025-07-16}}&lt;/ref&gt; — директори Агентии суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақаи назди ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2025-07-16|author=Рао/Ро|date=2014-06-16|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Наҷмиддинов баргашт. Мансаби нави вазири собиқи молия|url=https://www.ozodi.org/a/former-finance-minister-appointed-as-head-of-state-pension-fund/25422510.html}}&lt;/ref&gt;.

== Даргузашт ==
Сафаралӣ Наҷмиддинов 16 июли соли 2025 дар синни 74-солагӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/safaral%D3%A3-na%D2%B7middinov-sobi%D2%9B-vaziri-moliya-darguzasht/|title=Сафаралӣ Наҷмиддинов, собиқ вазири молия даргузашт|website=Pressa.tj|date=2025-07-16|lang=tg|accessdate=2025-07-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/07/16/safaral%d3%a3-na%d2%b7middinov-sobi%d2%9b-vaziri-moliyai-to%d2%b7ikiston-imr%d3%afz-dar-74-solag%d3%a3-darguzasht/|title=Сафаралӣ Наҷмиддинов, собиқ вазири молияи Тоҷикистон имрӯз дар 74-солагӣ даргузашт|website=asiaplus.news|date=2025-07-16|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2025-07-16}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>api8e8jkpc113csof3k1zdf590ompke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раҳмон Набиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19188</id>
    <revision>
      <id>1487956</id>
      <parentid>1421462</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12725" sha1="g74rfog8jvwj594n0r9a0chs07jtvx2" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном = Раҳмон Набиев
| номи аслӣ      = Раҳмон Набиевич Набиев
|ном ҳангоми таваллуд = Набиев Раҳмон Набиевич
| тасвир      = Rahmon Nabiyev.jpeg
|бар = 200px
|тартиб_3 = 9
| вазифа_4 = Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон 
|тартиб_4 = 6
|парчам_4 = Flag of Tajik SSR.svg
|аввалдавр_4 = [[20 июл]]и [[соли 1973]]
|охирдавр_4 = [[20 апрел]]и [[соли 1982]]
|пешгузашта_4 = [[Абдулаҳад Қаҳҳоров]] 
|ҷонишин_4 = [[Қаҳҳор Маҳкамов]]
| вазифа_3 = Котиби якуми КМ [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]]
|парчам_3 = Hammer and sickle red on transparent.svg
|аввалдавр_3 = [[20 апрел]]и [[соли 1982]]
|охирдавр_3 = [[14 декабр]]и [[соли 1985]]
|пешгузашта_3 = [[Ҷаббор Расулов]]
|ҷонишин_3 = [[Қаҳҳор Маҳкамов]]
| вазифа_2 = Раиси Шӯрои Олии Тоҷикистон
|тартиб_2 = 12 
|парчам_2 = Flag of Tajikistan (1991-1992).svg
|аввалдавр_2 = [[23 сентябр]] 
|охирдавр_2 = [[2 декабр]]и [[соли 1991]]
|пешгузашта_2 = [[Қадриддин Аслонов]]
|ҷонишин_2 = [[Сафаралӣ Кенҷаев]]
|вазифа= [[Президенти Тоҷикистон]]
|тартиб = 2
|парчам = Flag of Tajikistan (1991-1992).svg
|аввалдавр = [[2 декабр]]и [[соли 1991]]
|охирдавр = [[7 сентябр]]и [[соли 1992]]
|пешгузашта = [[Қаҳҳор Маҳкамов]] (ҳамчун президенти ҶШС Тоҷикистон)&lt;br /&gt;[[Акбаршо Искандаров]] (и. в.)
|ҷонишин = [[Акбаршо Искандаров]] (и. в.)&lt;br /&gt; [[Эмомалӣ Раҳмон]]
|маълумот = [[Донишкадаи обёрӣ ва механиконии кишоварзии Тошканд]]
|касб =
|ҳизб = [[КПСС]] (1961—1991)
|таърихи таваллуд = 5.10.1930
| зодгоҳ      = [[Шайхбурҳон]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Бобоҷон Ғафуров}}, [[Вилояти Суғд]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
|таърихи даргузашт = 11.04.1993
|маҳалли даргузашт = [[Хуҷанд]], [[Вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]]
|ҳамсар  = Майрам Саидуллоевна Набиева
|фарзандон ='''писарон:''' Рустам ва Рашид&lt;br&gt;'''духтар:''' Мунаварра
|дафн = Хуҷанд, Тоҷикистон
|миллат = [[тоҷик]]
|эътиқод = [[ислом]], [[суннӣ]]
|падар =
|модар =
|ҷоизаҳо ={{{!}}
{{!}}{{Ордени Ленин}}{{!!}}{{Ордени Инқилоби Октябр}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}
{{!}}-
{{!}}{{Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}
{{!}}}
}}

'''Раҳмон Набиев''' (''Набиев Раҳмон Набиевич''; [[5 октябр]]и [[1930]], — [[11 апрел]]и [[1993]]) — ходими сиёсӣ ва ҳизбии [[ИҶШС]] ва [[Тоҷикистон]], раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз [[соли 1973]] то [[1982]], котиби якуми КМ [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] аз соли 1982 то [[1985]], президенти якуми [[Тоҷикистон]]и мустақил аз [[соли 1991]] то [[1992]].

== Зиндагинома ==
Раҳмон Набиев [[5 октябр]]и соли [[1930]] дар деҳаи Шайхбурҳони ноҳияи Хуҷанд, ки феълан [[ноҳияи Ғафуров]] номида мешавад ва марбути вилояти Суғд аст, дар оилаи деҳқон чашм ба дунёи ҳастӣ кушодааст. Раҳмон Набиев фаъолияти кории худро соли [[1946]] ба ҳайси муҳосиб дар колхоз шурӯъ кардааст. Ҳамон сол ӯ ба техникуми хоҷагии қишлоқи Ленинобод (Хуҷанд) дохил гардида, баъди хатми он соли 1949 ба Институти ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд қабул мешавад. Солҳои 1954-1955 Раҳмон Набиев ба ҳайси сармуҳандиси Стансияи мошинӣ- трактори (МТС)-и ноҳияи Исфисор кор кардааст.
Аз соли 1956 то соли 1960 ӯ аввал сармуҳандис, баъдан директори стансияи тармиму техники (РТС)-и ноҳияи Хуҷанд, сардори сарраёсати вазорати хоҷагии қишлоқ, ҷонишини раиси Иттиҳодияи ҷумҳуриявии «Таджиксельхозтехника» шуда фаъолият кардааст.

== Фаъолияти сиёсӣ ==
=== ҶШС Тоҷикистон ===
Аз соли 1961 ӯро ба корҳои ҳизбӣ мегузаронанд. Ӯ ба ҳайси муовини мудири шуъба ва баъдан мудири шуъбаи Кумитаи Марказии Ҳизби Коммунисти Тоҷикистон, нозири Бюрои Осиёимиёнагии КМ Ҳизби Коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ низ фаъолият кардааст.

Солҳои 1971-73 вазири хоҷагии қишлоқ, солҳои 1973-1982 раиси Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон будааст. Солҳои 1982-1986 Котиби аввали КМ ҲКТ буд. Ӯ инчунин депутати даъватҳои 9-11-уми  Шӯрои Олиии Иттиҳоди Шӯравӣ ва соли 1990 депутати Шӯрои Олии ҶТ интихоб мешавад&lt;ref&gt;[http://www.knowbysight.info/1_SSSR/07797.asp Список депутатов Верховного Совета СССР 11 созыва]&lt;/ref&gt;.. Сентябри соли 1991 ӯро Раиси ҳамин Шӯрои Олӣ интихоб мекунанд.

=== Президенти Тоҷикистон ===
[[File:Rahmon Nabiyev.jpeg|thumb|Раҳмон Набиев ҳангоми имзои Протокол дар бораи таъсиси Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил. ш. Алма-Ато 11 декабри соли 1991]]
[[24 ноябр]]и [[соли 1991]] дар Тоҷикистони соҳибистиқлол аввалин интихоботи президентӣ баргузор мегардад, ки дар он Раҳмон Набиев бо касби 56, дар сади оро ғолиб дониста мешавад. Мухолифонаш ӯро ба тақаллубкорӣ муттаҳам месозанд.

=== Ҷанги шаҳрвандӣ ===
{{асосӣ|Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон}}
Моҳи майи соли 1992 дар Тоҷикистон ҷанги шаҳрвандӣ шурӯъ мешавад. Ҳодисаҳои сиёсии кишвар аз он шиддат мегиранд, ки дар телевизиони тоҷик барномаеро бо ширкати марҳум Сафаралӣ Кенҷаев доир мекунанд, ки дар он Кенҷаев вазири умури дохила Мамадаёз Навҷувоновро ба содир кардани  корҳои ғайриқонунӣ дар вазораташ айбдор мекунад.

Рӯзи дигар тарафдорони генерал дар майдони Шаҳидон ба тазоҳурот баромаданд. Онҳо дар аввал хоҳони узрхоҳии Кенҷаев шуданд, вале баъдан ба ин тазоҳурот дигар қувваҳои сиёсӣ ҳамроҳ шуданд ва талаби истеъфои Кенҷаевро пеш гузоштанд. Чанд муддат пас дар майдони «Озодӣ» мухолифони тазоҳуркунандагони майдони «Шаҳидон» ба гирдиҳамоӣ ҷамъ шуданд. Хулоса, дар миёни созмондиҳандагон ва тарафдорони ҳарду майдон қувваҳое буданд, ки вазъиятро мутташаниҷ месохтанд ва нооромиро мехостанд.

Билохира кор ба ҷое расид, ки дар дасти ширкаткунандагони ин тазоҳуротҳо ба таври қонуниву ғайриқонунӣ силоҳ пайдо шуд. Муродилоҳ Шерализода, сардабири рӯзномаи парламентии «Садои Мардум»-ро, ки 5-уми май аз тири то ба имрӯз фарди номаълум ба ҳалокат расид, аввалин қурбонии ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон медонанд. Суботу оромӣ аз ин ба баъд дар кишвар барҳам хӯрд. Мухолифини Раҳмон Набиев ӯро маҷбур ба таъсиси Ҳукумати Мусолиҳаи Миллӣ карданд.

Дар бархе аз минтақаҳои Тоҷикистон ин ҳукуматро ғайриқонунӣ дониста, алайҳи он муборизаи мусаллаҳонаро шурӯъ карданд. [[7 сентябр]]и [[соли 1992]] дар майдони ҳавоии шаҳри [[Душанбе]] як гурӯҳи силоҳбадастон Раҳмон Набиевро маҷбур ба додани истеъфо аз мансаби президентӣ мекунад. Раҳмон Набиев баъди ин ҳодиса дар фурӯдгоҳ дигар ба сиёсат барнагашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/09/07/kto-vynudil-rahmona-nabieva-ujti-v-otstavku/|title=Кто вынудил Рахмона Набиева уйти в отставку?|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2021-10-01}}&lt;/ref&gt;

Дар иҷлосия таърихии XVI Шӯрои Олии Тоҷикистон, ки моҳи ноябри [[соли 1992]] дар [[Хуҷанд]] баргузор гардид, Раҳмон Набиев дар суханронии худ аз сиёсати пешгирифтаи Раиси тозаинтихоби Шӯрои Олии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] пуштибонӣ кард.

== Марг ва дафн ==
Раҳмон Набиев [[11 апрел]]и [[соли 1993]] дар хонаи худ, дар [[Хуҷанд]] аз дунё чашм пӯшид. Расман сабаби марги ӯро ҳамлаи қалбӣ эълон карданд. Вале муҳаққиқону коршиносон фарзияҳои дигарро низ пешниҳод мекунанд.

== Ҷоизаҳо ва бузургдошт ==
Бо орденҳои Ленин, Инқилоби Октябр, 3 ордени «Байрақи Сурхи Меҳнат» ва медалҳо сарфароз гардидааст.

Яке аз кӯчаҳои шаҳри Душанбе ба номи Раҳмон Набиев гузошта шудааст.
== Нигаред низ ==
* [https://asiaplus.news/2021/09/07/kto-vynudil-rahmona-nabieva-ujti-v-otstavku/ Кто вынудил Рахмона Набиева уйти в отставку?]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
{{Сарвазирони Тоҷикистон}}
{{Президентҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Котибони якӯми Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Раисони Шӯрои Вазирони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]</text>
      <sha1>g74rfog8jvwj594n0r9a0chs07jtvx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энсиклопедияи миллии тоҷик</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20688</id>
    <revision>
      <id>1487910</id>
      <parentid>1447879</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12123" sha1="ewp8d06ojg0yvpe84j5guxbeqgmzoot" xml:space="preserve">{{Интишор}}
'''Энсиклопедияи миллии тоҷик''' (ба ихтисор '''ЭМТ''') — [[донишнома]]и миллии [[Тоҷикистон]], ки сар аз [[соли 2008]] таълифу тадвинаш дар [[Тоҷикистон]] шурӯъ шудааст.

== Таърих ==
{{асосӣ|Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик}}
Бо Фармони Президенти Тоҷикистон дар давлати соҳибистиқлол, куҳанфарҳанг, мутамаддин, дунявӣ ва ҳуқуқбунёди мо низ ба таҳияву тадвини энсиклопедияи миллии бисёрҷилда пардохта шуд, зеро дар китобҳои энсиклопедӣ таърихи кишвар, илм, иқтисодиёт, хоҷагии деҳот, маданият, адабиёту санъат, урфу одат, маросимҳо, ҳаёту фаъолияти шахсиятҳои бузург, ходимони маъруфи ҷамъият, намояндагони мумтози илму маърифат, адибон, ҳунармандон ва санъатварони маъруф дарҷ хоҳанд шуд. Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки ҳеч як миллат наметавонад бидуни баҳравар шудан аз тамаддуни муштараки миллатҳову қавмҳои ҳамҷавор ба сари худ миллати тавонову бофарҳанг созад ва дар тӯли ҳазорсолаҳо бобақову поянда монда тавонад.&lt;ref&gt;Эмомалӣ Раҳмон. Тоҷикон дар оинаи таърих. Аз Ориёӣ то Сомониён. Душанбе, 2009, саҳ. 8.&lt;/ref&gt;

Хати машйи кишвари мо, ки тарафдори сиёсати эътироф ва эҳтироми меъёрҳои ҳуқуқи байналхалқӣ, дахолат накардан ба истиқлоли сиёсӣ ва иқтисодии кишварҳои ғайр, рушду тавсеаи ҳамкориҳо ва робитаҳои манфиатбахши дутарафа бо мамлакатҳои дунёст, ҳамеша аз арзишҳои милливу фарҳангии тоҷикон дар тамоми сатҳҳо ва арсаҳо пуштибонӣ мекунад.
  
Нашри нахустини ҷилди якуми ЭМТ соли 2012 бо теъдоди 5 ҳазор нусха бо сарфи 350 ҳазор сомонӣ дар шаҳри Алмаатои [[Қазоқистон]] нашр шудааст. Дар донишнома 3200 мақола ҷой гирифтааст, ки ба қалами 650 муаллиф тааллуқ доранд&lt;ref&gt;[http://tojnews.org/taj/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=20268&amp;Itemid=28 Нашри ҷилди аввали Энсиклопедияи миллии тоҷик дар Қазоқистон — Tojnews]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 11 ҷилди Энсиклопедияи Миллии Тоҷик то соли 2025 нашр шудааст.

=== Оғози фаъолият ===
[[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] аз ибтидои оғози кори китоби бисёрҷилдаи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» ба муассисаҳои илмӣ, идораҳои давлатӣ, донишгоҳ ва донишкадаҳои олӣ, иттифоқҳои эҷодӣ, мутахассисони алоҳидаи тамоми соҳаҳои илму фарҳанг ва ҳатто пажӯҳишгоҳҳои хориҷию мутахассисини ҷудогонаи бурунмарзӣ бо Лоиҳаи луғатномаи нашри мазкур муроҷиат намуда онҳоро ба ҳамкорӣ ва мадад даъват карда буд, ки дар натиҷа Луғатнома мавриди муҳокимаи васеи аҳли ҷамъият қарор гирифта то андозае такмил ёфт. Таҷрибаи нашр шудани 8 ҷилди Энсиклопедияи Советии Тоҷик мабнӣ бар тақризу нақдҳои фаровони дар васоити ахбори омма ба табърасида собит намуд, ки аксари эродҳои мутахассисон ва хонандагони одӣ ба ҷой дода шудани шахсиятҳо дар китоб оид буданд. Ба хотири минбаъд ҷилавгирӣ кор кардан аз чунин эродҳо дар Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 439 аз 2 сентябри соли 2010) &quot;Дар бораи меъёрҳои ворид намудани шахсиятҳои маъруфи таърихӣ ва муосир ба «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик»&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=35770|title=Қарори Ҳукумати ҶТ Дар бораи меъёрҳои ворид намудани шахсиятҳои маъруфи таърихӣ ва муосир ба &quot;Энсиклопедияи миллии тоҷик&quot;|author=|website=mmih.tj|publisher=ADLIA|accessdate=2025-06-24}}&lt;/ref&gt; ба тасвиб расид, ки Сарредаксия тибқи он амал менамояд.

Вобаста ба татбиқи технологияи навтарини саҳифабандию ороиши китоб ва бодарназардошти сифати чопи китоб аз аксҳо ва расмҳои аксаран сиёҳу сафеди кӯҳнашуда, ки барқарор карданашон ғайриимкон буд, сарфи назар гардид. Ҳамчунин шахсиятҳое, ки акси худро пешниҳод накарданд, аз ҷилди аввал берун мондаанд. Ҳаҷми мақолаҳо вобаста ба мавқею манзалати мавзӯи пешниҳодшуда, муҳимияти он ва таклифи муаллифон бо мадди назар гирифтани маълумоти иловагӣ барои муҳаққиқони оянда муайян ва таъйин гардидааст.

Аксари мақолаҳои энсиклопедиро вобаста ба тахассусҳои гуногун олимони маъруф навишта, мақолаҳои мураттибӣ ва тарҷумавиро низ мутахассисони варзида аз маъхазу манбаъҳои муътамад тартиб додаанд, ё тарҷума кардаанд.

Тамоми мақолаҳои ҷилди аввали ЭМТ-ро бидуни олимон-мутахассисони ҷудогонаи соҳаҳои гуногуни илм, аъзои Шӯрои илмӣ-таҳририи аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқшуда хонда маъқулу манзур ва ба чоп тавсия намудаанд. Тартиби омода кардани ҷилдҳои минбаъдаи ЭМТ низ ба ҳамин усул идома хоҳад ёфт.

== Мундариҷа ==
Энсиклопедияи Миллии Тоҷик ҷанбаи илмию оммавӣ дошта нахуст энсиклопедияи миллист. Дар Энсиклопедияи Миллии Тоҷик мақолаҳо дар бораи таърихи кишвар, илм, иқтисодиёт, хоҷагии деҳот, фарҳанг, адабиёту санъат, урфу одат, маросимҳо, ҳаёту фаъолияти шахсиятҳои бузург, ходимони маъруфи ҷамъият, намояндагони илму маърифат, адибон ва ҳунармандони маъруф дарҷ шудаанд. Дар айни замон дар донишнома бахше аз матолиб дар бораи таърихи ҷаҳон, муҳимтарин дастовардҳои илму техника ва фарҳанги ҷаҳонӣ, ҳаёт ва кору пайкори нобиғагони ҷаҳонӣ, ки ибратомӯзанд оварда шудаанд.

== Ҳаҷм ва муҳтавои нашр ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Ҷилд || Унвон || Соли
нашр
![[ISBN]] || Шумораи
саҳифаҳо
! Адади
нашр
|-
|1||[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-1.pdf А — Асос]||2011||ISBN 978-99947-33-45-3||608||5000
|-
|2||[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-2.pdf Асос — Боз]||2013&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.khovar.tj/culture/26907-1206ildi-duvvumi-ensiklopediyai-millii-to1207ik-ba-nashr-rasid.html|title=Ҷилди дуввуми Энсиклопедияи Миллии Тоҷик ба нашр расид — Ховар|accessdate=2013-04-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130321024544/http://khovar.tj/culture/26907-1206ildi-duvvumi-ensiklopediyai-millii-to1207ik-ba-nashr-rasid.html|archivedate=2013-03-21}}&lt;/ref&gt;||ISBN 978-99947-33-52-4||664||5000
|-
|3||[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-3.pdf Боз — Вичкут]||2014||ISBN 978-99947-33-46-0||676||5000
|-
|4||[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-4.pdf Вичлас — Гӯянда]||2015||ISBN 978-99947-33-77-4||660||5000
|-
|5||[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-5.pdf Ғ — Дироя]||2016||ISBN 978-99947-33-67-5||664||5000
|-
|6||[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-6.pdf Дирҳам — Замин]||2017||ISBN 978-99947-33-69-9||664||5000
|-
|7||[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-7.pdf Замин — Илля]||2018||ISBN 978-99947-33-89-9||648||5000
|-
|8||[http://donishnoma.tj/images/documents/EMT-8.pdf Илм — Исҳоқ]||2019||ISBN 978-99975-68-12-0||672||5000
|-
|9
|[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-9.pdf Исҳоқ — Кашиш]
|2020
|ISBN 978-99975-68-17-5
|676
|5000
|-
|10
|[http://donishnoma.tj/images/books/TNE/EMT-10.pdf Кашиш — Косон]
|2022
|ISBN 978-99985-0-006-8
|664
|5000
|-
|11
|[http://donishnoma.tj/images/documents/EMT-11.pdf Косон — Қурбон]
|2024&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/06/23/nashri-%d2%b7ildi-11-umi-ensiklopediyai-millii-to%d2%b7ik-on-kadom-malumotro-dar-bar-megirad/|title=Нашри ҷилди 11-уми Энсиклопедияи миллии тоҷик. Он кадом маълумотро дар бар мегирад?|website=asiaplus.news|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-06-24}}&lt;/ref&gt;
|ISBN 978-99985-0-053-2
|664
|5000
|}

== ЭМТ дар Википедияи Тоҷикӣ ==
[[Акс:Meeting in Tajik national encyclopedia.jpeg|мини|322x322пкс|Гирдиҳамоии корбарони Википедия дар [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] барои ҳамкории Викимедиянҳои Тоҷик ва Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]]
Аз соли 2014 вироиши интишороти Энсиклопедияи Миллии Тоҷик дар [[Википедияи Тоҷикӣ]] шурӯъ шудааст.

== Нигаред низ ==
* [[Энциклопедияи советии тоҷик]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{commons|умумӣ}}
* {{Сайти расмӣ|donishnoma.tj/}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ||1}}

[[Гурӯҳ:Донишномаҳои тоҷикӣ]]
[[Гурӯҳ:Донишномаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Китобҳо]]</text>
      <sha1>ewp8d06ojg0yvpe84j5guxbeqgmzoot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нерӯгоҳи барқи обии Сангтӯда-1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21156</id>
    <revision>
      <id>1488144</id>
      <parentid>1459268</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6363" sha1="2w7s9qrb8iwhp19nc7qivegh4jruzhe" xml:space="preserve">{{Нерӯгоҳ
 |Навъ                         = 
 |Ном                          = НБО Сангтӯда-1
 |Номи аслӣ                    = Нерӯгоҳи барқи обии Сангтӯда-1
 |Тасвир                       = 
 |Имзо                         = 
 |Кишвар                       = Тоҷикистон
 |Макон                        = Ноҳияи Данғара
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |Харитаи маҳал                = 
 |Молик                        = 
 |Девелопер                    = 
 |Вазъ                         = 
 |Дарё                         = 
 |Силсиланерӯгоҳ               = 
 |Оғози сохтмон                = 2004
 |Бакордарории агрегатҳо       = 2008 ва 2009
 |Тавоноӣ                      = 670
 |Коркарди барқ                = 2700 млн кВт·с  
 |Навъи НБО                    = обӣ
 |Фишори ҳисобӣ                = &lt;!--  м --&gt;
 |Навъи турбина                = 
 |Турбинаҳо                    = 
 |Хароҷот ба воситаи трубинаҳо = &lt;!-- м³/с   --&gt;
 |Генераторҳои барқӣ           = 
 |Тавоноии генераторҳо         = &lt;!-- МВт =--&gt;
 |Навъи сарбанд                = 
 |Баландии сарбанд             = &lt;!--  м  --&gt;
 |Дарозии сарбанд              = &lt;!--  м  --&gt;
 |Шлюз                         = 
 |Калидабзор                   = 
 |Гурӯҳ дар Викианбор          = 
}}
'''НБО Сангтӯда-1''' — дар дарёи Вахш дар [[Ноҳияи Данғара|ноҳияи Данғараи]] [[вилояти Хатлон]], 110 километрии ҷануби Душанбе сохта шудааст. НБО Сангтӯда-1 - иқтидораш 670 МВт ва қудрати истеҳсолиаш 2,7 млрд. кВт-соат дар як сол аст.

== Таърих ==
Бо шарофати кӯшишҳои Ҳукумати Тоҷикистон ва шахсан Президенти ҷумҳурӣ [[Эмомалӣ Раҳмон]] соли  [[2004]] соли аз нав ба фаъолият сар кардани сохтумони Нерӯгоҳи  барқи обии Сангтӯда-1 гардид.
Ҳангоми боздиди расмии президенти [[Федератсияи Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[16 октябр|16 октябри]] [[соли 2004]] аҳднома байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҳукумати [[Федератсияи Русия]] дар бораи иштироки Федератсияи Русия дар сохтмони Нерӯгоҳи баркии обии Сангтӯда-1 баста шуд. Мувофиқи ин аҳднома, хароҷоти  умумии сохтмон – 482 млн. доллари ИМА муайян гардид. Ҳукумати Федератсияи Русия ба сохтмони нерӯгоҳи барки обии Сангтӯда-1 250 млн. доллари ИМА саҳмгузорӣ намудааст. (75% саҳмияи Федератсияи Русия ва 25% саҳмияи Ҷумҳурии Тоҷикистон).
 
Сохтмони НБО Сангтӯда-1 [[соли 2004]] оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jumhuriyat.tj/4652-raovardi-istilol-e-bist-dastovardi-muimtarine-ki-saifaoi-tarihi-davlatdorii-navinro-rangin-mesozand.html|title=РАҲОВАРДИ ИСТИҚЛОЛ Ё БИСТ ДАСТОВАРДИ МУҲИМТАРИНЕ, КИ САҲИФАҲОИ ТАЪРИХИ ДАВЛАТДОРИИ НАВИНРО РАНГИН МЕСОЗАНД|author=www.jumhuriyat.tj|date=2024-10-28|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-11-20}}&lt;/ref&gt;

Маросими ба истифода додани агрегати якуми неругоҳ [[20 январ|20 январи]] [[соли 2008]] ва пурра мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани неругоҳ бо 4 агрегат [[31 июл|31 июли]] [[соли 2009]] баргузор шуд.
Ҳаҷми сармоягузориҳои Русия ба сохтмони нерӯгоҳ беш аз 16 млрд. рублро ташкил медиҳад. Иқтидори тавлидотии нерӯгоҳ 670 мегаваттро ташкил медиҳад. Нерӯгоҳ дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлон, 110 километрии чануби Душанбе воқеъ буда, ҳиссааш дар ҳаҷми умумии барқи истеҳсолшуда дар ҷумҳурӣ ба 10% баробар аст.
Неругоҳи “Сангтӯда-1” дар баробари [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]]  бо иқтидори 3000 МВт ва  [[Нерӯгоҳи барқи обии Бойғозӣ]] бо иқтидори 600 МВт ба сегонаи бузургтарин неругоҳҳои барқи обии Тоҷикистон дохил мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/10/28/%d2%9barzi-bar%d2%9bi-to%d2%b7ik-ba-nerugo%d2%b3i-sangt%d3%afda-1-ba-besh-az-331-mln-dollar-rasid/|title=Қарзи “Барқи тоҷик” ба неругоҳи “Сангтӯда-1” ба беш аз 331 млн доллар расид|author=www.asiaplustj.info|date=2024-10-28|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.sangtuda.com Официальный сайт Сангтудинской ГЭС-1]
* [http://www.sangtuda.com/press/ Новости Сангтудинской ГЭС-1] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100905220436/http://www.sangtuda.com/press/ |date=2010-09-05 }}

[[Гурӯҳ:Энергетикаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Нерӯгоҳҳои барқи обии Тоҷикистон‎]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Хатлон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Данғара]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2009 дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>2w7s9qrb8iwhp19nc7qivegh4jruzhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роҳи автомобилгарди Душанбе—Хуҷанд—Чаноқ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21418</id>
    <revision>
      <id>1488183</id>
      <parentid>1435195</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7488" sha1="g3q0mgr5hhip4e2gpsc6vv4aq6i946k" xml:space="preserve">'''Роҳи  автомобилгарди Душанбе - Хуҷанд – Чанак''' — ба воситаи роҳхати [[Душанбе]] – [[Ноҳияи Айнӣ|Айнӣ]] – [[Ноҳияи Шаҳристон|Шаҳристон]] – [[Ноҳияи Истаравшан|Истаравшан]] – [[Хуҷанд]] – [[Бӯстон]] – [[Чанак]] (сарҳади [[Ӯзбекистон]]) мегузарад'''. 

Таъмиру азнавсозии роҳи автомобилгарди '''Душанбе – Хуҷанд – Чанак '''(сарҳади Ӯзбекистон), ки 411 км дарозӣ дорад ва [[Нақби Шаҳристон |нақби Шаҳристон]] дар солҳои 2005-2008 ба анҷом расидааст. Роҳи автомобилгард пойтахти Тоҷикистон [[Душанбе]]ро тамоми сол бо ноҳияҳои [[Вилояти Суғд|Тоҷикистони Шимолӣ]] мепайвандад. Роҳи автомобилгард низ аз ба воситаи ағбаи Анзоб (ки дар роҳи автомобилгарди Душанбе—Хуҷанд—Чаноқ) дар масофаи 80 км дуртар аз [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] дар баландии 3372 метр [[Ноҳияи Варзоб|ноҳияқои Варзоб]] ва [[Ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ]] мепайвандад, дар қаторкӯҳи Ҳисор ҷойгир аст, мегузарад. Мушкилии фасли зимистон намегузошт, ки (5 — 6 моҳ ағбаи Анзоб пушида буд) мусофирон ба воситаи ин роҳ рафту омад намоянд. Дарозии нақб — 5040 м
Роҳи автомобилгарди  Душанбе – Хуҷанд – Чанак бо харҷи қариб 1 миллиарду 430 миллион сомонӣ навсозӣ шуд. Барои бунёду таҷҳизи [[Нақби Шаҳристон|Нақби автомобилгарди Шаҳристон]] бошад, ки дарозиаш 5253 метр мебошад бо 5289 метр нақби ҳаводиҳандааш қариб 430 миллион сомонӣ равона гардидааст. Солҳои тӯлонӣ ҳангоми гузаштан аз ин ағба, хусусан дар фасли зимистон бар асари бориши пай дар пай, фаромадани тарма ва садамаҳои зиёди нақлиётӣ талафёбии молу маҳсулот ва ҳатто ҳодисаҳои ба ҳалокат расидани ронандагону мусофирон ба мушоҳида мерасид.

То ин вақт мусофирон роҳи миёни шимолу ҷануби кишвар  ё худ миёни  шаҳрҳои Душанбеву Хуҷандро дар 10-15 соат тай мекарданд, ҳоло  бошад ин кор дар 3-4 соат анҷом меёбад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khovar.tj/president/24933-iftito1203i-rasmii-na1179bi-moshingardi-sha1203riston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2012-11-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403170032/http://www.khovar.tj/president/24933-iftito1203i-rasmii-na1179bi-moshingardi-sha1203riston.html |archivedate=2015-04-03 }}&lt;/ref&gt;.
== Аҳамияти лоиҳа ва истифодаи он ==
Лоиҳаи бузургтарини сохтмони роҳи мошингард, ки тӯли солҳои истиқлолият амалӣ шуд, таъмиру навсозии роҳи мошингарди Душанбе - Хуҷанд - Чанок (сарҳади Ӯзбекистон) бо масофаи 336 км боқӣ мемонад. Барои анҷоми ин корҳо ҳудуди 300 млн доллар, аз ҷумла ҳудуди 290 млн доллар аз ҳисоби қарзи Чин ва ҳудуди 15 млн доллар аз буҷет равона шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;

Роҳи мазкур охири соли 2008 мавриди истифода қарор гирифта, моҳи апрели соли 2010 бар асоси шартномаи консессионӣ он ба ихтиёри ширкати «Innovative Road Solutions Ltd» дода шуд, ки як сол пеш дар офшори Ҷазираҳои Бритониёии Вирҷин ба қайд гирифта шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;

Аз ҳамон вақт филиали ин ширкат тариқи механизми толлингӣ зерсохтори роҳи мошингарди мазкурро идора мекунад. Агар соддатар бигӯем, равуо тариқи ин роҳ пулакӣ шуд. Мувофиқи консессия, филиали IRS аз ҳисоби ҷамъоварии маблағ танҳо ба корҳои дар ҳолати хуби коршоям нигоҳ доштани роҳ машғул буда, қарзи Чин аз ҳисоби буҷет баргардонида мешавад.

Дар ин роҳ се нақб бо масофаи умумиии 11,3 километр сохта шуд. Ин аз ҷумла, нақби 5-километраи [[Нақби Истиқлол]] (зери ағбаи Анзоб) мебошад, ки барои сохитмони он 39 млн доллар, аз ҷумла 21,2 млн  доллар қарз, 10 млн доллар грантҳои ҳукумати Эрон ва 7,8 млн доллар ҳиссаи ҳукумати Тоҷикистон истифода шуд.
Ҳамчунин дар ин роҳ [[Нақби Шаҳристон]] (ҳудуди 5252 метр) ва Нақби “Дӯстӣ” (1047 метр) сохта шуданд. Ин иншоот аз ҳисоби қарзи Чин мутаносибан ба маблағи 88,4 млн доллар ва 13,7 млн доллар мавриди истифода қарор гирифтанд.

Ғайр аз ин, дар ин роҳ аз ҳисоби гранти ҳукумати Покистон ба маблағи ҳудуди 5 млн доллар 4 долони зиддитарма бо масофаи умумии 400 метр сохта шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Нақби Шаҳристон]]
* [[Нақби Истиқлол]]
* [[Нақби Дӯстӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Ғафуров]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Шаҳристон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Айнӣ]]
[[Гурӯҳ:Хуҷанд]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]
[[Гурӯҳ:Роҳҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>g3q0mgr5hhip4e2gpsc6vv4aq6i946k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21910</id>
    <revision>
      <id>1488148</id>
      <parentid>1484620</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16648" sha1="9u5mdywmknvuklzj1soogrfiucpj49z" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2013}}
{{Оғози сол|2013}}

== Рӯйдодҳо == 

== [[Март]] ==

* [[2 март]] — Ҷумҳурии Тоҷикистон расман ба узвияти Созмони Умумиҷаҳонии Савдо (СУС) пазируфта шуд ва 159-умин узви ин созмон гардид. Протоколи ҳамроҳшавии Тоҷикистон 31 январи соли 2013 ба СУС пешниҳод шуда, аз 2 марти соли 2013 узвияти кишвар эътибор пайдо кард &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wto.org/English/Thewto_E/acc_e/a1_tajikistan_e.htm |title=Tajikistan — Accessions |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date= |language=en |access-date=15 августи 2026 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm |title=2013 in review |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date=2013 |language=en |access-date=15 августи 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm
|title=2013 in review
|website=World Trade Organization
|publisher=World Trade Organization
|date=2013
|language=en
|access-date=15 августи 2026
}}}}&lt;/ref&gt;
* [[20 март]]- Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик ҷилди дуввуми китоби бисёрҷилдаи Энсиклопедияи миллии тоҷикро ба нашр расонд. Аз соли [[2008]] сар карда таълифу тадвини Энсиклопедияи миллии тоҷик, дар [[Тоҷикистон]] шурӯъ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910060309/http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |archivedate=2014-09-10 }}&lt;/ref&gt;
* [[21 март]]-[[24 март]] — Тибқи маълумоти расмӣ [[Наврӯз]] соли 20013 дар 11 кишвари ҷаҳон ҷашни расмии миллӣ бо рӯзҳои истироҳат ба шумор меравад. [[Афғонистон]] — 21 март; [[Эрон]] — аз 20 то 23 март; [[Озарбойҷон]] — аз 20 то 26 март; [[Қазоқистон]] — аз 21 то 24 март; [[Туркманистон]] — аз 20 то 23 март; [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] — 21 март; [[Албания]] (Рӯзи Баҳор) — аз 20 то 23 март; [[Косово]] — 21 март рӯзҳои истироҳат аст.&lt;ref&gt;Сайри ҷаҳонии Наврӯз.//Ба қуллаҳои дониш. Нашрияи ДМТ. — 2013, № 6 (1333), 15 марти 2013&lt;/ref&gt;
== [[Апрел]] ==
[[ 26 апрел]] —  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона пешниҳод намуд. Дар он самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисодию иҷтимоӣ, энергетика, саноат, нақлиёт ва дигар масъалаҳои стратегии кишвар баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013
|website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=26 апрели 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?id=3&amp;start=104
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=«Ҷумҳурият»
|publisher=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=29 апрели 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Июн]] ==
* [[21 июн]] — Дар иҷлоси 37-уми Кумитаи Мероси Ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] дар шаҳри Пномпени Комбуҷ [[Боғи миллии Тоҷикистон]] (Кӯҳҳои Помир) ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии [[Созмони Миллали Муттаҳид]] ([[ЮНЕСКО]]) шомил шуд.&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/06/130621_mm_tajik_park_world_heritage.shtml&lt;/ref&gt;
== [[Июл]] ==
* [[20 июл]] — дар [[ноҳияи Шаҳринав]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи коркарди [[нафт|нафти]] [[ҶДММ «Капитал»]] ба фаъолият оғоз кард. Навбати аввали [[корхона]] бо иқтидори коркарди 100 ҳазор тонна [[нафт|нафти]] хом дар як сол сохта шуда, беш аз 70 миллион сомонӣ сармоягузорӣ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/07/20/
|title=Ифтитоҳи нахустин корхонаи муосири коркарди нафт дар ноҳияи Шаҳринав
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=20 июли 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/07/suhanronii-e-ra-1203-mon-dar-marosimi-o-1171-ozi-faoliyati-korhonai-korkardi-naft-dar-sha-1203-rinav/
|title=Суханронии Э. Раҳмон дар маросими оғози фаъолияти корхонаи коркарди нафт дар Шаҳринав
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=20 июли 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[14 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Фармони №1493 '''«Дар бораи тадбирҳои тақвият бахшидани сатҳи ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва зиёд намудани маоши амалкунандаи вазифавии хизматчиёни давлатӣ, кормандони муассисаю ташкилотҳои буҷетӣ, андозаи нафақа ва стипендия»'''-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон аз 1 сентябри соли 2013 ҳадди ақали музди меҳнат 25 фоиз зиёд гардида, ба 250 сомонӣ расонида шуд; маоши кормандони муассисаҳои томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ 30 фоиз ва стипендияҳои давлатӣ 20 фоиз зиёд гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/08/tavze-1203-ot-ba-farmoni-prezident/
|title=Тавзеҳот ба Фармони Президент
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=14 августи 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[29 август]] — Дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнов дар[[ноҳияи Ёвон]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон корхонаи бузурги сементбарории «[[Хуаксин-Ғаюр-семент]]» ба истифода дода шуд. Иқтидори солонаи корхона 1 миллион тонна семент ва шумораи ҷойҳои корӣ тақрибан 1000 нафарро ташкил медод. Сохтмони он бо сармоягузории муштараки [[ҶДММ «Ғаюр»]] ва ширкати чинии «Хуаксин» анҷом дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/08/huaksin-1170-ayur-sement-ba-istifoda-doda-shud/
|title=«Хуаксин-Ғаюр-семент» ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=29 августи 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/08/29/
|title=Ифтитоҳи бузургтарин корхонаи сементбарории Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=29 августи 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324172535/http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |archivedate=2015-03-24 }}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]] ==
* [[17 сентябр]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] кӯдакистони Президентӣ, ки барои 1000 нафар кӯдакони болаёқат пешбинӣ шудааст, ифтитоҳ ёфт. Кӯдакистон дар майдони 3 га бунёд ёфта аз ду бинои бузурги сеошёна ва дигар иншооти ёрирасон иборат аст. Дар ҳавлии муассиса 46 майдончаи махсус барои бозӣ ва машғулиятҳои гуногуни кӯдакон омода гардида, ҳар як майдонча дорои бозичаҳо мебошад. Нигаред: &lt;ref&gt;[http://www.prezident.tj/node/5156]&lt;/ref&gt;

== [[Октябр]] ==
* [[1 октябр]] — Президенти кишвар [[Эмомалӣ Раҳмон]] нақби мошингарди Чормағзакро, ки дар масири Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб қарор дорад, расман ифтитоҳ намуда, мавриди истифодаи умум қарор дод. Нақби Чормағзак, ки қариб 4,5 км дарозӣ дорад. Дар солҳои истиқлоли давлатии Тоҷикистон 31 км нақбҳои мошингард сохта мавриди истифода қарор гирифт.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209201400/http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |archivedate=2014-02-09 }}&lt;/ref&gt;

== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — 6 ноябр — дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакии Комиссияи марказии интихобот ва [[раъйпурсӣ]], дар интихобот 3 640 056 нафар ё 86,6 фоизи интихобкунандагон иштирок намуда, [[Эмомалӣ Раҳмон]] 83,6 фоизи овозҳоро ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/11/intihobi-emomal-1251-ra-1203-mon-ba-mansabi-prezidenti-to-1207-ikiston/
|title=Интихоби Эмомалӣ Раҳмон ба мансаби Президенти Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=7 ноябри 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/tg/2013/11/07/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-bori-navbat%d3%a3-prezident-intihob-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон бори навбатӣ президент интихоб шуд
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=7 ноябри 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131110011016/http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |date=2013-11-10 }} 7 ноябр/[[АМИТ «Ховар»]]]&lt;/ref&gt;

* [[18 ноябр]] — дар ҷаласаи 37 — уми [[ЮНЕСКО]] феҳрасти санаҳои таърихиву фарҳангӣ барои солҳои 2014—2015 тасдиқ гардид, ки дар ин миён 4 пешниҳоди ҷониби [[Тоҷикистон]] низ пазируфта шудааст. Ба феҳрасти ЮНЕСКО 3000 — солагии [[қалъаи Ҳисор]], 700 — солагии [[Мирсаид Алии Ҳамадонӣ]], 600 — солагии [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] ва 100 — солагии [[Зиёдулло Шаҳидӣ]] шомил карда шуданд ва қарор шуд, ки ин ҷашну чорабиниҳо бо ширкати ин созмон таҷлил мегардад. [http://www.ozodi.org/content/will-celebrete-four-tajik-historical-dates-from-unesco-/25171270.html Чаҳор таърихи таърихии Тоҷикистон дар феҳрасти ЮНЕСКО/Озодӣ]

== [[Соли 2013]] ==
* [[Соли 2013]] — дар [[корхонаи муштараки «Зарафшон»]] рушди иқтидорҳои коркарди маъдан ва истеҳсоли тилло идома ёфт. Тибқи маълумоти АМИТ «Ховар», дар соли 2013 корхона 1 714 килограмм тилло истеҳсол кардааст; ҳамзамон барои ба истифода додани коргоҳи нави поксозии тилло бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз омодагӣ идома дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khov
ar.tj/2014/02/zarafshon-2-5-tonna-tillo-iste-1203-sol-mekunad/
|title=«Зарафшон» 2,5 тонна тилло истеҳсол мекунад
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=13 феврали 2014
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Соли 2013]] — — корҳои рушди низоми энергетикии кишвар идома ёфтанд. Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013, аз ҷумла, ба масъалаҳои рушди НБО «Сангтӯда-2» ва сохтмони Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2 таваҷҷуҳ дода шуд. Манбаи расмии ADLIA матни пурраи Паёмро нигоҳ медорад.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013
|website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=26 апрели 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2013}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Соли 2013|*]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>9u5mdywmknvuklzj1soogrfiucpj49z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Актив Бонк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22105</id>
    <revision>
      <id>1487949</id>
      <parentid>1442003</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5088" sha1="is5131wfb0djofsvdy8y1jgzvzodg3w" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи бонк
 |ном                     = Халқбонк Тоҷикистон
 |номи аслӣ               = Халиқ Бонк Тоҷикистон
 |логотип                 = 
 |тасвир                  = 
 |зернависи тасвир        = 
 |шакл                    = [[Ҷамъияти саҳҳомии пӯшида]] 
 |фаъолият                = Бонки умумӣ
 |иҷозатнома              = 
 |бимаи пасандозҳо        = 
 |листинг дар биржа       = 
 |соли таъсис             = [[30 октябр]]и [[2007]] 
 |номҳои пешина           = Казкоммерсбонк Тоҷикистон; намояндагии ҶС «Казкоммерцбанк» дар Тоҷикистон
 |макон                   = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}: [[Душанбе]]
 |афроди калидӣ           = Худоиев Рамеш Курбонасенович &lt;small&gt;(Раиси Раёсати ҶСП «Казкоммерсбонк Тоҷикистон»)&lt;/small&gt;
 |сармояи аввалия         = 34 392 000 сомонӣ&lt;ref name=&quot;отчет&quot; /&gt;
 |сармояи худӣ            = 
 |дороиҳо                 = {{фуруд}} 420 013 000 сомонӣ (ба 31.03.2022)&lt;ref name=&quot;отчет&quot; /&gt;
 |фоидаи холис            = 
 |шумораи кормандон       = 
 |ҷамъияти асосӣ          = ҶС «[[Казкоммерсбанк]]» (100%)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ru.kkb.kz/page/AffiliatedCompanies_081015_1|title=Дочерние организации АО «Казкоммерцбанк»|website=ru.kkb.kz|accessdate=2018-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180304153930/http://ru.kkb.kz/page/AffiliatedCompanies_081015_1|archivedate=2018-03-04}}&lt;/ref&gt;
 |ҷамъиятҳои фаръӣ        = 
 |аудитор                 = 
 |сарчашмаҳо              = 
 |вебгоҳ                  = http://www.activbank.tj
}}
'''Актив Бонк''' (номи пешина то 2019 '''Казкоммерсбонк Тоҷикистон''' &lt;ref&gt;https://asiaplus.news/2019/07/03/kazkommerczbank-tadzhikistan-stal-halyk-bank-tadzhikistan/&lt;/ref&gt;, номи пешина то 2023 '''{{lang-en|Halyk Bank}}''' &lt;ref&gt;https://asiaplus.news/2023/10/03/aktivbank-smenil-halyk-bank-tadzhikistan-novaya-glava-v-istorii-banka/&lt;/ref&gt;) — яке аз бонкҳои тиҷоратии Тоҷикистон, сохтори фаръии ҶС «[[Казкоммерсбанк]]» ([[Қазоқистон]]) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Номи пурра — ҶСП «Халқбонк Тоҷикистон».

ҶСП «Халқбонк Тоҷикистон» бонки универсиалӣ буда, тамоми анвои хидматрасонии бонкиро ба муштариёни худ, аз ҷумла, лоиҳаҳои татбиқи технология ва маҳсулоти бонкиро дар ташкилотҳо пешниҳод мекунад. Самти асосии фаъолияти «Халқбонк Тоҷикистон» пешниҳоди қарзҳо ба соҳибкорон ва хидматрасонии бонкии кортҳои пластикии пардохт мебошанд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 304. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;.

==Таърих ==
1 декабри 2006 дар Душанбе намояндагии Казкоммерцбанки Қазоқистон ифтитоҳ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2006/12/01/v-tadzhikistane-otkryvaetsya-predstavitelstvo-kazkommerczbanka/|title=В Таджикистане открывается представительство «Казкоммерцбанка»|website=asiaplus.news|accessdate=2025-09-05}}&lt;/ref&gt;

== Дороиҳо ==
Дар 1-ум квартали соли 2022 дороиҳои «Халқбонк Тоҷикистон» 420,01 млн. сомонӣ баршумор шудааст&lt;ref name=&quot;отчет&quot;&gt;{{Cite web|url=https://halykbank.tj/storage/app/media/%20310322.pdf|title=Отчёт о финансовом положении и прибылях и убытках на 31.03.2022|website=www.halykbank.tj|accessdate=2022-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126125235/https://halykbank.tj/storage/app/media/%20310322.pdf|archivedate=2022-11-26}}&lt;/ref&gt;. «Халқбонк Тоҷикистон» дар шаҳри Хуҷанди вилояти Суғд шуъбаи худро дорад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Раиси «Халқбонк Тоҷикистон» — Рамеш Худоиев.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{сайти расмӣ|http://www.activbank.tj/}}

{{хурд}}
{{Бонкҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>is5131wfb0djofsvdy8y1jgzvzodg3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бонки рушди Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22114</id>
    <revision>
      <id>1487950</id>
      <parentid>1439021</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15079" sha1="2r3wfq9ujz01usxwq8uwlyy798xs76g" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи бонк
 |номи аслӣ               = 
 |логотип                 = 
 |тасвир                  = 
 |зернависи тасвир        = 
 |иҷозатнома              = № 0000005 аз [[8 январ]]и [[2014]] 
 |бимаи пасандозҳо        = 
 |листинг дар биржа       = 
 |соли таъсис             = [[2006]] 
 |номҳои пешина           = 
 |афроди калидӣ           = [[Парвиз Шарифзода]] — Раиси Раёсат
 |сармояи аввалия         = {{шумора|170000000}} сомонӣ (27.12.2024)&lt;ref name=&quot;:Оиннома&quot; /&gt;
 |сармояи худӣ            = 
 |дороиҳо                 = 
 |фоидаи холис            = 
 |шумораи кормандон       = {{афзоиш}} 100 (декабри [[2024]]) 
 |ҷамъияти асосӣ          = 
 |ҷамъиятҳои фаръӣ        = 
 |аудитор                 = 
 |сарчашмаҳо              = 
 |вебгоҳ                  = dbt.tj 
|номи бонк=Бонки рушди Тоҷикистон|фаъолият=бонки тиҷоратӣ|дафтари марказӣ=[[Душанбе]], кӯчаи Пушкин 20|шакл=[[Ҷамъияти саҳҳомӣ]]}}
'''Бонки рушди Тоҷикистон''' (''ҶСП «Бонки рушди Тоҷикистон»'') — яке аз [[Бонки тиҷоратӣ|бонкҳои тиҷории]] [[Тоҷикистон]]. Дафтари марказии бонк дар шаҳри Душанбе ҷойгир аст&lt;ref name=&quot;:Оиннома&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dbt.tj/storage/files/683d730293811_20250602094642.pdf|title=Оинномаи Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи «Бонки рушди Тоҷикистон»|date=2024}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Бонки рушди Тоҷикистон дар Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон [[15 август]]и [[соли 2006]] ба сабти ном шуда, [[7 ноябр]]и [[соли 2006]] иҷозатномаи Бонки миллии Тоҷикистонро барои гузаронидани амалиёти бонкӣ гирифт.

Бонки рушди Тоҷикистон аз ноябри 2011 — бонки фаръии ҶСК «[[Тоҷиксодиротбонк]]» ва аз моҳи июли соли 2020, бонк бо тарки сохтори ҶСК «Тоҷиксодиротбонк» мустақил шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://brt.tj/about-us#start|title=Дар бораи Бонк|website=www.brt.tj|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;.

Бонки рушди Тоҷикистон айни замон ба сифати бонки мунтазам рушд менамуда ва пешниҳодкунандаи номгӯи васеъи хидматрасонии бонкӣ ба мизоҷони алоҳида ва дастаҷамъӣ эътироф гаштааст. Тӯли чандин соли фаъолият бонк тамоюли ҳамкори боэътимодро барои мизоҷони дар самти пешниҳоди хидматрасонии молиявии сатҳи олӣ касб намудааст.

=== Солнома ===
'''2006'''

* 15 август — таъсиси ҶСП «Бонки рушди Тоҷикистон»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dbt.tj/storage/files/67611f77d63ad_20241217065135.pdf|title=Шаҳодатнома дар бораи бақадгирии давлатии таъсисёбии Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи Бонки рушди Тоҷикистон}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2007/08/16/bank-razvitiya-tadzhikistana-v-17-raza-uvelichil-svoj-ustavnoj-kapital/|title=Банк развития Таджикистана в 1,7 раза увеличил свой уставной капитал {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* 7 ноябр — гирифтани иҷозатномаи расмӣ аз Бонки миллии Тоҷикистон барои анҷом додани амалиёти бонкӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;;

'''2007'''

* феврал — пайвастан ба низоми байналмилалии SWIFT&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2007/02/16/tadzhikskie-banki-idut-v-mir-sohibkorbank-i-bonki-rushdi-tochikiston-podklyuchayutsya-k-sisteme-swift/|title=Таджикские банки идут в мир. «Сохибкорбанк» и «Бонки рушди Точикистон» подключаются к системе SWIFT {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* апрел — ҳамкорӣ бо низоми байналмилалии интиқоли маблағҳои UNIStream&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2007/04/30/bonki-rushdi-tochikiston-i-tochiksodirotbonk-stali-partnyorami-unistream/|title=«Бонки Рушди Точикистон» и «Точиксодиротбонк» стали партнёрами UNIStream {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* август — зиёд кардани сармояи оинномавӣ ба 28,8 млн сомонӣ (1,7 маротиба афзоиш дар як сол)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;;
* сентябр — ифтитоҳи филиал дар ноҳияи Рӯдакӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2007/09/11/bank-razvitiya-tadzhikistana-otkryvaet-filial-v-rajone-rudaki/|title=«Банк развития Таджикистана» открывает филиал в районе Рудаки {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;

'''2008'''

* феврал — коҳиши фоизи қарзҳо: аз 30 % ба 20 % ба сомонӣ ва аз 24 % ба 20 % ба асъори хориҷӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2008/02/25/bank-razvitiya-tadzhikistana-snizil-proczentnye-stavki-po-kreditam/|title=«Банк развития Таджикистана» снизил процентные ставки по кредитам {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* октябр — пазируфта шудан ба узвияти BACEE ҳамчун аввалин бонки Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2008/10/zao-bonki-rushdi-tochikiston-pervyj-bank-tadzhikistana-vstupivshij-v-chlenstvo-v-bacee/|title=ЗАО «БОНКИ РУШДИ ТОЧИКИСТОН» — ПЕРВЫЙ БАНК ТАДЖИКИСТАНА, ВСТУПИВШИЙ В ЧЛЕНСТВО В BACEE|publisher=НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* октябр — ҳамкорӣ бо ширкати «SUNFIRST INCORPORATION SHANGHAI LIMITED» (Шанхай, Чин)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2008/10/bonki-rushdi-todzhikiston-i-sunfirst-incorporation-shanghai-limited-ukreplyayut-sotrudnichestvo/|title=«БОНКИ РУШДИ ТОДЖИКИСТОН» И «SUNFIRST INCORPORATION SHANGHAI LIMITED» УКРЕПЛЯЮТ СОТРУДНИЧЕСТВО|publisher=НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* ноябр — дохил шудан ба чоргонаи бонкҳои бузурги Тоҷикистон аз рӯи сармояи оинномавӣ (60 млн сомонӣ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2008/11/zao-bonki-rushdi-tochikiston-4-j-v-tadzhikistane/|title=ЗАО «БОНКИ РУШДИ ТОЧИКИСТОН» — 4-Й В ТАДЖИКИСТАНЕ|publisher=НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* декабр — омӯзиши мутахассисони БРТ дар марказҳои омӯзишии Русия ва Укройн&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2008/12/spetsialisty-bonki-rushdi-tochikiston-obucheny-novoj-sisteme/|title=СПЕЦИАЛИСТЫ «БОНКИ РУШДИ ТОЧИКИСТОН» ОБУЧЕНЫ НОВОЙ СИСТЕМЕ|publisher=НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;

'''2009'''

* январ — пурра суғурта шудани пасандозҳои аҳолӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2009/01/21/depozitnaya-baza-zao-bonki-rushdi-tochikiston-ostaetsya-v-nastoyashhee-vremya-neizmennoj/|title=Депозитная база ЗАО «Бонки Рушди Точикистон» остается в настоящее время неизменной {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* март-апрел — ба гардиш баровардани ду намуди пасандоз — «Нури умед» ва «Адолат»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2009/03/11/zao-bonki-rushdi-tochikiston-vnedril-dva-novyh-depozita/|title=ЗАО «Бонки рушди Точикистон» внедрил два новых депозита {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* май — кумак ба осебдидагони офати табиӣ дар ноҳияи Хуросон: сохтани 2 хона бо маблағи 227 000 сомонӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2009/07/podarok-ot-bonki-rushdi-tochikiston/|title=ПОДАРОК ОТ «БОНКИ РУШДИ ТОЧИКИСТОН»|author=|publisher=НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* август — расидани фоидаи софи нимсолаи аввал ба 800 000 доллар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2009/08/03/chistaya-pribyl-banka-razvitiya-tadzhikistana-sostavila-okolo-800-tys/|title=Чистая прибыль Банка развития Таджикистана составила около $800 тыс. {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;

'''2010'''

* феврал — харидории саҳмияҳои [[Неругоҳи барқи обии Роғун|НБО «Роғун»]] ба маблағи 4,4 млн сомонӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2010/02/09/zao-bonki-rushdi-tochikiston-vydal-v-2009-godu-kreditov-na-summu-svyshe-236-mln/|title=ЗАО «Бонки рушди Точикистон» выдал в 2009 году кредитов на сумму свыше $23,6 млн. {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* август — гузоштани 2,8 млн сомонӣ аз ҳисоби саҳмияҳои Роғун ба ҳисобҳои пасандозии БРТ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2010/08/12/v-dushanbe-podpisan-dogovor-o-razmeshhenii-svobodnyh-sredstv-rogunskoj-ges-na-depozitnye-scheta-pyati-tadzhikskih-bankov/|title=В Душанбе подписан договор о размещении свободных средств Рогунской ГЭС на депозитные счета пяти таджикских банков {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;

'''2011'''

* декабр — харидории 100 % саҳмияҳои БРТ аз ҷониби «Тоҷиксодиротбонк» ва табдили он ба бонки фаръӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2011/12/08/todzhiksodirotbank-kupil-bonki-rushdi-todzhikiston/|title=«Тоджиксодиротбанк» купил «Бонки Рушди Тоджикистон»|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;

'''2020'''

* июл — Бонки рушди Тоҷикистон бо тарки сохтори ҶСК «Тоҷиксодиротбонк» мустақил шуд.
'''2023'''

* апрел —узви низоми пардохти миллии «Корти Миллӣ» шудан ва барориши ду навъи корт;

'''2024'''

* феврал — шурӯъи пешниҳод намудани хидматрасонии хариди қоғазҳои қиматноки давлатӣ бо даромади собит&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/02/08/vygodnye-investiczii-v-gosudarstvennye-czennye-bumagi-ot-banka-razvitiya-tadzhikistana/|title=Выгодные инвестиции в государственные ценные бумаги от «Банка развития Таджикистана» {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* июн — оғози фаъолияти барномаи DBT PAY (пешина BRT Online)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dbt.tj/about-us/news/brt-online|title=BRT Online: ҳама чизро онлайн пардохт кунед|website=dbt.tj|date=2024-06-27|publisher=Бонки рушди Тоҷикистон|lang=tg|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;;
* октябр — кушодани ҳисобҳои корреспондентӣ дар бонкҳои хориҷӣ ва омодагӣ ба пайвастан ба низоми Visa&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/10/03/bank-razvitiya-tadzhikistana-otkryl-novye-korrespondentskie-scheta-v-zarubezhnyh-bankah/|title=«Банк развития Таджикистана» открыл новые корреспондентские счета в зарубежных банках {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолият ==
Саридораи Бонки рушди Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе буда, филиалҳои он дар шаҳрҳои Душанбе, Бохтар ва Хуҷанд ҷойгир аст ва дар ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе Равзанаи бонкии исломӣ — филиали ҶСП «Бонки рушди Тоҷикистон» дар асоси иҷозатномаи Бонки миллии Тоҷикистон амалиёти бонкии исломиро амалӣ менамояд&lt;ref name=&quot;:Оиннома&quot; /&gt;.

== Роҳбарон ==
Раиси раёсат — [[Парвиз Шарифзода]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nbt.tj/tj/banking_system/banks.php|title=Бонкҳо|website=nbt.tj|publisher=Бонки миллии Тоҷикистон|accessdate=2025-06-16}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бонки рушди Тоҷикистон|3|муаллиф= }}

== Пайвандҳо ==
* {{сайти расмӣ|http://www.brt.tj/}}
{{Бонкҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>2r3wfq9ujz01usxwq8uwlyy798xs76g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акмалиддин Каримов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22218</id>
    <revision>
      <id>1488109</id>
      <parentid>1412794</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4127" sha1="0m5rcct6xiitajd4zmp6yanxefjm1uc" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Акмал|Акмалиддин}}
{{Ҳамнасабҳо|Каримов}}

{{Варзишгар
 |ном                   = Акмалиддин Каримов
 |тасвир                = 
 |бар                   = 
 |тавсифи тасвир        = 
 |ҷинс                  = 
 |номи пурра            = 
 |номи аслӣ             = 
 |ном ҳангоми таваллуд  = 
 |лақабҳо               = 
 |лақаб                 = 
 |шаҳрвандӣ             = {{парчам|Тоҷикистон}}  
 |тахассус              = [[кӯштӣ]], самбо
 |бошгоҳ                = 
 |таърихи таваллуд       = 5.01.1990
 |зодгоҳ                = {{зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
 |таърихи марг            = 
 |маҳалли марг          = 
 |солҳои маснад         = 
 |тарафи корӣ           = 
 |мураббӣ               = 
 |қад                   = 
 |вазн                  = то 57 кг
 |унвон                 = 
 |медалҳо               = 
{{БО-варзиш|[[Самбо]]}}
{{турнир|[[Мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳонии самбо|Мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳон]]}}
{{медал|Нуқра|[[Мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳонии самбо 2017|Сочи 2017]]|то 57 кг}}
 |викианбор             = 
}}

'''Акмалиддин Каримов''' ([[5 январ]]и [[1990]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[Кӯштӣ|кӯштигири]] тоҷик. Қаҳрамони ҷаҳон дар куштии самбо ([[Соли 2021|2021]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/11/12/tadzhikskij-sambist-akmaliddin-karimov-stal-chempionom-mira/|title=Таджикский самбист Акмалиддин Каримов стал Чемпионом мира|website=asiaplus.news|date=2021-11-12|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-12-02}}&lt;/ref&gt;. Барандаи медали нуқраи Мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳонии самбо (2017)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sambo.ru/press/news/2017/5151/|title=ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЕРЫ 2 ДНЯ ЧЕМПИОНАТА МИРА ПО САМБО 2017 В СОЧИ|publisher=sambo.ru|accessdate=2017-11-13}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Акмалиддин Каримов 5 январи соли 1990 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Аз синни дувоздаҳсолагӣ ба самбо таҳти роҳбарии устодаш [[Муҳаммадшариф Сулаймонов|Маҳмадшариф Сулаймонов]] машғул аст. Дар шаҳри Душанбе, дар толори мактаби маҳорати олии варзишӣ оид ба намудҳои гуштӣ тамрин мекунад. Зиёда аз сӣ медал ба даст овардааст. 

Соли 2011 [[Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ба номи Сайидмуъмин Раҳимов| Донишкадаи тарбияи ҷисмонии Тоҷикистон ба номи Саидмуъмин Раҳимовро]] хатм намуда, як сол дар Бошгоҳи марказии варзишии артиши [[Вазорати мудофиаи Тоҷикистон]] хидмат кардааст. Қаҳрамони бисёркаратаи Тоҷикистон, қаҳрамони Осиё, қаҳрамони ҷаҳон миёни наврасону ҷавонон, барандаи медали нуқраи мусобиқаи қаҳрамонии ҷаҳон миёни бузургсолон мебошад.&lt;ref&gt;Акмалиддин Каримов 3 ҳазор доллар ҷоиза гирифт — Радиои Озодӣ http://www.ozodi.org/content/article/24943543.html&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони ҷаҳон дар кӯштии самбо]]</text>
      <sha1>0m5rcct6xiitajd4zmp6yanxefjm1uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ТВ Сафина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22350</id>
    <revision>
      <id>1487844</id>
      <parentid>1486115</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T15:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52031-78</username>
        <id>156475</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таъсис */</comment>
      <origin>1487844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8666" sha1="nicribzpliyxl8r41k3si5i1b61ymi5" xml:space="preserve">{{Шабакаи телевизионӣ
 |ном              = ТВ «Сафина» (ТВС)
 |номи пурра       = Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина»
 |логотип          =
 |логоном          = Логотип ТВС
 |бар              = 180
 |кишвар         = {{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[Тоҷикистон]]
 |минтақаи пахш    = {{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[Тоҷикистон]]&lt;br&gt;{{Парчами Замин|20px}} [[Замин]]
 |замони пахш      = шабонарӯзӣ
 |забон            = асосан [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] ва боз [[забони русӣ|русӣ]]
 |марказ           = [[Душанбе]] [[Тоҷикистон]]
 |формат           = 
 |мавзӯъ           = универсалӣ, маъмурӣ
 |оғоз             = [[3 сентябр]]и [[2005]]
 |анҷом            = 
 |сабаби басташавӣ = 
 |ҷойгузин кардан  = 
 |ҷойгузиншуда     = Шабакаи 2
 |ҷойгузинӣ        = 
 |иҷозатнома       = 
 |бинандагон       =  тақрибан 20 млн аз тамоми ҷаҳон
 |саҳм             = 
 |саҳм-сана        = 
 |саҳм-манбаъ      = 
 |асосгузор        = Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |молик            = Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Телевизиони Тоҷикистон
 |роҳбарон         = 
 |номҳои пештара   = 
 |каналҳои хоҳар   = {{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[ТВ Тоҷикистон]]&lt;br&gt;{{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[ТВ Ҷаҳоннамо]]&lt;br&gt;{{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[ТВ Баҳористон]]&lt;br&gt;{{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[Варзиш ТВ]]&lt;br&gt;{{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[ТВ Синамо]]
 |овози канал      = 
 |шарикони шабака  = 
 |шиор             = 
 |сайт             = [https://www.safina.tj safinа tj]
}}
[[Акс:Здание ТВ Сафина.jpg|thumb|Здание TV «Safina»]]
[[Акс:Здание TV Safina.tj.jpg|thumb|Здание TV «Safina»]]
'''ТВ «Сафина́»''' (''Телевизиони «Сафина»'') — яке аз шабакаҳои давлатии телевизиони [[Тоҷикистон]].

== Таъсис ==
Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» мувофиқи Қарори Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти № 308 аз [[22 август]]и соли [[2005]] дар шаҳри [[Душанбе]] таъсис ёфта, [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муассиси расмии он маҳсуб меёбад. Пахши барномаҳои ТВ Сафина аз [[3 сентябр]]и соли [[2005]] оғоз ёфт. Аввалин диктори он Шоқурбонов Нуралӣ Дониёр буд. 

== Самти асосии фаъолият ==
Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» аз оғоз фаъолияти худро дар асоси талаботи Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи телевизион ва радиошунавонӣ» ва дигар санадҳои меъёриву ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба роҳ мондааст.
Самти асосии фаъолияти Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» ба инъикосу тарғиби сиёсати пешгирифтаи созандаю бунёдкоронаи Давлату Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин истеҳсол ва пахши барномаҳои телевизионии суръатбахшандаи раванди рушди иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангию маънавии Тоҷикистон, ҷараёни демократикунонии ҷомеъа ва таҳкими муносибатҳои дўстонаи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дигар давлатҳои ҷаҳон равона гардидааст.

== Маъмурият ==
Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мутахассиси варзида Пиров Маҳмадсаид Шоҳиддинович аввалин директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» таъйин карда шуд.
«Телевизиони Сафина» зери роҳбарию дастгирии собиқ директори он [[Лутфулло Давлатзода]] бо пешниҳоди барномаву намоишҳои рангини гуногунжанри телевизионӣ миёни тамошобинон маҳбубияти хоса пайдо кард.&lt;ref&gt;[http://www.prezident.tj/node/9216 Таъиноти кадрӣ/Сомонаи Президенти ҶТ]&lt;/ref&gt; Директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» — [[Давлатзода Зевар Маҳмудӣ]] (аз июни соли 2015 то 15-уми марти 2017) буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.safina.tj/ |title=Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» |accessdate=2013-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130511032459/http://safina.tj/ |archivedate=2013-05-11 }}&lt;/ref&gt; Саидов Носир Озотович аз 15-уми марти 2017 то соли 2025 дар вазифаи директори муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» фаъолият карданд. Аз 21 янавари 2025 то ҳол роҳбарии Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина»-ро [[Садриддин Шамсиддинзода]] ба уҳда дорад.[https://prezident.tj/event/photoreport/photoreport/49602]

== Идораҳои барномаҳо ==
Дар МД «Телевизиони Сафина» идора ва шўъбаҳои зерин фаъолият доранд:
 
* Идораи тиҷорат ва реклама;
* Идораи барномаҳои иттилоотӣ-таҳлилӣ;
* Идораи барномаҳои фарҳангию фароғатӣ;
* Идораи барномаҳои ҷавонӣ ва варзиш;
* Идораи барномаҳои таълифии «Эҷод»;
* Идораи таҳия ва дубляжи филмҳо;
  
Намояндагиҳои МД «Телевизиони Сафина» дар шаҳрҳои Қурғонтеппаву Кӯлоби вилояти [[Хатлон]], шаҳри [[Исфара]]ву маркази вилояти [[Суғд]], [[Рашт]] ва шаҳри [[Хоруғ]]и [[ВМКБ]] ифтитоҳ шуда, бо беҳтарин дастгоҳу таҷҳизоти рақамӣ ва дигар воситаҳои корбарӣ, аз қабили танзимгоҳи рақамӣ, дастгоҳи наворбардории рақамӣ (камера), танзимгоҳи ороишӣ — дизайнерӣ ва ғайра муҷаҳҳаз гардонида шудаанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ширкатҳои телевизионии давлатии умумиҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ (Тоҷикистон)]]
* [[Телевизиони Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://ru.teleradiocom.tj/online-tv/87-pervyy-kanal-televidenii-tadzhikistana.html Online-tv дар сомонаи teleradiocom.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170510112326/http://ru.teleradiocom.tj/online-tv/87-pervyy-kanal-televidenii-tadzhikistana.html |date=2017-05-10 }}
{{Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2005 дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 3 сентябр]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2005]]</text>
      <sha1>nicribzpliyxl8r41k3si5i1b61ymi5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пӯлод Бобоҷонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22447</id>
    <revision>
      <id>1487978</id>
      <parentid>1405198</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9132" sha1="2pqodpuab3tu784fkag7wqdtb03z687" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Пӯлод Бобоҷонов
 |номи аслӣ        = Бобоҷонов Пӯлод Бобоҷонович
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд   = 15.10.1930
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|Ӯротеппа|шаҳри Истаравшан}}
 |таърихи даргузашт       = 10.02.2023
 |шаҳрвандӣ        = {{парчам|Тоҷикистон}} 
 |маҳалли даргузашт     = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}
 |фазои илмӣ       = [[ахтарфизик]]
 |ҷойҳои кор       = АИ ҶШС Тоҷикистон
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои физикаву математика}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ|АИҶТ|0}}
 |алма-матер       = [[Институти педагогии Ленинобод ба номи С. М. Киров]] (1949)
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = {{(!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} {{ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}
{{!)}}
{{(!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} {{Ордени Нишони Фахрӣ}} {{!!}} {{Ордени Нишони Фахрӣ}}
{{!)}}
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}
'''Пӯлод Бобоҷонов''' ([[15 октябр]]и [[1930]], [[Ӯротеппа]] — [[10 феврал]]и [[2023]], [[Душанбе]]) — ахтарфизикдони тоҷик, доктори илмҳои физикаву математика (1970), [[профессор]] (1973),  [[Академикҳои АМИТ| академики АИ ҶШС Тоҷикистон]] (1973), Арбоби шоистаи илми Тоҷикистон (1994), дорандаи [[Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино]] (1977).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи Институти педагогии Ленинобод ба номи С. М. Киров (1949) ва аспиранти Институти давлатии астрономии ба номи П. К. Штернберги Унститути давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов (1950-1953). Фаъолияти илмиашро дар [[Институти астрофизикаи АМИТ|Институти астрофизикаи АИ ҶТ]] оғоз намуда, ба ҳайси ходими калони илмии расадхонаи ситорашиносӣ (1954) ва мудири шуъбаи астрономияи шиҳобӣ (1958) кор кардааст. Солҳои 1959-1971 директори [[Институти астрофизикаи АМИТ |Институти астрофизикаи АИ ҶТ]], 1971—1984 ректори [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон |Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]], 1984—1993 ноиби Президенти АИ ҶТ, 1992—2002 директори  [[Институти асторофизикаи АМИТ|Институти астрофизикаи АИ ҶТ]] (дар айни замон директори фахрии он) буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.anrt.tj/tj/instit-oi-tad-i-ot/sh-bai-ilm-oi-fizikayu-matematika-khimiya-geologiya-va-tekhnik/instituti-astrofizika|title=ИНСТИТУТИ АСТРОФИЗИКА|author=|website=anrt.tj|date=2022|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-08|archivedate=2024-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508143029/https://www.anrt.tj/tj/instit-oi-tad-i-ot/sh-bai-ilm-oi-fizikayu-matematika-khimiya-geologiya-va-tekhnik/instituti-astrofizika}}&lt;/ref&gt; Аз соли 2003 мушовири Президиуми АИ ҶТ ва ҳамзамон мудири шуъбаи шиҳобҳои Институти астрофизикаи АИ ҶТ буд.

== Таҳқиқот ==
Таҳқиқоти Пӯлод Бобоҷонов ба физика ва динамикаи шиҳобҳо, тақсим шудани моддаҳои шиҳобӣ дар фазои байнисайёравӣ ва таҳаввули мадори онҳо бахшида шудааст. Ӯ мадори зиёда аз 400 шиҳоб ва 20 сели нави шиҳобиро кашф кардааст. Бо роҳбарии Пӯлод Бобоҷонов бори аввал дар Институти астрофизикаи АИ ҶТ асбоби наззорӣ-шиҳобӣ сохта шудааст, ки он ба усули нави мушоҳидаҳои фотографӣ ва радиолокатсионии шиҳобҳо асос гузошт. Пӯлод Бобоҷонов таҳқиқоти илмиро бо фаъолияти омӯзгорӣ якҷо пеш мебарад, «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1973), муаллифи 7 монография ва зиёда аз 300 кори илмӣ мебошад. Таҳти роҳбарии ӯ 4 нафар рисолаи докторӣ ва 9 нафар рисолаи номзадӣ ҳимоя кардаанд. Пӯлод Бобоҷонов узви Иттифоқи байналхалқии астрономӣ (1961), Ҷамъияти байналхалқии астрономии шоҳии Британияи Кабир (1994), Кумитаи байналхалқии таҳқиқоти Кайҳон (2000), бюрои комиссияи «Шиҳобҳо ва чангҳои байнисайёравӣ»-и Иттифоқи байналхалқии астрономӣ ва солҳои 1985—1988 Президенти ин комиссия буд. Ӯ дар тӯли зиёда аз 40 сол дар Ассамблеяи генералии Иттифоқи байналхалқии астрономӣ ва ҳамоишу конференсияҳои ба ҷисмҳои хурди Манзумаи Офтоб бахшидашуда (дар ИҶШС, ИМА, Англия, Фаронса, Ҷопон, Шветсия, Чехия, Итолиё, Ҳолландия, Олмон, Юнон, Филиппин, Ҳиндустон ва ғайра) ширкат ва суханронӣ кардааст. Осори илмиаш дар аксар кишварҳои хориҷӣ ба табъ расидаанд.

Пӯлод Бобоҷонов [[10 феврал]]и [[соли 2023]] дар ш. Душанбе даргузаштааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/02/10/v-tadzhikistane-skonchalsya-akademik-pulat-babadzhanov-v-chest-kotorogo-byla-nazvana-odna-iz-malyh-planet/|title=В Таджикистане скончался академик Пулат Бабаджанов, в честь которого была названа одна из малых планет|author=|website=asiaplus.news|date=2023-02-10|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-02-10}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаву орденҳо ==
Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, 2 ордени «Нишони фахрӣ», медали «Ситораи ИДМ» (2010) ва чандин медалҳо, аз ҷумла, медали ба номи С. И. Вавилов (1977), Ҷоизаи ба номи Ф. А. Бредихин (1989), Ҷоизаи АИ ҶТ ба номи С. У. Умаров (2001) сарфароз гардидааст.

Ба шарафи Пӯлод Бобоҷонов сайёраи хурд — [[Бобоҷонов (сайёрак)|«Babadzhanov» (7164)]] номгузорӣ шудааст.

== Осор ==
* Исследование скоростей извержения вещества из ядер комет. Сталинабад, 1955;
* Методы и некоторые результаты фотографических исследований метеоров. М., 1963;
* Радиометеорные исследования циркуляций верхней атмосферы. Д. , 1974;
* Метеоры и их наблюдения. М., 1987.

== Нигаред низ ==
* [[Бобоҷонов (сайёрак)]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Бобоҷонов Пӯлод|2|муаллиф=С. Содиқова }}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Физикони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>2pqodpuab3tu784fkag7wqdtb03z687</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вафо Назаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22507</id>
    <revision>
      <id>1488015</id>
      <parentid>1434832</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7530" sha1="7gxflx2ja1wzhaioz2xamwxqgu6clg9" xml:space="preserve">{{Рассом
 |ном                  = 
 |номи аслӣ            = Вафо Назаров
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               = Вафо Назаров.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 6.05.1940
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Шӯробод| ноҳияи Шамсиддин Шоҳин}}
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |табаият              = 
 |шаҳрвандӣ            = 
 |жанр                 = 
 |сабк                 = 
 |омӯзиш               = 
 |пуштибонон           = 
 |ҷоизаҳо              = «Арбоби шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон»&lt;br&gt; «Рассоми халқии Тоҷикистон» (1997)&lt;br&gt;[[Ҷоизаи Рӯдакӣ]] (2002).
 |унвонҳо              = 
 |ҷоизаҳо              = 
 |сайт                 = 
 |имзо                 = 
 |викианбор            = 
}}

''' Вафо Назаров ''' ([[6 май]]и [[1940]], деҳаи Девдара, [[ноҳияи Шӯробод]] — [[12 январ]]и [[Соли 2020|2024]], [[Душанбе]]) — [[рассом|мусаввир]], узви Иттифоқи рассомони СССР, узви Иттифоқи журналистони СССР, узви Ҷамъияти рассомон-графикҳои ЮНЕСКО, Раиси Академияи мусаввирии Тоҷикистон, Аълочии телевизион ва радиои СССР, дорандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] (1982), [[Рассоми халқии Тоҷикистон]]

== Зиндагинома ==
[[Акс:Члены академии, АХТ.jpg|thumb|Аъзои Академияи мусаввирии Тоҷикистон, Шахси дуюм аз рост — Вафо Назаров]]
Вафо Назаров 6 майи соли 1940 дар деҳаи Девдараи [[ноҳияи Шӯробод]]и вилояти Кӯлоб ба дунё омадааст. Солҳои 1955—1960 дар Омӯзишгоҳи рассомии шаҳри Душанбе‎ ва солҳои 1966—1972 дар Институти театр, мусиқӣ, кинематография ва телевизиони шаҳри Ленинград таҳсил кардааст. Дар солҳои 1963—1966 дар сафи Қувваҳои иусаллаҳи ИҶШС хидмати сарбозӣ кардааст.

== Корнома ==
* 1958—1960 — коргари сохтмони манораи телевизион
* 1960—1963 — рассом-таҳиягари [[Телевизиони Тоҷикистон (Шабакаи якум)|Телевизони Тоҷикистон]],
* 1972—1981 — саррассоми студияи [[Телевизиони Тоҷикистон (Шабакаи якум)|Телевизони Тоҷикистон]],
* 1981 — Раиси раёсати Фонди бадеии Тоҷикистон ва ҷонишини Раиси Иттифоқи рассомони Тоҷикистон иштихоб шудааст,
* 1968 — ба узвияти Иттифоқи рассомони СССР пазируфта шудааст,
* 1973 — ба узвияти Иттифоқи кинематографистони СССР пазируфта шудааст,
* 1984 — ба узвияти Иттифоқи журналистони СССР пазируфта шудааст,
* 1996 — ба узвияти Ҷамъияти рассомон-графикҳои ЮНЕСКО қабул кардаанд,
* 1997 — ҷонишини Раиси Иттифоқи рассомони Тоҷикистон, Раиси Бунёди рассомони Тоҷикистон,
* 2006 — саррасоми ҷашни 2700-солагии шаҳри [[Кӯлоб]],
* 2009 — Раиси Академияи мусаввирии Тоҷикистон пазируфта шудааст,
Соли 2011 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон узви ҳайати Кумитаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъмории назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон пазируфта шудааст.

== Даргузашт ==
Вафо Назаров 12 январи соли 2024 дар 84-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/01/12/darguzashti-rassomi-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-vafo-nazarov/|title=Даргузашти Рассоми халқии Тоҷикистон Вафо Назаров|website=asiaplus.news|date=2024-01-12|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-01-12}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* медалҳои «Фонди сулҳи СССР» (1985) «Барои меҳнати шоён», «Меҳнати шоиста», «Ветерани меҳнат» «20-солагии Ғалаба», «30-солагии Ғалаба», «100-солагии зодрӯзи В. И. Ленин» (1996)
* 1985 — унвони «[[Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон]]»
* 1997 — унвони «[[Рассоми халқии Тоҷикистон]]»
* 2002 — барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] барои офаридани силсилаи асарҳои санъати тасвирии «Диёри нозанинам — Тоҷикистон».
* 2005 — Ордени «Дӯстӣ»
* 2010 — академики ифтихории [[Академияи мусаввирии Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;А. Абдуҷабборов. Дарсҳои Вафо Назаров. — Душанбе, 2012, с. 8&lt;/ref&gt;

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Созтарош (мусаввараи Вафо назаров).jpg
Акс:Найнавоз (мусаввараи Вафо Назаров).jpg
Акс:Камолиддин Беҳзод.JPG
Акс:Манзараи Гармчашма (мусаввараи Вафо Назаров).jpg 
Акс:Духтари тоҷик (мусаввараи Вафо Назаров).jpg
Акс:Зани тоҷик (мусаввараи Вафо Назаров).jpg
Акс:Ҳамсари ман (мусаввараи Вафо Назаров).jpg
Акс:Муссавара, Тоҷикистон.JPG 
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.bonuvon.tj/ru/khabarho/1506.html Муаррифии китоби «Дарсҳои Вафо Назаров»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304102547/http://www.bonuvon.tj/ru/khabarho/1506.html |date=2016-03-04 }}


[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Академияи мусаввирии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>7gxflx2ja1wzhaioz2xamwxqgu6clg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдусалом Қурбониён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37181</id>
    <revision>
      <id>1488003</id>
      <parentid>1439156</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4295" sha1="sqtq5idkx2djd7y4jnjg8b4vgy0lcry" xml:space="preserve">{{Давлатмард}}
'''Абдусалом Қурбониён''' (''Қурбонов Абдусалом Каримович''; {{ВД-Дебоча}}) — давлатмарди тоҷик, [[Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2013—2018).

== Зиндагинома ==
Абдусалом Қурбонов 9 феврали соли 1959 дар ноҳияи Данғара дар хонадони тоҷик ба дунё омадааст. Дар соли 1982 Донишкадаи политехникии Тоҷикистон бо ихтисоси муҳандис-сохтмончӣ ва дар соли 1999 Донишкадаи андоз ва ҳуқуқ бо ихтисоси иқтисодчӣ ва соли 2010 Академияи хидмати давлатии назди Президенти Федератсияи Россияро бо ихтисоси молия, андоз ва қарз хатм намудааст.

== Корнома ==
Фаъолияти кориашро [[соли 1976]] ба сифати ташкилотчии идораи коммуналии ноҳияи Данғара оғоз намуда, баъди хатми Донишкадаи политехникии Тоҷикистон солҳои 1982—1984 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттифоқи Шуравӣ хидмат кардааст.

Солҳои 1984—1986 дар вазифаҳои челонгар, муҳандис, устои колоннаи сайёри механиконидашудаи № 38 ноҳияи Данғара, сипас солҳои 1986—1995 дар вазифаҳои гуногуни роҳбарӣ оид ба масъалаҳои истеҳсолию иқтисодӣ дар сохторҳои дирексияи сохтмонии Вазорати мелиоратсия ва хоҷагии об дар вилояти Хатлон ва шаҳри Душанбе, солҳои 1995—2006 дар вазифаҳои нозири калон, муовини сардор, сардори нозироти андози ноҳияи Данғара  ва дар солҳои 2006—2013 директори Дирексияи сохтмони иншооти ҳукуматии Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Аз 29 ноябри соли 2013 то 19 январи соли 2018 Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/5842|title=Дар бораи Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Қурбонов А.К.|author=|website=www.president.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/15490|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи аз вазифаи Вазири молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон озод намудани Қурбониён А. К.|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2018-01-19|lang=|accessdate=2025-07-16}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаву орденҳо ==
Барои фаъолияти кориаш бо ордени «Шараф» дараҷаи 1 сарфароз гардидааст.

== Даргузашт ==
Абдусалом Қурбониён 21 июли соли 2021 дар синни 62 солагӣ даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/07/21/darguzashti-vaziri-peshini-moliyai-to%d2%b7ikiston-abdusalom-%d2%9burboniyon/|title=Даргузашти вазири пешини молияи Тоҷикистон Абдусалом Қурбониён|author=Мазҳаб Ҷумъа|website=asiaplus.news|date=2021-07-21|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2025-07-16}}&lt;/ref&gt; 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ходимони давлатӣ аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1959]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Данғара]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 21 июл]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2021]]</text>
      <sha1>sqtq5idkx2djd7y4jnjg8b4vgy0lcry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ином Бобоҷонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38585</id>
    <revision>
      <id>1487933</id>
      <parentid>1393601</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8800" sha1="ignmqi9g0deki4efux8gine0lf6juj7" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 =  
 | номи аслӣ                 = Ином Бобоҷонов
 |тасвир                 = Ином Бобоҷонов (физик).JPG
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир          = Ином Бобоҷонов
 |таърихи таваллуд     = 23.02.1935   
| зодгоҳ                   = {{Зодгоҳ|Истаравшан|шаҳри Истаравшан}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |шаҳрвандӣ            =  {{Парчам|Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт	=  
 |маҳалли даргузашт	=    
|фазои илмӣ          = [[физика]]
 |ҷойҳои кор          = [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]]   
 |дараҷаи илмӣ          = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои физика ва математика}}
 |унвонҳои илмӣ        = {{Унвонҳои илмӣ ||1}}
 |алма-матер           = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]
 |роҳбари илмӣ         = 
 |шогирдони маъруф     = 
 |маъруф ба           = 
 |ҷоизаҳо = Аълочии маорифи Тоҷикистон, Корманди Шоистаи таҳсилоти олии касбии Федератсияи Русия. 
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                 =  
 |викитека             = 
 |викианбор             = 
}} 
 
[[Акс:М. Илолов, И. Бобоҷонов ва диг..JPG|right|thumb|М. Илолов, И. Бобоҷонов ва диг.]]
[[Акс:Баъд аз конфронс дар АИ ҶТ.JPG|right|thumb|Баъд аз конфронс дар АИ ҶТ]]
 
'''Ином Бобоҷонов''' — [[23 феврал]]и соли [[1935]] дар шаҳри [[Истаравшан]], физик (соҳаи физикаи ҳастаии атом, физикаи зарраҳои бунёдӣ ва физикаи нурҳои кайҳонӣ), номзади илмҳои физика ва математика, ходими пешбари илмии Институти физикаю техникаи ба номи С.У. Умарови [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2015/02/26/ukrotitel-yadernoj-energii/|title=Укротитель ядерной энергии {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-03-13}}&lt;/ref&gt;.  
== Зиндагинома ==
Ином Бобоҷонов [[23 феврал]]и соли [[1935]] дар шаҳри [[Истаравшан]] таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли [[1958]] [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]ро бо ихтисоси физика хатм кардааст.Мавзӯи рисолаи номзадӣ: «Пайдоиши нейтронҳо дар мюрабоиш» Пажуҳишгоҳи муттаҳидаи тадқиқотҳои ҳастаӣ (ОИЯИ) – и шаҳри Дубна  (1972).
Аз  соли 1959 сар карда дар вазифаи лаборант, корманди хурди илмӣ, мудири лаборатория, мудири шӯъба ва мудири Маркази байналмиллалии таҳкикоти ҳастаӣ дар назди Пажуҳишгоҳи физикаю техникаи ба номи С.У.Умарови [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]] кор кардааст. 
Аз соли 2013 то 2017 ба ҳайси ходими пешбари илмии [[Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ]]  фаъолият кардаанд.

== Осори илмӣ == 
Ином Бобоҷонов яке аз поягузорони физикаи ҳастаӣ дар Тоҷикистон ва яке аз роҳбарони Эксперименти “Помир” буда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ravshanfikr.tj/chehraho/ustod-m-s-osim-va-eksperimenti-pomir.html|title=Устод М.С.Осимӣ ва эксперименти “Помир”|author=Ризои Баҳромзод ва Аъзам Муқумов|website=ravshanfikr.tj|lang=ru-ru|accessdate=2024-03-13}}&lt;/ref&gt;, дар соҳаи физикаи ҳастаии атом, физикаи зарраҳои бунёдӣ ва физикаи нурҳои кайҳонӣ дар солҳои 1962 – 2012 дар маҷаллаҳои илмӣ 170 мақола чоп кардааст.
* I.B.Bobodzhanov et al. Pamir collaboration. Fizika. Nauki Matematyczno Przyrodnice. Zeszyt 60, Lodz, 1977 
*  I.B.Bobodzhanov et al. Pamir Collaboration, Mt. Fuji Collaboration Chacaltaya Collaboration Nuclear inclar interactions of super high energy cosmic-rays observed by mountain emulsion chambers. Febraury 20, 1981. ICRR, University of Tokyo, Tanosi,Japan, Tokyo. (ICR-Report-86-81-2) 
* И. Бободжанов, В.М. Николаев. Эксперимет  «Памир». -  Душанбе. 1983, 23с. 
*  И.Б. Бободжанов и др. (Сотрудничество «Памир») Взаимодействия  адронов космических лучей сверхвысоких энергий (эксперимент «Памир»). //Труды Ордена Ленина физического института им. П.Н. Лебедева Академии Наук СССР. Изд-во «Наука». - Москва, 1984, т.154 
* I.B.Bobodzhanov  et al. Super-high energy cosmic-ray interactions observed in emulsion chambers at Pamir and Mt.Chacaltaya. ICRR, University of Tokyo. Tanashi, Tokyo 188, Japan, December 10, 1986. (ICR-Report-146-86-8) 
* И.Б. Бободжанов и др. (Сотрудничество «Памир»). Новый подход к анализу пространственно-энергетических характеристик гамма-семейств в эксперименте «Памир» // Вопросы атомной науки и техники серия: Техника физического эксперимента. Выпуск 3 (38). - Ереван. 1988, с. 3-34 
* Inom B.Bobodzhanov et al. Collaboration  of Experiment “Pamir”. Bulletin Dela Societe des sciences et des letters de Lodz serie: recherches sur les deformations. Vol. XII. Numerous  III-120. Lodz, 1992 
* История эксперимента «Памир». - Душанбе, «Дониш», 2008. 18с. 
* Эксперимент «Памир». Душанбе, «Дониш», 2008. 42с. 
* И. Бободжанов, А.А. Джураев. Мюоны, ядра, вещество. - Душанбе, «Матбуот», 2009. 292с. 
* История исследования взаимодействий космических лучей с ядрами на Памире. - Душанбе. 2010. 24с. 
* Взаимодействия адронов и ядер высоких энергий (Сотрудничество Дубна-Душанбе). - Душанбе. 2012, 156с.
* Ядерная физика в Академии наук Республики Таджикистан. Под общей редакцией: Д.А. Абдушукурова и И. Бободжанова. В 2-х томах. - Душанбе, 2013.
*  И. Бободжанов. Физика космический лучей и эксперимент &quot;Памир&quot;. Издательский дом &quot;&quot;Ламберт&quot;, Германия, &lt;nowiki&gt;ISBN 978-3-659-16330-2&lt;/nowiki&gt;. 2014.
*  И. Бободжанов, Я. Ш. Самарканди. История кафедры ядерной физики Таджикиского националного университета (на таджикском языке). Душанбе, 2014.
*  И. Бободжанов. Взаимодействия адронов и ядер космических лучей сверхвысоких энергий (Эксперимент &quot;Памир&quot;), &quot;ЭР-граф&quot;, Душанбе, 2017.

== Манобеъ ==
* Ядерная физика в Академии наук Республики Таджикистан. Под общей редакцией: Д.А. Абдушукурова и И. Бободжанова. В 2-х томах. - Душанбе, 2013

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ignmqi9g0deki4efux8gine0lf6juj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2017</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38667</id>
    <revision>
      <id>1488094</id>
      <parentid>1485055</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21726" sha1="6hufjujjsgy6vgf5o1rgxk7z91a76ti" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2017}}
{{Оғози сол|2017}}

== Рӯйдодҳо ==

=== [[Январ]] ===
* [[13 январ]] —  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Фармони №812 '''соли 2017-ро «Соли ҷавонон»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии ҷавонон, афзун намудани саҳми онҳо дар рушди иҷтимоию иқтисодии кишвар ва таҳкими мавқеи ҷавонон дар ҷомеа муайян гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

=== [[Феврал]] ===
* [[17 феврал]] — расонаҳои хабарӣ ба ҳамагон маълум намуданд, ки — &lt;big&gt;Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро '''беҳтарин чойхонаи ҷаҳон''' номид.&lt;/big&gt;

Баробари ин Сомонаи амрикоии CNN Travel, ба рӯйхати беҳтарин чойхонаҳои ҷаҳон:
  
* {{lang-en|&quot;Tea House 278&quot;}} — дар иёлоти амрикоии Мэн ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rangoon&quot;}} — дар Маями ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Leaf Tea Bar&quot;}} — дар [[Ню-Йорк]] ([[ИМА]]), 
* {{lang-en|&quot;Sengan-en&quot;}} — дар [[Ҷопон]],
* {{lang-en|&quot;Plain of Six Glaciers&quot;}} — дар [[Канада]],
* {{lang-en|&quot;The Random Tea Room&quot;}} — дар Филаделфи ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Proper Tea&quot;}} — дар [[Британияи Кабир]],
* {{lang-en|&quot;The Anne Hathaway Cottage Tea Room&quot;}} — дар иёлоти Вирҷиния ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rx Tea Time&quot;}} — дар иёлоти Вайоминг ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Pin Von&quot;}} — дар [[Чин]] дохил шуданд. 
* [[17 феврал]] — сомонаи CNN чойхонаи «Роҳат»-и Душанбе ро дар байни 11 чойхонаи беҳтарини ҷаҳон дохил кард. Ин рӯйхат ба маъруфияти байналмилалии яке аз ёдгориҳои меъморӣ ва фарҳангии пойтахти Тоҷикистон мусоидат намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2017/02/17/cnn-lists-rohat-teahouse-among-11-of-the-worlds-best-teahouses/ |title=CNN lists Rohat teahouse among 11 of the world's best teahouses |website=Asia-Plus |date=17 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251022140409/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170217/236813 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cnn.com/travel/ |title=Travel |website=CNN Travel |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[28 феврал]] — Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин бо сафари расмӣ ба Тоҷикистон омад. Дар Душанбе мулоқот ва музокироти ӯ бо Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор шуда, байни ду кишвар як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд. Путин инчунин Эмомалӣ Раҳмонро бо ордени Александр Невский сарфароз гардонд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.kremlin.ru/events/president/news/53951 |title=Встреча с Президентом Таджикистана Эмомали Рахмоном |website=Президент России |date=27 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt; 
== [[Март]] ==

* [[1 март]] —  Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Исломобод]]и [[Покистон]] дар нишасти 13-уми Созмони ҳамкории иқтисодӣ иштирок намуд. Нишаст таҳти унвони «Пайвастагӣ барои шукуфоии минтақавӣ» баргузор гардид ва масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, тиҷорат, нақлиёт ва ҳамгироии минтақавӣ баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/islamabad/view/23/relations-of-tajikistan-with-pakistan |title=Relations of Tajikistan with Pakistan |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2017/03/01/rahmon-attends-the-13th-eco-summit-in-islamabad/ |title=Rahmon attends the 13th ECO summit in Islamabad |website=Asia-Plus |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251018022207/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20170301/237184 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.dawn.com/news/1317777/declaration-signed-at-the-eco-conference |title=Declaration signed at the ECO conference |website=Dawn |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
==[[Апрел]]==
* [[Апрел]] — дар Тоҷикистон маъракаи мубориза бо коррупсия ва парвандаҳои вобаста ба як 
қатор мансабдорони собиқ вусъат гирифт. Баъзе аз шахсони собиқи мақомоти зидди фасод ва гумрук ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шуданд. Бонки ҷаҳонӣ ин равандро дар гузориши иқтисодии соли 2017 ҳамчун яке аз рӯйдодҳои муҳими соли кишвар қайд кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/963071514451761441/pdf/Tajikistan-Heightened-Vulnerabilities-Despite-Sustained-Growth-Country-Economic-Update-2017.pdf |title=Tajikistan: Heightened Vulnerabilities Despite Sustained Growth |website=World Bank |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2013/12/30/security-cameras-installed-at-buildings-of-the-interior-ministry-scns-and-supreme-court/ |title=Tajikistan — Security and Law Enforcement, 2017 |website=Asia-Plus |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' овоз дод. Тағйирот маҳдудиятҳоро нисбат ба хароҷот ва баргузории як қатор маросимҳо пурзӯр намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rferl.org/a/tajikistan-law-pushes-traditional-clothes-not-islamic-hijab/28692417.html |title=Tajik Lawmakers Approve Bill Supporting 'Traditional Clothes' |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=23 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[28 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйиру иловаҳои қонунгузорӣ дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳоро имзо кард. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' забҳи [[чорво]] ва додани [[таом]] дар маъракаҳои [[азодорӣ]] комилан манъ шуда, [[тӯй|тӯйи хатна]] аз ин ба баъд бидуни даъвати [[санъаткор]]он бояд доир шавад. Бо [[тӯй|тӯйи дигар]] муштарак кардани [[хатнасӯр]] ҳам акнун манъ мешавад. Қонун баъди интишори расмӣ мавриди амал қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; 
== [[Сентябр]] ==
* [[1 сентябр]] — дар қароргоҳи [[Созмони ҳамкории Шанхай]] дар [[Пекин]] Рӯзи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== [[Октябр]]==
* [[11 октябр]]–[[14 октябр]] — дар шаҳри [[Тошканд]] Рӯзҳои фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардиданд. Баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ дар пасманзари беҳтар шудани муносибатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аҳамияти хос дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[15 октябр]] — дар Тоҷикистон Иди [[Меҳргон]] таҷлил гардид. Ҷашни Меҳргон ҳамчун яке аз ҷашнҳои суннатии мардуми тоҷик баргузор шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/14-oktyabr-dar-to-ikiston-r-zi-me-rgon-ast/ |title=Дар Тоҷикистон Рӯзи Меҳргон аст |website=АМИТ «Ховар» |date=14 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]] — Маҷлиси намояндагон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи маҳдуд намудани истифодаи маҳсулоти тамоку»'''-ро қабул кард. Қонун заминаи ҳуқуқии маҳдуд намудани истифода, истеҳсол, воридот, содирот ва фурӯши маҳсулоти тамокуро муқаррар намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103420 |title=Law of the Republic of Tajikistan «About restriction of use of tobacco products» |website=CIS Legislation |date=2 январи 2018 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103422 |title=Resolution of Majlisi namoyandagon No. 925 |website=CIS Legislation |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2019/06/08/kak-nasvaj-pomogaet-borotsya-s-kureniem-v-czentralnoj-azii/ |title=Smoking and tobacco restrictions in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[26 октябр]] — маросими оғози корҳои таҷдид ва навсозии роҳи мошингарди [[Душанбе]] –[[Қӯрғонтеппа]] баргузор гардид. Марҳилаи аввали лоиҳа 33,2 километрро дар бар гирифта, бо дастгирии [[Бонки рушди Осиё]] амалӣ мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.adb.org/news/adb-president-visits-tajikistan-strengthen-partnership |title=ADB President Visits Tajikistan to Strengthen Partnership |website=Asian Development Bank |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/26/ |title=26 октябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;   
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] [[Боғи фарҳангу фароғатии ба номи С. Айнӣ|Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ]] баъди азнавсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-ba-dasturii-nav-mavri-barh-bardori-qaror-girift/ |title=Ифтитоҳи Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ баъд аз азнавсозӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=6 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[18 ноябр]] — дар шаҳри [[Бӯстон]] марҳилаи дуюми корхонаи истеҳсоли халтаҳои полипропиленӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/18/ |title=18 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[19 ноябр]] — дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]] ҷашни 25-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар чорабинии тантанавӣ иштирок ва суханронӣ кард.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/19/ |title=19 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Суханрониҳо ва паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
== [[Декабр]]==
* [[1 декабр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри Минск бо Президенти Беларус [[Александр Лукашенко]] мулоқот намуд. Дар мулоқот масъалаҳои муносибатҳои дуҷониба ва рушди ҳамкории Тоҷикистон ва Беларус баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/1/ |title=1 декабри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=1 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Фармони №968 '''«Дар бораи ҷашни 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»'''-ро ба имзо расонид. Мувофиқи фармон таҷлили 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2021 пешбинӣ гардид. &lt;ref&gt; {{Cite web
 |url=https://www.president.tj/node/19184
 |title=Солномаи соли 2018 — маълумот дар бораи Фармони №968
 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |date=2018
 |access-date=17 августи 2026
 |language=tg
}}&lt;/ref&gt;
* [[22 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона ироа намуд. Дар Паём самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисоду саноат, энергетика, нақлиёт, амният, тандурустӣ, маориф, фарҳанг, ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ муайян карда шуданд. &lt;ref&gt; {{Cite web
 |url=https://www.president.tj/node/16771
 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |date=22 декабри 2017
 |access-date=17 августи 2026
 |language=tg
}}&lt;/ref&gt; 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2017}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{сол-хурд}}

[[Гурӯҳ:Соли 2017]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>6hufjujjsgy6vgf5o1rgxk7z91a76ti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2018</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38669</id>
    <revision>
      <id>1488062</id>
      <parentid>1485056</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14823" sha1="8939w04anb70i7x71v99vt92cwpgcpk" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2018}}
{{Оғози сол|2018}}

== Рӯйдодҳо ==
* соли 2018 — '''«Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» дар Тоҷикистон.'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/tj/news/tajikistan/power/20180122/prezident-ramzi-soli-rushdi-saiyo-va-unaroi-mardum-ro-tasdi-kard |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2019-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022025556/http://news.tj/tj/news/tajikistan/power/20180122/prezident-ramzi-soli-rushdi-saiyo-va-unaroi-mardum-ro-tasdi-kard |archivedate=2018-10-22 }}&lt;/ref&gt;
* 16 ноябри — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар вазъияти тантанавӣ агрегати якуми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун|Нерӯгоҳи барқи обии «Роғун»]]-ро ба кор дароварданд.
* соли 2018 — Даҳсолаи байналмилалии '''«Об-барои Рушди Устувор»''' барои солҳои 2018—2028 шурӯъ гардид.

== [[Феврал]] ==
* [[14 феврал]] — Дар [[ноҳияи Фирдавсӣ|ноҳияи Фирдавси]]и шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи муштараки [[«AKIA AVESTO»]], ки бори аввал дар Тоҷикистон бандубасти [[автобус|автобусҳои]] тамғаи «AKIA»-ро ба роҳ мондааст, ба фаъолият шурӯъ намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://khovar.tj/2018/02/iste-sol-va-bandubasti-avtobus-oi-tam-ai-akia-dar-um-urii-to-ikiston/
 |title=Истеҳсол ва бандубасти автобусҳои тамғаи «AKIA» дар Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |date=14 феврали 2018
 |publisher=АМИТ «Ховар»
 |language=tg
}}&lt;/ref&gt;
* [[16 феврал]] — Бошгоҳи «Истиқлол»-и Душанбе бори чорум барандаи [[Ҷоми Федератсияи футболи Тоҷикистон]] шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://khovar.tj/2018/02/isti-lol-bori-chorum-barandai-omi-federatsiyai-futboli-to-ikiston-shud/
 |title=«Истиқлол» бори чорум барандаи Ҷоми Федератсияи футболи Тоҷикистон шуд
 |date=16 феврали 2018
 |publisher=АМИТ «Ховар»
 |language=tg
}}&lt;/ref&gt; 
== [[Март]] ==
* [[22 март]] —  Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028» дар шаҳри [[Ню-Йорк]] расман оғоз гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.un.org/pga/72/event-latest/launch-of-the-international-decade-of-water-for-sustainable-development-2018-2028/
 |title=Launch of the International Decade of Water for Sustainable Development 2018–2028
 |date=22 марти 2018
 |publisher=United Nations
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://khovar.tj/2018/03/ishtirok-dar-i-losiyai-72-yumi-ma-mai-umumii-sozmoni-milali-mutta-id-ba-munosibati-o-ozi-da-solai-bajnalmilalii-amal-ob-baroi-rushdi-ustuvor-sol-oi-2018-2028/
 |title=Иштирок дар иҷлосияи 72-юми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид ба муносибати оғози Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»
 |date=22 марти 2018
 |publisher=АМИТ «Ховар»
 |language=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/849767 |title=International Decade for Action, &quot;Water for Sustainable Development&quot;, 2018–2028 |publisher=United Nations Digital Library |language=en }}&lt;/ref&gt;
* [[24 март]] — Мақолаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони «Об барои рушди устувор» (Water for Sustainable Development) дар маҷаллаи «UN Chronicle» ба табъ расид. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/03/nashri-ma-olai-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-ma-allai-nigorishi-smm-ta-ti-unvoni-ob-baroi-rushdi-ustuvor-water-for-sustainable-development/ |title=Нашри мақолаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Маҷаллаи «Нигориши СММ» таҳти унвони «Об барои рушди устувор» |date=24 марти 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
== [[Апрел]] ==
* [[6 апрел]]  — Натиҷаҳои тадқиқоти Маркази тадқиқоти сотсиологии «Зеркало» дар Душанбе муаррифӣ гардиданд; тибқи он рӯзномаи «Ҷумҳурият» бо 34 дарсад серхонандатарин нашрияи чопии Тоҷикистон будааст. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/04/um-uriyat-nashriyai-serhonandatarini-to-ikiston-dar-dushanbe-nati-a-oi-tad-i-otii-markazi-zerkalo-muarrif-gardidand/ |title=«ҶУМҲУРИЯТ» — НАШРИЯИ СЕРХОНАНДАТАРИНИ ТОҶИКИСТОН |date=6 апрели 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
== [[Май]] ==
* [[16 май]]  — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Беларус [[Александр Лукашенко]] дар шаҳри [[Ҳисор]] марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Беларус — ҶСК «Агротехсервис»-ро ба истифода доданд. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/05/ba-istifoda-dodani-mar-ilai-vprpvavvali-korhonai-mushtaraki-traktorsozii-to-ikisonu-belarus-dar-sha-ri-isor/ |title=Ба истифода додани марҳилаи аввали корхонаи муштараки тракторсозии Тоҷикистону Беларус дар шаҳри Ҳисор |date=16 майи 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[28 август]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] [[Боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон»]] баъди навсозӣ ба истифода дода шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/08/iftito-i-bo-i-far-angiyu-faro-atii-k-li-avonon-dar-sha-ri-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи Боғи фарҳангию фароғатии «Кӯли ҷавонон» дар шаҳри Душанбе |date=28 августи 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
== [[Сентябр]] ==
* [[5 сентябр]]  — Дар маҳаллаи 82-юми шаҳри [[Душанбе]] аввалин эстакада дар Тоҷикистон ба истифода дода шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/05/ |title=05/09/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
* [[14 сентябр]] — Дар шаҳри [[Хоруғ]] бинои [[Донишгоҳи Осиёи Марказӣ]] ба истифода дода шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftitohi-donishgo-i-osiyoi-markaz/ |title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Донишгоҳи Осиёи Марказӣ |date=14 сентябри 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[20 сентябр]]  — Дар [[ноҳияи Шоҳмансур|ноҳияи Шоҳмансури]] шаҳри [[Душанбе]] Муассисаи таълимии таҳсилоти умумии ғайридавлатии «Академияи умумиҷаҳонии Кембриҷ» ифтитоҳ гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/20/ |title=20/09/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
* [[27 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Шавкат Мирзиёев]] дар шаҳри [[Турсунзода]] марҳилаи аввали корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон — [[ҶДММ «ТАЛКО-КРАНТАС»]]-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mid.tj/tg/main/view/3563/bozdidi-saroni-davlathoi-tojikistonu-uzbekiston-az-kvd-shirkati-alyuminiii-tojik-va-iftitohi-korkhonai-mushtaraki-talko-krantas |title=Боздиди сарони давлатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аз КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» ва ифтитоҳи корхонаи муштараки «ТАЛКО-КРАНТАС» |date=27 сентябри 2018 |publisher=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg }}&lt;/ref&gt;
* [[27 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] [[Шавкат Мирзиёев]] дар [[ноҳияи Шоҳмансур|ноҳияи Шоҳмансури]] шаҳри [[Душанбе]] Боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ»-ро ба истифода доданд. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/09/iftito-i-bo-i-nizomiddin-alisher-navo-dar-sha-ri-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи Боғи «Низомиддин Алишер Навоӣ» дар шаҳри Душанбе |date=27 сентябри 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
== [[Октябр]] ==
* [[22 октябр]]  — Дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] корхонаи нави истеҳсоли асфалт ва регу шағал мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/10/22/ |title=22/10/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
* [[22 октябр]] — Дар ҷамъбасти Кинофестивали 8-уми байналмилалии «Дидор» Шоҳҷоиза ба филми «Боғи анорӣ»-и коргардони Озарбойҷон Илгар Наҷаф дода шуд; ҷоизаи беҳтарин филми кӯтоҳметраж ба филми «Киноман»-и коргардони қирғиз Аскар Нурахонулу расид. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/10/22/ |title=22/10/2018 — АМИТ «Ховар» |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]] — дар хабарҳои расонаӣ оид ба нашри феҳристи «500 мусулмони маъруфи ҷаҳон» номи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] низ зикр гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2018/10/25/%d2%b3abib-nurmu%d2%b3ammedov-dar-r%d3%afjhati-500-nafar-musalmononi-marufi-dunyo/ |title=Ҳабиб Нурмуҳаммедов дар рӯйхати 500 нафар мусалмонони маъруфи дунё |website=Asia-Plus |date=25 октябри 2018 |publisher=Asia-Plus |language=tg |access-date=18 августи 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://jumhuriyat.tj/print:page,1,7083-peshvoi-millat-dini-mubini-islom-dar-takimi-nizomi-omea-metavonad-nashi-sudmand-guzorad.html |title=Пешвои миллат: «Дини мубини ислом дар таҳкими низоми ҷомеа метавонад нақши судманд гузорад» |website=Ҷумҳурият |publisher=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |access-date=18 августи 2026 }}&lt;/ref&gt;
== [[Ноябр]] ==
* [[16 ноябр]]  — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маросими тантанавӣ агрегати якуми [[Неругоҳи барқи обии Роғун]]-ро ба кор даровард. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2018/11/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-yakumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/ |title=Маросими ба кор даровардани агрегати якуми Неругоҳи барқи обии «Роғун» |date=16 ноябри 2018 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;
== [[Соли 2018]] ==
* [[соли 2018]]  — «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» дар Тоҷикистон. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-18/ |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани соли 2018 |date=29 декабри 2017 |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tvt.tj/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston-dar-borai-soli-rushdi-sayyokhi-va-khunarkhoi-mardumi-elon |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани соли 2018 |date=29 декабри 2017 |publisher=Телевизиони Тоҷикистон |language=tg }}&lt;/ref&gt;

* [[соли 2018]]  — Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028» оғоз гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/pga/72/event-latest/launch-of-the-international-decade-of-water-for-sustainable-development-2018-2028/ |title=Launch of the International Decade of Water for Sustainable Development 2018–2028 |date=22 March 2018 |publisher=United Nations |language=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/849767 |title=International Decade for Action, &quot;Water for Sustainable Development&quot;, 2018–2028 |publisher=United Nations Digital Library |language=en }}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2018}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

[[Гурӯҳ:Соли 2018]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>8939w04anb70i7x71v99vt92cwpgcpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2019</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38671</id>
    <revision>
      <id>1488103</id>
      <parentid>1485057</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32518" sha1="i2q79kexgg0amerhsihvhtumw9y40gq" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2019}}
{{Оғози сол|2019}}

== Рӯйдодҳо ==
* [[2 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Фармони №1170 '''солҳои 2019–2021-ро «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон вусъат додани рушди деҳот, сайёҳӣ ва дастгирии ҳунарҳои мардумӣ буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-elon-namudani-sol-oi-2019-2021/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани солҳои 2019-2021
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.kumitaizabon.tj/tg/content/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»
|website=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== [[Январ]] ==
* [[23 январ]]  — маҷмӯаи суханрониҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони '''«О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» ба забони русӣ''' дар Душанбе ба нашр расид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/tg/2019/01/23/nashri-kitobi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-doir-ba-%d2%b7a%d2%b3oni-muosir-va-siyosati-hori%d2%b7%d3%a3/
|title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=23 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/
|title=Январи соли 2019 — бойгонии АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[26 январ]]  — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати ҷашни [[Сада]] табрикот ироа намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/
|title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[27 январ]]  — дар шаҳри [[Душанбе]], дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ, ҷашни [[Сада]] баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[30 январ]] — тибқи Индекси дарки [[коррупсия]] барои [[соли 2018]], [[Тоҷикистон]] зинаи [[152]]-юмро ишғол намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/cpi/2018/index/geo
|title=2018 Corruption Perceptions Index — Results
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/publications/corruption-perceptions-index-2018
|title=Corruption Perceptions Index 2018
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]] ==
* [[16 феврал]] — тибқи маълумоти нашршудаи АМИТ «Ховар», [[Тоҷикистон]] аз рӯи афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ дар байни кишварҳои [[ИДМ]] пешсаф буд; афзоиши [[ММД]] 7,3 дарсадро ташкил дод.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/
|title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[19 феврал]] — қоидаҳои нави бақайдгирӣ ва фурӯши [[симкорт|симкортҳо]] ҷорӣ гардиданд; [[шаҳрвандӣ|шаҳрвандони]] [[Тоҷикистон]] на бештар аз [[2]] [[симкорт]] гирифта метавонистанд ва барои бақайдгирӣ шиносномаи намунаи нав талаб карда мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/tg/2019/02/19/%d2%9boida%d2%b3oi-navi-fur%d3%afshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kamera%d2%b3oi-video/
|title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=19 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] марҳалаи асосии бақайдгирии [[довталаб|довталабонро]] барои ИМД-2019 оғоз намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-o-z-shud/
|title=Маркази миллии тестӣ: Марҳилаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[7 март]] — Кӯҳҳои [[Помир|Помири]] Тоҷикистон ба рӯйхати '''«100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон»''' барои соли 2019 шомил гардида, дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором ҷойи сеюмро гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/
|title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд!
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

* [[8 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи Модар табрикот ироа намуд ва саҳми занонро дар рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъкид кард.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-sa-mi-zanonu-bonuvoni-so-ibkor-dar-e-yo-namudanu-tara-dodani-unar-oi-mardum-baso-arzishmandu-nazarras-meboshad/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон: «Саҳми занону бонувони соҳибкор дар эҳё намудану тараққӣ додани ҳунарҳои мардумӣ басо арзишманду назаррас мебошад»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=8 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[20 март]]  — дар шаҳри [[Норак]] татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]]» оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/o-ozi-tatbi-i-loi-ai-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-norak34522/
|title=Оғози татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии Неругоҳи барқи обии Норак»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=20 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/results/2019/04/29/rehabilitation-of-the-nurek-hydropower-plant
|title=Rehabilitation of the Nurek Hydropower Plant
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[Апрел]] ==
* [[2 апрел]]  — дар шаҳри [[Хуҷанд]] '''«Роҳи танобӣ»''' аз [[Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ]] то [[Муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар Хуҷанд|Маҷмааи шоҳ Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] мавриди истифода қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/04/prezidenti-to-ikiston-emomal-rah-mon-ro-i-tanob-dar-sha-ri-hugsds-andro-iftito-namudand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Роҳи танобӣ»-ро дар шаҳри Хуҷанд ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/01/emomal-ra-mon-va-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-solnomai-peshvoi-millat-2019/
|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (Солномаи Пешвои миллат — 2019)
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2020
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[8 апрел]] — дар мусобиқаи Гран-при [[Анталия]] оид ба [[дзюдо]] паҳлавони тоҷик [[Комроншоҳи Устопириён]] медали биринҷӣ ба даст овард; натиҷаи расмии мусобиқа нишон медиҳад, ки ӯ дар вазни то 90 кг ҷойи сеюмро гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.ijf.org/athlete/10855/results?results_rank_group=all
|title=Komronshokh USTOPIRIYON — Results
|website=International Judo Federation
|publisher=International Judo Federation
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.ozodi.org/a/29866391.html
|title=Комроншоҳ дар Гран-прии ҷудо дар Анталия медал гирифт
|website=Радиои Озодӣ
|publisher=RFE/RL
|date=7 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Май]] ==
* [[16 май]]–[[17 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] Конфронси сатҳи баланд оид ба «Ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он, аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ва ҷиноятҳои муташаккил» баргузор гардид. Дар натиҷа '''«Эъломияи Душанбе»''' қабул шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/05/17/
|title=Аз рӯи натиҷаҳои конфронси сатҳи баланди мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он Эъломияи Душанбе қабул гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=17 майи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.un.org/counterterrorism/
|title=United Nations Office of Counter-Terrorism
|website=United Nations
|publisher=United Nations
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== Июн ==
* [[15 июн]] — дар шаҳри [[Душанбе]] таҳти раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳамоиши панҷуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё (МҲТБО) баргузор гардид. Дар он сарони давлатҳо ва ҳукуматҳо ва намояндагони кишварҳои иштирокчӣ ширкат намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/06/elomiyai-pan-umin-sammiti-mashvarati-amkor-va-tadbir-oi-bovar-dar-osiyo-nazari-umum-ba-minta-ai-amntar-va-shukufotari-m-tbo/
|title=Эъломияи панҷумин саммити Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.s-cica.org/
|title=Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia
|website=CICA
|publisher=CICA Secretariat
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]] — Президенти Ҷумҳурии Мардумии Чин [[Си Ҷинпин]] бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад ва миёни Тоҷикистону Чин як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/event/%27news/7022
|title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/
|title=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|website=Ministry of Foreign Affairs of China
|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[6 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар [[ноҳияи Балҷувон]] роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалингро мавриди истифода қарор дод.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://sputnik.tj/20190806/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud-1029584175.html
|title=Роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалинг кушода шуд
|website=Sputnik Тоҷикистон
|publisher=Sputnik Тоҷикистон
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-faolonu-sokinoni-no-iyai-bal-uvon/
|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо фаъолону сокинони ноҳияи Балҷувон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[23 август]] — дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)]] оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» расман оғоз гардид. Дар доираи лоиҳа таҷдиди шаш агрегати нерӯгоҳ пешбинӣ шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/o-ozi-kor-oi-ta-didu-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-ajro-um/
|title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=23 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/42358-014/main
|title=Tajikistan: Rehabilitation of Kairakkum Hydropower Plant
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[27 август]]  — дар [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ|ноҳияи Исмоили Сомонии]] шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма» ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/27/
|title=27/08/2019 — АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[31 август]] — Ансамбли фолклории «Бадахшон» дар Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ» дар шаҳри [[Самарқанд]] миёни 28 [[ансамбл]] ва гурӯҳи эҷодӣ сазовори ҷойи сеюм гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/
|title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=31 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Сентябр]] ==
* [[9 сентябр]]  — агрегати дуюми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ба кор дароварда шуд. Маросими ба кор даровардани агрегат бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/amomadi-tantanav-ba-iftihori-28-solagii-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-va-o-ozi-kori-agregati-duyumi-ner-go-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 28-солагии Истиқлолияти давлатӣ ва оғози кори агрегати дуюми НБО «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/09/10/world-bank-group-supports-energy-and-economic-development-in-tajikistan
|title=World Bank Group Supports Energy and Economic Development in Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=10 сентябри 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[11 сентябр]] — дар шаҳри [[Кӯлоб]] бо гузоштани санги асос сохтмони қитъаи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» оғози расмӣ бахшида шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/o-ozi-navsozii-ro-i-k-lob-shamsiddin-sho-in-bo-ishtiroki-prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon/
|title=Оғози навсозии роҳи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=11 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/44421-024/main
|title=Tajikistan: Dushanbe-Uzbekistan Border Road Improvement Project
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Октябр]] ==
* [[16 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи авф»'''-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Лоиҳа ба муносибати 25-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/10/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-loi-ai-onuni-um-urii-to-ikiston-dar-borai-avf-ro-ba-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-peshni-od-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф»-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 октябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/
|title=Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=ADLIA
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[24 октябр]] — [[Бонки Ҷаҳонӣ]] дар гузориши «Doing Business 2020» хабар дод, ки [[Тоҷикистон]] бо ҷойи 106-ум аз 190 иқтисод дар қатори даҳ иқтисоди аз ҳама беҳтаршудаи ҷаҳон қарор гирифтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate
|title=Doing Business 2020 Records Important Results in Tajikistan’s Emergent Reform Program to Improve the Business Climate
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=24 October 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
|accessdate=2026-08-19
|archivedate=2026-05-11
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260511021829/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://documents.worldbank.org/curated/en/703921575350150410/pdf/Doing-Business-2020-Comparing-Business-Regulation-in-190-Economies-Economy-Profile-of-Tajikistan.pdf
|title=Doing Business 2020 — Economy Profile: Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — дар Тоҷикистон 25-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Дар шаҳри Душанбе маҷлиси тантанавӣ баргузор шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар он суханронӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/11/konstitutsiya-sho-sutun-va-murrifi-davlatu-millat-sanadi-ta-dirsoz-va-tajinkunandai-ro-i-peshrafti-on-ast999/
|title=Конститутсия — шоҳсутун ва муаррифи давлату миллат, санади тақдирсоз ва таъйинкунандаи роҳи пешрафти он аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=4 ноябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== [[Декабр]] ==

* [[4 декабр]] — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ барои [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] таъин гардид; интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[27 март|27 марти]] [[соли 2020]] пешбинӣ шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-dar-ravandi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-to-ikiston-46-avzai-intihobot-tashkil-karda-meshavand/
|title=ИНТИХОБОТ-2020. Дар раванди баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон 46 ҳавзаи интихоботӣ ташкил карда мешаванд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-baroi-ar-yak-izbi-siyos-to-40-da-i-a-va-ti-efiri-rojgon-peshbin-namud/
|title=ИНТИХОБОТ-2020: Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ барои ҳар як ҳизби сиёсӣ то 40 дақиқа вақти эфири ройгон пешбинӣ намуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

* [[26 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми навбатии худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд]].&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/emomal-ra-mon-sharti-mu-imi-ba-dast-ovardani-muvaffa-iyat-dar-muboriza-bo-terrorizm-va-ekstremizm-faoliyati-amo-angshudavu-bosamari-ma-omoti-ifzi-u-u-ast/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Шарти муҳими ба даст овардани муваффақият дар мубориза бо терроризм ва экстремизм фаъолияти ҳамоҳангшудаву босамари мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аст»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/68|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-04-23}}&lt;/ref&gt;

* [[26 декабр]] — зимни ироаи Паём [[соли 2020]] бо мавзӯи «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

* [[26 декабр]] — [[Шоири халқии Тоҷикистон]] [[Муҳаммад Ғоиб]] барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Дастовардҳои соли 2019. Муҳаммад Ғоиб барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2019}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|3}}
[[Гурӯҳ:Соли 2019]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>i2q79kexgg0amerhsihvhtumw9y40gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38673</id>
    <revision>
      <id>1487884</id>
      <parentid>1485058</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58899" sha1="j1tp8swjsjpw0ksnn6xxzijcves6xca" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}

== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон  26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/01/22/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe/ |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/01/23/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature/ |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/regions/central-asia/tajikistan-en/ |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2020/02/27/rossiya-ogranichit-aviasoobshhenie-s-iranom/ |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати  ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/03/13/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli/ |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2020/03/17/ma%d2%b3madtoir-zokirzoda-raisi-ma%d2%b7lisi-namoyandagon-intihob-shud/ |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[апрел]] ==

* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/04/17/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan/ |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] ==

* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/05/01/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19/ |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо  [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] ==

* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[17 июн]] —  Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/all-news/ |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[18 июн]] —  Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[24 июн]] —  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/economics/ |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[июл]]  ==

* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/regions/central-asia/tajikistan-en/ |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[6 июл]] —  дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/economics/ |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[13 июл]] —  Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/society/ |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[август]]  ==

* [[6 август]] —  дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/07/20/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6/ |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[сентябр]]  ==

* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/09/15/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years/ |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]]  ==

* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/society/ |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt; 

* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/10/12/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time/ |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/10/15/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections/ |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/10/30/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president/ |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[ноябр]]  ==

* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/governance/ |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/11/04/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet/ |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/governance/ |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/11/13/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan/ |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/governance/ |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/11/24/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp/ |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]]  ==

* [[3 декабр]] —  Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/03/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report/ |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[9 декабр]] —  ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/09/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10/ |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[10 декабр]] —  дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/10/parliament-approves-new-composition-of-government-today/ |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[10 декабр]] —  тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[23 декабр]] —  баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[23 декабр]] —  Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[24 декабр]] —  дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[24 декабр]] —  дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[25 декабр]] —  тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2020/12/25/donishmandi-to%d2%b7ik-medali-nobel-ba-dast-ovard/ |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[25 декабр]]— Дар доираи корҳои созандагӣ ва татбиқи ҳадафи стратегии саноатикунонии босуръати кишвар дар минтақаи саноатии шаҳри [[Левакант]] корхонаҳои нави истеҳсолӣ ва як қатор иншооти соҳаи маориф мавриди истифода қарор гирифтанд. Раванди бунёди корхонаҳои нави саноатӣ ҳамчун қисми сиёсати давлатии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ арзёбӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/22136
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Соли 2020]] — дар  [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 300 корхонаю коргоҳи нави саноатӣ бо 6500 ҷойи нави корӣ мавриди истифода супорида шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Соли 2020]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>j1tp8swjsjpw0ksnn6xxzijcves6xca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2021</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38675</id>
    <revision>
      <id>1487886</id>
      <parentid>1485969</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43061" sha1="8avchl7tb0zxkxvbpyb0gezuukkmif1" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2021/01/25/nalogovyj-komitet-tadzhikistana-otvetil-na-voprosy-pro-nalog-na-gugl/ |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/01/15/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights/ |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/27/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-dar%d2%b3oi-hudro-boz-mekunad/ |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан,  ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.&lt;ref&gt;[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}&lt;/ref&gt;
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX  192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; 
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/03/26/somon-air-and-utair-to-operate-regular-flights-between-dushanbe-and-moscow/ |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/04/05/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices/ |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[14 апрел]] — Шабакаи нави телевизионии Тоҷикистон — «[[ТВ Илм ва табиат]]» ба фаъолияти худ оғоз намуд. Шабака бо мақсади тарғиби илм, технология, навоварӣ, дастовардҳои соҳаи маориф ва рушди ҷаҳонбинии илмии ҷомеа таъсис дода шуд. Идеяи таъсиси шабака моҳи марти соли 2020 зимни мулоқоти Президенти Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар пешниҳод шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/04/imr-z-dar-dushanbe-shabakai-navi-televizioni-to-ikiston-ilm-va-tabiat-iftito-gardid/
|title=Имрӯз дар Душанбе Шабакаи нави телевизиони Тоҷикистон «Илм ва табиат» ифтитоҳ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Дар бораи таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/meetings_with_intelligentsia/20428
|title=Мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2020-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Май]] ==
* [[Май]]  — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Июн]] ==
* [[Июн]]  — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2021/07/05/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tys-voennosluzhashhih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoj-graniczy/ |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ  (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/08/24/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council/ |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/12/dar-10-sol-shumorai-a%d2%b3olii-to%d2%b7ikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast/ |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон»  таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/29/rasman-dar-dushanbe-daftari-%d2%b7ab%d2%b3ai-mu%d2%9bovimati-millii-af%d2%93oniston-boz-shud-navshuda/ |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&amp;compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/11/03/tajikistan-adopts-the-new-tax-code/ |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Декабр]] ==
* [[7 декабр]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] ду корхонаи нави саноатӣ, аз ҷумла корхонаи истеҳсоли чароғпояҳои светодиодӣ ва лампаҳо, ба истифода дода шуданд. Ба фаъолият оғоз намудани иқтидорҳои нави истеҳсолӣ дар доираи корҳои созандагӣ бахшида ба 30-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон ва сиёсати саноатикунонии кишвар сурат гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/dar-dushanbe-du-korhonai-sanoatii-iste-sol-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Душанбе ду корхонаи саноатии истеҳсолӣ ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-08
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25799
|title=Рушди шабакаҳои нави телевизионӣ ва сиёсати давлатии ҷавонон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[14 декабр]]  — Муассисаи давлатии телевизиони «[[ТВ Илм ва табиат]]» пахши барномаҳои худро оғоз намуд. Шабака дар доираи «Бистсолаи омӯзиши илмҳои табиӣ, дақиқ ва риёзӣ» таъсис дода шуда, вазифаи асосии он тарғиби илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ, риёзӣ ва техникӣ, ихтироъкорӣ ва навоварӣ мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/09/dar-ilm-va-tabiat-direktori-nav-tajn-shud-dar-advali-barnoma-oi-shabakai-navi-televizion-ch-nav-
|title=Дар «Илм ва табиат» директори нав таъйин шуд; дар ҷадвали барномаҳои шабакаи нави телевизионӣ чӣ навгониҳо ба амал меоянд?
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&amp;compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/11/03/tajikistan-adopts-the-new-tax-code/ |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[21 декабр]] —  [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат  [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон Паёми дуюми худро дар соли 2021 «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» пешниҳод намуд. Дар он натиҷаҳои '''30 соли Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон''', рушди иқтисодию иҷтимоӣ, саноатикунонии босуръат, энергетика, маориф, тандурустӣ, сиёсати иҷтимоӣ ва масъалаҳои амнияти миллӣ баррасӣ шуданд. Пешниҳоди асосии иқтисодию саноатии Паём эълон намудани солҳои [[2022]]–[[2026]] ҳамчун '''«Солҳои рушди саноат»''' буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/24852
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-12-21
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/21-dekabr-alasai-shashumi-yak-oyai-ma-lisi-mill-va-ma-lisi-namoyandagoni-um-urii-to-ikiston-davati-shashum-doir-megardad/
|title=21 декабр ҷаласаи шашуми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон баргузор мегардад
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-20
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/node/28034
|title=Натиҷа ва пешниҳодҳои Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2021
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* Эзоҳ: Баъди пешниҳоди Паёми 21 декабри соли 2021 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[6 январ|6 январи]] [[соли 2022]], №309 '''солҳои 2022–2026 «Солҳои рушди саноат»''' эълон гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-sanoat-elon-namudani-sol-oi-2022-2026/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди саноат» эълон намудани солҳои 2022–2026
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-01-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Соли 2021]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>8avchl7tb0zxkxvbpyb0gezuukkmif1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2022</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38677</id>
    <revision>
      <id>1488010</id>
      <parentid>1484623</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31615" sha1="p27nk07lrjmxm5avvjw7tm79b8xfh2f" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}

== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]]  — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/21/%d2%b3ukumat-az-soli-2021-nati%d2%b7agir%d3%a3-va-vazifa%d2%b3oi-soli-%d2%b7oriro-muajyan-kard/|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/29/nati%d2%b7ai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu%d2%9b-kardand-protokoli-1-maji-2021-ro-purra-i%d2%b7ro-shavad/|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ  — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман»,  «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://asiaplus.news/tg/2022/02/04/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-baroi-barguzorii-se-ozmun-%d2%b3ududi-8-mln-somon%d3%a3-%d2%b7udo-kard/ |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;
* [[8 феврал]]  — Дар шаҳри [[Бӯстон]]и [[вилояти Суғд]] корхонаи истеҳсоли мехҳои печони ҶДММ «Нуртез» ва корхонаи заргарии «Зари Суғд»-и КВД «Фулузоти нодири Тоҷикистон» ба истифода дода шуданд. Корхонаҳои мазкур ба рушди истеҳсолоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Апрел]] == 
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/04/14/cafari-prezident-ba-su%d2%93d-az-iftito%d2%b3i-korhonai-talko-gold-dar-no%d2%b3iyai-ajn%d3%a3-o%d2%93oz-shud/|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[17 апрел]]  — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] фаъолияти корхонаи [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] оғоз гардид. Корхона барои истихроҷ ва коркарди маъданҳои қиматбаҳо, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва рушди иқтидори содиротии саноатӣ бунёд карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/event/domestic_trips/35147
|title=Оғози фаъолияти корхонаи маъдантозакунии ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2022-04-17
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг» ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[23 апрел]]  — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

== [[Май]] ==
* [[17 май]]  — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини  «Абобил-2»  бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/05/17/dar-to%d2%b7ikiston-korhonai-iste%d2%b3soli-pa%d2%b3pod-yo-tajyora%d2%b3oi-besarnishini-eron%d3%a3-sohta-shud/|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи &quot;Ситораҳои Иттиҳод&quot;-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/06/olimi-riyozidoni-to%d2%b7ik-mergand-sha%d2%b3bozov-barandai-%d2%b7oizai-sitora%d2%b3oi-itti%d2%b3od-i-idm-shud/|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи &quot;Ситораҳои иттиҳод&quot;-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}&lt;/ref&gt;. 
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/21/vagon%d2%b3oi-nav-tabloi-ittiloot%d3%a3-%d2%9batorai-dushanbe-toshkand-ba-ro%d2%b3-baromad/ |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}&lt;/ref&gt;.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-07-07|archivedate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220713175053/https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} &lt;/ref&gt;
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/07/07/reuters-evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostrojku-roguna-milliardy/ |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}&lt;/ref&gt;
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.&lt;ref&gt; {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt; 
== [[Август]] ==
*  [[9 август]]  — Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи [[ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»]] ба истифода дода шуд. Корхона бо мақсади таъмини бозори дохилӣ бо маҳсулоти ватании ивазкунандаи воридот бунёд гардида, 20 ҷойи корӣ фароҳам овард.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/08/18/to%d2%b7ikiston-yagona-kishvari-pasosh%d3%afrav%d3%a3-miyoni-kambizoattarin%d2%b3o-az-r%d3%afi-%d2%b3a%d2%b7mi-mmd-ba-sari-a%d2%b3ol%d3%a3-ast/|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва  [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ &quot;Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент&quot;|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt;
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи &quot;Истиқлол&quot; чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/10/05/abdufatto%d2%b3-sharifzoda-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-zodr%d3%afzashonro-dar-i%d2%b3otai-farzandonu-pajvandon-%d2%b7ashn-megirand/|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}&lt;/ref&gt;.

== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]  Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]  Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt; ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон  Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.
*  [[20 декабр]]  — Дар шаҳри [[Душанбе]] корхонаи [[ҶДММ «Қолинҳои Душанбе»]] ба фаъолият оғоз намуд. Корхона аз ҷумлаи корхонаҳои калони саноатие буд, ки дар соли 2022 бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба истифода дода шуданд ва барои рушди саноати сабук ва ташкили ҷойҳои нави корӣ аҳамияти иқтисодӣ дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://jumhuriyat.tj/508-2022-soli-jetirofi-tashabbusoi-navi-aonii-toikiston-siesati-dohil.html
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои нави ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[23 декабр]] —  Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/23/maoshu-nafa%d2%9ba-va-stipendiya-dar-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand/|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>p27nk07lrjmxm5avvjw7tm79b8xfh2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мукаррама Қосимова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41156</id>
    <revision>
      <id>1487998</id>
      <parentid>1259032</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11925" sha1="fvwgcjptxl05ra7e5l4wy93pxg4x6ln" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Мукаррама Қосимова
 |номи аслӣ        = Қосимова Мукаррама Набиевна
 |тасвир           = Mukarama_Qosimova_15.01.13.jpg
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = Мукаррама Қосимова дар соли 2013
 |таърихи таваллуд = 16.1.1933 
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|Конибодом|шаҳри Конибодом}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт= 2.10.2020
 |шаҳрвандӣ        = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт= [[Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ       = [[филология]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои филология}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер       = [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]]
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}

'''Мукаррама Қосимова''' (''Қосимова Мукаррама Набиевна''; [[16 январ]]и [[1933]], [[Конибодом]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[2 октябр]]и [[2020]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/10/02/darguzashti-zabonshinosi-varzida-mukarrama-%d2%9bosimova/|title=Даргузашти забоншиноси варзида Мукаррама Қосимова|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2020-10-02}}&lt;/ref&gt;, [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[забоншинос]]и тоҷик, доктори илми филология ([[1982]]), профессор ([[1984]]), узви вобастаи [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶТ]] ([[1997]]), академики Академияи байналмилалии мактабҳои олӣ ([[1991]])&lt;ref&gt;Қосимова Мукаррама Набиевна // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 341. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;, Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1967), Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1996).

== Зиндагинома ==
Мукаррама Қосимова 16 январи соли 1933 дар шаҳри Конибодом дар хонаводаи яке аз поягузорони рӯзноманигории тоҷик [[Нaбӣ Фахрӣ]] ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=10571|title=Муҳаққиқи дақиқкор|author=Н. Солеҳов, Р. Салимов, М. Абдуллоев|website=www.jumhuriyat.tj|date=|publisher=Нашрияи расмии Тоҷикистон - &quot;Ҷумҳурият&quot;|accessdate=2020-10-02}}&lt;/ref&gt;. Баъд аз хатми [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] дар аспирантура (1955—1959) таҳсил кардааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Солҳои 1956—1986 ба ҳайси муаллима, муаллимаи калон, дотсент, профессори факултети филологияи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] кору фаъолият кардааст. Солҳои 1966—1968 ва 1974—1977 декани факултети филологияи ДМТ. Солҳои 1971—1973 дар вазифаи ходими калони илмӣ буд. Солҳои 1986—1995 мудири кафедраи забони тоҷикии ДДТ ва солҳои 1995—2003 мудири кафедраи таърихи забон ва типологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буд. 

Мукаррама Қосимова аз соли 1982 аввал ба ҳайси котиби илмӣ, сипас раиси Шӯрои диссертатсионӣ барои дифои рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дар назди ДМТ то соли 2012 ва узви Шӯрои диссертатсионӣ дар назди Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон буд. Аз соли 2004 профессор, мушовири илмии кафедраи таърихи забон ва типологияи ДМТ буд.

Бо ибтикори Мукаррама Қосимова  Маркази омӯзиши забонҳои назди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ташкил шуд, ки дар ин марказ асосан шаҳрвандони хориҷӣ забонҳои тоҷикӣ, русӣ, арабиро меомӯзанд ва аз соли 2001 то 2009 роҳбарии ин марказро ба уҳда дошт.

Ҳамакнун ӯ узви Комиссияи аттестатсионии назди Ҳукумати Тоҷикистон аст. Мукаррама Қосимова дар тарғибу омӯзиши алифбои ниёгон ба воситаи телевизиони марказӣ ва ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» кӯшиши зиёде ба харҷ додааст.

== Фаъолияти илмӣ ==
Соли 1962 диссертатсияи номзадиро дар мавзӯи «Ҷумлаҳои пайрави шартӣ дар забони адабии тоҷик» ҳимоя намуд. Соли 1982 рисолаи докториро дифоъ кардааст. 

Зери роҳбарии Мукаррама Қосимова 42 нафар рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ дифоъ кардаанд&lt;ref&gt;Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.&lt;/ref&gt;. Мукаррама Қосимова барои мактаби олӣ ва миёна китобҳои дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ таълиф карда, ба қалами ӯ беш аз 190 номгӯйи асар ва интишороти илмӣ тааллуқ дорад.

== Даргузашт ==
Мукаррама Қосимова 2 октябри соли 2020 дар синни 87 солагӣ дар манзили зисташ дар Душанбе даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

== Осор ==
* Матни классикӣ /Васоити таълимӣ. — Душанбе, 1969; 1976; 1989; 2000; 2010;
* Маҷмуаи машқҳо аз забони тоҷикӣ /Дастур барои муаллимони мактабҳои миёна. — Душанбе, 1971;
* Хрестоматия оид ба матни классикӣ. — Душанбе, 1974;
* Практикум аз забони ҳозираи тоҷик/Морфология ва синтаксис: Васоити таълим барои донишҷӯёни факултети филологияи мактабҳои олӣ. — Душанбе, Маориф, 1976;
* Маҷмуаи машқҳои синтаксиси забони тоҷикӣ (бо ҳаммуаллифии Б. Камолиддинов). — Душанбе, 1976;
* Очеркҳо оид ба синтаксиси ҷумлаҳои соддаи насри асри Х1 (Дар асоси материали «Сиёсатнома», «Қобуснома», «Сафарнома»). — Душанбе: Ирфон, 1976. — 216 с.
* Маҷмӯаи машқҳо аз синтаксиси ҷумлаҳои мураккаби забони тоҷикӣ (бо ҳаммуаллифии Б. Камолиддинов). — Душанбе, 1981;
* Луғати мухтасари таълимии тоҷикӣ-русӣ ва русӣ-тоҷикӣ (бо ҳаммуаллифии Д. Искандарова). — Душанбе, 2001;
* Луғати мухтасари мавзӯии таълимии тоҷикӣ-русӣ (бо ҳаммуаллифии Д. Искандарова, С. Собирҷонов, С. Ҳошимов, Т. Шокиров, А. Ҳасанов). — Душанбе, 2002;
* Краткий русско-таджикский тематический учебный словарь (бо ҳаммуаллифии Д. Искандарова).- Душанбе, 2002;
* Алифбои арабии тоҷикӣ ва имлои он (Китоби дарсӣ барои донишҷӯёни факултаҳои ғайрифилологии мактабҳои олӣ). — Душанбе, 2002;
* Луғати мухтасари мавзӯии таълимии тоҷикӣ-русӣ. — Душанбе, 2002;
* Мухтасар оид ба истилоҳоти забоншиносии пешини тоҷик. — Душанбе, 2002;
* Об дар «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ. — Душанбе, 2003;
* Забон ва муъҷизаи он. — Душанбе, 2004;
* Хуб шуд, ки зан ба давлат ёр шуд. Нашри дуюм. — Душанбе, 2005;
* Истилоҳоти қадимаи тоҷикӣ (маълумоти мухтасар). — Душанбе, 2007;
* Чор унсур: Маъниофаринӣ, калимасозӣ (дар асоси маводи «Маснавии маънавӣ»). — Душанбе: Деваштич, 2007. — 256 с.,
* Вожаи бад: маъно, калимасозӣ, вазифаҳои грамматикӣ (дар асоси осори асрҳои 1Х- Х). — Душанбе: Сино, 2011. — 92 с.,
* Таърихи забони адабии тоҷик (асрҳои 1Х-Х). Ҷ.1. — Душанбе, 2012.

== Ҷоизаҳо ==
* Дорандаи нишони «Мактаби олии СССР. Барои муваффақиятҳои шоиста дар фаъолияти меҳнатӣ»,
* Медали «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»,
* Медали «Ветерани меҳнат»,
* Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1996),
* Аълочии маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1967).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://philol.tnu.tj/KafZabTip.htm Сомонаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]
* {{Cite web|url=http://kmt.tj/professor-mukarrama-kosimova-85-sola-shud|title=Профессор Мукаррама Қосимова 85-сола шуд|author=|website=kmt.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2019-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122031631/http://kmt.tj/professor-mukarrama-kosimova-85-sola-shud|archivedate=2021-01-22}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Занҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>fvwgcjptxl05ra7e5l4wy93pxg4x6ln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Курсант</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52866</id>
    <revision>
      <id>1487858</id>
      <parentid>1288313</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3926" sha1="k0bu7xidmsf9f3q2d9b69y9k8f8olb5" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-(D)-2010.svg
| image_size      = 100px
| зернавис1       = Размомӯзи [[Нерӯи заминӣ]]
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-(D)-2010.svg
| зернавис2       = Размомӯзи [[Нерӯи ҳавоӣ]] 
| ном             = '''Размомӯз'''
| кишвар          = {{flag|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌آموز'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Ranks and insignia of NATO armies officers#Officers (OF 1–10)|OF-(D)]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = 
| дараҷаи поинтар =
| ҳамто           = {{bulleted list|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''دانشجوی دانشگاه نظامی'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Курсант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Officer cadet''|[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-(D)}}|
}}

'''Курсант''' ё '''Размомӯз''' ({{lang-fa|'''رزم‌آموز'''}}) — шахсе, ки бо тартиби муқарраршуда ба муассисаи олии таълимии ҳарбӣ (ва ё махсус) қабул шуда, барои ба дараҷаи муайяни таҳсилот ва ихтисос соҳиб шудан таҳсил мекунад&lt;ref&gt;Қонуни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ» Боби якум. Моддаи 2. Мафҳумҳои асосӣ&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Размомӯз''» аз ду бахш сохта шудааст: ''разм'' + ''омӯз''. Мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''разм'') + асоси феъли замони ҳозираи «''омӯхтан''» (''омӯз'')] аст. Дар сохти ин сифат аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:

Разм &lt; ({{lang-fa|'''رزم'''}} «''ҷанг'', ''набард''»  &lt; {{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razman-''}} «''[[рада]], ороиш''» &lt; эронии бостон: √''raz''- «''рост кардан''; ''дар як рада рост кардан'', ''оростан''» &gt; {{lang-ae|''rasman-''}})  + ''омӯз'' &gt; ''омӯхтан'' – донишҷӯи донишгоҳи низомӣ ё афсарӣ; [[сарбоз]] ё [[афсар]]е, ки давраҳои омӯзиши низомиро мегузаронад.

«''Размомӯз''» барои ҷойгузин кардани [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|симати низомии]] «''курсант''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Манобеъ ==
&lt;references /&gt;
{{хурд}}

== Нигаред низ ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]

[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Артиши Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ]]
[[Гурӯҳ:Донишгоҳ]]</text>
      <sha1>k0bu7xidmsf9f3q2d9b69y9k8f8olb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маъруфхоҷа Баҳодуров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53457</id>
    <revision>
      <id>1488013</id>
      <parentid>1388526</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7569" sha1="7sk7fxv615wjw3qg17cko4vdy3fbzfx" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = 
|номи аслӣ            = Маъруфхоҷа Баҳодуров
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 1920
|зодгоҳ               = Рӯмон [[ноҳияи Ғафуров]]
|таърихи даргузашт    = 1997
|маҳалли даргузашт    = Рӯмон [[ноҳияи Ғафуров]]
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 =  овозхон ва навозанда,сароянда
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо            =  [[Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон]] ([[1945]]). [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1947]]), орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат ([[1957]]),
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}

'''Маъруфхоҷа Баҳодуров''' ({{ВД-Дебоча}}) — овозхон ва навозандаи тоҷик, [[Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1947]]).

== Зиндагинома ==
Маъруфхоҷа Баҳодуров 18 ноябри соли [[1920]] дар деҳаи Румони [[ноҳияи Ғафуров]] ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/11/18/%d2%b7%d3%afrabek-murodov-marufh%d3%af%d2%b7a-ba%d2%b3odurovro-dar-av%d2%b7i-%d2%b3unarash-%d2%9badr-nakardem/|title=Ҷӯрабек Муродов: “Маъруфхӯҷа Баҳодуровро дар авҷи ҳунараш қадр накардем”|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2022-11-18|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;. Яке аз давомдиҳандагони анъанаҳои [[Содирхон Ҳофиз]]. Узви дастаи ҳаваскорони қасри маданияти комбинати абрешим (1934—1938), овозхони [[Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев|Филармонияи давлатии Тоҷикистон]] (1938—1950), роҳбари ансамбли мусиқии тоҷик дар кумитаи садои ҶШС Ӯзбекистон (1950—1956), корманди театри опера ва балети шаҳри [[Самарқанд]] (1966—1967), профессори [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (1993—1996).

== Эҷодиёт ==
Барномаашро беш аз 100 суруду тарона ташкил медиҳад. Баҳодуров иҷрокунандаи силсилаи сурудҳои «[[Шашмақом]]», асарҳои Содирхон Ҳофиз («Гулёр», «Гулёри Содирхон», «Ушшоқ»-и Содирхон) мебошад. Сурудҳои машҳури Баҳодуров «Ба фидои ту», «Тасаддуқ», «Эй дил хомуш шав», «Дилбари ҷонони ман», «Ёрро» ба ганҷинаи тилоии мусиқии халқи тоҷик ворид шудаанд. Аз сарояндагони баландноми мусиқии классикии тоҷик ба шумор меравад. Барномаашро беш аз 100 суруду тарона ташкил медиҳад. Ӯ ба осори мусиқии Содирхон рӯҳия ва ифодаи тоза бахшида, таронаҳои «Шаҳноз», «Шаҳнози Содирхон», «Чапандози Содирхон», «Гулёри Содирхон», «Гулёр», «Баёт», «Ушшоқ», «Чоргоҳ», «Дугоҳ», «Ироқ» «Нимчӯпонӣ» ва ғ-ро бо маҳорати баланди сарояндагӣ иҷро намудааст. Таронаҳои Баҳодуров «Дилбари ҷонони ман» (ғазали Ҳофиз), «Эй дил хомӯш шав» (шеъри Лоҳутӣ), «Фидои ту» (ғазали Бедил), «Тасаддуқ» (ғазали Машраб) ва ғ. ба хазинаи тилоии мусиқии классикии тоҷик дохил шудаанд. Баҳодуров мусаннифи достони шеърию мусиқии «Лайлӣ ва Маҷнун» ва ғ. мебошад. Инчунин муаллифи якчанд барномаҳои ҳунарист.
Иштирокчии Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Москва (1941), Даҳаи санъати ҷумҳуриҳои Осиёи Миёна ва Қазоқистон (Тошкент 1944), ҳамоиши байналхалқии мусиқии мардумони Шарқ ([[Самарқанд]] [[1988]]), Анҷумани тоҷикони дунё ([[Душанбе]]и [[1994]]), Рӯзҳои адабиёт ва санъати тоҷик дар вилоятҳои [[Тошканд]]у Фаргона ([[1997]]). Ба кишварҳои Афғонистон ва Эрон сафарҳои ҳунарӣ кардааст.&lt;ref&gt;[[Ҷӯрахон Обидпур|Обидпур Ҷ.]] Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С. 59-60. — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2{{ref-tg}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
* Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат ([[1957]]),
* «Нишони фахрӣ»,
* медали «Барои шуҷоати меҳнатӣ» ([[1954]]),
* Ифтихорномаи Президиуми ШО ҶШС Тоҷикистон қадрдонӣ шудааст.&lt;ref&gt;Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — с. 39 ISBN 978-99947-49-13-3&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1, Д., 1988;
* Таджикская музыка, Д., 2003;

== Пайвандҳо ==
* [http://elbibhgu.narod.ru/TavcifnomaiOmuzgoron/TavsifnomaiOmuzgoron.html Омӯзгорони ДДХ ба номи Б. Ғафуров]
* [https://www.youtube.com/watch?v=zQlb0GL_MoM Шашмаком — Маъруфхуча Баходуров]
* [https://www.youtube.com/watch?v=9glDR-h5GSE Шашмаком — Насруллои — Маъруфхуча Баходуров]
* [https://www.youtube.com/user/habibsl/videos Ҳабиб Саид — YouTube — «Ёде зи он замон»]


[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони халқии ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони асри XX]]</text>
      <sha1>7sk7fxv615wjw3qg17cko4vdy3fbzfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷашни Сада</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57620</id>
    <revision>
      <id>1488090</id>
      <parentid>1476461</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20392" sha1="h5cyj0dd3y3xicty43k19iki74u4x95" xml:space="preserve">{{Ҷашн}}
[[Акс:JashnSadeh.jpg|thumb|Ҷашни Сада дар Эрон]]
'''Ҷашни Сада''' ({{lang-fa|جشن سَده}}) — яке аз [[ҷашн]]ҳои эронитаборон ва мардуми форсизабон аст, ки дар оғози шомгоҳи 10 баҳманмоҳ (30 январи тақвими мелодӣ) баргузор мешавад. Ин рӯзро [[Обонрӯз]] мегӯянд. Ҷашн дар Обонрӯз аз [[Обон]] баробар бо рӯзи даҳҳуми [[Обон]] будааст. Обон - номи дигари [[Аноҳито|Аноҳид ]] эзидбонуи обҳои рӯи замин ва нигаҳбони покӣ ва беолоишӣ дар ҷаҳони ҳастӣ мебошад. [[Аноҳито]] дар [[устура]]ҳои эронӣ яке аз тобноктарин чеҳраҳо ва яке аз коромадтарин нақшон аст.  

== Таърих ==
Бино ба тадқиқоти олими мардумшинос ва мутахассиси фолклор [[Равшан Раҳмонӣ]] таърихи нишонаҳои пайдоиши ҷашни Сада, ки марбут ба Хуршед ва тимсоли он оташ мебошад, хеле қадимӣ буда, ба замони пеш аз ориёӣ ва ҳатто аз он ҳам дуртар мерасад. Доир ба арзи ҳастӣ намудани он аввалин ахбор дар фарҳанги гуфторӣ (шифоҳӣ), устураҳои мансух ишора рафта ва тавассути ин ду сарчашма ба осори хаттӣ роҳ ёфтааст. Хеле муҳим аст, ки ''боварҳо ва нишонаҳои эътиқод ба Хуршеду оташ, ки сабабгори аслии ба вуҷуд омадани ҷашни Сада мебошад'', то имрӯз дар байни мардумони гуногуни олам ба назар мерасад.

Бо пайдо шудани оташ ва муқаддас гардидани он мардуми пешин барои худ ҷашни Садаро интихоб карданд. Ин аз як тараф ифодагари рамзи ҷовидонагии Хуршед ва муқаддас донистани оташ мебошад, аз тарафи дигар ба зиндагии инсон ва робитаи ӯ бо табиат вобастагии ногусастанӣ дорад. Баъдҳо маҳз пайдо шудани «ҷашни оташ» ва ҳамчун рамзи Хуршед донистани он ҷашни Сада дар миёни мардум густариш пайдо кард.

Дар бораи пайдоиши ҷашни Сада назарҳо гуногун мебошанд. Баъзе муҳаққиқон ва донишмандон онро ҷашни замони ориёӣ мепиндоранд ва иддаи дигар падидории онро пеш аз даврони ориёиҳо медонанд. Вале ба ҳар сурат пайдоиши ҷашни Сада ва устураҳои марбут ба он ба масъалаи таҷҷамӯи рӯшноӣ ва оташ вобаста мебошад ва аз таҳаввули ташаккули қавмҳои ориёӣ дарак медиҳанд, ки онҳо ин ҷашнро аз пешиниён гирифтанд ва баъдиҳо онро то рӯзгори мо расониданд. Агар аз ин нуқтаи назар ба ҷашни Сада наздик шавем, нахуст аз ҳама моҳияти мақулаҳои хуршед, рӯшноӣ ва оташ пеши назар меоянд, ки ҳар кадомаш ба ҳаёти инсон ва табиат вобастагии хос доранд. Ба ҳамагон маълум аст, ки маҳз ба воситаи рӯшноии Хуршед тамоми мавҷудоти олам зинда аст ва ҳаракат мекунад. Дар ин бора Пешвои миллат дар навиштаҳои худ ишорати ҷолибе доранд, ки чунин аст: {{аввали иқтибос}}«Дар миёни қувваҳои сершумори бадӣ, дар дашту ҷангалҳои Осиёи Марказӣ, ки ҷони инсонро дар азоб ва ба таҳлука меандохт, бахусус хушкӣ ва торикӣ бисёр зиёновар буданд. Онҳо дарёфта буданд, ки бар зидди неруҳои номбаршудаи бадӣ, озар ё оташ ва раъду барқ муассир буданд. Бар зидди торикӣ бошад, Хуршед, чун унсури тавоно муқаддас дониста мешуд. Нисбати ҳамин аст, ки Хуршед дар миёни нажоди қавмҳои зиёди олами бостон ситоиш ва парастиш шудааст» {{охири иқтибос|сарчашма=[[Эмомалӣ Раҳмон]]ов. «Нигоҳе ба таърих ва тамаддуни ориёӣ», 2006, С.263}}
Ҳамин хусусиятро инсонҳои замони бостон эътироф намуда, аз гармии Хуршед баҳра мебурданд ва алоҳида онро ниёиш карда, пасон, рӯшноӣ ва оташро ба он нисбат дода, ин унсурҳои табииро кашф карданд ва ба онҳо эътиқод оварда, ба парастишашон оғоз намуданд, ки баъдҳо муҷиби пайдо шудани ҷашни Сада гардидааст.

Дар фарҳанги суннатии ниёгони мо муборизаи равшанӣ ва торикӣ ҳамчун ҷавҳари маънавӣ нақши калидӣ доранд, ки он ба ҷашни Сада низ алоқаманд мебошад. Дар доираи ташаккули ҳамин унсурҳои ба ҳам зид гузаштагони мо, аз ҷумла қавмҳои ориёӣ ду фасли сол доштанд, ки ин ҳамон муборизаи [[Ҳурмузд]]у [[Аҳриман]] ва муборизаи равшанӣ бо торикиро ба ёд меорад. Якеро тобистони (ҳама [hama]) бузург меномиданд, ки он ҳафт моҳро дар бар мегирифт ва аз оғози фарвардин (баробари 21-ум ва гоҳе 22 марти тақвими мелодӣ) шурӯъ шуда, то охири моҳи меҳр (баробари 22 октябри тақвими мелодӣ) идома меёфт. Дуюмиро зимистони (зайана [zayana]) бузург мегуфтанд, ки аз аввали моҳи обон (баробари 23 октябри тақвими мелодӣ) сар мешуд ва то поёни моҳи исфандро (баробари 20 марти тақвими мелодӣ) дар бар гирифта, 150 рӯз идома меёфт.

== Вожаи Сада ==
Сада дар забони авастоӣ ба маънои ''«баромадан ва тулуъ кардан»''-ро доро будааст. Дар забонҳои эронии бостон ба гунаи ''«sadok»'' ва дар форсии миёна ба гунаи ''«sadag»'' будааст. Агар нахустин рӯзи зимистонро (пас аз [[Шаби ялдо]]) тавлиди дигаре барои Хуршед ё [[Меҳр (Митро)|Меҳр]] бидонем метавон онро ҳамоҳанг дар ҷашн гирифтан дар даҳумин ва чиҳиллумин рӯзи тавлиди ойини куҳан ва зиндаи эронӣ донист (дар ҳамаи остонҳои кишвар ва сарзаминҳои эронӣ дониста мешавад).
Оид ба истилоҳи «Сада» низ фикрҳои гуногун мавҷуд бошанд ҳам, онҳо ба ҳамдигар умумият дошта, қадимияти ин ҷашнро тасдиқ менамоянд. Масалан, донишманди маъруфи эронӣ Ҳошими Ризоӣ дар бораи вожаи сада менависад, ки: {{аввали иқтибос}}«Сада вожаи форсӣ аст. Дар паҳлавӣ бояд ба шакле аз ин ашкол: ''сат [sat], сатаг [satag], садҳаг [sadhag], садҳ [sadh], сата [sata]'' буда бошад. Дар арабӣ ба сурати ''сазақ'' ё ''садақ'' китобат ва талаффуз мешавад. Маъмулан, вожаҳое, ки аз форсии миёна ба форсии ҷадид даромада ва ба „ҳо“-и ғайри малфуз хатм мешаванд, дар асл ба ҳарфи „гоф“ ё „коф“ тамом мешуда. Ҳамчунин ҳарфи „т“ дар паҳлавӣ, дар форсии ҷадид ба „д“ ва дар арабӣ ба „зол“ табдил мешавад. Дар форсии миёна ва форсии бостон ва [[Авесто]] ба ҳар ҳол вожаи ''сата [sata]'' ба маънии ''сад'', ''адади сад'' мебошад, чунонки дар форсӣ низ Сада ба маънии ''сад сол'' дар баробари қарн ба кор меравад».{{охири иқтибос|сарчашма=Ризо Ҳошим. Ҷашнҳои оташ ва меҳргон. Теҳрон, 1383, саҳ.99.}}

== Ойинҳо ==
Ҷашни Садаро дар байни мардуми форсизабон ба тарзи гуногун истиқбол мегирад. Яке аз усулҳои идгузаронӣ чунин аст:

Дар даҳумин рӯз ё Обонрӯз аз баҳман моҳ бо афрухтани ҳезуме, ки мардум аз пагоҳӣ бар бомӣ хонаи худ ё бар баландии кӯҳистон гирд оварданд, ин ҷашн оғоз мешавад.
Дар ишороте торих, ин ҷашн ҳамеша ба шакле дастҷамъӣ ва бо гирдиҳамойии ҳамаи мардумони шаҳр, маҳалла ва русто дар якҷо ва бо барпойи як оташе бузург баргузор мешуда аст. Мардумон дар гирд овардани ҳезум бо якдигар мушорекат мекунанд ва ба ин тартиб ҷашни Сада, ҷашни ҳамкорӣ ва ҳамбастагии мардумон аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.avesta.org/sadeh.htm|title=The Zoroastrian festival of Sadeh (Jashan-e Sadeh)|website=www.avesta.org|accessdate=2020-01-31}}&lt;/ref&gt;.

Аз шаби таваллуди [[Хуршед]], пас аз чил рӯз барои гарму сӯзон шудани офтоб, ниёкони мо ҷашни Садаро гиромӣ медоштанд. Дар ҷашни Сада маросими афрӯхтани оташ ва паридан аз болои он ривоҷ доштааст. Ин расм дар миёни насрониҳо, ба вижа русҳо, ҳамчун ҷашни ''«масленница»'', роиҷ аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mazdo.wordpress.com/2012/12/27/%d1%88%d0%b0%d0%b1%d0%b8-%d1%8f%d0%bb%d0%b4%d0%be/|title=Шаби ялдо|author=|website=Торнигори Зафар Мирзоён|date=2012-12-27|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-01-31}}&lt;/ref&gt;.

Ҷашни Садаро дар даҳумин рӯзи моҳи баҳман (баробари 29-30 январ) баргузор мекарданд, ки аз зимистон сад рӯз (обон, озар, дай ва даҳ рӯзи баҳман) мегузашт. Ба ақидаи ориёиҳои қадим сармо ба авҷи баланди худ мерасид ва баъдан ҳаво тадриҷан ба самти беҳбудӣ, нармӣ ва гармӣ мерафт. Аз ин рӯ, барои он ки ба кишту кори онҳо зараре нарасад ва чорвоҳояшон аз сардӣ эмин нигаҳдорӣ гардад, оташро ҳамчун рамзи Ҳурмузд меафрӯхтанд, то дар он қувваҳои бадӣ сӯзанду нобуд гарданд. Ба гуфти бархе аз донишмандон ҳамин ки аз зимистони бузург сад рӯз мегузашт, мардум ҷашни оташ, яъне Садаро барпо менамуданд. Онҳо бовар доштанд, ки лаҳзаҳои сармои ҷонкоҳ гузаштаасту нармию гармӣ вориди рӯзгори мардум шудааст. Аз гузаштани сармои шадид, ки неруи аҳриманӣ аст, хушҳолӣ карда аз дашту саҳро ҳезум, бутта, хошок ҷамъ оварда, хирмани бузург месохтанд. Баробари расидани торикӣ он хирмани ҳезуму хасу хошокро оташ мезаданд, ки аз ин оташ ҳама ҷо фурӯзон мегашт ва дар гирди он рақсу бозию хушҳолӣ менамуданд. Дар он рӯзгорони қадим ниёгони ориёиҳо бар он бовар буданд, ки ин гулхан ҳамчун неруи Ҳурмузд бозмондаҳои сарморо, ки марбути Аҳриман аст, нобуд месозад&lt;ref&gt;Разӣ Ҳ. Гоҳшуморӣ ва ҷашнҳои Эрони бостон. Теҳрон, 1371&lt;/ref&gt;

== Сада дар Эрон ==
Зартуштиёни Теҳрон, Караҷ, устони Язд ва рустоҳои атрофи Ардакон, Кирмон ва рустоҳо, Аҳвоз, Шероз, Исфаҳон, Урупо (Суъед) ва Омрико (Колифурниё) ва Устуролиё бо гирд омадан дар як нуқта аз шаҳр ё русто дар канораҳои ҳам оташе бузург меафрӯзанд ва ба ниёишхонӣ ва сурудхонӣ ва ба пойкубӣ мепардозанд.

Ин ҷашн дар тақвими ҷадиди зартуштиён мусодеф бо Меҳррӯз аз баҳманмоҳ шудааст, ҳол онки [[Абурайҳон Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ|Абурайҳони Берунӣ]] ва дигар манобеъ онро [[Обонрӯз]] гузориш кардаанд.&lt;ref&gt;Осор ал боқия, фасли 9, Абурайҳон Берунӣ(порсӣ:آثارالباقیه، فصل نهم، ابوریحان بیرونی)&lt;/ref&gt;

== Сада дар гузаштаи тоҷикон ==
Мувофиқи ривояти «Шоҳнома» Ҳушанг шоҳи пешдодиён ин ҷашнро асос гузоштааст. Гӯё Ҳушанг ҳамроҳи дарбориёнаш дар саҳро ба море дучор меояд. Ҳушанг сӯйи мор санг меандозад. Санг бар санги дигар бархӯрда аз он оташак меҷаҳад ва ба ҳамин васила оташ кашф мегардад. Минбаъд одамон ба ҳамин муносибат оташ афрӯхта ба он саҷда мекарданд.
&lt;poem&gt;&lt;big&gt;&lt;center&gt;Сада ҷашни мулуки номдор аст,
&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;br&gt;Зи Афридуну аз Ҷам ёдгор аст.
Унсурӣ &lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/poem&gt;
Ҷашни Сада ба оини [[Меҳр (Митро)|Меҳргароӣ]] (Митроӣ) дуруст меояд, ки аз оини Зардуштӣ 3000-то 5000 пеш мавҷуд буд. Дар [[Маздаясна|оини Зардуштӣ]] муқаддасоти ҷашни Сада нигоҳ дошта шуд. Сада то садаи XII ҷашн гирифта мешуд, лекин баъдҳо аз байн рафт, вале нишонаҳои он — гулхан афрӯхтан, дар гирди он базм оростан ҳанӯз ҳам дар байни мардуми тоҷик ба назар мерасад.
Ҳаким Фирдавсӣ оғози ин ҷашнро ба Ҳушанг, писари Сиёмак нисбат медиҳад. &lt;poem&gt;&lt;big&gt;&lt;center&gt;Зи Ҳушанг монд он Сада ёдгор,
&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;br&gt;Басе бод чун ӯ дигар шаҳриёр.&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;/poem&gt;
 
Дар [[Тоҷикистон]] аз рӯи тақвими мардуми форсизабон рӯзи ҷашни Сада дар баъзе аз деҳот ҷашн гирифта мешавад.

== Ба [[Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон|Феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО ]]ворид шудани Ҷашни Сада ==
[[Соли 2023]] дар иҷлосияи 18-уми Кумитаи байниҳукуматӣ оид ба ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддии ЮНЕСКО аз Тоҷикистон - '''Ҷашни Сада''' ҳамчун ҳунари фарҳангӣ ва мероси башарият эътироф гардида, ба Феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО ворид шуда буданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/12/05/me%d2%b3rgon-va-sanati-sohtu-navohtani-rubob-ba-fe%d2%b3risti-merosi-%d2%93ajrimoddii-yunesko-vorid-shud/|title=“Меҳргон” ва “Санъати сохту навохтани рубоб” ба феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО ворид шуд|date=2024-12-04|publisher=asiaplustj|lang=|accessdate=2024-12-05}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Баҳор М. Аз устура то таърих. Теҳрон: «Нашри Чашма», 1384 хуршедӣ. (бо ҳуруфи форсӣ).
* Баҳор М., Ҷусторе чанд дар фарҳанги Эрон // Ойинҳо ва ҷашнҳои куҳани Эрон. Теҳрон: Интишороти Фикри рӯз. 1373, с. 124.
* Бертелс Е. Э. Праздник джашни сада в таджикской поэзии // Сборник статей по филологии народов Средней Азии посвященный 80-летию со дня рождения А. А. Семёнова. Сталинабад: Издательство Академия наук ҶШС Таджикистан, 1953. с. 33-43.
* Берунӣ Абӯрайҳон. Осор-ул-боқия. Теҳрон: Интишороти Амири Кабир. 1363 ш.
* Брагинский И. С. Из истории таджикской народной поэзии. Элементы народно-поэтического творчества в памятниках древней и средневековой письменности. М.: Изд-во АН СССР, 1956.
* Раҳимов Д. Сада ҷашни азёдрафтаи эрониён // Чинори пургул. Душанбе, 2008.
* Якубов Ю. Праздник Сада или древней масленицы // Мероси ниёгон, № 6, 2003. с.144-149.
* Ҳазратқулов М. Наврӯзи оламафрӯз ва дигар идҳои суннатии сол. — Душанбе: Эр-граф, 2012.
* Ҳазратқулов М. Эътиқоду анъанаҳои бостонии Аҷам. — Душанбе: Ирфон, 1986.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Идҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷашнҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Ҷашнҳои бостонӣ]]
[[Гурӯҳ:Фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>h5cyj0dd3y3xicty43k19iki74u4x95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Машраб Файзулло</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58426</id>
    <revision>
      <id>1488000</id>
      <parentid>1486569</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11590" sha1="cst2mkau1bypfvcpcqxw3kbdm5dxnoj" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                = Машраб Файзулло Курбоналӣ 
 |номи аслӣ          = Машраб Қурбоналиевич Файзуллоев 
 |тасвир             = Курбонали Машраб Файзулло 1.jpg
 |бар                = 
 |тавсифи тасвир     = 
 |таърихи таваллуд   = 4.12.1973
 |зодгоҳ             = {{Зодгоҳ|ноҳияи Балҷувон}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |шаҳрвандӣ          = [[парчамбандӣ|Тоҷикистон]]  
 |фазои илмӣ         = [[иқтисод]]
 |ҷойҳои кор         = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], [[Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон]]  
 |дараҷаи илмӣ       = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}}
 |унвонҳои илмӣ      = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер         = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
 |роҳбари илмӣ       = 
 |шогирдони маъруф   = 
 |маъруф ба          = 
 |ҷоизаҳо            = [[Ҷоизаи Исмоили Сомонӣ дар соҳаи илму техника барои олимони ҷавон]] 
 |имзо               = 
 |бари имзо          = 
 |сайт               = 
 |викитека           = 
 |викианбор          = 
}}

'''Машраб Файзулло Курбоналӣ''' (''Файзуллоев Машраб Қурбоналиевич''; тав. [[4 декабр]]и [[1973]], [[Ноҳияи Балҷувон|Балҷувон]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[иқтисоддон]], доктори илмҳои иқтисод (2012), профессор (2018). Вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати  VI. Ректори [[Донишгоҳи (Славянии) Русияву Тоҷикистон]] ( аз 17 августи соли 2022).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1630087573|title=ФАЙЗУЛЛО (ФАЙЗУЛЛОЕВ) Машраб (Курбоналиевич)
/ /|author=www.centrasia.org|date=2022-12-10|publisher=|lang=ru|accessdate=2024-11-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;www.sputnik.tj&quot;&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/taғiroti-kadrӣ-rektori-navi-dsrt-kist/|title=Тағйироти кадрӣ. Ректори нави ДСРТ кист?|author=www.sputnik.tj|date=2022-08-17|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-11-17}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Машраб Файзулло Курбоналӣ хатмкардаи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (1995) ва шунавандаи курсҳои такмили ихтисоси Маркази тайёр намудани кадрҳои илмӣ-педагогӣ (ЦПНПК МГУ) (1997). Дар аспирантураи [[Донишгоҳи давлатии Маскав]] (1997—2000), Донишгоҳи байналмилалии бонкии Санкт-Петербург аз руйи ихтисоси «Идоракунии зиддибӯҳронии корхонаҳо» (2004) ва докторантураи Донишгоҳи давлатии иқтисод, омор ва информатикаи Москва (МЭСИ, 2009—2012), таҳсил намудааст.

== Корнома ==
Машраб Файзулло Курбоналӣ солҳои 1995—1997 ба ҳайси ассистенти кафедраи иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкории [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]], солҳои 2006—2009 декани факултети таҳсили ғоибона ва мудири кафедраи «Менеҷменти инноватсионӣ»-и [[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон|Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон]] кор кардааст. Аз моҳи ноябри соли 2001 то моҳи майи соли 2003 ба сифати муҳосиби Намояндагии Ширкати ҳавопаймоии Тоҷикистон (Tajikair) дар ш. Москва, аз моҳи майи соли 2003 то моҳи феврали 2006 дар вазифаҳои ҷонишини сардори Мудирияти корҳо, сардори шуъбаи сиёсати иқтисодии Вазорати нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори шуъбаи шартномаҳои КВД ҳавопаймоии «Тоҷикистон» фаъолият намудааст.&lt;ref name=&quot;www.sputnik.tj&quot;/&gt;   Аз моҳи январи 2013 ба сифати мудири кафедраи иқтисоди корхонаҳо ва соҳибкории Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият намуд. Солҳои 2013—2015 мудири кафедраи назарияи иқтисодии [[Донишгоҳи (Славянии) Русияву Тоҷикистон]]. Аз моҳи марти соли 2015 декани факултаи иқтисодии донишгоҳи мазкур буд. Солҳои 2006—2009 раиси Шӯрои олимону муҳаққиқони ҷавони Тоҷикистон, узви Шӯрои диссертатсионии ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва доктории назди [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] буд. Дар Ирландия (1997) ва Ҷопон (2003) такмили ихтисос намудааст.
=== Фаъолият дар порлумон ===
Машраб Файзулло Курбоналӣ [[1 март]]и [[соли 2020]] вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати  VI интихоб шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://parlament.tj/deputats/54|title=Файзуллоев Машраб Қурбоналиевич|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-02|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807203947/https://parlament.tj/deputats/54}}&lt;/ref&gt;. Шӯрои палатаи поёнии парлумон 14 декабри 2020 ӯро ба вазифаи раиси Кумитаи иқтисод ва молияи [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пазируфт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/12/14/professor-mashrab-fajzulloev-vozglavil-parlamentskij-komitet-tadzhikistana-po-ekonomike-i-finansam/|title=Профессор Машраб Файзуллоев Кумитаи иқтисод ва молияи парлумонро ба роҳбарӣ гирифт|author=Аваз Юлдошев|website=asiaplus.news|date=2020-12-14|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-11-23}}&lt;/ref&gt;. Ӯ то 16 августи соли 2022 вакил ва раиси Кумита оид ба иқтисод ва молия дар [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси намояндагони МО Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати  VI буд.&lt;ref name=&quot;www.sputnik.tj&quot;/&gt;

Машраб Файзулло Курбоналӣ аз моҳи августи соли 2022 то 3 ноябри соли 2025 ректори [[Донишгоҳи (Славянии) Русияву Тоҷикистон]] буд.
== Фаъолияти илмӣ ==
Таълифоти илмиаш 6 монография, беш аз 182 мақолаҳои илмӣ ва 18 китобу дастурҳои таълимӣ мебошад.  Дар конфронсҳои байналмилалии илмӣ дар шаҳри Москва, Санкт-Петербург, Минск, Красноярск, Қазон, Воронеж, Волгоград, Рязан, Грозный, Тараз ширкат варзидааст. Таҳти роҳбарии ӯ 7 аспиранту унвонҷӯён дар дохили кишвар ва берун аз он рисолаҳои номзадӣ дифоъ намуданд. Раиси шӯрои диссертатсионии 6D.KOA-029, аъзои шўрои диссертатсионии 6D.KOA-004 барои дарёфти дараҷаи илмии доктори фалсафа(PhD), доктор аз рўи ихтисос, аъзои Шўрои диссертатсионии Д 999.020.02 ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва доктории назди ДМТ ва ДСРТ мебошад.&lt;ref name=&quot;www.sputnik.tj&quot;/&gt;

== Ҷоизаҳо ==
*  Барандаи Ҷоизаи Исмоили Сомонӣ дар соҳаи илму техника барои олимони ҷавон (2006)  
*  Нишони «[[Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон]]».
* медали «МПА СНГ. 30 лет» бо медали Ассамблеяи Парламентии СААД (ОДКБ) барои таҳкими ҳамкории парламентӣ дар СААД.
* унвони &quot;Корманди Фахрии соҳаи маорифи Федератсияи Русия&quot; барои хидматҳо дар соҳаи маориф ва меҳнати софдилона, бо фармони Вазорати илм ва маорифи Федератсияи Русия аз 26 июли соли 2019. 
* медали ҷашнии «30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2021).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.rtsu.tj/ru/univercity/rektor/|title=Ректор|author=www.old.rtsu.tj|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2025-04-14|archivedate=2025-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250414155857/https://old.rtsu.tj/ru/univercity/rektor/}}&lt;/ref&gt;

== Осор ==
Муаллифи 6 монография, зиёда аз 180 мақолаи илмӣ, 18 китобҳои дарсӣ ва дастурҳои таълимӣ.

* Инновационный менеджмент: методическое пособие. — Душанбе: ИЭТ, 2009;
* Инновации и венчурное инвестирование: тенденции и практика: монография. — М.: МЭСИ, 2010;
* Основы формирования национальной инновационной системы Монография: — Душанбе: Ирфон, 2015. — 354 с.ва диг.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони медали ҷашнии «30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»]]</text>
      <sha1>cst2mkau1bypfvcpcqxw3kbdm5dxnoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Моҳрухсор Сафиева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58454</id>
    <revision>
      <id>1488170</id>
      <parentid>1386608</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="ppyilkv50ko4ox8d1pntco4zol0d94d" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = 
|ном                  = Моҳрухсор Сафиева
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 05.04.1962
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = 
|касб                 = овозхон
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|мукофотҳо            = 
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}

'''Моҳрухсор Сафиева''' ([[5 апрел]]и [[1962]], деҳаи [[Яхч]], [[ноҳияи Комсомолобод]]) — овозхон, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2010), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-05}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Баъди хатми (1984) Дониш­кадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода дар ансамбли фолклорӣ-этнографии «Ганҷина»-и Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба ҳайси сароянда фаъолияташро шурӯъ намуд. Соли 1989 тариқи озмун узви дастаи навтаъсиси «Дарё»-и Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ гардид, соли 2004 барои тақвият бахшидани нуфузи овозхонони касбӣ ба ансамбли навтаъсиси дигари ҳамин кумита — «Фалак» гузаронида шуд. Услуби хоси овозхонӣ дорад, маърифату фарҳанги саҳнаороиро дар сатҳи олӣ риоя менамояд, дар интихоби матн эҳтиёткор аст, асолати маданияти овозхонии миллӣ дар ҳунараш ҳифз мешавад, сурудҳои халқию фалакиро накӯ адо мекунад. «Нолаи дутор», «Модар», «Муҳаббат», «Садқаи номат шавам», «Афсонаи най», «Афсуни вафо», «Ёри ранҷида», «Ёд», «Ғам дар дил», «Меҳр», «Худо ёрат бод», «Шук­рона», «Ҷони миллат», «Нолаи ёр», «Шаб мегузарад», «Рози нуҳуфта», «Оҳи танҳоӣ», «Имшаб», «Ёдат кардам», «Саҳнаи зиндагӣ» намунае аз таронаҳояш мебошанд.

== Ҷоизаҳо ==
Бо медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ppyilkv50ko4ox8d1pntco4zol0d94d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Низомиддин Зоҳидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58478</id>
    <revision>
      <id>1487887</id>
      <parentid>1446241</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9124" sha1="2jo73qbg6y1kt5oqgr30uhl7m74eslw" xml:space="preserve">{{Олим|викианбор=Nizzamouddin Zahidi}}

'''Низомиддин Зоҳидов''' ([[8 июн]]и [[соли 1957]], [[ноҳияи Конибодом]]) — [[Ховаршиносӣ|шарқшинос]], доктори илмҳои филологӣ ([[2004]]), [[профессор]] ([[2005]]) [[Сафири фавқулода ва мухтор|сафир]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://elbibhgu.narod.ru/TavcifnomaiOmuzgoron/TavsifnomaiOmuzgoron.html|title=Тависфномаи омӯзгорон|author=ДДХ}}&lt;/ref&gt; Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004). Сафири фавқулъода ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии исломии Эрон&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2025-11-29|lang=tg|title=Субҳ ба хайр, Тоҷикистон! Як рӯз дар таърих, зодрӯзи шахсиятҳо, вазъи ҳаво барои 8 июни соли 2025 {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|url=https://asiaplus.news/tg/2025/06/08/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-8-iyuni-soli-2025/|website=asiaplus.news}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2025-11-29|title=Низомиддин Зоҳидӣ-сафири нави Тоҷикистон дар Эрон - СССР - Мо метавонем!|url=https://www.cccp.tj/tj/siyosat/item/5949-nizomiddin-zohidi-safiri-navi-tojikiston-dar-iron.html|website=www.cccp.tj}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2025-11-29|lang=en|title=Tajikistan’s ambassador to the Islamic Republic of Iran replaced {{!}} Tajikistan News ASIA-Plus|url=https://asiaplus.news/en/2019/04/10/tajikistans-ambassador-to-the-islamic-republic-of-iran-replaced/|website=asiaplus.news}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Факултаи шарқшиносии ДДТ ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст ([[1979]]). Фаъолияти кориаш ба сифати тарҷумони забони арабӣ дар шаҳри Бағдоди Ҷумҳурии Ироқ оғоз гардидааст (1979—1981). Соли 1981 дар Пажуҳишгоҳи забон ва адабиёти [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон|АИ ҶШС Тоҷикистон]] ба кор шурӯъ кард. Муҳаққиқ-коромузи шуъбаи ленинградии Пажуҳишгоҳи шарқшиносии АИ [[ИҶШС]] (1983—1984), аспиранти [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон|АИ ҶШС Тоҷикистон]] (1984—1987), корманди илмӣ (1988—1990), котиби илмии ҳамин Пажуҳишгоҳ (1990—1992), сарвари шуъбаи тадқиқоти филологии Маркази илмии Хуҷандии [[Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]] (1992—1997), ҷонишини директор (1998—1999), директори Маркази пажуҳиши тамаддуни давраи Сомониёни [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров|ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров]] (1999—2000), ноибректор оид ба корҳои тарбия (2000—2001), ноибректор оид ба корҳои илм (с.2001-2010), ректори [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров|ДДХ ба номи академик Б. Ғафуров]] (2010). Собиқ муовини вазири ВКХ ҶТ.

== Фаъолияти илмӣ ==
Дар таҳқиқу баррасии масъалаҳои адабиёти арабизабони халқҳои эрони, равобити Арабу Аҷам ва таъриху фарҳанги аҳди Сомониён беш аз 100 мақола ва шаш рисолаи илмӣ таълиф кардааст, ки қисме аз онҳо дар [[Русия]], [[Эрон]] ва кишварҳои дигар ба чоп расидаанд. Ӯ дар рисолаҳои хеш ва силсилаи мақолаҳояш офаридаҳои адибону шоирони арабизабони эронинажоди карнҳои нахусти исломро мавриди баррасӣ қарор дода, як қисми таркибии адабиёти форсу тоҷик будани онро ба субут расонидааст. Иштироккунандаи конфронс ва ҳамоишҳои илмӣ дар [[Ленинград]] (1984), [[Теҳрон]] (1997,2005), [[Токио]] (2002), [[Маскав]] (2004), [[Коҳира]] (2006), [[Олматӣ]] (2006). Барои китоби «Сомониён дар оинаи таърих» (бо хаммуаллиф) соҳиби Ҷоизаи адабии ба номи Камоли Хуҷандӣ (1999) ва китоби «Насри арабизабони адабиёти форсу тоҷик дар асрҳои VIII—IX» соҳиби Ҷоизаи ба номи Аълохон Афсаҳзод (2005) гардидааст.

&lt;nowiki&gt;== Фаъолияти сафирӣ ==&lt;/nowiki&gt; 

Низомиддин Зоҳидӣ аз соли 2015 то соли 2019 муовини аваали вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.  Дар соли 2019 президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ӯро сафири фавқулодда ва мухтори Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Исломии Эрон таъин кард. Дар ин мансаб Зоҳидӣ дар беҳбудии муносибатҳои Тоҷикистону Эрон саҳми муҳим гузошта, бо роҳбарони китобхона ва архиви миллии эрон (NLAI) мулоқотҳо анҷом додааст. Дар соли 2025 ӯ аз тавъзеъи китоби «Шоҳнома» дар Тоҷикистон изҳори миннатдорӣ карда, пешниҳодҳои ҳамкорӣ дар соҳаи табодули адабиёт ва таҳқиқотро пешниҳод намудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.irna.ir/news/83338329/Iran-Tajikistan-on-the-way-to-deepen-relations|title=Iran, Tajikistan on the way to deepen relations|date=Jun 2, 2019, 2:21 PM|publisher=en.irna.ir}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2025-11-29|date=2025-08-29|lang=en|title=NLAI chairman appreciates distribution of “Shahnameh” in Tajikistan|url=https://www.tehrantimes.com/news/517306/NLAI-chairman-appreciates-distribution-of-Shahnameh-in-Tajikistan|website=Tehran Times}}&lt;/ref&gt;

Ӯ инчунин дар рушди тиҷорат ва сармоягузорӣ байни Тоҷикистону Эрон фаъол буда, бо раисони палатаҳои тиҷоратии Хуросони Разавӣ мулоқотҳо доштааст. Дар соли 2024 ӯ аз нашри китоби «Китобхонаи дипломатии ECO, оинаи ҳамоҳангии байни миллатҳои ECO» тамҷид кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2025-11-29|title=Tajikistan and Iran discuss developing trade cooperation|url=https://akipress.com/news:796186:Tajikistan_and_Iran_discuss_developing_trade_cooperation/|website=akipress.com}}&lt;/ref&gt;.

== Осор ==
* Арабоязычный период персидско-таджикской литературы VIII—IЧ вв. — Душанбе: Дониш, 1993;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Арабоязычный период персидско-таджикской литературы, VIII-IХ века|url=https://books.google.com.tj/books/about/%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4_%D0%BF.html?id=WDwQyAEACAAJ&amp;redir_esc=y|publisher=Donish|date=1993|language=ru|first=Nizomiddin|last=Zoḣidov}}&lt;/ref&gt;
* Адабиёти арабизабони форсу тоҷик аз истилои араб то аҳди Сомониён. — Хуҷанд: Ношир, 1999;&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2025-11-29|title=Руҷӯе ба ҳаёти пур аз ифтихор ва шарафи Низомиддин Зоҳидӣ|url=https://hgu.tj/ru/news/media/item/113.html|website=hgu.tj}}&lt;/ref&gt;
* Давраи арабизабони дар адабиёти форсии садаҳои 2-3 ҳиҷрии қамарӣ. — Теҳрон, 1380;
* Насри арабизабони форсу тоҷик дар асрҳои VIII—IX. — Хуҷанд: Нури маърифат, 2004 ва ғайра.

== Пайвандҳо ==
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Конибодом]]</text>
      <sha1>2jo73qbg6y1kt5oqgr30uhl7m74eslw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Марворид Қосимова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58495</id>
    <revision>
      <id>1488139</id>
      <parentid>1401970</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5639" sha1="i39slm1h6vux5epbdh53n6zxtyjy8p0" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Марворид Қосимова
|номи аслӣ            = {{lang-ru|Касымова Маргарита Наимовна}}
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Қосимова Марворид Наимовна
|таърихи таваллуд     = 
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|касб                 = 
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|ҷоизаҳо              = 
|imdb_id              = 
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}
'''Марворид Қосимова''' (''Қосимова Марворид Наимовна'', {{lang-ru|Маргарита Наимовна Касымова}}; {{ВД-Дебоча}}) — [[ҳунарпеша]]и тоҷик, шӯравӣ ва белорус, коргардони филм, филмноманавис. Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон ([[1976]]).

== Зиндагинома ==
Марворид Қосимова 10 апрели 1938 дар шаҳри [[Душанбе|Сталинобод]] ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sb.by/articles/margarita-kasymova-ya-za-khoroshee-kino-s-kakogo-rakursa-ono-by-ni-podavalos.html|title=Режиссер Маргарита Касымова: я за хорошее кино, под каким бы ракурсом оно ни подавалось|author=СБ-Беларусь сегодня|website=www.sb.by|date=2016-11-09|lang=ru|accessdate=2024-06-05}}&lt;/ref&gt;. Институти давлатии умумиитифоқи кинематографияи шаҳри Маскавро соли 1962 ба итмом расонда, қариб 30 сол дар «Тоҷикфилм» ба сифати коргардон кор кардааст.

Ӯ дар даврони ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон кишварро тарк кард ва 30 соли охир дар Белорус зиндагӣ мекард. Вай дар шаҳри Минск ҳам ба фаъолияти эҷодии хеш идома дода, корманди “Белорусфилм” буд ва дар ин кишвар низ қариб 10 филми бадеиву ҳуҷҷатӣ сабт кардааст.

Ҳамчунин, дар Белорусия ба фаъолияти педогогӣ машғул шуда, коргардонҳои ҷавонро тарбия мекард&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/06/05/darguzashti-marvorid-%d2%9bosimova-avvalin-zani-korgardoni-to%d2%b7ik/|title=Даргузашти Марворид Қосимова, аввалин зани коргардони тоҷик|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2024-06-05|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-06-05}}&lt;/ref&gt;.

== Эҷодиёт ==
Ҳангоми донишҷӯӣ (соли 1959) филми ҳуҷҷатии «Қал­би яқини Помир» — ро таҳия кард, ки писанди умум афтод. Минбаъд филмҳои бадеӣ ва ҳуҷҷатиро якзайл таҳия намудааст.

=== Филмҳои бадеӣ ===
Филмҳои бадеиаш — «Тобистони соли 43-юм», «Ҷӯра-Саркор», «Роҳҳо гуногун мешаванд», «Чор нафар аз Чорсанг» (2 қисм), «Бофандадухтар», «[[Буд-набуд, дар синфи якум буд]]», «Имрӯз ва ҳамеша», «Чашмаи гуё», «Пайи динозавр куҷо мебарад?», «Марди мутааллиқи ду зан», «Ишқ баъди сад сол» дар кинои тоҷик ҷои хос доранд.

=== Филмҳои ҳуҷҷатӣ ===
Филмҳои ҳуҷҷатии «Бародари ман Ғулом», «Ибни Сино», «Зебо», «Сарчашма», «Саҳифаҳои албоми куҳна», «Кишвари ман», «Роҳи баробари умр», «Бо роҳи охирин», «Фарёд», «Роҳи сафед» ва ғайраҳо аз маҳорати баланди таҳиягариаш дарак медиҳад. Бисёр су­жа­­ҳои киножурнали ҳаҷвии «Калтак»-ро коргардонӣ кардааст.

== Даргузашт ==
Марворид Қосимова 4 июни 2024 дар шаҳри Мински Белорус дар 86-солагӣ даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон сарфа­роз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

== Пайвандҳо ==
* {{imdb name|0441063|Маргарита Касымова}}
* [http://www.kinopoisk.ru/name/269617/ Маргарита Касымова дар вебгоҳи [[КиноПоиск]]]

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон]]
[[Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Занон-коргардонҳои синамои Тоҷикистон]]

{{director-stub}}</text>
      <sha1>i39slm1h6vux5epbdh53n6zxtyjy8p0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ӯлмас Мирсаидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59198</id>
    <revision>
      <id>1488173</id>
      <parentid>1398917</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7832" sha1="nb6jn77h0ztbxrehp40n7sh2pbainas" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 = 
 |номи аслӣ                 = Ӯлмас  Мирсаидович  Мирсаидов
 |тасвир                 =  
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |таърихи таваллуд     = 10.11.1945
 |зодгоҳ                   = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    =  
 |шаҳрвандӣ            = [[Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ          = [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]]
 |ҷойҳои кор          =  [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]]
 |дараҷаи илмӣ          = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои химия}}
 |унвонҳои илмӣ        = {{Унвонҳои илмӣ||0}} 
 |алма-матер           = Институти химияву технологияи ба номи Д.И.Менделееви шаҳри Москва
 |роҳбари илмӣ         = 
 |шогирдони маъруф     = 
 |маъруф ба           =  
 |ҷоизаҳо             = [[Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон]] (2023)
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                 = 
 |викитека             = 
 |викианбор             = &lt;!--  БЕ пешванди Category:--&gt;
}}
'''Ӯлмас Мирсаидович Мирсаидов''' ({{ВД-Дебоча}}) — кимиёдони тоҷик, доктори илми химия ([[1985]]), профессор ([[1988]]), академики АМИТ ([[1993]]). Барандаи [[Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино]] ([[2009]]), барандаи Ҷоизаи Фонди исломии рушди илм, технология ва фарҳанг (ISESCO) ([[2010]]). [[Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-05}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Институти химияву технологияи ба номи Д. И. Менделееви Москваро хатм кардааст (1967)&lt;ref&gt;{{Книга|заглавие = Выпускники Российского химико-технологического университета им. Д.И.Менделеева 1951-1969|ответственный = академик РАН П.Д. Саркисов|место = Москва|издательство = РХТУ им. Д.И. Менделеева|год = 2002|страницы =|страниц =220 |isbn = 5-7237-0321-8}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Доктори илми химия ([[1985]]), профессор ([[1988]]). Академик ([[1993]], ихтисос — «химия», узви вобаста, 1987).
Директори [[Институти кимиёи ба номи В. И. Никитини АМИТ|Институти химияи ба номи В.И. Никитини]] [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|АИ ҶТ]] (1988—2002), директори [[Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экология| Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи]] [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|АИ ҶТ]], директори Агентии амнияти ядроӣ ва радиатсионӣ [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|АИ ҶТ]] аз ([[2005]] .

Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: химияи моддаҳои энергиядор, технологияи коркарди ашёи хоми маъданӣ, амнияти радиоэкологӣ, экологияи химиявӣ. 
.

== Таълифот ==
Муаллифи беш 450 мақола, 15 монография, 75 шаҳодатномаи ҳуқуқи муаллиф ва патент мебошад. Натиҷаҳои таҳқиқоти бунёдии ӯ бо хулосаҳои мусбӣ дар заводҳои гидрометаллургии Исфара (ҶШС Тоҷикистон) ва ТҶ &quot;Навоиазот&quot; (ҶШС Узбакистон) санҷида ва татбиқ карда шуданд ва аз ҷониби Комиссияи Академияи илмҳои ИҶШС баҳои баланд гирифтанд&lt;ref&gt;Паёми Академияи илмҳои ИҶШС, соли 1980, № 9&lt;/ref&gt;.

== Унвону ҷоизаҳо ==
* ордени «Дӯстӣ»,
* медали ҷашнии «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»,
* Ихтироъкори ИҶШС ([[1982]]),
* Ихтироъкори шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ([[1997]]).
* Бо медали тилои Академияи илмҳои Миллии Арманистон,
* медали нуқраи Ассотсиатсияи байналмилалии академияҳои илмҳо «Барои ҳамкории рушди илм»
* Ҷоизаи Комсомоли ленинии Тоҷикистон ([[1980]]),
* [[Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино]] ([[2009]]),
* Ҷоизаи Фонди исломии рушди илм, технология ва фарҳанг (ISESCO) ([[2010]]).&lt;ref&gt;Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ӽайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216с.&lt;/ref&gt;
* [[Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://anrt.tj/index.php/tj/a-zoi-ai-t/ajati-shakhs-az-soli-1951/a-zoi-pajvastai Аъзои пайвасти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170918144546/http://anrt.tj/index.php/tj/a-zoi-ai-t/ajati-shakhs-az-soli-1951/a-zoi-pajvastai |date=2017-09-18 }}
* [http://anrt.tj/index.php/tj/dar-borai-akademiya/ma-lumoti-ta-rikh ПРЕЗИДЕНТОНИ АКАДЕМИЯИ ИЛМҲОИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160305000322/http://anrt.tj/index.php/tj/dar-borai-akademiya/ma-lumoti-ta-rikh |date=2016-03-05 }}
* [http://www.ozodi.mobi/a/Tajikistan_latest_news/1108704.html Ураниуми Тоҷикистон: захираҳо ва нақшаҳо (30.04.2008)]
* [http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2012/11/121120_mm_nuclear_meeting.shtml «Ҳанӯз зуболаҳои родиюоктив хатарзо ҳастанд»]

{{ПБ}}
{{Президентҳои Академияи илмҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Президентҳои АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯалӣ ибни Сино]]</text>
      <sha1>nb6jn77h0ztbxrehp40n7sh2pbainas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҳолии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59337</id>
    <revision>
      <id>1488121</id>
      <parentid>1437336</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46059" sha1="p407ph33d7ddy2hwjrvwa8se66w9rkx" xml:space="preserve">Шумораи аҳолии [[Тоҷикистон]] то 1 январи соли 2022 9 млн 886 ҳазор нафарро ташкил медиҳад. Аз рӯи афзоиш дар 30 соли охир Тоҷикистон дар байни кишварҳои пасошӯравӣ ҷои аввалро ишғол кард. 

Афзоиши миёнаи солонаи аҳолӣ дар Тоҷикистон аз соли 1991 то аввали соли 2022 2,7% ташкил дод, дар ҳоле ки шумораи аҳолии сайёраи мо дар маҷмӯъ ба ҳисоби миёна 1,5 % афзуд.

Дар маҷмӯаи раёсати омори Ҷумҳурии Тоҷикистон қайд шудааст, ки дар ин давра шумораи аҳолии шаҳри Душанбе ду баробар (аз 584 ҳазор ба 1 миллиону 202 ҳазор), вилояти Хатлон – 94,3 % (аз 1 миллиону 817 ҳазор ба 3 миллиону 530 ҳазор), вилояти Суғд — 73 % (аз 1 миллиону 634 ҳазор то 2 миллиону 824 ҳазор), НТҶ — 81 % (аз 1 миллиону 158 ҳазор то 2 миллиону 101 ҳазор), ВМКБ — 36 % (аз 169 ҳазор то 230 ҳазор) афзоиш ёфтааст.

Зимнан, шумораи аҳолии ВМКБ дар солҳои 2004—2008 аз 209,5 ҳазор то 203,1 ҳазор нафар коҳиш ёфт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/12/30/prirost-naseleniya-tadzhikistana-operezhaet-obshhemirovoj-pochti-v-dva-raza/|title=Прирост населения Таджикистана опережает общемировой почти в два раза|author=Пайрав Чоршанбиев|website=asiaplus.news|date=2022-12-30|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-02-29}}&lt;/ref&gt;.

== Сукунат ==
[[Акс:Taj PopRurPop1958-2005.jpg|thumb|450px|Аҳолии Тоҷикистон: умумӣ (кабуд) ва деҳот (сурх) (1958-2005)]]Таносуби аҳолии шаҳру деҳот дар натиҷаи тағйири ҳиссаи рушди саноат ва шаҳр­ниши­нӣ баҳо дода мешавад. То соли 1990 аҳолии шаҳрнишин 32% аҳолии кишварро ташкил медод. Баъди соли 1990 ин шумора коҳиш ёфта, соли 2020 он ба 26,2% расид. Ин падида пеш аз ҳама аз фаъолият мондани корхонаҳои бузурги саноатӣ ва муҳоҷирати сершумори аҳолии таҳҷоӣ, инчунин сатҳи ками таваллуд вобастагӣ дошт. Ҳоло роҳбарияти кишвар барномаи рушди саноат ва шарҳнишин кардани аҳолиро ба роҳ мондааст, ки дар оянда зиёдшавии аҳолии шаҳр­ро дар ҳиссаи аҳолии кишвар дар назар дорад. аҳолии деҳот мувофиқи барӯйхатгирии соли 2020 73,8% аҳолии кишварро ташкил медод. Ба ҳисоби миёна, аҳолии деҳот дар давоми сол 2–2,6% ва аҳолии шаҳр 1,8% зиёд шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ахиран, дар соли 2022 ҳиссаи аҳолии шаҳр 29 % ва аҳолии деҳот 71 % буд&lt;ref name=&quot;stat2022&quot;&gt;{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2022 года|deadlink=no|access-date=2023-02-05|archive-date=2022-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010195817/https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!Воҳидҳои маъмурӣ
!1989
!1995
!2000
!2005
!2010
!2015
!2020 (фарқият)
|-
|[[Душанбе]]
|592,2
|{{камшавӣ}}511,9
|{{зиёдшавӣ}}564,0
|{{зиёдшавӣ}}630,0
|{{зиёдшавӣ}}711,2
|{{зиёдшавӣ}}788,7
|{{зиёдшавӣ}}863,4 ''(+74,7)''
|-
|[[Вилояти Суғд]]
|1554,2
|{{зиёдшавӣ}}1740,8
|{{зиёдшавӣ}}1871,9
|{{зиёдшавӣ}}2015,8
|{{зиёдшавӣ}}2197,9
|{{зиёдшавӣ}}2455,5
|{{зиёдшавӣ}}2707,3 ''(+251,8)''
|-
|[[Вилояти Хатлон]]
|1697,4
|{{зиёдшавӣ}}1956,0
|{{зиёдшавӣ}}2145,2
|{{зиёдшавӣ}}2368,4
|{{зиёдшавӣ}}2618,3
|{{зиёдшавӣ}}2971,5
|{{зиёдшавӣ}}3348,3 ''(+376,8)''
|-
|[[ВМКБ]]
|160,9
|{{зиёдшавӣ}}188,0
|{{зиёдшавӣ}}206,2
|{{зиёдшавӣ}}206,8
|{{камшавӣ}}204,8
|{{зиёдшавӣ}}214,3
|{{зиёдшавӣ}}228,9 ''(+14,6)''
|-
|[[Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ]]
|1087,9
|{{зиёдшавӣ}}1237,1
|{{зиёдшавӣ}}1341,2
|{{зиёдшавӣ}}1497,9
|{{зиёдшавӣ}}1685,2
|{{зиёдшавӣ}}1922,0
|{{зиёдшавӣ}}2165,9 ''(+243.9)''
|-
|'''Ҳамагӣ'''
|5092,6
|{{Зиёдшавӣ}}5633,8
|{{зиёдшавӣ}}6128,5
|{{зиёдшавӣ}}6718,9
|{{зиёдшавӣ}}7417,4
|{{зиёдшавӣ}}8352,0
|{{зиёдшавӣ}}9313,8 ''(+961,8)''
|}

== Таркиби синнусолӣ ва ҷинсият ==
[[File:Tajikistan single age population pyramid 2020.png|350px|alt=|thumb|upright=1.4|Пирамидаи синну сол ва ҷинсии Тоҷикистон дар соли 2020]]Таносуби шумораи мардону занон нишондиҳандаи муҳимми иқтидори афзоиши такрории аҳолӣ мебошад. Шумораи занон нисбат ба 100 мард дар давоми солҳои 1990 то 2020 аз 101,1 то 97,2 зан коҳиш ёфт. Бо боварии қатъӣ метавон гуфт, ки коҳиши шумораи занон дар таносуб бо мардон ба муҳоҷирати берунии занон вобаста аст. Дар деҳот ба 100 зан 97,6 мард рост меояд. Ин метавонад ба афзоиши такрории аҳолӣ таъсири манфӣ расонад. Таносуб миёни шумораи умумии мардону занон соли 1990 – 50,7 мард ва 49,3 зан буд. Чунин тамоюл дар минтақаҳои алоҳидаи кишвар низ ба назар мерасад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Таносуби аҳолӣ аз ҷиҳати синну сол дар ҷумҳурӣ чунин аст: солҳои 1990 синни ҷавонони қобили меҳнат – 43,4 %; аҳолии қобили меҳнат – 49,0%; аҳолии синни калони қобили меҳнат – 7,6%. Ин нишондод дар соли 2020 мутаносибан чунин 34,3%; 59,8% ва 5,9% аст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Омор ва дурнамо ==
Таркиб ва шумораи аҳолӣ аз шароити таърихӣ ва фаъолия­ти табиӣ инсонҳо сахт вобастагӣ дорад. То пошхӯрии ИҶ­ШС шароити ташаккули аҳолӣ дар Тоҷикистон бо ви­жа­ги­ҳои иқтисодӣ-иҷтимоӣ, сиё­сӣ, анъанавӣ, фарҳангӣ-маишӣ ва ғайра фарқ мекард. Баъди аз байн рафтани Ит­тиҳоди Шӯравӣ ва таъсиси Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳам­чун кишвари соҳибистиқлол, ташаккули муносибатҳои нави бозаргонӣ, иқтисодӣ-иҷтимоӣ ва сиё­сӣ, афзоиши шумораи аҳолӣ низ тағйир ёфт. Агар дар давоми солҳои 1939–1959 суръати афзоиши солонаи аҳолии ҷум­ҳурӣ 1,5 % ва солҳои 1959–1989 ин шумора 3–4%-ро таш­кил медод, ин нишондод дар давоми сол­ҳои 1990–2020 дар сатҳи 2–2,4% коҳиш ёфт. Ба сабаби баланд будани захираҳои демографӣ (бештар будани аҳолии синнашон ҷавон), шумораи аҳолии Тоҷи­кистон то соли 2030 зиёд шуда, минбаъд суръати он сол то сол паст меравад. Мувофиқи омори мутахассисони Институти демография ва иқти­содиёти АМИ Тоҷикистон, аҳолии мамлакат соли 2026 тақрибан ба 10,2 млн ва соли 2056 ба 13,1 млн нафар мерасад&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Аҳолӣ / С. Исломов // [[Ҷумҳурии Тоҷикистон. Донишнома]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2021. — С. 14—15. — 696 с. — ISBN 978-99985-0-005-1.&lt;/ref&gt;.

=== Барӯйхатгирии аҳолӣ ===
[[File:Old bearded man from Tajikistan.jpg|thumb|upright|right|Марди тоҷик (2005).]]
[[File:Tajik003.jpg|thumb|right|upright|Зани тоҷик бо писараш.]]Дар Тоҷикистон баъди ба даст даровардани истиқлол се дафъа барӯйхатгирии аҳолӣ баргузор шудааст. Бори якум мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22 майи 1998 «Дар бораи барӯйхатгирии аҳолӣ» 20–27 январи 2000 доир шуда буд. Дар он давра мувофиқи маълумоти оморӣ шумораи аҳолии доимии шаҳрҳо нисбат ба соли 1989 (тибқи Барӯйхатгирии аҳоли пешина) аз 1 млн 668 ҳазор то 1623 ҳазор нафар кам шуда, шумораи аҳолии доимии деҳот баръакс аз 3441 ҳазор то 4504 ҳазор нафар зиёд шудааст. Ҳамин тарз, дар давоми 11 сол (1989—2000) ҳиссаи аҳолии доимии шаҳрҳои Тоҷикистон аз 32,5 дарсад то 26,5 дарсад кам шуда, аҳолии доимии деҳот, баръакс, аз 67,5 дарсад то 73,5 дарсад афзудааст.

Бори дуюм мувофиқи Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 августи 2009, № 685 «Дар бораи гузаронидани барӯйхатгирии аҳолӣ» аз 21 то 30 сентябри 2010 дар қаламрави ҷумҳурӣ Барӯйхатгирии аҳоли ва фонди манзил баргузор шуд. Аз рӯйи маълумоти пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба Барӯйхатгирии аҳоли ва фонди манзил, шумораи аҳолии доимии мамлакат ба ҳолати 21 сентиябри 2010-ум 7 565 ҳазор нафарро ташкил кард. Шумораи аҳолии ҷумҳурӣ (дар январи 2010) нисбат ба соли 2000-ум 1 438 ҳазор нафар ё 23 дарсад, дар муқоиса бо ҳисобу китоби маълумоти аввали соли 2010, 35,4 ҳазор нафар ё 0,5 дарсад зиёд шудааст. Ин зиёдшавии шумораи аҳолӣ дар ҷумҳурӣ аз ҳисоби афзоиши табиӣ ва пеш аз ҳама, аз ҳисоби нишондиҳандаҳои баланди таваллуд ва болоравии шумораи таваллуд нисбат ба фавт ба вуҷуд меояд.

Сарфи назар аз муҳоҷирати аҳолӣ ба хориҷи ҷумҳурӣ, дар соли 2010 нисбат ба соли 2000 шумораи аҳолии шаҳрҳо 379 ҳазор нафар ё 23,3 дарсад, аҳолии деҳот 1 059 ҳазор нафар ё 23,5 дарсад афзудааст.

Ҷараёни шаҳришавӣ (урбанизатсия), ки то соли 2000 дар сатҳи ҷумҳурӣ дар авҷ буд, мувофиқи ҷамъбасти пешакии Барӯйхатгирии аҳоли ва фонди манзили соли 2010 муътадил гашта, таносуби аҳолии шаҳру деҳот 27 дарсади аҳолии шаҳр ва 73 дарсади аҳолии деҳотро ташкил кард.

[[26 май]]и [[соли 2018]] шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба 9 миллион нафар расид&lt;ref name=&quot;9-million&quot;&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2018/05/imr-z-sokini-9-millionai-to-ikiston-ba-dunyo-omad-peshvoi-millat-padaru-modari-k-daki-navzod-va-tamomi-a-olii-mamlakatro-bo-in-r-jdodi-fara-bahsh-tabrik-namudand/|title=Имрӯз сокини 9-миллионаи Тоҷикистон  ба дунё омад!|author=|website=khovar.tj|date=2018-05-26|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=tg|accessdate=2018-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210515115808/https://khovar.tj/2018/05/imr-z-sokini-9-millionai-to-ikiston-ba-dunyo-omad-peshvoi-millat-padaru-modari-k-daki-navzod-va-tamomi-a-olii-mamlakatro-bo-in-r-jdodi-fara-bahsh-tabrik-namudand/|archivedate=2021-05-15}}&lt;/ref&gt;.
=== Аҳолии Тоҷикистон дар соли 2020 ===
Дар соли 2020 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бори севум барӯйхатгирии аҳолӣ сурат гирифт. Дар соли 2020 шумораи умумии аҳолии Тоҷикистон то 9 678 613 нафар афзудааст.

аз он ҷумла:

* 9 678 613 — аҳолии умумӣ (2020), ки аз онҳо:
* 4 757 443 — мардон (49,2%)
* 4 921 170 — занон (50,8%)

Дар охири соли 2021 9.857.502 нафар шуд. Афзоиши табиии аҳолӣ мусбат буда, 244 312 нафарро ташкил дод. Дар тӯли тамоми сол тақрибан 299,267 кӯдак таваллуд шуд ва 54 956 нафар фавтиданд. Муҳоҷирати хориҷӣ дар сатҳи соли гузашта боқӣ монда, аҳолӣ бо сабабҳои муҳоҷират 28153 нафар кам шуд. Яъне, шумораи умумии одамоне, ки аз кишвар хориҷ мешаванд (эмигрантҳо) нисбат ба шумораи одамоне, ки бо мақсади будубоши дарозмуддат ба кишвар ворид мешаванд (иммигрантҳо) бартарӣ дошт.
==== Динамикаи тағирёбии аҳолӣ дар соли 2021 ====
Дар зер коэффитсиенти тағирёбии аҳолии Тоҷикистон оварда шудааст, ки он барои соли 2021 ҳисоб карда шудааст:

Афзоиш: ба ҳисоби миёна дар як рӯз 820 кӯдак (34,16 дар як соат) таваллуд шудааст

Марг: ба ҳисоби миёна дар як рӯз 151 нафар (6,27 дар як соат) фавтиданд

Афзоиши аҳолии муҳоҷират: ба ҳисоби миёна -77 нафар дар як рӯз (-3,21 дар як соат)

Суръати афзоиши аҳолии Тоҷикистон дар соли 2021 дар як рӯз 592 нафар буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://countrymeters.info/ru/Tajikistan|title=Население Таджикистана|website=countrymeters.info|accessdate=2021-03-04}}&lt;/ref&gt;

== Зичии аҳолӣ ==
[[Акс:Зичии аҳолии Тоҷикистон (Намунаи 1).png|мини|Зичии аҳолии Тоҷикистон ]]
[[Акс:Зичии аҳолии Тоҷикистон (Намунаи 2).png|мини|Зичии аҳолии Тоҷикистон, нусхаи 2]]Ҳудуди Тоҷикистон 141,4 ҳазор км² буда, 93% онро минтақаҳои кӯҳӣ ташкил медиҳанд. '''Соли 2020''' зичии миёнаи аҳолӣ дар 1 км² 65,9 нафар, аз ҷумла, дар ВМКБ дар 1 км² 3,6 нафар, дар вилояти Суғд 107,4 нафар, дар вилояти Хатлон 135,6 нафар, дар шаҳри Душанбе 8464 нафар, дар ноҳияҳои тобеи марказ 76 нафарро ташкил медод. Тағйири зичии аҳолӣ ба таваллуд ва муҳо­ҷирати берунии аҳолӣ вобаста аст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Ҳайати миллӣ ==
Ҷумҳурии Тоҷикистон кишвари гу­но­гунқавм аст. Тоҷикон асосан дар ноҳия ва шаҳрҳои саноатӣ зиндагӣ мекунанд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Тағйироти назаррас дар таркиби қавмии аҳолии Тоҷи­кис­тон пас аз бозсозиҳои горбачёвӣ (ба туфайли муҳо­ҷи­рати озоди аҳолӣ ба кишварҳои аслии худ) ва пошхӯрии Ит­ти­ҳоди Шӯравӣ ба амал омад, ки натиҷаи он оғози ҷанги шаҳрвандӣ ва гузариш ба муносибатҳои бозорӣ дар То­ҷикистон гашт. Дар натиҷаи ин ҳодисаи иҷтимоӣ-сиёсӣ таркиби қавмии аҳолӣ сахт тағйир ёфт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Тибқи барӯйхатгирии соли 2010 дар кишвар [[тоҷикон]] — 90.4 фоиз ё 6173,8 ҳазор нафар&lt;ref name=&quot;автоссылка12&quot;&gt;[http://www.demoscope.ru/weekly/2013/0559/barom02.php Численность и национальный состав населения]&lt;/ref&gt;, [[узбакҳо]] —  8% ё 645,3 ҳазор нафар&lt;ref name=&quot;автоссылка12&quot; /&gt; (бо халқҳои [[Туркҳо|туркҳои]] маҳаллии ба онҳо наздик — 12.4% ё 926344 ҳазор нафар) [[қирғизҳо]] — 08 % ё 60, 7 ҳазор нафар&lt;ref name=&quot;автоссылка12&quot; /&gt;, [[русҳо]] — 0,5 % ё 34,8 ҳазор нафар, [[туркманҳо]] — 0,2 % ё 15,1 ҳазор нафар буданд&lt;ref name=&quot;ЭтноСтатРТ2&quot;&gt;[http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf Том 3. Национальный состав и владение языками, гражданство населения Республики Таджикистан (2010)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131014054442/http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf |date=2013-10-14 }} // Агентство по статистике при Президенте Республики Таджикистан&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;standard sortable&quot;
|+Таркиби миллии Тоҷикистон аз соли 1926 то соли 2010.
!Мардум
!1926
&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_26.php?reg=2533 Демоскоп. Национальный состав населения Таджикистана по Всесоюзной переписи 1926 года]&lt;/ref&gt;
!%
!1959
&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_59.php?reg=14 Демоскоп. Национальный состав населения Таджикистана по Всесоюзной переписи 1959 года]&lt;/ref&gt;
!%
!1989
&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=12 Демоскоп. Национальный состав населения Таджикистана по Всесоюзной переписи 1989 года]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Памирские народы]] и [[ягнобцы]], включаемые переписью в составе таджиков, в таблице за 1989 год выделены по родному языку по переписи 1989 года&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Тадж26-00&quot;&gt;[http://www.demoscope.ru/weekly/2005/0191/analit05.php Демоскоп. Национальный состав населения Таджикистана по переписи 2000 года]&lt;/ref&gt;
!%
!2000
&lt;ref name=&quot;ЭтноСтатРТ&quot;&gt;[http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf Том 3. Национальный состав и владение языками, гражданство населения Республики Таджикистан (2010)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131014054442/http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf |date=2013-10-14 }} // Агентство по статистике при Президенте Республики Таджикистан&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Тадж26-00&quot; /&gt;&lt;ref&gt;По переписи 2000 года (и ранее) в составе [[Таджики|таджиков]] включались [[памирские народы]] и [[ягнобцы]] (дана оценочная их численность на 2000 год), а некоторые тюркские народы ([[лакайцы]], [[конграты]], [[дурмены]], [[катаганы]], [[барлосы]], [[юзы]], [[минги]], [[кесамиры]], [[семизы]]), напротив, выделены отдельно (переписью 1989 года и ранее они включались в состав [[Узбеки|узбеков]]).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.joshuaproject.net/countries.php?rog3=TI Национальный состав населения Таджикистана по оценкам Joshuaproject]&lt;/ref&gt;
!%
!2010
&lt;ref name=&quot;ЭтноСтатРТ&quot; /&gt;&lt;ref&gt;По переписи 2010 года (и ранее) в составе [[Таджики|таджиков]] включались [[бадахшанские народы]] и [[ягнобцы]], а некоторые тюркские народы ([[лакайцы]], [[конграты]], [[дурмены]], [[катаганы]], [[барлосы]], [[юзы]], [[минги]], [[кесамиры]], [[семизы]]), напротив, выделены отдельно (переписью 1989 года и ранее они включались в состав [[Узбеки|узбеков]]).&lt;/ref&gt;
!%
|-
|дар умум
| align=&quot;right&quot; |827083
| align=&quot;right&quot; |100,00 %
| align=&quot;right&quot; |1979897
| align=&quot;right&quot; |100,00 %
| align=&quot;right&quot; |5092603
| align=&quot;right&quot; |100,00 %
| align=&quot;right&quot; |6127493
| align=&quot;right&quot; |100,00 %
| align=&quot;right&quot; |7564502
| align=&quot;right&quot; |100,00 %
|-
|'''[[тоҷикон]]'''&lt;ref name=&quot;тадж.вкл&quot;&gt;ҳамроҳ бо бадахшӣ- ва яғнобизабонҳо&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |618954
| align=&quot;right&quot; |74,84 %
| align=&quot;right&quot; |1051164
| align=&quot;right&quot; |53,09 %
| align=&quot;right&quot; |3273420
| align=&quot;right&quot; |64,27 %
| align=&quot;right&quot; |5033382
| align=&quot;right&quot; |82,14 %
| align=&quot;right&quot; |6373834
| align=&quot;right&quot; |90.4 %
|-

|*[[ӯзбекҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |936703
| align=&quot;right&quot; |13 %
| align=&quot;right&quot; |645344
| align=&quot;right&quot; |8 %
|-
|*[[лақайҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |51001
| align=&quot;right&quot; |0,83 %
| align=&quot;right&quot; |65555
| align=&quot;right&quot; |0,87 %
|-
|*[[қунғротҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |15102
| align=&quot;right&quot; |0,25 %
| align=&quot;right&quot; |38078
| align=&quot;right&quot; |0,50 %
|-
|*[[дурманҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |3502
| align=&quot;right&quot; |0,06 %
| align=&quot;right&quot; |7608
| align=&quot;right&quot; |0,10 %
|-
|*[[қатағанҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |4888
| align=&quot;right&quot; |0,08 %
| align=&quot;right&quot; |7601
| align=&quot;right&quot; |0,10 %
|-
|*[[барлосҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |3743
| align=&quot;right&quot; |0,06 %
| align=&quot;right&quot; |5271
| align=&quot;right&quot; |0,07 %
|-
|*[[юзҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |1053
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |3798
| align=&quot;right&quot; |0,05 %
|-
|*[[мингҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |243
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |268
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|*[[кесамирҳо]]&lt;ref name=&quot;племена&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.vostlib.ru/ocherki-etnicheskoy-istorii-yuzhnyh-rayonov-tadzhikistana-i-uzbekistana-po-etnograficheskim-dannym/istoriya-formirovaniya-naseleniya-890/pozdnie-plemena-968/semizy-i-kesamiry-989/|title=Семизы и кесамиры|publisher=[http://www.vostlit.info/ Восточная библиотека]|accessdate=2013-11-29|archiveurl=https://archive.is/20131129210654/http://www.vostlib.ru/ocherki-etnicheskoy-istorii-yuzhnyh-rayonov-tadzhikistana-i-uzbekistana-po-etnograficheskim-dannym/istoriya-formirovaniya-naseleniya-890/pozdnie-plemena-968/semizy-i-kesamiry-989/|archivedate=2013-11-29}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |13
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |156
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|*[[семизҳо]]&lt;ref name=&quot;племена&quot; /&gt;
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |1
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |47
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|'''[[қирғизҳо]]'''
| align=&quot;right&quot; |11410
| align=&quot;right&quot; |1,38 %
| align=&quot;right&quot; |25635
| align=&quot;right&quot; |1,29 %
| align=&quot;right&quot; |63832
| align=&quot;right&quot; |1,25 %
| align=&quot;right&quot; |65515
| align=&quot;right&quot; |1,07 %
| align=&quot;right&quot; |60715
| align=&quot;right&quot; |0,80 %
|-
|'''[[русҳо]]'''
| align=&quot;right&quot; |5638
| align=&quot;right&quot; |0,68 %
| align=&quot;right&quot; |262610
| align=&quot;right&quot; |13,26 %
| align=&quot;right&quot; |388481
| align=&quot;right&quot; |7,63 %
| align=&quot;right&quot; |68171
| align=&quot;right&quot; |1,11 %
| align=&quot;right&quot; |34838
| align=&quot;right&quot; |0,46 %
|-
|'''[[туркманҳо]]'''
| align=&quot;right&quot; |4148
| align=&quot;right&quot; |0,50 %
| align=&quot;right&quot; |7115
| align=&quot;right&quot; |0,36 %
| align=&quot;right&quot; |20487
| align=&quot;right&quot; |0,40 %
| align=&quot;right&quot; |20270
| align=&quot;right&quot; |0,33 %
| align=&quot;right&quot; |15171
| align=&quot;right&quot; |0,20 %
|-
|[[тоторҳо]]&lt;ref&gt;ҳамчунон [[сибиртоторҳо]] (дар соли 2000 — 10 наф., соли 2010 — 17 наф.)&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |950
| align=&quot;right&quot; |0,11 %
| align=&quot;right&quot; |55046
| align=&quot;right&quot; |2,78 %
| align=&quot;right&quot; |72228
| align=&quot;right&quot; |1,42 %
| align=&quot;right&quot; |18949
| align=&quot;right&quot; |0,31 %
| align=&quot;right&quot; |6512
| align=&quot;right&quot; |0,09 %
|-
|[[арабҳо]]
| align=&quot;right&quot; |3260
| align=&quot;right&quot; |0,39 %
| align=&quot;right&quot; |1297
| align=&quot;right&quot; |0,07 %
| align=&quot;right&quot; |276
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |14450
| align=&quot;right&quot; |0,24 %
| align=&quot;right&quot; |4184
| align=&quot;right&quot; |0,06 %
|-
|[[паштунҳо]] (афғонҳо)
| align=&quot;right&quot; |666
| align=&quot;right&quot; |0,08 %
| align=&quot;right&quot; |532
| align=&quot;right&quot; |0,03 %
| align=&quot;right&quot; |2088
| align=&quot;right&quot; |0,04 %
| align=&quot;right&quot; |4702
| align=&quot;right&quot; |0,08 %
| align=&quot;right&quot; |3675
| align=&quot;right&quot; |0,05 %
|-
|[[лӯлиҳо]]
| align=&quot;right&quot; |186
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |1556
| align=&quot;right&quot; |0,08 %
| align=&quot;right&quot; |1791
| align=&quot;right&quot; |0,04 %
| align=&quot;right&quot; |4249
| align=&quot;right&quot; |0,07 %
| align=&quot;right&quot; |2334
| align=&quot;right&quot; |0,03 %
|-
|[[туркҳо]]&lt;ref&gt;дар соли 1926 чун «туркҳои усмонӣ» ба қайд гирифта шудаанд&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |4
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |53
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |768
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |672
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |1360
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
|-
|[[укроинҳо]]
| align=&quot;right&quot; |1090
| align=&quot;right&quot; |0,13 %
| align=&quot;right&quot; |26921
| align=&quot;right&quot; |1,36 %
| align=&quot;right&quot; |41375
| align=&quot;right&quot; |0,81 %
| align=&quot;right&quot; |3787
| align=&quot;right&quot; |0,06 %
| align=&quot;right&quot; |1090
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[чиниҳо]]
| align=&quot;right&quot; |3
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |38
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |58
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |24
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |801
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[кореягиҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |2365
| align=&quot;right&quot; |0,12 %
| align=&quot;right&quot; |13431
| align=&quot;right&quot; |0,26 %
| align=&quot;right&quot; |1696
| align=&quot;right&quot; |0,03 %
| align=&quot;right&quot; |634
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[қазоқҳо]]
| align=&quot;right&quot; |1636
| align=&quot;right&quot; |0,20 %
| align=&quot;right&quot; |12551
| align=&quot;right&quot; |0,63 %
| align=&quot;right&quot; |11376
| align=&quot;right&quot; |0,22 %
| align=&quot;right&quot; |936
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |595
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[Форсҳо|эрониҳо]]
| align=&quot;right&quot; |98
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |331
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |388
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |306
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |473
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[олмониҳо]]
| align=&quot;right&quot; |60
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |32588
| align=&quot;right&quot; |1,65 %
| align=&quot;right&quot; |32671
| align=&quot;right&quot; |0,64 %
| align=&quot;right&quot; |1136
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |446
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[арманиҳо]]
| align=&quot;right&quot; |171
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |2878
| align=&quot;right&quot; |0,15 %
| align=&quot;right&quot; |5651
| align=&quot;right&quot; |0,11 %
| align=&quot;right&quot; |995
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |434
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[осетинҳо]]
| align=&quot;right&quot; |150
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |4514
| align=&quot;right&quot; |0,23 %
| align=&quot;right&quot; |7861
| align=&quot;right&quot; |0,15 %
| align=&quot;right&quot; |960
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |396
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
|-
|[[озарбойҷониҳо]]&lt;ref&gt;дар соли 1926 чун «туркҳо» ба қайд гирифта шудаанд&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |801
| align=&quot;right&quot; |0,10 %
| align=&quot;right&quot; |1182
| align=&quot;right&quot; |0,06 %
| align=&quot;right&quot; |3556
| align=&quot;right&quot; |0,07 %
| align=&quot;right&quot; |798
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |371
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[уйғурҳо]]
| align=&quot;right&quot; |2
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |402
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |566
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |379
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |276
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[Аҳолии Ҳиндустон|ҳинду]]-[[Аҳолии Покистон|покистониҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |13
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |245
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |262
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[карелиҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |23
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |29
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |7
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |166
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[молдовиҳо]]
| align=&quot;right&quot; |3
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |345
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |879
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |341
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |157
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[бошқирдиҳо]]
| align=&quot;right&quot; |170
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |3872
| align=&quot;right&quot; |0,20 %
| align=&quot;right&quot; |6821
| align=&quot;right&quot; |0,13 %
| align=&quot;right&quot; |872
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |143
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[белорусҳо]]
| align=&quot;right&quot; |56
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |2793
| align=&quot;right&quot; |0,14 %
| align=&quot;right&quot; |7247
| align=&quot;right&quot; |0,14 %
| align=&quot;right&quot; |464
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |104
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[англисҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |1
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |43
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |104
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[гурҷиҳо]]
| align=&quot;right&quot; |28
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |620
| align=&quot;right&quot; |0,03 %
| align=&quot;right&quot; |976
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |161
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |92
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|амрикоиҳо
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |3
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |24
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |62
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[чувашҳо]]
| align=&quot;right&quot; |21
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |1661
| align=&quot;right&quot; |0,08 %
| align=&quot;right&quot; |2512
| align=&quot;right&quot; |0,05 %
| align=&quot;right&quot; |195
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |47
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[мордваҳо]]
| align=&quot;right&quot; |178
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |6746
| align=&quot;right&quot; |0,34 %
| align=&quot;right&quot; |5519
| align=&quot;right&quot; |0,11 %
| align=&quot;right&quot; |300
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |42
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[яҳудиён]]&lt;ref name=&quot;вкл.евр&quot;&gt;ҳамч. Яҳудиёни Осиёи Миёнагӣ&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |275
| align=&quot;right&quot; |0,03 %
| align=&quot;right&quot; |12415
| align=&quot;right&quot; |0,63 %
| align=&quot;right&quot; |14580
| align=&quot;right&quot; |0,29 %
| align=&quot;right&quot; |197
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |36
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|*[[яҳудиён]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |9701
| align=&quot;right&quot; |0,19 %
| align=&quot;right&quot; |182
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |34
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|*[[яҳудиёни Осиёи Миёна]]
| align=&quot;right&quot; |77
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |807
| align=&quot;right&quot; |0,04 %
| align=&quot;right&quot; |4879
| align=&quot;right&quot; |0,10 %
| align=&quot;right&quot; |15
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |2
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[лаҳистониҳо]]
| align=&quot;right&quot; |65
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |681
| align=&quot;right&quot; |0,03 %
| align=&quot;right&quot; |716
| align=&quot;right&quot; |0,01 %
| align=&quot;right&quot; |74
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |23
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[булғорҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |1274
| align=&quot;right&quot; |0,06 %
| align=&quot;right&quot; |1072
| align=&quot;right&quot; |0,02 %
| align=&quot;right&quot; |64
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |19
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|[[қрим-тоторҳо]]
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |
| align=&quot;right&quot; |1847
| align=&quot;right&quot; |0,09 %
| align=&quot;right&quot; |7214
| align=&quot;right&quot; |0,14 %
| align=&quot;right&quot; |138
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
| align=&quot;right&quot; |18
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|дигарон
| align=&quot;right&quot; |1433
| align=&quot;right&quot; |0,19 %
| align=&quot;right&quot; |4409
| align=&quot;right&quot; |0,26 %
| align=&quot;right&quot; |7876
| align=&quot;right&quot; |0,15 %
| align=&quot;right&quot; |1742
| align=&quot;right&quot; |0,03 %
| align=&quot;right&quot; |362
| align=&quot;right&quot; |0,00 %
|-
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Ҳайати миллии аҳолии минтақаҳои Тоҷикистон &lt;small&gt;(тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2010)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;ЭтноСтатРТ&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |халқият
! colspan=&quot;2&quot; |Вилояти 
мухтори Кӯҳистони Бадахшон
! colspan=&quot;2&quot; |Вилояти 
Суғд
! colspan=&quot;2&quot; |Вилояти 
Хатлон
! colspan=&quot;2&quot; |ш. Душанбе
! colspan=&quot;2&quot; |ноҳияҳои
тобеи
ҷумҳурӣ
|-
!шумора
!%
!шумора
!%
!шумора
!%
!шумора
!%
!шумора
!%
|-
|[[тоҷикон]]
| align=&quot;right&quot; |194423
| align=&quot;right&quot; |94,40
| align=&quot;right&quot; |1876218
| align=&quot;right&quot; |84,00
| align=&quot;right&quot; |2189196
| align=&quot;right&quot; |81,77
| align=&quot;right&quot; |648760
| align=&quot;right&quot; |89,50
| align=&quot;right&quot; |1465237
| align=&quot;right&quot; |90,04
|-
|[[узбекҳо]]&lt;ref&gt;Миқдори узюекҳо бидуни [[лақайҳо]], [[қунғратҳо]], [[дурманҳ]], [[қатаганҳо]], [[барлосҳо]], [[юзҳо]], [[мингҳо]], [[кесамирҳо]],[[семизҳо]]&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |410
| align=&quot;right&quot; |0,20
| align=&quot;right&quot; |329614
| align=&quot;right&quot; |8
| align=&quot;right&quot; |346303
| align=&quot;right&quot; |9
| align=&quot;right&quot; |48661
| align=&quot;right&quot; |6,71
| align=&quot;right&quot; |201356
| align=&quot;right&quot; |8
|-
|[[қирғизҳо]]
| align=&quot;right&quot; |10949
| align=&quot;right&quot; |5,32
| align=&quot;right&quot; |12896
| align=&quot;right&quot; |0,58
| align=&quot;right&quot; |691
| align=&quot;right&quot; |0,03
| align=&quot;right&quot; |552
| align=&quot;right&quot; |0,08
| align=&quot;right&quot; |35627
| align=&quot;right&quot; |2,07
|-
|[[русҳо]]
| align=&quot;right&quot; |81
| align=&quot;right&quot; |0,04
| align=&quot;right&quot; |8890
| align=&quot;right&quot; |0,40
| align=&quot;right&quot; |3960
| align=&quot;right&quot; |0,15
| align=&quot;right&quot; |19061
| align=&quot;right&quot; |2,63
| align=&quot;right&quot; |2846
| align=&quot;right&quot; |0,17
|-
|[[туркманҳо]]
| align=&quot;right&quot; |3
| align=&quot;right&quot; |0,00
| align=&quot;right&quot; |157
| align=&quot;right&quot; |0,01
| align=&quot;right&quot; |14003
| align=&quot;right&quot; |0,52
| align=&quot;right&quot; |690
| align=&quot;right&quot; |0,10
| align=&quot;right&quot; |318
| align=&quot;right&quot; |0,02
|-
|[[тоторҳо]]
| align=&quot;right&quot; |8
| align=&quot;right&quot; |0,00
| align=&quot;right&quot; |2600
| align=&quot;right&quot; |0,12
| align=&quot;right&quot; |1123
| align=&quot;right&quot; |0,04
| align=&quot;right&quot; |1866
| align=&quot;right&quot; |0,26
| align=&quot;right&quot; |898
| align=&quot;right&quot; |0,05
|-
|[[қазоқҳо]]
| align=&quot;right&quot; |3
| align=&quot;right&quot; |0,00
| align=&quot;right&quot; |155
| align=&quot;right&quot; |0,01
| align=&quot;right&quot; |174
| align=&quot;right&quot; |0,01
| align=&quot;right&quot; |189
| align=&quot;right&quot; |0,03
| align=&quot;right&quot; |74
| align=&quot;right&quot; |0,00
|-
|дигарон
| align=&quot;right&quot; |72
| align=&quot;right&quot; |0,03
| align=&quot;right&quot; |3020
| align=&quot;right&quot; |0,14
| align=&quot;right&quot; |121801
| align=&quot;right&quot; |4,55
| align=&quot;right&quot; |5065
| align=&quot;right&quot; |0,70
| align=&quot;right&quot; |16552
| align=&quot;right&quot; |0,96
|-
|'''ДАР УМУМ'''
| align=&quot;right&quot; |'''205949'''
| align=&quot;right&quot; |'''100,00'''
| align=&quot;right&quot; |'''2233550'''
| align=&quot;right&quot; |'''100,00'''
| align=&quot;right&quot; |'''2677251'''
| align=&quot;right&quot; |'''100,00'''
| align=&quot;right&quot; |'''724844'''
| align=&quot;right&quot; |'''100,00'''
| align=&quot;right&quot; |'''1722908'''
| align=&quot;right&quot; |'''100,00'''
|}

=== Ақаллиятҳои миллӣ ===
То соли 1990 Тоҷикистон ҷумҳурии семиллат (тоҷикон-узбакҳо-русҳо) буд.

Ҳиссаи узбакҳо дар байни аҳолӣ аз 12 % то 8 % кам шуд; ҳиссаи қирғизҳо бетағйир монд — каме бештар аз 1 %. Дар баробари ин дар давраи байнисаршуморӣ шумора ва ҳиссаи тоҷикон хеле афзуд: соли 1989 — 3172,4 ҳазор нафар (62,3 %), соли 2010-ум — 4898,4 ҳазор нафар (90.4 %).

Моҳи апрели соли 2020 палатаи поёнии парлумони Тоҷикистон ба қонун «Дар бораи бақайдгирии давлатии асноди ҳолати шаҳрвандӣ» тағйироту иловаҳоро қабул кард, ки истифодаи пасвандҳои славяниро дар насаб ва номи падар манъ мекунад; танхо барои акаллиятҳои миллие, ки дар худуди ҷумҳурият зиндагӣ мекунанд, истисно карда мешавад, ки онҳо ҳангоми ба қайд гирифтани фарзандони навзоди худ кадом суффикси насаб ва номи падарро интихоб карда метавонанд.&lt;ref&gt;[https://vz.ru/news/2020/4/29/1036933.html Таджикистан запретил русифицировать имена, отчества и фамилии] // 29 апреля 2020&lt;/ref&gt;

== Динамикаи аҳолӣ ==
{{Main|Барӯйхатгирии аҳолии Тоҷикистон (соли 2020)}}
{{БароварданиДодаҳо|сутунҳо=8|Сарлавҳа=Шумораи аҳолӣ&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_pop.php 15 новых независимых государств. Численность населения на начало года, 1950-2019, тысяч человек]&lt;/ref&gt;|зиёд=зиёдшавӣ|кам=камшавӣ|1950|1532000|1951|1577000|1952|1626000|1953|1678000|1954|1730000|1955|1783000|1956|1836000|1957|1891000|1958|1949000|1959|1981000|1960|2045000|1961|2120000|1962|2211000|1963|2300000|1964|2383000|1965|2469000|1966|2556000|1967|2633000|1968|2715000|1969|2807000|1970|2900000|1971|2983000|1972|3096000|1973|3191000|1974|3288000|1975|3392000|1976|3492000|1977|3598000|1978|3699000|1979|3801000|1980|3901000|1981|4007000|1982|4119000|1983|4239000|1984|4365000|1985|4499000|1986|4648000|1987|4807000|1988|4952000|1989|5109000|1990|5248000|1991|5358000|1992|5570000|1993|5571000|1994|5704000|1995|5786000|1996|5884000|1997|5970000|1998|6067000|1999|6188000|2000|6100000|2001|6200000|2002|6375500|2003|6506500|2004|6640000|2005|6780400|2006|6920300|2007|7063800|2008|7215700|2009|7373800|2010|7529600|2011|7616000|2012|7697500
|2013|7839000|2014|8161100|2015|8576926|2016|8769221|2017|8742800|2018|8931200|2019|9126600|2020|9313800|2021|9716800|2022|9886800
}}

{{Wikidata/Population}}

Аҳолии Тоҷикистон хеле вақт аст, ки бо суръати гуногун меафзояд: соли 1959 дар инҷо 1981 ҳаз. одам буд, дар солҳои 1989 — 5109 ҳаз. ва, бо фарқ аз кишварҳои аврупоии [[ИДМ]], рушдро дар солҳои 1989-1999 давом дод, новобаста ба муҳоҷирати зиёди аҳолӣ аз ҷумҳурӣ (437 ҳазор нафар дар 11 сол). Сабаби асосии зиёдшавии аҳолӣ — афзоишии табии босуръат.

Дар байни солҳои 1989-2000, аҳолии танҳо шаҳрҳои калон, аз қабили пойтахт – [[Душанбе]], дар натиҷаи ҳиҷрати аҳолии аввал русзабон ва баъдан тоҷику-ӯзбек кам шуданд. Аз вақти азбайнравии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] таркиби миллӣ ба тағйироти зиёд дучор шуд. Барои миллатҳои бумӣ афзоиши баланди табии хос аст, гарчанде ки нишондиҳандаҳои он дар давраи пасошӯравӣ поён рафт.

== [[Пиртарин афрод]] аз Тоҷикистон ==
* [[Зулҳиҷҷа Ёфтуллоева]] Дар шиносномаи Зулҳиҷҷа Ёфтуллоева таърихи таваллуди ӯ [[5 январ]]и соли [[1897]]-ум қайд шудааст&lt;ref&gt;Сокини 115-солаи ноҳияи Абдураҳмони Ҷомӣ даргузашт - [[Радиои Озодӣ]] http://www.ozodi.org/content/zulhijja-yoftulloeva-/24795283.html&lt;/ref&gt;
* [[Тоҷигул Қурбонова]] Дар шиносномаи Тоҷигул Қурбонова навишта шудааст, ки ӯ [[8 март]]и соли [[1900]] таваллуд шудааст.&lt;ref&gt;Зани кӯҳансолтарин дар Кӯлоб 112-сола шуд - [[Радиои Озодӣ]] http://www.ozodi.org/content/article/24508182.html&lt;/ref&gt;

== Харитаҳо ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Tajiks in Tajikistan.png|alt=|Тоҷикон дар Тоҷикистон
Акс:Uzbeks in Tajikistan.png|alt=|Ӯзбекҳо дар Тоҷикистон
Акс:Kyrgyzs in Tajikistan.png|Қирғизҳо дар Тоҷикистон
Акс:Russians in Tajikistan.png|Русҳо дар Тоҷикистон
Акс:Turkmens in Tajikistan.png|Туркманҳо дар Тоҷикистон
Акс:Tatars in Tajikistan.png|Тоторҳо дар Тоҷикистон
Акс:Kazakhs in Tajikistan.png|Қазоқҳо дар Тоҷикистон
Акс:Arabs in Tajikistan.png|alt=|Арабҳо дар Тоҷикистон
Акс:Pamiri tajiks in Tajikistan.png|alt=|Тоҷикони бадахшизабон дар Тоҷикистон
Акс:Yagnobi tajiks in Tajikistan.png|alt=|Тоҷикони яғнобизабон ва мардуми водии Яғноб
Акс:Lulis in Tajikistan.png|alt=|Лӯлиҳо дар Тоҷикистон
Акс:Mountainous tajiks.png|alt=|Тоҷикони кӯҳистонӣ (галча) дар Тоҷикистон
Акс:Population of Tajikistan by viloyats.png|alt=|Аҳолии Тоҷикистон аз рӯи вилоятҳо
Акс:Population of Tajikistan by districts (map).png|alt=|Аҳолии Тоҷикистон аз рӯи ноҳияҳо
Акс:Зичии аҳолии Тоҷикистон (Намунаи 1).png|alt=|Зичии аҳолии Тоҷикистон аз рӯи ноҳияҳо
Акс:Population density of Tajikistan regions.png|alt=|Зичии аҳолии Тоҷикистон аз рӯи вилоятҳо
Акс:Плотность населения Таджикистана (2020 г)-1.png|alt=|Зичии аҳолии Тоҷикистон барои соли 2020 аз рӯи ноҳияҳо 
Акс:Плотность населения Таджикистана (2020 г)-2.png|alt=|Зичии аҳолии Тоҷикистон аз рӯи ноҳияҳо барои соли 2020
Акс:Сельское и городское население Таджикистана (2020 г).png|alt=|Аҳолии шаҳр ва деҳот барои соли 2020
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}}{{Мавзӯъҳои Тоҷикистон}}
[[Гурӯҳ:Аҳолии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>p407ph33d7ddy2hwjrvwa8se66w9rkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирганд Шаҳбозов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59959</id>
    <revision>
      <id>1488011</id>
      <parentid>1458032</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5842" sha1="59j96vpv1kx5kw6nknev98nofhmevah" xml:space="preserve">{{Олим
|ном               = Мирганд Шабозов
|номи аслӣ         = 
|тасвир            = 
|бар               = 
|тавсифи тасвир    = 
|таърихи таваллуд    = 26.06.1952
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|Ноҳияи Шуғнон}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
|таърихи даргузашт        = 
|маҳалли даргузашт      = 
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|фазои илмӣ        = [[риёзиёт]]  
|ҷойҳои кор        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин]], [[Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М. Назаршоев]], Кумитаи давлатии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои фиизика ва математика}}
|унвонҳои илмӣ     = {{Унвонҳои илмӣ ||0}}
|алма-матер        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин]]
|роҳбари илмӣ      = 
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|ҷоизаҳо  = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] ([[2002]]), медали ҷашнии «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷкистон»  
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = 
}}

'''Мирганд Шаҳбозов''' ({{ВД-Дебоча}}) — {{риёзидон|Тоҷикистон}}&lt;nowiki/&gt;и тоҷик, доктори илмҳои физикаву математика ([[1997]]). Академики [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|АИ ҶШС Тоҷикистон]] (2008). [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] ([[2002]]).&lt;ref&gt;Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с&lt;/ref&gt; собиқ вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати IV. Барандаи ҷоизаи «Ситораҳои Иттиҳод» (2022).

== Зиндагинома ==
Мирганд Шабозов [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]ро ба поён расондааст ([[1974]]). ихтисос — «математика».
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: таҳлили математикӣ ва назарияи функсияҳо.
Ассистент (1974), дотсенти кафедраи таҳлили математикӣ ва назарияи функсияҳои ([[1983]]) Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин.
Ректори [[Донишгоҳи давлатии Хоруғ ба номи М. Назаршоев]]([[1998]]—[[2005]]). Раиси Кумитаи давлатии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон ([[2005]]—[[2010]]). Муовини раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ([[2010]]—[[2015]]).

== Осор ==
* Назарияи функсияҳои аналитикӣ (бо ҳаммуаллифӣ), Д., 2007.

== Ҷоизаҳо ==
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (2002);
* медали ҷашнии «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷкистон»;
* Ифтихорномаи Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон;
* Барандаи ҷоизаи «Ситораҳои Иттиҳод» (2022)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/06/olimi-riyozidoni-to%d2%b7ik-mergand-sha%d2%b3bozov-barandai-%d2%b7oizai-sitora%d2%b3oi-itti%d2%b3od-i-idm-shud/|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи &quot;Ситораҳои иттиҳод&quot;-и ИДМ шуд|website=asiaplus.news|accessdate=2022-06-07}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://archive.is/20121205072855/parlament.tj//index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=9&amp;Itemid=10 МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН]
* [http://www.tgpu.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=212&amp;Itemid=92&amp;lang=tj Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ]

{{Олим-нопурра}}
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]</text>
      <sha1>59j96vpv1kx5kw6nknev98nofhmevah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлатманд Хол</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59981</id>
    <revision>
      <id>1487938</id>
      <parentid>1390648</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14591" sha1="pqryv5kmyoo5mhc02vqr43ppujtbqx4" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = 
 |ном                  = Давлатманд Хол
 |номи аслӣ            = Давлатманд Холов
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 26.10.1950
 |зодгоҳ               = 
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |солҳои фаъолият      = 1975—2024
 |мамлакат             = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |касб                 = навозанда, сароянда, оҳангсоз 
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = 
 |сабк                 = 
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = 
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳои адабӣ       = 
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
'''Давлатманди Хол ''' (''Давлатманд Холов''; {{ВД-Дебоча}}) — [[овозхон]], фалаксаро ва [[оҳангсоз]]и суннатии тоҷик. [[Ҳунарпешаи халқии  ҶШС Тоҷикистон]] (1988), Ҳунарпешаи халқии Узбекистон (2018)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ|Ҷоизаи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] (2012)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

== Зиндагинома ==
Давлатманди Хол 26 октябри соли 1950 дар деҳаи Доғистони ноҳияи Шӯрообод дар хонаводаи кишоварз ва аҳли фарҳанг ба дунё омадааст. Соли 1958 таҳсилро аз мактаби деҳа оғоз намуда, соли 1963 дар мактаб-интернати ба номи А. Деҳотии шаҳри Кӯлоб ва соли 1964 дар интернати давлатии «Коммунизм»-и деҳаи Сари Чашмаи ноҳияи Москва идома медиҳад.

Соли 1978 шуъбаи мусиқӣ ва суруди [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода|Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро]] хатм менамояд.

=== Хонавода ===
Давлатманди Хол соҳиби нуҳ фарзанд аст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ва аксарият, аз ҷумла [[Лоиқ Холов]] ҳунари падарро пайравӣ мекунанд.

== Корнома ==
Солҳои 1968—1973 дар шуъбаи маданияти шаҳри Кӯлоб кор кардааст. Соли 1978 дар Театри драмаи мусиқии Кӯлоб ба кор даромад. 20 июли соли 1989 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди Театри мусиқӣ-драмавии шаҳри Кӯлоб, таҳти сарварии Давлатманди Хол [[Ансамбли давлатии &quot;Фалак&quot;|ансамбли давлатии «Фалак»]] таъсис шуд. Аз соли 2004 бо таъсис ёфтани ансамбли давлатии «Фалак»-и Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2020 ба ҳайси роҳбари бадеии он кор кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/02/21/said%d2%9bul-bilolov-va-davlatmand-holov-az-vazifa-barkanor-shudand/|title=Саидқул Билолов ва Давлатманд Холов аз вазифа барканор шуданд|author=Мусои Бобоҳоҷӣ|website=asiaplus.news|date=2020-02-21|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-02-19}}&lt;/ref&gt;. Давлатманди Хол ҳамзамон то охири умр омӯзгори [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон]] буд.

== Эҷодиёт ==
Давлатманди Хол аз овони наврасӣ бо хондани сурудҳои мардумӣ шӯҳрат пайдо кард. Нахустин оҳанги худро Давлатманд Холов дар соли 1963 дар синни 13-солагӣ ва дар сугвории падараш хондааст. Ӯ навохтани бисёре аз созҳои мусиқӣ ва муҳаббат ба ашъори Мавлоно Румиро аз падараш мерос гирифтааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=2024-02-19|author=Рао/Ро|date=2020-10-26|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Давлатманди Хол, фалаксарои маъруф 70-сола шуд. ВИДЕО|url=https://www.ozodi.org/a/%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8-%D1%85%D0%BE%D0%BB-70-%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B0-%D1%88%D1%83%D0%B4/30912901.html}}&lt;/ref&gt;.

Давлатманди Хол яке аз тарғибгарони бузурги санъати касбии кӯҳистони тоҷик маҳсуб мешавад. Ӯ дар тӯли фаъолияти эҷодии хеш ӯ қариб ба 100 мамолики ҷаҳон беш аз 150 сафари ҳунарӣ намудааст. Сурудаҳои ӯ на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар дигар кишварҳои форсизабон низ шунаванда доранд.
;Сурудҳову такмилҳо&lt;ref&gt;Композиторон ва мусиқишиносони Тоҷикистон. — Д., 2011, — С. 225—229&lt;/ref&gt;
{{refbegin|2}}
* 1974 — «Дӯстони санъат», шеъри М.Аминзода.
* 1976 — «Девона шав», шеъри Румӣ.
* 1978 — «Ба деҳқон», шеъри [[Меҳмон Бахтӣ]].
* 1978 — «Ба муқобили ду чашмам», шеър ва оҳанги халқӣ.
* 1978 — «Зери навои валс», шеъри [[Сафармуҳаммад Аюбӣ]].
* 1978 — «Файзи деҳқон», шеъри [[Ҳақназар Ғоиб]].
* 1978 — «Резаборон», шеъри Ҳақназар Ғоиб.
* 1978 — «Оҳиста-оҳиста», ғазали [[Соиби Табрезӣ]].
* 1978 — «Дур машав», ғазали Румӣ.
* 1979 — «Наргиси ҷоду», ғазали [[Ҳоҷӣ Ҳусайни Кангуртӣ]].
* 1979 — «Шукри ин даврон», шеъри [[Хосият Вализода]].
* 1979 — «Куртаи ту ранг-ранг», шеъри М.Ғоиб.
* 1979 — «Дилам месӯзад», шеъри [[Лоиқ Шералӣ]].
* 1980 — «Қасидаи модар», шеъри Лоиқ Шералӣ.
* 1980 — «Соқиё», ғазали [[Ҷалолуддини Румӣ|Румӣ]].
* 1981 — «Гул кардаанд», шеъри [[Гулрухсор Сафиева]].
* 1981 — «Гирифта», шеъри [[Муҳаммад Ғоиб]].
* 1982 — «Дилам мунаввар», шеър ва оҳанги халқӣ.
* 1982 — «Дилам мунаввар», шеъри [[Мирзо Қодирӣ]].
* 1982 — «Кӯлоб хуш аст», шеър ва оҳанги халқӣ.
* 1983 — «Афсӯс», шеъри халқӣ.
* 1983 — «Парво макун», шеъри Лоиқ Шералӣ.
* 1984 — «Мерақсию мерақсӣ», шеъри Муҳаммад Ғоиб.
* 1984 — «Ману дарё», шеъри Лоиқ Шералӣ.
* 1984 — «Танҳо манам», шеъри Лоиқ Шералӣ.
* 1985 — «Ба раққоса», шеъри Лоиқ Шералӣ.
* 1986 — «Шаҳри Кӯлоб», шеър ва оҳанги халқӣ.
* 1987 — «Ҳалқаи дом аст», шеъри [[Бедил]].
* 1987 — «Омадаӣ», ғазали [[Ҳофиз]].
* 1988 — «Маро ёд кунед», шеъри [[Лоиқ Шералӣ]].
* 1989 — «Гап надорам», шеъри [[Муҳаммад Ғоиб]].
* 1989 — «Кӣ мебарад», шеъри Соиби Табрезӣ.
* 1992 — «Худоё, худоё», ғазали Румӣ.
* 1992 — «Эй дил», ғазали Румӣ.
* 1993 — «Бӯи ҷӯи Мӯлиён», ғазали [[Рӯдакӣ]].
* 1993 — «Шоҳнома», шеъри [[Гулрухсор Сафиева]]
* 1994 — «Ситораҳо», шеъри Лоиқ Шералӣ.
* 1996 — «Зиндаам», шеъри Алимуҳаммад Муродӣ.
* 1996 — «Обу тоби дӯстӣ» шеър ва оҳанги халқӣ.
* 1997 — «Чӣ шуд», ғазали [[Ҳофизи Шерозӣ]].
* 1997 — «Моро ёд кард», шеъри [[Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]].
* 1997 — «Дидамат», ғазали Румӣ.
* 1998 — «Дарёи нур», шеъри шоири Эрон [[Аббоси Саҷодӣ]].
* 1998 — «Хандида биё», шеъри халқӣ.
* 1998 — «Тоҷикистон», шеъри М. Бобобекова.
* 1998 — «Нашнидӣ ё шунид», шеъри Ҳофизи Шерозӣ.
* 1999 — «Ваҳдат», шеъри [[Давлат Сафар]].
* 1999 — «Аз хоки баланди Тоҷикистон», шеъри халқӣ.
* 1999 — «Гӯшвори қафасӣ», шеъри [[Саиди Кӯлобӣ]].
* 1999 — «Қади раъно», ғазали [[Бадриддин Ҳилолӣ|Ҳилолӣ]].
* 2000 — «Ба рақс о», шеъри Румӣ.
* 2000 — «Фалак», шеъри халқӣ.
* 2000 — «Тоҷикистони ман аст», шеъри халқӣ.
* 2001 — «Дар чаман», ғазали [[Муллоёри Ванҷӣ]].
* 2001 — «Ба ҷон омад», шеъри Бадриддин Ҳилолӣ.
* 2002 — «Бишнав аз най», шеъри Румӣ.
* 2003 — «Ранҷидаӣ», шеъри халқӣ.
* 2003 — «Мастони нав расиданд», ғазали Румӣ.
* 2004 — «Миллати тоҷик», шеъри Маъруфшо Мазҳабшоев
* 2004 — «Навбаҳор», ғазали Ҳофизи Шерозӣ.
* 2004 — «Туӣ, туӣ гулзори ман», шеъри Румӣ
* 2006 — «Майи лаъл», шеъри Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ.
* 2006 — «Эй қавми ба ҳаҷ рафта», ғазали Румӣ.
* 2009 — «Бевафоист», шеъри шоири Эрон Аббоси Саҷодӣ.
* 2009 — «Сафар ба сӯи фатҳу зафар», шеъри Хиробон Қурбонова.
* 2010 — «Чиҳо мешуд», ғазали Ҳоҷӣ Ҳусайни Кангуртӣ.
* 2010 — «Фотиҳаи Фалак», ғазали Румӣ.
* 2010 — «Бадахшон», шеъри [[Ширин Бунёд]].
{{refend}}

== Даргузашт ==
Давлатманди Хол шаби 18 феврали 2024 дар 74-солагӣ бар асари бемории саратони ҷигар дар беморхонаи «Шифобахш»-и шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/articles/ck79p4mpy4ko|title=دولتمند خال، آوازخوان و نوازنده سرشناس تاجیکستان درگذشت|website=BBC News فارسی|date=2024-02-18|lang=fa|accessdate=2024-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/02/19/v-dushanbe-skonchalsya-narodnyj-artist-tadzhikistana-davlatmand-holov/|title=В Душанбе скончался Народный артист Таджикистана Давлатманд Холов|author=Мензума Фируз|website=asiaplus.news|date=2024-02-19|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rg.ru/2024/02/19/umer-sovetskij-pevec-davlatmand-holov.html|title=Умер советский певец Давлатманд Холов|website=Российская газета|date=2024-02-19|lang=ru|accessdate=2024-02-19}}&lt;/ref&gt;. Ӯро дар оромгоҳи Лучоби шаҳри Душанбе ба хок супурданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/32826121.html|title=Маросими видоъ ва дафни Давлатманди Хол дар Душанбе|website=|date=2024-02-19|publisher=Рао/Ро}}&lt;/ref&gt;.

== Ордену ҷоизаҳо ==
* Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1983)&lt;ref&gt;Холов Давлатманд // [[Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2004. — С. 312. — 524 с. — ISBN 5-89870-5.&lt;/ref&gt;;
* Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1988);
* Ҳунарпешаи халқии Узбекистон (2018)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://old.gov.uz/ru/news/view/18576|title=О награждении ряда Государственных и общественных деятелей, представителей культуры, науки и здравоохранения Республики Таджикистан|website=GOV.UZ|lang=ru|accessdate=2024-02-19}}&lt;/ref&gt;;
* Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2012)&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Холов Давлатманд // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 650. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;;
* Ордени «Шараф» дараҷаи I;
* Ордени «Дӯстӣ»;
* Ордени дараҷаи олии сарояндагӣ ва навозандагӣ (Фаронса).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Консерватрияи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>pqryv5kmyoo5mhc02vqr43ppujtbqx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заркамар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62039</id>
    <revision>
      <id>1488091</id>
      <parentid>1442961</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4415" sha1="dgb0jdc3p1jdsngb2xtg81jfgx2ygvz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Заркамар
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = Заркамар-3.jpg
 |тавсифи тасвир          = Боғи деҳа
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ
 |минтақа дар ҷадвал      = Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ{{!}} НТҶ
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Файзобод
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Файзобод {{!}} Файзобод
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Мискинобод
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 5650
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3135
 |нишонаи почта           = 735413
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ08
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}
'''Заркамар''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Мискинобод]]и [[ноҳияи Файзобод]]. Аз деҳа то маркази ҷамоати деҳот 2 км, то маркази ноҳия 30 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 5650 нафар (январи [[2017]]), тоҷикон. Деҳа соли 1926 бунёд шудааст.
== Мардум ==
Деҳа мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, 16 мағоза, нуқтаҳои хидматрасонии маишӣ, осиёби барқӣ, 4 чойхонаи ҷамъиятӣ, масҷиди панҷвақта дорад. Мардуми деҳа ба сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, боғдорӣ, картошкапарварӣ ва чорводорӣ машғуланд&lt;ref&gt;ФАЙЗОБОД. Энсиклопедия. Душанбе, 2011. Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. 392 саҳ.&lt;/ref&gt;. Заминҳо ба воситаи наҳр аз дарёчаи Заркамар обёрӣ мешаванд. 

== Шахсиятҳои шинохта ==
Нависанда ва узви Иттифоқи нависандогони Тоҷикистон [[Муҳаббати Юсуф]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/01/05/azoi-navi-ittifo%d2%9bi-navisandagoni-to%d2%b7ikiston-on%d2%b3o-kistand/|title=Аъзои нави Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. Онҳо кистанд? {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2025-09-23}}&lt;/ref&gt; дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст. [[Акс:Заркамар-2.jpg|alt=Деҳаи Заркамар|thumb|220x220px|Деҳаи Заркамар]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Заркамар|7|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Мискинобод]]
[[Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]]</text>
      <sha1>dgb0jdc3p1jdsngb2xtg81jfgx2ygvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурдон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62060</id>
    <revision>
      <id>1487855</id>
      <parentid>1461526</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19300" sha1="ehp5yrkueru3psbcicmrcvdbnrqvq2y" xml:space="preserve">{{Ягонҳои низомӣ}}
[[Акс:Батальон - знак.png|thumb|250пкс|&lt;center&gt;Намоди посгоҳи фармондеҳии гурдон дар нақшаҳои низомии шуравӣ.&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#ff0000&quot;&gt;Ранги сурх&lt;/span&gt; — яконҳои нерӯҳои худӣ.&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#0000FF&quot;&gt;Ранги нилӣ&lt;/span&gt; — яконҳои нерӯҳои душман.&lt;br&gt;Кӯтаҳнивишти намуна: &lt;br&gt;''3/109 мсп — 3-юм гурдон аз 109-ум ҳанги тирандози савора''&lt;br&gt;''1/88 пп — 1-ум гурдон аз 88-ум ҳанги пиёда'']]
[[Акс:Military Symbol - Friendly Battalion or Squadron (Solid Light 1.5x1 Frame)- Infantry (NATO APP-6).svg|thumb|right|Намоди ''гурдон'' дар нақшаҳои тактикии НАТО]]
'''Гурдон''' ({{lang-fa|'''گردان'''}}) — [[Якон|яконе тактикӣ]] дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]], ки аз як ситоди фармондеҳӣ ва ду ё чанд [[вашт]] ва яконҳои хурдтар ташкил мешавад ва бахше аз [[ҳанг]] ё [[гунд]] ва ё яконе ҷудогона аст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. — с. 160 |accessdate=2018-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; баталион&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/152 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 1, с. 152.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 1, статья «Батальон»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П. В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1997|страницы=383—384|страниц=639|тираж=10 000|isbn=5-203-01655-0}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«Гурдон» (аз {{lang-fa|«'''گرد'''»}} [''gord''] ‘''паҳлавон'', ''далер''; ''ҷанговар''’&lt;ref name=&quot;ФЗТ&quot;&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 1, саҳ. 295&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ФТЗТ&quot;&gt;[https://www.vazhaju.com/search/гурд ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. — Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. — 950 саҳ. — ISBN 978-99947-715-5-4. — ҷ. 1, с. 348]&lt;/ref&gt; &lt; [[Забони порсии миёна|порсии миёна]]: ''gurd''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |title=''MacKenzie, D. N.'', A Concise Pahlavi Dictionary, London, etc.: Oxford University Press, 1971. — 236 pp. ISBN 0-19-713559-5. — p. 38 |accessdate=2018-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121203034323/http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |archivedate=2012-12-03 }}&lt;/ref&gt; &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]] *''vr̥ta-'' аз √*''vr̥t-'' : *''vart-'' ‘''муҳофизат кардан; поидан; муқовимат кардан''’&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6. ҷ. 4, с. 2361.&lt;/ref&gt;) ба маънии «''сипоҳиён'', ''лашкариён'', ''ҷанговарон''» дар «[[Шоҳнома]]» бисёр ба кор рафтааст. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] гуфта:
&lt;poem&gt;Бирав бо [[сипоҳ]]е ба кирдори кӯҳ,
Гузин кун зи гурдони [[лашкар]] [[гурӯҳ]]&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 15]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;

Истилоҳи «'''''гурдон'''''»-ро соли 1935 ''Фарҳангистони забони Эрон'' бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии Артиш'' ҷойгузини истилоҳи фаронсавии «''баталион''» кардааст. Ин истилоҳ, зоҳиран, бо равиши пасинсозӣ аз вожаи «'''''[[саргурд]]'''''» ({{lang-fa|«'''سرگرد'''»}}) сохта шуда, ки дар фарҳангҳо «''фармондеҳи дастае аз лашкар''» таъриф шуда&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/13702 |title=''Билгиромӣ, Ғуломалихон Озод''. Хизонаи омира. — Ҳинд (Конпур), 1871; 1900 |accessdate=2018-12-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200928184200/http://afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/13702 |archivedate=2020-09-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ'', ҷ. 2, с. 288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ'', ҷ. 2, с. 214&lt;/ref&gt; ва сохташуда аз ду вожа — «''сар''» ([[сардор]]) + «''гурдон''» пиндошта шудааст. Ин вожа бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии Артиш'' ба маънои «''фармондеҳи гурдон''» ҷойгузини дараҷаи «'''''ёвар'''''» шуд, ки баробари дараҷаи «'''''майор'''''» буд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314—1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод. — саҳ. 38 |accessdate=2018-12-29 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;.

''Саргурд'' ҳамакнун яке аз [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|дараҷаҳои афсарӣ дар Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] ва баробар бо ''майор'' дар [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] аст&lt;ref&gt;''Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом''. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. — 3 ҷилд. ISBN: ҷ. 1: 978-964-8637-92-2; ҷ. 2: 978-964-8637-89-2; ҷ. 3: 978-964-8637-91-5&lt;/ref&gt;.

Аз ин рӯ, истилоҳоти «''гурдон''» ва «''саргурд''» барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии «''баталион''» (аз {{lang-fr|bataillon}} &gt; {{lang-it|Battaglione}} «''даста''» &gt; {{lang-it|Battaglia }} «''гурӯҳ''») ва дараҷаи низомии «''майор''» (аз {{lang-de|Major}} &gt; {{lang-fr|major}} &gt; {{lang-la|maior}} «''меҳтар'', ''сардор''») ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Сипоҳи Сосониён'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Якон|Яконҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Фармондеҳ]]
|-
| [[Разма|'''''radag''''']]
| 10 сарбоз
| [[Размюз|'''''*radagbān''''']]
|-
| [[Таҳма|'''''tahm''''']]
| 100 сарбоз
| [[Таҳмадор|'''''tahmdār''''']]
|-
| [[Вашт|'''''wašt''''']]
| 500 сарбоз
| [[Сарвашт|'''''wašt-sālār''''']]
|-
| [[Ҳанг|'''''drafš''''']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|'''''drafš-sālār''''']]
|-
|[[Гунд|'''''gund''''']]
| 5 000 сарбоз
|[[Гундсолор|'''''gund-sālār''''']]
|-
| [[Сипоҳ|'''''spāh''''']]
| 10 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|'''''spāhbed''''']]
|-
| [[Артиш|'''''artēštārān''''']]
| 
| [[Артишсолор|'''''artēštārān-sālār''''']]
|}
[[Якон|Якони размии]] баробар бо ''гурдон'' нахустин бор дар [[сипоҳи Сосониён]] (224 — 651 милодӣ) ташкил шудааст. Дар замони Сосониён ''[[сипоҳ]]'' ({{lang-pal|'''''spāh'''''}}) аз чанд ''[[гунд]]'' ({{lang-pal|'''''gund'''''}}&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.])&lt;/ref&gt; ташкил мешуда, ки 5 000 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳашро ''[[гундсолор]]'' ({{lang-pal|'''''gund-sālār'''''}}) мехонданд&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot;&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Ҳар ''гунде'' аз чанд [[ҳанг|''дирафш'']] ({{lang-pal|'''''drafš'''''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбоз дошт. Ҳар ''дирафше'' аз ду ''[[вашт]]'' ({{lang-pal|'''''wašt'''''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбоз дошт ва камобеш баробар бо гурдон дар артишҳои кунунӣ буд. Ҳар ''ваште'' аз чанд ''[[таҳма]]'' ({{lang-pal|'''''tahm'''''}} )&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2019-06-25 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt; созмон меёфт, ки ҳар кадоме 100 сарбоз доштанд. Ҳар ''таҳме'' аз чанд ''[[разма]]'' ({{lang-pal|'''''radag'''''}})&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/voennaya-razvedka-v-sasanidskom-irane-organizatsiya-deyatelnosti-i-istochniki-informatsii ''Дмитриев В.А.'' Военная разведка в сасанидском Иране: организация деятельности и источники информации // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. 2016. № 1. С. 9–22. Прим. 12 на стр. 18]&lt;blockquote&gt;... Впрочем, из среднеперсидских эпиграфических источников середины III в. н.э. (граффити в Дура-Европосе, датируемые 253 г.) известно о существовании армейских писцов (видимо, более низкого ранга, нежели ''dabīr-i sipāh''), называвших себя ''dibīr-ī tahm'' и ''dibīr-ī radag'' [24, c. 244; 25].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 10 сарбозро дар бар мегирифт. Фармондеҳи дирафш [[сарҳанг|''дирафшсолор'']] ({{lang-pal|'''''drafš-sālār'''''}})&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, фармондеҳи ''вашт'' [[сарвашт|''ваштсолор'']] ({{lang-pal|'''''wašt-sālār'''''}})&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, сардори ''таҳма'' ''[[таҳмадор]]'' ({{lang-pal|'''''tahmdār'''''}})&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 145. сн. 18]&lt;blockquote&gt;В документе Nov 280 из архива Старой Нисы фигурируют два лица, носящие звание ''tgmdr'' («начальник тагмы»), состоящее из двух частей – греч. ''τάγμα'' («''легион''») и парф. ''dār'' («начальствующий»). Предполагается, что это звание – калька с римского военного термина в греческой передаче «τάγματάρχος» ‘начальник легиона’, появившееся в парфянском военном лексиконе как раз в связи с депортацией воинов Красса в восточные районы Парфии, где они были организованы в отряды под началом парфянских тагмадаров и, в том числе, трудились на сельскохозяйственных работах [Дьяконов, Ливщиц 1966: 148 – 152]. Кстати, слово «тагма» в пехлевийской форме ''tḥmy'' как обозначение воинского подразделения зафиксировано в надписи, оставленной сасанидскими солдатами в синагоге Дура-Европос [Луконин 1987: 266, примеч. 62].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ва сардори разма эҳтимолан «''[[размовар|радабон]]''» ({{lang-pal|«'''''*radagbān'''''»}}) номида мешуд.

Фармондеҳи сипоҳ [[сипаҳсолор|''сипаҳбад'']] ({{lang-pal|'''''spāhbed'''''}}) хонда мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4]&lt;/ref&gt;. Сарфармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳи шоҳаншоҳии Сосонӣ [[Артишсолор|''артишдоронсолор'']]  ({{lang-pal|'''''artēštārān-sālār'''''}}) номида мешуд&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestaran-salar-chief-of-the-warriors-a-high-ranking-title-in-sasanian-times-see-artestar- ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀRĀN SĀLĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, p. 662]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Очерк истории древнего Ирана. М., 1961. С. 291&lt;/ref&gt;.

== Хешкорӣ ==
Баталион — қисми ҳарбии асосии тактикии полку бригадаҳо аст. Агар Баталион бевосита ба ҳайати қисми ҳарбӣ дохил шавад, воҳиди мустақили маъмурӣ ба шумор меравад ва Баталиони алоҳида номида мешавад. Аз асрҳои 14 — 15 қисмҳои сипоҳи пиёдагард (ё савора), ки дар шакли чоркунҷаҳои алоҳида саф ороста, ба ҷанг омода мешуданд, Баталион ном гирифтанд. Дар Россия тақсим кардани полк ба Баталионҳо ва таъсиси Баталионҳои алоҳида аз ибтидои садаи XVIII шурӯъ шудааст. Инкишофи навъҳои минбаъдаи лашкар ва сипоҳҳои махсус боиси ташкил ёфтани Баталионҳои танкӣ, парашютию десантӣ, сапёрӣ, мотосиклӣ, алоқа, худрав, сохтмонӣ ва ғ. гардид. Ҳоло Баталиони мототирандоз ё танкӣ аз ситод, 3-4 рота ва взводҳои гуногун: миномётӣ, зиддитанкӣ, гулӯлаҳои идорашавандаи реактивӣ, алоқа ва ғ. иборат аст. Шумораи ҳайати Баталион дар артиши кишварҳо гуногун мебошад&lt;ref&gt;{{ЭМТ|Баталион|муаллиф=|2}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]</text>
      <sha1>ehp5yrkueru3psbcicmrcvdbnrqvq2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Убайдуллоҳ Раҷаб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62698</id>
    <revision>
      <id>1488071</id>
      <parentid>1343327</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:39:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10015" sha1="avd7h0u6wruoi5pedzu9ayqapdlan4w" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Убайдулло Раҷабов
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Убайдулло Раҷабов.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 20.3.1941
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Данғара}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 1.7.2021
|маҳалли даргузашт    = [[Душанбе]] 
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[ҳунарпеша]], коргардони театр ва синамо
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|ҷоизаҳо              = {{(!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] ([[1994]])
{{!)}}
{{(!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}  {{ордени Дӯстӣ}} {{!!}} {{Ордени Ситораи Президенти Тоҷикистон}} 
{{!)}}
|imdb_id              = 2018721
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}

'''Убайдулло Раҷабов''' ([[20 март]]и [[1941]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[1 июл]]и [[2021]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[ҳунарпеша]], коргардони театр ва синамо, ҳаҷвнигори саршиноси тоҷик. [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] ([[1994]]). Дорандаи Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъморӣ ([[1998]]).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи студияи маҳорати актёрии назди Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ (1964) ва Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода (1982).

== Корнома ==
Фаъолияти кории худро дар Театри вилоятии драмаи мусиқии ба номи С. Вализодаи шаҳри Кӯлоб оғоз кардааст (1968-1970). Солҳои 1970—89 ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ, 1990—2000 роҳбари бадеии театри намунавии миниатюрии «Оина», 2000—2004 Раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. Аз соли 2004 то соли 2021 директори кулли Муассисаи давлатии фарҳангию фароғатии «Пойтахт-80» ва роҳбари бадеии театри намунавии миниатюрии «Оина» фаъолият намудааст.

Ҳамзамон аз соли 1994 муаллиф, таҳиягар ва роҳбари бадеии ҷашну маросимҳои бузурги оммавӣ, намоишҳои театришуда ва консертҳои давлатӣ, омода намудани гурӯҳҳои ҳунармандон ба сафарҳои хориҷӣ буд.

== Театр ==
Беҳтарин нақшҳои офаридааш дар саҳнаи Театри драмаи мусиқии шаҳри Кӯлоб:
* Хуршед («Орзу»-и М. Назаров),
* Ҳоҷӣ Нуъмон («Ишқи африқоӣ»-и П. Мериме)
дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ:
* Амфореас («Мубориза»-и С. Карас),
* Хор («Антигона»-и Ж. Ануй),
* Маҷ («Рӯдакӣ»-и С. Улуғзода),
* Саид Акбар («Корвони бахт»-и М. Миршакар),
* Абулқосим («Кафшҳои Абулқосим»-и И. Франко).
Истеъдоди актёрии Р. хусусан ҳангоми иҷрои нақшҳои ҳаҷвии зерин хеле хуб зоҳир гардидааст:
* Ҳалимбой («Гилеми кабуд»-и Т. Аҳмадхонов),
* эшон («Вопасин арӯси амиралмӯъминин»-и Ф. Муҳаммадиев),
* Шариф Тормоз («Дар чорсӯ»-и Н. Табаров).
Дар намоишномаҳои телевизионии зерин ширкат варзида нақшҳо иҷро кардааст:
* «Найрангҳои Майсара»-и Ҳ. Ниёзӣ,
* «Дугонаҳо ба театр мераванд»-и Ҷ. Икромӣ,
* «Зангирии Чақабой»-и М. Давлат,
* «Зани оҳанин»-и С. Аҳмад,
* Қучқорбойи тракторчӣ («Зани оҳанин»-и Шароф Бошбеков) ва ғайра.

== Сенария ва таҳия ==
Соли 1987 барои ансамбли «Дӯстӣ»-и колхози ба номи Ленини ноҳияи Қумсангир дар асоси расму ойинҳои халқи тоҷик бо номи «Ашаглон» сенария таълиф намуд, ки соли 1987 дар Фестивал-конкурси байналмилалии ансамблҳои фолклориву этнографии кӯҳсор дар Полша ҷойи аввал ва ҷоизаи «Табари тило»-ро дарёфт намуд. Ҳамчунин муаллиф, таҳиягар ва роҳбари бадеии Рӯзҳои фарҳангии шаҳри Душанбе дар шаҳри Маскав ва барномаи театришудаи ҷашни Наврӯз таҳти унвони «Наврӯзи Тоҷикистон» буд.

Соли 1997 роҳбари бадеӣ, таҳиягари дастаи ҳунарии наврасони Ҷумҳурии Тоҷикистон буд, ки дар Фестивал-озмуни байналмилалии ансамблҳои наврасон дар шаҳри Клангенфурти Австрия сазовори ҷойи аввал ва соҳиби «Ҷоми тилоӣ» гардиданд.

== Ҷоизаҳо ==
Бо орденҳои Дӯстӣ ва Ситораи Президент, Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶСШ Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Даргузашт ==
Убайдулло Раҷабов 1 июли соли 2021 бар асари беморие ки дошт, дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/07/01/darguzashti-ubajdullo-ra%d2%b7abov-%d2%b3unarmandi-sarshinosi-teatru-sinamoi-to%d2%b7ik/|title=Даргузашти Убайдулло Раҷабов ҳунарманди саршиноси театру синамои тоҷик {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2021-07-12}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Муҳаммадиев, Ф. Ҳунарманд: Артисти театри ба номи Лоҳутӣ Убайдйлло Раҷабов // Адабиёт ва санъат. — 1986. — 1 январ.
* Гаҷиева, А. Қисмати ҳунарманд: Убайдулло Раҷабов // Агитатори Тоҷикистон. — 1989. — № 22. — С. 30 — 31.
* Мавлон, Х. «Дар паси ойина»: Убайдулло Раҷабов // Ҷавонони Тоҷикистон. — 2003. — 4 март, 2, 11, 18, 25 апрел.
* Низомов, А. «Оинае дар даст, оинае дар дил»: Андешаҳо нисбати Убайдулло Раҷабов // Ҷумҳурият. — 2003. — 18 март.
* Раҳим, А. «Дар паси ойина»: Китоби нави муаллиф дар бораи Ҳунарманди халқии Тоҷикистон Убайдулло Раҷабов // Ҷумҳурият. — 2003. — 3 июн.
* Остонов, Р. Раҷабов Убайдулло // Энсиклопедияи адбиёт ва санъати тоҷик. — Душанбе, 2004. — С.49 — 50.
* Азиз, А. «Ойина»-и Убайдулло: Ангораҳои бадеӣ, илмӣ ва фалсафии таълимиву омӯзишӣ. — Душанбе: Ирфон, 2008. — 38 с.

== Пайвандҳо ==
* {{facebook id|100024643123334}}
* {{imdb name|2018721}}

== Сарчашма ==
* [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 538—539. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм”]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳаҷвнигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XX]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои асри XXI]]</text>
      <sha1>avd7h0u6wruoi5pedzu9ayqapdlan4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сайид Алӣ Хоманаӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62906</id>
    <revision>
      <id>1487924</id>
      <parentid>1481346</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36977" sha1="9yv25slgt1jjt9lh3v7ttlch6f99rgo" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Сайид Алӣ (Ҳамном)|Сайид Алӣ}}
{{Ҳамнасабҳо|Хоманаӣ (Ҳамнасаб)|Хоманаӣ}}

{{Ходими давлатӣ}}
'''Сайид Алӣ Ҳусайни Хоманаӣ''' ({{Audio|Khamenei pronounce.ogg|'''Сейе́д Али́ Ҳосейни́ Хаменеи́'''}}, {{Lang-fa|سید علی حسینی خامنه‌ای}} {{IPA|[sejˈjed ʔæˈli hosejˈni xɒmeneˈʔi]}}; тав 19 апрели соли 1939 &lt;ref name=&quot;Биография Хаменеи на его официальном сайте&quot;&gt;{{Cite web |url=http://russian.khamenei.ir/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=238&amp;Itemid=83 |title=Биография Хаменеи на его официальном сайте |accessdate=2021-07-02 |archivedate=2008-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306064141/http://russian.khamenei.ir/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=238&amp;Itemid=83 }}&lt;/ref&gt;, [[Машҳад]] - [[28 феврал|28 феврали]] [[соли 2026]] [[Теҳрони Бузург|Теҳрон]]. Ӯ дар пайи ҳамлаи Амрикову Исроил ба Эрон дар нахустин сооти корӣ дар дафтараш кушта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/03/01/favri-alii-khomanai-rohbarii-olii-eron-kushta-shudaast/|title=ФАВРӢ! Алии Хоманаӣ, роҳбарии олии Эрон кушта шудааст {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2026-03-09}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/03/01/hej-goh-bo-amriko-kanor-nayomad-ali-khomanai-ki-bud-va-chi-kornomae-az-khud-boqi-guzosht/|title=Ҳеҷ гоҳ бо Амрико канор наёмад. Алӣ Хоманаӣ кӣ буд ва чӣ корномае аз худ боқӣ гузошт? {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2026-03-09}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Арбоби динӣ, маънавӣ, давлатӣ ва сиёсӣ, дуюмин раҳбари олии ([[сарвари давлат]]) Эрон аз [[соли 1989]] то лаҳзаи кушта шудан, [[Президенти Эрон|Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон]] ( [[Соли 1981|1981]] - [[Соли 1989|1989]] ), ки яке аз наздиктарин шарикони пешвои [[Инқилоби исломӣ дар Эрон|инқилоби исломӣ]] [[оятуллоҳ]] [[Руҳуллоҳ Хумайнӣ]].

== Зиндагинома ==
Сайид Алӣ Хоманаӣ, фарзанди [[Сайидҷаводи Ҳусайнии Хоманаӣ]] дар моҳи апрели [[соли 1939]] баробари бо 1318-и шамсӣ дар шаҳри [[Машҳад]] чашм ба дунё кушод.

=== Таҳсилот ===
Хоманаӣ аз 12 солагӣ бо рафтан ба мадрасаи динии Сулаймонҳон ва баъд дар мадрасаи Наввоб дар [[Машҳад]] таҳсил кард.

Пас аз омӯхтани муқаддамоти улуми динӣ, фарогирии [[дарс|дарсҳои]] дарсҳои баланд монанди: Маолим, Қавонин, шарҳи Лумъа, Расоил ва Макосиб ва Кифоя, аз устодоне монанди [[Оятуллоҳ Мирзо Аҳмад Мударриси Яздӣ]], [[Шайх Ҳошими Қазвинӣ|Ҳоҷ Шайх Ҳошими Қазвинӣ]], ва [[Сайидҷалили Ҳусайнии Систонӣ]] истифодаи илмӣ кард. Хоманаии навҷавон бештар аз падараш, ки иҷозаи иҷтиҳод дошт, истифодаи илмӣ мекард.

Хоманаӣ аз 16 солагӣ дарси сатҳи болои [[Муҳаммадҳодии Милонӣ|Муҳаммадҳодии Милони]]&lt;nowiki/&gt;ро шурӯъ кард. Дар 18 солагӣ ба шаҳри [[Наҷаф]] дар [[Ироқ]] рафт, ва онҷо бештар дарси [[Мӯҳсини Ҳаким]]&lt;nowiki/&gt;ро писандид, ва тасмим гирифт онҷо бимонад ва [[дарс]] хонад, барои ҳамин ба [[падар|падараш]] нома навишт, аммо падараш иҷозат надод, ва дар натиҷа ба шаҳри [[Машҳад]] баргашт.

Баъд аз баргашт ба Машҳад, бо талабаҳо, ки барои [[зиёрат]] аз [[Қум]] ба [[Машҳад]] мерафтанд иртибот барқарор кард, ва тасмими ҷиддӣ гирифт то ба Қум ҳиҷрат кунад ва дар онҷо, таҳсилро идома диҳад. Аммо дар он сол падараш мувофиқат накард, то ин ки як сол гузашт, ва падараш барои ҳиҷрат ба Қум розӣ шуд. Бо шурӯъи соли нави таҳсилӣ ба Қум рафт, ва дар мадрасаи [[Ҳуҷҷатия]] мустақар шуд. Дар он замон раиси ҳавза ва [[марҷаъияти шиъа]] бар уҳдаи [[Ҳусайни Буруҷирдӣ]] буд.

Хоманаӣ ба хотири мутолеаи зиёд ва дарси зиёд, байни талабаҳо машҳур шуда буд. Аз аввали вурудаш ба Қум, дар дарси сатҳи болои фиқҳи Ҳусайни Буруҷирдӣ ширкат кард. Аз ҳамон аввал ҳам дар дарси Руҳуллоҳи Хумайнӣ низ ширкат мекард.

=== Мубориза ===
Дар соли 1941 Ҳусайни Буруҷирдӣ аз дунё рафт, ва марҷаъияти Руҳуллоҳи Хумайнӣ матраҳ шуд. Бо интиқодҳо ва эътирозоти Хумайнб бар зидди [[Муҳаммадризо Паҳлавӣ|Шоҳ]], пояҳои қиёми Исломӣ дар Қум рехта шуд.

Хоманаӣ ҳамроҳ бо таҳсили илм, ба мубориза ҳам мепардохт, ки дар соли 1963 ҳамчун намояндаи Хумайнӣ ба Машҳад назди Муҳаммадҳодии Милонӣ фиристода шуд.

Дар соли 1964 падари Хоманаӣ биноии худро аз даст медиҳад. Ӯ ки мехост дар [[Қум]] бимонад, ва устодонаш ҳам бар монданаш дар Қум исрор мекарданд, тасмим гирифт ба Машҳад ба назди падараш равад. Хоманаӣ баъд аз нобино шудани падараш, барои падараш китоб мутолиа мекард ва ҳамонро бо падараш баҳс мекард.

Сайидалии Хоманаӣ ҳамроҳ бо мубориза, китобҳои Расоил ва Макосибро тадрис мекард, ва ҳамчунин дарси тафсири [[Қуръон]] дошт. Ин дар ҳоле буд, ки вай 26 сола буд.

Ҷаласоти тафсирии Хоманаӣ мавриди истиқболи талабаҳо қарор гирифт ва ҳама ба тафсир тарғиб мешуданд ва алоқаашон зиёд мешуд. Ин дарсҳо ки ҳамроҳ бо баҳсҳои мубориза матраҳ мешуд, чандбор аз тарафи ҳукумати вақт манъ шуд.

Дарсҳои Хоманаӣ идома дошт то замоне, ки ба [[Эроншаҳр]] табъид шуд ва дарсҳояш таътил шуд.

Сайидалии Хоманаӣ ба сабаби муборизаҳо, чандбор дастгир шуд ва ба шаҳри дигар табъид шуд.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Зиндагинома|author=Operator|url=http://khameneitj.info/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0/%D0%BE%D1%8F%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D2%B3-%D1%85%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D3%A3.html|accessdate=2018-03-08|language=en-gb|archivedate=2018-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180412011551/http://khameneitj.info/%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B0/%D0%BE%D1%8F%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D2%B3-%D1%85%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D3%A3.html}}&lt;/ref&gt;

== Инқилоби исломӣ ва президенти ҷумҳурӣ ==
Алӣ Хоманаӣ яке аз чеҳраҳои муҳими [[Инқилоби исломӣ дар Эрон|Инқилоби Исломӣ]] ва яке аз шарикони наздики Хумайнӣ буд, ки пас аз инқилоб ҳамчун узви мақомоти олии муваққатии кишвар - Шӯрои Инқилобӣ пайваст. Ҳамзамон ӯ рӯзномаи ''Ҷомхури-эсламӣ'' (&quot;Ҷумҳурии Исломӣ&quot;) -ро таъсис дод &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/journalism-iii-post-revolution-era|title=JOURNALISM iii. Post-Revolution Era|publisher=[[Encyclopædia Iranica]]|deadlink=no|accessdate=2012-05-07|archiveurl=https://www.webcitation.org/6839SCH3r?url=http://www.iranicaonline.org/articles/journalism-iii-post-revolution-era|archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз пирӯзии Инқилоби Исломӣ дар соли 1979, Хоманаӣ имоми (пешвои) намози ҷумъа таъйин шуд (дарвоқеъ, ҳарҳафтаинаи сиёсии сиёсии умумимиллӣ дар Теҳрон). Вай дар ин вазифа Оятуллоҳ Монтазерии мустаъфиро иваз кард. Вай яке аз асосгузорони Ҳизби Ҷумҳуриявии Исломӣ (ҲНИТ) шуд, аз ибтидо узви Шӯрои марказии ҲНИТ шуд. Соли 1979 ӯ ба ҳайси муовини вазири дифоъ дар ҳукумати [[Саид Абулҳасан Банисадр|Аболҳасан Банисадр кор карда, муддате ба Сипоҳи Посдорони]] [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ|Инқилоби Исломӣ]] роҳбарӣ кард. Соли 1980 вай намояндаи шахсии Хумайнӣ дар Шӯрои олии мудофиа ва қувваҳои мусаллаҳи кишвар таъйин шуд. Моҳи марти соли 1980 вай вакили Маҷлис интихоб шуд. Вай борҳо ба ҳайси намояндаи кумитаи дифоъи парлумонӣ [[Ҷанги Эрон ва Ироқ|аз фронтҳои ҷанги Эрону Ироқ дидан кардааст.]]

27 июни соли 1981 ташкилоти чапгарои  чапи Форкан (дар ибтидо тахмин зада мешуд, ки ''Муҷоҳидини Халқ'' ), ки бар зидди режими нави [[Эрон]] муборизаи мусаллаҳона ''бурдааст, ба Алӣ Хоманеӣ'' &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/persian/iran/2016/06/160626_l10_ha_khamenei_assassination_attempt ترور علی خامنه‌ای، ۳۵ سال بعد]&lt;/ref&gt;. Дар як нишасти матбуотӣ, бомбаи дар магнитофон пинҳоншуда дар паҳлӯи ӯ таркид, ки дар натиҷа ӯ захмӣ шуд ва дасти росташ аз кор монд &lt;ref name=&quot;Саджадпур&quot;&gt;{{Cite news|title=Аятолла Хаменеи: Высший руководитель|publisher=Журнал &quot;Pro et Contra&quot;, стр. 11-35|date=2008 июль — август|author=КАРИМ САДЖАДПУР|url=http://uisrussia.msu.ru/docs/nov/pec/2008/4/ProEtContra_2008_4_02.pdf|language=ru|accessdate=2012-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191300/http://uisrussia.msu.ru/docs/nov/pec/2008/4/ProEtContra_2008_4_02.pdf|archivedate=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Profile: Iran's 'unremarkable' supreme leader Ayatollah Khamenei|publisher=BBC|author=James Reynolds|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14362281|date=4 August 2011|language=en}}&lt;/ref&gt;. Пас аз ду моҳи ин сӯиқасд, ''Муҷоҳидини Халқ'' дар дафтари сардори ҳукумат таркиш ба амал овард, ки дар натиҷа президенти кишвар Муҳаммад Алӣ Раҷай, сарвазир Муҳаммад Ҷавод Бахонар ва чанд нафари дигар кушта шуданд. [[1 сентябр|1 сентябри соли]] 1981 вай ба ҷои марҳум М.-ро котиби генералии ҲНИТ интихоб кард. Д. Баҳонара.

Дар интихоботи [[президенти Эрон]]  [[2 октябр|2 октябри]] [[соли 1981]], ӯ 95% овозҳоро ба даст овард ва аввалин намояндаи рӯҳониён дар мансаби президенти [[Эрон]] гардид. Дар ибтидо асосгузори Ҷумҳурии Исломӣ Оятуллоҳ Хумайнӣ тахмин мезад, ки танҳо як шахси дорои маълумоти дунявӣ (масалан, адвокатҳо [[Саид Абулҳасан Банисадр|Банисадр]] ва Раҷай ) метавонад президенти Эрон бошад, аммо бинобар маҳбубияти фавқулоддаи Хоманаӣ ва майли ӯ ба артиш корҳо, ӯ андешаҳои худро аз нав дида баромад. Мир-Ҳусейни Мусавӣ, ки бибиаш хоҳари падари Алии Хоманеӣ буд, сарвазир шуд &lt;ref name=&quot;Лента&quot;&gt;{{Cite news|title=Мусави, Мир-Хосейн|publisher=Лентапедия|url=http://www.lenta.ru/lib/14198430/|language=ru}}&lt;/ref&gt;. Бо тасдиқи Хумайнӣ, Алӣ Хоманаӣ вазифаи дабири кулли ҲНИТ-ро нигоҳ дошт &lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Иранская революция: 1978-1979 : причины и уроки|издательство=Наука|том=|год=1989|страницы=288|isbn=}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
!Номзад
! Овозҳо
! %
|-
| align=&quot;left&quot; | Алӣ Хоманаӣ
| [tel:16+003+242 16 003 242]
| '''95.02%'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Алӣ Акбар Парвареш
| 342,600
| '''2.03%'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Ҳасан Гафурифард
| 78559
| '''0.47%'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Ризо Заварей
| 62,133
| '''0.37%'''
|-
| ''Бюллетенҳои беэътибор''
| ''356 266''
| '''2.12%'''
|-
! align=&quot;left&quot; | Ҷамъ:
! [tel:16+841+800 16 841 800]
|}
[[Акс:Childhood_photo_of_Seyed_Ali_Khamenei.jpg|мини|190x190пкс| Алии Хоманеӣ дар ҷавонӣ]]
Дарҳол пас аз интихоби раисиҷумҳур Хоманаӣ, саркӯби зидди нерӯҳои контрреволютсионӣ дар Эрон оғоз ёфт, ки ин посух ба амалиётҳои партизанӣ ва террористӣ, алахусус дар вилоятҳои ғарбӣ  буд. Хоманаӣ ба рафъи &quot;фарқиятҳо аз равандҳо, либерализм ва тарафдории амрикоиён&quot; даъват кард. Ҳазорҳо аъзои оппозисиюни зидди исломиро судҳои инқилобӣ қатл карданд.

Вай дар тӯли тамоми ҷанги Эрону Ироқ ба кишвар сарварӣ мекард. Дар давраи ӯ, Корпуси муҳофизони Инқилоби Исломӣ аз як милисаи маъмул ба як Горди пурнуфуз мубаддал гашт, ки барои ҳамин иқдом Хоманаӣ  дар байни низомиён шуҳрат пайдо кард.

[[16 август|16 августи соли]] [[Соли 1985|1985]] интихоботи президентӣ баргузор гардид, ки дар он боз Алӣ Хоманаӣ пирӯз шуд, ки 85% овозҳоро ба даст овард &lt;ref&gt;{{Книга|автор=|заглавие=Иранская революция: 1978-1979 : причины и уроки|издательство=Наука|том=|год=1989|страницы=329|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

== Раҳбари муаззам ==
Раҳбари Инқилоби Исломӣ Оятуллоҳ [[Руҳуллоҳ Мусавӣ Хумайнӣ]] [[3 июн]]и [[соли 1989]] даргузашт. Рӯзи дигар Шӯрои коршиносон ҷамъ омад ва пас аз як нишасти 20-соата бо 60 раъй аз 74 узви Шӯро, Алӣ Хоманаӣ Раҳбари муъаззами Инқилоби Исломӣ, раҳбари олии Эрон интихоб шуд &lt;ref&gt;{{Cite news|title=The Rahbar: ’Ali Khamene‘i and the Iranian Culture Wars|publisher=The Estimate.|date=August 25, 2000|url=http://www.theestimate.com/public/082500.html|language=ru|accessdate=2021-07-02|archivedate=2012-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120222092334/http://www.theestimate.com/public/082500.html}}&lt;/ref&gt;. Номзадии ӯро Содиқ Халхалӣ, ки маъруф ба &quot;судяи ба доркашанда&quot; пешбарӣ карда буд &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/news/2003/dec/01/guardianobituaries.iran The Guardian. Ayatollah Sadeq Khalkhali]&lt;/ref&gt;. Дар аввал, Оятуллоҳ {{Бе тарҷума 5|Али Мешкини|||Ali Meshkini}} , Оятуллоҳ {{Бе тарҷума 5|А.-К. Мусави Ардебили|||Abdul-Karim Mousavi Ardebili}}  ру] ва оятуллоҳ {{Бе тарҷума 5|М. Реза Гольпайгани|||Seyyed Muhammad Reza Golpayegani}}] ба Шӯрои коршиносон пешниҳод карданд, ки вазифаи ягона Пешвои муаззамро ба Шӯрои Олӣ иваз кунанд, зеро онҳо якбора ба се нафар овоз доданд. Пас аз он ки Шӯрои коршиносон онҳоро рад кард, Оятуллоҳ Голпайганӣ худро номзад пешбарӣ кард, аммо аз ҷониби Алӣ Хоманаӣ мағлуб шуд.

Принсипи бартарии рӯҳониёни [[шиа]]&lt;nowiki/&gt;и исломӣ дар идоракунии давлатӣ, ки асоси сохтори давлатии Эронро ташкил медиҳад, Велаёти Факеҳ ( {{Lang-fa|ولایت فقیه}} аслан - &quot;адвокати ҳабс&quot;). Дар чунин шароит, ягон қарор бидуни тасдиқи Раҳбари муаззам эътибор пайдо мекунад. Ҳатто як номзад ба тариқи демократӣ интихобшуда барои мансаби муайян тасдиқи Роҳбари Олиро талаб мекунад.

Хоманаӣ нуфузи Раҳбари муаззамро ба таври назаррас тавсеа дода, ба ӯ (яъне худаш) баъзе салоҳиятҳои президентиро, ки ба назорати кори Маҷлис, маъмурияти президент, шӯрои вазирон, системаи судӣ, Корпуси муҳофизони Инқилоби Исломӣ марбут буданд, вогузор кард, васоити ахбори омма, қувваҳои мусаллаҳ, хадамоти иктишофӣ, полис ва инчунин ташкилотҳои гуногуни ғайриҳукуматӣ, фондҳо, шӯроҳо ва ҷомеаҳои тиҷорӣ.

Дар вақти марги Хумайнӣ, Алӣ Хоманаӣ ҳатто унвони Оятуллоҳро надошт, дар ҳоле ки Қонуни Асосии Эрон Марҷаро (''Оятуллоҳи Бузург'') (&quot;касе, ки бояд тақлид карда шавад&quot;, тарҷумони Ислом) ҳамчун Раҳбари муаззам талаб мекард. Оятуллоҳ Хумайнӣ аз доираи номзадҳои эҳтимолии ворисонаш қаноатманд набуд, бинобар ин се моҳ қабл аз маргаш, вай як комиссияро оид ба таҷдиди назар конститутсия таъйин кард, то “ҳар як коршиноси шариати ислом ва дорои малакаҳои қобили қабул дар идоракунӣ” метавонад Пешвои муаззам шавад. То [[4 июн]], ислоҳот ба Сарқонун ҳанӯз дар [[Раъйпурсӣ|раъйпурсӣ]] [[28 июл]] тасдиқ нашуда буд (28 июл плебиссити маъмул баргузор шуд), аз ин рӯ, Ҳоманаиро интихоб карда, Шӯрои коршиносон ба таври расмӣ то эътибор пайдо кардани ислоҳҳо ӯро раҳбари муваққат таъйин кард. Хоманаӣ унвони Марҷиро (''Оятуллоҳи Бузург'') танҳо соли [[Соли 1994|1994]] ба даст овардааст. Пас аз марги {{Бе тарҷума 5|Мохаммад Али Эраки|Мохаммада Али Эраки||Mohammad Ali Araki}}, ки ин унвонро ба уҳда дошт, роҳбарони ҷамъиятҳои семинарҳои [[Қум]] Алии Хоманаиро эълон карданд. Ҳамзамон, баъзе оятуллоҳҳо мухолифат карданд, ки дар байни онҳо 4 марҷӣ буданд, дар байни онҳо - {{Бе тарҷума 5|Мохаммад аль-Хусайни аль-Ширази|||Mohammad al-Husayni al-Shirazi}}  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/iran/khamenei.htm|title=Ayatollah Hojjat-ul-Islam Seyed Ali Khamenei (англ.)|author=John Pike.|date=|publisher=Globalsecurity.org|accessdate=2009-06-19}}&lt;/ref&gt;. Ҳарчанд барои гирифтани ин унвон ризоияти танҳо чандин оятуллоҳ кофӣ буд, Хоманаӣ барои эрониён Марҷа буданро рад кард ва унвони марҷаро барои [[шиа]]ҳо дар берун аз Эрон пазируфт.

=== Фатво алайҳи эҷоди силоҳи ҳастаӣ ===
Хоманаӣ фатво дод, ки истеҳсол, захира ва истифодаи силоҳи ҳастаиро ислом манъ кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/HC17Ak02.html|title=An Iran option the US prefers to ignore|date=17 March 2006|publisher=[[Asia Times Online]]|deadlink=no|accessdate=2009-17-28|archiveurl=https://www.webcitation.org/68eawW9Bj?url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/HC17Ak02.html|archivedate=2012-06-24}}&lt;/ref&gt; Моҳи августи [[соли 2005]] фатво дар як изҳороти расмии ҳукумати Эрон дар ҷаласаи МАГАТЭ дар [[Вена|Вена садо дод.]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/8/19C76894-2A3A-49D7-96A5-02039F66FD20.html|title=Timeline of The Iranian Nuclear Dispute|date=23 May 2007|publisher=RFERL|deadlink=no|accessdate=25 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090429062335/http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/8/19C76894-2A3A-49D7-96A5-02039F66FD20.html|archivedate=29 April 2009 &lt;!--DASHBot--&gt;}} (via Web Archive)&lt;/ref&gt; Аммо, гурӯҳе аз дипломатҳои собиқи эронӣ гуфтанд, ки Хоманаӣ дар суҳбат бо намояндагони хадамоти амниятӣ ва ҷосусии Эрон гуфт, ки фатвои содиркардаи ӯ мусалмонони Эронро манъи истихроҷи ҳастаӣ нест.&lt;ref&gt;[http://dailycaller.com/2012/05/14/iranian-defectors-khamenei-said-anti-nuke-fatwa-wont-matter/ «Iranian defectors: Khamenei said anti-nuke ‘fatwa’ won’t matter»], «The Daily Caller», 14 May 2012&lt;/ref&gt; Таъсир ва иҷрои фатво бо як қатор сабабҳои дигар низ зери шубҳа гузошта шуд: эҳтимолияти он дар доираи таълимоти шиаҳо дар бораи тақия (шакли он чизе, ки ба манфиати ҳифзи эътиқод иҷозат дода шудааст), ё ин ки Хоманаӣ метавонист онро дар оянда тағир диҳад ё комилан лағв кунад.-аз ин ҳам бештар, зеро дар таърих чунин ҳолате рух дода буд, вақте ки Пешвои Муаззам Хумайнӣ дар ҷанги Эрону Ироқ фатвои худро алайҳи силоҳҳои бетараф бекор кард ва амр дод, ки таҳияи чунин силоҳҳо, аз ҷумла бомбаҳои ҳастаӣ &lt;ref&gt;«Iran’s nuclear theology: Bombs and truth: Muslim theological objections to nuclear weapons—real and imagined», [[The Economist]], dated 19 May 2012.&lt;/ref&gt;.

== Сиёсати дохилӣ ==
Алӣ Хоманаӣ маъмулан раҳбари ҷунбиши муҳофизакорони [[Эрон|Эрон дониста мешавад.]] Дар айни замон, вай ба пешрафти илмӣ ёрии калон мерасонад. Вай аз аввалин аъзои рӯҳониёни ислом буд, ки таҳқиқоти ҳуҷайраҳои бунёдӣ ва клонияи терапевтиро тасдиқ кард. Хоманаӣ ба рушди энергетикаи атомӣ диққати калон медиҳад. Ба гуфтаи ӯ, « [[нафт]]у ва [[Гази табиӣ|гази нестанд,]] номањдуд».

Хоманаӣ ҷонибдори тезонидани суръати хусусигардонии иқтисод мебошад. Соли [[Соли 2004|2004]] моддаи 44 Конститутсияи Эрон таҷдиди назар карда шуд, ки тибқи он иншооти инфрасохторӣ бояд танҳо моликияти давлатӣ бошанд.

== Сиёсати хориҷӣ ==
[[Акс:Vladimir_Putin_in_Iran_16-17_October_2007-1.jpg|мини|269x269пкс| [[Владимир Путин|В.Путин]] ва Хоманаӣ, 16-17 октябри 2007.]]
Роҳи ҳалли масъалаи Фаластин, ба гуфтаи Хоманаӣ, “баргузор кардани раъйпурсӣ дар байни мардуми Фаластин, ҳамаи онҳое, ки аз [[Фаластин (вилояти таърихӣ)|Фаластин]] ронда шудаанд, ки дар [[Лубнон]], [[Урдун]], [[Кувайт]], [[Миср]] ва дигар давлатҳои араб саргардонанд. Онҳо бояд ба ватани худ, ба хонаҳои худ баргарданд. Ва инчунин онҳое, ки пеш аз [[соли 1948]] дар Фаластин буданд, ҳам мусулмонон, ҳам масеҳиён ва яҳудиён. Дар байни онҳо бояд раъйпурсӣ баргузор шавад. Дар ҷараёни раъйпурсии умумӣ онҳо бояд фармони ҳукмрони Фаластинро интихоб кунанд » &lt;ref name=&quot;Пути решения палестинской проблемы&quot;&gt;{{Cite web |url=http://russian.khamenei.ir/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=249&amp;Itemid=75 |title=Пути решения палестинской проблемы |accessdate=2021-07-02 |archivedate=2009-06-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090618082027/http://russian.khamenei.ir/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=249&amp;Itemid=75 }}&lt;/ref&gt;.

== Ҳаёти барвақт ва таҳсил ==
[[File:Childhood_photo_of_Seyed_Ali_Khamenei.jpg|мини|Хоманаӣ дар наврасӣ]]

Сайид Алӣ Ҳусейни Хомане &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799#i|title=تصویری از شناسنامه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای|website=khamenei.ir|date=1 February 2010|lang=fa|accessdate=2026-03-11|archivedate=2017-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170814175343/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799#i}}&lt;/ref&gt; 19 апрели соли 1939 &lt;ref name=&quot;cgie&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|encyclopedia=The Great Islamic Encyclopedia|title=Ayatollah Ali Khamenei|url=https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/16337|accessdate=3 April 2017|language=fa|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170211080923/http://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/16337|archivedate=11 February 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142|title=taking look at the biography of Ali Khamenei|website=farsi.khamenei.ir|date=21 March 2014|accessdate=21 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208233452/http://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142|archivedate=8 December 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cc&quot;&gt;{{Cite web|url=http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799|title=A photo of Identity document of Ayatollah Khamenei|website=farsi.khamenei.ir|date=1 February 2010|lang=fa|accessdate=14 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170814175343/http://farsi.khamenei.ir/photo-album?id=8799|archivedate=14 August 2017}}&lt;/ref&gt; дар хонаводаи Ҷавод Хоманаӣ, як олим ва муҷтаҳиде дар Наҷафи Ироқ &lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; ва ҳамсари дуввумаш Хадиҷа Мирдамади (духтари Ҳошим Мирҳад) таваллуд шудааст. Ӯ шашумин фарзанд аз ҳашт фарзанд буд, сеюмин фарзанд аз модараш таваллуд шудааст. &lt;ref name=&quot;leader&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.leader.ir/langs/en/index.php?p=bio|title=The Office of the Leader, Seyyed Ali Khamenei|website=leader.ir|accessdate=19 June 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090618152141/http://www.leader.ir/langs/EN/index.php?p=bio|archivedate=18 June 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hashemirafsanjani.ir/content/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C|author=Akbar Hashemi Rafsanjani|lang=fa|accessdate=17 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160106062701/http://hashemirafsanjani.ir/content/%d9%be%db%8c%d8%a7%d9%85-%d8%aa%d8%b3%d9%84%db%8c%d8%aa-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85%db%8c-%d8%a8%d9%87-%d8%a2%db%8c%d8%aa%e2%80%8c%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d8%ae%d8%a7%d9%85%d9%86%d9%87%e2%80%8c%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%b9%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d9%88%d8%b2%d8%b1%d8%a7%db%8c-%da%a9%d8%b4%d8%a7%d9%88%d8%b1%d8%b2%db%8c-%d9%88-%d9%86%db%8c%d8%b1%d9%88-%d8%a8%d9%87-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85%db%8c|archivedate=6 January 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;''Eternal Iran'', in 1721; Patrick Clawson, 2005, {{ISBN|1-4039-6276-6}}, p. 5.&lt;/ref&gt; Ду бародараш низ рӯҳонӣ ҳастанд; бародари хурдиаш Ҳодӣ Хоманаӣ муҳаррири рӯзнома ва рӯҳонӣ аст.   

== Ҳаёти шахсӣ ==
Алӣ Хоманаӣ соли [[Соли 1964|1964]] &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Interview with Mrs. Khamenei|publisher=islam-pure.de|date=September 1992|url=http://www.islam-pure.de/imam/others/others1992.htm|language=en|accessdate=2012-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090901215913/http://www.islam-pure.de/imam/others/others1992.htm|archivedate=2009-09-01}}&lt;/ref&gt; Хуҷасти Хоманеӣ, ки бо онҳо чор писар (Моҷтаба, Мустафо, Масъуд, Масям) ва ду духтар (Бошра ва Ҳода) доштанд. Писари Моҷтаб бо духтари Голям-Алӣ Ҳаддад-Адел &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Ahmadinejad favours his relatives|publisher=The Guardian|url=http://www.guardian.co.uk/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1|language=en}}&lt;/ref&gt; издивоҷ кард, ки замоне вазифаи раиси Маҷлисро ишғол мекард. Тибқи гуфтаи Ҳаддад-Адел, Хоманаӣ &quot;тарзи ҳаёти зоҳирӣ&quot; -ро пеш мебарад &lt;ref name=&quot;'The Decider' of Tehran&quot;&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/07/AR2007120701614_pf.html 'The Decider' of Tehran]&lt;/ref&gt;.

Амаки Хоманаӣ Алӣ Теҳронӣ [[Соли 1981|соли 1981 ба Ироқ гурехт]] ва бар зидди роҳбарияти Эрон таблиғоти фаъолона анҷом дод. Баъдтар, хоҳари худи Хоманеӣ ба ӯ ҳамроҳ шуд &lt;ref&gt;{{Cite news|title=ПОЛИТИЧЕСКАЯ ЛИЧНОСТЬ В ИСЛАМСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ ИРАН|publisher=Институт Ближнего Востока|date=2002|author=С. Задонский|url=http://www.iimes.ru/rus/stat/2002/27-09-02.htm|language=ru}}&lt;/ref&gt;.

Хоманаӣ забонҳои [[Забони порсӣ|форсӣ]], [[Забони озарбойҷонӣ|озарбойҷонӣ]] ва [[Забони арабӣ|арабиро]] хуб медонад. Вай каме англисӣ ҳарф мезанад. Вай якчанд китобро аз арабӣ тарҷума кардааст. Вай ба шеъри форсӣ майл дорад. Дар ҷавонӣ ӯ футболро дӯст медошт, имрӯз дар вақти холӣ ба сайругашти кӯҳӣ бартарӣ медиҳад.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==

* [http://www.leader.ir/]
* [http://russian.khamenei.ir/ Официальный сайт на русском языке] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20260109190835/https://russian.khamenei.ir/ |date=2026-01-09 }}
* [http://www.leader.ir/langs/ru/ Информационный блок офиса Али Хаменеи]
* Хаменеи, Али — статья в Лентапедии. 2012 год.

=== Видеоҳо ===

* [https://www.youtube.com/watch?v=A0J0hBsCRdA Алӣ Хоманаӣ пас аз сӯиқасд дар соли 1981]
* [https://www.youtube.com/watch?v=hOiY-JxrLok Интихоби Алии Хоманаӣ Раҳбар дар соли 1989]
* [https://www.youtube.com/watch?v=-_XoB-ZvIqI Алии Хоманаӣ дар гардиши кӯҳ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=MLV6W4JqbEU Имом Хоманаӣ дар парад]
* [https://www.youtube.com/watch?v=59JM4uDZGiE Алӣ Хоманаӣ бо тарафдоронаш бо озарбойҷонӣ суҳбат мекунад]
* [https://www.youtube.com/watch?v=8BBpsxWfnr0 Хоманаӣ бо аҳолии Озарбойҷон]
* [https://www.youtube.com/watch?v=uI8oF45j43g Хоманаӣ дар Табриз]
* [https://www.youtube.com/watch?v=OiPSFIAJfGs Сейид Алии Хоманаӣ.] [https://www.youtube.com/watch?v=OiPSFIAJfGs Фарзандони худро дар хона бо туркӣ гап заданро омӯзед]
* [https://www.youtube.com/watch?v=aEY_KseYweg Хоманаӣ бо забони арабӣ ҳарф мезанад]

{{Президентҳои Эрон}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Президентҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Эрон]]
[[Гурӯҳ:Сарварони давлатҳо]]
[[Гурӯҳ:Сарварони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Эрон]]
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1939]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]</text>
      <sha1>9yv25slgt1jjt9lh3v7ttlch6f99rgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дамирбек Олимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62945</id>
    <revision>
      <id>1487896</id>
      <parentid>1441135</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5909" sha1="kkwqy7mz5qjzctwh7wpa9ro4ihc766f" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |ном               = Дамирбек Олимов
 |номи аслӣ         = Олимов Дамирбек Ботурҷонович
 |тасвир            =
 |бар               = 
 |тавсифи тасвир    = 
 |замина            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи пурра        = 
 |таърихи таваллуд  = 20.03.1989
 |зодгоҳ            = {{зодгоҳ|ноҳияи Ғончӣ|ноҳияи Деваштич}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт = 5.2.2022
 |маҳалли даргузашт = 
 |солҳои фаъолият   = [[2009]]—[[2022]]
 |кишвар            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |касб              = [[овозхон]]
 |навъи садо        = 
 |асбоб             = 
 |сабк              = [[шашмақом]], [[мавригӣ]]
 |номи мустаъор     = 
 |гурӯҳ             = 
 |ҳамкорӣ           = [[Нигина Амонқулова]]&lt;br&gt;[[Ҷонибек Муродов]]
 |ношир             = 
 |ҷоизаҳо           = 
 |викианбор         = 
 |вебгоҳ            = 
}}

'''Дамирбек Олимов''' (''Олимов Дамирбек Ботурҷонович''; [[20 март]]и [[1989]], [[ноҳияи Ғончӣ]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[5 феврал]]и [[2022]], [[ноҳияи Ғафуров]], [[вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]]) — яке аз [[овозхон]]ҳои тоҷик дар сабки ретро. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Дамирбек Олимов 20 марти соли 1989 дар ноҳияи Ғончӣ дар оилаи сароянда Ботурҷон Олимов ба дунё омадааст. Баъд аз хатми мактаби миёна солҳои 1995—2004 дар донишкадаи санъати ба номи Содирхон Ҳофизи шаҳри Хуҷанд дониш андӯхта, онро хатм кардааст. Фаъолияти овозхонии худро аз соли 2009 оғоз кардааст. Дар ансамбли шашмақомхонии «Нури Хуҷанд» зери роҳбари [[Ҷӯрабек Муродов]] фаъолият макард ва ҳамзамон дар ансамбли созу овози «Садои Суғд» кор мекард.

Дамирбек Олимов оиладор ва соҳиби 3 фарзанд, 2 писару 1 духтар буд.

== Эҷодиёт ==
Шуҳрати Дамирбек соли 2011 бо хондани суруди «Зулфони майда дорӣ» дар «Чакомаи гесӯ» баъдтар мавригии «Ҷон бачаи хола» дуэт бо [[Нигина Амонқулова]] инчунин намоҳанги «Мавригӣ» ва дертар бо таронаи «Дунё» машҳур шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://faraj.tj/culture/4873-hu1207andi1203o-beshtar-ba-surud1203oi-hal11791251-shav1179u-zav1179-dorand.html |title=Хуҷандиҳо бештар ба сурудҳои халқӣ шавқу завқ доранд |accessdate=2015-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150528201200/http://faraj.tj/culture/4873-hu1207andi1203o-beshtar-ba-surud1203oi-hal11791251-shav1179u-zav1179-dorand.html |archivedate=2015-05-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ozodi.mobi/a/yearender-of-the-tajik-show-business/26762395.html 2014 — Соли Нигина Амонқулова, ҳаҷҷи Шабнам ва дебюти Мино (4 ВИДЕО)]&lt;/ref&gt;

Се албоми таронаҳояшро «Рози муҳаббат», «Масти тарона» ва «Дунё» рӯнамоӣ кардааст.

== Даргузашт ==
Дамирбек Олимов тақрибан соати 01:40-и шаби 5 феврали соли 2022, дар роҳи Сомғор-Хуҷанд, дар мавзеъи «Боғи миллии Ваҳдат» аз уҳдаи идораи мошин набаромада, мошинаш чаппа мешавад ва дар ҷои ҳодиса ба ҳалокат мерасад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20220205/tafsilot-marg-damirbek-olimov-darguzasht-1045520583.html|title=Манбаъ: Дамирбек Олимов дар пайи садамаи нақлиётӣ ба ҳалокат расид|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2022-02-05|lang=tg|accessdate=2022-02-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/07/%d2%b7uziyoti-%d2%b3odisa-sadamae-ki-dar-on-damirbek-olimov-%d2%b3alok-shud-dar-gardishi-hatarnoke-ruh-dodaast/|title=Ҷузъиёти ҳодиса: садамае, ки дар он Дамирбек Олимов ҳалок шуд, дар гардиши хатарноке рух додааст|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-02-07}}&lt;/ref&gt; Ҷасади ӯро ҳамон рӯз пас аз пешин дар оромгоҳи Абубакри Сиддиқи ноҳияи Деваштич дафн карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/31687916.html|title=Дамирбек Олимов, овозхони ҷавони тоҷикро ба хок супурданд. АКС|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2022-02-06}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
* Медали «Хидмати шоиста» (2017);
* Нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон».

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони ноҳияи Ғафуров]]</text>
      <sha1>kkwqy7mz5qjzctwh7wpa9ro4ihc766f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Миралӣ Достиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63408</id>
    <revision>
      <id>1488041</id>
      <parentid>1397178</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8780" sha1="ienptftzq41h1lydkja8fi4dt109kqr" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Миралӣ Достиев
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 15.10.1958
|зодгоҳ               = [[Ноҳияи Ҳамадонӣ]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 =  сароянда
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо            =  
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}

'''Миралӣ Достиев''' -  сарояндаи  [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]]. Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон ([[2003]]), дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи А. Рӯдакӣ ([[2010]]) &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://operabalet.tj/index.php/artisty-i-administratsiya/13-generalnyj-direktor |title=Cомонаи театр/Миралӣ Достиев |accessdate=2015-05-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150509210925/http://operabalet.tj/index.php/artisty-i-administratsiya/13-generalnyj-direktor |archivedate=2015-05-09 }}&lt;/ref&gt;, вакили  [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати V &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://parlament.tj/category/vakilon/ |title=вакилони  Маҷлиси намояндагон |accessdate=2017-10-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170921223342/http://parlament.tj/category/vakilon/ |archivedate=2017-09-21 }}&lt;/ref&gt;, [[Ҳофизи халқии Ӯзбекистон]] (2024)&lt;ref&gt;https://asiaplus.news/tg/2024/04/18/az-yulduz-usmonova-to-fur%d2%9bati-said-ta%d2%9bdimi-unvoni-%d2%b3ofiz-va-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikistonu-%d3%afzbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar/&lt;/ref&gt;.

==Зиндагинома==
Миралӣ Достиев Гургакович [[15 октябр]]и [[соли 1958]] дар ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ таваллуд шудааст. Маълумоташ олӣ, соли 1981 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро бо ихтисоси солист-вокалист, овозхони опера хатм кардааст. Фаъолияти кориашро соли 1981 ба ҳайси солист-вокалисти Ансамбли тарона ва рақси “Бунафша”-и ноҳияи собиқ Совет оғоз карда, минбаъд аввал солист-вокалист ва баъдтар директори Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С.Айнӣ ва солҳои 2006-2013 муовини аввали вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон шуда кор кардааст. Аз моҳи декабри соли 2013 инҷониб дар вазифаи директори [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] фаъолият дорад. Бо унвони фахрии “Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон” ([[2003]]) ва унвонҳои дигари давлатӣ қадршиносӣ шудааст.

Миралӣ Достиев, директори [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] бидуни баргузории интихобот аз рӯйи феҳристи ҷумҳуриявии ҲХДТ  вориди парлумон шуд. Ваколати вакилии Низом Қосим, ки дар интихоботи парлумонии якуми марти Тоҷикистон аз рӯйхати ҷумҳуриявии ҲХДТ соҳиби курсӣ шуд, бо сабаби раиси Иттифоқи нависандагон интихоб шуданаш, пеш аз муҳлат қатъ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pressa.tj/article/%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB%D3%A3-%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D0%B1%D0%B0-%D2%B7%D0%BE%D0%B9%D0%B8-%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BC-%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BC-%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B4 |title=Миралӣ Достиев ба ҷойи Низом Қосим омад |accessdate=2015-07-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304115059/http://pressa.tj/article/%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB%D3%A3-%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D0%B1%D0%B0-%D2%B7%D0%BE%D0%B9%D0%B8-%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BC-%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BC-%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B4 |archivedate=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://parlament.tj/vakilon/dostiev-miralӣ-2/Миралӣ Достиев]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== Ҳунар дар Театр ==
Миралӣ Достиев сарояндаи шинохтаи операи тоҷик (садояш баритони лирикӣ), Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1997), Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2003). С. 1981 ДДСТ ба номи М. Турсунзодаро хатм намудааст. Солҳои 1981-2002 сарояндаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ. Аз соли 2002 директор ва сарояндаи ҳамин театр. Д. маҳорати баланди касбӣ ва овози форами дилнишин дорад. Дар операҳои композиторони тоҷик ва классикии ҷаҳонӣ зиёда аз 30 нақш, аз ҷумла Мируло (Ҷ. Вердӣ «Риголетто»), Маркиз д'Обри (Ҷ. Верди «Травиата»), Онегин (П. Чайковский «Евгений Онегин»), Елетский (П. Чайковский «Модкаи қарамашоқ»), Фигаро (Ҷ. Россини «Сартароши севилӣ»), Дон Жуан (В. Мотсарт «Дон Жуан»), Валентин (Ш. Гуно «Фауст»), Наср (Ш. Сайфиддинов «Рӯдакӣ»), Кумар (Т. Шаҳидӣ «Посбони оташ»), Исмоил («Т. Шаҳидӣ «Амир Исмоил»), Рустам (Т. Сатторов «Рустам ва Суҳроб»); дар опера-балети Т. Сатторов («Фарёди дуриҳо»), нақши Восеъро офаридааст. Д. лауреати якчанд озмунҳои байналмилалии овозхонони касбӣ мебошад. Ӯ дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ буда, ба кишварҳои гуногуни дунё сафарҳои ҳунарӣ намудааст.&lt;ref&gt;[[Ҷӯрахон Обидпур|Обидпур Ҷ.]] Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С.134. – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2{{ref-tg}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
*  [http://parlament.tj/category/vakilon/ Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170921223342/http://parlament.tj/category/vakilon/ |date=2017-09-21 }}&lt;/ref&gt;

[[Гурӯҳ:Ҳунармандони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V]]</text>
      <sha1>ienptftzq41h1lydkja8fi4dt109kqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳабибуллоҳ Абдураззоқ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65123</id>
    <revision>
      <id>1487987</id>
      <parentid>1462747</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12365" sha1="hlh62rmw0tfd3ot8lhwebvos6od7u8z" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Ҳабибуллоҳ}}
{{Ҳамнасабҳо|Абдураззоқов|Абдураззоқов}}

{{Синамогар
|ном                  = Ҳабибуллоҳ Абдураззоқов
|номи аслӣ            = {{lang-tg|Ҳабибуллоҳ Абдураззоқ}} {{lang-fa|حبیب الله عبدالرزاق}} 
|тасвир               = Ҳабибулло Абдураззоқ.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 7.11.1937
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|ноҳияи Кӯлоб}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 19.01.2021
|маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} 
|касб                 = 
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|ҷоизаҳо              = {{Ордени Шараф}} {{Ордени Дӯстӣ}} {{Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон}} 
|imdb_id              = nm0008320
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}

'''Ҳабибулло Абдураззоқов''' ([[7 ноябр]]и [[1937]], [[Кӯлоб]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[19 январ]]и [[2021]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[ҳунарпеша]], [[коргардон]]и театр ва синамои тоҷик, [[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]] ([[1987]]). Узви Иттифоқи синамогарони ИҶШС (1973).

== Зиндагинома ==
Ҳабибулло Абдураззоқов дар соли 1937 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст. Студияи тоҷикии (роҳбарони бадеӣ, ходимони шоистаи санъати Тоҷикистон, профессорон О. И. Пижов ва Б. В. Бибиков) Донишкадаи давлатии санъати театрии ба номи А. В. Луначарский (Москва, 1960), Курсҳои олии коргардонии донишкадаи мазкурро (коргоҳи ҳунарманди халқии ИҶШС Н. П. Охлопкова, Москва, 1964) хатм кардааст.

== Хонавода ==
Ҳабибулло Абдураззоқов нахуст бо ҳунарпешаи театр [[Фотима Ғуломова]] издивоҷ кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/tajik-culture-actress-asia/30352702.html|title=Фотима Ғуломова, ҳунарпешаи машҳури театр ва синамо 85-сола шуд. ВИДЕО|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-01-19}}&lt;/ref&gt;, ки коргардони театр [[Барзу Абдураззоқов]] фарзанди онҳост. Аммо баъдан [[Шарофат Рашидова]] издивоҷ кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/19/%d2%b3abibullo-abdurazzo%d2%9bov-%d2%b3unarmandi-asil-boyad-mav%d2%9bei-hudro-doshta-boshad/|title=Ҳабибулло Абдураззоқов: Ҳунарманди асил бояд мавқеи худро дошта бошад!|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=Новости Таджикистана ASIA-Plus|accessdate=2021-01-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/literature_tj/zodr%d3%afzi-sharofat-rashidova-asosguzori-teatri-ra%d2%9bsi-to%d2%b7ik/|title=Зодрӯзи Шарофат Рашидова – асосгузори театри рақси тоҷик|author=|website=Pressa.tj|date=2019-12-02|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-01-19}}&lt;/ref&gt;, ки суратгири маъруф [[Ниссор Абдураззоқов]] ҳосили ин издивоҷ аст.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Ҳабибулло Абдураззоқов дар солҳои 1960—1961 ҳунарпешаи Театри мусиқию мазҳакавии Ленинобод, солҳои 1961—1969 ҳунарпешаи Театри давлатии академикию драмавии Лоҳутӣ, солҳои 1969—1971 саркоргардони Театри мусиқию мазҳакавии Ленинобод, солҳои 1971—1973 саркоргардони Театри давлатии ҷавонон, солҳои 1973—1975 коргардони таҳиягари киностудияи «Тоҷикфилм», соли 1975 коргардон ва ҳунарпешаи Театри Лоҳутӣ, солҳои 1987—1990 раиси Иттифоқи ходимони театрӣ интихоб гардида, ҳамзамон солҳои 1987—1991 муовини аввали Иттиҳодияи ходимони театрии ИҶШС буд

Аз соли 2002 муассис ва роҳбари бадеии театри ғайридавлатии «Падида» буд.

== Театр ==

=== Коргардонӣ ===
Ба ҳайси коргардон намоишномаҳои «Марҳум»-и (Б. Нушич, 1966), «Рустам ва Суҳроб» (Ғ. Абдулло, 1967), «Купрук» (Ф. Ниёзӣ, 1969), «Карим Девона» (Т. Аҳмадхонов, 1969), «Садо аз тобут» (А. Каҳҳор, 1975), «Вақте ки шаҳр хоб буд» (А. Чхеидзе), «Дар чорроҳа», «Ҳарос» (ҳар ду аз Н. Табаров, 1984) ва ҳоказоро таҳия кардааст.

=== Нақшофарӣ ===
Дар саҳнаи Театри давлатии академикию драмавии ба номи А. Лоҳутӣ нақшҳои барҷастаро дар намоишномаҳои репертуари классикӣ ва аз рӯйи пйесаҳои муосир, ба монанди Карл Моор («Роҳзанҳо»-и Шиллер), Чатский («Мусибат аз ақл»-и Грибоедов), Любим Тортсов («Фақирӣ айб нест»-и А. Островский), шоир Хуршед («Шуълаи озодӣ»-и Ғ. Абдулло), Ёдгор («Дохунда»-и С. Айнӣ) ва ғайраро офаридааст.

== Синамо ==
Дар филмҳои ҳунарии: «Оромӣ намешавад» (1961), «Замони осудагӣ» (1962), «[[Марги судхӯр (филм)|Марги судхӯр]]» (1965), «Хиёнат» (1967), «Ифшосозӣ» (1969), «Духтари сеюм» (1971), «Чор нафар аз Чорсанг» (2 қисм, телевизионӣ, 1972), «Салом, одами меҳрубон» (1973), «Панҷ нафар дар пайроҳа» (1973), «Асрори гузаргоҳи фаромӯшшуда» (1973), «Истгоҳи куҳӣ» (тел., 1973), «Роҳи сафед» (1974), «Субҳи Ганг» (2 қисм, 1975), «[[Достони Сиёвуш (филм)|Достони Сиёвуш]]» (2 қисм, 1976), «На крутизне» (2 қисм, тел., 1976), «Муҳосира» (1977), «[[Одам пусташро иваз мекунад (филм)|Одам пӯсташро иваз мекунад]]» (5 қисм, тел., 1978), «Минтақаи назоратӣ» (1980), «Обрӯ» (тел., 1984), «Дарвеши ланг» (1986), «Иловагӣ ба роҳи дуюм меояд» (2 қисм, тел., 1986), «Нигоҳ» (1988), «Ҳаёти одии бобои Амин» (кутоҳ, 1988) нақш бозидааст.

Дар филми бадеии студияи телевизиони Душанбе «Фариштаи сиёҳ» (1963); филмҳои ҳунарии киностудияи «Узбекфилм»: «Ба ватан хидмат мекунам» (1980), «Сайди дев» (1983), «Дар орзуи падар» (силсилафилми телевизионӣ, ТВТ, 2005), «Асир» (истеҳсоли ҶФО, 2006), «[[Шукрона (филм)|Шукрона]]» (силсилафилми телевизионӣ ТВ Эрон, 2007), «[[Дар чашми бод]]» (силсилафилми телевизионӣ 52 қисм, Эрон, 2008).

Дар Олмон ҳам як филм нақш офарида буд, ки он филм ҳам Гран-прии ҷашнвораҳои ҷаҳониро гирифта буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/9847-habibullo-abdurazzoqov-ayb-dar-tamoshobin-ne-dar-teatrhoi-most.html|title=Ҳабибулло Абдураззоқов: &quot;Айб дар тамошобин не, дар театрҳои мост&quot;|author=|website=www.ruzgor.tj|date=2013-06-20|publisher=РӮЗГОР|accessdate=2021-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200805104737/http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/9847-habibullo-abdurazzoqov-ayb-dar-tamoshobin-ne-dar-teatrhoi-most.html|archivedate=2020-08-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/19/darguzashti-%d2%b3abibullo-abdurazzo%d2%9bov-%d2%b3unarmand-va-korgardoni-purovozai-teatru-sinamo/|title=Даргузашти Ҳабибулло Абдураззоқов ҳунарманд ва коргардони пуровозаи тетару синамо|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-01-19|archivedate=2021-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210127234158/https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210119/darguzashti-abibullo-abdurazzoov-unarmand-va-korgardoni-purovozai-tetaru-sinamo}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Бо нишонҳои «Дӯстии халқҳо» (нишони ИҶШС, 1980), «Дӯстӣ» (нишони Тоҷикистон, 1998), грамотаи фахрии Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистон, медали «Барои меҳнати шоён» ба муносибати 100-солагии зодрӯзи В. И. Ленин (1970), медали Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tojikfilm.tj/actors_tojikfilm/%d0%b0%d0%b1%d0%b4%d1%83%d1%80%d0%b0%d0%b7%d0%be%d2%9b%d0%be%d0%b2-%d2%b3%d0%b0%d0%b1%d0%b8%d0%b1%d1%83%d0%bb%d0%bb%d0%be/|title=Абдураззоқов Ҳабибулло|author=|website=tojikfilm.tj|date=|publisher=МД «Тоҷикфилм»}}&lt;/ref&gt;.

Ба муносибати 70-солагии ҳунарпеша ва коргардон Ҳабибулло Абдураззоқов маҷмӯъаи мақолаҳои «Марде дар шаҳр ва шаҳре дар мард», бахшида ба фаъолияти сермаҳсули ӯ, аз ҷумла фаъолияташ дар синамо рӯйи чоп омад.

== Даргузашт ==
Ҳабибулло Абдураззоқов рӯзи 19 январи соли 2021 дар 83-солагӣ дар Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/31051714.html|title=Ҳабибулло Абдураззоқов, ҳунарманди маъруфи синамо ва театр даргузашт. ВИДЕО|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-01-19}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

== Адабиёт ==
* Марде дар шаҳре, шаҳре дар марде, Д., 2007.
* {{ЭСТ|||муаллиф=}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм”]] 
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>hlh62rmw0tfd3ot8lhwebvos6od7u8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асалбегим Саодатова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69111</id>
    <revision>
      <id>1488127</id>
      <parentid>1316979</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5006" sha1="2hyxrxmtexqpsckg6xpl6dp58dqy4fk" xml:space="preserve">{{Синамогар
|номи аслӣ  = Асал Саодатова
|тасвир     = Асалбегим Саодатова.jpg
}}
''' Асалбегим Саодатова ''' ([[4 ноябр]]и [[Соли 1950|1950]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/society/20201104/1032206608/jashnho-ruz-4-noyabr-dar-Tojikiston-va-jahon.html|title=Ҷашнҳои рӯзи 4 ноябр дар Тоҷикистон ва ҷаҳон|website=Sputnik Tajik|lang=tg|accessdate=2021-04-05}}&lt;/ref&gt;, [[ноҳияи Рӯшон]], [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон|ВАКБ]], [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС ТОҷикистон]] — [[4 апрел]]и [[соли 2021|2021]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — ҳунарпешаи театр ва синамои тоҷик. Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (1997), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2008).

== Зиндагинома ==
Асалбегим Саодатова 4 ноябри соли 1950 дар ноҳияи Рӯшон ба дунё омадааст. Дар соли 1971 пас аз хатми Донишкадаи давлатии санъати театрии шаҳри Москва, ба номи А. В. Луначарский ба ватан омада дар қатори бунёдгузорони Театри Ҷавонон буд. Миёни алоқамандон бештар бо нақши «Аҷузкампир» аз намоишномаи телевизионии «Алифбоҷон, Алифбо!» машҳур буд.

== Фаъолият ==

=== Театр ===
Фаъолияташ пурра дар [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов|Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон]] гузаштааст. Тӯли беш аз чор даҳсола дар спектаклҳои зиёд нақш бозида, қаҳрамонҳоеро рӯи саҳна овард, ки аз лиҳози хислат, хулқу атвор, ҷаҳонбинию ҷаҳонфаҳмӣ ва идроки моҳияти зиндагӣ аз ҳам тафовут доранд, вале умумияташон самимӣ офариданашон аст. «Робиаи Балхӣ», «Табиби зӯракӣ», «Тангои ҷиноятӣ», «Модар меояд», «Муалли­ми рақс», «Ситораи роҳнамо», «Илоҷи беилоҷӣ ҳаст», «Суруди зиндагӣ», «Алафҳои бегона», «Ҳукм», «Донаки сеҳрнок», «Фолбин», «Дар ҷустуҷӯи бахт», «Кулбаи хонум Зоя» шаммае аз онҳоанд. Дар саҳначаю намоишномаҳои телевизионӣ низ ҳунар нишон додааст.

=== Синамо ===
Дар филми «[[Асрори оилаи Ғаюровҳо]]» (1975) нақши хоҳар Ғаюрова Руқия Воҳидовнаро бозидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e-kino.com.ua/name/3297823|title=Асал Саодатова / Асал Саодатова {{!}} E-Kino|website=e-kino.com.ua|accessdate=2021-04-05}}{{Пайванди мурда|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Даргузашт ==
Асалбегим Саодатова 4 апрели соли 2021 дар шаҳри Душанбе дар синни 70-солагӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/04/05/darguzashti-%d2%b3unarpeshai-maruf-asalbegim-saodatova/|title=Даргузашти ҳунарпешаи маъруф Асалбегим Саодатова|website=Asia-Plus|date=2021-04-05}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

== Пайвандҳо ==
* {{imdb name|7878386|Асал Саодатова}}
* {{Cite web|url=http://bonuvon.tj/index.php/tj/tandurusti/1185-2012-11-21-21-14-16|title=Асалбегим Саодатова: “Ман туро мехӯрам”|author=Беназир Давлатова|website=bonuvon.tj|date=2018-03-03|publisher=Бонувони Тоҷикистон|accessdate=2021-04-05}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театр]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]]</text>
      <sha1>2hyxrxmtexqpsckg6xpl6dp58dqy4fk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алишер Латифзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72195</id>
    <revision>
      <id>1488108</id>
      <parentid>1486321</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7422" sha1="argh59lqlvc2yi8s9iy1ea01el134a5" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |ном                  = Алишер Латифзода
 |номи аслӣ            = Алишер Ҷӯраевич Латифзода
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 02.06.1962
 |зодгоҳ               = [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |кишвар               = {{Парчамбандӣ|ИМА}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
 |касб                 = [[оҳангсоз]] (композитор)
 |солҳои фаъолият      = 
 |абзорҳо              = 
 |жанрҳо               = мусиқии симфонӣ, камеравӣ, эстрадӣ ва ғ.
 |тахаллусҳо           = 
 |дастаҳо              = 
 |ҷоизаҳо              = 
}}

'''Алишер Ҷӯраевич Латифзода''' (зод. [[2 июн]]и [[1962]], [[Душанбе]]) — [[оҳангсоз]]и тоҷик. Узви Ассотсиатсияи миллии оҳангсозони [[ИМА]] (ASCAP), Иттифоқи оҳангсозони [[Русия]] ва [[Ӯзбекистон]]. Узви Академияи байналхалқии шоҳии Созмони Милали Муттаҳид&lt;ref&gt;{{Cite news|title=International Royal Academy of the United Nations|url=https://www.royalacademyun.org/executive-board/|work=|date=20:00, 07 07, 2024|author=A.Soklnsky}}&lt;/ref&gt;. Осораш дар 37 мамлакат ба тамошобинон пешкаш шудааст.

== Зиндагинома ==
Алишер Латифзода 2 июни соли 1962 дар шаҳри [[Душанбе]] таваллуд шудааст. Соли 1980 мактаби миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявиро дар синфи скрипка ва композитсия хатм намуд. Ҳамон сол ба Консерваторияи давлатии Маскав ба номи П. И. Чайковский дохил шуда, зери роҳбарии профессор А. И. Пирумов (композитсия ва полифония) таҳсил кард.

Соли 1985 пас аз хатми Консерватория ба Иттифоқи оҳангсозони ИҶШС қабул гардид. Соли 1983 дипломанти Озмуни умумииттифоқии оҳангсозон шуд. Алишер Латифзода ҳангоми таҳсил дар жанрҳои гуногун асарҳо эҷод кард, аз ҷумла: «Сюита барои квартети торӣ», «Албоми бачагона» барои фортепиано ва кантатаи «Мо зери ситораҳои хушбахт таваллуд шудаем» бар ашъори шоирони тоҷик. Пас аз бозгашт ба Тоҷикистон ӯ ду асари бузург — Симфония барои оркестри торӣ ва мусиқии консертӣ барои ду фортепианоро эҷод намуд.

Аз соли 1993 то 2003 дар шаҳри [[Тошканд]] кору зиндагӣ кардааст. Аз сентябри соли 2003 то апрели 2004 бо даъвати роҳбарияти Консерваторияи миллии Қазоқистон ба номи Қурманғозӣ дар кафедраи композитсия ва дирижёрӣ фаъолият бурдааст. Аз соли 2006 инҷониб дар ИМА зиндагӣ мекунад.

А. Латифзода пайваста бо навозандагон, дирижёрон ва дастаҳои мусиқии кишварҳои гуногун ҳамкорӣ мекунад. Ӯ мусиқиро дар жанру сабкҳои гуногун, аз ҷумла бо сабки синтезии «Шарқ-Ғарб-Ҷаз ва Классика» эҷод менамояд. Яке аз мавзӯъҳои муҳим дар эҷодиёти ӯ ба ҳам наздик сохтани пайравони мазҳабҳои гуногун мебошад (асарҳои «Трио Крест и Полумесяц», «Апокалипсис», «Толеранс»).

Ному насаби ӯ соли 2006 ба китоби «Who is Who in Asia» ва соли 2007 ба китоби «Who is Who America» ворид карда шудааст.

== Осор ==

=== Опера ва балет ===
* «SiICK-SUCK» — мюзикл-памфлет дар 10 қисм (ба забони русӣ, 2024).
* «Қиёмат» — опера дар 3 қисм ва 6 намоиш (ба забони тоҷикӣ, 2022).
* «Савитри» — нано-опера дар 5 қисм (ба забони англисӣ, 2020).
* «Фаввораи ашк» — балет-оратория (ба забони туркӣ, 2018).
* «Китоби Дарвеш» — лоиҳаи мусиқӣ дар 6 қисм (2003).

=== Мусиқии симфонӣ ва эстрадӣ-симфонӣ ===
* «Болҳои фариштаҳо» — насби мусиқӣ барои 35 кишвар (2020).
* «Истиқлол 30» — барои хор, оркестри симфонӣ ва созҳои халқӣ (2017).
* «Толеранс» — барои оркестри симфонӣ ва лентаи магнитӣ (2002).
* Консерти № 1 барои фортепиано ва оркестр (1989).
* «Баҳориёт» — барои оркестри калони симфонӣ (1989).
* Консерти «Наво» — барои алт ва оркестри симфонӣ (1988).
* «Американец в Ташкенте» — регтайм барои биг-бэнд ва оркестри симфонӣ (1988).
* «Тоҳир ва Зӯҳро» — достон барои оркестри камеравӣ (1982/1987).

=== Мусиқии камеравӣ-созӣ ва вокалӣ ===
А. Латифзода даҳҳо асари камеравӣ-созӣ, аз ҷумла сюитаҳо, сонатаҳо ва миниатюраҳо барои асбобҳои гуногун эҷод кардааст. Инчунин ӯ муаллифи кантатаҳо, хорҳо ва қариб 200 суруд ва такмили оҳангҳои халқии миллатҳои гуногун мебошад. Ӯ барои намоишномаҳои театрии Тоҷикистон, Ӯзбекистон ва Қирғизистон мусиқӣ навиштааст&lt;ref&gt;Композиторон ва мусиқишиносони Тоҷикистон. — Душанбе, 2011, — c. 88-92&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://asiaplus.news/2022/06/02/alisheru-latif-zade-60-let-on-rasskazal-o-novyh-rabotah-i-ostavil-pismo-potomkam/ Алишер Латифзода. Asia-Plus.]
* [https://prabook.com/web/alisher.latif-zade/181892 Alisher Latif-Zade. UK Enciclopedy.]
* [https://www.youtube.com/channel/UCbJ-r7iAxhLMTYUcYRdgLeA Alisher Latif-Zade дар YouTube]
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Зодагони Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1962]]
[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>argh59lqlvc2yi8s9iy1ea01el134a5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раҷабмад Амиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73295</id>
    <revision>
      <id>1488002</id>
      <parentid>1415592</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8196" sha1="504rnd2ozf5ysfn7zxva0x3lb4s8ize" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                  = Раҷабмад Амиров
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               = Раҷабмад Амиров.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 28.4.1954
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ|ноҳияи Ҳамадонӣ}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт    = 26.05.2021
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ           = 
 |ҷойҳои кор           = 
 |дараҷаи илмӣ         = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои педагогика}}
 |унвонҳои илмӣ        = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер           = [[Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода]] (1974)
 |роҳбари илмӣ         = 
 |шогирдони маъруф     = 
 |маъруф ба            = 
 |ҷоизаҳо     =  {{ордени Исмоили Сомонӣ}} медалҳои «Остона»-и Ҷумҳурии Қазоқистон (1999), Ассосиатсияи байналмилалии консертии «Мин-он» Ҷопон (2005), «10-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ» (2003)
 |имзо                 = 
 |бари имзо            = 
 |сайт                 = 
 |викитека             = 
 |викианбор            = 
}}
'''Раҷабмад Амиров''' ([[28 апрел]]и [[1954]], деҳаи Балучои [[ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[26 май]]и [[2021]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — давлатмарди тоҷик, номзади илмҳои педагогика (1983), профессор (1992), Арбоби Ҳунари Тоҷикистон (1997), узви вобастаи Академияи байнулмилалии иттилоот (1999). Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2004—2007).

== Зиндагинома ==
Соли 1974 [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон|Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистонро]] хатм намудааст. Соли 1977 хидмати ҳарбиро дар артиши Иттиҳоди Шӯравӣ дар Ҷумҳурии Демократии Олмон адо намудааст.

== Корнома ==
Муаллими кафедраи корҳои маданӣ-маърифатии ДДСТ (1977—1979), аспиранти Донишкадаи давлатии фарҳанги шаҳри Ленинград ба номи Н. Крупская (1979—1982), муаллими калони кафедраи маданӣ-маърифатӣ (1984), декани факултети корҳои маданӣ-маърифатӣ (1984—1989), ноиби ректор оид ба корҳои илмӣ (1989—1990) ва ректори ДДСТ ба номи М. Турсунзода (1990—2001), муовини аввали Вазири фарҳанги ҶТ (2001—2004), Вазири фарҳанги ҶТ (2004—2007), ректори Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхуҷа Сатторов (2007—2014). Аз соли 2014 ноиби ректори Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода дар бахши илм ва робитаҳои байнулмилалӣ буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/2598-ma-fili-nuri-ma-rifat-bakhshida-ba-45-solagii-fa-oliyati-ra-abmad-amirov|title=Маҳфили «Нури маърифат» бахшида ба 45-солагии фаъолияти Раҷабмад Амиров|publisher=vfarhang.tj|accessdate=2021-05-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526050409/https://www.vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/2598-ma-fili-nuri-ma-rifat-bakhshida-ba-45-solagii-fa-oliyati-ra-abmad-amirov|archivedate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти илмӣ ==
Муаллифи зиёда аз 100 асару мақола оид ба масъалаҳои мухталифи фарҳанг. Раҷабмад амиров дар таҳияи Қонуни ҶТ «Дар бораи фарҳанг», «Барномаи тайёр кардани кадрҳои соҳаи фарҳанг», «Назарияи рушди фарҳанги Тоҷикистон», «Барномаи тарбияи эстетикии Тоҷикистон» фаъолона иштирок намудааст.

Раҷабмад Амиров муаллифи якчанд лоиҳаи байнулмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ, аз қабили Ҷашнвораи байнулмилалии «Садои дилҳо», Ҷашнвораи байнулмилалии «Фалак», Ҷашнвораи байнулмилалии мусиқӣ таҳти унвони «Садои дилрабои Арғунун (соли 2017)» мебошад, ки дар сатҳи баланди касбию эҷодӣ доир гардиданд.

== Фаъолияти ҷамъиятӣ ==
Намояндаи Шӯрои вакилони халқи шаҳри Душанбе (солҳои 1990—1995) ва ноҳияи Синои шаҳри Душанбе (солҳои 2001—2005) буд. Раиси Ҷамъияти дӯстии Тоҷикистону Туркия (аз соли 1998), Раиси Ҷамъияти дӯстии Тоҷикистону Кореяи Ҷанубӣ (аз соли 2012 то 2021) буд.

== Ҷоизаҳо ==
Раҷабмад Амиров бо медалҳои «Остона»-и Ҷумҳурии Қазоқистон (1999), Ассосиатсияи байналмилалии консертии «Мин-он» Ҷопон (2005), «10-солагии Қувваҳои Мусаллаҳи ҶТ» (2003) ва ордени Исмоили Сомонӣ (дараҷаи II, соли 2005) қадрдонӣ шудааст.

== Осор ==
* Методика подготовки клубного сценария: Методические советы работникам клубных учреждений, Д., 1980;
* Эҷодиёти дастаҳои ҳаваскорони санъат дар маишат, оила ва ҷои зист, Д., 1983;
* Республиканская комплексная программа эстетического воспитания населения Таджикской ССР, Д., 1989;
* Истиқлоли фарҳангӣ, Д., 2001; Бозтоби фарҳанг, Д., 2005;
* Фарҳанг дар ташаккули маънавиёт, Д., 2005.

== Даргузашт ==
Раҷабмад Амиров 26 майи 2021 дар синни 67-солагӣ, бар асари беморӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/05/26/darguzashti-vaziri-far%d2%b3angi-peshini-to%d2%b7ikiston-ra%d2%b7abmad-amirov-navshuda/|title=Даргузашти вазири фарҳанги пешини Тоҷикистон Раҷабмад Амиров|website=asiaplus.news|publisher=Новости Таджикистана ASIA-Plus|accessdate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Амиров Раҷабмад|1}}
{{Олим-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода]]</text>
      <sha1>504rnd2ozf5ysfn7zxva0x3lb4s8ize</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анушервон Бекасиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73300</id>
    <revision>
      <id>1488026</id>
      <parentid>1448944</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4596" sha1="j65zjy6tqezw5g7isp6qmavz0xg8uj6" xml:space="preserve">{{Рассом
 |ном                  = 
|номи аслӣ         = Анушервон Ғуломризо Бекасиён
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               =  
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 5.10.1955
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Тошҳавз|шаҳри Тошҳавз}} [[Туркманистон]]
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |табаият              = {{Парчам|Тоҷикистон}} (то соли 2004) 
 |шаҳрвандӣ            = 
 |жанр                 = ҳайкалтарош (пайкарасоз)
 |сабк                 = 
 |омӯзиш               = 
 |пуштибонон           = 
 |ҷоизаҳо            = 
 |унвонҳо              = [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]] (1997)
 |ҷоизаҳо              = Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Рӯдакӣ (1996)
 |сайт                 = 
 |имзо                 = 
 |викианбор            = 
}}
 
'''Анушервон Бекасиён''' ({{lang-fa|  بیکسیان }})  Анушервон Ғуломризо (зод. 5.октябри.1955, шаҳри Тошҳавзи Туркманистон), ҳайкалтарош (пайкарасоз), Арбоби ҳунари Тоҷикистон (1997)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/10/05/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-5-oktyabrya-2025-goda/|title=Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, день в истории, прогноз погоды на 5 октября 2025 года {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2026-01-06}}&lt;/ref&gt;. 
==Зиндагинома ==
Анушервон Бекасиён хатмкардаи Техникуми сохтмони шаҳри Душанбе (1974) ва Омӯзишгоҳи санъати амалии Урал (1984). Солҳои 1977–1980 устои кандакори корхонаи «Армуғон»-и шаҳри Душанбе, солҳои 1985–2004 рассоми Фонди бадеии Тоҷикистон буд. Соли 2004 аз Тоҷикистон ҳиҷрат намудааст. 
==Эҷодиёт ==
Бекасиён чеҳраи навкори санъати пайкарасозӣ ва медалсозии тоҷик буда, бо такя ба анъанаҳои миллии пешин дар ҷодаи ба истилоҳ «Шакли хурди пайкарасозӣ» ба муваффақият ноил гаштааст. Дастранҷаш бо шарҳи амиқи фалсафию эстетикии образҳо, мавзунию зарифии композитсия, назокату латофат фарқ мекунад. Бекасиён техникаи рехтагарӣ аз филизз ва коркарди сангро хуб аз худ намуда, дар санъати амалии тоҷик равияи витара ба вуҷуд овард. Медалҳои «Ёдгориҳои таърихии Тоҷикистон», «Бахшида ба Ҷанги Бузурги Ватанӣ », «Ҳаёти атрофи мо», «Ихтиёрӣ », композитсияҳои «Муколама», «Гӯрӯғлӣ», «Сарчашма », «Ситораҳо», «Субҳдам », «Баробарии рӯзу шаби баҳорӣ» ва ғ. аз истеъдоди баланди медалсозию пайкарасозии муаллиф гувоҳӣ дода, дар фестивалу озмунҳои гуногун сазовори баҳои баланди мутахассисон гардидаанд. Нуқтаи баландтарини эҷодаш пайкараи Ҳаким Абулқосими [[Фирдавсӣ]] (соли 1992 ҳамроҳи С. Қурбонов офаридааст) аст, ки дар шаҳри [[Душанбе]] ҷойгир мебошад. Дорандаи Мукофоти давлатии Тоҷикистон ба номи Рӯдакӣ (1996).
== Нигаред==
* [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]]
== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Бекасиён Анушервон |2|муаллиф= }}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>j65zjy6tqezw5g7isp6qmavz0xg8uj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саидмурод Мардонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73829</id>
    <revision>
      <id>1487908</id>
      <parentid>1434972</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5092" sha1="hgcaf7o8sg20fkmrfoheg0qo2gk94rv" xml:space="preserve">{{Синамогар
| ном = Саидмурод Мардонов
| номи аслӣ = 
| тасвир = 
| таърихи таваллуд = 5.1.1940
| зодгоҳ = деҳаи [[Дурбат]]и [[ноҳияи Ҳисор]]
| таърихи даргузашт = 23.05.2025
| навъи фаъолият = ҳунарпеша
}}

''' Саидмурод Мардонов''' ([[5 январ]]и [[соли 1940|1940]], [[ноҳияи Ҳисор]] — [[23 май|23]] [[Май|майи]] [[соли 2025|2025]], [[шаҳри Душанбе|Душанбе]]) — ҳунарпешаи театру синамо, ҳаҷвнигор, [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1998).

== Зиндагинома ==
Саидмурод Мардонов [[5 январ]]и [[соли 1940]] дар деҳаи Дурбати [[ноҳияи Ҳисор]] ба дунё омадааст.  Баъди хатми мактаби миёна аз соли 1957 то соли 1959 дар Омӯзишгоҳи маданӣ-равшаннамоии маҳаллаи Сардор Қарахонов дониш омӯхта, аз соли 1959 то 1964 дар Донишкадаи театрӣ ва рассомии ба номи Островскии шаҳри [[Тошканд]] дар факултети актёрӣ таҳсил кард ва баъди хатми мактаби олӣ дар Театри мусиқавӣ-мазҳакавии ба номи Пушкин, ҳозира ба номи Камоли Хуҷандии шаҳри [[Хуҷанд]], таи солҳои 1964—1966 ба ҳайси актёр фаъолият намуд. 

Аз соли 1966 дар асоси фармони Вазорати маданияти Тоҷикистон ба [[Театри давлатии академии драмавии ба номи А. Лоҳутӣ]] ба ҳайси актёри драма кор карда, аз соли 1991 дар Театри намунавии миниётураи «Оина» фаъолият дошт.

== Эҷодиёт ==
Саидмурод Мардонов дар зиёда аз 100 намоиши театрӣ ва дар 150 намоиши телевизионӣ нақш офаридааст. Аз ҷумла, Сганарел («Табиби зӯракӣ»-и Ж. Б. Молйер), Нуруллобой («Дарди бадро давои бад»-и Х. Хоҷаниёзов), Саид («Дуртар аз сарҳад»-и М. Миршакар), Холназарота («Дил дили Зайнаб»-и Ш. Қиёмов ва А. Марозов), Ҳалимамак («Интихоби домод»-и Ҳоҷӣ Содиқ), Муҳаммад («Роҳзан ва кӯзагар»-и М. Бахтӣ), Юсуфпиён («Садо аз тобут»-и А. Қаҳҳор), Урунбой («Исёни арӯсон»-и С. Аҳмад), Абдураҳим («Ҳасудхӯр»-и У. Раҷабов) ва филмҳои телевизионии «Як тиру ду нишон», «Зумрад», «Шикори охирин», «Санам», «Номзад», «[[Марги бегуноҳ]]».

== Даргузашт ==
Саидмурод Мардонов пеш аз нисфирӯзии 23 майи 2025 дар хонааш дар Душанбе дар 85-солагӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/05/23/darguzashti-saidmurod-mardonov-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-va-%d2%b3a%d2%b7vnigori-shinohta/|title=Даргузашти Саидмурод Мардонов, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон ва ҳаҷвнигори шинохта|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2025-05-23|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2025-05-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/05/unarpeshai-hal-ii-to-ikiston-saidmurod-mardonov-az-olam-darguzasht/|title=Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Саидмурод Мардонов аз олам даргузашт|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2025-05-23}}&lt;/ref&gt;. 

== Ҷоизаву унвонҳо ==
* ордени «Нишони фахрӣ»;
* Аълочии коркуни маданияти СССР;
* Артисти хизматнишондодаи Тоҷикистон;
* Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://faraj.tj/who-is-who/7502-saidmurod-mardonov.html |title=Саидмурод Мардонов |accessdate=2015-06-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150731062612/http://faraj.tj/who-is-who/7502-saidmurod-mardonov.html |archivedate=2015-07-31 }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>hgcaf7o8sg20fkmrfoheg0qo2gk94rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қиёмиддин Чақалзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73847</id>
    <revision>
      <id>1488128</id>
      <parentid>1438053</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10359" sha1="rfok3xclyathqoujf9u7ipyd96x8yac" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Қиёмиддин (Ҳамном)| Қиёмиддин}}
{{Синамогар
 |ном                  = Қиёмиддин Чақалзода
 |номи аслӣ            = Қиёмиддин Чақалов
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               = Қиёмиддин Чақалзода.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 28.04.1945
 |зодгоҳ               = деҳаи Хуванд, {{Зодгоҳ|ноҳияи Файзобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |табаият              = 
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт    = 14.04.2021
 |маҳалли даргузашт    = [[ноҳияи Файзобод]], [[Тоҷикистон]]
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 10 фарзанд
 |навъи фаъолият       = [[ҳунарпеша]], бозигари театр ва синамо
 |ҷоизаҳо              = «Аълочии маданияти СССР» &lt;br&gt; «Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон» ([[2008]])
 |соядаст              = 
 |imdb_id              = nm6902357
 |anim_id              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Қиёмиддин Чақалзода''' (''Қиёмиддин Чақалов''; [[28 апрел]]и [[1945]], деҳаи Хуванд, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[14 апрел]]и [[2021]], [[Тоҷикистон]]) — ҳунарпешаи театр ва синамо, ҳаҷвнигори шинохтаи тоҷик. [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (1994), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2008).

== Зиндагинома ==
Қиёмиддин Чақалов 28 апрели соли 1945 дар деҳаи Хуванди ноҳияи [[Файзобод]] ба дунё омадааст. Қиёмиддин аз хурдсолӣ, ҳангоме ки дар синфи 4-уми мактаби миёнаи № 1-и ноҳияи Файзобод таҳсил мекард, узви маҳфили дастаи ҳаваскорони мактаб буд. Суруд мехонду саҳначаҳои ҳаҷвиро бо як маҳорати баланд иҷро мекард. Истеъдоди ӯро дида, ҳангоми дар синфи 6-ум таҳсил карданаш роҳбари бадеии Хонаи маданияти ноҳия Ҷӯрабек Шарифов ӯро барои фаъолият кардан ба театр даъват намуд. Ҷӯрабек Шарифов, ки худ ғижакнавози беҳамто буд, устоди аввалини Қиёмиддин дар санъат шуд. Ӯ ҳаррӯз пас аз дарсҳо омадани Қиёмиддинро интизор шуда, бо ӯ соатҳо машқ мекард. Ҳамин буд, ки Қиёмиддин дар як муддати кутоҳ дар қатори ҳунармандони Хонаи маданият дар назди ҳаводорони шеъру суруд бо ровигӣ ва сурудхонӣ ва иҷрои саҳначаҳои ҳаҷвӣ машғул шуд.

== Корнома ==
Қиёмиддин пас аз хатми мактаби миёна мудати ду сол дар Хонаи маданияти ноҳияи Файзобод фаъолият кард. Соли 1964 ӯро барои хидмат ба сафи Кувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ гирифтанд. Ӯ хидматро дар ҷумҳуриҳои Туркманистон ва Қазоқистон адо карда, соли 1967 ба ватан баргашт. Фаъолияташро дар театри ноҳияи Файзобод давом дод&lt;ref name=&quot;Миллат&quot;&gt;[http://millat.tj/articles/ijtimo/4320-chil-sol-dar-sahna-4320.html Чил сол дар саҳна] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171124060557/http://www.millat.tj/articles/ijtimo/4320-chil-sol-dar-sahna-4320.html |date=2017-11-24 }} // Рӯзномаи «Миллат» — 9 феврали 2015.&lt;/ref&gt;.

Соли 1971 ба факултети актёри драма ва кинои [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон|Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон]] дохил шуда, соли 1975 онро хатам кардааст.

Аз соли 1975 бо роҳхати вазорати фарҳанг ба [[Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ|Театри давлатии академии драмаи ба номи А. Лоҳутӣ]] ба кор рафта ва то поёни умр ҳунарпешаи ҳамин театр буд.

== Хонавода ==
Оиладор ва соҳиби 10 фарзанд мебошад.

== Нақшҳо ==

=== Театр ===
Дар ин муддат дар саҳнаи театри ба номи А. Лоҳутӣ бисёр нақшҳои ҷолиб ва хотирмон офаридааст. Куряткин («Ҷарроҳӣ»-и А. Чехов), Зайн ибни Умайдо («Ишқи араб»-и П. Мериме), Шарифов («Интихоби домод»-и Ҳ. Содиқ), Кӯзагар («Роҳзан ва кӯзагар»-и М. Бахтӣ), Сухсуров («Садо аз тобут»-и А. Қаҳҳор), Гумоштаи сиёсӣ («Алломаи Адҳам»-и С. Улуғзода), Шайх Низомиддин («Зебуниссо»-и Ш. Қиёмов ва М. Шералӣ), Оқсақол («Дохунда»-и Ҷ. Икромӣ), Қарабой («Гилеми кабуд»-и Т. Аҳмадхонов), Ашӯр («Хонашерони майдонғариб»-и Ш. Қиёмов), Халил-афандӣ («Айнӣ»-и Ғ. Абдулло), Гӯрков («Гамлет»-и В. Шекспир), Атаман Дор («Кӯзаи гӯё»-и А. Абӯбакр), Искандар Маҳкамов («Кӯпрук»-и Ф. Ниёзӣ), Мишка Земсов («Бозиҳои бераҳмона»-и А. Арбузов), Азизулло («Фарзанди Осиё»-и Р. Қудратов), Маҳкам («Исёни арӯсон»-и А. Аҳмад), Суламӣ («Рудакӣ»-и С. Улуғзода), Ширинкор («Шоҳ Лир»-и В. Шекспир), Генерал («Бо имзои Ленин»-и А. Атобоев), Туманчиков («Авлиё ва осӣ»-и М. Варфоломиев), Тешабой («Лайлатулқадр»-и Ю. Акобиров), Раҳимов («Дар чорсӯ»-и Н. Табаров), Сатторов («Ҳақиқати талх»-и С. Сафаров), Шер («Заргӯши доно»-и Ш. Қиёмов), ӯрмонқамиш («Мардҳо намегирянд»-и Ҷ. Қуддус), Қосид («Эдип»-и Софокл), Ҳасанлӣ (Қиёми Лоҳутӣ&quot;-и А. Атобоев), Қаровул («Худкардаро даво нест»-и М. Холов), Шодиқулов («Ҷияни хира»-и Ш Солеҳ), Лақай («Парвози Сабзабаноз»-и М. Муҳаммадиев), Саргурба («Қиссаи аҷибу ғариб»-и Т. Аҳмадхонов), Аброр («Афсонаҳои мӯйсафед»-и Н. Абдуллоев), М. Қосимов («Драмаи миллат»-и С. Аюбӣ), Муҳаммади Башоро («Шоҳ Исмоил»-и М. Бахтӣ), Олим («Мусофир»-и Н. Абдуллоев), Даврон («Сӯробҳо»-и Н. Табаров), Ҳумон ва Ҳаҷир («Зуҳури навини Суҳроб»-и Ф. Умаров), Мудир Қайсар («Тахти султон Маҳмуд»-и Ш. Солеҳ), Эрбуқохон («Темурмалик»-и М. Бахтӣ), Угаров («Бист дақиқа бо фаришта»-и А. Вампилов), Холмат («Бой ва Хизматгор»-и Ҳ. Ниёзӣ).

=== Синамо ===
Қиёмиддин Чақалов дар филмҳо низ нақш офаридааст:

* сияҳсавор («Ашк ва шамшер»), 
* қассоб («Ҷазира»), 
* муаллим («[[Муҷассамаи ишқ]]»),
* директории совхоз («Сароби хунин»)&lt;ref name=&quot;Миллат&quot; /&gt;.

== Унвону ҷоизаҳо ==
Бо нишони сарисинагии «Аълочии маданияти СССР» дар соли 1979 сарфароз гардидааст.

== Даргузашт ==
Қиёмиддин Чақалов субҳи 14 апрели 2021 бар асари беморие, ки дошт, дар сини 76-солагӣ аз олам даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/04/14/darguzashti-%d2%b3unarmand-va-%d2%b3a%d2%b7vnigori-sarshinos-%d2%9biyomiddin-cha%d2%9balov/|title=Даргузашти ҳунарманд ва ҳаҷвнигори саршинос Қиёмиддин Чақалов|date=2021-04-14|publisher=Asia-Plus}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Файзобод. Энсиклопедия. — Душанбе, 2011. [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], — 392 саҳ. — ISBN 978-99947-33-48-4;
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
* Адабиёт: Боргоҳи сухан. Д., 2005;
* Қиёми ҳунар Д., 2005.

{{зиндагинома-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rfok3xclyathqoujf9u7ipyd96x8yac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Подабон Зоиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73878</id>
    <revision>
      <id>1488008</id>
      <parentid>1427042</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4446" sha1="33zysguvdw0mdyze835xmp2tctyirsf" xml:space="preserve">{{Олим
|ном               = Подабон  Зоиров
|номи аслӣ         = Подабон Тошматович Зоиров
|тасвир            = 
|бар               = 
|тавсифи тасвир    = 
|таърихи таваллуд  = 1941
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб }}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт = 4.03.2022
|маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}} 
|фазои илмӣ        = тиб
|ҷойҳои кор        = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]], [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶТ]]
|дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|доктор| илмҳои тиб}}
|унвонҳои илмӣ     = {{Унвонҳои илмӣ|0|профессор}}
|алма-матер        = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]]
|роҳбари илмӣ      = 
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|ҷоизаҳо           = {{ордени Шараф}}, Аълочии тандурустии ҶШС Тоҷикистон (1984), Ҷоизаи байналмилалии ЭКО дар соҳаи илм ва технология (2000)
|имзо                 = 
|бари имзо            = 
|сайт                 = 
|викитека             = 
|викианбор            = 
}}
''' Подабон  Зоиров ''' —  [[доктори илм]]ҳои тиб  ([[1983]]), [[профессор]] ([[1985]]). Узви вобастаи [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶТ]] ([[1997]]). Аълочии тандурустии ҶШС Тоҷикистон ([[1984]]).&lt;ref&gt;Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. – Душанбе: Дониш, 2011. - 216  с.&lt;/ref&gt;
==Зиндагинома==
Подабон Зоиров, соли 1941 дар шаҳри [[Кӯлоб]]и [[вилояти Хатлон]] таваллуд шуда буд. &lt;ref&gt;https://asiaplus.news/tg/2022/03/04/darguzashti-asosguzori-maktabi-p%d3%afstshinosii-to%d2%b7ikiston-akademik-podabon-zoirov/&lt;/ref&gt;
Подабон Зоиров [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]]ро хатм кардааст (1965), ихтисос – «бемориҳои пӯст».
Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: дерматовенерология, эпидемиология, патогенез ва муолиҷаи дерматозҳои музмин ва бемориҳои венерикӣ.
Ассистент (1970-1978), ходими хурди илмӣ (1979-1980), мудири кафедраи бемориҳои пӯст ва венерикӣ (1983 – то даргузашт), ноиби ректори [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] оид ба кори илмӣ (1996-2005). Профессори кафедра (аз с. 2005) 
== Ҷоизаҳо == 
* Бо [[ордени Шараф|ордени «Шараф»]] дараҷаи II тақдир шудааст.  
* Аълочии тандурустии ҶШС Тоҷикистон (1984). 
* Дорандаи Ҷоизаи байналмилалии ЭКО дар соҳаи илм ва технология (2000).&lt;ref&gt;Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. – Душанбе: Дониш, 2011. - 216  с.&lt;/ref&gt;  
*  
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2022]]</text>
      <sha1>33zysguvdw0mdyze835xmp2tctyirsf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳикмат Мӯминов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73919</id>
    <revision>
      <id>1487875</id>
      <parentid>1277356</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8209" sha1="8p4v6arqyb48285vtb12s2fjz1to9bq" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 = Ҳикмат  Муминов
 |номи аслӣ           = Муминов Ҳикмат Ҳалимович
 |тасвир              =
 |бар                 = 200px
 |тавсифи тасвир      = 
 |таърихи таваллуд    = 14.9.1966
 |зодгоҳ              = {{Зодгоҳ|Душанбе| шаҳри Душанбе}}
 |таърихи даргузашт   = 21.10.2021
 |шаҳрвандӣ           = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт   = 
 |фазои илмӣ          = физикаи назариӣ, моделсозӣ ва нанотехнология 
 |ҷойҳои кор          = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ва [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|АИ ҶТ]]
 |дараҷаи илмӣ        = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои физика ва математика }}
 |унвонҳои илмӣ       = {{Унвонҳои илмӣ|АИҶТ|0}}
 |алма-матер          = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
 |роҳбари илмӣ        = узви вобастаи АИ ҶТ [[Фотеҳ Ҳакимов]]
 |шогирдони маъруф    = 
 |маъруф ба           = 
 |ҷоизаҳо             = Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                = 
 |викитека            = 
 |викианбор           = 
}}
'''Ҳикмат Мӯминов''' (''Муминов Ҳикмат Ҳалимович''; [[14 сентябр]]и [[1966]], [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[21 октябр]]и [[2021]], [[Маскав]], [[Русия]]) — [[омӯзгор]], {{физикдон|тоҷик|Тоҷикистон}}, доктори илмҳои физикаву математика ([[1996]]), узви вобастаи [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|АИ ҶТ]] ([[2004]])&lt;ref&gt;Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон.Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.&lt;/ref&gt;, академики АИ ҶТ ([[2017]]).

== Зиндагинома ==
Ҳикмат Муминов 14 сентябри соли 1966 дар ш. Душанбе, дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Маълумоти миёнаро дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии № 60 шаҳри Душанбе (1973—1983) соҳиб шуда, муассисаи мазкурро бо медали тило хатм кардаанд. Баъдан ба факултети физикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 1988 бо дипломи сурх бомуваффақият хатм мекунанд.

Солҳои 1988—1991 ҳамчун аспиранти кафедраи физикаи назариявии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бо пажуҳиши илм машғул шуда, ҳамзамон ҳамчун олими ҷавони боистеъдод барои гузаронидани таҳқиқоти илмӣ дар чаҳорчубаи аспирантура ба лабораторияи техникаи ҳисоббарор ва автоматизатсияи Институти муттаҳидаи таҳқиқоти ядроии шаҳри Дубнаи Федератсияи Русия (ИМТЯ ш. Дубна) фиристода мешаванд. Пас аз хатми бомуваффақияти аспирантура, соли 1992 дар синни 26-солагӣ дар ИМТЯ шаҳри Дубна рисолаи номзадии худро таҳти роҳбарии олимони барҷастаи мактабҳои илмии Иттиҳоди Шуравӣ Владимир Григоревич Маханков ва устоди Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Ҳабибулло Абдуллоев бо унвони «Таҳқиқоти назариявӣ ва моделсозии математикии баъзе системаҳои спинӣ» дифоъ менамоянд.

Солҳои 1993—1996 ҳамчун докторанти ИМТЯ шазри Дубна таҳқиқот бурда, соли 1996 рисолаи доктории худро таҳти унвони «Муаммоҳои назарияи падидаҳои ғайрихаттӣ дар магнетикҳои анизотропӣ бо дарназардошти моментҳои мултиполӣ» дар синни 30-солагӣ бомуваффақият дифоъ менамоянд. Солҳои 1996—1999 ба ҳайси ходими калони илмӣ ва баъдан ҳамчун ходими пешбари илмии Лабораторияи физикаи назариявии ба номи Н. Н. Боголюбови ИМТЯ ш. Дубна фаъолият менамоянд.

Солҳои 1999—2006 ҳамчун профессори кафедраи физикаи назариявии ДМТ фаъолияти илмӣ ва таълимии худро ба омода намудани мутахассисон — физикдонҳои ҷавони тоҷик мебахшанд. Солҳои 2006—2019 ҳамчун директор (2006—2017) ва баъдан ҳамчун роҳбари Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (2017—2019) фаъолият бурда, дар ин муддат як қатор навгониҳои илмиро дар соҳаи физика ва техникаи кишвар ворид менамоянд.

Ҳикмат Муминов солҳои 2017—2020 ҳамчун ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва раиси шўъбаи илмҳои физикаю математика, химия, геология ва техникаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолият бурда, саҳми арзандаи хешро дар рушди илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзии кишвар гузоштанд.

Аз ҷониби Муминовд аппарати математикии ҳолатҳои когерентии умумикардашуда барои қимматҳои баланди спин таҳия шуд, ки имкон дод тавсифи комилан мувофиқи нимназариявии системаҳои спинии квантӣ бо дарназардошти ангезиши майдонҳои мултиполӣ ба даст оварда шавад.

== Даргузашт ==
Ҳикмат Муминов 21 октябри 2021 бар асари бемории саратон дар синии 55-солагӣ дар шаҳри Маскав аз олам даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/21/akademik-%d2%b3ikmat-muminov-dar-sinni-55-solag%d3%a3-az-olam-darguzasht/|title=Академик Ҳикмат Муминов дар синни 55-солагӣ аз олам даргузашт|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-10-21}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* Медали «20-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон».
* Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника (1998).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>8p4v6arqyb48285vtb12s2fjz1to9bq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73928</id>
    <revision>
      <id>1488027</id>
      <parentid>1453124</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19351" sha1="a2o8e86r9loqumkazr9jzln482081fy" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name             = Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
| full_name        = Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
| native_name      = Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
| native_name_lang = tg
| logo             = 
| logo_alt         = 
| image            = Tajik_Writers_Union_building_8.jpg
| caption          = Бинои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон дар Душанбе
| abbreviation     = ИНТ
| formation        = {{start date|1934|05}}
| founding_location= Тоҷикистон, ИҶШС
| type             = Ташкилоти ҷамъиятӣ ва эҷодӣ
| status           = Ташкилоти ҷамъиятӣ
| purpose          = Рушди адабиёти тоҷик ва пуштибонии аҳли қалам
| headquarters     = Душанбе, Тоҷикистон
| location_city    = Душанбе
| location_country = Тоҷикистон
| region_served    = Тоҷикистон
| language         = забони тоҷикӣ
| membership       = 443
| membership_year  = 2022
| leader_title     = Раис
| leader_name      = [[Низом Қосим]]
| main_organ       = Анҷумани Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
| website          = {{Official URL|https://navisandagan.tj}}
}}
[[Акс:Памятник_писателям_в_Душанбе.jpg|мини|рост|Пайкараи адибон дар бинои иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Акс:Tajik_Writers_Union_building_9.jpg|мини|рост|Аз чап [[Садриддин Айнӣ]], аз рост [[Максим Горкий]] дар бинои иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]

'''Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон''' — ташкилоти ҷамъиятӣ ва эҷодии нависандагон, шоирон, драматургҳо, адабиётшиносон ва тарҷумонҳои Тоҷикистон мебошад, ки дар рушди '''адабиёти тоҷик''', ҳифзи мероси адабӣ ва пуштибонии адибони кишвар нақши муҳим дорад&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://navisandagan.tj/tj/tarekh-ittifaq/
 |title=Таърихи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
 |website=navisandagan.tj
 |language=tg
 |accessdate=2026-02-02
}}&lt;/ref&gt;.  

== Таърих ==
Иттифоқи нависандагон аз созмонҳои бозмонда аз даврони Шӯравӣ аст, ки аз буҷаи давлат маблағгузорӣ мешавад. Дар замони Шӯравӣ таблиғи ғояҳои коммунистӣ яке аз самтҳои аслии фаъолияти иттифоқи нависандагон маҳсуб меёфт. ИНТ ҷузъи таркибии [[:ru:Союз писателей СССР|Иттифоқи нависандагони СССР]] буд. ИНТ майи 1934 дар Анҷумани I нависандагони Тоҷикистон ташкил ёфт. То ин вақт Ассотсиатсияи нависандагони пролетарии Тоҷикистон вуҷуд дошт, ки [[11 январ]]и [[1931]] таъсис шуда буд. 10 июни 1932 КМ ПК(б) Тоҷикистон дар бораи ба ҳаёт татбиқ намудани қарори КМ ВКП (б) «Дар бораи азнавсозии ташкилотҳои адабии эҷодӣ» чораҳо андешид: аз ҷумла таъсиси Бюрои Ташкилии Иттифоқи нависандагони шӯравии Тоҷикистон пешбинӣ шуд. Дар ҳайати бюро 10 адиб бо роҳбарии [[Садриддин Айнӣ|Айнӣ]] ва [[Абулқосим Лоҳутӣ|Лоҳутӣ]] дохил буданд. Муттаҳид шудани қувваҳои адабӣ дар як ташкилот ба инкишофи эҷодӣ ва ғоявии нависандагон имкон дод. Методи эҷодии нависандагони Тоҷикистон, ба мисли тамоми нависандагони шӯравӣ, методи реализми сотсиалистӣ буд. Солҳои [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ|ҶБВ]] бисёр нависандагони тоҷик дар сафҳои Армияи Шӯравӣ буданд; 40 нафар бо ордени Ситораи Сурх, 8 нафар бо ордени Ҷанги Ватанӣ қадрдонӣ шудаанд, 4 нафар қаҳрамонона ҳалок гардиданд.

== Анҷуманҳо ==
{{асосӣ|Анҷумани нависандагони Тоҷикистон}}
Органи олии роҳбарикунандаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон — Анҷумани ИТН (номи аввалааш, Съезди ИТН), органи иҷроия Раёсат мебошад. Раёсат аз ҳайати худ Президиум ва Котиботи ИНТ интихоб мекунад, ки онҳо тамоми корҳои ҷории ташкилӣ ва эҷодиро анҷом медиҳанд. Аввалин раиси Правления Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон [[Абулқосим Лоҳутӣ]] буд. Анҷумани якуми нависандагони Тоҷикистон соли 1934, дувум соли 1947, севум соли 1954, чорум соли 1959, панҷум соли 1966, шашум соли 1971, ҳафтум соли 1976, ҳаштум соли 1981, нуҳум соли 1986, даҳум соли 1991, ёздаҳум соли 1997, дувоздаҳум соли 2003, сездаҳум соли 2009 баргузор гардида, ҷараёни адабиётро ба маҷрои дархури замону ҷомеа ворид овардаанд.

Анҷуманҳои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон: (аз с. 1934 то с. 2025 шонздаҳ анҷумани ИНТ баргузор гардидааст)&lt;ref name=&quot;ИТН&quot;&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/tarekh-ittifaq/|title=ТАЪРИХИ ИТТИФОҚИ НАВИСАНДАГОНИ ТОҶИКИСТОН (ИНТ)|author=|website=www/navisandagan.tj|date= 2022|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-01-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/11/12/az-inti%d2%9bodi-nizom-%d2%9bosim-to-norozigii-muna%d2%9b%d2%9bidon-an%d2%b7umani-ittifo%d2%9bi-navisandagon-ch%d3%a3-guna-guzasht/|title=Аз интиқоди Низом Қосим то норозигии мунаққидон. Анҷумани Иттифоқи нависандагон чӣ гуна гузашт? {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2026-02-02}}&lt;/ref&gt; 
 
== Сарварон ==
* [[Саид Носиров]] (1934), 
* [[Абулқосим Лоҳутӣ]] (1935), 
* [[Аҳмадбек Мавлонбеков]] (1935 – 1937), 
* [[Нодир Шанбезода]] (1937 – 1938), 
* [[Сотим Улуғзода]] (1944 – 1946), 
* [[Мирзо Турсунзода]] (1946 – 1977), 
* [[Мӯъмин Қаноат]] (1977 – 1991), 
* [[Аскар Ҳаким]] (1991 – 2003), 
* [[Меҳмон Бахтӣ]] (2003 – 2008-2015).   раиси ИНТ – 
* [[Низом Қосим]] — аз соли 2015.&lt;ref name=&quot;ИТН&quot;&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/tarekh-ittifaq/|title=ТАЪРИХИ ИТТИФОҚИ НАВИСАНДАГОНИ ТОҶИКИСТОН (ИНТ)|author=|website=www/navisandagan.tj|date= 2022|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-01-20}}&lt;/ref&gt;

Раисии Кумитаи ташкилотии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистонро дар солҳои 1938—1939 [[Абдусалом Деҳотӣ]], дар солҳои 1940—1944 [[Мирзо Турсунзода]] бар уҳда доштаанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 9 ISBN 978-99947-2-379-9&lt;/ref&gt;
Солҳои 1946—1977 раиси Правленияи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон [[Мирзо Турсунзода]] буд. Аз соли 1977 котиби якуми ИНТ [[Муъмин Қаноат]]. Баъдтар [[Аскар Ҳаким]] раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон интихоб шуд. Алҳол раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон [[Низом Қосим]] аст.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

== Сохтор ==
Роҳбарияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аз раис, ду нафар ҷонишин ва ҳайати раёсат иборат аст, ки дар анҷумани нависандагон интихоб мешаванд. Дар назди раёсати Иттифоқи нависандагон бахшҳои назм, наср, драматургия, адабиёти кӯдакону наврасон, танқиди адабӣ, тарҷума ва робитаҳои адабӣ, адабиёти русизабону ӯзбекзабон босамар фаъолият мебаранд.
Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, ҳамчунин, эҷодкорони миллатҳои гуногунеро, ки дар Тоҷикистон зиндагӣ ва эҷод мекунанд, пайваста сарҷамъу муттаҳид медорад.

Шуъбаҳои иттиҳодия ва марказҳои тарғиби адабиёти он дар [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], вилоятҳои [[Вилояти Суғд|Суғд]]у [[Вилояти Хатлон|Хатлон]] ва навоҳии гуногуни кишварамон босамар заҳмат мекашанд. Анҷуманҳо, пленумҳо, маҷлисҳои эҷодӣ, даҳаву ҳафта ва рӯзҳои адабиёт, семинарҳо ва курс-конфронсҳои адибони ҷавон, ки дар давоми 80 соли гузашта мунтазам баргузор шудаанд, пеш аз ҳама, барои ба майдон овардани адабиёти асиле хидмат кардаанд, ки ҳамнафаси халқу ҳамқадами замон, мураббию мубаллиғи ахлоқи ҳамида, роғиби эҳсоси баланди ватанпарварию миллатдӯстӣ ва хидматгору раҳнамойи бебадали мардум бошад. Анҷуманҳои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон: (аз с. 1934 то с. 2014 сенздаҳ анҷумани ИНТ баргузор гардидааст), 
 
Дар назди Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Хазинаи адабиёт (нахустин раисаш Алӣ Хуш) ва Идораи тарғиби адабиёт мавҷуданд; ҳамчунин шӯрои наср, назм, драматургия, очерк ва публитсистика, тарҷумаи бадеӣ ва робитаҳои адабӣ ва  шӯрои адабиёти бачагон фаъолият доранд. ИНТ ҳамчунин, эҷодкорони миллатҳои гуногун (ӯзбекзабонон ва русзабонон)­­ро, ки дар Тоҷикистон зиндагӣ ва эҷод мекунанд, сарҷамъу муттаҳид медорад.

Дар вилоятҳои [[ВМКБ]], [[Вилояти Суғд|Суғд]], ва [[Вилояти Хатлон|Хатлон]]  шуъбаҳои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон фаъолият менамоянд. Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон 443 нафар аъзо дорад.&lt;ref name=&quot;ИТН&quot;&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/tarekh-ittifaq/|title=ТАЪРИХИ ИТТИФОҚИ НАВИСАНДАГОНИ ТОҶИКИСТОН (ИНТ)|author=|website=www/navisandagan.tj|date= 2022|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-01-20}}&lt;/ref&gt;

Ду фароғатгоҳи муҷаҳҳаз — яке дар дараи Варзобу дигаре дар [[Вилояти Суғд]], дар хидмати адибону аҳли хонадони эшонанд.

== Танқид ва арзёбии илмӣ ==
Фаъолияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон дар адабиётшиносӣ аз дидгоҳҳои гуногун мавриди баррасӣ ва арзёбӣ қарор гирифтааст. Ба гуфтаи муҳаққиқон, Иттифоқ дар солҳои ҳокимияти шӯравӣ дар баробари иҷрои вазифаҳои фарҳангӣ ва ташкилии худ, зери таъсири сиёсати ҳизбӣ ва идеологӣ низ қарор дошт. Ин вобастагӣ боиси маҳдуд гардидани гуногунандешӣ ва озодии эҷодӣ дар бархе давраҳо гардидааст.&lt;ref&gt;{{китоб
|муаллиф  = Набиев, Абдухолиқ
|сарлавҳа = Таърихи ташаккули Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
|ҷой      = Душанбе
|нашриёт  = Адиб
|сол      = 2004
|саҳифа   = 23–24
}}&lt;/ref&gt;

Яке аз самтҳои асосии танқид ба ҷорӣ гардидани методи расмии реализми сотсиалистӣ вобаста аст, ки ҳамчун усули ягонаи эҷодӣ пазируфта шуда, имкони рушди равияҳо ва услубҳои дигарро маҳдуд мекард. Ба андешаи муҳаққиқон, ин равиш ба якнавохтӣ ва қолабигардонии эҷоди адабӣ оварда расонд.
&lt;ref&gt;{{китоб
|муаллиф  = Набиев, Абдухолиқ
|сарлавҳа = Таърихи ташаккули Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
|ҷой      = Душанбе
|нашриёт  = Адиб
|сол      = 2004
|саҳифа   = 24
}}&lt;/ref&gt;

Дар баробари ин, бархе таҳқиқотҳо ба масъалаи сохтори ташкилӣ ва интихоби кадрҳо ишора мекунанд. Дар баъзе ҳолатҳо меъёрҳои сиёсӣ нисбат ба меъёрҳои касбӣ авлавият дошта, ин ҳолат боиси канор мондани бархе адибони мустақил аз фаъолияти Иттифоқ мегардид.
&lt;ref&gt;{{китоб
|муаллиф  = Набиев, Абдухолиқ
|сарлавҳа = Таърихи ташаккули Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
|ҷой      = Душанбе
|нашриёт  = Адиб
|сол      = 2004
|саҳифа   = 60–61
}}&lt;/ref&gt;

Ҳамзамон, арзёбиҳои мутавозини илмӣ таъкид менамоянд, ки камбудиҳои зикршуда бештар маҳсули шароити умумии сиёсиву иҷтимоии давр буда, Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон дар ташаккули адабиёти муосири тоҷик, муттаҳид сохтани неруҳои адабӣ ва омода намудани кадрҳои эҷодӣ нақши муҳим бозидааст.
&lt;ref&gt;{{китоб
|муаллиф  = Набиев, Абдухолиқ
|сарлавҳа = Таърихи ташаккули Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
|ҷой      = Душанбе
|нашриёт  = Адиб
|сол      = 2004
}}&lt;/ref&gt;
== Нашрияҳо ==
Маҷаллаи адабии миллии [[Садои шарқ|«Садои Шарқ»]], журнали русии «Помир» ва ҳафтаномаи «[[Адабиёт ва санъат (рӯзнома)|Адабиёт ва санъат]]» нашрияҳои махсуси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистонанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
== Ҷоизаҳои байналмилалии адибони Тоҷикистон ==
* ҶОИЗАИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ БА НОМИ А.ФАДЕЕВ
[[Фотеҳ Ниёзӣ]]  соли 1996
[[Абдуҷаббор Қаҳҳорӣ]]соли 1986
* МУКОФОТИ ҲАМҶОЯИ ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ ВА ИТТИФОҚИ НАВИСАНДАГОНИ СССР

[[Меҳмон Бахтӣ]] соли 1979
* МУКОФОТИ ВЦСПС

[[Юсуф Акобиров]] соли 1980
* ДИПЛОМИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ БА НОМИ Г.АНДЕРСЕН

[[Убайд Раҷаб]] соли 1981
* ДИПЛОМИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ БА НОМИ Н.ОСТРОВСКИЙ

[[Меҳмон Бахтӣ]] соли 1982
* ҶОИЗАИ АДАБИИ БАЙНАЛХАЛҚӢ: МЕДАЛИ ТИЛЛОИ ПУШКИН

[[Гулрухсор Сафиева]] соли 2002
* ҶОИЗАИ АДАБИИ БА НОМИ М. ҲАМЛЕТ (США)

[[Гулрухсор]] соли 1994
* ҶОИЗАИ АДАБИИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ СБИН НИЛУФАР

[[Лоиқ Шералӣ]] соли 1999
* ҶОИЗАИ АДАБӢ-БАЙНАЛМИЛАЛИИ БА НОМИ СИМОНОВ

[[Шодӣ Ҳаниф]] соли 2003
* ҶОИЗАИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ БА НОМИ ПАСТЕРНАК
[[Марямбонуи Фарғонӣ]] соли 1996&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/saija-va-mukafat/|title=ҶОИЗА ВА МУКОФОТҲО|author=|website=www/navisandagan.tj|date= 2022|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-01-20}}&lt;/ref&gt;
* ҶОИЗАИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ БА НОМИ БЕДИЛ
[[Абдунабӣ Сатторзода]] [[соли 2026]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%d0%b0%d0%b1%d0%b4%d1%83%d0%bd%d0%b0%d0%b1%d3%a3-%d1%81%d0%b0%d1%82%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b7%d0%be%d0%b4%d0%b0-%d1%81%d0%be%d2%b3%d0%b8%d0%b1%d0%b8-%d0%bd%d0%b0%d1%85%d1%83%d1%81%d1%82%d0%b8%d0%bd/|title=Абдунабӣ Сатторзода соҳиби нахустин Ҷоизаи байналмилалии Бедил шуд|author=|website=www/navisandagan.tj|date= 2026|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-01-20}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Набиев (Набавӣ) Абдухолиқ. Таърихи ташаккули Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон. — Душанбе: «Адиб», 2004, - 80 с.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои эҷодии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>a2o8e86r9loqumkazr9jzln482081fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саъдулло Исломов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73956</id>
    <revision>
      <id>1488072</id>
      <parentid>1401738</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5275" sha1="sdcsbsrf1vs91dubwf0rsjnjt65bgj9" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 =  
 |номи аслӣ           = Саъдулло Ибодович Исломов  
 |тасвир              = Саъдулло Исломов.jpg
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир      = 
 |таърихи таваллуд    = 02.06.1943
 |зодгоҳ              = {{Зодгоҳ|ноҳияи Шаҳристон}}, [[ҶШС Тоҷикистон]],  [[ИҶШС]]
 |таърихи даргузашт	  = 14.07.2021
 |шаҳрвандӣ           = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} 
 |маҳалли даргузашт   = 
 |фазои илмӣ          = 
 |ҷойҳои кор          = [[Академияи илмҳои Тоҷикистон]] [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]],[[Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон|Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат]] 
 |дараҷаи илмӣ        = {{Дараҷаи илмӣ|доктор| илмҳои иқтисод}}
 |унвонҳои илмӣ       = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер          = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
 |роҳбари илмӣ        = 
 |шогирдони маъруф    = 
 |маъруф ба           = 
 |ҷоизаҳо             = «[[Аълочии маорифи Тоҷикистон]]» (1998)    
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                = 
 |викитека            = 
 |викианбор           = 
}}

''' Саъдулло Исломов ''' ([[2 июн]]и [[1943]] — [[14 июл]]и [[2021]], Душанбе) — иқтисоддони тоҷик, доктори илмҳои иқтисодӣ ([[1990]]), [[профессор]] ([[1992]]). Узви вобастаи Академияи илмҳои ҶТ (1997), [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]] (1998).&lt;ref&gt;Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Ҳайати шахсӣ. — Душанбе: Дониш, 2011. — 216 с.&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Саъдулло Исломов [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]ро хатм кардааст (1966), ихтисос — «иқтисодиёт». Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: иқтисодиёт, демография, сотсиология.
Мудири шуъбаи Институти илмию таҳқиқотии иқтисодиёти Госплани ҶШС Тоҷикистон (1972—1974), мудири кафедраи назарияи иқтисодӣ, ҳамзамон ноиби ректор оид ба корҳои илмии Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (1991—1998). Мудир, профессори кафедраи менеҷменти [[Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон|Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат]] (1994—2013). Директори Маркази омӯзиши аҳолӣ (1998—2000), мудири Шуъбаи масъалаҳои иҷтимоии инсон (2000—2002), директор — ташкилкунанда (2002), директори [[Институти иқтисодиёт ва демография|Институти демографияи]] [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶТ]] (2002—2010). Муовини директори [[Институти иқтисодиёт ва демография|Институти иқтисодиёт ва демографияи]] [[Академияи илмҳои Тоҷикистон|Академияи илмҳои ҶТ]] (2011).

== Даргузашт ==
Саъдуло Исломов субҳи 14 июли 2021 бар асари бемории COVID-19 даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/07/14/darguzashti-akademik-sadullo-islomov-yake-az-bunyodguzoroni-ta%d2%b3%d2%9bi%d2%9bi-demografiyai-to%d2%b7ikiston-az-covid/|title=Даргузашти академик Саъдулло Исломов яке аз бунёдгузорони таҳқиқи демографияи Тоҷикистон аз COVID|website=asiaplus.news|date=2021-07-14|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-07-14}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1998).

== Сарчашма ==
{{эзоҳ}}

{{Зиндагинома-хурд}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат]]</text>
      <sha1>sdcsbsrf1vs91dubwf0rsjnjt65bgj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95637</id>
    <revision>
      <id>1488076</id>
      <parentid>1476462</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14150" sha1="ijyw82fqb9r8w1fj2ktjg6gjesfmuv0" xml:space="preserve">'''Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pitfi.tj/sites/default/files/pdf/fehrist_ba_2_zabon.pdf|title=Феҳристи миллии мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар Тоҷикистон|author=Дилшод Раҳимӣ|website=www.pitfi.tj|date=2023|publisher=[[Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот]]|accessdate=2025-02-27}}&lt;/ref&gt; — феҳристест барои ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддӣ дар ҳудуди [[Тоҷикистон]], инвентаризатсияи унсурҳо, таҳқиқоти илмӣ, таҳияи номинатсияҳо ҷиҳати пешниҳод кардан ба рӯйхатҳои [[ЮНЕСКО]], таблиғу густариши намунаҳои фарҳангӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ&lt;ref&gt;Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳанги ғайримоддӣ / Сармуҳаррир Раҳимов Д. Мураттибон: Раҳимов Д., Қличева Н., Муҳаммадиев Ҳ., Муродов М., Обидпур Х. Қодиров Ф., Аминов А., Холмуродов З. // ПИТФИ — Душанбе: «Адиб», 2014, 96 саҳ.&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Соли 2010 Ҷумҳурии Тоҷикистон узви Конвенсияи ЮНЕСКО оид ба Ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддӣ шуд ва то ба имрӯз мамлакатҳои зиёде, аз ҷумла Тоҷикистон, тибқи дастури ин Конвенсия (қисми 3, моддаи 12) феҳристҳои миллии кишварҳои худро тартибу таҳия кардаанд. Яке аз талаботи номинатсияҳои ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддии ЮНЕСКО пеш аз ҳама ба қайд гирифтани ин ё он унсури фарҳангӣ дар феҳристи миллӣ мебошад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нусхаи аввалини «Феҳристи миллии 3 мероси фарҳангии ғайримоддии халқи тоҷик» соли 2013 тартиб дода шуд, ки он 48 унсурро дар бар мегирифт. Яке аз шартҳои феҳристсозӣ, мутобиқи Конвенсияи мазкур, дар ин аст, ки феҳрист бояд мунтазам таҷдид шавад. Соли 2014 нусхаи нисбатан васеътари он аз ҷониби фарҳангшиносон, мардумшиносон ва дигар мутахассисони [[Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот]] (ПИТФИ) тартиб дода шуд. Он фарогири 286 унсури фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик буда, сохтори феҳристи такмилёфта низ аз феҳристи нахустин фарқ мекард. Пас аз ду сол (2016) «Феҳристи миллии мероси фарҳангии ғайримоддӣ» боз танзиму такмил шуд, ки аз 515 унсури фарҳанги маънавии тоҷик иборат буд. Соли 2018 бори чорум феҳрист мавриди такмилу таҷдид қарор гирифт, чунончи, унсурҳое, ки мазмунан як буда, бо ду ном сабт гашта буданд, пас аз таҳқиқот аз он хориҷ шуданд, ба Феҳрист унсурҳои нав илова гаштанд, ки дар маҷмуъ шумораи онҳо ба 533 адад расид. Дар таҳриру таҷдиди соли 2020 миқдори унсурҳои феҳрист, дар асоси маводи нав ва инвентаризатсияҳо 538 шуд. Ҳамчунин чанде аз унсурҳоро, ки дигар фаъол нестанд, аз феҳрист берун карда, ба ҷойи онҳо унсурҳои нави ба қайд гирифташуда ворид шуданд. Такмил дар асоси маводи инвентаризатсионии ҳангоми экспедитсияҳои мардумшиносӣ ва санъатшиносии кормандони ПИТФИ гирдоваришуда сурат гирифтааст. Аз ҷониби Ташкилоти ҷамъиятии «Кӯҳҳои Помир» бо сарвари Қурбон Аламшоев якчанд унсур инвентаризатсия шуда, барои ворид кардан ба коршиносони Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот пешниҳод шуд, ки онҳо низ пас аз баррсиҳо ба феҳрист дохил карда шуданд. Дар такмили соли 2020 ба феҳрист, тибқи омӯзиши таҷрибаҳои кишварҳои дигар, як бахши нав илова шуд, ки он «Муҳитҳои фарҳангӣ» ном дошта, донишу таҷрибаҳои иҷтимоию фарҳангии мардумро оид ба ин ё он муҳит дар бар мегирад ва барои рушди унсурҳои муайяни МФҒ замина ба вуҷуд меорад.

Қаблан феҳрист ду сол пас такмилу таҷдид мешуд. Аз соли 2023 мутобиқи зарурат ва дархости олимони соҳа Шӯрои илмии Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот қарор қабул кард, ки минбаъд он дар се сол як маротиба таҷдид шавад. Дар такмили навбатӣ ба феҳрист як бахши нав бо номи «Донишу таҷрибаҳои беҳтарин барои ҳифзи МФҒ» илова шуд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон тадбиру чорабиниҳои гуногун амал мекунанд, ки барои ҳифз ва идомаи фаъолияти мероси фарҳанги ғайримоддӣ равона шудаанд. Чунончи, Фестивал-озмуни телевизионии эҷодиёти халқ «Андалеб» шуруъ аз соли 1996 то имрӯз дар ҳифзу эҳё ва такомули унсурҳои фарҳанги мардум нақши сазовор дорад. Тибқи низомномаи «Андалеб» фаъолияти ҳунармандон аз сатҳи маҳаллӣ — ҷамоати деҳоту ноҳияҳо оғоз шуда, баъдан дар марҳилаи минтақавӣ ва ниҳоят дар марҳилаи ҷумҳуриявӣ идома меёбад.

Дар мукаммал намудани феҳрист аз соли 2014 то кунун мутахассисон аз Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилоот, [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]], созмонҳои ҷамъиятӣ («Кӯҳҳои Помир», Маркази Рушди эҷодӣ, ТҶ «Равшан», ИҶК «Деҳаи мо») ва муассисаҳои илмию фарҳангӣ ширкат намуда, он аввал дар маҷлиси гурӯҳи корӣ, сипас дар ҷаласаи Шӯрои илмии Пажӯҳишгоҳи фарҳанг ва иттилоот бо иштироки олимон, аҳли фарҳанг, намояндаҳои касбу ҳунарҳои гуногун баррасӣ гашта, баъзе эроду пешниҳодҳо ба назар гирифта шудаанд.

== Феҳристи такмилшуда ==
Феҳристи такмилшудаи мероси фарҳангии ғайримоддӣ аз бахшҳои зерин иборат мебошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

* Бахши 1. Анъанаи шифоҳӣ — А000 (29 унсур).
* Бахши 2. Санъати иҷроӣ — B000 (106 унсур).
* Бахши 3. Ҷашну маросим ва урфу одатҳо — C000 (55 унсур).
* Бахши 4. Дониш ва таҷрибаҳои марбут ба табиат ва кайҳон — D000 (22 унсур).
* Бахши 5. Касбу ҳунарҳои суннатӣ — E000 (112 унсур).
* Бахши 6. Хӯрокҳои анъанавӣ — F000 (151 унсур).
* Бахши 7. Варзиши суннатӣ ва бозиҳои бачагона — G000 (72 унсур).
* Бахши 8. Муҳитҳои фарҳангӣ — Н000 (6 унсур).
* Бахши 9. Тадбирҳои босамар барои ҳифзи МФҒ — I000 (3 унсур)

== Сабт дар феҳристи ЮНЕСКО ==
Дар феҳристи репрезентативии [[ЮНЕСКО]] сабт гаштани намунаҳои беҳтарини мероси фарҳанги ғайримоддии тоҷикон яке аз самтҳои фаъолияти сиёсати фарҳангии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Акнун аз ҷониби Ҷумҳурии Тоҷикистон дар феҳристи мазкур то имрӯз 12 унсури фарҳанги миллӣ сабт шудаанд, инҳо номинатсияҳои «[[Шашмақом]]» (2008, ҳамроҳ бо Ҷумҳурии Узбекистон), «Оши палав ҳамчун хӯроки анъанавии тоҷикон ва контекстҳои иҷтимоию фарҳангии он дар Тоҷикистон»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pitfi.tj/node/170|title=Оши палав ҳам ҷаҳонӣ шуд|website=www.pitfi.tj|date=2016-12-02|publisher=Пажӯҳишгоҳи илмӣ-таҳқиқотии фарҳанг ва иттилоот|accessdate=2025-02-27}}&lt;/ref&gt; (2016), номинатсияи муштараки «[[Наврӯз]]» (2016, аз ҷониби 12 кишвар: [[Афғонистон]], [[Ироқ]], [[Қирғизистон]], Қазоқистон, [[Озарбойҷон]], [[Покистон]], [[Тоҷикистон]], [[Туркия]], [[Туркманистон]], [[Узбекистон]], [[Эрон]] ва [[Ҳиндустон]])&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, «[[Чакан]] — ҳунари гулдӯзӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=40175|title=ҲУНАРҲОИ МАРДУМӢ. МУСОҲИБА ДАР МАВЗӮИ РӮЗ|author=|website=www.jumhuriyat.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-04-02}}&lt;/ref&gt; (2018), мусиқии суннатии «[[Фалак]]»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/16/falak-i-to%d2%b7ik%d3%a3-rasman-ba-fe%d2%b3risti-merosi-far%d2%b3angii-%d2%93ajrimoddii-bashariyat-dohil-shud/|title=“Фалак”-и тоҷикӣ расман ба Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дохил шуд|author=|date=2021-12-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-12-26}}&lt;/ref&gt; (2021), «Анъанаҳои [[кирмакпарварӣ]] ва истеҳсоли [[абрешим]] барои матоъбофӣ» (2022, муштарак бо ҷумҳуриҳои Тоҷикистон, Эрон, Афғонистон, Узбекистон, Озарбойҷон, Туркия, Туркманистон) ва «Суннати латифаҳои Хоҷа [[Насриддин Афандӣ]]» (2022, муштарак аз ҷумҳуриҳои Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Узбекистон, Озарбойҷон, Туркия, Туркманистон), «Донишу таҷрибаҳои анъанавии истеҳсоли матоъҳои атласу [[адрас]]» (2023), «[[Ҷашни Сада]]» (2023, муштарак бо Эрон) ва «Тазҳиб — санъати зарҳалкорӣ» (2023, муштарак бо кишварҳои Эрон, Озарбойҷон, Туркия, Узбекистон), «Санъати сохту навохтани рубоб»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/12/05/me%d2%b3rgon-va-sanati-sohtu-navohtani-rubob-ba-fe%d2%b3risti-merosi-%d2%93ajrimoddii-yunesko-vorid-shud/|title=“Меҳргон” ва “Санъати сохту навохтани рубоб” ба феҳристи мероси ғайримоддии ЮНЕСКО ворид шуд|date=2024-12-04|publisher=asiaplustj|lang=|accessdate=2024-12-05}}&lt;/ref&gt; (2024, ҳамроҳ бо [[Афғонистон]], [[Эрон]] ва [[Узбекистон]]) ва [[соли 2023]] дар иҷлосияи 18-уми Кумитаи байниҳукуматӣ оид ба ҳифзи мероси фарҳангии ғайримоддии ЮНЕСКО аз Тоҷикистон -  «Ҷашни Сада» ва  «Ҷашни [[Меҳргон]]» (2024, ҳамроҳ бо [[Эрон]]) мебошанд, расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гаштанд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=“Ҷашни Меҳргон” расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|date=2024-12-04|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2024-12-04}}&lt;/ref&gt; .

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Фарҳанги Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ijyw82fqb9r8w1fj2ktjg6gjesfmuv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рафоат Абдусаломова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96162</id>
    <revision>
      <id>1488122</id>
      <parentid>1384028</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4588" sha1="iz933dn1wfcpeb7pkjat32m6b0g3f40" xml:space="preserve">{{Шахс
 |ном               = Рафоат Абдусаломова
 |номи аслӣ         = 
 |тасвир            = 
 |бар               = 
 |тавсифи тасвир    = 
 |таърихи таваллуд  = 10.03.1939
 |зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|ноҳияи Конибодом}}, [[вилояти Ленинобод]]
 |табаият           = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |шаҳрвандӣ         = 
 |таърихи даргузашт = 
 |маҳалли даргузашт = 
 |падар             = 
 |модар             = 
 |ҳамсар            = 
 |фарзандон         = 
 |навъи фаъолият    = {{рӯзноманигор}} ва [[наттоқи телевизион]]
 |ҷоизаҳо           = Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон &lt;br&gt; «Аълочии телевизион ва радиои СССР»   
 |соядаст           = 
 |сайт              = 
 |викианбор         = 
}}

'''Рафоат Абдусаломова''' ([[10 март]]и [[1939]]&lt;ref&gt;[ftp://91.218.161.60/kitobho/Takvim_2014.pdf Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон (барои соли 2015) — Душанбе: Бухоро, 2014.- 280 с.]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, [[ноҳияи Конибодом]] — [[24 октябр]]и [[2023]], Душанбе&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/10/24/skonchalas-pervyj-diktor-tadzhikskogo-televideniya-rafoat-abdusalomova/|title=Скончалась первый диктор таджикского телевидения Рафоат Абдусаломова|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-01-04}}&lt;/ref&gt;) — рӯзноманигор, аввалин [[Наттоқи телевизион|наттоқи телевизиони тоҷик]], наттоқи дараҷаи олӣ, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон

== Зиндагинома ==
Рафоат Абдусаломова 10 марти соли 1939 дар Ҷамоати деҳоти Пӯлодони ноҳияи Конибодом таваллуд шудааст. Соли 1963 [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]ро хатм кардааст. 3 октябри соли 1959 нахустин барномаи санҷишии [[Телевизиони Тоҷикистон]]ро ба забони тоҷикӣ ба тамошобинон пешкаш намуд. Аз соли 1959 (45 сол) дар Телевизиони Тоҷикистон ба ҳайси наттоқ, муҳаррир, мудири шӯъба, сармуҳаррир ва котиби масъули иттиҳодияҳои эҷодӣ кор карда, баҳри рушду камоли теле­визиони тоҷик саҳми арзанда гузоштааст.

== Эҷодиёт ==
Ҳамчун рӯзноманигор дар таҳияи барномаҳои телевизионии «Дугонаҳо», «Гулдаста», «Ватан ва фарзандон», «Муҳаббат ва оила», «Гулдухтарон», «Дилафрӯз» ва ғ., ки миёни тамошобинон маҳбубият дош­танд, саҳм гузоштааст. Абдусаломова Рафоат солҳои зиёд наттоқи барномаҳои хоса барои телевизиони Маскав ва дигар ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ буд.

== Ҷоизаҳо ==
* Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1989);
* Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон;
* Нишони сарисинагии «Аълочии телевизион ва радиои СССР».

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Абдусаломова Рафоат||муаллиф=}}
* Телевизион — оинаи зиндагӣ. — Душанбе, 2002;
* Наттоқ, чеҳраи телевизион. — Душанбе, 2008.

[[Гурӯҳ:Ходимони телевизиони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>iz933dn1wfcpeb7pkjat32m6b0g3f40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>103282</id>
    <revision>
      <id>1487847</id>
      <parentid>1487212</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <comment>/* asiaplustj.info → asiaplus.news */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1487847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185685" sha1="0fvqfhkdzat7bsipo0gk94liv76v0m0" xml:space="preserve">== Тоза кардани GFDL ҳамчун Литсензия ==
Салом! Ман пешниҳоде кардам дар [[Баҳси_медиавики:Licenses#Тоза_кардани_GFDL_ҳамчун_Литсензия]] барои тоза кардани GFDL ҳамчун литсензия ва навсозии Creative Commons ба 4.0. GFDL барои файлҳои расонаӣ литсензияи хуб нест, бинобар ин умедворам, ки шумо розӣ мешавед. --[[Корбар:MGA73|MGA73]] ([[Баҳси корбар:MGA73|баҳс]]) 14:40, 30 марти 2025 (UTC)

:Дар аксҳои ман GFDL  мавҷуд нест. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 08:27, 16 май 2025 (UTC)

==Сабтином дар Викитренинг 2024 - Душанбе==

Ният дорем, ки  дар моҳи ноябр-декабри соли ҷорӣ як викитренинг барои корбарони википедияи тоҷикӣ дар Душанбе роҳандозӣ кунем, 
Аз ин лиҳоз, аз шумо хоҳиш карда мешавад, ки худро дар сурати хоҳиши ширкат дар тренинг доштан сабтином кунед.
Викитрениниг офлайн хоҳад буд ва макону замонаш ба шумо ҳангоми пазируфта шуданатон ба таври электронӣ фиристода мешавад.

Агар пурсише дошта бошед метавонед аз @Darafsh (https://t.me/Darafsh)  ё @vashan22 тавссути телеграм ё почтаи '''Darafsh@hotmail.com''' ба бипурсед 
Пайванди сабтином: 
https://docs.google.com/forms/d/1Pf079asMyBvftuDKmgYwNLy9BfBDofmG_GQg9XguX7U/edit

=='''Даъват ба сабтином дар Кофронси Осиёи миёнагии викинависони минтақа-WIKICON-2025'''==
Стипендияи Осиёи Марказӣ '''WikiCon 2025''' ҳоло  боз аст!  

Бо камоли  хушнудӣ эълон мекунем, ки дархостҳо барои стипендия барои ВикиКон Осиёи Марказӣ 2025 https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/tg – 19–20  апрели соли 2025   дар Тошкент, Узбекистан баргузор мешаванд,  акнун кушода шудааст.  Стипендияҳо барои пуштибонии  саҳмгузорони фаъол аз Осиёи Марказӣ ва минтақаҳои атрофи он дастрас ҳастанд.

Муҳлати охирин:  30 декабри 2024

Дархостҳоро метавон ба ҳама забонҳои номбаршуда пешниҳод кард. Дар ҳоле ки забони '''англисӣ''' бартарӣ дорад, шумо метавонед дархости гугл формаро  бо забонҳои '''русӣ''', '''форсӣ''', '''узбакӣ''', '''қазоқӣ''', '''қирғизӣ''' ва '''тоҷикӣ''' пур кунед.

Барои маълумоти бештар аз пайванди зерин, боздид кунед:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Scholarship

Пайванди гугл-форма бо забони тоҷикӣ барои дархост:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdOkBPvbrWlKDM0xcHaYShhgz19m7-Y1mijy4bpiUHwgJChaQ/viewform

Агар шумо ягон савол дошта бошед, лутфан бо мо тавассути почтаи электронии зерин тамос гиред: 
centralasiawikicon25@googlegroups.com

==Ҳазфи хати лотинии тоҷикӣ аз translatewiki==
Дар сайти translatewiki.net, ки макони тарҷумаи лоиҳаҳои ройгон аст, аз ҷумла нармафзори MediaWiki (ки Википедиа низ аз он истифода мекунад) ҳангоми тарҷума ба тоҷикӣ ду вариант намоиш дода мешавад, ки яке кириллӣ ва дигаре лотинӣ дорад. Азбаски тоҷикӣ бо хатти лотинӣ имрӯз дар ҳеҷ куҷо расман истифода намешавад, аз шумо хоҳиш мекунам, ки назари худро дар бораи ҳазфи ин хат аз translatewiki.net баён намоед. Мо то ҳол тоҷикиро бо ҳуруфи кириллӣ хоҳем дошт ва бо истифода аз конвертер ҳама чизро мебинем, ки бо хати лотинӣ ба кирилии тоҷикӣ ба тоҷикӣ тарҷума шудааст. Бо эҳтиром [[Корбар:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;Дирафши Ковиёнӣ&lt;/span&gt;]] ([[Баҳси корбар:Darafsh|Баҳс]]) 14:45, 8 июли 2024 (UTC)
* {{Support}} Дар асоси шарҳи боло. [[Корбар:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;Дирафши Ковиёнӣ&lt;/span&gt;]] ([[Баҳси корбар:Darafsh|Баҳс]]) 14:45, 8 июли 2024 (UTC)

:{{Тарафдор}} Агар ягон олате (интсрументе) мебуд, ки худ кириллиро ба лотин ба таври худкор бар мегардонд ба мисоли ӯзбекӣ, басанда буд. [[Корбар:Rumsor|Rumsor]] ([[Баҳси корбар:Rumsor|баҳс]]) 15:05, 8 июли 2024 (UTC)
:: [[Корбар:Rumsor|@Rumsor]]  Аз ин абзор истифода кунед: https://www.navisagardon.com/&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt; [[Корбар:Daneshban|Daneshban]] ([[Баҳси корбар:Daneshban|баҳс]]) 15:43, 10 июли 2024 (UTC)

:{{Тарафдор}} Асос: Афроде аз хати лотинии тоҷикӣ истифода намебарад.--[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 06:53, 20 Декабри 2024 (UTC)
:{{Тарафдор}} Асос: Истифодаи хати лотин дар мо он қадар маъмул нест.--[[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 02:37, 21 Декабри 2024 (UTC)

== Global ban proposal for Slowking4 ==


Hello. This is to notify the community that there is an ongoing global ban proposal for [[User:Slowking4]] who has been active on this wiki. You are invited to participate at [[metawiki:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)|m:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)]]. Thank you. [[Корбар:Seawolf35|Seawolf35]] ([[Баҳси корбар:Seawolf35|баҳс]]) 04:30, 15 марти 2024 (UTC)

== Средневековые срезднеазиатские ученые ==

В Таджикской википедии если есть эти статьи, то можете интервики поставить? [[:Kk:Қазақстан ғалымдары#Ортағасырлық ойшылдар]] --[[Корбар:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Баҳси корбар:Kaiyr|баҳс]]) 14:28, 16 Декабри 2023 (UTC)

== Subscribe to the This Month in Education newsletter - learn from others and share your stories ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear community members, 

Greetings from the EWOC Newsletter team and the education team at Wikimedia Foundation. We are very excited to share that we on tenth years of Education Newsletter ([[m:Education/News|This Month in Education]]) invite you to join us by [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|subscribing to the newsletter on your talk page]] or by [[m:Education/News/Newsroom|sharing your activities in the upcoming newsletters]]. The Wikimedia Education newsletter is a monthly newsletter that collects articles written by community members using Wikimedia projects in education around the world, and it is published by the EWOC Newsletter team in collaboration with the Education team. These stories can bring you new ideas to try, valuable insights about the success and challenges of our community members in running education programs in their context. 

If your affiliate/language project is developing its own education initiatives, please remember to take advantage of this newsletter to publish your stories with the wider movement that shares your passion for education. You can submit newsletter articles in your own language or submit bilingual articles for the education newsletter. For the month of January the deadline to submit articles is on the 20th January. We look forward to reading your stories.

Older versions of this newsletter can be found in the [[outreach:Education/Newsletter/Archives|complete archive]].

More information about the newsletter can be found at [[m:Education/News/Publication Guidelines|Education/Newsletter/About]].

For more information, please contact spatnaik{{@}}wikimedia.org.
------
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[User:ZI Jony|&lt;span style=&quot;color:#8B0000&quot;&gt;'''ZI Jony'''&lt;/span&gt;]] [[User talk:ZI Jony|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Green&quot;&gt;&lt;i&gt;(Talk)&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]], {{&lt;includeonly&gt;subst:&lt;/includeonly&gt;#time:l G:i, d F Y|}} (UTC)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/Awareness_of_Education_Newsletter/List_of_Village_Pumps&amp;oldid=21244129 --&gt;

== Feminism and Folklore 2023 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

Christmas Greetings and a Happy New Year 2023,
 
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a fountain tool or dashboard.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]].
 
This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023.
 
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 10:24, 24 Декабри 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== Global ban for PlanespotterA320/RespectCE ==

Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I'm informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2) ]] about banning a member from your community. Thank you.--[[User:Lemonaka|Lemonaka]] ([[User talk:Lemonaka|talk]]) 21:40, 6 February 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Zabe@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lemonaka/Massmessagelist&amp;oldid=24501599 --&gt;

== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
#Ibrahim (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Корбар:Uncitoyen|Uncitoyen]] ([[Баҳси корбар:Uncitoyen|баҳс]]) 08:04, 21 феврали 2023 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. 

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-03-01|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-03-01|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary.  You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 21:21, 27 феврали 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge &quot;'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge!
&lt;/div&gt;
[[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;[[File:Wikimania Singapore Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.&lt;section end=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello,

As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are:

* Community members in good standing
* Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects
* Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type
* Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023
* Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations
* Confidently able to communicate in English

The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff.

The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''.

Best regards,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:01, 26 апрели 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24941045 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Automatic citations based on ISBN are broken&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot; /&gt;
Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. 

We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now.

This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available.

You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them.

[[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.&lt;section end=&quot;message&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 19:45, 11 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&amp;oldid=25009633 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Selection of the U4C Building Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The next stage in the Universal Code of Conduct process is establishing a Building Committee to create the charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). The Building Committee has been selected. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read about the members and the work ahead on Meta-wiki]].&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Announcing the new Elections Committee members&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello there, 

We are glad to announce [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|the new members and advisors of the Elections Committee]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Elections Committee]] assists with the design and implementation of the process to select Community- and Affiliate-Selected trustees for the Wikimedia Foundation Board of Trustees. After an open nomination process, the strongest candidates spoke with the Board and four candidates were asked to join the Elections Committee. Four other candidates were asked to participate as advisors. 

Thank you to all the community members who submitted their names for consideration. We look forward to working with the Elections Committee in the near future.

On behalf of the Wikimedia Foundation Board of Trustees,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:00, 28 июни 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== MinT Machine Translation added to your Wikipedia ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}}!
 
Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language.

The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation Content Translation] in your Wikipedia called MinT; you can use [https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation/Machine_Translation/MinT MinT machine translation] when translating Wikipedia articles using the Content and Section Translation tool.
 
The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [https://en.wikipedia.org/wiki/Neural_machine_translation neural machine translation] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200], [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT], [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2 IndicTrans2] and [https://github.com/Softcatala/nmt-models Softcatalà].  This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting &quot;Start with empty paragraph&quot; from the &quot;Initial Translation&quot; dropdown menu.
 
Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT machine translation and the models on [https://www.mediawiki.org/wiki/Content%20translation/Machine%20Translation/MinT this page].
 
Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to:
*use it to improve the quality of the Machine Translation service
*[https://www.mediawiki.org/wiki/Talk:Content_translation provide feedback] about its quality, and '''if you prefer the MinT machine translation as default in your Wikipedia'''.
 
We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool.
 
Thank you!
&lt;/div&gt;

[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|баҳс]]) 22:02, 4 июли 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team.
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_MinT_announcement_list_2&amp;oldid=25258883 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello all,

I am pleased to share the next step in the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] work. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) draft charter]] is now ready for your review. 

The [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] require a [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4.5_U4C_Building_Committee|Building Committee]] form to draft a charter that outlines procedures and details for a global committee to be called the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Over the past few months, the U4C Building Committee worked together as a group to discuss and draft the U4C charter. The U4C Building Committee welcomes feedback about the draft charter now through 22 September 2023. After that date, the U4C Building Committee will revise the charter as needed and a community vote will open shortly afterward.

Join the conversation during the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|conversation hours]] or on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Meta-wiki]].

Best,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 августи 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25392152 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;== Opportunities open for the Affiliations Committee, Ombuds commission, and the Case Review Committee  ==&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;div style=&quot;margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;&quot;&gt;
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']]

''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/span&gt;''&lt;/div&gt;

Hi everyone! The [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee]] (AffCom), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission]] (OC), and the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Case Review Committee]] (CRC) are looking for new members. These volunteer groups provide important structural and oversight support for the community and movement. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to apply. There is more information about the roles of the groups, the skills needed, and the opportunity to apply on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|'''Meta-wiki page''']]. 

On behalf of the Committee Support team,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 октябри 2023 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review and comment on the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all, 

Please review and comment on the Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package from now until 29 October 2023. The selection rules package was based on older versions by the Elections Committee and will be used in the 2024 Board of Trustees selection. Providing your comments now will help them provide a smoother, better Board selection process. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|More on the Meta-wiki page]].

Best,

Katie Chan &lt;br&gt;
Chair of the Elections Committee&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

01:13, 17 октябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Coming soon: Reference Previews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
[[File:Example_of_a_Reference_Preview.png|right|300px]]
A new feature is coming to your wiki soon: Reference Previews are popups for references. Such popups have existed on wikis as local gadgets for many years.  Now there is a central solution, available on all wikis, and consistent with the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]].

Reference Previews will be visible to everyone, including readers. If you don’t want to see them, [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|you can opt out]]. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews unless you disable the gadget.

Reference Previews have been a beta feature on many wikis since 2019, and a default feature on some since 2021. Deployment is planned for November 22. 

* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Help page]] 
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Project page with more information (in English)]]. 
* Feedback is welcome [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|on this talk page]]. 
-- For [[m:WMDE Technical Wishes|Wikimedia Deutschland’s Technical Wishes]] team,
&lt;section end=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 13:11, 15 ноябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;(New) Feature on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]]: Adding geopoints via QID&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Body&quot;/&gt;Since September 2022, it is possible to create geopoints using a QID. Many wiki contributors have asked for this feature, but it is not being used much. Therefore, we would like to remind you about it. More information can be found on the [[M:WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|project page]]. If you have any comments, please let us know on the [[M:Talk:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|talk page]]. – Best regards, the team of Technical Wishes at Wikimedia Deutschland
&lt;section end=&quot;Body&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[M:User:Thereza Mengs (WMDE)|Thereza Mengs (WMDE)]] 12:31, 13 Декабри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25955829 --&gt;

== Reusing references: Can we look over your shoulder? ==

''Apologies for writing in English.''

The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references.

* The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here].
* Interviews can be conducted in English, German or Dutch.
* [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]].
* Sessions will be held in January and February.
* [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.]
* Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment.

We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]]
&lt;!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25956752 --&gt;

== Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.''

Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.&lt;br&gt; 
''Currently, we are only able to conduct interviews in English.''

The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time.

For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.&lt;br&gt;We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&amp;oldid=26055343 --&gt;

== Feminism and Folklore 2024 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 07:26, 18 Январ 2024 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

-- [[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 07:26, 18 Январ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== A new feature for previewing references on your wiki ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Page Previews and Reference Previews.png|alt=Montage of two screenshots, one showing the Reference Previews feature, and one showing the Page Previews feature|right|350x350px]]
''Apologies for writing in English. If you can translate this message, that would be much appreciated.''

Hi. As announced some weeks ago &lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CNPRQE2IG5ZNAVAOHBMF4AXXRLGJE6UT/|1]]] [&lt;nowiki/&gt;[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|2]]]&lt;/sup&gt;, Wikimedia Deutschland’s [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team introduced [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] to many wikis, including this one. This feature shows popups for references in the article text.  

While this new feature is already usable on your wiki, most people here are not seeing it yet because your wiki has set [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Relation to gadgets|a gadget as the default]] for previewing references. We plan to remove the default flag from the gadget on your wiki soon. This means: 

* The new default for reference popups on your wiki will be Reference Previews. 
* However, if you want to keep using the gadget, you can still enable it in [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|your personal settings]].
The benefit of having Reference Previews as the default is that the user experience will be consistent across wikis and with the [[mw:Special:MyLanguage/Page_Previews|Page Previews feature]], and that the software will be easier to maintain overall. 

This change is planned for February 14. If you have concerns about this change, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|please let us know on this talk page]] by February 12. – Kind regards, [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 09:30, 23 Январ 2024 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johanna_Strodt_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=26116190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter. 

A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks.

Please look forward to hearing about the next steps soon.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:24, 12 феврали 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26160150 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26166467 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26276337 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
: ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
: ''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all,

This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. 

Here are the key planned dates:

*  May 2024: Call for candidates and call for questions
*  June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5]
*  June-August 2024: Campaign period
*  End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period
*  October–November 2024: Background check of selected candidates
*  Board's Meeting in December 2024: New trustees seated

Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan.

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]].

Best regards,

[[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group)

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:57, 12 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26349432 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 апрели 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;Hello all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page].

This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource.

Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]].

We look forward to your participation!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:22, 14 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

[[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]]

Dear community members,

The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. 

You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. 

You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language.

On behalf of the CAC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:26, 22 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello,

The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. 

We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term:

* North America (USA and Canada)
** –
* Northern and Western Europe
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]]
* Latin America and Caribbean
** –
* Central and East Europe (CEE)
** —
* Sub-Saharan Africa
** –
* Middle East and North Africa
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]]
* East, South East Asia and Pacific (ESEAP)
** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]]
* South Asia
** –

The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term:

* [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]]
* –
* –
* –
* –

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hi everyone,

The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading.

'''What is the Wikimedia Movement Charter?'''

The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

'''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”'''

Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote.

'''Movement Charter ratification vote'''

Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta.

If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org].

On behalf of the MCDC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:45, 11 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading.

Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]].

After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further.

If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org'''].

On behalf of the CEC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:52, 25 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''.

If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. 

On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:46, 8 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;U4C Special Election - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024.

The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]].

In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]].

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimedia Movement Charter ratification voting results&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.  

As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy.

The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: 

'''Individual vote:'''

Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333).

'''Affiliates vote:'''

Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111).

'''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:'''

The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].  

With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''.

We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance.

The Charter Electoral Commission,

[[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 17:52, 18 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:48, 27 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now.

'''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC.

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:31, 6 августи 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]]
Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]].

'''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you:

* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. 
* [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand.

Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC)
&lt;section end=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=27309345 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC ==

Hi all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page].

This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites.

Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation!

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 23:19, 22 августи 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]].

I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026:

* North America (USA and Canada)
** Ajraddatz

The following seats were not filled during this special election:

* Latin America and Caribbean
* Central and East Europe (CEE)
* Sub-Saharan Africa
* South Asia
* The four remaining Community-At-Large seats

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]].

On behalf of the U4C and the Elections Committee,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:06, 2 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board.

Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]].

When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]].

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 12:14, 3 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving. Find out where... ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;i&gt;Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.&lt;/i&gt;{{tracked|T66315}}

Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project.
The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''General''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''In Other Projects''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section.

We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the   [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2.
More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].&lt;br&gt;&lt;br&gt;We welcome your feedback and questions.&lt;br&gt; [[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 18:57, 27 сентябри 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27524260 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted.

The following four candidates were the most voted:

# [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]]
# [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]]
# [[User:Victoria|Victoria Doronina]]
# [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]]

While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]]

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group

&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:26, 14 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:08, 16 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27601062 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving, finally. ==

Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27535421 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==

Hello everyone,

The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone &lt;https://zonestamp.toolforge.org/1732896000&gt;). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: &lt;https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024&gt;.

This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.

Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 ноябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;
==Proposal to enable the &quot;Contribute&quot; entry point in Tajik Wikipedia==
{{Int:Hello}} Tajik Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called &quot;Contribute&quot; to your Wikipedia.

The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia.

Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Tajik Wikipedia.

'''Who can access it'''

Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the &quot;Contribute&quot; icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to &quot;view contributions&quot; is also available to access the list of your contributions.

[[File:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]]                             [[File:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]]

For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the &quot;Contributions&quot; option unless they change it to the &quot;Contribute&quot; manually.

This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the &quot;Contributions&quot; entry point as default.          

We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th December 2024.

We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the &quot;Contribute&quot; entry point in your Wikipedia.

We look forward to your response soon.

Thank you!

On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Корбар:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Баҳси корбар:UOzurumba (WMF)|баҳс]]) 04:28, 28 ноябри 2024 (UTC)

== Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

{{int:Hello}} Wikipedians,

Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations!

The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody!

For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month.

If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: &lt;code&gt;Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org&lt;/code&gt; in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page.

Thank you!

On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]].
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 22:14, 21 Январ 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&amp;oldid=28153450 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 Январ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 02:36, 29 Январ 2025 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 02:36, 29 Январ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:49, 3 феврали 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 08:29, 22 феврали 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 марти 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:56, 13 марти 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 апрели 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

16:11, 16 апрели 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 апрели 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 15:04, 28 апрели 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 апрели 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|баҳс]])&lt;/bdi&gt; 22:07, 15 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:27, 22 май 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;
:Taken into account by the community [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 05:38, 23 май 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 03:08, 28 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|баҳс]]) 16:47, 29 май 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 июни 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 17:44, 17 июни 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 июни 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 августи 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 04:48, 9 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 ноябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 13:21, 18 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:CAnanian (WMF)|C. Scott Ananian]] (Parsoid technical lead)&lt;/bdi&gt; 16:48, 18 апрели 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:CAnanian (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-20_Wikipedias&amp;oldid=30424286 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 00:58, 26 апрели 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|баҳс]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 июни 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 июни 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 июли 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:26, 21 сентябри 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067433 --&gt;

== asiaplustj.info → asiaplus.news ==
Моҳи марти соли 2026 агентии «Азия-Плюс» аз домени asiaplustj.info ба asiaplus.news гузашт. Пайвандҳои кӯҳна ҳоло тавассути редиректи 301 кор мекунанд, вале домени кӯҳна метавонад бо мурури замон кор накунад. Дар мақолаҳои Википедиаи тоҷикӣ 650 пайванд ба asiaplustj.info ҳаст (367 мақола).

Хоҳиш мекунам, ки пайвандҳо тавассути бот аз рӯи ҷадвали омода иваз карда шаванд: [[Корбар:Бахманёр Надиров/asiaplus-mapping]]. Дар рӯйхати асосӣ 454 нишонии санҷидашуда ҳаст. 6 нишонӣ ба нашри такрории ҳамон мавод бо санаи нав мебарад, онҳо алоҳида оварда шудаанд. Танҳо иваз кардани домен кифоя нест, зеро сохтори нишониҳои сомонаи нав дигар аст. 10 нишонӣ бе мувофиқати боэътимод ба ҷадвал дохил нашудааст.

[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]], [[Корбар:VASHGIRD|VASHGIRD]], [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Zolfeqar Fatihzadeh]], Агар дар Википедиаи тоҷикӣ боти мувофиқ набошад, ман метавонам ҳамин пайвандҳоро дастӣ иваз кунам. Ман корманди агентӣ ҳастам, робита дар саҳифаи корбар ошкор шудааст. [[Корбар:Бахманёр Надиров|Бахманёр Надиров]] ([[Баҳси корбар:Бахманёр Надиров|баҳс]]) 16:46, 26 сентябри 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0fvqfhkdzat7bsipo0gk94liv76v0m0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487848</id>
      <parentid>1487847</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zolfeqar Fatihzadeh</username>
        <id>30846</id>
      </contributor>
      <comment>/* asiaplustj.info → asiaplus.news */ Посух додан</comment>
      <origin>1487848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186343" sha1="7yomnfvlucgkrpro41jw56roznoiwir" xml:space="preserve">== Тоза кардани GFDL ҳамчун Литсензия ==
Салом! Ман пешниҳоде кардам дар [[Баҳси_медиавики:Licenses#Тоза_кардани_GFDL_ҳамчун_Литсензия]] барои тоза кардани GFDL ҳамчун литсензия ва навсозии Creative Commons ба 4.0. GFDL барои файлҳои расонаӣ литсензияи хуб нест, бинобар ин умедворам, ки шумо розӣ мешавед. --[[Корбар:MGA73|MGA73]] ([[Баҳси корбар:MGA73|баҳс]]) 14:40, 30 марти 2025 (UTC)

:Дар аксҳои ман GFDL  мавҷуд нест. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 08:27, 16 май 2025 (UTC)

==Сабтином дар Викитренинг 2024 - Душанбе==

Ният дорем, ки  дар моҳи ноябр-декабри соли ҷорӣ як викитренинг барои корбарони википедияи тоҷикӣ дар Душанбе роҳандозӣ кунем, 
Аз ин лиҳоз, аз шумо хоҳиш карда мешавад, ки худро дар сурати хоҳиши ширкат дар тренинг доштан сабтином кунед.
Викитрениниг офлайн хоҳад буд ва макону замонаш ба шумо ҳангоми пазируфта шуданатон ба таври электронӣ фиристода мешавад.

Агар пурсише дошта бошед метавонед аз @Darafsh (https://t.me/Darafsh)  ё @vashan22 тавссути телеграм ё почтаи '''Darafsh@hotmail.com''' ба бипурсед 
Пайванди сабтином: 
https://docs.google.com/forms/d/1Pf079asMyBvftuDKmgYwNLy9BfBDofmG_GQg9XguX7U/edit

=='''Даъват ба сабтином дар Кофронси Осиёи миёнагии викинависони минтақа-WIKICON-2025'''==
Стипендияи Осиёи Марказӣ '''WikiCon 2025''' ҳоло  боз аст!  

Бо камоли  хушнудӣ эълон мекунем, ки дархостҳо барои стипендия барои ВикиКон Осиёи Марказӣ 2025 https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/tg – 19–20  апрели соли 2025   дар Тошкент, Узбекистан баргузор мешаванд,  акнун кушода шудааст.  Стипендияҳо барои пуштибонии  саҳмгузорони фаъол аз Осиёи Марказӣ ва минтақаҳои атрофи он дастрас ҳастанд.

Муҳлати охирин:  30 декабри 2024

Дархостҳоро метавон ба ҳама забонҳои номбаршуда пешниҳод кард. Дар ҳоле ки забони '''англисӣ''' бартарӣ дорад, шумо метавонед дархости гугл формаро  бо забонҳои '''русӣ''', '''форсӣ''', '''узбакӣ''', '''қазоқӣ''', '''қирғизӣ''' ва '''тоҷикӣ''' пур кунед.

Барои маълумоти бештар аз пайванди зерин, боздид кунед:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Scholarship

Пайванди гугл-форма бо забони тоҷикӣ барои дархост:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdOkBPvbrWlKDM0xcHaYShhgz19m7-Y1mijy4bpiUHwgJChaQ/viewform

Агар шумо ягон савол дошта бошед, лутфан бо мо тавассути почтаи электронии зерин тамос гиред: 
centralasiawikicon25@googlegroups.com

==Ҳазфи хати лотинии тоҷикӣ аз translatewiki==
Дар сайти translatewiki.net, ки макони тарҷумаи лоиҳаҳои ройгон аст, аз ҷумла нармафзори MediaWiki (ки Википедиа низ аз он истифода мекунад) ҳангоми тарҷума ба тоҷикӣ ду вариант намоиш дода мешавад, ки яке кириллӣ ва дигаре лотинӣ дорад. Азбаски тоҷикӣ бо хатти лотинӣ имрӯз дар ҳеҷ куҷо расман истифода намешавад, аз шумо хоҳиш мекунам, ки назари худро дар бораи ҳазфи ин хат аз translatewiki.net баён намоед. Мо то ҳол тоҷикиро бо ҳуруфи кириллӣ хоҳем дошт ва бо истифода аз конвертер ҳама чизро мебинем, ки бо хати лотинӣ ба кирилии тоҷикӣ ба тоҷикӣ тарҷума шудааст. Бо эҳтиром [[Корбар:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;Дирафши Ковиёнӣ&lt;/span&gt;]] ([[Баҳси корбар:Darafsh|Баҳс]]) 14:45, 8 июли 2024 (UTC)
* {{Support}} Дар асоси шарҳи боло. [[Корбар:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;Дирафши Ковиёнӣ&lt;/span&gt;]] ([[Баҳси корбар:Darafsh|Баҳс]]) 14:45, 8 июли 2024 (UTC)

:{{Тарафдор}} Агар ягон олате (интсрументе) мебуд, ки худ кириллиро ба лотин ба таври худкор бар мегардонд ба мисоли ӯзбекӣ, басанда буд. [[Корбар:Rumsor|Rumsor]] ([[Баҳси корбар:Rumsor|баҳс]]) 15:05, 8 июли 2024 (UTC)
:: [[Корбар:Rumsor|@Rumsor]]  Аз ин абзор истифода кунед: https://www.navisagardon.com/&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt; [[Корбар:Daneshban|Daneshban]] ([[Баҳси корбар:Daneshban|баҳс]]) 15:43, 10 июли 2024 (UTC)

:{{Тарафдор}} Асос: Афроде аз хати лотинии тоҷикӣ истифода намебарад.--[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 06:53, 20 Декабри 2024 (UTC)
:{{Тарафдор}} Асос: Истифодаи хати лотин дар мо он қадар маъмул нест.--[[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 02:37, 21 Декабри 2024 (UTC)

== Global ban proposal for Slowking4 ==


Hello. This is to notify the community that there is an ongoing global ban proposal for [[User:Slowking4]] who has been active on this wiki. You are invited to participate at [[metawiki:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)|m:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)]]. Thank you. [[Корбар:Seawolf35|Seawolf35]] ([[Баҳси корбар:Seawolf35|баҳс]]) 04:30, 15 марти 2024 (UTC)

== Средневековые срезднеазиатские ученые ==

В Таджикской википедии если есть эти статьи, то можете интервики поставить? [[:Kk:Қазақстан ғалымдары#Ортағасырлық ойшылдар]] --[[Корбар:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Баҳси корбар:Kaiyr|баҳс]]) 14:28, 16 Декабри 2023 (UTC)

== Subscribe to the This Month in Education newsletter - learn from others and share your stories ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear community members, 

Greetings from the EWOC Newsletter team and the education team at Wikimedia Foundation. We are very excited to share that we on tenth years of Education Newsletter ([[m:Education/News|This Month in Education]]) invite you to join us by [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|subscribing to the newsletter on your talk page]] or by [[m:Education/News/Newsroom|sharing your activities in the upcoming newsletters]]. The Wikimedia Education newsletter is a monthly newsletter that collects articles written by community members using Wikimedia projects in education around the world, and it is published by the EWOC Newsletter team in collaboration with the Education team. These stories can bring you new ideas to try, valuable insights about the success and challenges of our community members in running education programs in their context. 

If your affiliate/language project is developing its own education initiatives, please remember to take advantage of this newsletter to publish your stories with the wider movement that shares your passion for education. You can submit newsletter articles in your own language or submit bilingual articles for the education newsletter. For the month of January the deadline to submit articles is on the 20th January. We look forward to reading your stories.

Older versions of this newsletter can be found in the [[outreach:Education/Newsletter/Archives|complete archive]].

More information about the newsletter can be found at [[m:Education/News/Publication Guidelines|Education/Newsletter/About]].

For more information, please contact spatnaik{{@}}wikimedia.org.
------
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[User:ZI Jony|&lt;span style=&quot;color:#8B0000&quot;&gt;'''ZI Jony'''&lt;/span&gt;]] [[User talk:ZI Jony|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Green&quot;&gt;&lt;i&gt;(Talk)&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]], {{&lt;includeonly&gt;subst:&lt;/includeonly&gt;#time:l G:i, d F Y|}} (UTC)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/Awareness_of_Education_Newsletter/List_of_Village_Pumps&amp;oldid=21244129 --&gt;

== Feminism and Folklore 2023 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

Christmas Greetings and a Happy New Year 2023,
 
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a fountain tool or dashboard.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]].
 
This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023.
 
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 10:24, 24 Декабри 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== Global ban for PlanespotterA320/RespectCE ==

Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I'm informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2) ]] about banning a member from your community. Thank you.--[[User:Lemonaka|Lemonaka]] ([[User talk:Lemonaka|talk]]) 21:40, 6 February 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Zabe@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lemonaka/Massmessagelist&amp;oldid=24501599 --&gt;

== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
#Ibrahim (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Корбар:Uncitoyen|Uncitoyen]] ([[Баҳси корбар:Uncitoyen|баҳс]]) 08:04, 21 феврали 2023 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. 

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-03-01|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-03-01|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary.  You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 21:21, 27 феврали 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge &quot;'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge!
&lt;/div&gt;
[[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;[[File:Wikimania Singapore Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.&lt;section end=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello,

As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are:

* Community members in good standing
* Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects
* Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type
* Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023
* Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations
* Confidently able to communicate in English

The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff.

The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''.

Best regards,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:01, 26 апрели 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24941045 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Automatic citations based on ISBN are broken&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot; /&gt;
Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. 

We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now.

This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available.

You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them.

[[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.&lt;section end=&quot;message&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 19:45, 11 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&amp;oldid=25009633 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Selection of the U4C Building Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The next stage in the Universal Code of Conduct process is establishing a Building Committee to create the charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). The Building Committee has been selected. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read about the members and the work ahead on Meta-wiki]].&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Announcing the new Elections Committee members&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello there, 

We are glad to announce [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|the new members and advisors of the Elections Committee]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Elections Committee]] assists with the design and implementation of the process to select Community- and Affiliate-Selected trustees for the Wikimedia Foundation Board of Trustees. After an open nomination process, the strongest candidates spoke with the Board and four candidates were asked to join the Elections Committee. Four other candidates were asked to participate as advisors. 

Thank you to all the community members who submitted their names for consideration. We look forward to working with the Elections Committee in the near future.

On behalf of the Wikimedia Foundation Board of Trustees,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:00, 28 июни 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== MinT Machine Translation added to your Wikipedia ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}}!
 
Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language.

The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation Content Translation] in your Wikipedia called MinT; you can use [https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation/Machine_Translation/MinT MinT machine translation] when translating Wikipedia articles using the Content and Section Translation tool.
 
The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [https://en.wikipedia.org/wiki/Neural_machine_translation neural machine translation] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200], [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT], [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2 IndicTrans2] and [https://github.com/Softcatala/nmt-models Softcatalà].  This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting &quot;Start with empty paragraph&quot; from the &quot;Initial Translation&quot; dropdown menu.
 
Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT machine translation and the models on [https://www.mediawiki.org/wiki/Content%20translation/Machine%20Translation/MinT this page].
 
Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to:
*use it to improve the quality of the Machine Translation service
*[https://www.mediawiki.org/wiki/Talk:Content_translation provide feedback] about its quality, and '''if you prefer the MinT machine translation as default in your Wikipedia'''.
 
We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool.
 
Thank you!
&lt;/div&gt;

[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|баҳс]]) 22:02, 4 июли 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team.
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_MinT_announcement_list_2&amp;oldid=25258883 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello all,

I am pleased to share the next step in the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] work. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) draft charter]] is now ready for your review. 

The [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] require a [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4.5_U4C_Building_Committee|Building Committee]] form to draft a charter that outlines procedures and details for a global committee to be called the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Over the past few months, the U4C Building Committee worked together as a group to discuss and draft the U4C charter. The U4C Building Committee welcomes feedback about the draft charter now through 22 September 2023. After that date, the U4C Building Committee will revise the charter as needed and a community vote will open shortly afterward.

Join the conversation during the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|conversation hours]] or on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Meta-wiki]].

Best,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 августи 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25392152 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;== Opportunities open for the Affiliations Committee, Ombuds commission, and the Case Review Committee  ==&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;div style=&quot;margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;&quot;&gt;
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']]

''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/span&gt;''&lt;/div&gt;

Hi everyone! The [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee]] (AffCom), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission]] (OC), and the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Case Review Committee]] (CRC) are looking for new members. These volunteer groups provide important structural and oversight support for the community and movement. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to apply. There is more information about the roles of the groups, the skills needed, and the opportunity to apply on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|'''Meta-wiki page''']]. 

On behalf of the Committee Support team,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 октябри 2023 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review and comment on the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all, 

Please review and comment on the Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package from now until 29 October 2023. The selection rules package was based on older versions by the Elections Committee and will be used in the 2024 Board of Trustees selection. Providing your comments now will help them provide a smoother, better Board selection process. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|More on the Meta-wiki page]].

Best,

Katie Chan &lt;br&gt;
Chair of the Elections Committee&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

01:13, 17 октябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Coming soon: Reference Previews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
[[File:Example_of_a_Reference_Preview.png|right|300px]]
A new feature is coming to your wiki soon: Reference Previews are popups for references. Such popups have existed on wikis as local gadgets for many years.  Now there is a central solution, available on all wikis, and consistent with the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]].

Reference Previews will be visible to everyone, including readers. If you don’t want to see them, [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|you can opt out]]. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews unless you disable the gadget.

Reference Previews have been a beta feature on many wikis since 2019, and a default feature on some since 2021. Deployment is planned for November 22. 

* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Help page]] 
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Project page with more information (in English)]]. 
* Feedback is welcome [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|on this talk page]]. 
-- For [[m:WMDE Technical Wishes|Wikimedia Deutschland’s Technical Wishes]] team,
&lt;section end=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 13:11, 15 ноябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;(New) Feature on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]]: Adding geopoints via QID&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Body&quot;/&gt;Since September 2022, it is possible to create geopoints using a QID. Many wiki contributors have asked for this feature, but it is not being used much. Therefore, we would like to remind you about it. More information can be found on the [[M:WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|project page]]. If you have any comments, please let us know on the [[M:Talk:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|talk page]]. – Best regards, the team of Technical Wishes at Wikimedia Deutschland
&lt;section end=&quot;Body&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[M:User:Thereza Mengs (WMDE)|Thereza Mengs (WMDE)]] 12:31, 13 Декабри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25955829 --&gt;

== Reusing references: Can we look over your shoulder? ==

''Apologies for writing in English.''

The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references.

* The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here].
* Interviews can be conducted in English, German or Dutch.
* [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]].
* Sessions will be held in January and February.
* [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.]
* Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment.

We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]]
&lt;!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25956752 --&gt;

== Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.''

Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.&lt;br&gt; 
''Currently, we are only able to conduct interviews in English.''

The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time.

For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.&lt;br&gt;We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&amp;oldid=26055343 --&gt;

== Feminism and Folklore 2024 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 07:26, 18 Январ 2024 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

-- [[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 07:26, 18 Январ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== A new feature for previewing references on your wiki ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Page Previews and Reference Previews.png|alt=Montage of two screenshots, one showing the Reference Previews feature, and one showing the Page Previews feature|right|350x350px]]
''Apologies for writing in English. If you can translate this message, that would be much appreciated.''

Hi. As announced some weeks ago &lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CNPRQE2IG5ZNAVAOHBMF4AXXRLGJE6UT/|1]]] [&lt;nowiki/&gt;[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|2]]]&lt;/sup&gt;, Wikimedia Deutschland’s [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team introduced [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] to many wikis, including this one. This feature shows popups for references in the article text.  

While this new feature is already usable on your wiki, most people here are not seeing it yet because your wiki has set [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Relation to gadgets|a gadget as the default]] for previewing references. We plan to remove the default flag from the gadget on your wiki soon. This means: 

* The new default for reference popups on your wiki will be Reference Previews. 
* However, if you want to keep using the gadget, you can still enable it in [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|your personal settings]].
The benefit of having Reference Previews as the default is that the user experience will be consistent across wikis and with the [[mw:Special:MyLanguage/Page_Previews|Page Previews feature]], and that the software will be easier to maintain overall. 

This change is planned for February 14. If you have concerns about this change, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|please let us know on this talk page]] by February 12. – Kind regards, [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 09:30, 23 Январ 2024 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johanna_Strodt_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=26116190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter. 

A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks.

Please look forward to hearing about the next steps soon.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:24, 12 феврали 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26160150 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26166467 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26276337 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
: ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
: ''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all,

This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. 

Here are the key planned dates:

*  May 2024: Call for candidates and call for questions
*  June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5]
*  June-August 2024: Campaign period
*  End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period
*  October–November 2024: Background check of selected candidates
*  Board's Meeting in December 2024: New trustees seated

Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan.

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]].

Best regards,

[[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group)

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:57, 12 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26349432 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 апрели 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;Hello all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page].

This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource.

Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]].

We look forward to your participation!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:22, 14 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

[[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]]

Dear community members,

The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. 

You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. 

You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language.

On behalf of the CAC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:26, 22 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello,

The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. 

We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term:

* North America (USA and Canada)
** –
* Northern and Western Europe
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]]
* Latin America and Caribbean
** –
* Central and East Europe (CEE)
** —
* Sub-Saharan Africa
** –
* Middle East and North Africa
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]]
* East, South East Asia and Pacific (ESEAP)
** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]]
* South Asia
** –

The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term:

* [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]]
* –
* –
* –
* –

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hi everyone,

The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading.

'''What is the Wikimedia Movement Charter?'''

The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

'''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”'''

Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote.

'''Movement Charter ratification vote'''

Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta.

If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org].

On behalf of the MCDC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:45, 11 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading.

Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]].

After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further.

If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org'''].

On behalf of the CEC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:52, 25 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''.

If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. 

On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:46, 8 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;U4C Special Election - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024.

The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]].

In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]].

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimedia Movement Charter ratification voting results&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.  

As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy.

The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: 

'''Individual vote:'''

Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333).

'''Affiliates vote:'''

Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111).

'''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:'''

The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].  

With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''.

We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance.

The Charter Electoral Commission,

[[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 17:52, 18 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:48, 27 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now.

'''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC.

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:31, 6 августи 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]]
Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]].

'''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you:

* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. 
* [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand.

Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC)
&lt;section end=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=27309345 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC ==

Hi all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page].

This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites.

Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation!

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 23:19, 22 августи 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]].

I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026:

* North America (USA and Canada)
** Ajraddatz

The following seats were not filled during this special election:

* Latin America and Caribbean
* Central and East Europe (CEE)
* Sub-Saharan Africa
* South Asia
* The four remaining Community-At-Large seats

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]].

On behalf of the U4C and the Elections Committee,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:06, 2 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board.

Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]].

When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]].

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 12:14, 3 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving. Find out where... ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;i&gt;Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.&lt;/i&gt;{{tracked|T66315}}

Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project.
The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''General''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''In Other Projects''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section.

We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the   [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2.
More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].&lt;br&gt;&lt;br&gt;We welcome your feedback and questions.&lt;br&gt; [[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 18:57, 27 сентябри 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27524260 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted.

The following four candidates were the most voted:

# [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]]
# [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]]
# [[User:Victoria|Victoria Doronina]]
# [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]]

While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]]

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group

&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:26, 14 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:08, 16 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27601062 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving, finally. ==

Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27535421 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==

Hello everyone,

The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone &lt;https://zonestamp.toolforge.org/1732896000&gt;). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: &lt;https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024&gt;.

This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.

Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 ноябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;
==Proposal to enable the &quot;Contribute&quot; entry point in Tajik Wikipedia==
{{Int:Hello}} Tajik Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called &quot;Contribute&quot; to your Wikipedia.

The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia.

Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Tajik Wikipedia.

'''Who can access it'''

Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the &quot;Contribute&quot; icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to &quot;view contributions&quot; is also available to access the list of your contributions.

[[File:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]]                             [[File:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]]

For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the &quot;Contributions&quot; option unless they change it to the &quot;Contribute&quot; manually.

This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the &quot;Contributions&quot; entry point as default.          

We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th December 2024.

We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the &quot;Contribute&quot; entry point in your Wikipedia.

We look forward to your response soon.

Thank you!

On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Корбар:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Баҳси корбар:UOzurumba (WMF)|баҳс]]) 04:28, 28 ноябри 2024 (UTC)

== Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

{{int:Hello}} Wikipedians,

Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations!

The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody!

For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month.

If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: &lt;code&gt;Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org&lt;/code&gt; in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page.

Thank you!

On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]].
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 22:14, 21 Январ 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&amp;oldid=28153450 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 Январ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 02:36, 29 Январ 2025 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 02:36, 29 Январ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:49, 3 феврали 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 08:29, 22 феврали 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 марти 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:56, 13 марти 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 апрели 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

16:11, 16 апрели 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 апрели 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 15:04, 28 апрели 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 апрели 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|баҳс]])&lt;/bdi&gt; 22:07, 15 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:27, 22 май 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;
:Taken into account by the community [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 05:38, 23 май 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 03:08, 28 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|баҳс]]) 16:47, 29 май 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 июни 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 17:44, 17 июни 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 июни 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 августи 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 04:48, 9 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 ноябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 13:21, 18 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:CAnanian (WMF)|C. Scott Ananian]] (Parsoid technical lead)&lt;/bdi&gt; 16:48, 18 апрели 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:CAnanian (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-20_Wikipedias&amp;oldid=30424286 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 00:58, 26 апрели 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|баҳс]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 июни 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 июни 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 июли 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:26, 21 сентябри 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067433 --&gt;

== asiaplustj.info → asiaplus.news ==
Моҳи марти соли 2026 агентии «Азия-Плюс» аз домени asiaplustj.info ба asiaplus.news гузашт. Пайвандҳои кӯҳна ҳоло тавассути редиректи 301 кор мекунанд, вале домени кӯҳна метавонад бо мурури замон кор накунад. Дар мақолаҳои Википедиаи тоҷикӣ 650 пайванд ба asiaplustj.info ҳаст (367 мақола).

Хоҳиш мекунам, ки пайвандҳо тавассути бот аз рӯи ҷадвали омода иваз карда шаванд: [[Корбар:Бахманёр Надиров/asiaplus-mapping]]. Дар рӯйхати асосӣ 454 нишонии санҷидашуда ҳаст. 6 нишонӣ ба нашри такрории ҳамон мавод бо санаи нав мебарад, онҳо алоҳида оварда шудаанд. Танҳо иваз кардани домен кифоя нест, зеро сохтори нишониҳои сомонаи нав дигар аст. 10 нишонӣ бе мувофиқати боэътимод ба ҷадвал дохил нашудааст.

[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]], [[Корбар:VASHGIRD|VASHGIRD]], [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Zolfeqar Fatihzadeh]], Агар дар Википедиаи тоҷикӣ боти мувофиқ набошад, ман метавонам ҳамин пайвандҳоро дастӣ иваз кунам. Ман корманди агентӣ ҳастам, робита дар саҳифаи корбар ошкор шудааст. [[Корбар:Бахманёр Надиров|Бахманёр Надиров]] ([[Баҳси корбар:Бахманёр Надиров|баҳс]]) 16:46, 26 сентябри 2026 (UTC)

:@[[Корбар:Бахманёр Надиров|Бахманёр Надиров]], ташаккур барои омода кардани ҷадвал ва санҷиши пайвандҳо. Лутфан, агар имкон дошта бошед, иваз кардани ин пайвандҳоро худатон анҷом диҳед, зеро ҳоло дар Википедияи тоҷикӣ барои чунин кор боти мувофиқ надорем. Аз кумакатон сипосгузорем! [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 18:24, 26 сентябри 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7yomnfvlucgkrpro41jw56roznoiwir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1488187</id>
      <parentid>1487848</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T07:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <comment>/* asiaplustj.info → asiaplus.news */ ҳисобот</comment>
      <origin>1488187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188731" sha1="k1n3dm5tggc3fi1k8f1dpsswx6ipxvt" xml:space="preserve">== Тоза кардани GFDL ҳамчун Литсензия ==
Салом! Ман пешниҳоде кардам дар [[Баҳси_медиавики:Licenses#Тоза_кардани_GFDL_ҳамчун_Литсензия]] барои тоза кардани GFDL ҳамчун литсензия ва навсозии Creative Commons ба 4.0. GFDL барои файлҳои расонаӣ литсензияи хуб нест, бинобар ин умедворам, ки шумо розӣ мешавед. --[[Корбар:MGA73|MGA73]] ([[Баҳси корбар:MGA73|баҳс]]) 14:40, 30 марти 2025 (UTC)

:Дар аксҳои ман GFDL  мавҷуд нест. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 08:27, 16 май 2025 (UTC)

==Сабтином дар Викитренинг 2024 - Душанбе==

Ният дорем, ки  дар моҳи ноябр-декабри соли ҷорӣ як викитренинг барои корбарони википедияи тоҷикӣ дар Душанбе роҳандозӣ кунем, 
Аз ин лиҳоз, аз шумо хоҳиш карда мешавад, ки худро дар сурати хоҳиши ширкат дар тренинг доштан сабтином кунед.
Викитрениниг офлайн хоҳад буд ва макону замонаш ба шумо ҳангоми пазируфта шуданатон ба таври электронӣ фиристода мешавад.

Агар пурсише дошта бошед метавонед аз @Darafsh (https://t.me/Darafsh)  ё @vashan22 тавссути телеграм ё почтаи '''Darafsh@hotmail.com''' ба бипурсед 
Пайванди сабтином: 
https://docs.google.com/forms/d/1Pf079asMyBvftuDKmgYwNLy9BfBDofmG_GQg9XguX7U/edit

=='''Даъват ба сабтином дар Кофронси Осиёи миёнагии викинависони минтақа-WIKICON-2025'''==
Стипендияи Осиёи Марказӣ '''WikiCon 2025''' ҳоло  боз аст!  

Бо камоли  хушнудӣ эълон мекунем, ки дархостҳо барои стипендия барои ВикиКон Осиёи Марказӣ 2025 https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/tg – 19–20  апрели соли 2025   дар Тошкент, Узбекистан баргузор мешаванд,  акнун кушода шудааст.  Стипендияҳо барои пуштибонии  саҳмгузорони фаъол аз Осиёи Марказӣ ва минтақаҳои атрофи он дастрас ҳастанд.

Муҳлати охирин:  30 декабри 2024

Дархостҳоро метавон ба ҳама забонҳои номбаршуда пешниҳод кард. Дар ҳоле ки забони '''англисӣ''' бартарӣ дорад, шумо метавонед дархости гугл формаро  бо забонҳои '''русӣ''', '''форсӣ''', '''узбакӣ''', '''қазоқӣ''', '''қирғизӣ''' ва '''тоҷикӣ''' пур кунед.

Барои маълумоти бештар аз пайванди зерин, боздид кунед:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Scholarship

Пайванди гугл-форма бо забони тоҷикӣ барои дархост:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdOkBPvbrWlKDM0xcHaYShhgz19m7-Y1mijy4bpiUHwgJChaQ/viewform

Агар шумо ягон савол дошта бошед, лутфан бо мо тавассути почтаи электронии зерин тамос гиред: 
centralasiawikicon25@googlegroups.com

==Ҳазфи хати лотинии тоҷикӣ аз translatewiki==
Дар сайти translatewiki.net, ки макони тарҷумаи лоиҳаҳои ройгон аст, аз ҷумла нармафзори MediaWiki (ки Википедиа низ аз он истифода мекунад) ҳангоми тарҷума ба тоҷикӣ ду вариант намоиш дода мешавад, ки яке кириллӣ ва дигаре лотинӣ дорад. Азбаски тоҷикӣ бо хатти лотинӣ имрӯз дар ҳеҷ куҷо расман истифода намешавад, аз шумо хоҳиш мекунам, ки назари худро дар бораи ҳазфи ин хат аз translatewiki.net баён намоед. Мо то ҳол тоҷикиро бо ҳуруфи кириллӣ хоҳем дошт ва бо истифода аз конвертер ҳама чизро мебинем, ки бо хати лотинӣ ба кирилии тоҷикӣ ба тоҷикӣ тарҷума шудааст. Бо эҳтиром [[Корбар:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;Дирафши Ковиёнӣ&lt;/span&gt;]] ([[Баҳси корбар:Darafsh|Баҳс]]) 14:45, 8 июли 2024 (UTC)
* {{Support}} Дар асоси шарҳи боло. [[Корбар:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;Дирафши Ковиёнӣ&lt;/span&gt;]] ([[Баҳси корбар:Darafsh|Баҳс]]) 14:45, 8 июли 2024 (UTC)

:{{Тарафдор}} Агар ягон олате (интсрументе) мебуд, ки худ кириллиро ба лотин ба таври худкор бар мегардонд ба мисоли ӯзбекӣ, басанда буд. [[Корбар:Rumsor|Rumsor]] ([[Баҳси корбар:Rumsor|баҳс]]) 15:05, 8 июли 2024 (UTC)
:: [[Корбар:Rumsor|@Rumsor]]  Аз ин абзор истифода кунед: https://www.navisagardon.com/&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt; [[Корбар:Daneshban|Daneshban]] ([[Баҳси корбар:Daneshban|баҳс]]) 15:43, 10 июли 2024 (UTC)

:{{Тарафдор}} Асос: Афроде аз хати лотинии тоҷикӣ истифода намебарад.--[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 06:53, 20 Декабри 2024 (UTC)
:{{Тарафдор}} Асос: Истифодаи хати лотин дар мо он қадар маъмул нест.--[[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 02:37, 21 Декабри 2024 (UTC)

== Global ban proposal for Slowking4 ==


Hello. This is to notify the community that there is an ongoing global ban proposal for [[User:Slowking4]] who has been active on this wiki. You are invited to participate at [[metawiki:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)|m:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)]]. Thank you. [[Корбар:Seawolf35|Seawolf35]] ([[Баҳси корбар:Seawolf35|баҳс]]) 04:30, 15 марти 2024 (UTC)

== Средневековые срезднеазиатские ученые ==

В Таджикской википедии если есть эти статьи, то можете интервики поставить? [[:Kk:Қазақстан ғалымдары#Ортағасырлық ойшылдар]] --[[Корбар:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Баҳси корбар:Kaiyr|баҳс]]) 14:28, 16 Декабри 2023 (UTC)

== Subscribe to the This Month in Education newsletter - learn from others and share your stories ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear community members, 

Greetings from the EWOC Newsletter team and the education team at Wikimedia Foundation. We are very excited to share that we on tenth years of Education Newsletter ([[m:Education/News|This Month in Education]]) invite you to join us by [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|subscribing to the newsletter on your talk page]] or by [[m:Education/News/Newsroom|sharing your activities in the upcoming newsletters]]. The Wikimedia Education newsletter is a monthly newsletter that collects articles written by community members using Wikimedia projects in education around the world, and it is published by the EWOC Newsletter team in collaboration with the Education team. These stories can bring you new ideas to try, valuable insights about the success and challenges of our community members in running education programs in their context. 

If your affiliate/language project is developing its own education initiatives, please remember to take advantage of this newsletter to publish your stories with the wider movement that shares your passion for education. You can submit newsletter articles in your own language or submit bilingual articles for the education newsletter. For the month of January the deadline to submit articles is on the 20th January. We look forward to reading your stories.

Older versions of this newsletter can be found in the [[outreach:Education/Newsletter/Archives|complete archive]].

More information about the newsletter can be found at [[m:Education/News/Publication Guidelines|Education/Newsletter/About]].

For more information, please contact spatnaik{{@}}wikimedia.org.
------
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[User:ZI Jony|&lt;span style=&quot;color:#8B0000&quot;&gt;'''ZI Jony'''&lt;/span&gt;]] [[User talk:ZI Jony|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Green&quot;&gt;&lt;i&gt;(Talk)&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]], {{&lt;includeonly&gt;subst:&lt;/includeonly&gt;#time:l G:i, d F Y|}} (UTC)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/Awareness_of_Education_Newsletter/List_of_Village_Pumps&amp;oldid=21244129 --&gt;

== Feminism and Folklore 2023 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

Christmas Greetings and a Happy New Year 2023,
 
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a fountain tool or dashboard.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]].
 
This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023.
 
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 10:24, 24 Декабри 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== Global ban for PlanespotterA320/RespectCE ==

Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I'm informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2) ]] about banning a member from your community. Thank you.--[[User:Lemonaka|Lemonaka]] ([[User talk:Lemonaka|talk]]) 21:40, 6 February 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Zabe@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lemonaka/Massmessagelist&amp;oldid=24501599 --&gt;

== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
#Ibrahim (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Корбар:Uncitoyen|Uncitoyen]] ([[Баҳси корбар:Uncitoyen|баҳс]]) 08:04, 21 феврали 2023 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. 

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-03-01|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-03-01|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary.  You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 21:21, 27 феврали 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge &quot;'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge!
&lt;/div&gt;
[[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;[[File:Wikimania Singapore Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.&lt;section end=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello,

As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are:

* Community members in good standing
* Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects
* Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type
* Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023
* Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations
* Confidently able to communicate in English

The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff.

The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''.

Best regards,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:01, 26 апрели 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24941045 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Automatic citations based on ISBN are broken&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot; /&gt;
Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. 

We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now.

This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available.

You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them.

[[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.&lt;section end=&quot;message&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 19:45, 11 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&amp;oldid=25009633 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Selection of the U4C Building Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The next stage in the Universal Code of Conduct process is establishing a Building Committee to create the charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). The Building Committee has been selected. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read about the members and the work ahead on Meta-wiki]].&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Announcing the new Elections Committee members&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello there, 

We are glad to announce [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|the new members and advisors of the Elections Committee]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Elections Committee]] assists with the design and implementation of the process to select Community- and Affiliate-Selected trustees for the Wikimedia Foundation Board of Trustees. After an open nomination process, the strongest candidates spoke with the Board and four candidates were asked to join the Elections Committee. Four other candidates were asked to participate as advisors. 

Thank you to all the community members who submitted their names for consideration. We look forward to working with the Elections Committee in the near future.

On behalf of the Wikimedia Foundation Board of Trustees,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:00, 28 июни 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== MinT Machine Translation added to your Wikipedia ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}}!
 
Apologies as this message is not in your language, {{int:Please help translate}} to your language.

The WMF Language team has added another machine translation (MT) system for [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation Content Translation] in your Wikipedia called MinT; you can use [https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation/Machine_Translation/MinT MinT machine translation] when translating Wikipedia articles using the Content and Section Translation tool.
 
The WMF Language team provides the MinT service. It is hosted in the Wikimedia Foundation Infrastructure with [https://en.wikipedia.org/wiki/Neural_machine_translation neural machine translation] models that other organizations have released with an open-source license. MinT integrates translation based on [https://ai.facebook.com/research/no-language-left-behind/ NLLB-200], [https://opus.nlpl.eu/ OpusMT], [https://ai4bharat.iitm.ac.in/indic-trans2 IndicTrans2] and [https://github.com/Softcatala/nmt-models Softcatalà].  This MT is set as optional in your Wikipedia. Still, you can choose not to use it by selecting &quot;Start with empty paragraph&quot; from the &quot;Initial Translation&quot; dropdown menu.
 
Since MinT is hosted in the WMF Infrastructure and the models are open source, it adheres to Wikipedia's policies about attribution of rights, your privacy as a user and brand representation. You can find more information about the MinT machine translation and the models on [https://www.mediawiki.org/wiki/Content%20translation/Machine%20Translation/MinT this page].
 
Please note that the use of the MinT MT is not compulsory. However, we would want your community to:
*use it to improve the quality of the Machine Translation service
*[https://www.mediawiki.org/wiki/Talk:Content_translation provide feedback] about its quality, and '''if you prefer the MinT machine translation as default in your Wikipedia'''.
 
We trust that introducing this MT is a good support to the Content Translation tool.
 
Thank you!
&lt;/div&gt;

[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|баҳс]]) 22:02, 4 июли 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team.
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_MinT_announcement_list_2&amp;oldid=25258883 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello all,

I am pleased to share the next step in the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] work. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) draft charter]] is now ready for your review. 

The [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] require a [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4.5_U4C_Building_Committee|Building Committee]] form to draft a charter that outlines procedures and details for a global committee to be called the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Over the past few months, the U4C Building Committee worked together as a group to discuss and draft the U4C charter. The U4C Building Committee welcomes feedback about the draft charter now through 22 September 2023. After that date, the U4C Building Committee will revise the charter as needed and a community vote will open shortly afterward.

Join the conversation during the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|conversation hours]] or on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Meta-wiki]].

Best,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 августи 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25392152 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;== Opportunities open for the Affiliations Committee, Ombuds commission, and the Case Review Committee  ==&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;div style=&quot;margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;&quot;&gt;
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']]

''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/span&gt;''&lt;/div&gt;

Hi everyone! The [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee]] (AffCom), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission]] (OC), and the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Case Review Committee]] (CRC) are looking for new members. These volunteer groups provide important structural and oversight support for the community and movement. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to apply. There is more information about the roles of the groups, the skills needed, and the opportunity to apply on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|'''Meta-wiki page''']]. 

On behalf of the Committee Support team,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 октябри 2023 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review and comment on the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all, 

Please review and comment on the Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package from now until 29 October 2023. The selection rules package was based on older versions by the Elections Committee and will be used in the 2024 Board of Trustees selection. Providing your comments now will help them provide a smoother, better Board selection process. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|More on the Meta-wiki page]].

Best,

Katie Chan &lt;br&gt;
Chair of the Elections Committee&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

01:13, 17 октябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Coming soon: Reference Previews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
[[File:Example_of_a_Reference_Preview.png|right|300px]]
A new feature is coming to your wiki soon: Reference Previews are popups for references. Such popups have existed on wikis as local gadgets for many years.  Now there is a central solution, available on all wikis, and consistent with the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]].

Reference Previews will be visible to everyone, including readers. If you don’t want to see them, [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|you can opt out]]. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews unless you disable the gadget.

Reference Previews have been a beta feature on many wikis since 2019, and a default feature on some since 2021. Deployment is planned for November 22. 

* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Help page]] 
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Project page with more information (in English)]]. 
* Feedback is welcome [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|on this talk page]]. 
-- For [[m:WMDE Technical Wishes|Wikimedia Deutschland’s Technical Wishes]] team,
&lt;section end=&quot;ReferencePreviewsDefault&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 13:11, 15 ноябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;(New) Feature on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]]: Adding geopoints via QID&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Body&quot;/&gt;Since September 2022, it is possible to create geopoints using a QID. Many wiki contributors have asked for this feature, but it is not being used much. Therefore, we would like to remind you about it. More information can be found on the [[M:WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|project page]]. If you have any comments, please let us know on the [[M:Talk:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|talk page]]. – Best regards, the team of Technical Wishes at Wikimedia Deutschland
&lt;section end=&quot;Body&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[M:User:Thereza Mengs (WMDE)|Thereza Mengs (WMDE)]] 12:31, 13 Декабри 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25955829 --&gt;

== Reusing references: Can we look over your shoulder? ==

''Apologies for writing in English.''

The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references.

* The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here].
* Interviews can be conducted in English, German or Dutch.
* [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]].
* Sessions will be held in January and February.
* [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.]
* Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment.

We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]]
&lt;!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=25956752 --&gt;

== Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.''

Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.&lt;br&gt; 
''Currently, we are only able to conduct interviews in English.''

The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time.

For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.&lt;br&gt;We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&amp;oldid=26055343 --&gt;

== Feminism and Folklore 2024 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 07:26, 18 Январ 2024 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

-- [[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 07:26, 18 Январ 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== A new feature for previewing references on your wiki ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Page Previews and Reference Previews.png|alt=Montage of two screenshots, one showing the Reference Previews feature, and one showing the Page Previews feature|right|350x350px]]
''Apologies for writing in English. If you can translate this message, that would be much appreciated.''

Hi. As announced some weeks ago &lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CNPRQE2IG5ZNAVAOHBMF4AXXRLGJE6UT/|1]]] [&lt;nowiki/&gt;[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|2]]]&lt;/sup&gt;, Wikimedia Deutschland’s [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team introduced [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] to many wikis, including this one. This feature shows popups for references in the article text.  

While this new feature is already usable on your wiki, most people here are not seeing it yet because your wiki has set [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Relation to gadgets|a gadget as the default]] for previewing references. We plan to remove the default flag from the gadget on your wiki soon. This means: 

* The new default for reference popups on your wiki will be Reference Previews. 
* However, if you want to keep using the gadget, you can still enable it in [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|your personal settings]].
The benefit of having Reference Previews as the default is that the user experience will be consistent across wikis and with the [[mw:Special:MyLanguage/Page_Previews|Page Previews feature]], and that the software will be easier to maintain overall. 

This change is planned for February 14. If you have concerns about this change, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|please let us know on this talk page]] by February 12. – Kind regards, [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 09:30, 23 Январ 2024 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johanna_Strodt_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=26116190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter. 

A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks.

Please look forward to hearing about the next steps soon.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:24, 12 феврали 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26160150 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26166467 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26276337 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
: ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
: ''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all,

This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. 

Here are the key planned dates:

*  May 2024: Call for candidates and call for questions
*  June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5]
*  June-August 2024: Campaign period
*  End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period
*  October–November 2024: Background check of selected candidates
*  Board's Meeting in December 2024: New trustees seated

Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan.

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]].

Best regards,

[[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group)

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:57, 12 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26349432 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 апрели 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;Hello all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page].

This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource.

Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]].

We look forward to your participation!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:22, 14 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

[[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]]

Dear community members,

The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. 

You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. 

You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language.

On behalf of the CAC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:26, 22 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello,

The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. 

We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term:

* North America (USA and Canada)
** –
* Northern and Western Europe
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]]
* Latin America and Caribbean
** –
* Central and East Europe (CEE)
** —
* Sub-Saharan Africa
** –
* Middle East and North Africa
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]]
* East, South East Asia and Pacific (ESEAP)
** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]]
* South Asia
** –

The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term:

* [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]]
* –
* –
* –
* –

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hi everyone,

The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading.

'''What is the Wikimedia Movement Charter?'''

The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

'''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”'''

Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote.

'''Movement Charter ratification vote'''

Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta.

If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org].

On behalf of the MCDC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:45, 11 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading.

Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]].

After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further.

If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org'''].

On behalf of the CEC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:52, 25 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''.

If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. 

On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:46, 8 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;U4C Special Election - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024.

The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]].

In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]].

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimedia Movement Charter ratification voting results&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.  

As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy.

The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: 

'''Individual vote:'''

Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333).

'''Affiliates vote:'''

Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111).

'''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:'''

The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].  

With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''.

We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance.

The Charter Electoral Commission,

[[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 17:52, 18 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:48, 27 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now.

'''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC.

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:31, 6 августи 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]]
Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]].

'''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you:

* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. 
* [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand.

Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC)
&lt;section end=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=27309345 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC ==

Hi all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page].

This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites.

Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation!

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 23:19, 22 августи 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]].

I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026:

* North America (USA and Canada)
** Ajraddatz

The following seats were not filled during this special election:

* Latin America and Caribbean
* Central and East Europe (CEE)
* Sub-Saharan Africa
* South Asia
* The four remaining Community-At-Large seats

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]].

On behalf of the U4C and the Elections Committee,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:06, 2 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board.

Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]].

When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]].

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 12:14, 3 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving. Find out where... ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;i&gt;Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.&lt;/i&gt;{{tracked|T66315}}

Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project.
The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''General''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''In Other Projects''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section.

We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the   [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2.
More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].&lt;br&gt;&lt;br&gt;We welcome your feedback and questions.&lt;br&gt; [[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 18:57, 27 сентябри 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27524260 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted.

The following four candidates were the most voted:

# [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]]
# [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]]
# [[User:Victoria|Victoria Doronina]]
# [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]]

While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]]

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group

&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:26, 14 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:08, 16 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27601062 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving, finally. ==

Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27535421 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==

Hello everyone,

The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone &lt;https://zonestamp.toolforge.org/1732896000&gt;). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: &lt;https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024&gt;.

This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.

Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 ноябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;
==Proposal to enable the &quot;Contribute&quot; entry point in Tajik Wikipedia==
{{Int:Hello}} Tajik Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called &quot;Contribute&quot; to your Wikipedia.

The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia.

Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Tajik Wikipedia.

'''Who can access it'''

Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the &quot;Contribute&quot; icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to &quot;view contributions&quot; is also available to access the list of your contributions.

[[File:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]]                             [[File:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]]

For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the &quot;Contributions&quot; option unless they change it to the &quot;Contribute&quot; manually.

This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the &quot;Contributions&quot; entry point as default.          

We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 10th December 2024.

We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the &quot;Contribute&quot; entry point in your Wikipedia.

We look forward to your response soon.

Thank you!

On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Корбар:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Баҳси корбар:UOzurumba (WMF)|баҳс]]) 04:28, 28 ноябри 2024 (UTC)

== Enabling Dark mode for logged-out users in this Wikipedia ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

{{int:Hello}} Wikipedians,

Apologies, as this message is not written in your native language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]] will be enabling [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|dark mode]] here on your Wikipedia by February 2025 now that pages on your wiki have passed our checks for accessibility and other quality checks. Congratulations!

The plan to enable is made possible by the diligent work of editors and other technical contributors in your community who ensured that templates, gadgets, and other parts of pages can be accessible in dark mode. Thank you all for making dark mode available for everybody!

For context, the Web team has concluded work on dark mode. If, on some wikis, the option is not yet available for logged-out users, this is likely because many pages do not yet display well in dark mode. As communities make progress on this work, we enable this feature on additional wikis once per month.

If you notice any issues after enabling dark mode, please create a page: &lt;code&gt;Reading/Web/Accessibility for reading/Reporting/xx.wikipedia.org&lt;/code&gt; in MediaWiki ([[mediawikiwiki:Reading/Web/Accessibility_for_reading/Reporting|like these pages]]), and report the issue in the created page.

Thank you!

On behalf of the [[mediawikiwiki:Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]].
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 22:14, 21 Январ 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_list_(February_2025)&amp;oldid=28153450 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 Январ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 02:36, 29 Январ 2025 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 02:36, 29 Январ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:49, 3 феврали 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 08:29, 22 феврали 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 марти 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:56, 13 марти 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 апрели 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

16:11, 16 апрели 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 апрели 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 15:04, 28 апрели 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 апрели 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|баҳс]])&lt;/bdi&gt; 22:07, 15 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:27, 22 май 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;
:Taken into account by the community [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 05:38, 23 май 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 03:08, 28 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|баҳс]]) 16:47, 29 май 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 июни 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 17:44, 17 июни 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 июни 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 августи 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 04:48, 9 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 ноябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 13:21, 18 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:CAnanian (WMF)|C. Scott Ananian]] (Parsoid technical lead)&lt;/bdi&gt; 16:48, 18 апрели 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:CAnanian (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-20_Wikipedias&amp;oldid=30424286 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 00:58, 26 апрели 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|баҳс]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 июни 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 25 июни 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 июли 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:26, 21 сентябри 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31067433 --&gt;

== asiaplustj.info → asiaplus.news ==
Моҳи марти соли 2026 агентии «Азия-Плюс» аз домени asiaplustj.info ба asiaplus.news гузашт. Пайвандҳои кӯҳна ҳоло тавассути редиректи 301 кор мекунанд, вале домени кӯҳна метавонад бо мурури замон кор накунад. Дар мақолаҳои Википедиаи тоҷикӣ 650 пайванд ба asiaplustj.info ҳаст (367 мақола).

Хоҳиш мекунам, ки пайвандҳо тавассути бот аз рӯи ҷадвали омода иваз карда шаванд: [[Корбар:Бахманёр Надиров/asiaplus-mapping]]. Дар рӯйхати асосӣ 454 нишонии санҷидашуда ҳаст. 6 нишонӣ ба нашри такрории ҳамон мавод бо санаи нав мебарад, онҳо алоҳида оварда шудаанд. Танҳо иваз кардани домен кифоя нест, зеро сохтори нишониҳои сомонаи нав дигар аст. 10 нишонӣ бе мувофиқати боэътимод ба ҷадвал дохил нашудааст.

[[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]], [[Корбар:VASHGIRD|VASHGIRD]], [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Zolfeqar Fatihzadeh]], Агар дар Википедиаи тоҷикӣ боти мувофиқ набошад, ман метавонам ҳамин пайвандҳоро дастӣ иваз кунам. Ман корманди агентӣ ҳастам, робита дар саҳифаи корбар ошкор шудааст. [[Корбар:Бахманёр Надиров|Бахманёр Надиров]] ([[Баҳси корбар:Бахманёр Надиров|баҳс]]) 16:46, 26 сентябри 2026 (UTC)

:@[[Корбар:Бахманёр Надиров|Бахманёр Надиров]], ташаккур барои омода кардани ҷадвал ва санҷиши пайвандҳо. Лутфан, агар имкон дошта бошед, иваз кардани ин пайвандҳоро худатон анҷом диҳед, зеро ҳоло дар Википедияи тоҷикӣ барои чунин кор боти мувофиқ надорем. Аз кумакатон сипосгузорем! [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 18:24, 26 сентябри 2026 (UTC)

::[[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]], ташаккур. Иваз анҷом шуд: 336 мақола, 632 пайванд ([[Special:Contributions/Бахманёр Надиров|саҳмҳо]]). Дар 286 ҷо майдони &lt;code&gt;website=&lt;/code&gt; низ ба asiaplus.news иваз карда шуд.
::Барои маъмурон монд:
::* Ду мақолаи ҳифзшуда, ки ман таҳрир карда наметавонам:
::** [[Тоҷикистон]]:
::**: https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/economic/20220913/toikiston-bo-kishvaroi-ssh-ch-guna-molu-masulot-savdo-mekunad-va-mablaash-ch-adar-ast → https://asiaplus.news/tg/2022/09/13/to%d2%b7ikiston-bo-kishvar%d2%b3oi-s%d2%b3sh-ch%d3%a3-guna-molu-ma%d2%b3sulot-savdo-mekunad-va-mabla%d2%93ash-ch%d3%a3-%d2%9badar-ast/
::**: https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220607/dar-semoai-avval-arzi-horiii-toikiston-2-mln-ziyod-shud → https://asiaplus.news/tg/2022/06/07/dar-semo%d2%b3ai-avval-%d2%9barzi-hori%d2%b7ii-to%d2%b7ikiston-2-mln-ziyod-shud/
::** [[Ҳизби демократи Тоҷикистон]]:
::**: https://asiaplustj.info/en/node/346407 → https://asiaplus.news/tg/2025/03/03/nom-ba-nom-k%d3%a3-va-az-kadom-%d2%b3izbu-%d2%b3avza-vakili-parlumon-intihob-shud/
::**: https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20240531/vazorati-adliya-shabozi-abrorro-raisi-izbi-demokrati-toikiston-etirof-kard → https://asiaplus.news/tg/2024/05/31/vazorati-adliya-sha%d2%b3bozi-abrorro-raisi-%d2%b3izbi-demokrati-to%d2%b7ikiston-etirof-kardaast/
::* [[Азия-Плюс]] ва [[Азия-Плюс (ширкати радиову телевизион)]]: бо сабаби ихтилофи манфиатҳо худам таҳрир накардам. Сомонаи расмӣ ҳоло https://asiaplus.news аст.
::Боқӣ монд: пайвандҳо ба old.asiaplustj.info (ин бойгонии амалкунандаи сомонаи кӯҳна аст, иваз кардан лозим нест) ва тақрибан 12 пайванде, ки барояшон мувофиқати боэътимод ёфт нашуд ё худи нишонӣ вайрон аст. [[Корбар:Бахманёр Надиров|Бахманёр Надиров]] ([[Баҳси корбар:Бахманёр Надиров|баҳс]]) 07:00, 27 сентябри 2026 (UTC)</text>
      <sha1>k1n3dm5tggc3fi1k8f1dpsswx6ipxvt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112734</id>
    <revision>
      <id>1488140</id>
      <parentid>1459383</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4991" sha1="54xpuu9ahkksdc8dxr7gnttd0x3rdgz" xml:space="preserve">'''Корхонаи ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»''' — дар [[ноҳияи Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]] таъсис ёфтааст.
== Таърихи ифтитоҳи корхона ==
Cохтмони корхона аз ҷониби ширкати ватании «Ғаюрсемент» дар якҷоягӣ бо шарикони чинӣ - Ширкати «Хуаксин семент» [[соли 2014]] оғоз ёфта буд ва дар масоҳати 48 гектар замини бекорхобида бо харҷи зиёда аз як миллиард сомонӣ бунёд гардидааст. Иқтидори лоиҳавии корхона дар як шабонарӯз 3300 тонна ва дар як сол беш аз 1 миллион тонна [[семент]] буда, дар он беш аз 1300 нафар бо кори доимӣ таъмин шуданд. Беш аз 90 фоизи коргарон шаҳрвандони Тоҷикистон мебошанд, ки маоши онҳо аз 1500 то 12000 сомониро ташкил медиҳад. Дар корҳои сохтмонӣ ва васлгарии корхона 1400 нафар бинокор ва кормандони муҳандисию техникӣ иштирок намудаанд, ки аксари онҳо сокинони маҳаллӣ буданд. Бо мақсади таъмини муътадили фаъолияти корхонаи сементбарорӣ нерӯгоҳи барқи ҳароратӣ бо иқтидори 25 мегаватт дар як соат бунёд карда шудааст.   
Корхонаи ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент» бо технологияи муосири ҷаҳонӣ сохта шуда, маҳсулоташ бепартов ва аз ҷиҳати экологӣ безарар мебошад. Навъи сементи корхона М400, М500 ва М600 буда, ба стандартҳои ҷаҳонӣ ҷавобгӯ ва дар бозори аврупоӣ маъмулу рақобатпазир мебошад. Корхона ҳамасола ба давлати [[Тоҷикистон]] беш аз 145 миллион сомонӣ андоз хоҳад супорид &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hamsafon.tj/1177-shumorai-12-1044-24032016.html |title=Минбари халқ Шумораи №12 (1044), 24.03.2016 |accessdate=2016-04-24 |archivedate=2020-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204044613/http://hamsafon.tj/1177-shumorai-12-1044-24032016.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://hamsafon.tj/uploads/newspaper/1_MX_2016/12_Minbar_2016.pdf Минбари халқ Шумораи №12 (1044), 24.03.2016]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Бояд дар назар дошт, ки соли 2013 дар [[ноҳияи Ёвон]] корхонаи истеҳсоли сементи «Хуаксин Ғаюр семент» бо иқтидори 1 млн. тонна семент дар як сол ба истифода дода шуда, ки дар муддати як сол бо сармоягузории соҳибкорони ватанӣ (25%) ва сармояи хусусии Чин (75%) сохта шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2016/08/24/iftito%d2%b3i-korhonai-navbatii-buzurgi-iste%d2%b3soli-sement-dar-yovon-2/|title=Ифтитоҳи корхонаи навбатии бузурги истеҳсоли семент дар Ёвон|author=www.asiaplustj.info/|date=2016-08-24|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
== Фаъолияти босамар ==
Давоми 10 сол инҷониб ҶДММ “Хуаксин Ғаюр Семент” зиёда аз 1 млн тонна сементи М400 ва М500 истеҳсол карда, ба яке аз се корхонаи бузурги сементбарорӣ дар кишвар табдил ёфт. Имрӯз маҳсулоти ин корхона дар баробари бозори дохила инчунин ба хориҷ низ содир мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/09/06/10-soli-sozandag%d3%a3-ch%d3%a3-guna-huaksin-%d2%93ayur-sementi-balandsifat-iste%d2%b3sol-mekunad/|title=10 соли созандагӣ: чӣ гуна &quot;Хуаксин Ғаюр&quot; сементи баландсифат истеҳсол мекунад|author=www.asiaplustj.info/|date=2023-09-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-09}}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [[Саноати Тоҷикистон]]
* [[ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Индастриал»]]
* [[Хуаксин Ғаюр Семент]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Ғафуров]]</text>
      <sha1>54xpuu9ahkksdc8dxr7gnttd0x3rdgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Озарахш (шоир)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115610</id>
    <revision>
      <id>1487900</id>
      <parentid>1486493</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7722" sha1="2ytgl1lkmfmofj1yermxt92b8xbc8j4" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном               = Озарахш
|номи аслӣ         = Толиб Каримов 
|тасвир            =[[Акс:آذرخش.jpg|бе_чаҳорчӯба]] 
|таърихи таваллуд  = 13.08.1963  
|зодгоҳ            = 
|таърихи даргузашт =  
|навъи фаъолият    = {{шоир|тоҷик|Тоҷикистон}}, рӯзноманигор
|шаҳрвандӣ = Тоҷикистон
|забони осор = тоҷикӣ ва тарҷума бо забонҳои хориҷӣ
|ҷоизаҳои адабӣ = Ҷоизаи ба номи Камолӣ Хуҷандӣ (барои филми «Ифтихор»);
&lt;br&gt;Ҷоизаи байналмилалии Имом Хумайнӣ;
&lt;br&gt;Ҷоизаи «Боргоҳи сухан»;
&lt;br&gt;Медали «Хидмати шоиста» (2012)
}}
'''Озарахш''' (''Толиб Каримов''; [[13 август]]и [[1963]], деҳаи [[Урметан]], [[ноҳияи Айнӣ]]) — [[шоир]] ва рӯзноманигори тоҷик, [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2019)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/sahifai-asosy/farhang/ozarahsh-shoiri-halqii-tojikiston-shud/|title=Озарахш Шоири халқии Тоҷикистон шуд|author=|website=Фараж|date=2019-08-30|lang=|accessdate=2024-02-21|archivedate=2024-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240221123740/https://farazh.tj/sahifai-asosy/farhang/ozarahsh-shoiri-halqii-tojikiston-shud/}}&lt;/ref&gt;, узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1999)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/ozarahsh-shoiri-hal-ii-to-ikiston-shud/|title=Озарахш Шоири халқии Тоҷикистон шуд|author=Бахтовар Сафаров|website=Pressa.tj|lang=tj-TJ|accessdate=2025-11-20}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Толиб Каримов 13 августи соли 1963 дар деҳаи Урметани ноҳияи Айнӣ ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёнаи деҳа, соли 1980 ба Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (бахши рӯзноманигорӣ) шомил шуда, пас аз хатми донишгоҳ, солҳои 1986—1989 муҳаррири Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1989—1992 директори Иттиҳодияи эҷодӣ-истеҳсолии «Союзтеатр» дар вилояти Суғд, солҳои 1992—2002 дар вазифаи муҳаррири телевизиони вилоят фаъолият бурдааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/93116/|title=آذرخش شاعر خلقی تاجیکستان شد|author=Администратор|website=Pressa.tj|lang=tj-TJ|accessdate=2025-11-19}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти кориву эҷодӣ ==
Аз соли 2002 хабарнигори ҳафтаномаҳои «Нақлиёт» ва «Адабиёт ва санъат» дар вилояти Суғд буд. Аз соли 2015 сардабири маҷаллаи адабии «Паёми Суғд» мебошад. Аз соли 1999 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст. Озарахш муаллифи китоби ашъори «Аз чашмасор омадам», «Намози мусофир» ва «Чархболи Офтоб», «Девони ишқ», «Ояндаҳо» аст, ки дар пойтахти кишвар шаҳри Душанбе ва шаҳри Хуҷанд интишор шудаанд. Зиёда аз 10 намоишномаи Озарахш дар саҳнаи театрҳои кишвар (бахусус, Театри тамошобини наврас) пешниҳоди ҳаводорони санъати театрӣ гардидаанд, ки «Сафедор», «Равзанаи умед», «Афсона ё ҳақиқат», «Чашмаи Пардӯш», «Гулҳо намемиранд», «Ҳазордастон», «Нақши Рӯдакӣ» «Гавҳари ашк», «Нақши Рӯдакӣ» «Ҳумоюннома»  аз ин шуморанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/11/01/gav%d2%b3ari-ashk-i-ozarahsh-va-setor-i-farzona-chop-shud/|title=“Гавҳари ашк”-и Озарахш ва “Сетор”-и Фарзона чоп шуд {{!}} Tajikistan News ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=en|accessdate=2025-11-20}}&lt;/ref&gt;.

Намунаҳои ашъораш ба забонҳои русӣ, инглисӣ, фаронсавӣ, руминӣ ва ӯзбекӣ тарҷумаву чоп шудаанд. Озарахш бо Ҷоизаи ба номи Камолӣ Хуҷандӣ (барои филми «Ифтихор»), Ҷоизаи байналмилалии Имом Хумайнӣ, Ҷоизаи «Боргоҳи сухан» ва Медали «Хизмати шоиста» қадрдонӣ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hakikati-sugd.tj/index.php/culture/10266-ozarakhsh-pajomu-salomi-me-r-lazzat-dosht|title=ОЗАРАХШ: ПАЁМУ САЛОМИ МЕҲР ЛАЗЗАТ ДОШТ|author=[[Сурайё Ҳакимова]]|website=http://hakikati-sugd.tj/|date=03.10.2019}}&lt;/ref&gt;

== Эҷодиёт ==
Муаллифи китоби ашъори «Аз чашмасор омадам», «Намози мусофир» ва «Чархболи Офтоб» аст, ки дар Душанбе ва Хуҷанд интишор ёфтаанд ва муаллифашонро дар қатори ҷавоншоирони ҳунарманди кишвар мақом бахшидаанд. Зиёда аз 10 намоишномаи ӯ дар саҳнаи театрҳои кишвар (хусусан, театри наврасон) пешниҳоди ҳаводорони ҳунари театрӣ гардидаанд, ки «Сафедор», «Равзанаи умед», «Афсона ё ҳақиқат», «Чашмаи Пардӯш», «Гулҳо намемиранд», «Ҳазордастон», «Нақши Рӯдакӣ» аз он шумуланд.

Намунаҳое аз ашъораш ба забонҳои русӣ, инглисӣ, фаронсавӣ, руминӣ ва узбакӣ тарҷумаву чоп шудаанд. Дар ҳайати намояндаҳои расмии [[Тоҷикистон]] ва гурӯҳҳои фарҳангиву ҳунарӣ дар қитъаи Африқо (Гана, Бенин ва Того), кишварҳои Афғонистон, Эрон, Покистон, Ҳиндустон ва Инглистон дастовардаҳои адабиёту санъати тоҷикро тарғиб кардааст.

== Ҷоизаҳо ==
* Ҷоизаи ба номи Камолӣ Хуҷандӣ (барои филми «Ифтихор»);
* Ҷоизаи байналмилалии Имом Хумайнӣ;
* Ҷоизаи «Боргоҳи сухан»;
* Медали «Хидмати шоиста» (2012).&lt;ref&gt;Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с. 172—173 ISBN 978-99947-2-379-9&lt;/ref&gt;

== Сарчашма ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]]</text>
      <sha1>2ytgl1lkmfmofj1yermxt92b8xbc8j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзо Файзалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115921</id>
    <revision>
      <id>1488058</id>
      <parentid>1470021</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7581" sha1="lgsjo5i2yz2ey91akzd7gol3jgkpidq" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Мирзо Файзалӣ
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 9.05.1942
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Орҷонкидзеобод|ноҳияи Ваҳдат}}, ҶШС Тоҷикистон
|таърихи даргузашт    = 6.12.2016
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{рӯзноманигор}}, {{шоир}}, [[нависанда]]
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = шеър, ҳаҷв
|забони осор          = [[забони тоҷикӣ]]
|дебют                = 
|ҷоизаҳои адабӣ       = 
|ҷоизаҳо              = [[Шоири халқии Тоҷикистон]], Дорандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]](2014)
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}
'''Мирзо Файзалӣ''' ([[9 май]]и [[1942]], деҳаи Чиртак, [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]] — [[6 декабр]]и [[2016]], [[ноҳияи Ваҳдат]], [[Тоҷикистон]]) — {{рӯзноманигор}}, [[шоир]] ва [[нависанда|нависандаи]] тоҷик. [[Шоири халқии Тоҷикистон]] (2008)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/3038|title=Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ|website=www.president.tj|date=2008-09-02|publisher=Президенти Тоҷикистон|accessdate=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;, Барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ|Ҷоизаи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] (2014), узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1970), узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1991)

== Зиндагинома ==
Мирзо Файзалӣ [[9 май]]и [[1942]] дар деҳаи Чиртаки [[ноҳияи Орҷоникидзеобод]] ба дунё омадааст. Соли 1959 мактаби миёнаи ба номи М. Горкийро хатм кардааст. Соли 1966, баъди адои хидмати ҳарбӣ, дар рӯзномаи «Коммуна» (ҳозира «Шаҳриёр») ба фаъолияти рӯзноманигорӣ пардохта, солҳои дароз дар вазифаҳои мухталиф адои вазифа намудааст. Соли 1973 шуъбаи шабонаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст. Чанд муддат котиби масъули рӯзномаи «Меҳнати коммунистӣ» (ҳозира «Набзи Файзобод») ва беш аз даҳ сол мудири шуъбаи маҷаллаи ҳаҷвии «Хорпуштак» будааст. Солҳои 1993—2010 сармуҳаррири рӯзномаи «Шаҳриёр»-и шаҳри Ваҳдат буд. Аз соли 1970 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон, аз соли 1991 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд.

== Эҷодиёт ==
Беш аз 40 сол аст, ки ба кори эҷодӣ машғул буда, дар ин давра маҷмӯаҳои назмию насрияш «Шери тағош» (1984), «Кӯршапарак» (1989), «Бозёфти ҳайратовари доктор Сомонӣ» (1991), «Кайф аз Самак то бар Само» (1996), «Қотили қотилон» (1998), «Сангари номус» (2001), «Бо додҳо, фарёдҳо» (2002), «Чамани ёдҳо» (2004), «Ману Ватан» (2006), «Ба шумо дурӯғу ба Худо рост» (2005), «Шов-шови мардум» (2007), «Гӯри гумшуда» (2008), «Гулхори чида-чида» (2011), «Адлу дод асли ҷавонмардии ӯст» (2014) аз чоп баромадаанд.

Иддае аз шеърҳояш дар зиёда аз 20 маҷмӯаи дастҷамъӣ ва матбуоти даврии Эрону Афғонистон, Узбакистону Туркманистон, Озарбойҷону ғайри он интишор ёфтаанд. Дар байни ҳаводорони каломи бадеъ ҳамчун шоири ҳаҷвнигор шуҳрат дошта, ба шеърҳои зиёда аз 100 шоири замон нақиза навиштааст, ки дар адабиёти муосири тоҷик рухдоде нодир аст. Чанде аз шеърҳояшро сарояндагон ба оҳанг дароварда, ба воситаи радиову телевизион ва дар базму маъракаҳо тараннум мекунанд.

== Даргузашт ==
Мирзо Файзалӣ 6 декабри соли 2016 пас аз бемории кӯтоҳмуддат дар шаҳри Ваҳдат, дар синни 75-солагӣ аз даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2016/12/07/darguzashti-shoiri-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-mirzo-fajzal%d3%a3/|title=Даргузашти Шоири халқии Тоҷикистон Мирзо Файзалӣ|website=asiaplus.news|date=2016-12-07|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-12-06}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Унвону ҷоизаҳо ==
* [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]] (2014);
* Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутӣ;
* Медали «100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин»;
* Медали «Хидмати шоиста»;
* Нишони фахрии «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон»,
* Нишони фахрии «Аълочии маорифи Тоҷикистон»
* Нишони фахрии «Аълочии матбуоти Тоҷикистон».&lt;ref&gt;Адибони Тоҷикистон (маълумотномаи мухтасари шарҳиҳолӣ)./Таҳия ва танзими Асрори Сомонӣ ва Маҷид Салим. — Душанбе, «Адиб», 2014, — с.248 ISBN 978-99947-2-379-9&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 2002-2014}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Шоирони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Шоирони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>lgsjo5i2yz2ey91akzd7gol3jgkpidq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саттор Турсун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117610</id>
    <revision>
      <id>1488165</id>
      <parentid>1416415</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7982" sha1="izy5vpklugln4z4p0xbdrzoc5qbip1c" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Саттор Турсун''' ({{ВД-Дебоча}}) — {{нависанда|Тоҷикистон|асри XX}}, {{тарҷумон|Тоҷикистон|асри XX}}. Узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (1972) ва Иттифоқи нависандагони СССР (1972), [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (1998).

== Зиндагинома ==
Саттор Турсун [[15 феврал]]и [[соли 1946]] дар деҳаи Посурхии ноҳияи Бойсуни [[вилояти Сурхондарё]]и ҶШС Узбакистон дар оилаи [[деҳқон]] дида ба олам кушодааст. Соли 1970 бахши арабии факултаи шарқшиносии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]]ро хатм кардааст. Фаъолияти кории худро аз маҷаллаи «Садои Шарқ» оғоз намуда, муддати бист сол дар вазифаҳои мудири шуъбаи очерк ва публитcистика, мудири шуъбаи наср, муовини сардабир, иҷрокунундаи вазифаи сардабири ҳамин маҷалла кор кардааст. Солҳои 1990—1991 мудири Шуъбаи идеологии Кумитаи марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон буд.

Соли 1993 аввалин сухангӯи роҳбари давлат [[Эмомалӣ Раҳмон]] буд, ҳарчанд дар ин вазифа зиёд кор накард, вале нақшашро дар таъсиси ниҳоди мазкур дар Дастгоҳи иҷроия муҳим медонанд. Солҳои 1994—1997 сардабири маҷаллаи адабии русии «Памир» буд. Баъдан чанд соли дигар вазифаи сардабирии нашрияи Вазорати фарҳанги Тоҷикистон «Баҳори Аҷам»-ро ба уҳда дошт. Саттор Турсунро нависандае медонанд, ки набзи замонро некӯ эҳсос мекунад, ба воқеаву рӯйдодҳои муҳимми зиндагӣ воқеъбинона ва устокорона баҳо медиҳад. Аз соли 1972 узви Иттифоқи нависандагони ИҶШС мебошад.

== Эҷодиёт ==
Аввалин [[ҳикоя]]ҳои худро даврони донишҷӯӣ навиштааст, вале замони кор дар «Садои Шарқ»-ро оғози фаъолияти густардаи эҷодии худ медонад. Ва аввалин китобаш ҳам бо номи «Дили гарм» дар дувумин соли кораш дар «Садои Шарқ» рӯйи чопро дид. Дар як муддати кӯтоҳ аз ҳикоя ба повесту роман гузашт ва ин навиштаҳо яке паси дигар рӯйи чоп медиданд. Саттор Турсун миёни хонандагонаш бо повесту роман ва қиссаҳои «Камони Рустам», «Пайванд», «Ситораи корвонкуш», «Обдорӣ, ё худ Кавкабони кабуд(1976—1977)», «Зиндагӣ дар домани талҳои сурх», «Барф ҳам мегузарад», «Падар», «Се рӯзи як баҳор», «Думбура», «Пайғамбарзот» маъруф аст. Аввалин маҷмуаи ҳикояҳои ӯ бо номи «Дили гарм» соли 1971 рӯйи чопро дидааст ва ба дунболи он маҷмуаи дигари повесту ҳикояҳояш бо номи «Сукути қуллаҳо» интишор ёфт. Асарҳо ва китобҳои дигари нависанда: «Камони Рустам» (1976), «Аз субҳ то шом» (1979),, «Дувоздаҳ ҳикоя» (барои бачаҳои синни калони мактабӣ, 1986), «Дарахти ҳазорсола» (1991), «Санг дар бағал ба тӯфон» (2002), «Чорбанди домангир» (2011) ва ғайра. Повесту роман ва ҳикояҳои ӯ ба беш аз 20 забони халқҳои дунё тарҷумаву нашр шудааст.

=== Тарҷумонӣ ===
Худи ӯ низ дар тарҷумаи асарҳои адибони шинохтае чун Лев Толстой, Ҷек Лондон, Андрей Упит, Грант Матевосян дасти расо дорад. Асарҳои алоҳидаи В. Телпугов, И. Друтсе, А. Беляев, М. Левин, С. Хонзодян, М. Муродалиев, Э. Аъзамов ва дигар суханварони русу шӯравӣ, ҳикояҳои ҷудогонаи Ш. Андерсен, А. Ғаллоб ва Ӯ. Камолро ба тоҷикӣ гардондааст.

Соли 1982 Киностудияи «Тоҷикфилм» дар заминаи «Камони Рустам» филми ҳунарии «Айёми туманҳои тобистон»-ро ба навор овардааст.

== Ҷоизаҳо ==
Корманди шоистаи фарҳанги Тоҷикистон (1994), Нависандаи халқии Тоҷикистон (1998) ва барандаи Ҷоизаи давлатии Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (2006) аст.

== Даргузашт ==
Саттор Турсун шоми 5 июни 2023 дар 77-солагӣ дар Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-06-06|author=Рао/Ро|date=2023-06-05|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Саттор Турсун дар 77-солагӣ даргузашт|url=https://www.ozodi.org/a/32445785.html}}&lt;/ref&gt; ва дар оромгоҳи Лучоби ноҳияи Синои шаҳри Душанбе ба хок супурда шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/06/06/misli-%d2%9ba%d2%b3ramoni-asarash-darguzasht-dar-dushanbe-bo-sattor-tursun-vido-kardand/|title=&quot;Мисли қаҳрамони асараш даргузашт&quot;. Дар Душанбе бо Саттор Турсун видоъ карданд|author=Меҳрофарин Наҷибӣ, Бобохон Эшонов|website=asiaplus.news|date=2023-06-06|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-06-07}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* Ҷоизаи Комсомоли Ленини Тоҷикистон (1985);
* Ҷоизаи давлатии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ;
* Нависандаи Халқии Тоҷикистон (1998);
* Корманди шоистаи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Ифтихорномаи раёсати Шӯрои Олии Тоҷикистон;
* Ифтихорномаи Кумитаи Сулҳ;
* Медали биринҷии Намоишгоҳи дастовардҳои хоҷагии халқи Иттиҳоди Шуравӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://navisandagan.tj/tj/index.php/2017-08-18-10-05-26/navisandagon/251-sattor-tursun|title=Саттор Турсун|author=|website=navisandagan.tj|date=|publisher=|accessdate=2019-10-30}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Барандагони ҷоизаи давлатии А. Рӯдакӣ 2002-2014}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]]
[[Гурӯҳ:Тарҷумонҳои адабиёти бадеӣ]]</text>
      <sha1>izy5vpklugln4z4p0xbdrzoc5qbip1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орзу Исо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141652</id>
    <revision>
      <id>1487927</id>
      <parentid>1487090</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27445" sha1="j4wjmbo6aols13m4l98ou734ujd08c2" xml:space="preserve">{{Шахсият
 |ном                  = Орзу Исо
 |номи аслӣ            = Орзу Исоев
 |ном ҳангоми таваллуд = Исоев Орзухон Ҷангиевич
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 14.10.1976
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = Таманно, Довуд, Ануш
 |пеша                 = {{рӯзноманигор|асри XXI|Тоҷикистон}}, {{шоир|асри XXI|Тоҷикистон|тоҷик}}, таронанавис, блогер
 |ҷоизаҳо              = 
 |соядаст              = 
 |вебгоҳ               = https://www.facebook.com/isoevo
 |викианбор            = 
}}
'''Орзу Исо''' (''Исоев Орзухон Ҷангиевич''; зод. [[14 октябр]]и [[1976]], [[Кӯлоб]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]) — {{рӯзноманигор}}, [[шоир]], [[тарона]]навис ва блогери [[тоҷик]]. Узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (2009).

== Зиндагинома ==
Орзу Исо 14 октябри 1976 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омада, дар [[Қӯрғонтеппа]] бузург шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/01/31/ot-zhurnalistov-do-matematikov-kto-oni-sovremennye-molodye-poety-czentralnoj-azii/|title=От журналистов до математиков. Кто они, современные молодые поэты Центральной Азии|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-11-12}}&lt;/ref&gt;. Дар чаҳорсолагӣ падару модараш аз ҳам ҷудо мешаванд ва ҳар яке оилаи нав барпо мекунанд&lt;ref&gt;[http://www.ozodagon.com/21094-video-orzu-isoev-cheraoi-siesiro-baroi-hud-aramon-intihob-nakardaam.html Орзу Исоев: Чеҳраҳои сиёсиро барои худ қаҳрамон интихоб накардаам // '''Хабаргузории «Озодагон»''']. 9 апрели 2015, 10:24
&lt;/ref&gt;. Хатмкардаи факултети рӯзноманигории [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] дар соли 2013 мебошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Фаъолият ==
Замони донишҷӯ буданаш соли 2000-ум аввал ба ҳайси рассом ба телевизиони Хатлон кор даромада, баъд як сол ба ҳайси муҳаррир ба кор қабул гардид&lt;ref&gt;[http://www.faraj.tj/index.php/tj/farhang/4384-orzu-isoev-man-bore-1203am-rishva-nagiriftaam.html Орзу Исоев: Ман боре ҳам ришва нагирифтаам // '''«Фараж».''']{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 15 марти 2014, 15:28&lt;/ref&gt;. Баъдан дар телевизиони давлатии [[ТВ Тоҷикистон|«Тоҷикистон»]], «[[ТВ Сафина|Сафина]]», як муддат дар «[[Тоҷикфилм]]», радиои [[Имрӯз (радио)|«Имрӯз»]] фаъолият карда, айни ҳол дар ТВ «Сафина» ва радиои «ASIA-Plus» фаъолият дорад.

Орзу Исоев баъди телевизионро тарк карданаш барномаи «Ногуфтаҳо»-ро дар [[YouTube]] мебарад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://your.tj/orzu-isoev-o-samocenzure-v-youtube-i-sekse-v-pojezii-podkast-novye-media-vypusk-2/|title=Орзу Исоев о самоцензуре в Youtube и сексе в поэзии. Подкаст «Новые медиа». Выпуск #2|website=YOUR|date=2020-11-25|lang=ru|accessdate=2021-10-13}}&lt;/ref&gt;.

Узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] ва [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] мебошад.

== Хонавода ==
Соли 2002 бо Маҳбуба Шарифова оиладор шуда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/exclusive-interview-wiht-orzu-isoev-/28053248.html|title=Орзу Исоев: Аз хурофотпарастии мардум нороҳат мешавам|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-10-25}}&lt;/ref&gt;, соҳиби се фарзанд: ду писар ва як духтар аст&lt;ref&gt;[http://gazeta.tj/zm/4020-orzu-pulparast-ast.html ОРЗУ ПУЛПАРАСТ АСТ? // '''Медиа-холдинг «Чархи Гардун»''']{{Пайванди мурда|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 12 январи 2012, 09:27&lt;/ref&gt;.

== Эҷодиёт ==
Таронаҳои Орзу Исоро хонандаҳои маъруфи Тоҷикистон, амсоли «Нагӯ-нагӯ»-и [[Нозияи Кароматулло]], «Ту бигӯ ошиқамӣ»-и [[Нигина Амонқулова]], «Сабад-сабад»-и [[Муҳаммадрофеъи Кароматулло]], «Ҷойи ту холӣ»-и [[Садриддин Наҷмиддин]], «Ошнои гумшуда»-и [[Юлдуз Усмонова]], «Сояҳо»-и [[Ҳабиб Ҳакимов]], «Кифоя нест»-и [[Меҳрнигори Рустам]], «Танҳоӣ»-и [[Шабнами Сурайё]], «Ҳамсоябача»-и [[Нигора Холова]] сароидаанд&lt;ref&gt;[http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/9926-orzu-isoev-intiqod-boyad-hodijona-boshad-na-garazmandona.html Орзу Исоев: «Интиқод бояд ҳодиёна бошад, на ғаразмандона!» // '''Сомонаи мустақили чамъиятиву сиёсии Рӯзгор.'''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20211023194655/http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/9926-orzu-isoev-intiqod-boyad-hodijona-boshad-na-garazmandona.html |date=2021-10-23 }} 19 июли 2013, 16:02&lt;/ref&gt;.

=== Намунаҳо аз ашъор ===
{{quotation|'''Он сӯи ёдҳо'''

Он суи ёдҳо, &lt;br&gt;
Он ҷо, ки баргро хабар аз тирамаҳ набуд, &lt;br&gt;
Гул хоки раҳ набуд, &lt;br&gt;
Шабҳош бе шаҳомати рухсори маҳ набуд,&lt;br&gt;
Як фард лобалои чаҳорсолагии ман, &lt;br&gt;
Бо исмати рубоби наҳифе&lt;br&gt;
Оҳанг менавохт.&lt;br&gt;
Оҳанги ҳаҷр буд, &lt;br&gt;
Ҳаҷри фариштаҳо.&lt;br&gt;
Ҳаҷри сурури сабз,&lt;br&gt;
Ҳаҷри чаковак аз тани девори кӯдакӣ,&lt;br&gt;
Ҳаҷри баҳор аз дили ночори кӯдакӣ.&lt;br&gt;
Сахт аст, эй маҷид,&lt;br&gt;
Бо чашми хеш дидани овори хешро.&lt;br&gt;
Бо дасти баста бурдани кулвори хешро.&lt;br&gt;
Сахт аст, агар лобалои чаҳорсолагӣ агар,&lt;br&gt;
Он фарди хушнавоз&lt;br&gt;
Отифаро ба мех биовезаду равад.&lt;br&gt;
То баъди си баҳор, ки аслан хазон буд,&lt;br&gt;
Дар ҷустуҷӯи қофилаҳо дар ба дар шавад.&lt;br&gt;
Оҳ, ай Худо, чи гуна тавонам, ки баъд аз ин&lt;br&gt;
Дар лобалои исмати як фарди ношинос&lt;br&gt;
Он вожае, ки ҳеч ба сери нагуфтамаш,&lt;br&gt;
Дар ҷамъи панҷ ҳарф&lt;br&gt;
Аз дил ба дар шавад,&lt;br&gt;
Яъне падар шавад!?}}

== Феҳристи таронаҳои навиштаи Орзу Исо ==
&lt;u&gt;Сурудҳои [[Нигина Амонқулова]]:&lt;/u&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=S43aFhexmEY|title=Nigina Amonqulova - Dilnoma ( Official Music Video )|author=Nigina Amonqulova|website=YouTube|date=28 мар. 2021}}&lt;/ref&gt;

1. Ту бигӯ, ошиқамӣ

2. Чархи фалак 

3. Дар раҳи ишқи ту ҷигар сӯхтаам

4. Гиряҳои талхам

5. Рафтиву номаҳал дил зи ман буридӣ

6. Явош-явош 

7. Маҳи пурнурам 

8. Бикун бовар, бикун бовар

9. Ба ҳамон хандаи маст 

10. Офтобаки ман 

11. Набудӣ, то бубинӣ рӯзгорам 

12. Азизӣ аз барои ман

13. Афсона  

14. Роз маҷӯ

15. Аруси замонавӣ 

16. Дилнома 

17. Азизи дил 

18. Рӯзгоре бо маниву лек аз ман дилҷудоӣ

19. Бо кӯча - кӯча ғам пайванд кардамат

20. Савдозада 

21. Дили ман хонаи ту

22. Фиребо 

23. Ҳамнишини шабҳоям

24. Нафасбахши ҳавоям шав

25. Гуфтиву накардӣ

26. Ошиқам, ошиқтарам кун боз, боз

27. Бача шоир шуда

28. Дӯст надорӣ

29. Дил мешава зиқ 

30. Ёдгор (барои Дамирбек Олимов) 

31. Ба ман унвони як девона доди 

32. Дарёӣ


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Шабнами Сурайё]]:&lt;/u&gt;

1. Дар кӯчаҳои сард ба танҳоӣ

2. Ҳамдаму ҳабибам 

3. Дилам асири зиндон 

4. Макун фандам 

5. Он кас, ки ба рохи ту ҷигар сӯхт, манам

6. Тақ-тақи дарвоза

7. Бибӯсам лаби ангубинат 

8. Ошиқ 

9. Пешорӯи дарвозаи мо

10. Барги тут ларзон

11. Гуле-гуле

12. Дунё вафо надорад

13. Дуэт бо Юлдуз - Роҳи сафар дароз

14. Барош-барош-барош

15. Чӣ турӣ садот кунам 

16. Чашмак

17. Олуча

18. Шуяк-шуяк 

19. Эй ишқ, кучо равонам 

20. Аруси 2023

21. Бошӣ-бошӣ ҳамеша 

22. Базми гулу ойина

23. Усма ба абрӯ бизанем 

24. Вал-вали моҳ

25. Моҳи ман арусӣ дорад

25. I love you 

26. Ояти бахти шумо 

27. Ширин арусак

28. Бо нозу тарона

29. Ҷомат гули мошӣ


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Меҳрнигори Рустам]]:&lt;/u&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3Lm0kc7I2OA|title=YouTube|author=Саҳифаи расмии Меҳрнигори Рустам дар Ютуб|website=YouTube}}&lt;/ref&gt;

1. Ту баҳори бехазонӣ 

2. Эй Худо, бидеҳ ба кӯчаҳо борон

3. Ягона 

4. Шаб фаро расид 

5. Ғарибӣ

6. Мебарӣ- мебарӣ 

7. Боронак реза-реза

8. Мутмаинам

9. Туёна 1

10. Туёна 2

11. Паррандаҳо дар шохаҳо 

12. Ситора

13. Духтар ба ноз

14. Дили зор 

15. Тоба

16. Ватан

17. Гули бодом 

18. Абрӯкамон 

19. Кифоя нест

20. Ҷону ҷигар

21. Ҷодаҳо пуродаманд. 

22. Садои кафши по

23. Гаштаму гаштам

24. Паси дарвоза гули олуча 

25. Чак-чак зи боми хона 

26. Маҷнун

27. Илтиҷо

28. Сюрпрайз

29. Тук-туки дил 

30. Отифа

31. Каҷакабрӯ

32. Булбул ба ман гуфт 

33. Як рӯзи моҳи май 

34. Хоҳиш

35. Айби ма набуд 

36. Persian girl

37. Ягонаи ман

38. Ҷодугар

39. Шаби маҳтобӣ

40. Бепарво

41. Кобӣ

42. Ҷавоб бидеҳ

43. Намеша набошӣ

44. Дам-дам хаёлӣ мешам. 

45. Ба нағма-нағма-нағма

46. Таманно

&lt;u&gt;Сурудҳои [[Сафармуҳаммад Рустам|Сафармуҳаммади Рустам]]:&lt;/u&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=an27sX9ik9Q|title=Safarmuhmmad - Fardo (official video)|author=Safarmuhammadmusic|website=YouTube - Official Channel of Safarmuhammad Rustam}}&lt;/ref&gt;

1. Бейби

2. Ошиқам 

3. Дар зери борон

4. Ту барои дилам бимон-бимон

5. Маъное надорад

6. Мерсӣ

7. Имзои мухаббат 

8. Локомакарена

9. Дуди сигор

10. Текилла

11. Сенздах

12. Камароб

13. Ҳарфом китоб-китобе

14. Метро

15. Авеню

16. Мегаполис

18. Аривидерчи

19. Нотаҳо

20. Девона 

21. Ҷудо роҳам зи роҳат

22. Ту ба нозат, эй пари

23. Фардо 


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Зулайхо Маҳмадшоева|Зулайхо Махмадшоева]]:&lt;/u&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G9eKVHAI3uA|title=YouTube|author=Саҳифаи расмии Зулайхо Маҳмадшоева дар Ютуб|website=YouTube}}&lt;/ref&gt;

1. Модар

2. Ай, ваъдахилоф

3. Марав-марав

4. Механдам 

5. Кабутар

6. Намешиносиям, вале

7. Бар ман, ки вафо накард 

8. Як ҷӯра дорам

9. Ҷонаме ҷонам

10. Фалакӣ

11. Бобуна

12 Агар хоҳӣ ғуломат шам, мешам 

13. Роҳ

14. Эй дили девонаам, бас дигар ёдаш макун

15. Мамнунам 

16. Аз ёракам дорам гила

17. Бастам-бастам 

18. Кабгак 

19. Дидани рӯяш маҳол аст

20. Духтараки фархорӣ

21. Бай-бай

22. Ҷигарӣ

23. Бачаи хушномак

24. Туёна

25. Гул дар соя 

26. Эй, ҳамватан 

27. Якдона 

28. Юсуфу Зулайхо

29. Ёри Самарқанд 

30. Ман дигар ошиқ намешам 

31. Бӯсачин

32. Бом чики-чики

33. Ҷавонӣ

34. Бача, пушаймон мешавӣ

35. Зулайхо - Барон 

36. Аз интизорӣ хаста намешам 

37. Ало-алот мекунам

38. Гули - гули дастат 

39. Бовар бикун, бовар бикун

40. Рӯи саҳна

41. Бимон-бимон, эй то ҳамеша

42. Ҷони оча 

43. Бад-бад-бад…

44. Дига дӯсташ надорам. 

45. Маҷбурам (дуэт)


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Муҳаммадрафии Кароматулло|Мухаммадрафии Кароматулло]]:&lt;/u&gt;

1. Ман аз ту дил намегирам 

2. Сабад-сабад

3. Рафтам ба сафар

4. Биё, эй маънои буданам 

5. Дер боз ноошноем

6. Бе ту ёр-бе ту ёр

7. Танҳо намонам 

8. Духтари хамсоя

9. Ёри беахду вафо

10. Шахноз 

11. Духтарак 

12. Маро маранҷон 

13. Ман аз танҳоӣ дилгирам

14. Зери борони баҳорӣ

15. Нигорам 

16. Азизи дил 

17. Биё, эй моҳи ман 

18. Ориё - ансамбл

19. Маро танҳо намон

20. Эй, дилбари ман

21. Зулфота шона карди

22. Бе ту 

23. Моҳрӯ

24. Азизи ман

25. Нафас-нафас ҳавоӣ

26. Беназирам 

27. Ватанпарастона

28. Аз дил ба диле

29. Дастобадаст. 

30. Кабаре

31. Бирақс

32. Нест магар

33. Дил надорад. 

34. Ҳоло тамоми дунёмӣ.


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Садриддин Наҷмиддин|Садриддини Наҷмиддин]]:&lt;/u&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qmx9ULRe5To&amp;list=RDQmx9ULRe5To&amp;start_radio=1|title=YouTube|author=Саҳифаи расмии Садриддин Наҷмиддин дар Ютуб|website=YouTube}}&lt;/ref&gt;

1. Ман аз он диёри ғурбат

2. Ҷои ту холист

3. Ох, ба он чашми сиёх, ки ту дорӣ, ойна мешам

4. Панҷараҳои хонаро

5. Ҳамҷавори диёри манӣ

6. Нилуфарона биё


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Юлдуз Усмонова]]:&lt;/u&gt;

1. Ошнои гумшуда

2. Марав-марав


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Фируза Ҷуманиёзова|Фирӯза Ҷуманиёзова]]:&lt;/u&gt;

1. Умедам ҳаст


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Нигора Холова]]:&lt;/u&gt;

1. Ҳамсоябача 

2. Зирадандонак

3. Чашмак зад

4. Ёри сафаркарда 

5. Шодии дунё

6. Бигӯ, оре

7. Ба чашмонат қасам

8. Боғи нигор

9. Ҳар садо бо дил, ки ҳамсадо намеша


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Хабиб Хакимов|Ҳабиб Ҳакимов]]:&lt;/u&gt;

1. Сояҳо

2. Ҷудоӣ

3. Зиндагӣ

4. Парвоз

5. Модар

6. Шабҳои дарози пойиз

7. Кӯлоб меравам

8. Кам-камак 

9. Эй дӯсти азиз-фалакӣ

10. Сеньорита

11. Иштибоҳ

12. Опс-опс

13. Таманно 

14. Қаҳр накун

15. Ҷӯраҷон 

16. Бади ман

17. Ман ё ту

18. Марав-марав

19. Милоди ман 

20. Шак дорам 

21. Тук-тук

22. Ҷафо

23. Борони пушти шишаҳо

24. Бандагӣ 

25. Чао, бамбина (дуэт) 

26. Номи ту 

27. Синамо 

28. Дилозор 

29. Оҳ, ҷон, мемирам 

30. Ты где то там


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Ҳаётой Мӯъминова|Ҳаётой Муьминова]]:&lt;/u&gt;

1. Чаман-чаман ёсуман

2. Шӯху бало

3. Модар

4. Ватан

5. Лазгӣ 

6. Ту куҷо будӣ

7. Кафш

8. Ҷони бибӣ

9. Чик-чик

10. Дугонаҷон 

11. Оила

12. Ҷашни истиқлол 

13. Себаки сурх

14. Кошке, ки Лайло мешудам 

15. Лутф бинмо 

16. Ёр-ёр 

17. Сарвиноз


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Сироҷиддини Фозил|Сироҷиддин Фозилов]]:&lt;/u&gt;

1. Вой аз ту, вой аз ман


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Нишона Рустам]]:&lt;/u&gt;

1. Дигар аз ишқ метарсам

2. Айби дил

3. Ватан

4. Аё, умеди беҳосил 

5. Ала, ёр

6. Дидани ёр

7. Лаззати дидор мехохам, биё.

8. Аспи Хутал 

9. Шоми боронӣ

10. Варақ-варақ

11. Лабташна манам

12. Рав дигар 

13. Ташаккур, эй ки шабҳоро

14. Нусхаи падар

15. Носазо 

16. Унаст-унасти мардм (фолк)

17. Тӯёна - 2023

18. Гули бодом 

19. Попурӣ Кам-камак

20. Ними манӣ

21. Нағма-нағма

22. Кофе

23. Писарориё

24. Ё бимон бо ту бошам, ё бикуш, ки набошам

25. Шолӣ, ки ғалат коштӣ намеша 

26. Дилпора


&lt;u&gt;Сурудҳои [[Валиҷон Азизов]]:&lt;/u&gt;

1. Чодаргулинор

2. Гулбону 

3. Бигӯ, бедорӣ

4. Бовар бикун

5. Рӯи шоха ҷуфти барг 

6. Попурӣ (20 дақиқа)

7. Боронак дар пушти шиша

8. Парасту 

9. Ватан-модар, аё пушту паноҳам 

10. Саробе

11. Панҷгона

12. Падар

13. Бо ман бимон

14. Дуэт бо Фараҳноз (хуршед манам, ту осмонӣ

15. Мавригӣ

16. Рафтам, ки барнагардам

17. Раштӣ 

18. Зулфи каҷат шашқатор

19. Як бевафоӣ, медонӣ


&lt;u&gt;Сурудҳои Хуҷастаи Мизовалӣ:&lt;/u&gt;

1. Ишқи беҷавоб

2. Роҳ

3. Савганди ватан

4. Ҳамҷода

5. Пиндори нек, рафтори нек 

6. Бо қасам лаб во накун 

7. Аҷабо

8. Соҳилу дарё

9. Ёри дилозор

10. Шикан-шикан

11. Занҷири зулфони сияҳ

12. Мемирам бароят


&lt;u&gt;Сурудҳои Ғизол Иноят:&lt;/u&gt;

1. Гуфтам, ки фаромуш кунам номи туро


&lt;u&gt;Сурудҳои Моҳираи Тоҳирӣ:&lt;/u&gt;

1. Марди номард 

2. Чашмак задиву гузашти дина

3. Қасам ба ҷонат 

4. Баргард

5. Хеле қашангӣ

6. Ширин-ширин 

7. Дар гирди сари бача зиёд аст шапарак

8. Қиссаи мо, қиссаи дуру дароз


&lt;u&gt;Сурудҳои Ҷонибек Муродов:&lt;/u&gt;

1. Ман имшаб туро мехом

2. Ғамгин машав, Худо ҳаст

3. Дуэт бо Ҷамшед Исмоилов “Бо ҳам”

4. Дуэт бо Юлдуз Турдиева “Азизи дилам” 

5. Дуэт бо Зулайхо Маҳмадшоева “Юсуф ва Зулайхо

6. Дуэт бо Зулайхо Маҳмадшоева “ Азизи дилӣ”

7. Бевафои ман


&lt;u&gt;Сурудҳои Мубориз Усмонов:&lt;/u&gt;

1. Узри бисёр

2. Меравӣ, мебарӣ 

3. Ману ту хаста шудем 

4. Чаро нагуфтӣ

5. Дӯст надорӣ

6. Зиндагӣ

7. Ишқи романтики 

8. Модар

9. Дона-дона

10. Эй дил

11. Ҳоламро бубин

12. Ялалло ялалӣ

13. Аз дастам рафт 

14. Беҳуда меранҷӣ

15. Мебинӣ аҳволам. 

16. Булбул бари гул замзама

17. Гул аҷаб

18. Бачаи оддӣ


Сурудҳои Сарвиноз Юсуфӣ:

1. Зардолу, ки гул кард

2. Фалакӣ

3. Ошикбача дунболи ҳавасҳо наравӣ

4. Марҷон, гули марҷон.


Сурудҳои Зафар Абдуалимов:

1. Имшаб ҳаво боронист


Сурудҳои Фарзона Хуршед:

1. Пудина чидам 

2. Натонам, оҳ натонам 

3. Ҳабиби дилат ҳастам

4. Шим-шими борон

5. Маълум, ки зебоӣ

6. Оре-оре. 

7. Нагӯ-нагӯ ошиқӣ кори хатост. 

8. Гули бодом, гули санҷит.

9. Бало-бало


Сурудҳои Ситораи Кароматулло:

1. Нағмагар

2. Танҳоӣ

3. Нақши чакан 

4. Туёна попури 15 дақ

5. Шамолаки шӯхи баҳманӣ

6. Каф бизанед. 

7. Ай ҷони ман, меҳмони ман

8. Дил дили танҳо


Сурудҳои Суруш Холов:

1 Шохи чанор

2. Гул аз чаман овардем 

3. Санамо

4. Аҷаб кору аҷаб...

5. Майлӣ майлӣ майлие


Сурудҳои Хайриддини Шариф:

1. Лаби ёр маза дорад

2. Оҳуи ширмаст 

3. Пистамазор - қисми аввал

4. Сӯзани қулфи гиребон 

5. Шод омад

6. Шаб моҳтобиву

7. Остинакаш барзадагӣ

8. Садқаи нози нигоҳат шаваме 

9. Хол дора ду дона


Сурудҳои Ҷаъфари Ҷалол:

1. Аккордиён  

2. Душанбе

3. Ватан эй хок, эй отифа бо ту


Сурудҳои Файзигул Юсуфова:

1. Ҷӯра-ҷӯраҷон

2. Гули олуча гулобӣ


Сурудҳои Баҳодури Ғафурзод:

1. Бар чамани ошиқон 

2. Модар

3. Шаҳди лабонат асали Балҷувон

4. Як шаби боронӣ

5. Эй санам

6. Бигӯ, оре

7. Бейбӣ


Сурудҳои Фаридаи Бахтёр:

1. Модар

2. Оре, ин ватан

3. Ту, ки хушноми манӣ

4. Даркорам нест


Сурудҳои Шабнами Тоҷиддин:

1. Мабодо-мабодо

2. Ҳаво ситоразор

3. Ту маро мешунавӣ

4. Ту намедонӣ

5. Ба пешвози рӯзи нав

6. Шӯхаку беқарорӣ

7. Ишқи ту дар дил шуда ҷо


Сурудҳои Сурайё Мирзоева:

1. Дастам ба дастат

2. Валекин марав

3. Тути шириндона 

4. Бовар надорӣ

5. Ту аз ман бош

6. Ё дар баракам бош

7. Ғам, ки бисёр аст


Сурудҳои Фарангиси Дунё:

1. Саҳар бе ту, шабам бе ту

2. Маро бибӯс

3. Ёраки қаламкош 

4. Рӯзе кунад арусӣ 

5. Набудӣ-набудӣ шабҳо

6. Чао, бамбина 

7. Ҷону ҷон 

8. Муҳаббатнописанд

9. Дил бурдӣ агар 

10. Духтарҷони ман 

11. Нанавис

12. Намешам. 

13. Тинҷӣ мӣ, ҷон


Сурудҳои Баҳодури Рафӣ:

1. Зиндагӣ

2. Ин ҳама зиндагӣ

3. Нагӯ, ки дер аст

4. Ошиқона

5. Модар


Сурудҳои Рахмия Аюбӣ:

1. Одамкуш


Сурудҳои Гурӯҳи Авесто:

1. Биё

2. Танҳоӣ

3. Душанбе

== Синамо ==
Нахустин кори Орзу дар синамо филми “Чашмаи модар” буд, ки бо ҳамроҳи коргардон Абдулҳай Зокиров сохтанд. Дар ин филм дар баробари муаллифи филмнома Орзу боз муаллифи чанд шеър низ буд. “Барачаи хаёлӣ&quot; филми дигаре буд, ки Орзу дар он кор кардааст, нақши аслиро низ дар ин филм Таманно духтари Орзу бозӣ карда буд&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2022-01-06|language=tg|work=BBC Tajik/Persian|title=Барномаи тафреҳии тоҷикӣ, 13 январ|url=https://www.bbc.com/tajik/institutional/2012/01/120114_zm_tajentertainment|date=2012-01-14}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* «Корманди шоистаи телевизион ва радиои Тоҷикистон» (2009).
* «Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2019).

== Осор ==
* Орзу Исо. Дар пардаҳои атласии нури офтоб (шеърҳо), — Душанбе: «Эҷод», 2009. — 52 с. — ISBN 998-99947-39-83-7
*Орзу Исо. Таронаи танҳоӣ (''Маҷмӯъаи ашъор''), — Душанбе: «Адиб», 2012. — 64 с. — ISBN 998-99947-2-253-2
* Орзу Исо. Он суйи ёдҳо, — Душанбе: «Эр-граф», 2015. — 220 с. — ISBN 998-99975-46-38-8

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

{{ПБ}}


{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>j4wjmbo6aols13m4l98ou734ujd08c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лионел Месси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142513</id>
    <revision>
      <id>1488133</id>
      <parentid>1481615</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11398" sha1="eyqfl17gwt32dvc2ct1ixnoswjcf8nh" xml:space="preserve">{{Футболбоз
| ном = Лионел Месси
| номи пурра = Лионел Андрес Месси Куччиттини&lt;br&gt;({{lang-es|''Lionel Andrés Messi Cuccittini''}})
| тасвир = Lionel Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-112(cropped).jpg
| бар = 300px
| тавсифи тасвир = 
| лақаб = ''Кайк ({{lang-es|La Pulga}})&lt;br&gt;Кайки атомӣ ({{lang-es|La Pulga Atómica}})''
| таърихи таваллуд = 24.06.1987
| зодгоҳ = {{зодгоҳ|Росарио}}, [[Санта-Фе (вилоят)|Санта-Фе]], [[Аргентина]]
| шаҳрвандӣ = {{Парчами Аргентина|20px}} [[Аргентина]]
| қад = 170&lt;ref name=&quot;intermiamicf.com&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.intermiamicf.com/players/lionel-messi/ |title=Lionel Messi {{!}} Official Website {{!}} Inter Miami CF |accessdate=2026-07-21 }}&lt;/ref&gt;
| вазн = 72&lt;ref name=&quot;intermiamicf.com&quot;/&gt;
| мавқеъ = [[Ҳамлагар (футбол)|ҳамлагар]]
| даста = {{Парчами ИМА|20px}} «[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]»
|шумора            = 10
| бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол
|1992—1994|{{Парчами Аргентина|20px}} «Грандоли»|
|1994—2000|{{Парчами Аргентина|20px}} «Нюэллс Олд Бойз»|
|2000—2003|{{Парчами Испания|20px}} «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»|}}
| бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол
|2003—2021|{{Парчами Испания|20px}} «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»|520 (474)
|2003—2004|→ {{Парчами Испания|20px}} «Барселона C»|10 (5)
|2004—2005|→ {{Парчами Испания|20px}} «Барселона B»|22 (6)
|2021—2023|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Пари Сен-Жермен (бошгоҳи футбол)|ПСЖ]]»|58 (22)
|2023—{{Т. ҳ.}}|{{Парчами ИМА|20px}} «[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]»|76 (69)}}
| мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол
|2004—2005|{{Парчами Аргентина}} Аргентина (то 20 сола)|18 (14)
|2005—2026|{{Парчами Аргентина}} [[Тими миллии футболи Аргентина|Аргентина]]|207 (125)
|2008|{{Парчами Аргентина}} Аргентина (олимп)|5 (2)}}
| бошгоҳҳои мураббигарӣ =
| медалҳои олимпӣ = {{турнир|[[Бозиҳои олимпии тобистона|Бозиҳои олимпӣ]]}}
{{медал|Тилло|[[Бозиҳои олимпии тобистона 2008|Пекин 2008 (футбол)]]}}
| медалҳо = {{турнир|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014|Брозил 2014]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022|Қатар 2022]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026|ИМА/Канада/Мексика 2026]]}}
{{турнир|[[Финалиссима]]}}
{{медал|Тилло|[[Финалиссима 2022|2022]]}}
{{турнир|[[Ҷоми Амрико]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми футболи Амрико 2007|Венесуэла 2007]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми футболи Амрико 2015|Чили 2015]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми футболи Амрико 2016|ИМА 2016]]}}
{{медал|Биринҷӣ|[[Ҷоми футболи Амрико 2019|Брозил 2019]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми футболи Амрико 2021|Брозил 2021]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми футболи Амрико 2024|ИМА 2024]]}}
| ҷоиза = 
| викианбор = Lionel Messi
}}
'''Лионе́л Андре́с Ме́сси Куччитти́ни''' ({{lang-es|''Lionel Andrés Messi Cuccittini''}}; [[24 июн]]и [[1987]], Росарио, [[Санта-Фе (вилоят)|Санта-Фе]], [[Аргентина]]) — [[футболбоз]]и [[Аргентина|аргентини]]и бошгоҳи «[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]» ва сарвони [[Тими миллии футболи Аргентина|тими миллии Аргентина]]. Ӯ аввалин футболбозе аст, ки 8 маротиба '''Тӯби тилло''' {{efn|4-то Тӯби тиллои FIFA ва 4-то Тӯби тиллои France Football}} ва 6 бор '''Кафши тилло'''ро соҳиб шудааст, инчунин қаҳрамони ҷаҳон дар соли 2022 мебошад.

== Зиндагинома ==
Лионел Месси [[24 июн]]и [[соли 1987]] дар шаҳри [[Росарио]], [[Аргентина]] ба дунё омадааст. Падараш Хорхе Орасио Месси, модараш Селия Мария Месси мебошад. Месси футболро аз панҷсолагиаш дар бошгоҳи «Грандоли» сар кард. Дастпарвари академияи футболи [[Барселона (бошгоҳи футбол)|«Барселона»]], дар ҳайати асосии [[Барселона (бошгоҳи футбол)|«Барселона»]] аз синни 17-солагиаш бозӣ кардааст. Ҳамроҳи [[Барселона (бошгоҳи футбол)|«Барселона»]] 4 маротиба ғолиби [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]], 8 бор соҳиби қаҳрамони Испониё, 4 маротиба соҳиби Ҷоми Испониё, 4 маротиба соҳиби Суперҷоми Испониё, 3 маротиба соҳиби Суперҷоми Урупо, 3 маротиба соҳиби [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]] гаштааст. Лионел Месси 5 маротиба голзани беҳтарини Лигаи Қаҳрамонҳо ва 3 маротиба чемпионати Испониё буд.

Солҳои 2005 ва 2007—2013, 2015 ӯ «Бозигари беҳтарини сол дар Аргентина», дорандаи 7 ҷоиза барои «Бозигари беҳтарини аргентинӣ дар хориҷи кишвар» аст. Солҳои 2007, 2009, 2010 ва 2011 «Бозигари беҳтарини чемпионати Испониё» буд.

== Ҷоизаҳо ==
Лионел Месси [[соли 2009]] беҳтарин «Бозигари тимҳои клубии Аврупо» ва ҳуҷумкунандаи Лигаи Қаҳрамонҳои Аврупо шинохта шуд. Ҳамон сол ӯ соҳиби мукофоти ФИФА ''«Тӯби тилоӣ»'' маҷаллаи &quot;Франс Футбол&quot; («France Football»)-и [[Фаронса]] ҳамчун футболбозӣ беҳтарини [[Аврупо]] ва унвони ''«Бозигари сол, ФИФА»'' ҳамчун футболбозӣ беҳтарини ҷаҳон аз рӯи баҳои (версияи) ФИФА шинохта шуд. [[Соли 2010]] соҳиби унвони ''«Футболбози беҳтарини ҷаҳон»'' соҳиби мукофоти ФИФА ''«Тӯби тилоӣ»''. [[Соли 2011]] соҳиби унвони «Беҳтарин бозигари клубии Аврупо» ва соҳиби ''«Тӯби тилоӣ»'' гардид. Дар [[соли 2012]] ӯ аввалин футболбозе гардидааст, ки 7 маротиба дорандаи мукофоти ФИФА ''«Тӯби тилоӣ»'' («France Football») ва мукофоти ''«Бутсаи тилоӣ»'' ([[2010]], [[2012]] ва [[2013]]) шуд. [[Соли 2021]] Лионел Месси дар ҳайати бошгоҳи ''[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]]'' ва [[соли 2023]] бо бошгоҳи ''[[Интер Майами (бошгоҳи футбол)|Интер Майами]]'' — ҳафтумин ва ҳаштумин бор баранди ҷоизаи ''«Тӯби тилоӣ»'' шуд ва унвони беҳтарин футболбози солро ба даст овард. Ин ҷоизаро ҳамасола маҷаллаи &quot;Франс Футбол&quot;-и Фаронса барои беҳтарин бозигари сайёра эҳдо мекунад. Пештар аз ин Месси дар солҳои 2009, 2010, 2011, 2012, 2015 ва 2019 барандаи ин ҷоиза шуда буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/11/30/messi-baroi-7-min-bor-so%d2%b3ibi-t%d3%afbi-tillo%d3%a3-shud/|title=Месси 7-умин бор соҳиби Тӯби тилоӣ шуд|author=www.asiaplustj.info|date=2020-11-30|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-11-30}}&lt;/ref&gt;.

== Рекордҳо ==
* Ягона футболбозе, ки дорандаи 7-каратаи мукофоти ФИФА '''«Тӯби тилоӣ»''' («France Football») аст.
* Голзани беҳтарин дар таърихи тими «Барселона»: 502 гол (2016)
* Голзани беҳтарин дар таърихи тими «Барселона» (бозиҳои расмӣ): 474 гол (2016)
* Голзани беҳтарин дар таърихи чемпионати Испания: 383 гол (2018)
* Голзани беҳтарин дар таърихи [[суперҷоми Испания]]: 12 гол (2016)
* Голзани беҳтарин дар таърихи [[суперҷоми Аврупо]]: 3 гол (2016)
* Ҷавонтарин бозингар дар таърихи тими мунтахаби Аргентина, ки дар чемпионати ҷаҳон гол задааст (18 солаву 357 рӯза)
* Ҷавонтарин футболбозест, ки соҳиби мукофоти ФИФА '''«Тӯби тилоӣ»''' («France Football») гаштааст (24 солаву 199 рӯза)

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

== Сарчашма ==
{{Барандагони «Тӯби тило»}}
{{Қаҳрамонони Ҷоми ҷаҳонии футбол}}

[[Гурӯҳ:Зодагони 24 июн]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1987]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Аргентина]]
[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони олимпӣ дар футбол]]
[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Ҷоми ҷаҳонии футбол]]
[[Гурӯҳ:Қаҳрамонони Амрикои Ҷанубӣ дар футбол]]
[[Гурӯҳ:Барандагони «Тӯби тило»]]
[[Гурӯҳ:Барандагони «Кафши тило»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона С»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона Б»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Барселона»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Пари Сен-Жермен»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Интер Майами»]]</text>
      <sha1>eyqfl17gwt32dvc2ct1ixnoswjcf8nh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдувалӣ Қушматов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144394</id>
    <revision>
      <id>1488006</id>
      <parentid>1412771</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:29:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7788" sha1="hs1yqy1pq57l0kz6v8bf6rbjopa247b" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Абдувалӣ}}
{{Ҳамнасабҳо|Қушматов}} 
{{Олим
 |ном               = Абдувалӣ Қушматов
 |номи аслӣ         = Қушматов Абдувалӣ Акрамович
 |тасвир            = Абдувалӣ Кушматов.jpg
 |бар               = 
 |тавсифи тасвир    = Абдувалӣ Қушматов
 |таърихи таваллуд  = 05.12.1946  
 |зодгоҳ            = деҳаи [[Мулломир]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Ашт}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |шаҳрвандӣ         = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} 
 |таърихи даргузашт	= 15.12.2021
 |маҳалли даргузашт	= 
 |фазои илмӣ        = [[таърих]]
 |ҷойҳои кор        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] 
 |дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои таърих}}
 |унвонҳои илмӣ     = {{Унвонҳои илмӣ ||0}}
 |алма-матер        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]
 |роҳбари илмӣ      = 
 |шогирдони маъруф  =М.П. Хоҷаев, Мехди Хафте Каззази ибнь Эбрахим, Э. Турсунов 
 |маъруф ба         =Қушматов 
 |ҷоизаҳо           = {{ордени Шараф}} &lt;br&gt; &quot;Ордени Шараф&quot; дараҷаи 2, [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]], Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон
 |имзо              = 
 |бари имзо         = 
 |сайт              = 
 |викитека          = 
 |викианбор         = 
}}
'''Абдувалӣ Қушматов''' (''Қушматов Абдувалӣ Акрамович''; [[5 декабр]]и [[1946]], [[ноҳияи Ашт|ноҳияи '''Ашт''']] — [[15 декабр]]и [[2021]], '''[[Душанбе]]''') — {{таърихнигор|Тоҷикистон}}, '''[[доктори илм]]ҳои [[таърих]], [[профессор]]''', [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]] (1989), [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2015), Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2021), дорандаи '''Ордени &quot;Шараф&quot; дараҷаи II''' (2017).

== Зиндагинома ==
Абдувалӣ Қушматов 5 декабри 1946 дар деҳаи [[Мулломир]]и ноҳияи Ашт дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултаи таърихи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин (ҳоло ДМТ; 1969). Ассистент, муаллим ва муаллими калони кафедраи таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёнаи УДТ (1969—1982), аспиранти Институти таърихи ИҶШС АИ Иттиҳоди Шӯравӣ (1982—1985), дотсент (1986-96), докторант (1996—1998), профессор кафедраи таърихи дунёи қадим, асрҳои миёна ва бостоншиносии ДМТ (аз 2009). Соли 1985 дар мавзӯи «Заминдории вақфи шимоли Тоҷикистон дар солҳои 1870—1917» рисолаи номзадӣ ва соли 1998 дар мавзӯи: «Деҳқонони тоҷик дар охири асри 19 ва ибтидои асри 20 (1867—1917)» рисолаи докторӣ дифоъ кард. Самтҳои асосии таҳқиқ: омӯзиши масоили умумии таърихи дунёи қадиму асрҳои миёна; вақфшиносӣ; муносибатҳои молию пулӣ ва аграрӣ; таърихи деҳқонӣ дар Шарқи Миёна, Осиёи Марказӣ ва Бухорои Шарқӣ дар аҳди қадим ва асрҳои миёна; низоми андозбандӣ ва маҷбуриятҳои деҳқонони тоҷик ва ғайра. Муаллифи чанд китоб, рисола, дастур, барнома ва зиёда аз 190 мақолаи илмӣ. Бо роҳбарии ӯ 7 нафар рисолаи номзадӣ дифоъ карданд. Узви Шӯрои олимони ДМТ ва Шӯрои ҳимояи рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ.

== Ҷоизаҳо ==
Бо ордени Шараф (дараҷаи 2; 2017), [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]] (1989), [[Аълочии фарҳанги Тоҷикистон]] (2015), Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2021), Ифтихорномаи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019), Ифтихорномаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ифтихорномаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ва ғайра қадрдонӣ шудааст.

== Фаъолияти илмӣ ==
Ба қалами Абдувалӣ Қушматов зиёда аз 190 асару мақолаҳои илмӣ, илмӣ-оммавӣ ва методӣ таалуқ дошта таълиф шудааст.

== Осор ==
* Пайдоиш ва мохияти мазорҳо. Д., 1985;
* Ҳақиқат дар «бораи ҷойҳои муқаддас». Д., 1985;
* Зинаи камолот. Д., 1988;
* Вақф (нашри тоҷикӣ 1990, русӣ 2018);
* Душанбе (Альбом; тоҷикӣ, русӣ, англисӣ). Д., 1992;
* Деҳқонони тоҷик дар охири асри ХIХ ва ибтидои асри ХХ. Д., 1996;
* Абдухамид Джалилович Джалилов (К 70 летию со дня рождения). Д., 1996 (ҳаммуаллиф);
* Таджикское крестьянство в конце ХIХ начале ХХ вв. Д., 1998;
* Таърихи Шарқи қадим. китоби дарсӣ. Д., 2013;
* Нигоҳе ба заминдории вақф дар мамлакатҳои Шарқи Миёна дар асрҳои миёна. Д., 2013;
* Нигоҳе ба таърихи ташаккули давлати феодалии тоҷикон — Сомониён. Д., 2015 (ҳаммуалиф);
* Таърихи халқи тоҷик. Д., 2021 (ҳаммуаллиф);
* Таърихи Юнони қадим. Х., 2021;
* Таърихи Рими қадим. Х., 2021.

== Даргузашт ==
Абдувалӣ Қушматов баъд аз зуҳри 15 декабри 2021 бар асари беморӣ дар синни 71-солагӣ даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/15/darguzashti-professori-tarihdon-abduval%d3%a3-%d2%9bushmatov/|title=Даргузашти профессори таърихдон Абдувалӣ Қушматов|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-12-15}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* '''Энциклопедияи олимон'''и Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон. — Душанбе, 2008.- С.145-146

[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>hs1yqy1pq57l0kz6v8bf6rbjopa247b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ричард Фолтс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144632</id>
    <revision>
      <id>1487942</id>
      <parentid>1461857</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5409" sha1="2krumj7s1szdizou39hpslcphl46z1j" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Ричард Фолтс''' ({{lang-en|Richard Foltz}}; соли таваллудаш 1961) эроншинос, мутахассиси таърихи динҳо, бавижа ислом ва зардуштӣ, профессор дар Раёсати [[Дин|динҳо]] ва [[фарҳанг|фарҳангҳо]] дар Донишгоҳи Конкордия, [[Монреал]], [[Канада]]. Фолтс дараҷаи докториро дар [[шарқ|шарқшиносӣ]] аз Донишгоҳи Ҳарвард гирифтааст.

== Китобҳо ==
* ''The Ossetes: Modern-Day Scythians of the Caucasus'' (Осетҳо: Скифҳои муосири Қафқоз), Лондон, 2021 (ба забони англисӣ).
* ''A History of the Tajiks: Iranians of the East'' (Таърихи тоҷикон: Эрониёни шарқӣ), Лондон (2019) ва  Кобул (2020)(нашрияҳои англисӣ ва дарӣ).
* ''Эрон дар таърихи ҷаҳон'', Нью-Йорк ва Теҳрон, 2016 (нашрияҳои англисӣ ва форсӣ).
* ''Динҳои Эрон'', Лондон (2013) ва Теҳрон (2017) (нашрияҳои англисӣ ва форсӣ).
* ''Динҳои Ҷодаи Абрешим'', Нью-Йорк (1999, 2010) ва Теҳрон (2007) (нашрияҳои англисӣ ва форсӣ).
* ''Mughal India and Central Asia'' (Бобур Ҳиндустон ва Осиёи Марказӣ), Қарочӣ ва Ню-Йорк, 1998 (ба забони англисӣ).

== баъзе мақолаҳо ==
* «Таджикский язык и идентичность в современном Узбекистане», ''Туран-наме'', 6/2 (2022), c. 65-80 (ба забони русӣ).
* «Что означает термин „Таджик“?», ''Весь мир — тело, Иран — сердце…,'' р. Сафар Абдулло, Алматы, 2019, c. 100—111.
* «Тюрки: строители империй и защетники персидской культуры», ''Духовно-исторические связи народов Ирана и Дашти Кипчака,'' р. Сафар Абдулло, Алматы, Издательский дом «Библиотека Олжаса», 2018, с. 63-86 (ба забони русӣ).
* «[[Ричард Нелсон Фрай|Ричард Фрай]] ва таьрихи Тоҷикон », ''Озодагон'' 12/516 (19 марти соли 2018), с.  8-9, 15 (ба забони Тоҷикӣ).
* «Co-opting the Prophet: The Politics of Tajik and Kurdish Claims to Zarathustra and Zoroastrianism» (Дарназардошти бар Паёмбар: Дар сиёсати изҳор намудани курдҳо ва тоҷикҳо ба Зардушт ва дини зардуштӣ), дар Alan Williams, Sarah Stewart, and Almut Hintze, муҳаррирон, ''The Zoroastrian Flame: Exploring Religion, History and Tradition'', Лондон, 2016, c. 325-41 (ба забони англисӣ).
* «Islamic Communities in Central Asia (Ҷомеаҳо исломӣ дар Осиёи Марказӣ)», дар Mark Juergensmeyer, муҳаррир, ''A Handbook of Global Religions'', Нью-Йорк, 2006, с. 457-464 (ба забони англисӣ).
* «The Tajiks of Uzbekistan (Тоҷикони Ӯзбекистон)», ''Central Asian Survey'' 15/2 (1996), с. 213—216 (ба забони англисӣ).

== Пайвандҳо ==
•	[https://ovozitojik.uz/news/view?slug=mardumatonro-hushxol-va-mexmondust-daryoftam &quot;Мардуматонро хушҳол ва меҳмондӯст дарёфтам&quot;] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220915040127/https://ovozitojik.uz/news/view?slug=mardumatonro-hushxol-va-mexmondust-daryoftam |date=2022-09-15 }}, ''Овози тоҷик'', 07 Июн соли 2022 (ба забони тоҷикӣ).

•	[https://caa-network.org/archives/16101 ''История таджиков: Иранцы Востока'': Интервью с автором] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190718133230/https://caa-network.org/archives/16101 |date=2019-07-18 }}, ''CAA-network'', 15 mай 2019 (ба забони русӣ).

•	Камолиддин Абдуллаев, [https://asiaplus.news/2019/03/18/tadzhiki-iranczy-vostoka-reczenziya-knigi-ot-kamoliddina-abdullaeva/ &quot;Таджики – иранцы Востока?&quot;], ''ASIA-Plus'', 18 марти соли 2019 (ба забони русӣ).

•	Шариф Ҳамдампур ва Одили Нозир, [https://pressa.tj/richard-fuls-agar-somoniyon-nabud-eron-nabud/ &quot;Ричард Фолтс: Агар Сомониён набуд, Эрон набуд!&quot;] ''Тоҷикистон'', 29 майи соли 2018 (ба забони тоҷикӣ).

•	Саҳифаи Донишгоҳи Конкордия [http://www.concordia.ca/artsci/religions-cultures/faculty.html?fpid=richard-foltz] (ба забони англисӣ).

•	Шаби Бухоро ба ифтихори Ричард Фолтс дар шаҳри Теҳрон [http://bukharamag.com/1395.03.13628.html] (ба забони форсӣ).

•	Суханронӣ дар хотираи [[Ричард Фрай]] дар донишгоҳи Калифорния [https://vimeo.com/156639031] (ба забони англисӣ).</text>
      <sha1>2krumj7s1szdizou39hpslcphl46z1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдушариф Боқизода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144832</id>
    <revision>
      <id>1488174</id>
      <parentid>1443157</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6457" sha1="1fr33nk6u4ys5hdkf79o66cmulrpvap" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 = Абдушариф Боқизода
 |номи аслӣ           = Шариф Боқиев
 |тасвир              = Абдушариф Боқизода.jpg
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир      = Абдушариф Боқизода дар соли 2016.
 |таърихи таваллуд      = 10.01.1964
 |зодгоҳ              = {{Зодгоҳ|Қаротегин|ноҳияи Рашт|вилояти Ғарм}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
|таърихи даргузашт = 26.09.2024
|маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] 
 |шаҳрвандӣ           = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |фазои илмӣ          = диншиносӣ
 |ҷойҳои кор          = [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]]
 |дараҷаи илмӣ        = 
 |унвонҳои илмӣ       = 
 |алма-матер          = [[Донишгоҳи давлатии Маскав|Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В.Ломоносов]] ([[1994]]), [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]] ([[2008]])
 |роҳбари илмӣ        = 
 |шогирдони маъруф    = 
 |маъруф ба           = 
 |мукофоту ҷоизаҳо    = 
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                = 
 |викитека            = 
 |викианбор           = 
}}
'''Абдушариф Боқизода''' (''Боқиев Шариф''; [[10 январ]]и [[1964]], [[Қаротегин]], [[ноҳияи Рашт]], [[вилояти Ғарм]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] — [[26 сентябр]]и [[2024]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[ховаршинос]], донишноманавис, донишманд ва пажӯҳишгари улуми исломӣ. Муаллифи рисолаҳои «Фиқҳи исломӣ» ва «Тафсири навини Қуръони карим».

== Зиндагинома ==
Абдушариф Боқизода 10 январи соли 1964 дар  Қаротегин ба дунё омадааст. Падару модараш аз аҳли илму фазл ва огоҳ аз донишҳои адабию илмии калассикӣ будаанд. Аз ин рӯ тарбияти падар дар роҳи илмии вай муассир будааст. Баробари таҳсил дар мактаби миёна, ҳамчунин дар назди чанде аз шахсиятҳои маъруфи мазҳабӣ дар Рашту Кофарниҳону Душанбешаҳр таҳсили илм карда, ба улуми сарфу наҳв, фасоҳату балоғат, тафсиру аҳодис ошно шуд ва тадриҷан ба таснифот пардохта, чанд рисолаеро манзури умум кард. Нахустин асараш «Ислом раҳнамои халқҳо» аст, соли 1985 чоп шуд.

=== Таҳсилоти олӣ ===
Абдушариф Боқизода соли 1994 риштаи забони арабии [[Донишгоҳи давлатии Маскав|Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов]] ва соли 2008 риштаи равоншиносии [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]]ро хатм кардааст..

== Таълифот ==
* «Ислом раҳнамои халқҳо» (1985)
* «Таърихи ислом» (дар ду ҷилд, 1988)
* «Ошноӣ бо Қуръон» (2004)
* «Ҳаҷ» (2006)
* «Рӯзаи моҳи Рамазон» (2006)
* «Закот» (2007)
* «[https://bikhon.tj/%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%b1%d0%b8%d1%8f%d0%b2%d3%a3-%d0%b0%d1%85%d0%bb%d0%be%d2%9b%d3%a3/nasihatnomai-imomi-azam/ Панднома ва ё насиҳатномаи Имоми Аъзам (рҳ)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210302211448/https://bikhon.tj/%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D0%B2%D3%A3-%D0%B0%D1%85%D0%BB%D0%BE%D2%9B%D3%A3/nasihatnomai-imomi-azam/ |date=2021-03-02 }}» (2009)
* «Имоми Аъзам бузургмарди таърихи башарият» (2009) 
* «Фиқҳи исломӣ дар асоси мазҳаби ҳанафӣ» (2011)
* «Тафсири навини Қуръони карим» (2006, 2009, 2011)

== Даргузашт ==
Абдушариф Боқизода 26 сентябри соли 2024 бар асари беморӣ дар шаҳри Душанбе дар 60-солагӣ аргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/09/27/darguzasht-abdusharif-bo%d2%9bizoda-donishmand-va-hovarshinosi-to%d2%b7ik/|title=Даргузашти Абдушариф Боқизода, донишманд ва ховаршиноси тоҷик|author=Муҳаммадназар Наҷмиддинов|website=asiaplus.news|date=2024-09-27|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* «Фиқҳи исломӣ дар асоси мазҳаби ҳанафӣ», — Лоҳур: Lahoria Book Banding in Company, 2011. — 798 c.

== Пайвандҳо ==
* [http://www.ruzgor.tj/din/6843-tafsiri-navini-quroni-karim-padidai-nodirest-dar-hududi-pasoshuravi-9664.html «Тафсири навини Қуръони Карим» падидаи нодирест дар ҳудуди пасошӯравӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170417224210/http://www.ruzgor.tj/din/6843-tafsiri-navini-quroni-karim-padidai-nodirest-dar-hududi-pasoshuravi-9664.html |date=2017-04-17 }} // Рӯзгор. ТҶ, — 19 декабри 2011.
* [http://www.ruzgor.tj/din/7174-2012-01-29-18-01-08.html Абдушариф Боқизода: Тамоми ҷаҳон ба маърифати исломӣ ниёз дорад] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120915114528/http://www.ruzgor.tj/din/7174-2012-01-29-18-01-08.html |date=2012-09-15 }} // Рӯзгор. ТҶ, — 29 январи 2012.

[[Гурӯҳ:Донишмандони исломӣ]]</text>
      <sha1>1fr33nk6u4ys5hdkf79o66cmulrpvap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чойхонаи Роҳат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146049</id>
    <revision>
      <id>1488082</id>
      <parentid>1426128</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8095" sha1="6jxhintinpjaorpzsv08j2browvxefz" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
[[Акс:Чойхонаи Роҳат 2.jpg|thumb|Чойхонаи Роҳат дар фасли зимистон, соли 2017]]
'''Чойхонаи''' «'''Роҳат'''» — [[чойхона]]е маъруф дар [[Душанбе]], яке аз ҷозибаҳои бахши марказии пойтахти [[Тоҷикистон]], ки дар паҳлуи бинои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, то моҳи марти [[соли 2025]] ҷойгир буд.

== Таърих ==
Чойхонаи «Роҳат» соли [[1958]] дар замони роҳбарии [[Турсун Ӯлҷабоев]], бар пояи тарҳи меъмори рус [[Константин Терлетский]], муҳандис [[Даниил Гендлин]] ва устои тоҷик [[Мирзораҳмат Олимов]] сохта шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html |title=Чойхонаи “Роҳат” беҳтарин чойхона дониста шуд |accessdate=2017-02-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516042033/http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html |archivedate=2017-05-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/02/tahribi-chojhonai-ro%d2%b3at-dubora-mavridi-barras%d3%a3-%d2%9baror-giriftaast/|title=Тахриби чойхонаи “Роҳат” дубора “мавриди баррасӣ” қарор гирифтааст|website=asiaplus.news|date=2023-08-02|publisher=ASIA-Plus|lang=tg|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;

== Хӯрокҳо ==
«Роҳат» ҷойи дӯстдоштаи шаҳриён буд. Дар ин ҷо ҳамеша хӯрокҳои болаззати миллӣ – палав, сихкабоб, лағмон, лӯлакабоб, чойи сабз, нони гарм, қанду қандалот пухта мешуд.

== Сохт ==
Сохти бинои чойхона сода буда, айвони пӯшидаро мемонд. Аз ҷониби ғарб комилан кушода, аз шимол ва ҷануб бо биноҳои дуқабатаи хиштӣ маҳдуд буд. Дар ошёнаи якуми биноҳо мағоза ва дар ошёнаи дуюм толори зимистонии чойхона қарор дошт. Дар марказ, дар пушти зинаҳои паҳн, ки ба ошёнаи боло мебурд, ошхонаи таомҳои миллӣ ҷойгир шуда буд. Дар қисмати марказии айвон, байни равҳои бетонии сақф шишакошии (аз шишаи сурх, ки байни чашмакҳои панҷараи оҳанӣ ҷой дошт) сохта шуда буд. Сарфи назар аз расидани нурҳои офтоб, ҳавои чойхона салқин буд, зеро атрофи онро чинорҳои баланд иҳода карда буд.

Сутунҳои баланди гирд, ки сақфи болохонаро нигоҳ медошт, ки аз бетон сохта ва гачкорӣ шуда буданд. Намои асосии бино, болои даромадгоҳи мағозаҳо аз ду ҷониб бо сафол кошикорӣ гашта, деворҳои дохилии чойхона бо гач бо усули «ислимӣ» оро дода шуда буданд. Девори марказии қафо, ки дар меҳвари он зинаи васеъ ҷой гирифтаву ба шакли гачпанҷара буда, ҳавои салқинро мегузаронд. Вақте ки ба воситаи сақф нурҳои офтоб ба панҷара меуфтод, ранги сафеди он тобиши гилеми пурнақшро мегирифт.

Ба намои умумии бино унсурҳои хурди меъмории миллӣ (гулдонҳои кандакорӣ бо гулҳо, панҷараҳои нозуки филиззӣ, қандилҳои зебо, чароғҳои гуногуни сақфу деворҳо ва ғайра) шукӯҳи хос мебахшид. 

== Бозсозӣ ==
Таҷдиди ҷузъии бинои чойхона, ки солҳои 80-уми қарни 20 сурат гирифт (масалан, шишабандӣ кардани табақаи поин) қимати меъморӣ ва бадеии онро коста намуд. Сарфи назар аз ин, «Роҳат» дар асли худ ягона биное буд, ки дар он анъанаҳои миллии меъморӣ бо услубҳои меъмории муосир ҳамоҳанг гардида буданд. Соли 1986 дар ҳавлии дохилии чойхона толори нави тобистонӣ бунёд шуд, ки сутуну равҳои онро устоҳои халқӣ оро доданд (муаллифи лоиҳа меъмор Б. Зуҳуриддинов; устоҳо: А. Қулдошеви Кӯлкандӣ аз Исфара бо писаронаш Абдулҳакиму Абдусобит ва шогирдону ҳамкоронаш А. Мелиев, Х. Муллобеков, Д. Абдунасим, А. Абдураҳмонов, В. Қаҳҳоров, М. Абдураҳмонова ва дигарон).

Соли 2000 дар қисмати ҷанубии ҳавлӣ як бинои калони тарабхона сохтаанд, ки барои тӯю маъракаҳо пешбинӣ шуда буд.

== Таҳриби чойхона ==
1 марти соли 2024 дар Душанбе тахриби чойхонаи маъруфи «Роҳат» оғоз шуд, ки боиси вокунишҳои зиёди ҷомеа ва баҳсҳои доғ дар шабакаҳои иҷтимоӣ гардид, зеро ин чойхона рамзи фарҳангӣ ва ёдгории таърихии пойтахти Тоҷикистон маҳсуб мешуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/alvido-chojhonai-ro%D2%B3at/|title=Алвидоъ, чойхонаи “Роҳат”!|website=Pressa.tj|date=2025-03-05|publisher=С. Убайдулло|lang=|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;.

== Радабандии CNN ==
Дар соли 2017, шабакаи телевизионии амрикоии [[CNN]] роҳнамои 11 чойхонаи бартари ҷаҳонро мунташир кард, ки «Роҳат» дар он мақоми аввалро касб кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html|title=Чойханаи «Роҳат» беҳтарин чойхонаи ҷаҳон дониста шуд|accessdate=2017-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516042033/http://sputnik-tj.com/Tajikistan/20170217/1021713411.html|archivedate=2017-05-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://edition.cnn.com/travel/article/worlds-best-tea-houses/index.html|title=11 of the world's best tea houses|author=Jordan A.|website=[[CNN]]|date=2017-02-16|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-10-13|archive-date=2020-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016202525/http://edition.cnn.com/travel/article/worlds-best-tea-houses/index.html}}&lt;/ref&gt;.

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Chaykhona Rokhat - panoramio.jpg
Dushanbe, Tajikistan - panoramio - alzium (16).jpg
Tea House Rohat, Dushanbe, Tajikistan 2.jpg
Chaykhona Rohat 3.jpg
Tea House Rohat Dushanbe.jpg
Tea House Rohat, Dushanbe, Tajikistan 8.jpg
Tea House Rohat, Dushanbe, Tajikistan 1.jpg
Chaykhona Rohat 5.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Роҳат // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 541—542. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Чойхонаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе]]</text>
      <sha1>6jxhintinpjaorpzsv08j2browvxefz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сайфулло Муллоҷонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146353</id>
    <revision>
      <id>1488044</id>
      <parentid>1415546</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9815" sha1="bra8fk0ho4qzk8gyhiikps7ol2ahg4b" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 =  Сайфулло Муллоҷонов 
 | номи аслӣ                 = Сайфулло Кучакович  Муллоҷонов (Сайфуллоҳ Муллоҷон)
|тасвир                 = 
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |таърихи таваллуд       = 03.09.1972
| зодгоҳ                   = {{Зодгоҳ| ноҳияи Мастчоҳ| ноҳияи Мастчоҳ}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |шаҳрвандӣ            =  {{Парчам|Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт	=  
 |маҳалли даргузашт	=
|фазои илмӣ          = [[таърих]]
 |ҷойҳои кор          = Ташкилоти мададгори мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] 
 |дараҷаи илмӣ          = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои таърих}}
 |унвонҳои илмӣ        = {{Унвонҳои илмӣ ||0}}
 |алма-матер           = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]]
 |роҳбари илмӣ         = 
 |шогирдони маъруф     = 
 |маъруф ба           = 
 |мукофоту ҷоизаҳо = 
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                 =  
 |викитека             = 
 |викианбор             = 
}}
'''Сайфулло Муллоҷонов''' — доктори илмҳои таърих, профессор

== Зиндагинома ==
Сайфулло Муллоҷонов дар хонаводаи коргар таваллуд ёфтааст. Соли 1979 ба мактаби миёнаи  № 10-и ҳамин хоҷагӣ рафта, соли 1989 онро бо баҳои аъло ба поён расонид. Солҳои 1989-1990 ба ҳайси колхозчӣ дар хоҷагии мазкур кор кардааст. Соли 1990 ба шуъбаи рӯзонаи факултети таърихи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]  шомил гардида, соли 1995 онро аз рӯи ихтисоси муаррих-муаллими таърих ва ҷамъиятшиносӣ хатм намудааст. 
Солҳои 1995-2000 дар Ташкилоти мададгори мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба сифати мутахассиси пешбар дар шуъбаи ҳарбӣ – ватандӯстӣ ифои вазифа намуда, ҳамзамон солҳои 1997-1999 дар  шуъбаи рӯзонаи аспирантураи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]  таҳсил кардааст. Соли 2000-ум рисолаи номзадиро дар мавзӯъи «Таърихи Масъудӣ»-и  [[Абулфазли Байҳақӣ]] ҳамчун сарчашма оид ба омӯзиши сохтори сиёсии давлати Ғазнавиён дифоъ кард. Аз 1 октябри соли 1999 ба ҳайси омӯзгор  фаъолияти омӯзгориро шурӯъ карда, дар кафедраҳои Таърихи халқи тоҷик (солҳои 1999-2001) ва Таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёна (аз соли 2001 то имрӯз) ба ҳайси [[омӯзгор]], [[дотсент]] ва [[профессор]] фаъолият кардааст. 
Солҳои 2001-2003 дар факултети таърихи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] ҳамчун муовини декан оид ба шуъбаҳои ғоибона ва рӯзона кор кардаст. Аз 1 апрели соли 2003 то 30 апрели соли 2009 дар вазифаи мудири кафедраи таърихи дунёи қадим ва асрҳои миёна фаъолият намуд.
Аз 1 марти соли 2010 то 1 марти соли 2013 дар докторантура буд. Аз 14 апрели соли 2013 дотсенти кафедраи Таърихи дунёи қадими факултаи Таърихи [[ДМТ]], асрҳои миёна ва бостоншиносӣ, сипас профессори ҳамин кафедра. 
Аз фаннҳои Таърихи дунёи қадим, таърихи асрҳои миёна, ҷуғрофияи таърихии Осиёи Марказӣ, Таърихи дин, Таърихи Эрон, Таърихи кишварҳои араб, Курси махсус дарс гуфтааст.

=Фаъолияти илмӣ  =
Соли 2016 дар мавзӯъи «Нақши омили динӣ дар таърихи сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии Хуросону Мовароуннаҳр дар асрҳои IX-XI» рисолаи докторӣ дифоъ кардааст.
Ба таҳқиқи таърихи асримиёнагии халқи тоҷик ва халқҳои ҳамҷавори Осиёи Марказӣ ва Эрон машғул буда, дар ин замина зиёда аз 180 мақолаи илмӣ, илмӣ-оммавӣ ба табъ расонидааст. Дар конференсия, семинар ва симпозиумҳои байналмилалӣ дар шаҳрҳои Душанбе, Хуҷанд, Челябинск, Алмаато, Остона, Ашхобод, Теҳрон, Бишкек, Нукус ширкат ва суханронӣ кардааст.
  
=Осор = 
* Таърихи халқи тоҷик (бо ҳаммуаллифии Н. Ҳотамов, Д. Довудӣ, М. Исоматов). Китоби дарсӣ барои ихтисосҳои ғайри таърихи мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Душанбе, 2011. 644 с.; 
* Таърихи халқи тоҷик (бо ҳаммуаллифии А. Муллоҷонов). Душанбе, 2012. 432 с.; 
* Донишномаи мухтасари кӯдакон ва наврасон (гурӯҳи муаллифон). Душанбе, 2013. 536 с; 
* Таърихи халқи тоҷик. ҷилди 3.(гурӯҳи муаллифон). Душанбе, 2013. 580 с.; 
* Таърихи Масъудӣ»-и Абулфазли Байҳақӣ (муруре пиромуни сохтори идорию русумоти дарбори Ғазнавиён). Душанбе, 2013. 240 с.; 
* Маориф гарави пешрафти ҷомеа (дар ҳаммуаллифӣ бо Ҷурабоев Ҷ., Кӯчаров А. ва Сайфуллоев А.). Душанбе, 2014. 324 с.; 
* Таърихи халқи тоҷик (бо ҳаммуаллифии Н. Ҳотамов, Д. Довудӣ, М. Исоматов) Китоби дарсӣ барои ихтисосҳои ғайри таърихи мактабҳои олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Душанбе, 2015 (нашри дуввум бо иловаҳо ва такмилҳо). 643 с.;
* Хуросону Мовароуннаҳр аз нигоҳи Ҷаҳонгардон(бо ҳаммуаллифӣ бо Б. Тоҳирниё). Машҳад, 1394 (2015). 198 с.;
* Религиозный фактор  в социально-политической истории Хорасана и Мавераннахра (IX – XI вв.). Душанбе, 2015. -320 с; Таърихи халқи тоҷик (барои хонандагони синфи 7). (дар ҳаммуаллифӣ бо С. Хоҷаев). Душанбе, 2016. 246 с.
* Таърихи Байҳақӣ. Таҳиягари матн, муаллифи муқаддима, ҳавошӣ ва феҳристҳо С. Муллоҷон. Душанбе, 2014. 774 с. 
* Таърихи Табарӣ. ҷилди 15. Душанбе, 2014. 320 с.
;Осори зеринро ба нашр омода кардааст:

* Зигред Ҳунка. Фарҳанги ислом дар Аврупо. Душанбе, 2012. 670 с.;
* Аз фанҳои «Таърихи Эрон». Душанбе, 2004, «Таърихи Осиё ва Африко дар асрҳои миёна». Душанбе, 2008. «Таърихи дунёи қадим». Душанбе, 2008. барномаи таълимӣ таҳия ва нашр кардааст.
== Нигаред низ ==
* [https://khovar.tj/2018/09/sajfullo-mullo-onov-doktori-ilmi-tarih-isti-loliyati-davlatii-to-ikistonro-peshvoi-millat-komil-gardondand/ Сайфулло Муллоҷон, доктори илми таърих: «Истиқлолияти давлатии Тоҷикистонро Пешвои миллат комил гардонданд»]
* [https://asiaplus.news/tg/2024/10/15/sajfullo%d2%b3i-mullo%d2%b7on-bo-%d2%b3ama-kamu-kostash-tasisi-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3-%d2%b3odisai-buzurgi-tarihi-mo-ast/ Сайфуллоҳи Муллоҷон: Бо ҳама каму косташ таъсиси Тоҷикистони Шӯравӣ ҳодисаи бузурги таърихи мо аст]

== Сарчашма ==
* Энциклопедияи олимони Донишгоҳи давлатии миллии  Тоҷикистон. - Душанбе,2008. - 146 с;

[[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>bra8fk0ho4qzk8gyhiikps7ol2ahg4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фозил Абдураҳмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146390</id>
    <revision>
      <id>1488162</id>
      <parentid>1354880</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7140" sha1="o6923o0enxyxquwc9sgp7rdfc0mn7n7" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 = Фозил Абдураҳмонов
| номи аслӣ                 = Фозил Абдураҳмонов
|тасвир                 = 
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |таърихи таваллуд       = 05.12.1930
| зодгоҳ                   = {{Зодгоҳ|Конибодом|шаҳри Конибодом }} [[вилояти Суғд]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |шаҳрвандӣ            =  {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт	= 22.09.2022 
 |маҳалли даргузашт	={{маҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}
|фазои илмӣ          = [[тиб]]
 |ҷойҳои кор          = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]], 
 |дараҷаи илмӣ          = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}}
 |унвонҳои илмӣ        = {{Унвонҳои илмӣ ||0}}
 |алма-матер           =  [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]],
|роҳбари илмӣ         = 
 |шогирдони маъруф     = 
 |маъруф ба           = 
 |ҷоизаҳо = Ходими шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1994), ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, 7 медал ва ифтихорномаҳо, Аълочии соҳаи тандурустӣ.
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                 =  
 |викитека             = 
 |викианбор             = 
}}  
'''Фозил Абдураҳмонов''' (05.12.1930, шаҳри Конибодом)— [[доктори илм]]ҳои тиб ([[1968]]), [[профессор]] ([[1969]]), Ходими шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1994).

== Зиндагинома==
Фозил Абдураҳмонов хатмкардаи факултаи муолиҷавии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] (1952). Аспиранти кафедраи анатомияи эътидолии одами Донишкадаи тиббии 2-юми Москва ба номи И.В. Сталин (ҳоло Донишгоҳи тиббии Москва ба номи Н.И. Пирогов; 1952-1955), ассистент (1955-1961), дотсенти кафедраи анатомияи эътидолии одами ИДТТ (1961-1967) ва ҳамзамон муаллими калони факултаи тарбияи ҷисмонии ИДПД (1955-1957), директори Омӯзишгоҳи тиббии Душанбе (ҳоло коллеҷ; 1957-1962), декани факултаҳои педиатрӣ ва стоматологӣ (1963-1967, 1968-1969), мудири кафедраи анатомияи эътидолии одами факултаҳои педиатрӣ ва фармакологӣ (1968-1994), мудир (1994-2006) ва профессори (аз 2006) кафедраи муттаҳидаи анатомияи одами [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] кор кардааст.
Профессор Фозил Абдураҳмонов, яке аз донишмандони тоҷик дар арсаи таҳқиқи анатомияи инсон ва доктори илмҳои тиб, субҳи [[22 сентябр|22 сентябри]] [[соли 2022]] дар Душанбе аз олам даргузашт. Марҳум 92 сол дошт ва даргузашти ӯро аҳли илм ва шогирдонаш талафоти бузург унвон карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/26/darguzashti-donishmandi-to%d2%b7ik-fozil-abdura%d2%b3monov/|title= Даргузашти донишманди тоҷик Фозил Абдураҳмонов|author=|website=asiaplus.news|date= 2022|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-04-26}}&lt;/ref&gt;

== Фаолияти илмӣ == 
Доир ба масоили таъмини хуни бахшҳои ҷудогонаи мағзи сар, ғадудҳои тарашшуҳи дохилӣ ва морфологияи рагҳои хурди хуну лимфагарди узву бофтаҳои одам дар ҳолати муътадил ва беморӣ (перитонит, илтиҳоби гурда, сиррози ҷигар, ғалаёни хун ва ғайра), ҳамчунин дар шароити таҷриба дар водиҳо ва баландкӯҳҳо (ағбаҳои Анзоб ва Мурғоб), сохтори макро ва микроскопии рагҳои хунгарди узвҳои ҷавфи шикам дар ҳолати муътадил, ноқисӣ ва таҷриба дар шароити водӣ ва баландкӯҳ ковиши илмӣ анҷом додааст. Муаллифи зиёда аз 170 асару мақолаҳои илмӣ ва таълимию методӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;Фозил Абдураҳмонов&quot;&gt;[http://old.tajmedun.tj/publ/ehnciklopedija/abdura_monov_fozil/1-1-0-8 Фозил Абдураҳмонов]&lt;/ref&gt;

== Осор == 
* Артериальное кровоснабжение красного ядра мозга человека. – М., 1955;  
* Микромикроскопическое строение внутриорганного русла брюшины в норме и эксперименты: Дисс…доктора мед.наук. – Д., 1968;  
* Кровеносные сосуды брюшины. – Д., 1973;  
* Анатомияи одам, ҷ. 1. – Д., 1995, ҷ. 2, 1998;  
* Краткий атлас анатомии человека (соавтор). – Д., 2000;  
* Атлас – учебник по функциональной анатомии человека. Часть 1 – 2. – Д., 2006, 2008. 
== Ҷоизаҳо == 
Бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, 7 медал ва ифтихорномаҳо мукофотонида шудааст. Ходими шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон. Аълочии соҳаи тандурустӣ.&lt;ref name=&quot;Фозил Абдураҳмонов&quot;/&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Арбобони шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>o6923o0enxyxquwc9sgp7rdfc0mn7n7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саъдулло Раҳимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146467</id>
    <revision>
      <id>1488085</id>
      <parentid>1445588</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9445" sha1="a13o9y798adlz9l23i766t4ceinq8j6" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном               = Саъдулло Раҳимов 
 |номи аслӣ         = Раҳимов Саъдулло Хайруллоевич
 |тасвир            = 
 |бар               = 
 |тавсифи тасвир    = 
 |таърихи таваллуд  = 08.11.1951
 |зодгоҳ            = 
 |шаҳрвандӣ         = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт	= 04.05.2024
 |маҳалли даргузашт	= {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ        = 
 |ҷойҳои кор        = Пажӯҳишгоҳи фалсафа ва ҳуқуқи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]], [[Тоҷикфилм|киностудияи «Тоҷикфилм»]], Кумитаи телевизион ва радиошунавоии ҶТ
 |дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои фалсафа}}
 |унвонҳои илмӣ     = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер        = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон]]
 |роҳбари илмӣ      = 
 |шогирдони маъруф  = 
 |маъруф ба         = 
 |мукофоту ҷоизаҳо  = 
 |имзо              = 
 |бари имзо         = 
 |сайт              = 
 |викитека          = 
 |викианбор         = 
}}
'''Саъдулло Раҳимов''' (''Раҳимов Саъдулло Хайруллоевич''; [[8 ноябр]]и [[1951]], [[ноҳияи Ромитан]], [[вилояти Бухоро]] — [[4 май|4 майи]] [[2024]] [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/05/04/darguzashti-far%d2%b3angshinosi-maruf-va-muna%d2%9b%d2%9bidi-sinamo-sadullo-ra%d2%b3imov/|title= Даргузашти фарҳангшиноси маъруф ва мунаққиди синамо Саъдулло Раҳимов|author=|website=asiaplustj.info/tj/news|date= 2024|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-05-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20240504/dushanbe-smert-kinokritikadullo-rakhimov-1062723513.html|title=В Душанбе умер кинокритик Садулло Рахимов|author=|website=Sputnik Таджикистан|date=2024-05-04|lang=ru|accessdate=2024-05-04}}&lt;/ref&gt;   — фарҳангшинос, муҳаққиқ ва мунаққиди синамо, доктори илмҳои фалсафа ([[2007]]). Узви Иттиҳодияи синамогарони ИҶШС (1985) ва Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Саъдулло Раҳимов факултаи забон ва адабиёти руси [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон]]ро соли 1974 хатм карда, дар Институти фалсафаи АИ Тоҷикистон фаъолият намуда, аз лаборант то котиби илмӣ расидааст. Бо танаффус 1987—1993, 1995—1997 директори [[Тоҷикфилм|киностудияи «Тоҷикфилм»]], 1997—1998 муовини раиси Кумитаи телевизион ва радиошунавоии ҷумҳурӣ заҳмат кашидааст. Саъдулло Раҳимов Таҳқиқгари муваффақи [[Синамои Тоҷикистон| синамои тоҷик]] ба шумор меравад, аз соли 2011 то 2024 котиби Иттифоқи кинематографистони Тоҷикистон буд. Ӯ яке аз ташабускорони кинофестивали байналмилалии “Дидор”, ки соле ду маротиба дар пойтахти Тоҷикистон, шаҳри Душанбе баргузор мегардид, буд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Энциклопедия кино Таджикистана. Краткая история кино Таджикистана - Душанбе, 2012.&lt;/ref&gt;

== Эҷодиёт дар синамо ==
[[Филмноманавис |Муаллифи сенария]], [[Коргардони филм|коргардони]] бисёр [[Филми мустанад|филмҳои мустанад]], аз қабили «Занон-сармоядорон», «Маҳваш», «Сайёҳат дар Ватан», «Арӯсак», «Ҷойҳои муқаддас», «Насими Қаратоғ», «Ман мунаққиди одилам», «Академик Диноршоев», силсилафилмҳо дар бораи ВМКБ: «Ишкошимиҳо», «Рӯшониҳо», «Гулбек» аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251108/sub-ba-hair-toikiston-yak-rz-dar-tarih-zodrzi-shahsiyato-vazi-avo-baroi-8-noyabri-soli-2025|title= Субҳ ба хайр, Тоҷикистон! Як рӯз дар таърих, зодрӯзи шахсиятҳо, вазъи ҳаво барои 8 ноябри соли 2025 Саъдулло Раҳимов|author=|website=asiaplustj.info/tj/news|date= 2025|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-11-09}}&lt;/ref&gt;


Саъдулло Раҳимов, фарҳангшинос, муҳаққиқ ва мунаққиди синамо ва доктори илмҳои фалсафа пас аз як ҷарроҳӣ субҳи 4 майи соли 2024 дар ш Душанбе аз олам чашм пӯшид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/05/04/darguzashti-far%d2%b3angshinosi-maruf-va-muna%d2%9b%d2%9bidi-sinamo-sadullo-ra%d2%b3imov/|title= Даргузашти фарҳангшиноси маъруф ва мунаққиди синамо Саъдулло Раҳимов|author=|website=asiaplustj.info/tj/news|date= 2024|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-05-05}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти илмӣ ==
Бобати таърихи афкори эстетикии халқи тоҷик, марҳилаҳои он, эстетика ва ақоиди фалсафии [[Зардуштия]] таҳқиқоти судманд анҷом додааст. Ҳамчун муҳаққиқ ва мунаққиди синамо доир ба таъриху эҷодиёти синамогарони Тоҷиксистон мақолаву асрҳои зиёде таълиф намудааст. Ӯ яке аз ҳаммураттибони китоби «Энциклопедия кино Таджикистана. Краткая история кино Таджикистана», (Д., 2012, (ба заб. русӣ) мебошад.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Энциклопедия кино Таджикистана. Краткая история кино Таджикистана - Душанбе, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/05/04/darguzashti-far%d2%b3angshinosi-maruf-va-muna%d2%9b%d2%9bidi-sinamo-sadullo-ra%d2%b3imov/|title= Даргузашти фарҳангшиноси маъруф ва мунаққиди синамо Саъдулло Раҳимов|author=|website=asiaplustj.info/tj/news|date= 2024|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-05-05}}&lt;/ref&gt;

== Осор ==
* Характерные особенности таджикского искусства в период развитого социализма. — Д., 1978;
* Нури парда. — Д., 2004 (тоҷикӣ ва русӣ); 
* Таджикский народный театр. — Д., 2005 (ҳаммуаллиф);
* Из истории эстетических воззрений таджикского народа. — Д., 2005;
* Три этапа из истории эстетических воззрений таджикского народа. — Д., 2006;
* Эстетика зороастризма. — Д., 2006; 
* Философско-эстетические идеи зороастризма: Дисс… док. филос. наук. — Д., 2007;
* Из одиночества - с любви. — Д., 2009; 
* Документальное кино в фокусе. — Д., 2011;
* Энциклопедия кино Таджикистана. Краткая история кино Таджикистана — Душанбе, 2012.(ҳаммуаллиф); 
* Нури ситораи хомӯш. [[Зиёдулло Шаҳидӣ]] ва суннатҳои бадеии мусиқии тоҷик. — Д., 2015 (ҳаммуаллиф).
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=17161 ВАЗЪИ НОХУБИ ПЕШНИҲОДИ МАВОД БА БОЙГОНИИ ДАВЛАТӢ]
* [https://jovidmuqim.wordpress.com/2012/11/17/синамогарон-ба-дидор-и-ҳам-мерасанд/ Синамогарон ба «Дидор»-и ҳам мерасанд]

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>a13o9y798adlz9l23i766t4ceinq8j6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобоҷон Азиз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149288</id>
    <revision>
      <id>1488155</id>
      <parentid>1463716</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8026" sha1="9vzzsf0tafotnrvljjv61eovwj0wlio" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = solo_singer
 |ном                  = Бобоҷон Азиз 
 |номи аслӣ            = Бобоҷон Азизов
 |тасвир               = Бобоҷон Азизов.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 26.06.1950
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 21.01.2021
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}}, [[вилояти Хатлон]], [[Тоҷикистон]]
 |солҳои фаъолият      = 
 |кишвар               = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |касб                 = [[сароянда]], [[ҳунарпешаи театр]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = 
 |сабк                 = 
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = 
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1996)&lt;br&gt; {{Ордени Дӯстӣ|1998}} &lt;br&gt; Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}

'''Бобоҷон Азиз''' (''Бобоҷон Азизов''; [[26 июн]]и [[1950]], [[Кӯлоб]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[21 январ]]и [[2021]], [[Кӯлоб]], [[вилояти Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[сароянда]] ва [[ҳунарпешаи театр]]и тоҷик, [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1996).

== Зиндагинома ==
Бобоҷон Азиз 26 июни соли 1950 дар шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kmt.tj/bobochon-azizov-khunarmandi-maruf-niz-tarki-olam-kard|title=Бобоҷон Азизов –ҳунарманди маъруф низ тарки олам кард|author=Манижа Раҷабова|website=kmt.tj|date=2021-01-21|publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|accessdate=2021-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210129043813/http://kmt.tj/bobochon-azizov-khunarmandi-maruf-niz-tarki-olam-kard|archivedate=2021-01-29}}&lt;/ref&gt;. Ӯ дар 15-солагиаш ба саҳна баромада, дар аввалҳои даҳи 1970 аз худ ба сифати як овозхони касбӣ дарак дод&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/famous-singer-bobojon-aziz-in-coma-/29385269.html|title=Овозхон Бобоҷон Азиз дар ҳолати кома афтодааст. ВИДЕО|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-01-21}}&lt;/ref&gt;. Хатмкардаи факултети забон ва адабиёти тоҷики Институти давлатии педагогии Кӯлоб (1971). Дар хидмати низомӣ (1972—1974). Корманди Хонаи маданияти шаҳри Кӯлоб (1974—1976), сарояндаи Театри давлатии мазҳакаи мусиқии шаҳри Кӯлоб ба номи С. Вализода (1976—1989). Аз соли 1989 роҳбари бадеии ансамбли «Навои Хатлон».

== Овозхонӣ ==
Дар эҷоди суруду оҳангҳо сабки хоса дошт. Сурудҳои «Дилҳо нишона карда» (ғазали Мушфиқӣ), «Дар дидаи ман монд» (ғазали [[Абулқосим Лоҳутӣ|Лоҳутӣ]]), «Ёди Ватан» (ғазали Махфӣ), «Ҳарфи дигар мазан» (шеъри Ҳ. Ғоиб), «Нолаи Кова» (шеъри Лоиқ, оҳанги А. Баротов), «Хорӣ макун» (шеъри С. Аюбӣ), «Модар» (шеъри Ф. Ансорӣ, оҳанги А. Баротов), «Ту ширинлаб» (ғазали Ҷомӣ, оҳанги Ф. Одинаев) ва ғайра ки Бобоҷон Азизов сурудааст, хеле дилнишинанд.

== Театр ==
Бобоҷон Азиз маҳорати хуби бозигарӣ дар театр низ дошт ва дар чанде аз намоишҳо нақшҳои асосии Муҳаммадалии Ашқар («Карим Девона»-и [[Тӯрахон Аҳмадхонов]]), Фарҳод («Хусрав ва Ширин»-и [[Мирзо Турсунзода]] ва [[Абдусалом Деҳотӣ]]) ва ғайрараро бозидааст.

== Ҷоизаҳо ==
Дорандаи ҷоизаи Озмуни ҷумҳуриявии ҳофизони ҷавон (1979), иштирокчии Фестивали умумииттифоқии театрҳои халқӣ дар шаҳри Москва (1969), Фестивали умумиҷаҳонии театрҳои халқӣ дар шаҳри Кишинёв (1970) ва Ярмаркаи умумиҷаҳонии Лейпсиг (РДГ, 1983).

Бо ордени Дӯстӣ (1998) ва Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.

== Беморӣ ва даргузашт ==
Бобоҷон Азиз солҳои ахри умраш сактаи мағзӣ гирифта дар бистарӣ беморӣ қарор дошт ва бар асари дардмандӣ наметавонист ба осонӣ мисраъҳои таронаҳояшро ба ёд оварад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Бобоҷон Азиз 21 январи соли 2021 дар 70 солагӣ бар асари беморие ки дошт, дар зодгоҳаш шаҳри Кӯлоб даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/21/darguzashti-ovozhoni-maruf-bobo%d2%b7on-azizov-dar-sinni-70-solag%d3%a3/|title=Даргузашти овозхони маъруф Бобоҷон Азизов дар синни 70-солагӣ|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-01-21}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* [[Ҷӯрахон Обидпур|Обидпур Ҷ.]] Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. — Душанбе: Аржанг, 2019. — С. 11 — 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3C8ByATIbdA|title=Нози хаёл - Бобоҷон Азизов|author=Нигинаи Муъмин|website=YouTube|date=|publisher=ТВ Сафина}}
* {{Cite web|url=http://kmt.tj/chand-suhan-az-khunarmandi-asil-bobochon-azizov|title=Чанд сухан аз ҳунарманди асил Бобоҷон Азизов|author=Таҳияи Манижа Раҷабова|website=kmt.tj|date=2020-06-26|publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|accessdate=2020-07-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630015749/http://kmt.tj/chand-suhan-az-khunarmandi-asil-bobochon-azizov|archivedate=2020-06-30}}
* {{Cite web|url=http://www.bbc.com/tajik/news/2010/12/101206_sq_ah_literature|title=Ҷашни 60-солагии Бобоҷон Азизов|author=|website=BBC Tajik/Persian|date=2010-12-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-07-20}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Азизов Бобоҷон|1}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таваллудшудагон дар Кӯлоб]]</text>
      <sha1>9vzzsf0tafotnrvljjv61eovwj0wlio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заур Дахте</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150392</id>
    <revision>
      <id>1487939</id>
      <parentid>1482393</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11313" sha1="973oxg02v3am97dbsa7k6puab27tsq5" xml:space="preserve">{{Синамогар
 |ном                  = Заур Дахте
 |номи аслӣ            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Дахте Заур Рустамович
 |тасвир               =
 |бар                  = 275px
 |тавсифи тасвир       = Соли 2021 дар Ҷашнвораи байналмилалии филмҳои Тошкент Заур Дахте барои кори ҳаёташ бо ҷоиза сарфароз гардид.
 |таърихи таваллуд     = 18.08.1936
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Доғистон}}
 |шаҳрвандӣ            = {{парчам|Тоҷикистон}}
 |табаият              = 
 |таърихи даргузашт    = 15.08.2024
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Варзоб|Варзоб}}, [[Тоҷикистон]] 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |завҷа                = 
 |фарзандон            = 
 |навъи фаъолият       = [[филмбардор]], [[аккос]] 
 |ҷоизаҳо              = 
 |соядаст              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Заур Дахте''' (''Дахте Заур Рустамович''; [[18 август]]и [[1936]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kino-teatr.ru/kino/operator/sov/43234/bio/|title=Заур Дахте|publisher=Кино-Театр.РУ|accessdate=2017-10-04}}&lt;/ref&gt;, [[Доғистон]] — [[15 август]]и [[2024]], [[ноҳияи Варзоб]], [[Тоҷикистон]]) — [[филмбардор]], [[аккос]] ва ходими хидматнишондодаи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Ӯ соли 1936 дар Доғистон ба дунё омада ва аз соли 1937 то соли 1951 дар Ирон зиндагӣ кардааст. Ӯ то синфи 6 дар мадрасае дар шаҳри [[Теҳрон]] таҳсил намудааст. Заур Дахте аз соли 1955 то соли 1958 дар парваришгоҳи байналмилалии [[Интердом]] шаҳри Ивановои Русия таҳсил ва зиндагӣ кардааст. Баъд барои кор ба студияи [[Тоҷикфилм|«Тоҷикфилм»]] ба шаҳри [[Душанбе]] омад. Пас аз муддате ба Донишгоҳи синамои шаҳри [[Маскав]] (ВГИК) пазируфта шуд. Ҳанӯз дар солҳои донишҷӯиаш, ӯро ба унвони филмбардори студияи «Тоҷикфилм» мешинохтанд.

== Фаъолияти эҷодӣ ==
Рисолаи дипломии ӯ филми кӯтоҳи ҳунарии «Лола» буд, ки бар асоси достони ҳамноме аз Содиқ Ҳидоят, нависандаи фақиди эронӣ сохта шудааст. Пас аз ин филм ӯ ба унвони филмбардор ва таҳиягар шуҳрат пайдо кард. Соли 1968 ӯ филми ҳунарии «Вохӯрӣ дар назди масҷиди куҳна»-ро филмбардорӣ кард. Сипас, силсилаи филмҳои «Чор нафар аз Чорсанг» (дар ду қисмат, дар таҳияи М.Қосимова), «Паланг зарур аст» (дар таҳияи Б. Арабов), «Шераки ҷасур» (дар таҳияи М. Маҳмудов)-ро филмбардорӣ кард.

Ҳамкории Заур Дахте бо коргардони шинохта [[Борис Кимёгаров]] дар фаъолияти эҷодии ӯ ҷойгоҳе хос дорад. «Одам пӯсташро иваз мекунад» ва «Рустам ва Суҳроб» беҳтарин филмҳои сохти «Тоҷикфилм» маҳсуб мешаванд ва ин филмҳо на танҳо дар қаламрави шӯравии собиқ, балки дар хориҷ аз он ҳам бинандаи зиёд доштанд. Дар сохти ин филмҳо Заур Дахте ба унвони филмбардор саҳми бузурге дорад.

Заур Дахте дар таҳияи беш аз 600 филми мустанад ширкат кардааст. Ду филми ӯ ба [[Малика Собирова]], ситораи балети тоҷик ва шӯравӣ ихтисос доранд. «Малика»- филми аввали Заур Дахте соли 1966 ҷоизаи ҷашнвораи синамои ҷумҳуриҳои Осиёи Марказиро ба худ ихтисос дод. Дар соли 1982, пас аз даргузашти Малика Собирова, Заур Дахте филми дуюми худро бо номи «Маликаи мо» сохт.

Дар даҳаи 1970 ва 1980 Заур Дахте борҳо ҷараёни амалиёти ҷангӣ дар Афғонистонро филмбардорӣ кард. Сужаҳои зиёде дар бораи бостоншиносон ва бозёфтҳои онҳо, аз ҷумла муҷасаммаи Буддоро филмбардорӣ карда, ки ҳоло дар музеи мардумнигории Тоҷикистон маҳфуз аст.

Ҷасорату мардонагии Заур баъд аз он вирди забонҳо шуд, ки ӯ барои филмбардории [[Юрий Баранов]], қаҳрамони ҷаҳон дар чатрбозӣ дар филми «Маҳалли зиндагиаш-осмон» 17 маротиба бо чатр ва дурбини филмбардорӣ худро аз ҳавопаймо парт кард. Барои ин филм ӯ дар соли 1982 ҷоизаи аввали ҷашнвораи байналмилалии [[Каунас]] дар Литваро ба худ ихтисос дод.

Филмҳои Заур Дахте дар бораи зиндагӣ ва сарнавишти шуарои бузурги тоҷику форс Абулқосим Лоҳутӣ, Мирзо Турсунзода, Боқӣ Раҳимзода, Ҳофизи Шерозӣ ва Абдураҳмони Ҷомӣ ба хазинаи тилоии синамои миллии Тоҷикистон ворид шудаанд.

== Аккосӣ ==
Дар канори филмбардорӣ Заур Дахте ба аккосӣ ҳам алоқаи зиёде дорад. Солиёни зиёдест, ки ӯ аккосӣ мекунад. Аксҳояш ба мавзӯъҳои гуногун ихтисос доранд. Дар ин аксҳо танаввӯъи рангҳо ба назар мерасад ва гармии қалби аккос эҳсос мешавад. Соатҳо ин аксҳоро мешавад тамошо кард. Дар сукути аксҳои Заур Дахте умқ ва ҳаракат дида мешавад — ҳаракати эҳсосот ва андеша. Зоҳиран ин падидаест қонунӣ, вақте филмбардор аккосӣ мекунад. Албатта, на филмбардори маъмулӣ, балки яке аз беҳтарин филмбардорони синемои тоҷик.

=== Намоиши аксҳо ===
Аввалин намоишгоҳи аксҳои Заур Рустамович Дахте дар соли 2003 дар Душанбе баргузор шуда буд. Баъдтар намоиши осори аккосиаш дар Чин, Ҳинд, Ҷопон, Русия, Фаронса, Олмон, Қазоқистон, Озарбойҷон ва Белорус баргузор шуданд.

== Ҷоизаҳо ==
Пас аз баргузории муваффақонаи намоиши аксҳои Заур Дахте дар Русия ва Фаронса, Ҳукумати Тоҷикистон заҳамоти ӯро бо медали «Хидмати Шоиста» қадр кард. Соли 2011 Заур Дахте барандаи унвони ифтихории академики Академияи мусаввирии Тоҷикистон шуд. Соли 2021 дар Ҷашнвораи байналмилалии филмҳои Тошкент Заур Дахте барои кори ҳаёташ бо ҷоиза сарфароз гардид.

== Даргузашт ==
Заур Дахте [[15 август]]и [[Соли 2024|2024]] бар асари як тасодуфи ҷодаӣ дар роҳи Душанбе-Хуҷанд дар [[ноҳияи Варзоб]] даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/08/15/v-tadzhikistane-pogib-izvestnyj-kinooperator-i-fotohudozhnik-zaur-dahte/|title=В Таджикистане погиб известный кинооператор и фотохудожник Заур Дахте|author=Нигина Аслонова|website=asiaplus.news|date=2024-08-15|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-08-15}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=http://sputnik-tj.com/culture/20161203/1021225592/Zaur-Dahte-60-soli-ejodiyot.html|title=Дар Душанбе 60-соли эҷодиёти Заур Дахте қайд мешавад|author=Sputnik|publisher=sputnik-tj.com|lang=tg|accessdate=2017-10-04}}
* {{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/28154178.html|title=Дил ба ёру даст – ба кор. Заур Дахте 80-сола шуд. ВИДЕО|publisher=Радиои Озодӣ|accessdate=2017-10-04}}
* {{Cite news|title=Секрет фамилии Заура Дахте {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|url=http://www.news.tj/ru/news/sekret-familii-zaura-dakhte|accessdate=2017-10-04|archivedate=2017-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113201100/http://www.news.tj/ru/news/sekret-familii-zaura-dakhte|=https://web.archive.org/web/20170113201100/http://www.news.tj/ru/news/sekret-familii-zaura-dakhte}}
* {{Cite news|title=В Вашингтоне прошла фотовыставка работ Заура Дахте - Avesta - информационное агентство|url=http://avesta.tj/2016/09/13/v-vashingtone-proshla-fotovystavka-rabot-zaura-dahte/|work=Avesta - информационное агентство|date=2016-09-13|accessdate=2017-10-04|language=ru}}
* {{Cite web|url=http://www.safarov.ru/06.php?act=news_by_id&amp;news_id=17555|title=Родом из «Туде». История иранской политэмиграции в судьбах и лицах|author=Нигора Бухари-заде|website=|date=|publisher=www.safarov.ru|accessdate=2017-10-04}}

== Сарчашма ==
* {{Cite web|url=http://tajikmultimedia.org/dakhte.html|title=Заур Дахте|author=|website=Академияи Чандрасонаии Тоҷик|date=|publisher=tajikmultimedia.org|accessdate=2017-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160301201312/http://tajikmultimedia.org/dakhte.html|archivedate=2016-03-01}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Аккосон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Аксбардорони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>973oxg02v3am97dbsa7k6puab27tsq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдуқодири Абдуқаҳҳор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200729</id>
    <revision>
      <id>1488164</id>
      <parentid>1340929</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6363" sha1="mr44hdv2daqt32wd2xjmvxq0apt1kla" xml:space="preserve">{{Шахс
 |ном                  = Абдуқодири Абдуқаҳҳор
 |номи аслӣ            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Талбаков Абдуқодир Абдуқаҳҳорович
 |тасвир               = Абдуқодири Абдуқаҳҳор.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = Абдуқодири Абдуқаҳҳор, сурат аз саҳифаи фейсбукии ӯ.
 |зодрӯз               = 15.12.1967
 |зодгоҳ               = деҳаи Баҳористон, {{Зодгоҳ|ноҳияи Фархор}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |табаият              = 
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |завҷа                = 
 |фарзандон            = 
 |пеша                 = {{рӯзноманигор|тоҷик|Тоҷикистон}}
 |ҷоизаҳо              = {{ордени Шараф|2010}}
 |соядаст              = 
 |сайт                 = https://www.facebook.com/abdukodir.talbakov
 |викианбор            = 
}}
'''Абдуқодири Абдуқаҳҳор''' (''Талбаков Абдуқодир Абдуқаҳҳорович''; тав. [[15 декабр]]и [[1967]], деҳаи Баҳористон, [[ноҳияи Фархор]], [[вилояти Кӯлоб]]) — {{рӯзноманигор}}и саршиноси [[Тоҷикистон|тоҷик]]. Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Абдуқодир Талбаков 15 декабри соли 1967 дар деҳаи Баҳористони ноҳияи Фархори вилояти Кӯлоб ба дунё омадааст. Ӯ таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи умумиро солҳои 1975—1985 дар мактаби миёнаи умумии № 19-и зодгоҳаш гирифтааст. Солҳои 1987—1989 дар саффи Қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ адои хидмати ҳарбӣ кардааст. Соли 1995 [[Факултети филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]ро хатм кардааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Абдуқодири Абдуқаҳҳор фаъолияташро аз [[ТВ Тоҷикистон|Телевизиони Тоҷикистон]] оғоз карда, беш аз 10 сол дар онҷо кору фаъолият кардааст:

* 1995—1998 — муҳаррири саридораи «Ахбор»-и Телевизиони Тоҷикистон;
* 1998—1999 — муҳаррири калони идораи иттилооти-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 1999—2001 — муовини сармуҳаррири идораи иттилоотӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2001—2002 — сармуҳаррири идораи иттилоотӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2002—2002 — муҳаррири идораи барномаҳои сиёсӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2002—2004 — шореҳи идораи барномаҳои сиёсӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2004—2005 — муҳаррири варзидаи барномаҳои «Субҳ», сармуҳаррири идораи барномаҳои иттилооти-таҳлилӣ ва муҳаррири варзидаи идораи барномаҳои сиёсӣ-таҳлилии Телевизиони Тоҷикистон;
* 2006—2012 — директори Радиои Тоҷикистони Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2012—2014 — сарварии Муассисаи давлатии телевизиони «Пойтахт»;
* 2014—2015 — сардори шуъбаи фарҳанги Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе; 
* 2015—2023 — директори [[Китобхонаи марказии шаҳрии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-03-06|author=РАО/РО|date=2015-05-19|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Абдулқодири Абдуқаҳҳор раиси Китобхонаи Лоҳутӣ шуд|url=https://www.ozodi.org/a/27024988.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-03-06|author=Мӯъмин Аҳмадӣ|date=2023-03-06|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Абдуқодири Абдуқаҳҳор гуфт, аз мақомаш истеъфо дод|url=https://www.ozodi.org/a/32303659.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/03/06/abdu%d2%9bodiri-abdu%d2%9ba%d2%b3%d2%b3or-guft-istefoyash-ba-tasisi-%d2%b7amiyati-zardushtiyon-rabt-nadorad/|title=Абдуқодири Абдуқаҳҳор гуфт, истеъфояш ба таъсиси ҷамъияти “Зардуштиён” рабт надорад|author=Мазҳаб Ҷумъа|website=asiaplus.news|date=2023-03-06|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-03-06}}&lt;/ref&gt;.

Вакили Маҷлиси вакилони халиқи ноҳияи Синои шаҳри Душанбе даъвати чорум мебошад. Дар таҳияи чандин филмҳо нақш дорад.

== Ҷоизаҳо ==
Соли 2010 бо [[ордени Шараф]] дараҷаи 2 қадрдонӣ шудааст.

== Хонавода ==
Оиладор, соҳиби 3 фарзанд: 2 духтар ва як писар аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо==
* {{Cite web|url=https://tojnews.org/tj/personality/abdukodiri-abdukakhor|title=Абдуқодири Абдуқаҳор {{!}} TojNews|website=tojnews.org|accessdate=2020-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190506023044/http://www.tojnews.org/tj/personality/abdukodiri-abdukakhor|archivedate=2019-05-06}}
{{ПБ}}</text>
      <sha1>mr44hdv2daqt32wd2xjmvxq0apt1kla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алишери Муҳаммадӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204685</id>
    <revision>
      <id>1488068</id>
      <parentid>1477969</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4985" sha1="sp1p3fddvfab0z4pswnh6bazwg74a1a" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Алишери Муҳаммадӣ 
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Алишери Муҳаммадӣ.jpg
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 22.6.1977
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 16.11.2020
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{шоир|тоҷик|Тоҷикистон}}
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = тоҷикӣ
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}

'''Алишери Муҳаммадӣ''' ([[22 июн|22 июни]] [[1977]], [[ноҳияи Ғарм]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[16 ноябр]]и [[2020]], [[ноҳияи Рӯдакӣ]], [[Тоҷикистон]]) — [[шоир]], мутарҷим, мунаққид ва донишманди тоҷик, номзади илмҳои фалсафа (2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dissercat.com/content/aksiologicheskie-problemy-etiki-sufizma|title=Аксиологические проблемы этики суфизма|author=Алишер Мухаммади|website=disserCat — электронная библиотека диссертаций|date=2016|publisher=}}&lt;/ref&gt;. Узви Иттиҳодияи нависандагони Тоҷикистон (аз соли 2005) ва Иттиҳодияи рӯзноманигорони Тоҷикистон (аз соли 2007). Аълочии маорифи Тоҷикистон (2004), барандаи медали «Хидмати шоиста» (2020).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи факултаи филологияи тоҷики ДМТ (1999). Муаллими забон ва адабиёти тоҷики мактаби миёнаи № 1 шаҳри Душанбе (1997—2001), директори мактаби миёнаи № 52 (2001), мушовир (2001—2002; 2003—2004), коргузори (2004—2005) шуъбаи маорифи ноҳия, сардори шуъбаи иҷтимоиёти дастгоҳи раиси ноҳияи Рашт (2002—2003), муаллими Маркази таълимӣ-омӯзиши модулии ноҳияи Рашт (2004—2009), сармутахассиси КВД «Ориёно» (2009—2010), директори КВД «Клуби соҳибкорони ҷавон»-и Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2010—2014), сармутахассис (2014), сардори (2014—2017) Маркази «Тоҷикшиносӣ»-и Китобхонаи миллии Тоҷикистон.

Аз соли 2017 дар СИЭМТ ба сифати муҳаррири хурд, муҳаррири пешбари редаксияи таърих ва аз соли 2020 то охири умр дар вазифаи мудири редаксияи назорати илмӣ ва таҳрири адабӣ кор кардааст.

== Фаъолияти илмӣ ==
Муаллифи қариб 10 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ доир ба арзишҳои маънавию ахлоқӣ.

== Осор ==
Осори манзумаш дар маҷмӯаҳои «Никоҳи аҷуза» (2003), «Ранги ҳавасҳо» (2005), «Сафинаи зиё» (2010) фароҳам омада, мавзӯъҳои ишқ, васфи табиати кӯҳсор ва инсондӯстиро дар бар мегиранд.

== Даргузашт ==
Алишери Муҳаммадӣ дар таърихи 16 ноябри соли 2020 дар синни 43-солагӣ бар асари бемории дил даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/11/16/darguzashti-shoiri-%d2%b7avon-alisheri-mu%d2%b3ammad%d3%a3-dar-43-solag%d3%a3/|title=Даргузашти шоири ҷавон Алишери Муҳаммадӣ дар 43-солагӣ|website=asiaplus.news|date=2020-11-16|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-05-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20201116/tajikistan-poet-uchenyy-alisher-mohammad-1032280422.html|title=Скончался известный таджикский ученый и поэт Алишер Мохаммади|author=|website=Sputnik Таджикистан|date=2020-11-16|publisher=Sputnik Таджикистан|lang=ru|accessdate=2021-06-22}}&lt;/ref&gt;. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Алишери Муҳаммадӣ|1}}</text>
      <sha1>sp1p3fddvfab0z4pswnh6bazwg74a1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зӯҳро Мирзоева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205726</id>
    <revision>
      <id>1487977</id>
      <parentid>1439043</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5735" sha1="g7jhxryr3p3pgk2wxsz377grnhh1ncg" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Зӯҳро}}
{{Ҳамнасабҳо|Мирзоева}}
{{Олим
|ном               = 
|номи аслӣ         = Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева
|тасвир            = 
|бар               = 
|тавсифи тасвир    = 
|таърихи таваллуд    = 1947 
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|ноҳияи Айнӣ|ноҳияи Айнӣ}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] 
|таърихи даргузашт        = 27.01.2023
|маҳалли даргузашт      = Душанбе
|шаҳрвандӣ         = {{Парчами Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]]
|фазои илмӣ        = тиб
|ҷойҳои кор        = Пажӯҳишгоҳи ҳифзи модар ва кӯдак, Кумитаи марказии иттифоқи касабаи кормандони тибби Тоҷикистон, [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]], Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (аз соли 2004)
|дараҷаи илмӣ      ={{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} 
|унвонҳои илмӣ     ={{Унвонҳои илмӣ ||0}} 
|алма-матер        =[[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]]  
|роҳбари илмӣ      = 
|шогирдони маъруф  = 
|маъруф ба         = 
|ҷоизаҳо  = «Аълочии тандурустии ҶТ»   
|имзо              = 
|бари имзо         = 
|сайт              = 
|викитека          = 
|викианбор         = }}

'''Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева''' (1947, деҳаи Рарзи н. Айнӣ - 27 январи соли 2023, ш. Душанбе) —  доктори илмҳои тиб (2002), профессор (2004). 
== Зиндагинома==
Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева хатмкардаи Омӯзишгоҳи тиббӣ (1967) ва факултаи муолиҷавии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] (1973). Акушер-гинекологи таваллудхонаи №1-и Душанбе (1973-1974), аспирант (1974-1977), ходими калони илмии кафедраи акушерӣ ва гинекологияи [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] (1978-1981), ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи ҳифзи модар ва кӯдак (1981-1986), раиси кумитаи марказии иттифоқи касабаи кормандони тибби Тоҷикистон (1986-1992), узви ҳайати мушовараи Вазорати ҳифзи тандурустӣ (1993-1995) ва ҳамзамон роҳбари лоиҳаи «Сомонӣ» доир ба ислоҳоти соҳаи тандурустӣ (1995-2003), корманд (2003-2004) ва мудири кафедраи тибби оилавии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (аз соли 2004), ҳамзамон Президенти Ассотсиатсияи табибони оилавии Тоҷикистон ва декани факултаи тансиҳатии оилавии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон кор кардааст.
Муаллифи зиёда аз 80 таълифоти илмӣ, методӣ, чандин пешниҳоди навоварона аст. Доир ба асосҳои иҷтимоӣ-гигиении рушди системаи ҳифзи нигаҳдории аҳолии ҷумҳурӣ таҳқиқот анҷом додааст. Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева [[27 январ]]и [[соли 2023]] дар ш. Душанбе даргузаштааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/01/29/v-dushanbe-ushla-iz-zhizni-professor-zuhra-mirzoeva/|title=В Душанбе ушла из жизни профессор Зухра Мирзоева
|author=|website=asiaplus.news|date=2023-01-28|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-02-10}}&lt;/ref&gt;.
== Осор == 
* Температурочувствительные мутации как возможная причина эмбриоле-гальности ӯ человека. – М., 1978; 
* Социально-гигиеническое обоснование приоритетных направлений совершенствования системы охраны здоровья населения Таджикистана: Дисс...доктора мед. наук. – М., 2002.&lt;ref&gt;Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб [[Ёрмуҳаммади Сучонӣ]]. – Душанбе, 2017. – С. 346.&lt;/ref&gt; 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино]]
[[Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо]]
[[Гурӯҳ:Занон - олимони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Занон - олимони асри XXI]]</text>
      <sha1>g7jhxryr3p3pgk2wxsz377grnhh1ncg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдуҷалили Амон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206643</id>
    <revision>
      <id>1488012</id>
      <parentid>1423701</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4826" sha1="09co877kq3wy6b9qg0m971ed77n1fe0" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Абдуҷалили Амон
 |номи аслӣ        = Холиқзода Абдуҷалили Амон
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд   = 28.02.1990
 |зодгоҳ           = деҳаи [[Виткон]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ}}, [[вилояти Ленинобод]]
 |таърихи даргузашт       = 
 |шаҳрвандӣ        = {{парчам|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт     = 
 |фазои илмӣ       = [[филология]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои филология}} (2017)
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||}}
 |алма-матер       = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (2013)
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |мукофоту ҷоизаҳо = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}
'''Абдуҷалили Амон''' (''Холиқзода Абдуҷалили Амон''; зод. [[28 феврал]]и [[1990]], деҳаи [[Виткон]], [[ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]) — [[рӯзноманигор]], номзади илмҳои филология (2017). Узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]] (2009).

== Зиндагинома ==
Абдуҷалили Амон Холиқзода 28 феврали соли 1990 дар деҳаи Виткони ноҳияи Кӯҳистони Масчо ба дунё омадааст. Соли 2007 ба факултети рӯзноманигории [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] дохил гардида, онро дар соли 2013 хатм кардааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Муддате дар [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] фаъолият намуда, дар нашри китоби «[[Таърихи Табарӣ]]» саҳм дошта, ҷилди шашуми онро ба хатти сирилик баргардон намудааст. Ҳамчунин муаллифи китоби «Суханварони Мастчоҳ» буда, зиёда аз 150 адибро муаррифӣ кардааст.

Абдуҷалили Амон солҳои охир ба тарҷума ва нашри пурхонандатарин китобҳои ҷаҳон машғул аст ва раҳбарии Маркази «Хирад»-ро ба зимма дорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/11/19/ro%d2%b3bari-hirad-imr%d3%afz-puli-solime-miyoni-muallifu-noshir-va-honanda-vu%d2%b7ud-nadorad/|title=Роҳбари “Хирад”: Имрӯз пули солиме миёни муаллифу ношир ва хонанда вуҷуд надорад|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2025-02-18}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти илмӣ ==
Абдуҷалили Амон соли 2013 ҳуҷҷатхояшро ба риштаи адабиётшиносии Институти забон ва адабиёти Рӯдакӣ супорида, дар мавзӯъи «Тамоюлҳои тозаи ҳунарӣ дар насри муосири тоҷик (дар мисоли эҷодиёти Муҳаммадзамони Солеҳ)»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dissercat.com/content/novye-khudozhestvennye-tendentsii-sovremennoi-tadzhikskoi-prozy-na-primere-tvorchestva-mukha|title=Новые художественные тенденции современной таджикской прозы (на примере творчества Мухаммадзамона Солеха)|author=Абдуджалили Амон Холикзода|website=www.dissercat.com|publisher=disserCat|lang=ru|accessdate=2025-02-18}}&lt;/ref&gt; ба таҳқиқ пардохт ва 12 декабри 2017 пас аз ҳимояи рисолаи илмӣ номзади илмҳои филология шуд.

Дар ин замина дар баробари мақолаҳои илмӣ-таҳқиқотӣ маҷмуаи мақолаҳо перомуни фаъолият ва ҳунари нависандагии [[Муҳаммадзамони Солеҳ]]ро бо номи «Тулуъе баъд аз ғуруб» ва осори нашрнашудаи ӯро бо номи «Малкушон» мунташир намудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>09co877kq3wy6b9qg0m971ed77n1fe0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вашан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206820</id>
    <revision>
      <id>1487954</id>
      <parentid>1458209</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8737" sha1="359vdzk88g6xou7jt3w7n0tejf0t8ul" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Вашан
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = вилояти Суғд
 |минтақа дар ҷадвал      = вилояти Суғд{{!}} Суғд
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Айнӣ
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Айнӣ {{!}} Айнӣ
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Урметан
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 1517&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://yntymak.kg/ru/kak-muzhchiny-na-severe-tadzhikistana-otmechayut-nooruz/|title=Yntymak|website=yntymak.kg|accessdate=2025-04-27}}{{Пайванди мурда|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2020
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ            = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ             = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = 
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3479
 |нишонаи почта           = 735520
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ02
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}
'''Вашан''' ({{Lang-fa|وشن}}) — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Урметан]]и [[ноҳияи Айнӣ]]. Аз Вашан то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 31 км; роҳ мошингард. Аҳолиаш 1517 нафар ([[2013|2020]]), [[тоҷикон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ayni.tj/?page_id=1283|title=Ҷамоати деҳоти Урметан|author=МИҲД АЙНӢ|accessdate=2025-04-27|archivedate=2025-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250421085748/https://ayni.tj/?page_id=1283}}&lt;/ref&gt;.

== Иқтисод ==
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона, нуқтаи хидмати маишӣ, 7 нуқтаи савдои хусусӣ ва се масҷиди қадимӣ як осиёб дорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/02/05/zajnura-%d2%b7alilova-sangi-osiyoro-30-sol-boz-mecharhonad/|title=Зайнура Ҷалилова санги осиёро 30 сол боз мечархонад {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ ва зироаткорӣ. Заминҳояш аз наҳри Вашан обёрӣ мешаванд.

== Мардум ==
Аз сабаби дар мавзеи хавфнок воқеъ будани Вашан соли 2000 як қисми аҳолиаш (200 оила) ба ноҳияҳои [[Истаравшан]], [[Ноҳияи Деваштич]] ва [[Зафаробод]] кӯчонида шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sugdnews.com/2024/01/03/22-goda-v-ozhidanii-126-semej-istaravshana-poluchili-ordera-na-svoi-zhilye-doma/|title=22 года в ожидании: 126 семей Истаравшана получили ордера на свои жилые дома|author=Алишери Толиб|website=SugdNEWS|date=2024-01-03|lang=ru-RU|accessdate=2025-04-27|archivedate=2024-11-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241108011631/https://sugdnews.com/2024/01/03/22-goda-v-ozhidanii-126-semej-istaravshana-poluchili-ordera-na-svoi-zhilye-doma/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cabar.asia/ru/bez-vody-i-bez-uslovij-zhizn-ekologicheskih-migrantov-v-tadzhikistane|title=Без воды и без условий: жизнь экологических мигрантов в Таджикистане|website=CABAR.asia|date=2024-08-15|lang=ru-RU|accessdate=2025-04-27|archivedate=2025-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251004210126/https://cabar.asia/ru/bez-vody-i-bez-uslovij-zhizn-ekologicheskih-migrantov-v-tadzhikistane}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bomdod.com/2024/01/04/ba-126-oilai-az-dehai-vashani-nohijai-ajni-ba-istaravshan-muhojirshuda-badi-22-sol-orderi-hona-dodaand/|title=БА 126 ОИЛАИ АЗ ДЕҲАИ ВАШАНИ НОҲИЯИ АЙНӢ БА ИСТАРАВШАН МУҲОҶИРШУДА БАЪДИ 22 СОЛ ОРДЕРИ ХОНА ДОДААНД|author=Bomdod Com|website=Пойгоҳи хабарии &quot;Бомдод&quot;|date=2024-01-04|lang=TJ-tj|accessdate=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/bad-az-22-sol-mushkili-126-oilai-behona-%D2%B3al-shud/|title=Пас аз 22 сол мушкили 126 оилаи бехона ҳал шуд|website=Pressa.tj|lang=tj-TJ|accessdate=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;. ''Вашан калимаи суғдӣ буда, маънояш чарогоҳи хубу сероб, замини баланд''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%88%D8%B4%D9%86?q=%D9%88%D8%B4%D9%86|title=معنی وشن {{!}} لغت‌نامه دهخدا {{!}} واژه یاب|website=vajehyab.com|accessdate=2025-04-27}}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; мебошад. Бинбар сабаби релеф печида ва борандагии шадид баъзе вақтҳо боиси лағжиши кӯҳҳо ба басташавии роҳи мошингарди деҳ оварда мерасонад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/08/01/vyyavlena-prichina-krupnogo-opolznya-v-ajni/|title=Выявлена причина крупного оползня в Айни {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/incidents/20220801/sababi-faromadani-kpora-dar-ain-malum-shud|title=Сабаби фаромадани кӯҳпора дар Айнӣ маълум шуд {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=old.asiaplustj.info|lang=tg|accessdate=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Мувофиқи ривоятҳо дар музофоти Бухоро шаҳре бо номи Ваш мавҷуд буда, мардумаш аслан ба карбосбофӣ машғул будаанд. Дар асри 13 ин шаҳр дар натиҷаи зилзила хароб гашта, аҳолиаш ба болооби дарёи [[Зарафшондарё|Зарафшон]] мекӯчанд ва ба хотири шаҳри нобудгаштаашон мавзеи маскунии худро Вашан номгузорӣ мекунанд. Дар шаҳри [[Панҷакент]] мавҷуд будани маҳаллаи Вашаниён аз қадимӣ будани Вашан ва робитаи он бо аҳолии шаҳр шаҳодат медиҳад.

== Ёдгориҳои таърихӣ ==
Аз ёдгориҳои таърихӣ дар мавзеъи Ҳадди Муллои Вашан мақбараи Мавлоно Фатҳуддин маҳфуз мебошад, ки зиёратгоҳи мардум аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Вашан|3|муаллиф= }}
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

{{Тоҷикистон-нопурра}}
{{ноҳияи Айнӣ}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Айнӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Урметан]]</text>
      <sha1>359vdzk88g6xou7jt3w7n0tejf0t8ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисоди Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207219</id>
    <revision>
      <id>1488099</id>
      <parentid>1461790</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32622" sha1="0su6gm6ogs7ltibvlwuqbas1g08kdyd" xml:space="preserve">{{Иқтисоди кишварҳо}}
'''Иқтисоди Тоҷикистон''' — ба далели тавоноиҳои ҷуғрофиёӣ ва табиии худ, яке аз манотиқи муҳимми иқтисодӣ дар [[Осиёи Марказӣ]] маҳсуб мешавад ва аз ҷойгоҳе вежа бархурдор аст.
Пас аз эъломи истиқлоли давлати Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба қатъ гардидани робитаҳои хоҷагӣ байни корхонаҳо, лағв шудани бозорҳои анъанавии фурӯш, камбуди ҷиддии захираҳои молиявӣ иқтисод ва тиҷорат ба мушкилоти ҷиддӣ рӯ ба рӯ омаданд.

Минбаъд марҳалаҳои гузаштаро аз ибтидои соҳибистиқлолӣ то айни замон шартан ба 3 давра метавон ҷудо намуд.

* давраи аввал — солҳои 1991—1994 — таҳлили низоми шӯравӣ ва бартараф намудани оқибатҳои ногувори муқовиматҳои шаҳрвандӣ
* давраи дуюм — солҳои 1995—1999 — раҳо гардидани иқтисоди кишвар аз ҳолати буҳронӣ, тағйироти сохторӣ ва институтсионалӣ, гузаштан ба муносибатҳои нави иқтисодӣ;
* давраи сеюм — солҳои 2000—2014 — солҳои рушди устувори иқтисодӣ.

Мувофиқи пешгӯии иқтисодчиёни Бонки ҷаҳонӣ, соли 2018 афзоиши воқеии ММД Тоҷикистон то 5,9 фоиз бештар шуда, соли 2019 то ба 6,1 фоиз мерасад. Қобили зикр аст, ки соли 2016 рушди воқеии ММД Тоҷикистон 6,9 фоизро ташкил дода буд&lt;ref&gt;{{Cite news|title=БҶ: Рушди иқтисоди Тоҷикистон соли 2019 беҳтар мешавад|author=|url=http://www.asiaplus.tj/ru/node/242583|work=ASIA-Plus|date=|accessdate=2018-02-13|language=tg}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
==Вазъи саноати Тоҷикистон ==
{{Асосӣ|Саноати Тоҷикистон}}
Дар даҳсолаҳои охири мавҷудияти [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] [[ҶШС Тоҷикистон]] ба яке аз ҷумҳуриҳои саноатӣ – аграрӣ табдил ёфта буд.  Дар маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) ҳиссаи маҳсулоти саноатӣ нисбат ба маҳсулоти кишоварзӣ зиёд буд. Соли [[1991]] шумораи умумии корхонаҳои саноатӣ дар ҶШС Тоҷикистон ба [[2.308]] адад мерасид. Аз миқдори умумии корхонаҳои саноатӣ дар ҶШС Тоҷикистон  425 ададаш корхонаҳои нисбатан калон буда, аз онҳо 207 корхонаҳои саноати вазнин ва 119 ададашон корхонаҳои саноати сабук буданд.

Ҷанги шаҳрвандӣ (1992 -1997) ба фаъолияти саноати Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши манфӣ гузошт. Корхонаҳои  саноатии Тоҷикистон аз соли 1996 инҷониб аксар зараровар ҳисоб мешаванд. Зеро, аз ин сол сар карда ба ҷумҳурӣ воридоти молҳои саноатии хориҷӣ хело афзуд. Дар натиҷа аз як тараф аксарияти корхонаҳои саноатӣ фаъолият намекарданд, аз тарафи дигар, он корхонаҳое, ки фаъолият мекарданд,  маҳсулоташон бо молҳои ба ҷумҳурӣ воридгардида рақобат карда наметавонистанд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довуди Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарси). – Душанбе,2011.&lt;/ref&gt;

Дар соли 2011 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 952 корхонаи саноатӣ арзи вуҷуд мекард (аз байни онҳо 10,2% кор намекарданд). Маҳсулоти истеҳсолнамудаи корхонаи саноатӣ дар 9 мохи соли 2012 - $1,4 млрд ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;http://www.regnum.ru/news/1582915.html&lt;/ref&gt;
 
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2019 дар соҳаи саноат — 219 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 2942 ҷойи корӣ, аз ҷумла, дар [[вилояти Суғд]] — 59 бо 969 ҷойҳои кории нав, [[вилояти Хатлон]] — 57 корхона бо 678 ҷойҳои кории нав, [[ВМКБ]] — 3 корхона бо 87 ҷойҳои кории нав, шаҳри [[Душанбе]] — 60 корхона бо 812 ҷойҳои кории нав ва [[НТҶ]] — 40 корхона бо 386 ҷойҳои кории нав сохта ба истифода дода шуд.
Аз шумораи умумии корхонаҳои нав: 38 — корхона ба соҳаи мошинсозӣ, 53 — корхона ба  саноати сабук,  50 — корхона ба соҳаи масолеҳи сохтмон, 62 — корхона ба саноати хӯрокворӣ, 2 —корхона ба саноати маъдан, 1 — корхона ба саноати ангишт, 5 — корхона ба соҳаи табъу нашр ва 8 — корхона ба дигар соҳаҳо рост меояд.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sanoat.tj/?p=5344|title=Натиҷаи воридоти технологияҳои муосир ва татбиқи он дар истеҳсолоти ватанӣ|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-22|archivedate=2020-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200212094105/http://sanoat.tj/?p=5344}}&lt;/ref&gt;.

Тибқи маълумотҳои дастрасгардида  дар 11 моҳи соли ҷорӣ КВД «[[Ширкати Алюминийи Тоҷик]]» маҳсулотҳоро ба монанди  алюминийи аввалия ба маблағи 158,0 млн. доллари ИМА  ба хориҷи кишвар, хусусан ба Давлатҳои Аврупо содирот намудааст.

ҶДММ «Талко Кемикал» бо дарназардошти  масъалаҳои қабули давлатии иншооти сохтмонаш анҷомёфтаи корхонаҳои «криолит ва алюминийи фтордор» ва ҳамоҳангсозии дигар корҳои ташкиливу омодагӣ ба истеҳсолот ва захира намудани ашёи хом дар семоҳаи аввали соли равон фаъолият накарда, аз моҳи апрели соли 2019 тибқи нақшаи қаблан такмил додашуда ба истеҳсоли маҳсулотҳои кимиёвӣ ба монанди алюминии фтордор,  криолит ва коагулянт  шурӯъ намуд.
Дар 11 моҳи соли равон корхонаи мазкур дар ҳаҷми 3605 тонна фториди алюминий, 417,6 тонна криолит, 438,3 тонна кислотаи сулфат ва 820,0 тонна коагулянт, дар маҷмӯъ бо маблағи 53,5 млн сомонӣ ба фурӯш баровардааст.
ҶДММ «Талко Кемикал» дар ҳамин давраи соли 2019 ба миқдори 2496,8 тонна фториди алюминий ба маблағи 34,3 млн сомонӣ ба  [[Федератсияи Россия]] содирот намудааст.
Инчунин  ба  КВД «Ширкати Алюминийи Тоҷик» 417,1 тонна криолит ба маблағи 2961,5 ҳазор сомонӣ ва 1107,9 тонна фториди алюминий ба маблағи 13209,4  ҳазор сомонӣ,  дар маҷмӯъ ба маблағи  16171,0  ҳазор сомонӣ маҳсулот интиқол дода шудааст.

Ба КВД «Обу корезӣ»-и шаҳри  [[Душанбе]] бошад 820 тонна коагулянт ба маблағи 1934,9 ҳазор сомонӣ ва дигар корхонаҳои саноатии ҷумҳурӣ зиёда аз 438,3 тонна кислотаи сулфат ба маблағи 1012,7 ҳазор сомонӣ маҳсулот интиқол дода шудааст. Дар анбори корхонаи мазкур бақияи маҳсулоти ниҳоӣ ва нимтайёр бо нархҳои амалкунанда бе арзиши иловашуда бо назардошти бақияи соли гузашта зиёда 12,7 млн сомониро ташкил медиҳад.

Дар [[ноҳияи Спитамен]]и [[вилояти Суғд]] аз тарафи ҶСП «Норд Азия металл» корхонаи истеҳсоли қубурҳои профилии металли даврашакл ва чоркунҷашакл бо иқтидори 60 ҳаз. тонна маҳсулот дар як сол бо истифода аз хати технологии муосир оғоз гардид, ки дар натиҷа 60 нафар ҷойи кори нав таъсис ёфт.  
Дар 11 моҳи соли 2019  корхона ба маблағи 174,1 млн. сомонӣ маҳсулот истеҳсол намуд, ки назар ба ҳамин давраи соли гузашта 14,8 млн сомонӣ зиёд мебошад. Суръати афзоиши истеҳсоли маҳсулоти корхона 109,2 % баробар таъмин карда шуд.
Ҳаҷми молии истеҳсоли маҳсулот дар ин давра ба 25129,82 тонна баробар шуд, ки назар ба ҳамин давраи соли гузашта 957,32 тонна зиёд гардидааст.  Намудҳои маҳсулоти дар корхона истеҳсолшаванда аз рӯи ғафсии металл ва андозаашон то ба 85 намуд мерасанд, ки 40 намуди он профилҳои даврашакл буда, 45 намуди дигараш профилҳои чоркунҷашакл  мебошад.
Нархи фурӯши 1 тонна маҳсулоти тайёри корхона ба ҳисоби миёна 860 доллари ИМА баробар мебошад.  Ашёи хом яъне, варақаи металлиро корхона аз Ҷумҳуриҳои Федератсияи Россия ва Қазоқистон харидорӣ ва ворид менамояд. Дар ин давра корхонаи мазкур ба маблағи 4,1 млн сомонӣ (524 тонна) маҳсулоти истеҳсолнамудаи худро ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон содирот намудааст.

Дар шаҳри Ҳисор дар моҳи сентябри соли 2017 корхонаи нави истеҳсоли қубурҳои профилии металлии даврашакл ва чоркуҷашакл бо номи ҶДММ «Истеҳсоли труба ва профили тоҷик» ба фаъолият шурӯъ намуд, ки дар заминаи он 41 нафар ҷойҳои кории нав таъсис ёфт. Музди маоши миёнаи коргарон 1100 сомониро ташкил медиҳад. Ашёи хом яъне, варақаи металлиро корхона аз Федератсияи Россия харидорӣ ва ворид менамояд. Хатҳои технологӣ ба маблағи 5,8 млн. сомонӣ аз [[Ҷумҳурии Халқии Хитой]] ворид ва васлу насб карда шудаанд. 
Дар 11 моҳи соли 2019 бошад, корхона ба маблағи 38,6 млн. сомонӣ маҳсулот истеҳсол намуд, ки назар ба ҳамин давраи соли гузашта 9,7 млн сомонӣ зиёд мебошад. Суръати афзоиши истеҳсоли маҳсулоти корхона  133,8% баробар таъмин карда шуд. Ҳаҷми молии истеҳсоли маҳсулот дар 11 моҳ ба 4195,1 тонна баробар шуд, ки назар ба ҳамин давраи соли гузашта 712,4 тонна кам гардидааст.

Бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи ҷамъу васли автобуси мусофиркаши тамғаи «Акия» дар шаҳри Душанбе [[14 феврал]]и [[соли 2018]] ва марҳилаи дуюми он [[19 март]]и [[соли 2019]] мавриди истифода қарор дода шуд. Истеҳсоли автобусҳои мусофиркаши тамғаи «Акия» аз тарафи КМ тоҷикию-туркӣ «Акия Авесто Автоматив Индастри» дар заминаи КВД «Насби нақлиёти барқӣ (тролейбус)»-и шаҳри [[Душанбе]] ба роҳ монда шуда, иқтидори истеҳсолии корхонаи мазкур солона аз 250 то 300 автобус мебошад.
Айни замон нархи як аадад автобуси тамғаи АКИА-и истеҳсоли Ҷумҳурии Тоҷикистон 132 ҳазор евро мебошад. Шумораи кормандони корхона ҳоло зиёда аз 40 нафарро ташкил дода, баъди пурра ба истифода додани корхонаи мазкур шумораи ҷойҳои корӣ бояд ба 200 нафар расонида шавад.

31 марти соли 2019 дар минтақаи саноатии шаҳри Гулистони [[вилояти Суғд]] бо иштироки  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Маҳмуд ва Компания»-и шаҳри Гӯлистони вилояти Суғд  мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд. Дар корхона асосан арматура, ки дар сохтмони бинову иншооти гуногун, махсусан биноҳои бисёрошёна истеҳсол мегардад.  Иқтидори истеҳсолии Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Маҳмуд ва Компания»  то 50 ҳазор тонна маҳсулот дар як сол мебошад. Тақрибан 30 фоизи ашёи хом аз дохил ва боқимондаи он тибқи шартнома, аз Ҷумҳурии Қазоқистон оварда мешавад. Корхонаи мазкур дар масоҳати умумии 2,4 гектар бунёд гардида, 100 нафар мутахассисони маҳаллӣ бо ҷойи кори доимӣ ва маоши баланд таъмин гардиданд. Корхонаи мазкур истеҳсоли маҳсулот аз моҳи июл оғоз намудааст, ки айни замон бо 60 нафар ҷойи кории нав таъмин шудааст.  Корхонаи аз оғози фаъолият 490,0 тонна маҳсулот ба маблағи 1429,7 ҳазор сомонӣ маҳсулот истеҳсол намудааст.

Марҳилаи аввали корхонаи ҶСП «Агротехсервис»-и шаҳри Ҳисор моҳи майи соли 2018 ва марҳилаи дуюм яъне ба пуррагӣ моҳи сентябри соли 2018 расман бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Беларус [[Александр Лукашенко]] мавриди истифода қарор дода шуд, ки бо ворид намудани қисмҳои эҳтиётӣ ба ҷамъу васли тракторҳо ва мошинолоти истеҳсоли Беларус машғул мебошад. 
Дар 11 моҳи соли 2019, корхона ба маблағи 18,5 млн сомонӣ маҳсулот истеҳсол намудааст, ки назар ба 11 моҳи соли 2018 4,5 млн сомонӣ зиёд мебошад. Суръати афзоиши истеҳсоли маҳсулоти корхона 132,2 % баробар таъмин карда шуд.Дар 11 моҳи соли 2019 103 трактори тамғаҳои «Беларус 82.1» ва «Беларус 80Х», 38 адад тойбанд 36 адад ядак (прицеп) ҷамъу васл карда шудаанд.
Дар 11 моҳи соли 2019 корхона ба миқдори 16 адад ба [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] 8 адад тракторҳои тамғаи «Беларус 80Х» барои коркарди байни қаторҳои пахта ва 8 адад тракторҳои тамғаи «Беларус 82.1», 24 ядак (прицеп) ва ба [[Ҷумҳурии Исломии Афғонистон]] 10 адад трактори тамғаи «Беларус 512» бекабина содирот намуд.
Иқтидори истеҳсолии солонаи корхона 1700 адад трактор ва мошинолотҳои кишоварзӣ мебошад. Баъдан бо васеъ гардидани истеҳсолот шумораи коргарон низ зиёд карда мешаванд.

Дар соҳа айни замон дар самти коркарди металлҳои сиёҳ ва ранга ва истеҳсоли маводҳои таркандаи саноатӣ дастовардҳои бештар ба назар мерасанд. Хусусан фаъолияти корхонаи истеҳсоли қубурҳо ва профилҳои металлӣ — ҶСП «Норд Азия металл»-и [[ноҳияи Спитамен]], ҶДММ «Труба ва профилҳои тоҷик»-и шаҳри Ҳисор, корхонаи истеҳсоли профилҳои алюминӣ — ҶДММ «Тоҷпроф»-и МОИ «Суғд», ҶДММ “Оҳангудозии Тоҷикистон”-и ноҳияи Рудакӣ ва корхонаҳои нави истеҳсоли маводҳои таркандаи саноатӣ- ҶДММ КМ «Муосир» ва ҶДММ «Колорит технолоҷӣ» назаррас буда, ҳиссаи маҳсулоти корхонаҳои номбурда дар ҳаҷми маҳсулоти соҳа тадриҷан зиёд гардида истодааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sanoat.tj/?p=5159|title=«Истеҳсолоти саноатӣ пешбарандаи иқтисоди миллӣ, таъминкунандаи шуғли аҳолӣ, сарчашмаи даромади буҷети давлатӣ ва дар маҷмӯъ, омили муҳимтарини ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ мебошад»|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-21|archivedate=2020-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200928020449/http://sanoat.tj/?p=5159}}&lt;/ref&gt;.

Саноатчиёни кишвар дар соли 2019 дар самтҳои гуногуни саноат фаъолият намуда, ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатиро ба 27 миллиарду 586,6 млн сомонӣ расониданд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли 2018 3 млрд 809,4 млн сомонӣ зиёд гардида, суръати афзоиш 113,6 фоизро ташкил дод.
 
Қайд гардид, ки соли 2019 256 корхонаҳои азими саноатӣ фаъолияти худро бо афзоиш ҷамбаст намуда, ба маблағи 14,6 млрд сомони маҳсулоти саноатӣ истеҳсол намуданд, ки аз ин ҳисоб нисбат ба соли 2018 ба маблағи 4,6 млрд сомонӣ зиёд гардидааст&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sanoat.tj/?p=5299|title=Баргузории ҷаласаи Ҳайати мушовараи Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба фаъолияти ҷамъбастии соли 2019 ва вазифаҳо барои соли 2020|author=|date=|publisher=sanoat.tj|accessdate=2020-01-21|archivedate=2021-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305112107/http://sanoat.tj/?p=5299}}&lt;/ref&gt;.

== Соҳаи кишоварзӣ ==
{{Асосӣ|Кишоварзӣ дар Тоҷикистон‎}}
[[Акс:Президенти_Ҷумҳурии_Тоҷикистон_ва_вазири_кишоварзӣ_Қосим_Қосимов_ҳангоми_муоинаи_гандумзор.tif|alt=Президети Ҷумҳурии Тоҷикистон ва вазири кишоварзӣ Қосим Қосимов ҳангоми муоинаи гандумзор|thumb|267x267px|[[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва вазири кишоварзӣ [[Қосим Қосимов]] ҳангоми муоинаи [[гандум]]зор]]
Пас аз истиқлоли давлатӣ дар ҷумҳурӣ ислоҳоти иқтисодӣ оғоз гардид. Дар асоси қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ислоҳоти замин» [[соли 1992]] марҳилаи қисман тақсим намудани заминҳои минтақаҳои кӯҳӣ ва наздикӯҳӣ оғоз гардид. Инчунин бо фармонҳои Президенти ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[9 октябр]]и [[соли 1995]] № 342 ва аз [[1 декабр]]и [[соли 1997]] № 874, 75 ҳазор гектар замин барои истифода ба аҳолии деҳот тақсим карда шуд, ки ин амал барои таъмин намудани аҳолӣ бо озуқа мусоидат намуд. Бо мақсади истифодаи пурсамар ва оқилонаи захираҳои замин ва об, афзун намудани истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ Фармони Президенти ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[25 июн]]и [[соли 1996]], №522, «Дар бораи таҷдиди корхонаҳо ва ташкилотҳои кишоварзӣ» қабул гардид. Дар ин раванд супориши давлатӣ (Госзаказ) ва нархи маҳсулоти кишоварзӣ озод эълон карда шуд, ки ин ба соҳибихтиёрии деҳқон барои парвариши маҳсулот мусоидат намуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://moa.tj/wp-content/Program_Taj_Rus_Eng_ready.pdf|title=Барномаи ислоҳоти кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012-2020|author=|website=|date=2012-08-01|publisher=|accessdate=2021-04-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712172139/http://moa.tj/wp-content/Program_Taj_Rus_Eng_ready.pdf|archivedate=2018-07-12}}&lt;/ref&gt;.

Гузариш ба шакли нави муносибатҳои иқтисодӣ ва ташкил намудани шаклҳои нави хоҷагидорӣ, ғайридавлатӣ гардондани моликият дар соҳаи кишоварзӣ ба тағйироти куллӣ оварда расонд. Дар соҳаи кишоварзии ҷумҳурӣ имрӯз шумораи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) 54,3 ҳазор аз ҷумла: 890 адад асотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ), 819 адад хоҷагиҳои деҳқонии коллективӣ ва 357 адад хоҷагиҳои кооперативӣ ташкил медиҳанд.

Саҳми бахши хусусӣ дар рушди соҳаи кишоварзӣ мустаҳкам гардида истодааст. Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки дар ҷумҳурӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ афзоиш ёфта, истеҳсоли маҳсулоти кишоварзии дар соли 2010 нисбат ба соли 1991 3,2 маротиба зиёд гардидааст.

Мутобиқи маълумоти оморӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, — ғалладонагиҳо, пахта, картошка, сабзавот, полезиҳо, меваҷот, афзоиши саршумори чорво ва паранда дар солҳои охир мутаносибан хеле боло рафт.

Дар давраи истиқлол ҷиҳати рушди соҳаи кишоварзӣ аз тарафи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] гузаронидани ислоҳоти замин, таҷдиди хоҷагиҳо ва қабули барномаҳои давлатӣ оид ба рушди соҳаҳои рустанипарварӣ, чорводорӣ, тухмипарварӣ ва таъминот бо техникаи кишоварзӣ ба рушди соҳа такони ҷиддӣ бахшид. Дар маҷмӯъ то имрӯз дар соҳаи кишоварзӣ 13 барномаи давлатии соҳавӣ қабул гардидааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/159|title=Кишоварзӣ|author=|website=Президенти Тоҷикистон|date=|publisher=president.tj|lang=tg|accessdate=2018-02-21}}&lt;/ref&gt;.

== Рушди соҳибкории инфиродӣ == 
Дар Тоҷикистон теъдоди соҳибкорони инфиродӣ афзоиш меёбад.

То [[1 апрел]]и [[соли 2021]] ҳамагӣ дар Тоҷикистон 603,3 ҳазор [[соҳибкор]]и инфиродӣ сабти ном шудаанд, ки аз ҷумлаи онҳо 83,8 ҳазор нафар соҳибкорони инфиродӣ мебошанд, ки тибқи шаҳодатнома кор мекунанд, 345 ҳазор тибқи патент кор мекунанд ва 174,5 ҳазор [[Хоҷагии деҳқонӣ|хоҷагиҳои деҳқонӣ]] мавҷуданд.
[[Соли 2021]] бошад, 10496 соҳибкори нави инфиродӣ, аз ҷумла 1416 соҳибкори инфиродӣ, ки бо шаҳодатнома кор мекунанд, 6329 соҳибкори инфиродӣ, ки бо патент кор мекунанд ва 2751 хоҷагии деҳқонӣ сабти ном шудааст.

[[Соли 2021]], аз шумораи умумии соҳибкорони инфиродии сабтшуда 6551 нафар соҳибкорони инфиродӣ дар моҳҳои январ-марти соли 2021 фаъолияти худро қатъ кардаанд.
Шумораи соҳибкорони инфиродии фаъол то 1 апрели соли ҷорӣ — 307,9 ҳазор нафарро ташкил медиҳад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20210420/sohibkorii-infirodi-tojikiston-1038851491.html|title= Афзоиши теъдоди соҳибкорони инфиродӣ дар Тоҷикистон|author=|website=sputnik-tj.com |date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-14}}&lt;/ref&gt;.
== Сармоягузории хориҷӣ ба иқтисодиёт ==
* Тибқи маълумоти Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии ҷумҳурӣ, давоми солҳои 2007-2021 вуруди сармоягузории хориҷӣ ба иқтисоди Тоҷикистон зиёда аз 11 млрд долларро ташкил дод. Сармоягузориҳо танҳо аз [[Чин]] (3,3 млрд доллар), [[Русия]] (1,6 млрд доллар) ва [[Қазоқистон]] (586 млн доллар) ба 50% аз ҳаҷми умумии сармоягузориҳои хориҷии дар ин давра ҷалбшуда баробар аст (чунин маълумот дар бораи дигар кишварҳои узви СҲШ дастрас нест)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/13/to%d2%b7ikiston-bo-kishvar%d2%b3oi-s%d2%b3sh-ch%d3%a3-guna-molu-ma%d2%b3sulot-savdo-mekunad-va-mabla%d2%93ash-ch%d3%a3-%d2%9badar-ast/|title=Тоҷикистон бо кишварҳои СҲШ чӣ гуна молу маҳсулот савдо мекунад ва маблағаш чӣ қадар аст|author=www.asiaplustj.info/news/|date=2022-09-13|publisher=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2022-09-16}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
== Ҳаҷми қарзи хориҷии Тоҷикистон ==
Ҳаҷми қарзи давлатии Тоҷикистон: Дар соли 2009 қарзи давлатӣ 1 миллиарду 691,3 миллион доллар буд, дар [[соли 2018]] ҳаҷми он ба 2 миллиарду 873 миллион доллар расид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/ten-years-challenge-tajikistan/29747422.html|title=Дар 10 сол дар Тоҷикистон чӣ тағйир кард?|author=ozodi.org|publisher=ozodi.org|lang=tg|accessdate=2019-04-18}}&lt;/ref&gt;. Ҳаҷми умумии қарзи хориҷии Тоҷикистон ба аввали семоҳаи дуюми соли 2022 каме бешар аз 3,3 млрд долларро ташкил дод. Таносуби қарзи хориҷӣ ба Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД)-и ҷумҳурӣ ба мисли аввали соли 2022 — 37,7% боқӣ мемонад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/07/dar-semo%d2%b3ai-avval-%d2%9barzi-hori%d2%b7ii-to%d2%b7ikiston-2-mln-ziyod-shud/|title=Дар семоҳаи аввал қарзи хориҷии Тоҷикистон $2 млн зиёд шуд|author=ozodi.org|date=2022-06-07|publisher=ozodi.org|lang=tg|accessdate=2022-09-16}}&lt;/ref&gt;.

Кишвари асосии қарздиҳанда ба Тоҷикистон [[Чин]] мебошад, ки ҷумҳурӣ аз он ҳудуди 1,1 млрд доллар қарздор аст.Ғайр аз ин, Тоҷикистон аз [[Бонки ҷаҳонӣ]] ($357 млн), Бонки осиёии рушд ($291 млн), [[Хазинаи байналмилалии асъор]] ($190 млн), [[Бонки исломии рушд]] ($184 млн), инчунин аз евробондҳо ($500 млн) қарзҳои нисбатан зиёд дорад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/07/dar-semo%d2%b3ai-avval-%d2%9barzi-hori%d2%b7ii-to%d2%b7ikiston-2-mln-ziyod-shud/|title=Дар семоҳаи аввал қарзи хориҷии Тоҷикистон $2 млн зиёд шуд|author=ozodi.org|date=2022-06-07|publisher=ozodi.org|lang=tg|accessdate=2022-09-16}}&lt;/ref&gt;.
== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон|3|муаллиф= }}
== Нигаред низ ==
* [[«Дар бораи хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ)» (Тафсир)]]
* 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Иқтисоди Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>0su6gm6ogs7ltibvlwuqbas1g08kdyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таърихи Ҷумҳурии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207463</id>
    <revision>
      <id>1488046</id>
      <parentid>1450672</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11366" sha1="a669ezy4b8q2bzmqs6yv0b9evyq49sy" xml:space="preserve">Пас аз бебарор анчомидани «табадуллот»-и 19-21 августи соли [[1991]] дар Москва, аз [[24 август]]и соли [[1991]] дар [[Душанбе]] гирдиҳамоии ҳизбу ҳаракатҳои мухолифин бо талаботҳои ба истеъфо баровардани Ҳукумати [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо сарварии Президент [[Қаҳҳор Махкамов]], боздоштани фаъолияти [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] ва эълон намудани истиқлоли давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.
[[9 сентябр]]и соли [[1991]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] «Дар бораи истиқилияти давлатии [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]]» Изҳорот ва қарор қабул намуд. [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун [[Давлати соҳибихтиёр|давлати соҳибихтиёр]], демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона [[9 сентябр]]и соли [[1991]] арзи вуҷуд кардааст.
 
Бо парокандашавии СССР муборизаи дурудароз барои ҳокимят оғоз ёфт. Тақобули шахсони баргузидаи кӯҳнаи шӯравӣ ва иттиҳоди мухолифини исломиҳо, зиёиёни миллатчӣ ва доираҳои тиҷоратию соҳибкорӣ ба муборизаи гурӯҳҳои минтақавию маҳаллӣ барои ҳокимят табдил ёфт.
Аз ҷониби азҳоби ба ҳукумат мухолифи сиёсӣ эътироф нашудани [[Қаҳҳор Махкамов]] ҳамчун Президенти ҶТ (аз [[29 ноябр]]и [[соли 1990]]), паи ҳам иваз шудани раисони Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (Қ. Аслонов, С. Кенҷаев, А. Искандаров) мақомоти кишварро водор сохтанд, ки зери фишори тазоҳуркунандагони мухолифин ва барои ба эътидол овардани вазъи сиёсӣ интихоботи умумихалқии [[Президенти Тоҷикистон]]ро баргузор намоянд. Маъракаи интихобот ба зиддиятҳои нави сиёсию идеолужи, мазҳабию маҳалгароӣ ва қавмию инфиродӣ боис гардид. Вазъи иҷчтимоию иқтисодии ҷумҳурӣ рӯз ба рӯз бад мегардид. Пас аз ба вазифаи [[Президенти Тоҷикистон]] интихоб гардидани [[Раҳмон Набиев]] (58,8 % овозҳо) неруи мухолифин бо баҳонаҳои гуногун фаъолияти ҳукумати навро сарзаниш менамуданд.
Соли [[1992]] аз моҳи март то ибтидои май тазоҳуроти пай дар пайи ҳизбу ҳаракатҳои ба ҳукумат мухолифин ва ҷонибдорони ҳукумат дар шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон, махсусан Душанбе ба фалаҷ шудани мақомоти иҷроия ва [[мақомоти қонунгузорӣ| қонунгузории марказӣ]] ва маҳаллӣ сабаб шуд.

{{main| Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон}}

[[Ҷанги шаҳрвандӣ|Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] дар моҳҳои май — июни 1992 оғоз ёфт. Аз ҳамин давра эътиборан ва то ба имзо расидани созишнома дар бораи оташбас охири соли 1994 низоъҳои мусаллаҳона гоҳ-гоҳ ба вуқӯъ мепайвастанд, алалхусус дар ҷануби [[Тоҷикистон]].
[[5 май]]и с. [[1992]] — [[27 июн]]и с. [[1997]] — ҷанги шаҳрвандӣ дар [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] давом кард. Зарари иқтисодии ин ҷанг зиёда аз 10 миллиард доллари амрикоиро ташкил дод.
[[27 июн]]и с. [[1997]] баъди 8 даври гуфушуниди (с.1994-1997) байни тоҷикон (байни ҳукумати ҷумҳурӣ ва тарафи мухолифин), дар ш. Москва, аз ҷониби Президенти [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва сарвари мухолифини тоҷик Саид Абдуллои Нури [[«Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон»]] имзо гардид. Аз [[4 июн]]и соли [[1997]] — 1 апрели соли [[2000]] [[Комиссияи Оштии Миллӣ]] фаъолият намудааст. Дар [[Комиссияи Оштии Миллӣ]] (КОМ) 26 нафар (13 нафар аз ҷониби ҳукумати ҷумҳурӣ ва 13 нафар аз мухолифини тоҷик) аъзо буданд. Комиссия санадҳои Созишномаи умумии сулҳ аз 27 июни соли 1997- ро амалӣ карда буд.

[[6 ноябр]]и соли [[1994]] дар натиҷаи райпурсии умумихалқӣ [[Сарқонуни Тоҷикистон|Конститутсия (Сарқонуни) Ҷумхурии Тоҷикистон]] қабул гардид. [[26 сентябр]]и соли [[1999]] ва 22 июни соли [[2003]] ба он тағйироту иловаҳо ворид карда шуд. [[6 ноябр]]и соли [[1994]] [[Эмомалии Раҳмон]]  [[Президенти Тоҷикистон|Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шуд. Пас аз се моҳ, моҳи феврали с. [[1995]] интихобот ба [[Маҷлиси Олӣ]] (парлумон) барпо гардид
[[6 ноябр]] соли [[1999]], [[6 ноябр]] соли [[2006]] — Интихоби такрории умумихалқии [[Эмомалии Раҳмон]] ба сифати [[Президенти Тоҷикистон]] шуда гузаштааст.

27 феврали соли [[2000]] рӯзи баргузории интихобот ба Маҷлиси Намояндагон ва 23 марти соли [[2000]] — интихобот ба Маҷлиси Миллии [[Маҷлиси Олӣ]]и [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буданд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аввалин маротиба парлумони касбӣ ташкил ёфт.

Ҳукумати Тоҷикистон минбаъд ба амалӣ сохтани барномаи ислоҳоти иқтисодӣ барои солҳои 1995—2004 ва барномаҳои дигар шурӯъ намуд. Барои аз хатари гуруснагӣ эмин доштани аҳолӣ ва бо озуқа таъмин намудани бозори дохилӣ Фармонҳои Президент [[Эмомалии Раҳмон]] аз 9 октябри соли 1995 «Дар бораи 50 000 га замин ҷудо намудан барои хоҷагии назди ҳавлигӣ» ва 1 декабри соли 1997 иловатан ҷудо намудани боз 25 000 га замин аҳамияти калон дошта буд.

Дар натиҷаи ислоҳотҳои иқтисодии дар ҷумҳурӣ амалӣ гардида муносибатҳои нави иқтисоди бозорӣ, ки асоси онро моликияти хусусӣ, ҷамъиятҳои саҳомӣ, хоҷагиҳои деҳқонӣ ва инфиродӣ ташкил медоданд, ҷорӣ шуда истодаанд.
== Адабиёт ==
* История таджикского народа. Т. I—VI. — Душанбе, 1998—2011;
* Ҳотамов Н. Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011 ва 2015.

== Пайнавиштҳои беруна ==
* [http://whc.unesco.org/en/statesparties/tj Официальный сайт ЮНЕСКО. Список объектов Всемирного наследия в Таджикистане]
* [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_pictures/3182/ Словари и энциклопедии на Академике]
{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130507121552/http://www.tajikinvest.tj/ru/index/index/pageId/177/ |date=2013-05-07 }}
* [https://www.twirpx.com/file/2199073/ Ҳотамов Н., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик. — Душанбе: 2011. — 584 с. (Файли формати ZIP)]{{Пайванди мурда|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite web|url=https://www.tajik-gateway.org/wp/history/|title=История Таджикистана|author=|website=tajik-gateway.org|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2019-06-28|archivedate=2021-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209055027/https://www.tajik-gateway.org/wp/history/}}
* {{Cite web|url=http://www.hakikati-sugd.tj/index.php/politics/10025-mazor-va-zijoratgo-o-dar-ududi-um-ur|title=Мазор ва зиёратгоҳҳо дар ҳудуди ҷумҳурӣ|author=|website=www......j|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-01-16|archivedate=2021-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124084553/http://hakikati-sugd.tj/index.php/politics/10025-mazor-va-zijoratgo-o-dar-ududi-um-ur}}
* {{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/culture/20190123/1028060666/Tajikistan-predlozhil-vklyuchit-spisok-unesco-pamyatnikov-istorii.html|title=Таджикистан предложил включить в список ЮНЕСКО 9 памятников истории|author=|website=www......j |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-01-16}}
* [https://khovar.tj/2018/09/sajfullo-mullo-onov-doktori-ilmi-tarih-isti-loliyati-davlatii-to-ikistonro-peshvoi-millat-komil-gardondand/ Сайфулло Муллоҷон, доктори илми таърих: «Истиқлолияти давлатии Тоҷикистонро Пешвои миллат комил гардонданд»]
* [https://asiaplus.news/tg/2024/10/15/sajfullo%d2%b3i-mullo%d2%b7on-bo-%d2%b3ama-kamu-kostash-tasisi-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3-%d2%b3odisai-buzurgi-tarihi-mo-ast/ Сайфуллоҳи Муллоҷон: Бо ҳама каму косташ таъсиси Тоҷикистони Шӯравӣ ҳодисаи бузурги таърихи мо аст]

{{хурд}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>a669ezy4b8q2bzmqs6yv0b9evyq49sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кишоварзӣ дар Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207481</id>
    <revision>
      <id>1487843</id>
      <parentid>1477503</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T15:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дастгирии соҳаи кишоварзӣ */</comment>
      <origin>1487843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43877" sha1="ix5en2m8xda3dbioxjwretlbtjl976i" xml:space="preserve">'''Кишоварзӣ дар [[Тоҷикистон]]''' — яке аз соҳаҳои муҳимтарини [[иқтисоди миллӣ]] буда, таъмини ҳадафи стратегии Ҳукумат, яъне амнияти озуқавории мамлакат, асосан аз сатҳи рушди он вобаста мебошад&lt;ref&gt;Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 24 апрели соли 2010&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Кишоварзӣ, ки аз замонҳои қадим бо истилоҳҳои деҳқонӣ, деҳқанат, барзгарӣ, фалоҳӣ ҳам маъмул буд, яке аз соҳаҳои муҳимми истеҳсолоти ҷамъиятӣ буда, аҳолиро бо хӯрокворӣ ва саноати ҳунармандиро бо ашёи хом ва ҳайвоноти аҳолиро бо ғизо таъмин менамояд. Мардумони ориёитабор яке аз аввалин кишоварзон будаанд. Дар Авесто, хусусан қисматҳои Видеват ва Готҳо, оид ба деҳқонӣ, ғаллакорӣ, боғдорӣ, обёрии заминҳо, чорводорӣ маълумоти фаровон мавҷуд аст. Минбаъд тибқи иттилои ҷуғрофидонҳо ва муаррихони пешин кишоварзӣ дар сарзаминҳои Мовароуннаҳру Хуросон ривоҷу равнақи бесобиқа доштааст.

=== Замони шӯравӣ ===
Баъди ба Русия ҳамроҳ карда шудани Осиёи Миёна хусусиятҳои кишоварзии мардуми Осиёи Миёна ва бахусус Тоҷикистон, тағйир ёфта, ба талаботи саноати Русияи подшоҳӣ мувофиқ кунонда шуд; бо афзудани талабот ва баланд рафтани нархи пахта заминҳои кишти пахта босуръат васеъ карда мешуданд. Ҳанӯз А. И. Вавилов — олим ва сайёҳи машҳур Осиёи Миёнаро яке аз марказҳои зироати дунё ҳисобида, борҳо таъкид карда буд, ки кӯҳсори Тоҷикистон ва Бадахшон яке аз марказҳои қадимтарини зироат мебошад. Раванди пахтакорӣ ва рушди дигар со ҳаҳои кишоварзӣ, аксаран ҳамчун манбаи ашёи хом, минбаъд ҳам ривоҷ гирифт. Дар ҷумҳурӣ муассисаи нахустини илмӣ оид ба зироат соли 1927 (Стансияи давлатии таҷрибавии селексионии Тоҷикистон) ташкил гардид. Соли 1930 Стансияи минтақавии таҷрибавии пахтакории Тоҷикистон (дар ноҳияи Ҷилликӯл) таъсис ёфт. Соли 1950 дар Академияи фанҳои ҶШС Тоҷикистон Шуъбаи пахта корӣ ифтитоҳ гардид. Соли 1956 Институти таҳқиқоти илмии зироат ба кор шурӯъ кард. Минбаъд дар солҳои гуногун Институти хокшиносӣ, Институти таҳқиқоти илмии боғу токдорӣ ва сабзавоткорӣ, Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон таъсис дода шуданд, ки дар ривоҷу равнақи соҳа саҳми бузург доранд.

=== Даврони истиқлол ===
[[File:Президенти_Ҷумҳурии_Тоҷикистон_ва_вазири_кишоварзӣ_Қосим_Қосимов_ҳангоми_муоинаи_гандумзор.tif|alt=Президети Ҷумҳурии Тоҷикистон ва вазири кишоварзӣ Қосим Қосимов ҳангоми муоинаи гандумзор|thumb|267x267px|[[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва вазири кишоварзӣ [[Қосим Қосимов|Қосим Роҳбар]] ҳангоми муоинаи [[гандум]]зор]]
Пас аз истиқлоли давлатӣ дар ҷумҳурӣ ислоҳоти иқтисодӣ оғоз гардид. Дар асоси қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ислоҳоти замин» соли 1992 марҳилаи қисман тақсим намудани заминҳои минтақаҳои кӯҳӣ ва наздикӯҳӣ оғоз гардид. Инчунин бо фармонҳои Президенти ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[9 октябр]]и [[соли 1995]] №342 ва аз [[1 декабр]]и [[соли 1997]] №874, 75 ҳазор гектар замин барои истифода ба аҳолии деҳот тақсим карда шуд, ки ин амал барои таъмин намудани аҳолӣ бо озуқа мусоидат намуд.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 520.&lt;/ref&gt;
 
Бо мақсади истифодаи пурсамар ва оқилонаи захираҳои замин ва об, афзун намудани истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ [[25 июн]]и [[соли 1996]], №522 фармони Президенти ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҷдиди корхонаҳо ва ташкилотҳои кишоварзӣ» қабул гардид. Дар ин раванд супориши давлатӣ ва нархи маҳсулоти кишоварзӣ озод эълон карда шуд, ки ин ба соҳибихтиёрии деҳқон барои парвариши маҳсулот мусоидат намуд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://moa.tj/wp-content/Program_Taj_Rus_Eng_ready.pdf|title=Барномаи ислоҳоти кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2012-2020|author=|website=|date=2012-08-01|publisher=|accessdate=2018-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712172139/http://moa.tj/wp-content/Program_Taj_Rus_Eng_ready.pdf|archivedate=2018-07-12}}&lt;/ref&gt;.

Ислоҳоти гузаронидашуда дар соҳаи кишоварзӣ, ба хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) озодии интихоби истеҳсол ва фурӯши зироатҳои кишоварзиро дод. Дар бисёр ҷойҳо амалӣ намудани гузаронидани кишти такрорӣ дар заминҳои обӣ, инчунин ҳалли масъалаи қарзи хоҷагиҳои пахтакор иқтидори соҳаро хеле афзун намуд. Гузариш ба шакли нави муносибатҳои иқтисодӣ ва ташкил намудани шаклҳои нави хоҷагидорӣ, хусусигардонии амвол ба тағйироти куллӣ дар соҳаи кишоварзӣ оварда расонид&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Гузариш ба шакли нави муносибатҳои иқтисодӣ ва ташкил намудани шаклҳои нави хоҷагидорӣ, ғайридавлатӣ гардондани моликият дар соҳаи кишоварзӣ ба тағйироти куллӣ оварда расонд. Дар соҳаи кишоварзии ҷумҳурӣ  шумораи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) 54,3 ҳазор аз ҷумла: 890 адад асотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ), 819 адад хоҷагиҳои деҳқонии коллективӣ ва 357 адад хоҷагиҳои кооперативӣ ташкил медиҳанд.

Саҳми бахши хусусӣ дар рушди соҳаи кишоварзӣ мустаҳкам гардида истодааст. Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки дар ҷумҳурӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ афзоиш ёфта, истеҳсоли маҳсулоти кишоварзии дар соли 2010 нисбат ба соли 1991 3,2 маротиба зиёд гардидааст.

Рушди соҳаи кишоварзӣ барои таъмини босубот ва мутаносиби аҳолии кишвар бо маводди хӯрока тавассути афзоиши мунтазам ва устувори истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, баланд бардоштани сатҳи даромаднокӣ ва бо ҷойи кор таъмин намудани аҳолӣ, инчунин ҳифзи захираҳои табиӣ мусоидат менамояд. Ба хоҷагиҳои деҳқонӣ додани озодии парвариши зироати кишоварзӣ иқтидори соҳаро хеле афзун намуд. Мутобиқи маълумоти оморӣ ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, — ғалладонагиҳо, пахта, картошка, сабзавот, полезиҳо, меваҷот, афзоиши саршумори чорво ва паранда дар солҳои охир мутаносибан хеле боло рафт.

Дар давраи истиқлол ҷиҳати рушди соҳаи кишоварзӣ аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронидани ислоҳоти замин, таҷдиди хоҷагиҳо ва қабули барномаҳои давлатӣ оид ба рушди соҳаҳои рустанипарварӣ, чорводорӣ, тухмипарварӣ ва таъминот бо техникаи кишоварзӣ ба рушди соҳа такони ҷиддӣ бахшид. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Барномаи рушди соҳаи моҳипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2009-2015 қабул гардидааст, ки он яке аз самтҳои ояндадори соҳаи кишоварзӣ маҳсуб мешавад. Дар маҷмӯъ то соли 2021 дар соҳаи кишоварзӣ 13 барномаи давлатии соҳавӣ қабул гардидааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/159|title=Кишоварзӣ|author=|website=Президенти Тоҷикистон|date=|publisher=president.tj|lang=tg|accessdate=2018-02-21}}&lt;/ref&gt;.

Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[31 декабр|31 декабри]] [[соли 2008]] № 658 '''Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон''' тасдиқ шудааст. Татбиқи муқаррароти  асосии  Консепсияи  мазкур  ба  ташаккули  сиёсати ягонаи давлатӣ дар соҳаи аграрии иқтисодиёт ва расидан ба  стратегияи  асосии мамлакат - '''''таъмини амнияти озуқавории кишвар''''' мусоидат менамояд.
Ҳамзамон Консепсияи мазкур  ҳуҷҷати  ниҳоӣ  ё  догматикӣ  набуда, метавонад такмилу тағйир ёбад ва дар рафти татбиқ бо банду муқаррароти нав пурра карда шавад. Мақсади асосии  Консепсия  аз  он  иборат  аст,  ки '' то соли 2015 таъмини амнияти озуқавории кишвар'' аз маҳсулоти асосии  кишоварзӣ  ва  баланд бардоштани  даромади  молистеҳсолкунандагони  деҳот  дар асоси сифатан беҳтар намудани фаъолияти онҳо, таъмин карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/konun/23.html|title=Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=moa.tj/konun/23|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-22|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143905/https://moa.tj/konun/23.html}}&lt;/ref&gt;.
== Дастгирии соҳаи кишоварзӣ ==

{{Асосӣ|Техникаи кишоварзӣ}}
Соли 2008 сармоягузории мустақими Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ ба Ҷумҳурии Тоҷикистон дар самти рушди деҳот 115 миллион доллари Иёлоти Муттаҳидаи Америкаро ташкил дода, шумораи умумии манфиатгирандагон зиёда аз 300 ҳазор хонаводаро ташкил медиҳад.

Ҳамчунин бо дастгирӣ ва ҳамкории зичи мутақобилаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ Лоиҳаи беҳсозии сатҳи зиндагӣ дар [[вилояти Хатлон]], марҳилаи якуми Лоиҳаи «Рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо», марҳилаи дуюми Лоиҳаи «Рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо», Лоиҳаи «Дастгирии соҳаи кишоварзӣ дар заминаи ҷомеа» ва Лоиҳаи «Дастгирӣ ба ғизои мактабӣ» муваффақона амалӣ гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/06/dar-to-ikiston-loi-ai-dastgirii-so-ai-kishovarz-dar-zaminai-omea-to-soli-2030-amal-megardad/|title=Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон |author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-06-15}}&lt;/ref&gt;.
13 июни соли 2024 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон лоиҳаи «Дастгирии соҳаи кишоварзӣ дар заминаи ҷомеа+» аз ҷониби Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ (IFAD) қабул гардидааст, ки то соли 2030 идома меёбад.
Лоиҳаҳои аз ҷониби Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ (IFAD) маблағгузоришаванда зимни вохӯрии Вазири кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Қурбон Ҳакимзода]] ва Президенти Хазинаи байналмилалии рушди кишоварзӣ (IFAD) Алваро Ларио дар ҳошияи Конфронси сатҳи баланд бахшида ба «Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028» дар Душанбе мавриди баррасӣ қарор дода шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/06/dar-to-ikiston-loi-ai-dastgirii-so-ai-kishovarz-dar-zaminai-omea-to-soli-2030-amal-megardad/|title=Консепсияи сиёсати аграрии Ҷумҳурии Тоҷикистон |author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-06-15}}&lt;/ref&gt;.

== Соҳаҳои кишоварзӣ ==

=== Растанипарварӣ ===
{{асосӣ|Растанипарварӣ}}
Растанипарварӣ соҳаи асосии кишоварзӣ буда, барои амалӣ намудани амнияти озуқаворӣ ва таъмини корхонаҳои саноати мамлакат бо маҳсулот нақши бориз дорад. Асосан аҳолиро бо ғалладонагиҳо, картошка, меваҷот, сабзавот, полезиҳо ва пахта таъмин менамояд.

Бо мақсади таъмини бозорҳои истеъмолии кишвар бо маҳсулоти озуқаворӣ мувофиқи маълумоти оморӣ (соли 2023) 
;Дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ кишти зироатҳои  кишоварзӣ дар 861466 гектар, аз он:  
* ғалладонагӣ дар майдони 392333 гектар, 
* зироатҳои техникӣ 202653 гектар, 
* картошка 58566 гектар, 
* сабзавот 73286 гектар, 
* полизӣ 22593 гектар, 
* зироатҳои хӯроки чорво дар майдони 111986 гектар гузаронида шудааст,
ки нисбат ба соли 2022 кишти зироатҳои кишоварзӣ 1698 гектар, аз он зироатҳои ғалладонагӣ 1802 гектар, картошка 2474,5 гектар, сабзавот 3294 гектар  ва полизӣ 1929 гектар зиёд гардида, зироатҳои хӯроки чорво 3148 гектар ва зироатҳои техникӣ 4591 гектар кам  кишт гардидааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/63-rastaniparvar.html|title=Растанипарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21}}{{Пайванди мурда|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Дар ин давра кишти пахта 175695 гектарро ташкил медиҳад, ки нисбат ба соли 2022, 5847 гектар кам мебошад. Дар давраи ҳисоботӣ кишти пахта дар ҷумҳурӣ дар майдони 175965 гектар гузаронида, иҷрои дурнаморо дар сатҳи 94 фоиз таъмин гардидааст. Аз ҳисоби кам кишт гардидани зироатҳои техникӣ ва зироатҳои хӯроки чорво дар ҷумҳурӣ кишти зироатҳои ғалладонагиҳо, картошка, сабзавот ва полизӣ зиёд гардидааст.

Тибқи дурнамои кишти зироатҳои кишоварзӣ барои ҳосили соли 2023 дар хоҷагиҳои ҷамоавӣ ва деҳқонии ҷумҳурӣ гузаронидани кишти зироатҳои ғалладонагӣ дар майдони 269,3 ҳазор гектар, зироатҳои техникӣ 213,7 ҳазор гектар (аз он пахта 186 ҳазор гектар), картошка 40 ҳазор гектар, сабзавот 41,2 ҳазор гектар ва полизӣ 18,7 ҳазор гектар пешбинӣ гардид.

Тибқи маълумоти оморӣ дар давраи ҳисоботӣ хоҷагиҳои ҷамоавӣ ва деҳқонии ҷумҳурӣ кишти зироатҳои ғалладонагиро дар майдони 306,6 ҳазор гектар гузаронида, иҷрои дурнаморо дар сатҳи 113,8 фоиз, зироатҳои техникӣ 198,3 ҳазор гектар ё 92,8 фоиз (аз он пахта 175,7 ҳазор гектар ё 94 фоиз) картошка 33,5 ҳазор гектар ё 84 фоиз, сабзавот 41,2 ҳазор гектар ё 100 фоиз ва полизӣ 19,5 ҳазор гектар ё 104,2 фоиз таъмин намуданд.

Барои самаранок ва оқилона истифода намудани заминҳои корами обӣ ва гирифтани 2-3 ҳосил хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.07.2023 дар майдони 76672 гектар кишти такрории зироатҳои кишоварзӣ гузарониданд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 6230 гектар ё 8,8 фоиз зиёд буда, 78,2 фоизи дурнамои пешбинигардидаро ташкил медиҳад.
Кишти ғалладонагиҳо дар майдони 45941,1 гектар, аз он шолӣ 9869 гектар, ҷуворимакка барои дон 22282 гектар, дигар ғалладонагиҳо 13791 гектар, зироатҳои техникӣ 2009 гектар, картошка 27 гектар, сабзавот 6262 гектар, полизӣ 3764 гектар ва зироатҳои хӯроки чорво 18669 гектар гузаронида шудааст, ки кишти ғалладонагиҳо ба 113 фоиз, зироатҳои техникӣ 103,6 фоиз, картошка 93 фоиз, сабзавот 98 фоиз, полизӣ 101,7 фоиз ва зироатҳои хӯроки чорво ба 105,3 фоизи ҳамин давраи соли гузашта баробар мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/63-rastaniparvar.html|title=Растанипарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143912/https://moa.tj/activities/63-rastaniparvar.html}}&lt;/ref&gt;

=== Боғдориву токпарварӣ ===
{{асосӣ|Боғдорӣ|Токпарварӣ}}
Боғдориву токпарварӣ яке аз соҳоти асосии комплекси агросаноатии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб ёфта, дар бобати таъмини аҳолӣ бо маводди хӯрока, афзун гардондани имкониятҳои содиротии мамлакат ва бо ҷойҳои кории доимӣ таъмин намудани аҳолӣ мавқеи муҳим дорад.
Бо мақсади рушди соҳаи боғу токпарварӣ, тадриҷан зиёд намудани истеҳсоли меваю ангур Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи барномаи мақсадноки давлатии рушди соҳаи боғу токпарварӣ, тадриҷан зиёд намудани истеҳсоли меваю ангур ва парвариши дарахтони мева ва ҳамешасабз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2007—2010» ва баъдан Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 27 августи 2009, № 683) «Дар бораи тадбирҳои иловагӣ доир ба рушди соҳаи токпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2010-2014» ба тасвиб расид, ки дар пайи он дар ҷумҳурӣ (танҳо дар нимсолаи дуюми соли 2013) дар майдони 12604 га боғу токзорҳои нав бунёд шуданд. Соли 2010 ҳаҷми содироти меваи тару тоза ва хушк ба 262 ҳазор тонна расонида шуд, ки ин нишондиҳандаи баландтарин барои Тоҷикистон маҳсуб мешавад. 

Дар ҷумҳурӣ соли 2023 майдони умумии боғу токзорҳо 204114,9 гектар буда, аз он токзор 39721,3 гектарро ташкил медиҳад.  Бо мақсади баланд бардоштани иқтидори содиротии кишвар тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.01.2024 кишоварзони ҷумҳурӣ дар майдони 906,8 гектар боғ ва 117,4 гектар токзор бунёд намуданд, ки аз майдони умумии боғ 508,2 гектар ва токзор 110,9 гектар дар талу теппаҳои бо намӣ таъмин буда, бунёд карда шудааст. Инчунин дар ин давра дар майдони 1300  гектар боғҳо ва 304,4 гектар токзор корҳои барқароркунӣ амалӣ карда шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/122-viticulture.html|title=Боғу токпарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143907/https://moa.tj/activities/122-viticulture.html}}&lt;/ref&gt;

Барои таъмини хоҷагиҳои кишоварзӣ бо ниҳолҳои хушсифати мевадиҳанда, ороишию сояафкан ва ҳамешасабз хоҷагиҳои ниҳолпарварии КВҶД “Тоҷикниҳолпарвар” якҷо бо иҷоракорон дар мавсими ниҳолфурӯшӣ то давраи ҳисоботӣ ба миқдори 422240 бех ниҳолҳои гуногунро ба харидорон бо нархҳои дастрас пешкаш намуданд.

Рӯёнидани ҳосили ба талаботи бозори истеъмолӣ ва содирот ҷавобгӯ, аз сари вақт гузаронидани чорабиниҳои агротехникӣ вобастагӣ дошта, бо ин мақсад дар боғу токзорҳои ҷумҳурӣ дар 91334 гектар коркарди байни қаторҳо ва нармкунии бехи дарахтон, 97911 гектар башаклдарории дарахтон, 39429 гектар яхобмонӣ ва 48985 гектар коркарди кимиёвӣ гузаронида шудааст, ки ин усулҳо барои кам кардани пайдошавии организмҳои зараррасон таъсири мусбии худро мерасонад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/122-viticulture.html|title=Боғу токпарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522143907/https://moa.tj/activities/122-viticulture.html}}&lt;/ref&gt;
Имкониятҳои кишвар дар зиёд намудани содироти ин намуди маҳсулоти кишоварзӣ ҳанӯз хеле фаровон мебошанд.

== Тухмипарварӣ ==
{{асосӣ|Тухмипарварӣ дар Тоҷикистон}}
Дар ҳамкорӣ бо Барномаи оҷонсии байналхалқии Шветсия (SIDA) лоиҳаи «Дастгирии инкишофи тухмипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», ки аз соли 2004 фаъолият дорад, бинои Бозрасии назорати давлатии тухмӣ, озмоишгоҳҳои тухми санҷӣ дар Душанбе, вилояти Суғд ва Хатлон таҷдиду тармим гардида бо таҷҳизоти замонавӣ таъмин шуданд. Барои равнақи ин бахш Барномаи «Рушди соҳаи тухмипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2010—2014» қабул гардид.
Барои татбиқи барномаҳои селексионӣ Пажӯҳишгоҳи зироаткории АИКТ, Филиали Пажӯҳишгоҳи зироаткорӣ дар вилояти Суғд, Кооперативи истеҳсолии ба номи Л. Муродови ноҳияи Ҳисор, хоҷагии «Чилгазӣ»­и ноҳияи Исфара, Стансияҳои навъсанҷии навоҳии Қубодиён, Бобоҷон Ғафуров, Муъминобод ва шаҳри Турсунзода бо воситаҳои муосир ҷиҳозонида шуданд.
Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.04.2021, №117 “Барномаи рушди соҳаи тухмипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2025” қабул гардид ва Фармоиши Вазорати кишоварзӣ аз 12.05.2021, №70 оид ба Нақшаи чорабиниҳои Барнома ба тавсиб расид.

Тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.12.2023 дар хоҷагиҳои ҷамъиятӣ ва деҳқонии шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ тухмии ғалладонагиҳо 53802 тонна захира гардидааст, аз он 47049 тонна гандум, 1046 тонна шолӣ, дигар ғалладонагиҳо 4763 тонна, лӯбиёгиҳо 944 тонна, ҷуворимакка 1346 тонна, картошка 65915 тонна, сабзавот 52,1 тонна ва чигити тухмӣ 1322 захира гардидааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/69-tuhmiparvar.html|title=Тухмипарварӣ|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-24}}{{Пайванди мурда|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
  
=== Чорводорӣ ===
{{асосӣ|Чорводорӣ}}
Чорводорӣ қисми таркибии соҳаи кишоварзӣ буда, аҳолиро бо гӯшту шир, равған, тухм ва саноатро бо ашёи хом, пӯст, пашм, пӯсти қарокӯлӣ, тибит ва ғайра таъмин менамояд. Солҳои охир Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон якчанд барнома оид ба рушди ин соҳа қабул кард, ки ҳоло амалӣ мешавад.

Рушди соҳаи чорводорӣ ҷиҳати таъминоти аҳолӣ бо [[гӯшт]], [[шир]] ва [[тухм]] муассир буда, тибқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.07.2023 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 2605,6 ҳазор сар чорвои калон аз он [[гов |модагов]] 1347,1 ҳазор сар, [[қутос]] 29,6 ҳазор сар, [[гӯсфанд|гӯсфанду]] [[буз]] 6610,1 ҳазор сар, асп 87 ҳазор сар, [[занбури асал]] 265,8 ҳазор оила ва 10900,9 ҳазор сар [[паранда]] парвариш ёфта истодааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта саршумори чорвои калон 113,3 ҳазор сар ё 4,5 фоиз, аз он [[гов |модагов]] 578 ҳазор сар ё 4,5 фоиз, қутос 778 сар ё 2,7 фоиз, гӯсфанду буз 333,4 ҳазор сар ё 5,3 фоиз, асп 1,9 ҳазор сар ё 2,3 фоиз ва занбури асал 14,8 ҳазор оила ё 5,9 фоиз  ва саршумори паранда 963,9 ҳазор сар ё 9,7 фоиз зиёд гардидааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moa.tj/activities/121-stock-raising.html|title=Чорводорӣ|author=|website=moa.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-23|archivedate=2024-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240523042833/https://moa.tj/activities/121-stock-raising.html}}&lt;/ref&gt;

{{Асосӣ| Чарогоҳ}}
Дар Тоҷикистон 3 млн 166 ҳазор га [[чарогоҳ]] ҳаст. Моли майда 90%, гову асп 60%-и хӯрокашро аз чарогоҳҳои табиӣ ва [[алаф|алафзор]] мегирад. Чарогоҳҳои чумҳурӣ вобаста ба мавсими истифода ба зимистонӣ (се фасли сол — тирамоҳу зимистон ва баҳор истифода мешаванд), тобистонӣ, инчунин муваққатӣ ҷудо мекунанд.
Чарогоҳҳои зимистонӣ дар водиҳо, ҳамвориҳои доманаи кӯҳҳо, адирҳои пасти ҷануб ва шимоли [[Тоҷикистон]] (360 —2200 м аз с. б.) ҷойгиранд. Масоҳати умумиашон 1,5 млн га. Дар чарогоҳҳои ҷаннуби Тоҷикистон дар давоми сол андаряк 146—300 мм боришот мешавад. Чарогоҳҳои зимистонии шимоли Тоҷикистон дар баландии 323—1004 м аз с. б. ҷойгиранд. Дар ин минтақа боришоти солона 104—300 мм аст. 

Чарогоҳҳои тобистонии баландкӯҳи Тоҷикистон дар минтақаи субалпӣ ва алпӣ (баландтар аз 2500 м) ҷойгир буда, дашту марғзори баландкқҳро дар бар мегиранд. Боришоти солонаашон 700—830 мм. Бо мақсади муташаккилона гузаронидани маъракаи наслгирии чорвои майда фармоиши вазорат аз 26.01.2023, №12 ба тасвиб расида, гурӯҳи корӣ таъсис дода шуд. Мувофиқи маълумотҳои оморӣ то 1 июли соли 2023 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 475694 сар гӯсола ва 2358037 сар [[барра|барраю]] [[буз|бузғола]] гирифта шудааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта [[гӯсола]] 9051 сар ё 1,9 фоиз  ва [[барра|барраю]] [[буз|бузғола]] 122096 сар  ё 5,5 фоиз зиёд мебошад. Инчунин, дар хоҷагиҳои ҷамоавӣ ва деҳқонии ҷумҳурӣ 26311 сар [[гӯсола]] ва 394458 сар [[барра|барраю]] [[буз|бузғола]] гирифта шудааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта гӯсола 1732 сар ва барраву бузғола 30123 сар зиёд мебошад.

Мутобиқи маълумоти оморӣ ба ҳолати 01.07.2023 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 437238 тонна хӯроки чорво (бо воҳиди хурока) захира карда шудааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 15525 тонна ё 3,7 фоиз зиёд мебошад.

=== Занбӯрпарварӣ ===
{{асосӣ|Занбӯрпарварӣ}}
Асал, гард, прополис, шири модарзан бӯр ва заҳри занбӯри асал аз маҳсулоти серталаби ғизоӣ ва воситаҳои беҳтарини табобатӣ мебошанд. Зарурати соҳаро ба эътибор гирифта, соли 2006 бо пешниҳоди Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон корхонаи воҳиди давлатии «Асали Тоҷикистон» таъсис дода шуд ва ҳамзамон «Барномаи барқарорсозӣ ва рушди минбаъдаи соҳаи занбӯрпарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2006—2010» ба тасвиб расид. Минбаъд дар радифи идҳои харбузаву зардолу гузаронидани «Иди асал» ҳам ба ҳукми анъана даромад. 

Соҳаи занбӯрпарварӣ соҳаи сердаромад баҳисоб рафта тибқи маълумотҳои оморӣ ба ҳолати 01.01.2024 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ҷумҳурӣ 266,7 ҳазор оилаи занбӯри асал парвариш ёфта, дар ин давра 4697 тонна асал истеҳсол карда шудааст, ки нисбати ҳамин давраи соли гузашта миқдори оилаҳои занбӯри асал 2,8 ҳазор оила ва истеҳсоли асал 132 тонна зиёд мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/razvitiye-otrasli-pchelovodstva-v-2023-godu/|title=Рушди соҳаи занбӯри асалпарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-24|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045628/https://instchorvodori.tj/razvitiye-otrasli-pchelovodstva-v-2023-godu/}}&lt;/ref&gt;

=== [[Парандапарварӣ|Парандапарварӣ дар Тоҷикистон]]  ===
{{асосӣ|Корхонаҳои соҳаи парандапарварӣ}}
Парандапарварӣ соҳаи муҳими кишоварзӣ дар Тоҷикистон маҳсуб меёбад, ки дар таъмин намудани аҳолӣ бо маводи ғизоии сафедадор мавқеи муҳим дорад. Тибқи маълумоти оморӣ (то 1.12.2013) дар корхонаҳои парандапарварӣ ва хоҷагиҳои соҳибкорони кишвар 1,7 млн сар паранда парвариш ёфта, 188,8 млн дона тухм истеҳсол карда шудааст.

Аз рӯи маълумоти КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” соли 2023 дар Тоҷикистон 228 адад корхонаҳои парандапарварӣ фаъолият намуда истодаанд, ки нисбати соли гузашта 10 адад зиёд мебошад. Аз ин 101 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухм, 113 адад корхона ба истеҳсоли гӯшти паранда, 8 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухму гушти паранда ва 6 адад корхонаҳо ба истеҳсоли тухми инкубатсионӣ, чӯҷаи якрӯза ва тухми истеҳсолӣ машғул мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://instchorvodori.tj/%D0%B2%D0%BE%D1%85%D3%AF%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%80%D1%83%D1%88%D0%B4%D0%B8-%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%BE-2/|title=Рушди соҳаи парандапарварӣ дар соли 2023|author=|website=instchorvodori.tj|date=2023|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-05-21|archivedate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522045626/https://instchorvodori.tj/%d0%b2%d0%be%d1%85%d3%af%d1%80%d0%b8%d0%b8-%d0%b2%d0%b0%d0%b7%d0%b8%d1%80%d0%b8-%d1%80%d1%83%d1%88%d0%b4%d0%b8-%d0%b8%d2%9b%d1%82%d0%b8%d1%81%d0%be%d0%b4-%d0%b2%d0%b0-%d1%81%d0%b0%d0%b2%d0%b4%d0%be-2/}}&lt;/ref&gt;

=== Моҳипарварӣ ===
Моҳипарварӣ. Соли 2008 бо ибтикори Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Барномаи рушди соҳаи моҳипарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2009—2015» қабул гадид, ки ба рушду равнақи соҳа такони ҷиддӣ бахшид. То соли 2013 теъдоди хоҷагиҳои моҳипарварӣ ба 95 адад расонида шуд.

=== Зотпарварӣ ===
{{асосӣ|Зотпарварӣ}}
«Барномаи рушди соҳаи зотпарварӣ ва хушзоткунии чорво дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои сол ҳои 2008—2015» бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ гардида, мавриди амал қарор гирифтааст. Баъдан «Барномаи рушди соҳаи қутоспарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2008—2015» ба тасвиб расид. Қарорҳои зикршуда барои равнақи соҳа дар ВМКБ, ноҳияҳои Айнӣ ва Кӯҳистони Мастчоҳ, Балҷувон ва Ҷиргатол заминаи мусоид фароҳам оварданд.

=== Асппарварӣ ===
{{асосӣ|Асппарварӣ }}
Қабул гардидани «Барномаи рушди соҳаи асппарварӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2009—2016» ба ривоҷ ёфтани соҳаи асппарварӣ мусоидат менамояд. Ҳоло дар Тоҷикистон 3 заводи асппарварӣ, аз ҷумла «Асппарвар»­и ноҳияи Рӯдакӣ, «Баракат»­и ноҳияи Ҳисор ва «Чорводор»­и ноҳияи Вахш ва 3 хоҷагии асппарварӣ бо номи «Кангурт» дар ноҳияи Темурмалик, «Данғара» дар ноҳияи Данғара ва «Мелик Муродов» дар ноҳияи Шаҳринав фаъолият доранд.

== Пойгоҳи техникӣ ва инфрасохтори кишоварзӣ ==
[[Акс:ДТ-75 (д. Дашти Марзо, н. Файзобод).jpg|thumb|277x277px|Трактори ДТ-75 дар яке аз хоҷагиҳои деҳқонӣ.]]
Самти дигари равнақи соҳаи кишоварзӣ рушди пойгоҳи техникӣ ва инфрасохтори кишоварзӣ ба ҳисоб меравад. Аз ин лиҳоз таъмини хоҷагиҳо бо тракторҳои шудгоркунанда, комбайнҳои ғалладараву алаф ғун доранда, испорҳои тракторӣ, нармкунакҳо, тухмипо шакҳо ва амсоли инҳо дар мадди аввал қарор дорад.
 
== Пажӯҳишҳо дар соҳаи кишоварзӣ ==
Рушди соҳаи аграрии ҷумҳурӣ бидуни ҷалб ва ширкати бевоситаи олимони кишоварзӣ имконнопазир аст. Дар ин самт уламои соҳаи кишоварзӣ ҳиссаи арзанда гузоштаанд. Дар таркиби АИК 6 пажӯҳишгоҳи соҳавӣ фаъолият доранд. Дар ин пажӯҳишгоҳҳо 420 корманди илмӣ, аз ҷумла 31 доктори илм ва 121 номзади илм ба таҳқиқот пардохтаанд. Аз соли 2009 олимони тоҷик пахтаи маҳиннахи 748­В, гандуми навъи нарми «Зироат-70», нути «Ҳисор», марҷумаки «Ҳисор-1», кунҷиди «Шаҳноза», ҷувории «Фирӯз-355 В» ва «Марҷон-785 В», юнучқаи (шабдар) «Вахш-429»­ро ба вуҷуд овардаанд.

== Нигаред низ ==
* [[Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Вазорати кишоварзии Ҷумҳурии Тоҷикистон|3}}
{{Мавзуъҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Кишоварзӣ дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ix5en2m8xda3dbioxjwretlbtjl976i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳанг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208331</id>
    <revision>
      <id>1487874</id>
      <parentid>1314791</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14874" sha1="rzpfjdwv3ueklyl0ouyza7pio2qbkf5" xml:space="preserve">{{Ягонҳои низомӣ}}
[[Акс:Regiment Nato.svg|thumb|right|Намоди стандарти НАТО барои ҳанг]]

'''Ҳанг''' ({{lang-fa|'''هنگ'''}}) — [[Ягони низомӣ|ягоне тактикӣ]] ва идориву иқтисодӣ дар шохаҳову зершохаҳо ва ягонҳои вижаи нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон аст, ки хурдтар аз [[гунд]] буда ва маъмулан аз ду – чаҳор [[гурдон]] ташкил мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазор вожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – саҳ. 202 |accessdate=2018-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; полк&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/112 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 2, с. 112.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=статья «Полк»|заглавие=[[Военная энциклопедия (1994—2004)|Военная энциклопедия]]|том=6|ответственный=под ред. П. В. Грачёв|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=2002|страницы=483—490|страниц=639|тираж=10 000|isbn=5-203-01873-1}}&lt;/ref&gt;.

== Решашиносӣ ==

Истилоҳи «'''''ҳанг'''''» бо равиши ''пасинсозӣ'' ({{lang-en|back-formation}}) аз вожаи «'''''[[сарҳанг]]'''''» ({{lang-pal|«''sarhang''»}} аз {{lang-peo|''*sar(a)-''}} «''сар''» + √''θang''- «''кашидан''; ''ҳанҷидан'', ''оҳехтан''»&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/studies-in-persian-etymology-ii-published-by-p-a-kocharov-and-a-v-shatskov ''L. G. Herzenberg''. Studies in Persian Etymology II. — p.26]&lt;/ref&gt;) сохта шудааст. «''Сарҳанг''» дар дастнавиштаҳои суғдӣ, ки аз садаҳои VIII — X милодӣ боз мондаанд&lt;ref&gt;''Рагоза А.Н.'' Согдийские фрагменты Центрально-Азиатского собрания Института Востоковедения. – М.: Наука, 1980. – с. 27; 54&lt;/ref&gt;, «''srδ’nk; srδnng; srϑng''» навиштаву [''sarθang''] хонда мешуда ва маънояш «''фармондеҳ, сардор, сарҳанг, сарвар''» будааст&lt;ref&gt;''Қариб, Бадруззамон.'' Фарҳанги суғдӣ (суғдӣ-форсӣ-инглисӣ). — Теҳрон: «Фарҳангон», 1995. ISBN 964-5558-06-9. — с. 361 – 362&lt;/ref&gt;. Дар порсии миёна низ «''sarhang''» ‘''сардор'', ''фармондеҳ''’ буда ва ин маъниро дар форсии дарӣ низ нигаҳ доштааст&lt;ref&gt;[http://www.vajehyab.com/dehkhoda/سرهنگ ''Деҳхудо, Алиакбар.'' Луғатнома. سرهنگ]&lt;/ref&gt;. Дар сипоҳи Сомониён ва Ғазнавиён ''сарҳанг'' сардору фармондеҳи ''фавҷ'' — бахше аз лашкарро мегуфтанд. Аз ин рӯ, аз дер боз «''сарҳанг''»-ро сохташуда аз ду вожа – «''сар''» (‘''сардор''’) + «''ҳанг''» ({{lang-fa|'''هنگ'''}} «''сипоҳ'', ''лашкар''» &gt; {{lang-pal|hang}} «''нерӯ'', ''зӯр''») шумурдаанд. Чунончи, фарҳанги «''Ғиёсу-л-луғот''», ки дар соли 1826 милодӣ навишта шудааст, ба нақл аз фарҳангу вожаномаҳои куҳантари «''Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ''» (1608), «''Бурҳони Қотеъ''» (1652), «''Фарҳанги Рашидӣ''» (1654), «''Баҳори Аҷам''» (1739), «''сарҳанг''»-ро чунин таъриф кардааст: «''Кӯтвол ва ваҷҳи тасмия он, ки '''сар''' ба маънии '''сардору амир''' ва '''ҳанг''' ба маънии '''сипоҳ'''''»&lt;ref&gt;[https://turuz.com/fa/book/title/%C4%9Eiyasul+Lu%C4%9Fat+I-II++%C4%9Eiyas%C9%99ddin+M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d ''Ғиёс-ул-луғот''. Таълифи Ғиёсиддин Муҳаммад ибни Ҷалолиддин ибни Шарафиддин Ромпурӣ (ба соли 1242 ҳиҷрии қамарӣ); бо ҳавошӣ ва изофот, ба кӯшиши Муҳаммад Дабири Сиёқӣ, Теҳрон, 1337 хуршедӣ, ҷилди 2, сод – ё. — с. 545]&lt;/ref&gt;. «''Фарҳанги Онандроҷ''» низ, ки дар соли 1888 дар Ҳинд таълиф шудаву яке аз беҳтарин фарҳангҳои форсӣ аст, дар таърифи «''сарҳанг''» овардааст: «''сардору пешрави лашкару сипоҳ, чи '''ҳанг''' ба маънии '''сипоҳ''' низ омада''». Ҳамин таъриф дар «''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''» низ оварда шудааст&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/FarhangEZabanETajikiJildEDuvumTajikFarsi/page/n213?q=%D1%81%D0%B0%D1%80%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3 ''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, с. 730.]&lt;/ref&gt;.

''Фарҳангистони Эрон'' бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' дар соли 1935 «'''''ҳанг'''''» ва «'''''сарҳанг'''''»-ро ҷойгузини истилоҳоти арабии «'''''фавҷ'''''» ва фаронсавии «''кулунел''» ({{lang-fa|'''کلنل'''}} &gt; {{lang-fr|''colonel''}}) ва «''режимон''» ({{lang-fa|'''رژیمان'''}} &gt; {{lang-fr|''régiment''}}) кард&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод. — саҳ. 38 |accessdate=2018-12-26 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;. «'''Ҳанг'''» дар «''[[Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ]]''» низ ба маънои «''сипоҳ, лашкар, полк''» оварда шудааст&lt;ref&gt;[https://www.vazhaju.com/search/ҳанг ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 2, с. 515.]&lt;/ref&gt;. Аз ин рӯ, истилоҳоти «''ҳанг''» ва «''сарҳанг''» барои ҷойгузин кардани вомвожаҳои русии «''полк''» ва «''полковник''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

''Ҳанг'' ҳамчун [[Ягони низомӣ|ягони размӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳ]]и [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо|Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву «''ҳазора''» ({{lang-peo|'''''*hazāra-'''''}}) номида мешуда ва онро [[Сарҳанг|«''ҳазорабад''»]] ({{lang-peo|'''''*hazārapati-'''''}}) фармондеҳӣ мекард&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 57&lt;/ref&gt;. ''Ҳазора'' аз 10 [[Вашт|сада]] ({{lang-peo|'''''*θata-'''''}}) ташкил мешуд ва 1 000 сарбозро дар бар мегирифт. Ҳар ҳазора ё ҳанг барои худ [[дирафш]] ({{lang-peo|«''drafša-''»}}) дошт&lt;ref&gt;[https://fr.wikisource.org/w/index.php?title=Page:Pottier_-_Douris_et_les_Peintres_de_vases_grecs,_Laurens.djvu/111&amp;action=edit&amp;redlink=1 ''E. Pottier'', Douris et les peintres de vases grecs, London, 1909, p. 105 fig. 20, Plate XXV.b]&lt;/ref&gt;. Аз ин рӯ, дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, ''ҳазора'' «'''''дирафш'''''» ({{lang-pal|'''''drafš'''''}}) ном гирифта ва сардори он [[Сарҳанг|«'''''дирафш-солор'''''»]] ({{lang-pal|'''''drafš-sālār'''''}}) хонда мешуд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;. Дар сипоҳи [[Давлати Сосониён|Сосониён]] (224 — 651) низ ҳамин радабандӣ ва номгузорӣ ба кор мерафта, вале ҳар ''дирафш'' аз ду ''[[вашт]]'' ({{lang-pal|«'''''wašt'''''»}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбозро дар бар мегирифт&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;.

Дар паи шикасти шоҳаншоҳии Сосониён аз мусулмонон ва густариши ислом дар Эронзамин, [[Хилофати Араб|арабҳо]] бархе аз истилоҳоти низомии эрониро вом гирифтанд ва бархеро низ бо истилоҳоти арабӣ ҷойгузин карданд. Чунончи, {{lang-ar|«'''عسکر'''» [''аскар'']}} аз {{lang-pal|''laškar''}}, {{lang-ar|«'''جند'''» [''ҷунд'']}} аз {{lang-pal|''gund''}} ва {{lang-ar|«'''فیج'''» [''файҷ'']}} аз {{lang-pal|''payg''}} (''пиёда'') вом гирифта шудаанд&lt;ref&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;, вале «''дирафш''» ҷояшро ба «''фавҷ''» ({{lang-ar|'''فوج'''}}) додааст.

Бархе аз истилоҳоти низомии порсии миёна дар сипоҳи [[Давлати Сомониён|Сомониён]] ([[соли 819|819]] — [[соли 999|999]]) низ ба кор мерафтанд, ки бузургвор Фирдавсӣ онҳоро дар «[[Шоҳнома]]» овардааст. Чунончи, сарфармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳи Сомониён «''[[сипаҳсолор]]''» ({{lang-fa|«'''سپه‌سالار‎'''»}}) ва фармондеҳи фавҷ «''[[сарҳанг]]''» ({{lang-fa|«'''سرهنگ'''»}}) номида мешуданд&lt;ref&gt;{{книга |автор= Ноҷӣ, Муҳаммадризо |заглавие= Фарҳангу тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён |ответственный= |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= Амири Кабир |год= 1386 |том= |страниц= 904 |страницы= 252 |isbn= 964-00-1086-3|ref= http://libisbn.ru/Farhang-va-tamaddun-i-Islami-dar-qalamraw-i-Samaniyan--or--cnivishtah-i-Muhammad-Riza-Naji/1/bibgjha}}&lt;/ref&gt;. ''Сарҳанг'' ҳамакнун яке аз [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|дараҷаҳои афсарӣ дар Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] ва баробар бо ''полковник'' дар [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]</text>
      <sha1>rzpfjdwv3ueklyl0ouyza7pio2qbkf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лашкар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208332</id>
    <revision>
      <id>1487859</id>
      <parentid>1485823</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13803" sha1="36l6uqr5c9ws8iqctgntaqioaly5pjj" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 25.5em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Яконҳои размӣ'''
|-
|colspan='3'|[[File:Roundel_of_Tajikistan.svg|frameless|100px|center]]
|-
! [[Якон|Яконҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Фармондеҳ]]
|-
| [[Гурӯҳ]]
| 2—5
| [[Размовар]]
|-
| [[Разма]]
| 5—10
| [[Размдор]]
|-
| [[Таҳма]]
| 10—50
| [[Таҳмадор]]
|-
| [[Вашт]]
| 50—150
| [[Сарвашт]]
|-
| [[Гурдон]]
| 150—700
| [[Саргурд]]
|-
| [[Ҳанг]]
| 700—1 500
| [[Сарҳанг]]
|-
|[[Гунд]]
| 1 500—5 000
|[[Гундсолор]]
|-
| [[Лашкар]]
| 5 000—20 000
| [[Лашкарсолор]]
|-
| [[Сипоҳ]]
| 20 000—40 000
| [[Сипаҳсолор]]
|-
| [[Артиш]]
| 40 000 +
| [[Артишсолор]]
|}&lt;noinclude&gt;
[[Гурӯҳ:Артиш]]
&lt;/noinclude&gt;
'''Лашкар''' ({{lang-fa|'''لشکر'''}}&lt;ref&gt;''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 1, с. 596.&lt;/ref&gt;) — [[Якон|яконе роҳкунишӣ]] дар [[Шохаи низомӣ|шохаву зершохаҳои]] [[нерӯҳои мусаллаҳ]]и бисёре аз кишварҳои ҷаҳон аст, ки бузургтар аз [[гунд]]&lt;nowiki/&gt; ва хурдтар аз [[сипоҳ]] буда ва таҷҳизоту ҷангафзорҳои лозим барои иҷрои амалиёти размӣ дорад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. |accessdate=2022-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; дивизия&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=238; 394|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 3, статья «Дивизия»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. Грачёв П. С.|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1995|страницы=68—76|страниц=543|тираж=10 000|isbn=5-203-00748-9}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
{{Ягонҳои низомӣ}}
[[Акс:Division_Nato.svg|right|thumb|Намоди стандарти НАТО барои лашкар]]
''Лашкар'' ҳамчун [[Якони низомӣ|якони размӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву ''бевара'' ({{lang-peo|''*baivara-''}}) номида мешуда ва онро ''беварабад'' ({{lang-peo|''*baivarapati-''}}) фармондеҳӣ мекард&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 19 n. 84&lt;/ref&gt;. ''Бевара'' аз 10 [[Ҳанг|''ҳазора'']] ({{lang-peo|''*hazāra-''}}) ташкил мешуд ва 10 000 сарбозро дар бар мегирифт.

''Бевара'' дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони бахшбандии даҳгонии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, ''[[гунд]]'' ({{lang-xpr|''gund''}} &lt; эҳтимолан аз ''*vr̥nda-'' ‘''гунд''’ дар [[забони эронии бостон]]&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-58-3.&lt;/ref&gt;) ном гирифта ва фармондеҳи он [[Гундсолор|''гунд-солор'']] ({{lang-xpr|''gund-sālār''}}) хонда мешуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |title=''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. |accessdate=2022-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210901005822/https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |archivedate=2021-09-01 }}&lt;/ref&gt;.

Дар сипоҳи [[Давлати Сосониён|Сосониён]] (224 — 651) низ ҳамин бахшбандӣ ва номгузорӣ ба кор мерафта, вале ҳар ''гунд'' аз чанд ''[[Ҳанг|дирафш]]'' ({{lang-pal|''drafš''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме як ҳазор разманда дошт&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Фармондеҳи ''гунд'' дар сипоҳи Сосониён низ ''гундсолор'' ({{lang-pal|''gund-sālār''}}) номида мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4.]&lt;/ref&gt;. 

Аммо аз миёнаҳои садаи V дар канори истилоҳи «''гунд''» истилоҳи «''лашкар''» ({{lang-pal|''laškar''}} &lt; {{lang-peo|''*raxša-kara-''}} ‘''посдоранда; поянда''’ &lt; эронии бостон: ''*raxš-'' + ''*kar-'' ‘''посдорӣ кардан''’)&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt; низ ба кор мерафтааст&lt;ref&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;. Истилоҳи «''лашкар''» дар осори адабии форсӣ, бавижа «[[Шоҳнома]]», бисёр ба кор рафтааст. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] гуфта:
&lt;poem&gt;''Бирав бо [[сипоҳ]]е ба кирдори кӯҳ'',
''Гузин кун зи [[гурдон]]и лашкар гурӯҳ''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5.]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;

Дар сипоҳи [[Давлати Сомониён|Сомониён]], [[Давлати Ғазнавиён|Ғазнавиён]] ва [[Давлати Салҷуқиён|Салҷуқиён]] фармондеҳи лашкарро «''солори лашкар''» ва «''амири лашкар''» мегуфтанд&lt;ref&gt;{{книга |автор= Ноҷӣ, Муҳаммадризо |заглавие= Фарҳангу тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён |ответственный= |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= Амири Кабир |год= 1386 |том= |страниц= 904 |страницы= 252 |isbn= 964-00-1086-3|ref= http://libisbn.ru/Farhang-va-tamaddun-i-Islami-dar-qalamraw-i-Samaniyan--or--cnivishtah-i-Muhammad-Riza-Naji/1/bibgjha}}&lt;/ref&gt;. Чунончи, «''солори лашкар''» дар «''Шоҳнома''» борҳо ба кор рафта ва аз бофтор чунин бар меояд, ки он мансабе поинтар аз ''сипаҳсолор'' буда ва мақоми ҷонишинӣ доштааст, чуноне ки ''генерал-лейтенант'' дар артишҳои урупоӣ муъовини ''генерал-полковник'' будааст: 
&lt;poem&gt;''Сипаҳро ба солори лашкар супурд'', 
''Бирафту ҷаҳондидагонро бибурд''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot; /&gt;.&lt;/poem&gt;

[[Фарҳангистони забон ва адаби форсӣ|''Фарҳангистони Эрон'']] бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' дар соли 1935 «''лашкар''»-ро ҷойгузини истилоҳоти туркӣ-муғулии «''тумон''» ({{lang-fa|'''تومان'''}} &lt; {{lang-mn|түмэн}}) ва фаронсавии «''дивизюн''» ({{lang-fa|'''دیویزیون'''}} &lt; {{lang-fr|''division''}}) ва «''сарлашкар''»-ро ҷойгузини «''амири тумон''» кард&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Фаслномаи «''Ганҷинаи аснод''». Зимистони 1373, №16. |accessdate=2019-01-15 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;, ки ҳамакнун дар [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон дараҷае]] баробар бо ''генерал-лейтенант'' аст.

«''Лашкар''» дар «''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''» ва «''[[Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ]]''» оварда шудааст.

Бо таваҷуҳ ба ин додаҳо, истилоҳоти «''лашкар''» ва «''[[лашкарсолор]]''», ки дар пайравӣ аз «''[[гундсолор]]''» аз ибораи «''солори лашкар''» сохта шудааст, барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии «''дивизия''» (аз {{lang-pl|''dywizja''}} &lt; {{lang-la|dīvīsiō}} «''бахш''») ва дараҷаи низомии «''генерал-лейтенант''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Корбурд ==

Лашкар аз 10 ҳазор то 20 ҳазор сарбозро дар бар мегирад. Дар бисёре аз артишҳо як лашкар аз чанд [[гунд]] ташкил мешавад. Лашкарҳо маъмулан бо шумораҳои тартибӣ номгузорӣ мешаванд (барои намуна, Лашкари 201 Русия дар Тоҷикистон). Ҳамчунин радаҳои гуногун ба номи лашкарҳо афзуда мешавад, чун лашкари пиёда, лашкари зиреҳӣ, лашкари савора.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]</text>
      <sha1>36l6uqr5c9ws8iqctgntaqioaly5pjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сипоҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208333</id>
    <revision>
      <id>1487868</id>
      <parentid>1443590</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22712" sha1="7r8j41paohu37xhbaaohbnt3cug5tmx" xml:space="preserve">{{Ягонҳои низомӣ}}
[[Акс:Military Symbol - Friendly Command (Solid Light 1.5x1 Frame)- Unspecified or Composite All-Arms (NATO APP-6).svg|right|thumb|Намоди стандарти НАТО барои сипоҳ]]
'''Сипоҳ''' ({{lang-fa|'''سپاه'''}}) — [[Ягони низомӣ|ягоне амалиётӣ-тактикӣ]] дар нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз [[кишвар]]ҳои ҷаҳон аст, ки аз ду – се [[лашкар]] ташкил мешавад ва ё ороише аз ягонҳо барои иҷрои амалиёти размӣ аст; корпус&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=164; 441|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 4, статья «Корпус»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Сергеев, Игорь Дмитриевич|Сергеев И. Д.]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1999|страницы=204-209|страниц=583|тираж=10 000|isbn=5-203-01655-0}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Сипоҳ''» ({{lang-fa|'''سپاه'''}} [''sipāh''] &lt; {{lang-pal|''spāh''}} &lt; {{lang-peo|''spāda-''}} &lt; [[забони эронии бостон|эронии бостон]] «''*spāda-''» эҳтимолан аз √''spa-d-'' ‘''андохтан, пеш андохтан; равона кардан; фиристодан''’&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6. ҷ. 3, с. 1665.&lt;/ref&gt;) яке аз куҳантарин истилоҳоти низомӣ дар забонҳои эронӣ аст, ки дар [[Забони авастоӣ|авестоии пешин]]: ''spāda-'', авестоии пасин: ''spāδa-''; {{lang-xpr|''*spāδ'', ''ispāδ''}}; {{lang-sog|''ǝspāδ''}}; [[Забони бохтарӣ|балхӣ]]: ''σπαλο'', ''ασπαλο'' будааст. Аз ин вожа дар порсии бостон «''*spāda-pati-''» сохта шуда, ки дар паҳлавӣ «''spāδpat'' : ''spāδbad''», дар порсии миёна «''spāhpat'' : ''spāhbed''», дар суғдӣ «''spāδpaδ''», дар балхӣ «''σπαλοβιδο'' : ''ασπαλοβιδο''» ва дар форсии дарӣ [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|«''сипаҳбад''»]] ({{lang-fa|سپهبد}}) гаштааст&lt;ref&gt;''Саймиддинов, Додихудо''. Вожашиносии забони форсии миёна. – Душанбе: Пайванд, 2001. – 310 с. – с. 226&lt;/ref&gt;. Ҳамчунин аз «''сипоҳ''» дар форсии дарӣ истилоҳи «''[[сипаҳсолор]]''» ({{lang-fa|'''سپه‌سالار'''}}) сохта шуда, ки бо ''сипаҳбад'' мутародиф будааст&lt;ref&gt;''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, с. 243.&lt;/ref&gt;. Аз ин рӯ, истилоҳоти «''сипоҳ''» ва «''сипаҳсолор''» барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии «''корпус''» (аз {{lang-la|corpus}} «''андом''») ва дараҷаи низомии «''генерал-полковник''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Сипоҳи Ҳахоманишиён ==
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |[[Сипоҳи Ҳахоманишиён]]
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягони низомӣ|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Рада|''*daθa-'']]
| 10 сарбоз
| [[Размдор|''*daθapati-'']]
|-
| [[Вашт|''*θata-'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвон|''*θatapati-'']]
|-
| [[Ҳанг|''*hazāra-'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']]
|-
|[[Гунд|''*baivara-'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''*baivarapati-'']]
|-
| ''*spāda-''
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']]
|}
Нерӯҳои мусаллаҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) дар оғоз «''*kāra-''» номида мешуда, вале сипастар, ки бар пояи радабандии даҳ-даҳӣ созмон дода шуданд, «''*spāda-''» [''сипоҳ''] хонда шудаанд. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён аз даҳ сарбоз як [[рада]] ташкил мешуда, ки «''*daθa-''» [''даҳа''] номида ва сардораш «''*daθapati-''» [''даҳбад''] хонда мешудааст&lt;ref&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975, p. 87&lt;/ref&gt;. Аз даҳ рада як [[гурдон]] ташкил мешуда, ки «''*θata-''» [''сада''] хонда ва фармондеҳаш «''*θatapati-''» [''садабад''] номида мешудааст&lt;ref&gt;''Hinz'', op. cit., p. 240&lt;/ref&gt;. Даҳ гурдон як [[ҳанг]]ро ташкил медодаанд, ки «''*hazāra-''» [''ҳазора''] номида ва фармондеҳаш «''*hazārapati-''» [''ҳазорбад''] хонда мешудааст&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 57&lt;/ref&gt;. Аз даҳ ҳанг як [[лашкар]] ташкил мешуда, ки «''*baivara-''» [''бевара''] хонда ва фармондеҳаш «''*baivarapati-''» [''беварбад''] номида мешудааст&lt;ref&gt;''Marquart'', op. cit., p. 19 n. 84&lt;/ref&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён «''*spādapati-''» [''сипаҳбад''] хонда мешуд&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391. – саҳ. 55 – 95&lt;/ref&gt;.

== Сипоҳи Ашкониён ==
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |[[Сипоҳи Ашкониён]]
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягони низомӣ|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Рада|''*radak'']]
| 10 сарбоз
| [[Размдор|''*radakpān'']]
|-
| [[Вашт|''wast'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвон|''wast-sālār'']]
|-
| [[Ҳанг|''drafš'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''drafš-sālār'']]
|-
|[[Гунд|''gund'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''gund-sālār'']]
|-
| ''spāδ''
| 50 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''spāδpat'' ё ''spāδbad'']]
|}
Дудмони паҳлавии [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.]] — [[224]]), ки ҷойгузини дудмони юнонии [[Давлати Селевкиён|Селевкиён]] ([[Соли 312 п.м.|312]] — [[Соли 64 п.м.|64 п.м.]]) шуд, созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифт&lt;ref name=&quot;Никоноров&quot;&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;. Радабандии сипоҳи Ашкониён чунин будааст&lt;ref&gt;[http://www.ihism.uph.edu.pl/images/PDFs/DRUK_HIS_6/DRUK-SYVNNE.pdf ''Ilkka SYVÄNNE'' * (University of Haifa, Israel) Parthian Cataphract vs. the Roman Army 53 BC-AD 224]{{Пайванди мурда|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;:

Дар [[сипоҳи Ашкониён]] ''садаҳо'' [[Забони портӣ|ба забони паҳлавӣ]] ''wast'' [''васт''], ''ҳазораҳо'' — ''drafš'' [''дирафш''], ''бевараҳо'' — ''gund'' [''гунд''] номида мешуданд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;. Сардорону фармондеҳони ин ягонҳо мутаносибан ''wast-sālār'' [''васт-солор''], ''drafš-sālār'' [''дирафш-солор''] ва ''gund-sālār'' [''гунд-солор''] хонда мешуданд. Ҳар ҳазора ё ҳанге барои худ парчами аждаҳопайкаре дошт, ки ба забони {{lang-pal|«''drafš''»}} номида мешуд (аз «*''drafša-''» дар эронии бостон, ки {{lang-ae|«''drafšā-''»}}, «''arδašf''» / «''ərδəšf''» дар забони суғдӣ ва «''λraφo''» дар забони балхӣ аз он рӯидаанд&lt;ref&gt;''Расторгуева В. С., Эдельман Д. И.''. [[Этимологический словарь иранских языков]]. Т.2. b—d. — М.: «Вост. лит.», 2003 г. — 502 с. — стр. 348. ISBN 5-02-018124-2&lt;/ref&gt;). Аз ин рӯ, ин ягонҳоро «''дирафш''» меномиданд. Дирафшҳои аждаҳопайкар дар Эронзамин аз замони подшоҳии Ҳахоманишиён ба кор мерафтаанд. Бино ба ривояте, дирафши аждаҳопайкарро [[Куруши Кабир]] аз осуриён вом гирифта буд ва он то поёни подшоҳии [[Дорои III|Дорои Севум]] дар сипоҳ ба кор мерафт. [[Искандари Мақдунӣ]] пас аз пирӯзӣ бар Доро ин дирафшро парчами расмии [[подшоҳии Мақдуния]] карда буд, аммо пас аз пирӯзии [[Руми Қадим|румиён]] бар мақдуниҳо «дирафши аждаҳопайкар» ба дасти фарзандони [[Ромул]] уфтод. Ин дирафш дар [[Византия|подшоҳии Руми Шарқӣ]] низ боз мондаву ба кор мерафтааст&lt;ref&gt;''Арсеньев Ю. В.'' О геральдических знаменах. СПб, 1911, с. 5-6. Цит. по: [http://www.vzmakh.ru/parabellum/n14_s4.shtml ''Дмитриев С. В.'' Знаменный комплекс в военно-политической культуре средневековых кочевников Центральной Азии (некоторые вопросы терминологии и морфологии)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100906084135/http://www.vzmakh.ru/parabellum/n14_s4.shtml |date=2010-09-06 }}&lt;/ref&gt;.

Сипоҳи Ашкониён низ чун сипҳи Ҳахоманишиён ''spāδ'' [''сипоҳ''] ва фармондеҳаш ''spāδpat'' ё ''spāδbad'' [''сипаҳбад''] номида мешуд&lt;ref name=&quot;Shahbazi&quot;&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/army-i ''A. Sh. Shahbazi'', “ARMY i. Pre-Islamic Iran,” Encyclopædia Iranica, II/5, pp. 489-499]&lt;/ref&gt;. Сипоҳи Ашкониён аз нерӯмандтарин  артишҳои ҷаҳони бостон буда ва борҳо сипоҳи Румро шикаст додааст. Номи қавмии [[паҳлавҳо]] дар забони форсӣ чун «паҳлавон» боз мондааст. Бояд гуфт, ки сипоҳи подшоҳии [[Арманистон]], ки фармонбардори Эрон буд, низ ҳамчун сипоҳи Ашкониён ба «''гунд''», «''дрош''» ва «''вашт''» бахшбандӣ мешуд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360-464.]&lt;/ref&gt;. Ҳануз ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи Арманистон [[вашт|рота]] ба забони {{lang-hy|«Վաշտ» [''вашт'']}}, [[ҳанг]] — «''գունդ''» [''гунд''] ё «''Զորագունդ''» [''зӯрагунд''], [[сарҳанг|полковник]] — «''Գնդապետ''» [''гндапет''] ва [[генерал-полковник]] — «''գեներալ—գնդապետ''» [''general-gndapet''] номида мешаванд.

== Сипоҳи Сосониён ==
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |[[Сипоҳи Сосониён]]
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягони низомӣ|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Фармондеҳ]]
|-
| [[Рада|''radag'']]
| 10 сарбоз
| [[Размдор|''*radagbān'']]
|-
| [[Таҳм|''tahm'']]
| 100 сарбоз
| [[Таҳмбон|''tahmdār'']]
|-
| [[Вашт|''wašt'']]
| 500 сарбоз
| [[Сарвон|''wašt-sālār'']]
|-
| [[Ҳанг|''drafš'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''drafš-sālār'']]
|-
|[[Гунд|''gund'']]
| 5 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''gund-sālār'']]
|-
| ''spāh''
| 10 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''spāhbed'']]
|-
| [[Артиш|''artēštārān'']]
| 
| [[Артишсолор|''artēštārān-sālār'']]
|}
Сипоҳи Сосониёнро низ «''spāh''» (''сипоҳ'') меномиданд, ки бузургтарин ягони он «''gund''» (''[[гунд]]'')&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt; будаву 5 000 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳашро «''gund-sālār''» (''[[гундсолор]]'') мехонданд&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot;&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Ҳар гунде аз чанд «''drafš''» ([[ҳанг|''дирафш'']]) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбоз дошт. Ҳар дирафше аз ду «''wašt''» (''[[вашт]]'') ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбоз дошт. Ҳар ваште аз чанд «''tahm''» (''[[таҳм]]'')&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2018-08-08 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt; созмон меёфт, ки ҳар кадоме 100 сарбоз доштанд. Ҳар таҳме аз чанд «''radag''» (''[[рада]]'')&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/voennaya-razvedka-v-sasanidskom-irane-organizatsiya-deyatelnosti-i-istochniki-informatsii ''Дмитриев В.А.'' Военная разведка в сасанидском Иране: организация деятельности и источники информации // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. 2016. № 1. С. 9–22. Прим. 12 на стр. 18]&lt;blockquote&gt;... Впрочем, из среднеперсидских эпиграфических источников середины III в. н.э. (граффити в Дура-Европосе, датируемые 253 г.) известно о существовании армейских писцов (видимо, более низкого ранга, нежели ''dabīr-i sipāh''), называвших себя ''dibīr-ī tahm'' и ''dibīr-ī radag'' [24, c. 244; 25].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 10 сарбозро дар бар мегирифт. Фармондеҳи дирафш «''drafš-sālār''» ([[сарҳанг|''дирафшсолор'']])&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, фармондеҳи вашт «''wašt-sālār''» ([[сарвашт|''ваштсолор'']])&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, сардори таҳм «''tahmdār''» (''[[таҳмдор]]'')&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 145. сн. 18]&lt;blockquote&gt;В документе Nov 280 из архива Старой Нисы фигурируют два лица, носящие звание ''tgmdr'' («начальник тагмы»), состоящее из двух частей – греч. «''τάγμα''» («''легион''») и парф. ''dār'' («начальствующий»). Предполагается, что это звание – калька с римского военного термина в греческой передаче «τάγματάρχος» ‘начальник легиона’, появившееся в парфянском военном лексиконе как раз в связи с депортацией воинов Красса в восточные районы Парфии, где они были организованы в отряды под началом парфянских тагмадаров и, в том числе, трудились на сельскохозяйственных работах [Дьяконов, Ливщиц 1966: 148 – 152]. Кстати, слово «тагма» в пехлевийской форме ''tḥmy'' как обозначение воинского подразделения зафиксировано в надписи, оставленной сасанидскими солдатами в синагоге Дура-Европос [Луконин 1987: 266, примеч. 62].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ва сардори рада эҳтимолан «''*radagbān''» (''[[радабон]]'') номида мешуд.

Фармондеҳи сипоҳ «''spāhbed''» ([[сипаҳсолор|''сипаҳбад'']]) хонда мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4]&lt;/ref&gt;. Сарфармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳи шоҳаншоҳии Сосонӣ «''artēštārān-sālār''» (''артишдоронсолор'') номида мешуд&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestaran-salar-chief-of-the-warriors-a-high-ranking-title-in-sasanian-times-see-artestar- ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀRĀN SĀLĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, p. 662]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Очерк истории древнего Ирана. М., 1961. С. 291&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]</text>
      <sha1>7r8j41paohu37xhbaaohbnt3cug5tmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Луқмон Бойматов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208479</id>
    <revision>
      <id>1488029</id>
      <parentid>1479856</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15396" sha1="a8pjsr7glhggx8sn56qvgguui4ev0x1" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Луқмон Бойматов
 |номи аслӣ        = 
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд   = 10.7.1960
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|Хуҷанд|шаҳри Хуҷанд}}
 |таърихи даргузашт       = 
 |шаҳрвандӣ        = 
 |маҳалли даргузашт     = 
 |фазои илмӣ       = [[таърих]], [[шарқшиносӣ]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои таърих}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||}}
 |алма-матер       = [[Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов]] (1984)
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо = дорандаи ҷойизаи «Қалами булӯрин» — и Ҷумҳурии Исломии Эрон
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}
'''Луқмон Бойматов''' (''Бойматов Луқмон'' [[10 июл]]и [[1960]], [[Хуҷанд]], [[вилояти Ленинобод]]) — муаррих-шарқшинос, нависанда, мутарҷим ва мунаққиди тоҷик, номзади илмҳои таърих (1993)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.rsl.ru/ru/record/01000244176|title=Бойматов, Лукмон Дадобоевич - Социально-экономическое положение и народные движения в Мавераннахре во второй четверти XIII в.: автореферат дис.... кандидата исторических наук : 07.00.02 - Search RSL|author=|website=search.rsl.ru|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2018-05-03|archivedate=2021-10-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211025203048/https://search.rsl.ru/ru/record/01000244176}}&lt;/ref&gt;. Барандаи ҷойизаи «Қалами булӯрин»-и Ҷумҳурии Исломии Эрон.

== Зиндагинома ==
Луқмон Бойматов 10 уми июли 1960 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Ӯ пас аз хатми мактаби миёна ба факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М.В. Ломоносов дохил шуда, соли 1984 онро бо ихтисоси муаррих хатм мекунад. Луқмон Бойматов дар шогирдии профессор С.Г. Агаджанов солҳои 1986-1991 дар риштаи аспирантура ва такмили ихтисоси Институти таърихи ИҶШС(СССР)-и Академияи илмҳои ИҶШС шаҳри Москва таҳсил кардааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Ӯ фаъолияти кориашро солҳои 1984-1986 чун лаборанти калон дар Шӯъбаи асарҳои таърихи миёнаи Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз карда, солҳои 1993-1997 ба ҳайси мудири Шӯъбаи кишварҳои Шарқи Миёнаи Институти иқтисоди ҷаҳонӣ ва муносиботи байнамилалии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз соли 2005 то 2012 чун корманди пешбари илмии Институти иқтисодиёти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият кардааст. 

Луқмон Бойматов ҳамчунин солҳои 1991-1992 бо гурӯҳи таърихи Донишкадаи Адабиёт ва улуми инсонии Донишгоҳи Исфаҳон ва солҳои 1997-1999 бо гурӯҳи таърихи Донишкадаи Адабиёт ва улуми инсонии Донишгоҳи Фирдавсии Машҳад ва бо якчанд марказҳои илмӣ-фарҳангии Ҷумҳурии Исломии Эрон ҳамкориҳои илмӣ доштааст (с.1999-2005).  

Л. Бойматов баҳори с. 2013 барои ҳамкорӣ аз ҷониби Донишгоҳи Уппсала (Шветсия) даъват шуд. Пас аз гирифтани иқомат ва хатми давраи курси омӯзиши забони суедӣ (с. 2014-2018) аз сӯйи Институти таҳқиқоти муҳоҷират, қавмият ва ҷомеъа ( REMESO - Institutet för forskning om migration, etnicitet och samhälle)-и Донишгоҳи Линчёпинги Шветсия ба ҳайси муҳаққиқ-профессор барои ҳамкории илмӣ даъват гардид ( с. 2018- 2023). Аз нимаи с. 2023 ба унвони пажӯҳишгари мустақил (Independent Researcher) машғул ба фаъолият аст.  Л. Бойматов муассис ва мудири &quot;Институти байналмилалии таҳқиқоти тоҷикпажӯҳӣ&quot; (2019, шумораи сабт - 802527-0516, дар кишвари Шветсия) ва низ мудири фаслномаи илмӣ-пажӯҳишии &quot;Тӯроннома&quot; (аз с. 2021) мебошад. Ин фаслнома то имрӯз 13 шумора ба чоп расидааст. 

== Фаъолияти илмӣ ==
Луқмон Бойматов бештар таҳқиқоти таърихӣ анҷом дода, асосан ба таърихи асрҳои XIII-XIV Осиёи Марказӣ ва Эрон таваҷҷӯҳ кардааст. Масоили насаб ва таърихи системи давлатдории Сомониён низ мавриди таваҷҷӯҳи хосси ин муаррих мебошад. 

Таърихи муборизаи ниёкони тоҷикон алайҳи истилогарони аҷнабӣ, ба мисли ҷангҳои суғдиён бар зидди лашкари мақдуниён, арабҳо ва муғулҳо дар силсилаи пажӯҳишҳои ин муаррих мавриди вежае дорад. Таърихи асрҳои миёни Хуҷанд ва шахсиятҳои маъруфи ин диёр низ яке аз самтҳои фаъолияти илмии ин таърихшинос ба ҳисоб меравад. 

Муфассалтарин таҳқиқоти Луқмон Бойматов китобҳои &quot;Спитамон&quot;, &quot;Темурмалик&quot;, &quot;Шӯpиши Маҳмуди Торобӣ&quot; ва &quot;Сарбадорони Самарқанд&quot; дониста мешаванд.

Луқмон Бойматов яке аз муаллифони аслии &quot;Донишномаи адабиёт ва санъати тоҷик&quot; (1989, 1991), &quot;Донишномаи хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон&quot; (1989), &quot;Донишномаи Рӯдакӣ&quot;(2008), &quot;Донишномаи миллии тоҷик&quot; (аз с. 2011 то имрӯз) буда ва низ бо донишномаҳои маъруфи дигари кишварҳои хориҷӣ, аз ҷумла, бо Донишномаи Ираника (''Encyclopædia Iranica'' ''- ИМА ) ва Донишномаи Ислом (Encyclopaedia of islam -  Нидердандия), ҳ''амкорӣ менамояд.  

Аксари китобҳо ва мақолоти ин муаррих берун аз кишвари Тоҷикистон ба чоп расида, ӯ бо донишгоҳҳо ва марказҳои мухталифи кишварҳои Урупо ва Шарқ ҳамкорӣ дорад. Ӯ ширкаткунандаи беш аз 25 конфронсҳои байналмилалӣ аст.

Номбурда муаллифи чандин китобу рисолаҳои илмӣ-таҳқиқоти муҳим аз қабили: &quot;Инқилоби исломӣ аз дидгоҳи муҳаққиқони шӯравӣ&quot;, &quot;Қиёми Маҳмуди Торобӣ&quot; ва &quot;Сегонаи мутаҳҳар&quot; ба форсӣ ва теъдоде ҳам ба русӣ ва забонҳои урупоӣ дорад. 

Маҳорати нависандагии Луқмон Бойматов низ қобили тавсиф буда, дар ҷомеаи форсизабонон ӯро чун нависандаи тавоно мешиносанд. Китобҳои ӯ бо номи &quot;Фиребхӯрдагонем&quot; ва &quot;Фурӯғи ишқ&quot;, ки иборат аз навиштаҳои фалсафӣ ва ирфронӣ аст, дар Ҷумҳурии исломии Эрон дар кӯтоҳтарин муддат се маротиба ба чоп расидааст.

== Ҷоизаҳо ==
Луқмон Бойматов дорандаи ҷойизаи «Қалами булӯрин» - и Ҷумҳурии Исломии Эрон мебошад.

== Осор ==
;ба забони тоҷикӣ:
* Шӯриши Маҳмуди Торобӣ. Бо сарсухани академик Б.И. Искандаров. Душанбе, &quot;Ирфон&quot;, 1992. -92 с. 
* Абӯмуслими Хуросонӣ. Душанбе: 2006, -24 с.; Муқаннаъ. Душанбе: 2006.- 30 с.;  Маҳмуди Торобӣ. Душанбе: 2006, -28 с.; Темурмалик. Душанбе: 2006, -29 с.;  Спитамон. Душанбе: 2006,-60 с.; Сарбадорони Самарқанд. Душанбе: 2006, -28 с.;  
* Аз Темурмалик чӣ медонем? Душанбе, &quot;Деваштич&quot;, 2006, -142 c. 
* Сегонаи мутаҳҳар. Ройзании фарҳангии Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Тоҷикистон. - Душанбе: &quot;Шуҷоиён&quot;, 2009, -90 с.(Ба форсӣ). 
* Таърихзадагӣ. Душанбе, &quot;Ирфон&quot;, 2011, -40 с.
* Фарҳанг ва тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён. Навиштаи др. Муҳаммардризо Ноҷӣ Баргардони Л. Бойматов. Виростор С. Муллоҷон.Ройзании фарҳангии Сафорати Ҷумҳурии Исломии Эрон дар Тоҷикистон. Душанбе: 2011,-1295 с. 
* Спитамон. Зери назари академик Акбари Турсон. Душанбе, &quot;Ирфон&quot;, 2016, -112. с.
* Газофкорон. Шинохти осори таърихии тарфандин. Тадвини Комрон Бойматов. Виростор: Мазҳариддин Ғозиев. &quot;Globe Edit&quot;. 2019, -296 с.
* Сарбадорони Самарқанд. Воқеъиятҳо ва андешаҳо. Муҳаррири масъул ва муқарриз: Академики илмҳои Тоҷикистон Акбари Турсон Интишороти &quot;GlobeЕdit&quot;, 2019, -140 с.
* Темурмалик дар пажӯҳишҳои таърихӣ. (Нақд ва баррасиҳои баргузида). Муҳаррири масъул: академик Акбари Турсон.&quot;Globe Edit&quot;. 2023, -456 с.
* Қурутоби хонабадӯшон. &quot;Globe Edit&quot;. 2025. (Resume: In English and Russian). -77 c.
* Худкомагон дар ойинаи таърих. Чопи дувум. Бо афзудаҳои ҷадид. Таҳияи Комрони Луқмонзод. London: &quot;Globe Edit&quot;, 2026, -197 с.
;ба забони русӣ:
* Социально-экономическое положение Центральной Азии в XIII-XIV вв. Рецензент: д.и.н., В.В. Трепавлов, В.Л. Егоров. Душанбе, &quot;Дониш&quot;, 2009. -228 с.
* Тимур и Сарбадары Самарканда. Рецензент: д.и.н. В.В. Трепавлов. Душанбе, &quot;Дониш&quot;, 2011, -114 с.
* Восстание Махмуда Тараби. Рецензенты: д.и.н. В.В.Трепавлов, В.Л. Егоров. Душанбе, &quot;Дониш&quot;, 2011, -130 с.
* Монгольский номадизм в Центральной Азии. LAP. Берлин, 2015. -45 с.
* Сарбадары Самарканда. Отв. ред. д.и.н., проф. А.Ш. Кадырбаев, Рецензент: д.и.н. В.В. Трепавлова. LAP. Берлин, &quot;Globe Edit&quot; 2015. -105 с.
* Критика монографии &quot;Происхождение Саманидов&quot;. LAP-Lambert Academic Publishing. 2018, 87 c.
* Тимур Малик: Первоисточники и научная литература. Сборник статей. Отв. и научн. ред. д.и.н., профессор А.Ш. Кадырбаев. LAP-Lambert Academic Publishing. 2019. -113 c. 
;ба забонҳои урупоӣ:
* A Critique of the Monograph of the Origins of the Samanids, 2022. Our Knowledge Publishing: - 76 pages. ISBN-10: ‎ 6205281732 ISBN-13: ‎ 978-6205281734 (Ҳамчунин ба забонҳои олмонӣ, итолиёӣ, потруғолӣ, фарансавӣ, испаниёӣ, лаҳистонӣ, донморкӣ ва ғ.).
* Nomadisme mongol en Asie centrale, 2025. Editions Notre Savoir: - 52 s. ISBN: 9786139664023
* Mongolischer Nomadismus in Zentralasien, Verlag Unser Wissen: - 56 s. ISBN: 97861
* Nomadismus in Zentralasien, Verlag Unser Wissen: - 56 s. ISBN: 9786139429363
* Nomadismo mongol na Ásia Central, Edicoes Nosso Conhecimento: - 52 s. ISBN: 9786139429974
* Nomadismo  in Asia centrale, 2025. Edizioni Sapienza: - 52 s. ISBN: 9786139429639 
* Nomadyzm w Azji rodkowej, 2025. Wydawnictwo Nasza Wiedza. - 52 s. ISBN: 9786139664405 39429363

Манобеъ:
https://independent.academia.edu/%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%91%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2
https://independent.academia.edu/LukhmonBoymatov

== Эзоҳ ==
“Ӯ таърихнигор аст”. Бахшида ба 60-солагии Луқмон Бойматов
18:47, 10 июл, 2020. Муаллиф: Ҳадяи Мирато, махсус барои Asia-Plus
Read more: https://asiaplus.news/tg/2020/07/10/%d3%af-tarihnigor-ast-bahshida-ba-60-solagii-lu%d2%9bmon-bojmatov/

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=http://www.tojnews.org/tj/news/inkhoro-boyad-shinoht-muarrih-lukmon-boymatov|title=Инҳоро бояд шинохт! Муаррих Луқмон Бойматов {{!}} TojNews|website=www.tojnews.org|lang=tg|accessdate=2018-05-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180508230911/http://www.tojnews.org/tj/news/inkhoro-boyad-shinoht-muarrih-lukmon-boymatov|archivedate=2018-05-08}}
 https://independent.academia.edu/%D0%9B%D1%83%D0%BA%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%91%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 https://independent.academia.edu/LukhmonBoymatov

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>a8pjsr7glhggx8sn56qvgguui4ev0x1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саодат Амиршоева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208925</id>
    <revision>
      <id>1487940</id>
      <parentid>1464194</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8633" sha1="anuewhjn2f7omv218ixxl2sn2lb82ki" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
 |ном                  = Саодат Амиршоева
 |номи ҳангоми таваллуд = Амиршоева Саодат Сангалиевна
 |тасвир               = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |нишон                = 
 |имзои нишон          = 

&lt;!— ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА --&gt;
 |вазифа               = Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |бо номи              = 
 |парчам               = Flag of Tajikistan.svg
 |аввалдавр = 2008
 |охирдавр = 2015
 |пешгузашта           = 
 |ҷонишин              = 
 |президент            = 
 |эзоҳ                 = 

&lt;!-- ИТТИЛООТИ ИНФИРОДӣ --&gt;
 |таваллуд     = [[10 ноябр]]и [[1953]]
 |зодгоҳ       = деҳаи Парнакӣ, [[ноҳияи Ховалинг]]
 |даргузашт    = [[14 январ]]и [[2026]]
 |маҳалли даргузашт = [[Бохтар]]
 |дафн                 = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Саодат Сангалиевна Амиршоева
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 

&lt;!-- ХИЗМАТИ ҲАРБӢ / ҲУҚУҚӢ --&gt;
 |рутба                = мушовири давлатии адлияи дараҷаи III
 |солҳои хизмат        = 
 |мансубият            = Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |намуди қушун         = мақомоти адлия
 |фармондеҳ            = 
 |ҷангҳо               = 

&lt;!-- ФАЪОЛИЯТИ ИЛМӣ / КАСБӣ --&gt;
 |фазои илмӣ           = ҳуқуқ
 |ҷойҳои кор           = Идораи адлияи вилояти Хатлон; Маҷлиси намояндагон
 |маъруф ба = аввалин генералзани Тоҷикистон

&lt;!-- ДИГАРҲО --&gt;
 |ҳизб                 = Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон
 |маълумот             = Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон
 |дараҷаи илмӣ         = 
 |унвонҳои илмӣ        = Ҳуқуқшиноси шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999)
 |пеша                 = {{hlist|[[Ҳуқуқшиносӣ|Ҳуқуқшинос]]| Арбоби давлатӣ}}
 |фаъолият             = фаъолияти давлатӣ ва ҳуқуқӣ
 |эътиқод              = 
 |ҷоизаҳо              = {{Ордени «Нишони Фахрӣ»}}
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}


'''Саодат Амиршоева''' ('''Амиршоева Саодат Сангалиевна'''; тав. [[10 ноябр]]и [[1953]], деҳаи Парнакӣ, [[ноҳияи Ховалинг]] — ваф. [[14 январ]]и [[2026]], [[Бохтар]]) — ҳуқуқшинос, арбоби давлатӣ ва ҷамъиятии [[Тоҷикистон]], аввалин зане, ки дар Тоҷикистони соҳибистиқлол ба мартабаи генералӣ расидааст. Соли 1999 ба унвони мушовири давлатии адлияи дараҷаи III (муодили рутбаи генералӣ) сарфароз гардидааст. Ҳуқуқшиноси шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1999).

== Зиндагинома ==
Саодат Амиршоева соли 1953 дар деҳаи Парнакӣ, ноҳияи Ховалинг ба дунё омадааст. Соли 1978 факултети ҳуқуқшиносии [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]]-ро хатм кардааст.

Фаъолияти меҳнатии худро дар соҳаи нотариат оғоз намуда, солҳои 1972–1975 ҳамчун нотариуси давлатии Идораи 2-юми нотариалии шаҳри Душанбе фаъолият дошт. Солҳои 1975–1985 сарнотариуси Идораи 1-уми нотариалии шаҳри Кӯлоб буд. Минбаъд дар вазифаҳои судяи суди халқии шаҳри Кӯлоб (1987–1993) ва сардори идораи адлияи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатии [[вилояти Хатлон]] (1993–2008) кор кардааст.

Соли 1999 ба Саодат Амиршоева унвони мушовири давлатии адлияи дараҷаи III дода шуд, ки ба рутбаи генералӣ баробар мебошад. Бо ин унвон ӯ аввалин зани тоҷик гардид, ки дар давраи истиқлоли давлатӣ ба чунин мартаба расидааст.

== Фаъолияти сиёсӣ ==
Аз соли 2008 то 1 марти соли 2015 вакили [[Маҷлиси намояндагон]]и [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд. Дар фаъолияти парлумонӣ ҳамчун узви кумитаи мудофиа, тартиботи ҳуқуқӣ ва амният фаъолона ширкат варзида, масъалаҳои марбут ба хизмати ҳарбӣ, ҳуқуқи шаҳрвандон ва такмили қонунгузориро матраҳ мекард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/26853543.html|title=Саодат Амиршоева: &quot;Уйду из парламента, но домохозяйкой не стану&quot;.|website=Радио Озоди|date=2015-02-17|lang=ru|accessdate=2026-01-23}}&lt;/ref&gt;

Ӯ бо мавқеъгирии худ дар масъалаи манъи издивоҷҳои хешутаборӣ, танқиди санҷиши бокорати духтарон ва зарурати тарбияи ватандӯстии ҷавонон маъруф буд.

== Фаъолияти баъдӣ ==
Пас аз анҷоми фаъолияти вакилӣ, Саодат Амиршоева зиёрати ҳаҷ анҷом дода, аз соли 2015 дар шаҳри Бохтар ба фаъолияти адвокатӣ машғул шуд. Ӯ ба шаҳрвандон кумаки ҳуқуқӣ мерасонд ва дар солҳои охир бинобар синну сол ва вазъи саломатӣ асосан ба машваратҳои ройгони ҳуқуқӣ машғул буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20150929/1016918194.html|title=Бывший депутат Саодат Амиршоева перешла в адвокатуру|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=20150929T1053+0500|lang=ru|accessdate=2026-01-23}}&lt;/ref&gt;.

== Даргузашт==
Саодат Амиршоева [[14 январ]]и [[2026]] дар синни 72-солагӣ дар шаҳри Бохтар даргузашт. Хабари даргузашти ӯ аз ҷониби расонаҳои мустақили кишвар нашр гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url = https://asiaplus.news/2026/01/14/skonchalas-pervaya-zhenshhina-general-nezavisimogo-tadzhikistana-saodat-amirshoeva/
 |title = Скончалась первая женщина-генерал независимого Таджикистана Саодат Амиршоева
 |website = Asia-Plus
 |date = 2026-01-14
 |language = ru
}}&lt;/ref&gt;

== Мукофотҳо ==
* Ордени «Нишони Фахрӣ»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* {{ЭМТ|Амиршоева Саодат|1}}
* {{Cite web
 |url = https://rus.ozodi.org/a/26853543.html
 |title = Саодат Амиршоева: «Уйду из парламента, но домохозяйкой не стану»
 |website = Радиои Озодӣ
 |date = 2015-02-17
 |language = ru
}}
* {{Cite web
 |url = https://tj.sputniknews.ru/20150929/1016918194.html
 |title = Саодат Амиршоева сменила поле деятельности
 |website = Sputnik Тоҷикистон
 |date = 2015-09-29
 |language = ru
}}

[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1953]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2026]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси намояндагон]]
[[Гурӯҳ:Занони сиёсатмадори Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>anuewhjn2f7omv218ixxl2sn2lb82ki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209074</id>
    <revision>
      <id>1487862</id>
      <parentid>1484645</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44554" sha1="7ncb3imie3hgxrfwi1mumdnjtbjm4qc" xml:space="preserve">[[Дараҷаи низомӣ|Дараҷабандии низомӣ]] сомонае созманд барои шинохти силсиламаротиб дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]] аст, ки дониш, коршиносӣ ва шоистагии низомиён дар раҳбарӣ ва фармондеҳии [[Ягон|яконе]] аз нерӯҳои мусаллаҳро нишон медиҳад. 

'''Дараҷаҳои низомӣ дар [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]]''' — феҳристе аз дараҷаҳои низомӣ ва нишонаҳои онҳо дар Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон аст, ки бар асоси моддаи 38 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ» № 139 аз 10 ноябри соли 2000 муқаррар шудаанд&lt;ref name=&quot;Қонун&quot;&gt;{{Cite web |url=https://mmk.tj/content/%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-%D3%AF%D2%B3%D0%B4%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%83%D0%BC%D1%83%D0%BC%D0%B8%D0%B8-%D2%B3%D0%B0%D1%80%D0%B1%D3%A3-%D0%B2%D0%B0-%D1%85%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8-%D2%B3%D0%B0%D1%80%D0%B1%D3%A3 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ» |access-date=2026-03-15 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808071227/http://ncz.tj/content/%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BD-%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BE-%D0%B2%D1%81%D0%B5%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%B9-%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%BE%D0%B1%D1%8F%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%B8-%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B5 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

= Сохтори рутбаҳои ҳарбӣ =
Дар Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қӯшунҳо ва сохтори ҳарбӣ чунин ҳайати хидматчиёни ҳарбӣ муайян карда шуда, мувофиқан рутбаҳои ҳарбии зерин аз тарафи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад&lt;ref name=&quot;Қонун&quot; /&gt;:

{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;24&quot; | [[Афсар]]он
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!{{flagicon|Tajikistan}} '''[[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]'''
! colspan=&quot;10&quot; | [[Солор]]он
! colspan=&quot;6&quot; | [[Сардор]]он
! colspan=&quot;8&quot; | [[Саркарда]]гон
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|rowspan=2|[[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|100px]]
| colspan=2 rowspan=2|
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-9e.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-8.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-7.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-6.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-5.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-4.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-3.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-2.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-1c.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-1b.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OF-1a.png|50px]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2| '''Генерали артиш'''
| colspan=2| '''Генерал-полковник'''
| colspan=2| '''Генерал-лейтенант'''
| colspan=2| '''Генерал-майор'''
| colspan=2| '''Полковник'''
| colspan=2| '''Подполковник'''
| colspan=2| '''Майор'''
| colspan=2| '''Капитан'''
| colspan=2| '''Лейтенанти калон'''
| colspan=2| '''Лейтенант'''
| colspan=2| '''Лейтенанти хурд'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
!'''Дараҷаҳои пешниҳодӣ'''&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot;&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ Умед Джайхани: В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt; !! colspan=4 | [[Артишсолор]] !! colspan=2 | [[Сипаҳсолор]] !! colspan=2 | [[Лашкарсолор]] !! colspan=2 | [[Гундсолор]] !! colspan=2 | [[Сарҳанг]] !! colspan=2 | [[Сарҳангёр]]!! colspan=2 | [[Саргурд]] !! colspan=2 | [[Сарвашт]] !! colspan=2 | [[Таҳмабон]] !! colspan=2 | [[Таҳмадор]] !! colspan=2 | [[Таҳмавар]] 
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}

&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;16&quot; | Дараҷадорон ва сарбозон
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!'''{{flagicon|Tajikistan}} [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]'''
! colspan=&quot;4&quot; | [[Размсоз]]он
! colspan=&quot;8&quot; | [[Размовар]]он
! colspan=&quot;4&quot; | [[Сарбоз]]он
|- align=&quot;center&quot;
|-
&lt;/noinclude&gt;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| rowspan=2 | [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|100px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-9b.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-9a.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-8.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-7.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-6.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-5.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-4.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Tajikistan-Army-OR-1.png|50px]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2| ''' Прапоршики калон'''
| colspan=2| '''Прапоршик'''
| colspan=2| '''Старшина'''
| colspan=2| '''Сержанти калон'''
| colspan=2| '''Сержант'''
| colspan=2| '''Сержанти хурд'''
| colspan=2| '''Ефрейтор'''
| colspan=2| '''Аскар'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
!'''Дараҷаҳои пешниҳодӣ'''&lt;ref name=&quot;Ҷайҳонӣ&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд]&lt;/ref&gt;||colspan=2| [[Размсоз]] ||colspan=2| [[Размпардоз]] ||colspan=2| [[Размозмо]] ||colspan=2| [[Разморо]] ||colspan=2| [[Размдор]] ||colspan=2| [[Размовар]] ||colspan=2| [[Размёр]] ||colspan=2| [[Сарбоз]]
|-
|}

Пас аз рутбаи ҳарбии хидматчии ҳарбие, ки дар қисми ҳарбии гвардия ё ҷузъу томи гвардиявӣ хидмат мекунанд, калимаи «гвардия» илова карда мешавад. Ба рутбаи ҳарбии хидматчии ҳарбие, ки ихтисоси қайди ҳарбии ҳуқуқӣ, тиббӣ дорад, мутобиқан калимаҳои «адлия», «хидмати тиббӣ», илова карда мешавад. Ба рутбаи ҳарбии шаҳванде, ки дар эҳтиёт ё дар истеъфо мебошад, мутобиқан калимаи «эҳтиёт» ё «мустаъфӣ» илова карда мешавад. Ҷорӣ намудани рутбаҳои хидматӣ, махсус ё дараҷаи ихтисосии ба рутбаҳои ҳарбӣ монанд барои шахсони мансабдор, кормандон ва хидматчиёни вазорату идораҳо, корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо ва иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ манъ аст&lt;ref name=&quot;Қонун&quot; /&gt;.

== Тоҷикисозии дараҷаҳои низомии Тоҷикистон == 
[[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Тоҷикистон]] дар [[соли 2018]] хостори тоҷикисозии дараҷаҳои низомии Нерӯҳои мусаллаҳи ин кишвар шуд ва аз Кумитаи забону истилоҳоти Тоҷикистон дархост кард, ки баробарҳои тоҷикӣ барои дараҷаҳои низомии русӣ пешниҳод кунад. Умед Ҷайҳонӣ, узви коргурӯҳи муштараки вожагузинии Кумитаи забону истилоҳот ва Вазорати дифоъи Тоҷикистон, бо пайравӣ аз усули таърихгароӣ, пайвастагӣ, ҳамгунсозӣ ва стандартисозии истилоҳоти низомӣ дар миёни кишварҳои форсизабон, вожаҳои [[артиш]], [[сипоҳ]], [[лашкар]], [[гунд]], [[ҳанг]], [[гурдон]], [[вашт]], [[таҳма]], [[разма]] ва [[гурӯҳ]]ро ба тартиб ба ҷои истилоҳоти русии ''армия'', ''корпус'', ''дивизия'', ''бригада'', ''полк'', ''баталион'', ''рота'', ''взвод'', ''отделение'' ва ''звено'' пешниҳод кард. 
Вай ҳамчунин аз ин вожаҳо барои фармондеҳони ин ягонҳои артишӣ, ба тартиб, дараҷаҳои [[артишсолор]], [[сипаҳсолор]], [[лашкарсолор]], [[гундсолор]], [[сарҳанг]], [[саргурд]], [[сарвашт]], [[таҳмадор]], [[размдор]] ва [[размёр]]ро пешниҳод кард, ки аз истилоҳоту алқоб ва маносиби низомии даврони [[Ашкониён]], [[Сосониён]], [[Сомониён]] ва [[дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] баргирифта ва ё аз рӯи онҳо сохта шудаанд&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/proposal-for-changing-military-ranks-in-tajikistan/29233584.html Полк-ҳанг, полковник - сарҳанг ва генерал-майор – гундсолор?]&lt;/ref&gt;. Кумитаи забону истилоҳот ин вожаҳоро барои ҷойгузин кардани рутбаҳои русӣ ба гурӯҳи кории Шурои амнияти миллӣ ва Вазорати дифоъ пешниҳод кардааст&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/tajik-army-translation-asia/30085281.html Дар ниҳоят &quot;генерал&quot; - &quot;солор&quot; ва &quot;дивизия&quot; - &quot;лашкар&quot; мешаванд?]&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Вожаҳои пешниҳодӣ барои ҷойгузинии номи русии ягонҳо ва дараҷаҳо&lt;ref name=&quot;Ҷайҳонӣ&quot; /&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |номи ягонҳо
! rowspan=&quot;2&quot; |решашиносӣ
! colspan=&quot;2&quot; |номи дараҷаҳо
! rowspan=&quot;2&quot; |решашиносӣ
|-
|-align=&quot;center&quot;
|&lt;small&gt;кунунӣ&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;пешниҳодӣ&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;кунунӣ&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;пешниҳодӣ&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''қаторӣ''
| ''[[сарбоз]]'' 
| 
|-
| 
|
|
| ''ефрейтор''
| ''[[размёр]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''رزم‌یار‎ '''}} ‘''ёрикунанда дар разм''’ &lt; ''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} ‘''[[разма]]''’ &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' ‘''ороиши ҷангӣ''’ аз √''*raź-'' ‘''оростан''’) + ''ёр'' ‘''ёвар''’ ({{lang-pal|''ayār''}} ‘''ёвар''’ &lt; *''hada-bāra-'' ‘''ёвар''’)&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6.&lt;/ref&gt;
|-
| ''отделение''
| ''[[разма]]''
| &lt;small&gt;{{lang-peo|''*razma-''}} ‘''[[якон|якони размӣ]]''’ &lt; ''*raźman-'' ‘''ороиши размӣ''’ &lt; √''*raź-'' ‘''оростан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''сержанти хурд''
| ''[[размовар]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|‌'''رزم‌آور'''}} ‘''фармондеҳи разма''’ &lt; ''разм'' + ''-овар'' : ''-вар'' ‘''доранда''’ &lt; {{lang-pal|''-var''}} &lt; {{lang-peo|''*bara-''}} ‘''баранда''’ &lt; √''*bar-'' ‘''бурдан''’&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''сержант''
| ''[[размдор]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''رزم‌دار'''}} ‘''фармондеҳи разма''’ &lt; ''разм'' + ''-дор'' &lt; {{lang-fa|'''دار'''}} &lt; {{lang-pal|''dār''}} &lt; {{lang-peo|*''dār(a)-''}} &lt; эронии бостон: ''*dārai̯a-'' ‘''доштан''; ''доранда''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''сержанти калон''
| ''[[разморо]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''رزم‌آرا'''}} ‘''касе, ки дар саффороӣ ва кори ҷанг варзида аст ва амалиёти размиро хуб  тарҳрезӣ мекунад''’&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot;&gt;{{Cite web |url=https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ |title=''Сипаҳбад Муҳаммад Козимӣ''. Фарҳанги вожаҳои низомӣ. – Теҳрон: Чопхонаи Артиши шоҳаншоҳӣ, 1355 (чопи дувум) – 440 саҳ. |accessdate=2023-07-22 |archivedate=2023-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731081254/https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ }}&lt;/ref&gt; &lt; ''разм'' + ''оро'' &lt; {{lang-pal|''ārāy''}} &lt; {{lang-peo|''*ā-rāda-''}} &lt; √''*rād-'' ‘''омода кардан'', ''оростан''; ''тартиб додан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
| 
| ''старшина''
| ''[[размозмо]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''رزم‌آزما'''}} ‘''касе, ки ҷангро хуб озмуда бошад ва биозмояд''’&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot; /&gt; &lt; ''разм'' + ''озмо'' &lt; {{lang-fa|''āzmāy''}} &lt; {{lang-pal|''uzmāy-''}} &lt; {{lang-peo|''*uz-māya-''}} &lt; √''*māy-'' ‘''андоза гирифтан'', ''санҷидан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''прапоршик''
| ''[[размпардоз]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''رزم‌پرداز‎'''}} &lt; ''разм'' + ''пардоз'' &lt; {{lang-fa|'''پرداز'''}} &lt; {{lang-pal|''pardāz : pardāxtan''}} ‘''пардохтан, анҷом додан''’ &lt; {{lang-peo|''*para-tāča-''}} &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''прапоршики калон''
| ''[[размсоз]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''رزم‌ساز‎'''}} ‘''он ки нақшаву тарҳи ҷанг ё амалиёти размиро ба хубӣ бидонад ва нерӯро омодаи разм ё корзор кунад''’&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot; /&gt; &lt; ''разм'' + ''соз'' &lt; {{lang-fa|'''ساز‎'''}} &lt; {{lang-pal|''sāč'' : ''sāxtan''}} ‘''сохтан'', ''омода кардан'', ''тартиб додан''’ &lt; {{lang-peo|''*sāča-''}} &lt; √''*sak-'' ‘''омода будан'', ''тавонистан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| ''взвод''
| ''[[таҳма]]''
| &lt;small&gt;{{lang-pal|''taḥma''}} ‘''нерӯ''’ &lt; {{lang-xpr|''taḥm''}} ‘''нерӯманд''’ &lt; эронии бостон: ''*taxma-'' ‘''таковар''’ &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''лейтенанти хурд''
| ''[[таҳмавар]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''تهمه‌ور‎'''}} ‘''фармондеҳи [[таҳма]]''’: ''[[таҳма]]'' + ''-вар'' ‘''доранда''’ &lt; {{lang-pal|''-var''}} &lt; {{lang-peo|''*bara-''}} ‘''баранда''’ &lt; √''*bar-'' ‘''бурдан''’&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''лейтенант''
| ''[[таҳмадор]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''تهمه‌دار‎'''}} &lt; {{lang-xpr|''tahmadār''}} ‘''фармондеҳи [[таҳма]]''’&lt;ref&gt;''Лившиц В. А.'' Парфянская ономастика. – СПб.: - Петербургское лингвистическое общество, 2010. – 400 с., ил. – (Азиатика). ISBN 978-5-4318-0006-1.&lt;/ref&gt;: ''[[таҳма]]'' + ''-дор'' &lt; {{lang-pal|''dār''}} &lt; {{lang-peo|*''dār(a)-''}} &lt; эронии бостон: ''*dārai̯a-'' ‘''доштан''; ''доранда''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''лейтенанти калон''
| ''[[таҳмабон]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''تهمه‌بان'''}} ‘''фармондеҳи [[таҳма]]''’: ''таҳма'' + ''бон'' &lt; {{lang-pal|''bān''}} &lt; {{lang-peo|''*pāna-''}} &lt; √''*pā-'' ‘''пойидан'', ''нигаҳбонӣ кардан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| ''рота''
| ''[[вашт]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''وشت'''}} &lt; {{lang-pal|''wašt''}} ‘''бахше аз [[гурдон|''drafš'']]''’ &lt; {{lang-xpr|''wast''}} ‘''даста''’&lt;/small&gt;
| ''капитан''
| ''[[сарвашт]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''سروشت'''}} ‘''[[саркарда]], [[сардор]]''’&lt;ref name=&quot;Луғатнома&quot;&gt;[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/183737/سروان ''Деҳхудо'', ''Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399.]{{Пайванди мурда|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot; /&gt; &lt; ''сар'' &lt; {{lang-pal|''sar-''}} &lt; {{lang-peo|''sarah-''}}) + ''-вашт'' &lt; {{lang-pal|''wašt''}} &lt; {{lang-xpr|''wašt''}} ‘''даста''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| ''баталион''
| ''[[гурдон]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''گردان'''}} ‘''бахше аз [[ҳанг]]''’&lt;ref name=&quot;Ҳазорвожа&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392.|accessdate=2022-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2022-09-30}}&lt;/ref&gt; &lt; {{lang-pal|''gurd''}} ‘''паҳлавон''’ &lt; *''vr̥ta-'' &lt; √*''vr̥t-'' : *''vart-'' ‘''пойдорӣ кардан; посдорӣ кардан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''майор''
| ''[[саргурд]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''سرگرد'''}} ‘''сардори [[гурдон]]''’&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/13702 |title=''Билгиромӣ, Ғуломалихон Озод''. Хизонаи омира. — Ҳинд (Конпур), 1871; 1900 |accessdate=2019-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200928184200/http://afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/13702 |archivedate=2020-09-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot; /&gt; &lt; ''сар'' + ''гурд''&lt;/small&gt;
|-
| 
| 
|
| ''подполковник''
| ''[[сарҳангёр]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''سرهنگیار'''}} ‘''ёвари сарҳанг''’ &lt; ''[[сарҳанг]]'' + ёр ‘''ёвар''’ &lt; {{lang-fa|''yār''}} &lt; {{lang-pal|''ayār''}} ‘''ёвар''’ &lt; *''hada-bāra-'' ‘''ёвар''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| ''полк''
| ''[[ҳанг]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''هنگ'''}} ‘''бахше аз гунд''’&lt;ref name=&quot;Ҳазорвожа&quot; /&gt; &lt; {{lang-pal|''hang''}} ‘''нерӯ'', ''зӯр''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''полковник''
| ''[[сарҳанг]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''سرهنگ'''}} ‘''сардори ҳанг''’&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot; /&gt; &lt; {{lang-pal|''sarhang''}} &lt; {{lang-peo|''*sara-''}} ‘''сар''; ''пеш''’ + √''θang-'' ‘''кашидан''; ''ҳанҷидан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| ''бригада''
| ''[[гунд]]''
| &lt;small&gt;{{lang-xpr|''gund''}} ‘''бахше аз [[лашкар]]''’ &lt; ''*vr̥nda-''&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''генерал-майор''
| ''[[гундсолор]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''گندسالار'''}} ‘''фармондеҳи гунд''’ &lt; {{lang-xpr|''gund-sālār''}} &lt; {{lang-xpr|''gund''}} + {{lang-xpr|''sālār''}} &lt; {{lang-xpr|''sarδār''}} &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*sara-dāra-''&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
|-
| ''дивизия''
| ''[[лашкар]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''لشکر'''}} ‘''бахше аз [[сипоҳ]]''’&lt;ref name=&quot;Ҳазорвожа&quot; /&gt; &lt; {{lang-peo|''*raxša-kara-''}} ‘''посдоранда; поянда''’ &lt; эронии бостон: ''*raxš-'' + ''*kar-'' ‘''посдорӣ кардан''’)&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''генерал-лейтенант''
| ''[[лашкарсолор]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''لشکرسالار‎'''}} ‘''фармондеҳи лашкар''’ навсохта аз ''[[лашкар]]'' + ''[[солор]]''&lt;/small&gt;
|-
| ''корпус''
| ''[[сипоҳ]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''سپاه'''}} &lt; {{lang-pal|''spāh''}} &lt; {{lang-peo|''spāda-''}} &lt; [[забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*spāda-'' ‘''сипоҳ''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''генерал-полковник''
| ''[[сипаҳсолор]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''سپه‌سالار'''}} ‘''фармондеҳи сипоҳ''’ &lt; {{lang-pal|''spāh-sālār''}}&lt;/small&gt;
|-
| ''армия''
| ''[[артиш]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''ارتش'''}} ‘''нерӯҳои мусаллаҳ''’&lt;ref name=&quot;Ҳазорвожа&quot; /&gt; &lt; {{lang-pal|''artēštār''}} ‘''разманда''’ &lt; {{lang-ae|''raθaē-štar-''}} ‘''гардунасавор''’ &lt; ''raθa''- ‘''гардуна''’ + štar- ‘''истода''’ &lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
| ''генерали артиш''
| ''[[артишсолор]]''
| &lt;small&gt;{{lang-fa|'''ارتش‌سالار'''}} ‘''фармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳ''’ &lt; {{lang-pal|''artēštārān-sālār''}}&lt;/small&gt;
|}

= Таърихчаи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ =

Деринатарин ёдкард аз нерӯҳои размии ниёкони тоҷикон дар «[[Авесто]]» ва сангнавиштаҳои шоҳаншоҳони [[Ҳахоманишиён|Ҳахоманишӣ]] боз монда, ки ''*kāra-'' ‘''мардум-сипоҳ''’ (&lt; ҳиндуурупоӣ: ''*koro-s'', ''*kori̯o-s'' ‘[[ҷанг]]; [[сипоҳ]], [[лашкар]]’ &lt; {{lang-de|''Heer''}} ‘[[артиш]]; [[нерӯи заминӣ]]’; {{lang-en|''Here''}} ‘артиш’)&lt;ref&gt;[[Эдельман, Джой Иосифовна|''Эдельман Д. И.'']] [[Этимологический словарь иранских языков]] / [[Институт языкознания РАН]]. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2011. — Т. 4 (i—k). — 416 с. — 800 экз. — ISBN 5-02-018124-2, ISBN 978-5-02-036478-3. (в пер.). — стр. 389—391&lt;/ref&gt; ва *''spāda-'' ‘сипоҳ’ хонда шудаанд. 

Дар нерӯҳои размии Эрони бостон нақши вижаеро [[гардуна]]саворон доштанд, ки дар «[[Авесто]]» ''raθaē-štar-'' (аз ''raθa-'' ‘''гардуна''’ + ''štar-'' ‘''истода''’) номида шудаанд&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;. Ҳамин вожа дар забони {{lang-pal|''artēštār''}} шуда ва «''[[артиш]]''» аз он гирифта шудааст&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-55-2.&lt;/ref&gt;.

=== Сипоҳи Ҳахоманишиён ===
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Сипоҳи Ҳахоманишиён'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Якон]]ҳо
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Разма|''*daθa-'']]
| 10 сарбоз
| [[Размовар|''*daθapati-'']]
|-
| [[Вашт|''*θata-'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвон|''*θatapati-'']]
|-
| [[Ҳанг|''*hazāra-'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']]
|-
|[[Гунд|''*baivara-'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''*baivarapati-'']]
|-
| [[Сипоҳ|''*spāda-'']]
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']]
|}

Нерӯҳои мусаллаҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) бар бахшбандии даҳгонӣ созмон ёфтаву ба забони {{lang-peo|''*spāda-''}} [''сипоҳ''] хонда мешудаанд. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён аз 10 [[сарбоз]] як [[разма|''*daθa-'']] [''даҳа''] ташкил мешуда ва сардораш [[Размовар|''*daθapati-'']] [''даҳабад''] хонда мешудааст&lt;ref name=&quot;Hinz&quot;&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''даҳа'' як [[вашт|''*θata-'']] [''сада''] ташкил мешуда ва фармондеҳаш [[Сарвашт|''*θatapati-'']] [''садабад''] номида мешудааст&lt;ref name=&quot;Hinz&quot; /&gt;. Аз 10 ''сада'' як [[ҳанг|''*hazāra-'']] [''ҳазора''] ташкил мешуда ва фармондеҳаш [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']] [''ҳазорабад''] хонда мешудааст&lt;ref name=&quot;Marquart&quot;&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''ҳазора'' як [[лашкар|''*baivara-'']] [''бевара''] ташкил мешуда, ки фармондеҳаш [[Лашкарсолор|''*baivarapati-'']] [''беварабад''] номида мешудааст&lt;ref name=&quot;Marquart&quot; /&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']] [''сипаҳбад''] хонда мешуд&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391.&lt;/ref&gt;.

Агар шумори нерӯҳои ин яконҳоро бо яконҳои артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, ''даҳа'' бо [[Разма|''отделение'']], ''сада'' бо [[Вашт|''рота'']], ''ҳазора'' бо [[Ҳанг|''полк'']], ''бевара'' бо [[Лашкар|''дивизия'']] ва ''сипоҳ'' бо [[Артиш|''армия'']] баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, ''даҳабад'' бо ''сержант'' ё ''старшина'', ''садабад'' бо ''лейтенант'' ё ''капитан'', [[Сарҳанг|''ҳазорабад'']] бо ''майор'' ё ''полковник'', [[Гундсолор|''беварабад'']] бо ''генерал-майор'' ё ''генерал-лейтенант'' ва ''сипаҳбад'' бо ''генерал-полковник'' ё ''генерали артиш'' баробар мешаванд.
   
=== Сипоҳи Ашкониён ===
{{Сипоҳи Ашкониён}}
Дудмони паҳлавии [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.]] — [[224]]), ки ҷойгузини дудмони юнонии [[Давлати Селевкиён|Селевкиён]] ([[Соли 312 п.м.|312]] — [[Соли 64 п.м.|64 п.м.]]) шуд, созмони бахшбандии даҳгонии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифт&lt;ref name=&quot;Никоноров&quot; /&gt;. Бахшбандии сипоҳи Ашкониён чунин будааст&lt;ref&gt;[http://www.ihism.uph.edu.pl/images/PDFs/DRUK_HIS_6/DRUK-SYVNNE.pdf ''Ilkka SYVÄNNE'' * (University of Haifa, Israel) Parthian Cataphract vs. the Roman Army 53 BC-AD 224]{{Пайванди мурда|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;:

Дар [[сипоҳи Ашкониён]] ''даҳаҳо'' ба [[забони паҳлавӣ]] [[Разма|''*radag'']] [''разма''], ''садаҳо'' — [[Вашт|''wast'']] [''васт''], ''ҳазораҳо'' — [[Ҳанг|''drafš'']] [''дирафш''], ''бевараҳо'' — [[Гунд|''gund'']] [''гунд''] номида мешуданд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;. Фармондеҳони ин ягонҳо мутаносибан [[Сарвашт|''wast-sālār'']] [''васт-солор''], [[Сарҳанг|''drafš-sālār'']] [''дирафш-солор''] ва [[Гундсолор|''gund-sālār'']] [''гунд-солор''] хонда мешуданд&lt;ref&gt;''Ҷалолӣ'', ''Эраҷ''. Артиши Эрон дар асри Сосониён. Теҳрон: Вадиъат, 1384. – 170 с.  ISBN 964-7805-48-9.&lt;/ref&gt;. Нерӯҳои мусаллаҳи Ашкониён низ чун замони Ҳахоманишиён [[Сипоҳ|''spāδ'']] [''сипоҳ''] ва фармондеҳашон [[Сипаҳсолор|''spāδpat'' ё ''spāδbad'']] [''сипаҳбад''] номида мешуд&lt;ref name=&quot;Shahbazi&quot;&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/army-i ''A. Sh. Shahbazi'', “ARMY i. Pre-Islamic Iran,” Encyclopædia Iranica, II/5, pp. 489-499]&lt;/ref&gt;. 

Бояд гуфт, ки сипоҳи подшоҳии [[Арманистон]], ки фармонбардори Эрон буд, низ ҳамчун сипоҳи Ашкониён ба «''гунд''», «''дрош''» ва «''вашт''» бахшбандӣ мешуд&lt;ref name=&quot;Айвазян&quot;&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360-464.]&lt;/ref&gt;. Ҳануз ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи Арманистон [[вашт|рота]] ба забони {{lang-hy|«Վաշտ»}} [''вашт''], [[ҳанг]] — «''գունդ''» [''гунд''] ё «''Զորագունդ''» [''зӯрагунд''], [[сарҳанг]] — «''Գնդապետ''» [''гндапет''] ва [[генерал-полковник]] — «''գեներալ—գնդապետ''» [''general-gndapet''] номида мешаванд.

=== Сипоҳи Сосониён ===
{{Main|Сипоҳи Сосониён}}{{Сипоҳи Сосониён}}
Нерӯҳои мусаллаҳи Сосониёнро ''spāh'' (''[[сипоҳ]]'') меномиданд, ки ба ду [[Шохаи низомӣ|шоха]] ҷудо мешуд: [[пиёдагон]] ({{lang-pal|''payādagān''}}) ба фармондеҳии ''пиёдагонсолор'' (''payādagān sālār'') ва [[саворон]] ({{lang-pal|''aswārān''}}) ба фармондеҳии ''саворонсолор'' (''aswārān sālār'')&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Maksymiuk |first1=Katarzyna |last2=Syvanne |first2=Ilkka |title=The Military History of the Third Century Iran |date=2018 |publisher=Archeobooks |isbn=978-83-7051-894-3 |page=55-59 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Бузургтарин якони сипоҳ дар он замон ''gund'' (''[[гунд]]'')&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;/&gt; будаву 5 000 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳашро ''gund-sālār'' (''[[гундсолор]]'') мехонданд&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot;&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Ҳар ''гунде'' аз чанд ''drafš'' ([[ҳанг|''дирафш'']]) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбоз дошт. Ҳар дирафше аз ду ''wašt'' (''[[вашт]]'') ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбоз дошт. Ҳар ''ваште'' аз чанд ''tahm'' (''[[таҳма]]'')&lt;ref name=&quot;Asha&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2018-10-31 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt; созмон меёфт, ки ҳар кадоме 100 сарбоз доштанд. Ҳар ''таҳмае'' аз чанд ''radag'' (''[[разма|рада]]'')&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/voennaya-razvedka-v-sasanidskom-irane-organizatsiya-deyatelnosti-i-istochniki-informatsii ''Дмитриев В.А.'' Военная разведка в сасанидском Иране: организация деятельности и источники информации // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. 2016. № 1. С. 9–22.]{{oq|ru|... Впрочем, из среднеперсидских эпиграфических источников середины III в. н.э. (граффити в Дура-Европосе, датируемые 253 г.) известно о существовании армейских писцов (видимо, более низкого ранга, нежели ''dabīr-i sipāh''), называвших себя ''dibīr-ī tahm'' и ''dibīr-ī radag'' [24, c. 244; 25].}}&lt;/ref&gt; ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 10 сарбозро дар бар мегирифт. Фармондеҳи ''дирафш'' ''drafš-sālār'' ([[сарҳанг|''дирафшсолор'']])&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, фармондеҳи ''вашт'' ''wašt-sālār'' ([[сарвашт|''ваштсолор'']])&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, сардори ''таҳм'' ''tahmdār'' (''[[таҳмадор]]'')&lt;ref name=&quot;Никоноров&quot;&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 145.]{{oq|ru|В документе Nov 280 из архива Старой Нисы фигурируют два лица, носящие звание ''tgmdr'' («начальник тагмы»), состоящее из двух частей – греч. «''τάγμα''» («''легион''») и парф. ''dār'' («начальствующий»). Предполагается, что это звание – калька с римского военного термина в греческой передаче «τάγματάρχος» ‘начальник легиона’, появившееся в парфянском военном лексиконе как раз в связи с депортацией воинов Красса в восточные районы Парфии, где они были организованы в отряды под началом парфянских тагмадаров и, в том числе, трудились на сельскохозяйственных работах [Дьяконов, Ливщиц 1966: 148 – 152]. Кстати, слово «тагма» в пехлевийской форме ''tḥmy'' как обозначение воинского подразделения зафиксировано в надписи, оставленной сасанидскими солдатами в синагоге Дура-Европос [Луконин 1987: 266, примеч. 62].}}&lt;/ref&gt; ва ''фармондеҳи рада'' эҳтимолан ''*radagbān'' (''[[Размдор|радабон]]'') номида мешуд. 

Фармондеҳи сипоҳ ''spāhbed'' ([[сипаҳсолор|''сипаҳбад'']]) хонда мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4]&lt;/ref&gt;. Дар шоҳаншоҳии Сосонӣ баландпоятарин мақоми низомӣ пас аз шоҳаншоҳ ''artēštārān-sālār'' ([[Артишсолор|''артишдоронсолор'']]) буд&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestaran-salar-chief-of-the-warriors-a-high-ranking-title-in-sasanian-times-see-artestar- ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀRĀN SĀLĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, p. 662]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Очерк истории древнего Ирана. М., 1961. С. 291&lt;/ref&gt;, ки бино бар қаринаҳо, унвони дигаре барои ''Эрон сипоҳбед'' ({{lang-pal|''Ērān spāhbēd''}}) аст, ки то замони подшоҳии Хусрав [[Анӯшервон]] болотарин мақоми низомӣ дар шоҳаншоҳии Сосониён буд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |title=Artēštārān-sālār // ''Донишномаи Эрон'', ҷ. 2, 2503 |accessdate=2012-10-23 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BcugL8gH?url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |archivedate=2012-10-23 }}&lt;/ref&gt;.

Бо таваҷҷуҳ ба ҳамномии яконҳои размии сипоҳи Арманистон бо Эрон дар замони Сосониён, метавон гуфт, ки шумори нерӯҳо дар яконҳои размии сипоҳи Сосониён низ бо сипоҳи Арманистон ҳамсону баробар будааст. Чунончи, дар сипоҳи Арманистон ҳар гунд аз ду ё се дирафш ташкил меёфт ва дирафш низ, агар онро бо коҳорт (ягони размии сипоҳи Рум, ки маъмулан аз 500 – 600 сарбоз ташкил мешуд) ҳамсанҷӣ кунем, аз ду вашт созмон меёфтааст. Дар садаҳои IV — V милодӣ нерӯҳои размии подшоҳии Арманистон аз сипоҳҳо (ҳар кадоме 10 ҳазор сарбоз доштаанд), гундҳо (2 000 – 3 000 сарбоз), дирафшҳо (1 000 сарбоз), ваштҳо (500 сарбоз) ва ҳамчунин ягонҳои хурдтар – садаҳо ва даҳаҳо ташкил мешудаанд. Ин сохтори созмонии сипоҳи Арманистон ҳамсониҳои бисёре бо сипоҳи Рум ва бештар аз он бо сипоҳи Эрон дар замони подшоҳии Сосониён дошт&lt;ref name=&quot;Айвазян&quot; /&gt;. Аз деворнивиштаҳои сипоҳиёни Сосонӣ дар куништи яҳудиёни шаҳри Дура-Европос метавон донист, ки садаҳо таҳм ва даҳаҳо рада номида мешудаанд&lt;ref name=&quot;Asha&quot; /&gt;.    

Чуноне ки аз ҷадвали бахшбандии сипоҳи Сосониён дида мешавад, сохтори сипоҳи Сосониён ба сохтори артишҳои имрӯзӣ наздиктар аст. Чунончи, аз рӯи шумори нерӯҳо [[разма|рада]] бо ''отделение'', [[таҳма]] бо ''рота'', [[вашт]] бо ''батальон'', [[Ҳанг|дирафш]] бо ''полк'', [[гунд]] бо ''бригада'' ва [[сипоҳ]] бо ''дивизия'' баробар аст. Бо ҳамин қиёс, [[радабон]] бо ''сержант'' ё ''старшина'', [[таҳмадор]] бо ''лейтенант'', [[Сарвашт|ваштсолор]] бо ''капитан'' ё ''майор'', [[Сарҳанг|дирафшсолор]] бо ''полковник'', [[гундсолор]] бо ''генерал-майор'' ё ''генерал-лейтенант'' ва [[Сипаҳсолор|сипаҳбад]] бо ''генерал-полковник'' ё ''генерали артиш'' баробар будаанд.

== Пайвандҳо ==
* [[Дараҷаи низомӣ]]
== Манобеъ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]</text>
      <sha1>7ncb3imie3hgxrfwi1mumdnjtbjm4qc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аловуддин Абдуллозода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209111</id>
    <revision>
      <id>1488054</id>
      <parentid>1440080</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7813" sha1="6a249xu53mckw24uz4q1dyfpy0bfqn3" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Аловуддин (Ҳамном)| Аловуддин}}
{{Ҳамнасабҳо |Абдуллозода (Ҳамнасаб)|Абдуллозода}}
{{Синамогар
|ном                  = Аловуддин Абдуллозода
|номи аслӣ            = Аловуддин Абдуллоев
|тасвир               = Аловуддин Абдуллоев.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = Аловуддин Абдуллоев, соли 1991
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 15.5.1965
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Қурғонтеппа|шаҳри Бохтар}}, [[вилояти Қурғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[ҳунарпеша]]
|солҳои фаъолият      = [[1989]]—[[2022]]
|самт                 = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] ([[2006]]) &lt;br&gt; [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] ([[2013]]).
|imdb_id              = 0008301
|anim_id              = 
|сайт  
}}

'''Аловуддин Абдуллозода''' (''Аловуддин Абдуллоев''; [[15 май]]и [[1965]], [[Қурғонтеппа]], [[вилояти Қурғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[17 феврал]]и [[2022]], [[Бохтар]], [[вилояти Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[ҳунарпеша]]и [[театр]] ва [[синамо]], ҳаҷвнигори шинохтаи тоҷик. [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] ([[2006]]), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] ([[2013]]).

== Зиндагинома ==
Соли 1989 [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода|Донишкадаи давлатии санъати ба номи Мирзо Турсунзодаро]] хатм карда, фаъолияташро дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Қурғонтеппа шурӯъ намуд, ҳамчун ҳунарпеша ва коргардон бомуваффақият кор кард, чандин сол роҳбарии ин театрро ба дӯш дошт. Абдуллоев се соли ахири умр раҳбарии Сарраёсати фарҳанги вилояти Хатлонро ба уҳда дошт.

== Нақшҳо ==

=== Театр ===
«Моҷарои имтиҳон», «Антигона», «Табиби зӯракӣ», «Бозиҳои манфиатҷӯёна», «Ҳиллаҳои Аҷузкампир», «Аршин мол-олон», «Лаку Пак», «Шаби гирифтани моҳ», «Давлати Сомониён», «Найрангҳои Скапен», «Масал бигӯ, Эзоп» аз зумраи намоишномаҳоанд, ки номбурда нақши марказӣ бозидааст.

=== Синамо ===
Дар филмҳои «[[Братан (филм)|Братан]]», «[[Падари моҳтобӣ]]», «Туҳмат», «Чоҳ», «Қиёми рӯз», «Шоҳид» ва «Интихоби ман», филмҳои телевизионии «Дар орзуи падар», «Боғоч», «Фарзандони бегона», «Қарзи виҷдон», силсилафилми «Хуррамдиёр» ва ғайра низ нақшҳои хотирмон офаридааст.

Дар бисёр филмҳои ҳуҷҷатӣ ва филмографияҳо ба сифати нақшофару коргардон иштирок намудааст.

=== Телевизион ===
Барномаи махсуси телевизионии «Шӯхиҳои Аловуддин», ки қаҳрамонҳои шӯҳиҳояш аз рӯзгори атрофиён гирифта мешаванд ва аксар муаллиф худаш ҳасту якбора чанд нақшро меофарад, писанди умум гардидааст.

Аловуддин Абдуллоев сар аз моҳи сентябри 2019 яке аз доварони шоу-барномаи [[Central Asia Got Talent|Central Asia Got Talant]] буданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://24.kz/ru/news/culture/item/325518-stali-izvestny-imena-sudej-i-vedushchikh-central-asia-s-got-talent|title=Стали известны имена судей и ведущих Central Asia’s Got Talent|author=|website=24.kz|date=2019-07-01|publisher=Телеканал «Хабар 24»|accessdate=2019-10-21}}&lt;/ref&gt;.

== Даргузашт ==
Аловуддин Абдуллоев субҳи панҷшанбеи 17 феврали 2022 бар асари сактаи дил&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/habari-ruz/darguzashti-alovuddin-abdulloev-bar-asari-saktai-qalb/|title=Даргузашти Аловуддин Абдуллоев бар асари сактаи қалб|author=|website=Фараж|date=2022-02-17|lang=tg|accessdate=2022-02-17|archivedate=2022-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220217053136/https://farazh.tj/habari-ruz/darguzashti-alovuddin-abdulloev-bar-asari-saktai-qalb/}}&lt;/ref&gt; дар шаҳри Бохтар даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/31707620.html|title=Аловиддин Абдуллоев, ҳунарманд ва ҳаҷвнигори шинохтаи тоҷик даргузашт|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2022-02-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/17/darguzashti-alovuddin-abdulloev-%d2%b3unarmandi-sarshinosi-%d2%b3a%d2%b7vu-teatri-to%d2%b7ik/|title=Даргузашти Аловуддин Абдуллоев ҳунарманди саршиноси ҳаҷву театри тоҷик|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-02-17}}&lt;/ref&gt;.

== Хотира ==
Дар соли 2022 ба номи Қасри фарҳанг ва маркази иттилоотии шаҳри Бохтар номи ӯ гузошта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/12/28/dvorczu-kultury-v-bohtare-prisvoili-imya-alovuddina-abdullozoda/|title=Дворцу культуры в Бохтаре присвоили имя Аловуддина Абдуллозода {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2022-12-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/32195451.html|title=Қасри фарҳанги Бохтарро ба номи ҳаҷвнигори тоҷик гузоштанд|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2022-12-28}}&lt;/ref&gt;. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

== Пайвандҳо ==
* {{facebook id|100008826586118}}
* {{imdb name|0008301|Аловуддин Абдуллоев}}

{{зиндагинома-нопурра}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ширинкорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI]]</text>
      <sha1>6a249xu53mckw24uz4q1dyfpy0bfqn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2022</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209753</id>
    <revision>
      <id>1488009</id>
      <parentid>1484608</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31656" sha1="spcyvqnsymnvs7uoxtrdd0q64mh776t" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2022}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2022}}

== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[21 январ]]  — Дар ҷаласаи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар [[соли 2021]] ҷамъбаст гардиданд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми [[Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ|маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ]] ба 98,9 миллиард сомонӣ расида, суръати рушди иқтисодӣ 9,2 фоизро ташкил додааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/21/%d2%b3ukumat-az-soli-2021-nati%d2%b7agir%d3%a3-va-vazifa%d2%b3oi-soli-%d2%b7oriro-muajyan-kard/|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|website=Asia-Plus|date=2022-01-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[29 январ]] — Дар натиҷаи музокироти ҳайатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] таҳти роҳбарии [[Раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Саймумин Ятимов]] ва раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон [[Қамчибек Тошиев]] ҷонибҳо ба иҷрои протоколи қаблан мувофиқашуда оид ба ҳалли масъалаҳои марзӣ таъкид карданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/29/nati%d2%b7ai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu%d2%9b-kardand-protokoli-1-maji-2021-ro-purra-i%d2%b7ro-shavad/|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|website=Asia-Plus|date=2022-01-29|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ  — '''«Тоҷикистон-Ватани азизи ман»,  «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст»''' 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора фармонҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[3 феврал]] ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://asiaplus.news/tg/2022/02/04/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-baroi-barguzorii-se-ozmun-%d2%b3ududi-8-mln-somon%d3%a3-%d2%b7udo-kard/ |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 феврал]] — Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии [[Наврӯз]] телевизиони ''[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;
* [[8 феврал]]  — Дар шаҳри [[Бӯстон]]и [[вилояти Суғд]] корхонаи истеҳсоли мехҳои печони ҶДММ «Нуртез» ва корхонаи заргарии «Зари Суғд»-и КВД «Фулузоти нодири Тоҷикистон» ба истифода дода шуданд. Корхонаҳои мазкур ба рушди истеҳсолоти ватанӣ, иваз намудани воридот ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ равона гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Март]] ==
* [[21 март]] — Дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] [[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]] ва [[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]] ба истифода дода шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|website=Ховар|date=2022-03-21|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Апрел]] == 
* [[14 апрел]] — Дар [[ноҳияи Айнӣ]] марҳилаи истеҳсолии корхонаи [[ТАЛКО Голд]] ба истифода дода шуд. [[Корхона]] ба истихроҷ ва коркарди [[тилло]] ва [[сурма]] равона гардида, яке аз лоиҳаҳои муҳими саноати истихроҷи Тоҷикистон гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/04/14/cafari-prezident-ba-su%d2%93d-az-iftito%d2%b3i-korhonai-talko-gold-dar-no%d2%b3iyai-ajn%d3%a3-o%d2%93oz-shud/|title=Сафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|website=Asia-Plus|date=2022-04-14|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[17 апрел]]  — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] фаъолияти корхонаи [[ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»]] оғоз гардид. Корхона барои истихроҷ ва коркарди маъданҳои қиматбаҳо, ташкили ҷойҳои нави корӣ ва рушди иқтидори содиротии саноатӣ бунёд карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/event/domestic_trips/35147
|title=Оғози фаъолияти корхонаи маъдантозакунии ҶДММ «ТВЕА Душанбе саноати кӯҳӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2022-04-17
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[18 апрел]] — Дар мавзеи Кумарғи Болои [[ноҳияи Айнӣ]] коргоҳи холисгардонии [[тилло]] ва [[нуқра|нуқраи]] ҶДММ «ТВЕА Душанбе Майнинг» ба фаъолият оғоз кард. Иқтидори пешбинишудаи истеҳсолӣ 4 тонна тилло ва 1 тонна нуқра дар як сол буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|website=Ховар|date=2022-04-18|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[23 апрел]]  — [[Тоҷикистон]] дар Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором масъалаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи обро матраҳ намуд ва баргузории Конфронси дуюми байналмилалии Душанбе оид ба обро эълон кард. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором|website=Ховар|date=2022-04-23|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

== [[Май]] ==
* [[17 май]]  — Дар [[Душанбе]] корхонаи муштараки истеҳсоли ҳавопаймоҳои бесарнишини  «Абобил-2»  бо иштироки мақомоти мудофиаи [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] ба фаъолият оғоз кард. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/05/17/dar-to%d2%b7ikiston-korhonai-iste%d2%b3soli-pa%d2%b3pod-yo-tajyora%d2%b3oi-besarnishini-eron%d3%a3-sohta-shud/|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|website=Asia-Plus|date=2022-05-17|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[30 май]] — Дар ҷараёни сафари [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Эрон миёни Тоҷикистон ва [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] 16 санади ҳамкорӣ ба имзо расид. Ҳуҷҷатҳо соҳаҳои [[иқтисод]], [[нақлиёт]], энергетика, [[маориф]], [[фарҳанг]] ва дигар самтҳоро фаро гирифтанд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/node/28397|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2022-05-30|language=tg|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Июн]] ==
* [[6 июн|6]]–[[9 июн]] — Дар [[Душанбе]] Конфронси дуюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба '''Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор», 2018–2028''' баргузор гардид. Конфронс масъалаҳои истифодаи оқилонаи захираҳои об, тағйирёбии иқлим ва расидан ба ҳадафҳои рушди устуворро баррасӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/3979441|title=Letter dated 16 June 2022 from the Permanent Representative of Tajikistan to the United Nations addressed to the Secretary-General|website=United Nations Digital Library|date=2022-06-22|language=en|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://unosd.un.org/events/2022DushanbeConference|title=2022 Side Event at the 2nd Dushanbe Water Action Decade Conference|website=United Nations Office for Sustainable Development|date=2022-06-07|language=en|access-date=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[6 июн]] — [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи &quot;Ситораҳои Иттиҳод&quot;-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/06/olimi-riyozidoni-to%d2%b7ik-mergand-sha%d2%b3bozov-barandai-%d2%b7oizai-sitora%d2%b3oi-itti%d2%b3od-i-idm-shud/|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи &quot;Ситораҳои иттиҳод&quot;-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}&lt;/ref&gt;. 
* [[21 июн]] — Қатораи [[Душанбе]]-[[Тошканд]] ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд.Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/21/vagon%d2%b3oi-nav-tabloi-ittiloot%d3%a3-%d2%9batorai-dushanbe-toshkand-ba-ro%d2%b3-baromad/ |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}&lt;/ref&gt;.
== [[Июл]] ==
* [[7 июл]] — 19 адад [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ва Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом ворид гардиданд. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба [[Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон]] ворид шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-07-07|archivedate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220713175053/https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} &lt;/ref&gt;
* [[7 июл]] — [[Reuters]] бо истинод ба мақомоти [[Иттиҳодияи Аврупо]] хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар [[Неругоҳи барқи обии Роғун]] шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/07/07/reuters-evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostrojku-roguna-milliardy/ |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}&lt;/ref&gt;
* [[30 июл]] — Дар [[Тоҷикистон]] 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 [[меҳмонхона]], 29 ҳостел ва мотел, 50 [[осоишгоҳ]], 6 [[осоишгоҳ|осоишгоҳи]] [[кӯдак|кӯдакона]] ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.&lt;ref&gt; {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt; 
== [[Август]] ==
*  [[9 август]]  — Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи [[ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»]] ба истифода дода шуд. Корхона бо мақсади таъмини бозори дохилӣ бо маҳсулоти ватании ивазкунандаи воридот бунёд гардида, 20 ҷойи корӣ фароҳам овард.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/08/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-ko-az-oi-rangai-dmm-durahshon-b-ston-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бӯстон Корхонаи истеҳсоли коғазҳои рангаи ҶДММ «Дурахшон Бӯстон»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-08-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;
* [[18 август]] — Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки Авруосиёии Рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои [[соли 2021]] ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари [[аҳолӣ]] дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333 $, [[Қазоқистон]] - 10 155 $, [[Қирғизистон]] - 1328 $, [[Русия]] - 12 196 $ ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 [[доллар|долларро]] ташкил додаанд. Бино ба маълумоти Агентии омори Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд [[доллар]]) баробар шуда, шумори аҳолии доимии [[Тоҷикистон]] то [[1 январ]] ба 9 млн. 934,4 ҳазор нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/08/18/to%d2%b7ikiston-yagona-kishvari-pasosh%d3%afrav%d3%a3-miyoni-kambizoattarin%d2%b3o-az-r%d3%afi-%d2%b3a%d2%b7mi-mmd-ba-sari-a%d2%b3ol%d3%a3-ast/|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18| publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[29 август]] — Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 [[корхона|корхонаи]] истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи [[корхона|корхонаҳо]] 5,6 миллион [[тонна]] маҳсулот ([[семент]]) мебошад. Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва  [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ &quot;Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент&quot;|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар ([[вилояти Суғд]]) мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]] ==
* [[2 сентябр]] — Аз оғози соли 2022 дар '''Минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон''' ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии Тоҷикистон дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ – [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои Минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt;
* [[8 сентябр]] — дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи &quot;Истиқлол&quot; чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;
== [[октябр]] ==
* [[5 октябр]] — 70-солагии зодрӯзи '''Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, ''' [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/10/05/abdufatto%d2%b3-sharifzoda-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-zodr%d3%afzashonro-dar-i%d2%b3otai-farzandonu-pajvandon-%d2%b7ashn-megirand/|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}&lt;/ref&gt;.

== [[Ноябр]] ==
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]  Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 ноябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]  Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt; ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]] мавриди истифода қарор доданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[14 ноябр]] Дар шаҳри [[Бӯстон]] корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[16 ноябр]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон  Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[16 ноябр]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
== [[Декабр]] ==
* [[15 декабр]] — [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри [[Тошканд]] ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.
*  [[20 декабр]]  — Дар шаҳри [[Душанбе]] корхонаи [[ҶДММ «Қолинҳои Душанбе»]] ба фаъолият оғоз намуд. Корхона аз ҷумлаи корхонаҳои калони саноатие буд, ки дар соли 2022 бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба истифода дода шуданд ва барои рушди саноати сабук ва ташкили ҷойҳои нави корӣ аҳамияти иқтисодӣ дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2023/03/2022-soli-etirofi-tashabbus-oi-a-onii-to-ikiston/
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2023-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://jumhuriyat.tj/508-2022-soli-jetirofi-tashabbusoi-navi-aonii-toikiston-siesati-dohil.html
|title=2022 — Соли эътирофи ташаббусҳои нави ҷаҳонии Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[23 декабр]] —  Дар [[Тоҷикистон]] [[маош]]у [[нафақа]] ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/23/maoshu-nafa%d2%9ba-va-stipendiya-dar-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand/|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2022}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

[[Гурӯҳ:Соли 2022| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]</text>
      <sha1>spcyvqnsymnvs7uoxtrdd0q64mh776t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209902</id>
    <revision>
      <id>1488147</id>
      <parentid>1484605</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16641" sha1="3djfqe2ahh02g19fhxr98gnt0zobqvq" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2013}}
{{Оғози сол|2013}}

== Рӯйдодҳо == 

== [[Март]] ==

* [[2 март]] — Ҷумҳурии Тоҷикистон расман ба узвияти Созмони Умумиҷаҳонии Савдо (СУС) пазируфта шуд ва 159-умин узви ин созмон гардид. Протоколи ҳамроҳшавии Тоҷикистон 31 январи соли 2013 ба СУС пешниҳод шуда, аз 2 марти соли 2013 узвияти кишвар эътибор пайдо кард &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wto.org/English/Thewto_E/acc_e/a1_tajikistan_e.htm |title=Tajikistan — Accessions |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date= |language=en |access-date=15 августи 2026 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm |title=2013 in review |website=World Trade Organization |publisher=World Trade Organization |date=2013 |language=en |access-date=15 августи 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.wto.org/english/news_e/brief2013review_e.htm
|title=2013 in review
|website=World Trade Organization
|publisher=World Trade Organization
|date=2013
|language=en
|access-date=15 августи 2026
}}}}&lt;/ref&gt;
* [[20 март]]- Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи миллии тоҷик ҷилди дуввуми китоби бисёрҷилдаи Энсиклопедияи миллии тоҷикро ба нашр расонд. Аз соли [[2008]] сар карда таълифу тадвини Энсиклопедияи миллии тоҷик, дар [[Тоҷикистон]] шурӯъ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910060309/http://ruzgor.tj/news/9484-insiklopedia-tajik.html |archivedate=2014-09-10 }}&lt;/ref&gt;
* [[21 март]]-[[24 март]] — Тибқи маълумоти расмӣ [[Наврӯз]] соли 20013 дар 11 кишвари ҷаҳон ҷашни расмии миллӣ бо рӯзҳои истироҳат ба шумор меравад. [[Афғонистон]] — 21 март; [[Эрон]] — аз 20 то 23 март; [[Озарбойҷон]] — аз 20 то 26 март; [[Қазоқистон]] — аз 21 то 24 март; [[Туркманистон]] — аз 20 то 23 март; [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] — 21 март; [[Албания]] (Рӯзи Баҳор) — аз 20 то 23 март; [[Косово]] — 21 март рӯзҳои истироҳат аст.&lt;ref&gt;Сайри ҷаҳонии Наврӯз.//Ба қуллаҳои дониш. Нашрияи ДМТ. — 2013, № 6 (1333), 15 марти 2013&lt;/ref&gt;
== [[Апрел]] ==
[[ 26 апрел]] —  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона пешниҳод намуд. Дар он самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисодию иҷтимоӣ, энергетика, саноат, нақлиёт ва дигар масъалаҳои стратегии кишвар баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013
|website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=26 апрели 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?id=3&amp;start=104
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=«Ҷумҳурият»
|publisher=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=29 апрели 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Июн]] ==
* [[21 июн]] — Дар иҷлоси 37-уми Кумитаи Мероси Ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] дар шаҳри Пномпени Комбуҷ [[Боғи миллии Тоҷикистон]] (Кӯҳҳои Помир) ба Феҳристи Мероси Ҷаҳонии Идораи омӯзишӣ, илмӣ ва фарҳангии [[Созмони Миллали Муттаҳид]] ([[ЮНЕСКО]]) шомил шуд.&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/tajik/news/2013/06/130621_mm_tajik_park_world_heritage.shtml&lt;/ref&gt;
== [[Июл]] ==
* [[20 июл]] — дар [[ноҳияи Шаҳринав]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон корхонаи коркарди [[нафт|нафти]] [[ҶДММ «Капитал»]] ба фаъолият оғоз кард. Навбати аввали [[корхона]] бо иқтидори коркарди 100 ҳазор тонна [[нафт|нафти]] хом дар як сол сохта шуда, беш аз 70 миллион сомонӣ сармоягузорӣ шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/07/20/
|title=Ифтитоҳи нахустин корхонаи муосири коркарди нафт дар ноҳияи Шаҳринав
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=20 июли 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/07/suhanronii-e-ra-1203-mon-dar-marosimi-o-1171-ozi-faoliyati-korhonai-korkardi-naft-dar-sha-1203-rinav/
|title=Суханронии Э. Раҳмон дар маросими оғози фаъолияти корхонаи коркарди нафт дар Шаҳринав
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=20 июли 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[14 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон Фармони №1493 '''«Дар бораи тадбирҳои тақвият бахшидани сатҳи ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва зиёд намудани маоши амалкунандаи вазифавии хизматчиёни давлатӣ, кормандони муассисаю ташкилотҳои буҷетӣ, андозаи нафақа ва стипендия»'''-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон аз 1 сентябри соли 2013 ҳадди ақали музди меҳнат 25 фоиз зиёд гардида, ба 250 сомонӣ расонида шуд; маоши кормандони муассисаҳои томактабӣ ва таҳсилоти умумӣ 30 фоиз ва стипендияҳои давлатӣ 20 фоиз зиёд гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/08/tavze-1203-ot-ba-farmoni-prezident/
|title=Тавзеҳот ба Фармони Президент
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=14 августи 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[29 август]] — Дар ҷамоати Ҳасан Ҳусейнов дар[[ноҳияи Ёвон]] бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон корхонаи бузурги сементбарории «[[Хуаксин-Ғаюр-семент]]» ба истифода дода шуд. Иқтидори солонаи корхона 1 миллион тонна семент ва шумораи ҷойҳои корӣ тақрибан 1000 нафарро ташкил медод. Сохтмони он бо сармоягузории муштараки [[ҶДММ «Ғаюр»]] ва ширкати чинии «Хуаксин» анҷом дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/08/huaksin-1170-ayur-sement-ba-istifoda-doda-shud/
|title=«Хуаксин-Ғаюр-семент» ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=29 августи 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/08/29/
|title=Ифтитоҳи бузургтарин корхонаи сементбарории Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=29 августи 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324172535/http://khovar.tj/president/29350-iftito1203i-buzurgtarin-korhonai-sementbarorii-to1207ikiston.html |archivedate=2015-03-24 }}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]] ==
* [[17 сентябр]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]] кӯдакистони Президентӣ, ки барои 1000 нафар кӯдакони болаёқат пешбинӣ шудааст, ифтитоҳ ёфт. Кӯдакистон дар майдони 3 га бунёд ёфта аз ду бинои бузурги сеошёна ва дигар иншооти ёрирасон иборат аст. Дар ҳавлии муассиса 46 майдончаи махсус барои бозӣ ва машғулиятҳои гуногуни кӯдакон омода гардида, ҳар як майдонча дорои бозичаҳо мебошад. Нигаред: &lt;ref&gt;[http://www.prezident.tj/node/5156]&lt;/ref&gt;

== [[Октябр]] ==
* [[1 октябр]] — Президенти кишвар [[Эмомалӣ Раҳмон]] нақби мошингарди Чормағзакро, ки дар масири Душанбе-Ваҳдат-Кӯлоб қарор дорад, расман ифтитоҳ намуда, мавриди истифодаи умум қарор дод. Нақби Чормағзак, ки қариб 4,5 км дарозӣ дорад. Дар солҳои истиқлоли давлатии Тоҷикистон 31 км нақбҳои мошингард сохта мавриди истифода қарор гирифт.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2013-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209201400/http://khovar.tj/president/29884-ishtiroki-emomal1251-ra1203mon-dar-marosimi-iftito1203i-na1179bi-chorma1171zak.html |archivedate=2014-02-09 }}&lt;/ref&gt;

== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — 6 ноябр — дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакии Комиссияи марказии интихобот ва [[раъйпурсӣ]], дар интихобот 3 640 056 нафар ё 86,6 фоизи интихобкунандагон иштирок намуда, [[Эмомалӣ Раҳмон]] 83,6 фоизи овозҳоро ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2013/11/intihobi-emomal-1251-ra-1203-mon-ba-mansabi-prezidenti-to-1207-ikiston/
|title=Интихоби Эмомалӣ Раҳмон ба мансаби Президенти Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=7 ноябри 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/tg/2013/11/07/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-bori-navbat%d3%a3-prezident-intihob-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон бори навбатӣ президент интихоб шуд
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=7 ноябри 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20131110011016/http://www.khovar.tj/elections/30493-intihobi-emomal1251-ra1203mon-ba-mansabi-prezidenti-to1207ikiston.html |date=2013-11-10 }} 7 ноябр/[[АМИТ «Ховар»]]]&lt;/ref&gt;

* [[18 ноябр]] — дар ҷаласаи 37 — уми [[ЮНЕСКО]] феҳрасти санаҳои таърихиву фарҳангӣ барои солҳои 2014—2015 тасдиқ гардид, ки дар ин миён 4 пешниҳоди ҷониби [[Тоҷикистон]] низ пазируфта шудааст. Ба феҳрасти ЮНЕСКО 3000 — солагии [[қалъаи Ҳисор]], 700 — солагии [[Мирсаид Алии Ҳамадонӣ]], 600 — солагии [[Абдураҳмони Ҷомӣ]] ва 100 — солагии [[Зиёдулло Шаҳидӣ]] шомил карда шуданд ва қарор шуд, ки ин ҷашну чорабиниҳо бо ширкати ин созмон таҷлил мегардад. [http://www.ozodi.org/content/will-celebrete-four-tajik-historical-dates-from-unesco-/25171270.html Чаҳор таърихи таърихии Тоҷикистон дар феҳрасти ЮНЕСКО/Озодӣ]

== [[Соли 2013]] ==
* [[Соли 2013]] — дар [[корхонаи муштараки «Зарафшон»]] рушди иқтидорҳои коркарди маъдан ва истеҳсоли тилло идома ёфт. Тибқи маълумоти АМИТ «Ховар», дар соли 2013 корхона 1 714 килограмм тилло истеҳсол кардааст; ҳамзамон барои ба истифода додани коргоҳи нави поксозии тилло бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна маъдан дар як шабонарӯз омодагӣ идома дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khov
ar.tj/2014/02/zarafshon-2-5-tonna-tillo-iste-1203-sol-mekunad/
|title=«Зарафшон» 2,5 тонна тилло истеҳсол мекунад
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|date=13 феврали 2014
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Соли 2013]] — — корҳои рушди низоми энергетикии кишвар идома ёфтанд. Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013, аз ҷумла, ба масъалаҳои рушди НБО «Сангтӯда-2» ва сохтмони Маркази барқу гармидиҳии Душанбе-2 таваҷҷуҳ дода шуд. Манбаи расмии ADLIA матни пурраи Паёмро нигоҳ медорад.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=119311
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013
|website=ADLIA — Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқӣ
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=26 апрели 2013
|language=tg
|access-date=15 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2013}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

[[Гурӯҳ:Соли 2013| ]] 
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2013]]</text>
      <sha1>3djfqe2ahh02g19fhxr98gnt0zobqvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2004</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209932</id>
    <revision>
      <id>1487880</id>
      <parentid>1483117</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13940" sha1="bh9snnh6n2kd1blhnyf8e28c1v11are" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2004}}
{{Оғози сол|2004}}

== Рӯйдодҳо ==
=== [[Январ]] ===
* '''[[27 январ]]'''— бахши тоҷикии [[Википедияи Тоҷикӣ|Донишномаи интернетии «Википедия»]] таъсис дода шуд. Бахши тоҷикӣ ҳамчун яке аз бахшҳои забонии Википедия фаъолият намуда, барои таҳия, истифода ва таҳрири озоди мақолаҳои энсиклопедӣ ба [[забони тоҷикӣ]] замина фароҳам овард.
=== [[Май]] ===
* '''[[17 май]]''' — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] як қатор санадҳои муҳими ҳуқуқиро ба имзо расонид. Аз ҷумла, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №24 '''«Дар бораи минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' қабул гардид. Қонун асосҳои ташкилӣ, ҳуқуқию иқтисодии таъсис, фаъолият ва барҳамдиҳии минтақаҳои озоди иқтисодиро муайян карда, масъалаҳои маблағгузорӣ ва фаъолияти соҳибкориро дар чунин минтақаҳо ба танзим даровард. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/Search/DocumentView?DocumentId=4852
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №24 «Дар бораи минтақаҳои озоди иқтисодӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[17 май]]''' — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №38 '''«Дар бораи ташкилотҳои маблағгузории хурд»''' қабул гардид. Санади мазкур асосҳои ҳуқуқӣ ва ташкилии фаъолияти ташкилотҳои маблағгузории хурдро муайян намуда, ба ташаккул ва рушди бозори хизматрасониҳои маблағгузории хурд ва дастгирии соҳибкорӣ равона шуда буд. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=24851&amp;compareid=162797
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №38 «Дар бораи ташкилотҳои маблағгузории хурд»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[17 май]]''' — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №34 '''«Дар бораи маориф»''' қабул гардид. Қонун асосҳои ҳуқуқӣ, ташкилӣ ва иҷтимоию иқтисодии рушди низоми маорифро муайян намуда, сохтори низоми маориф, принсипҳои идоракунӣ ва ваколатҳои мақомоти дахлдорро муқаррар кард. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=24866&amp;compareid=162801
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №34 «Дар бораи маориф»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[17 май]]''' — Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №28 '''«Дар бораи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ»''' қабул гардид. Қонуни конститутсионӣ асосҳои ташкилӣ ва ҳуқуқии фаъолияти мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатиро муайян намуда, масъалаҳои фаъолияти иқтисодӣ, молиявӣ ва муносибати онҳо бо моликияти ҷумҳуриявиро танзим кард. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=24876&amp;compareid=162831
|title=Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 майи соли 2004 №28 «Дар бораи мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Июн]] ===
* '''[[30 июн]]''' —  [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қарори №291 '''«Дар бораи Нақшаи татбиқи ислоҳоти соҳаи маориф барои солҳои 2004–2009»'''-ро қабул намуд. Қарор бо мақсади паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва баланд бардоштани ҳавасмандии моддии омӯзгорон қабул гардида буд. Мувофиқи қарор, аз [[1 сентябр|1 сентябри]] [[соли 2004]] музди меҳнати омӯзгорони муассисаҳои таҳсилоти умумӣ 25 фоиз зиёд карда шуд. Ҳамзамон, меъёри сарбории таълимии омӯзгорони синфҳои 1–4 ба 18 соат ва синфҳои 5–11 ба 16 соат дар як ҳафта муқаррар гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=25105|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 июни соли 2004 №291 «Дар бораи Нақшаи татбиқи ислоҳоти соҳаи маориф барои солҳои 2004–2009»|website=ADLIA — Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|access-date=2026-08-08}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=25105
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 июни соли 2004 №291 «Дар бораи Нақшаи татбиқи ислоҳоти соҳаи маориф барои солҳои 2004–2009»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Июл]] ===
* '''[[15 июл]]''' — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 июли соли 2004 №45 '''«Дар бораи боздоштани татбиқи ҷазои қатл»''' қабул гардид. Мувофиқи қонун, татбиқи ҷазои қатл барои як қатор ҷиноятҳои дар Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинишуда, инчунин иҷрои ҳукмҳои қатл боздошта шуд. Дар давраи боздоштани татбиқи ҷазои қатл барои чунин ҳолатҳо ҷазои маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати 25 сол пешбинӣ гардид. [[Қонун]] аз [[30 апрел|30 апрели]] [[соли 2004]] мавриди амал қарор дода шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=25157
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 июли соли 2004 №45 «Дар бораи боздоштани татбиқи ҷазои қатл»
|website=ADLIA — Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Октябр]] ===
* '''[[16 октябр]]''' — дар доираи созишҳои Тоҷикистону Русия мақоми ҳуқуқии ҳузури низомии дивизияи 201-уми тирандози моторикунонидашудаи [[Русия]] дар [[Тоҷикистон]] ба таври нав танзим гардид. Президенти Русия [[Владимир Путин]] ва Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] созишномаи таъсиси ҳузури доимии воҳидҳои дивизияи 201-умро ба имзо расониданд. Баъдан ин воҳиди низомӣ ба '''пойгоҳи ҳарбии 201-уми Русия''' табдил ёфт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/rus/2019/05/projden-slozhnyj-put-niat-hovar-rasskazyvaet-o-tom-kak-razvivalis-pogranichnye-vojska-respubliki-tadzhikistan/
|title=Пройден сложный путь. НИАТ «Ховар» рассказывает о том, как развивались Пограничные войска Республики Таджикистан
|website=АМИТ «Ховар»
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/en/2011/10/20/strength-of-russian-military-base-in-tajikistan-partially-renewed/
|title=Strength of Russian military base in Tajikistan partially renewed
|website=Asia-Plus
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
=== [[Соли 2004]] ===
* '''[[Соли 2004]]''' —  шаҳри [[Душанбе]] барои саҳми назаррас дар таҳкими сулҳ ва арзишҳои башарӣ, таҳаммулпазирӣ ва ҳамраъйӣ бо '''Ҷоизаи «Шаҳри сулҳ»'''-и [[ЮНЕСКО]] дар минтақаи [[Осиё]] ва Уқёнуси Ором сарфароз гардид. [[АМИТ «Ховар»]] ин рӯйдодро ҳамчун яке аз дастовардҳои байналмилалии пойтахти Тоҷикистон арзёбӣ намуда, қайд мекунад, ки Душанбе солҳои 2002–2003 аз ҷониби ЮНЕСКО ҳамчун '''«Шаҳри сулҳ»''' шинохта шуда, соли 2004 ба ҷоизаи мазкур сарфароз гардид. Ин ташаббус ба таҳкими мақоми [[Душанбе]] ҳамчун маркази баргузории ҳамоишҳои байналмилалӣ ва муколамаи сулҳ равона гардида буд. &lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://khovar.tj/2016/11/dushanbe-bo-oizai-sha-ri-sul-i-bunyodi-ro-i-abreshim-adrdon-gardid/
 |title=Душанбе бо ҷоизаи «Шаҳри сулҳ» қадрдонӣ гардид
 |website=АМИТ «Ховар»
 |access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2016/11/dushanbe-bo-oizai-sha-ri-sul-i-bunyodi-ro-i-abreshim-adrdon-gardid/
|title=Душанбе бо ҷоизаи «Шаҳри сулҳ»-и Бунёди «Роҳи абрешим» қадрдонӣ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Соли 2004]]''' —  [[Роҳи Мурғоб – Кулма|роҳи автомобилгарди Мурғоб–Қулма–Қароқорум]] ба истифода дода шуд. Ин масири нақлиётӣ [[Тоҷикистон|Тоҷикистонро]] бо [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] пайваст намуда, барои рушди робитаҳои тиҷоратӣ ва иқтисодии ду кишвар аҳамияти стратегӣ пайдо кард. [[АМИТ «Ховар»]] дар маводи худ тасдиқ мекунад, ки [[Роҳи Мурғоб – Кулма|роҳи автомобилгарди Мурғоб–Қулма–Қароқорум]] [[соли 2004]] кушода шудааст. &lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2008/12/ro-1202-i-moshingardi-mur-1170-ob-1178-ulma-basta-shud/
|title=Роҳи мошингарди Мурғоб–Қулма баста шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Соли 2004]]''' — Оҷонсии иттилоотии мустақили Тоҷикистон ASIA-Plus, хабар медиҳад, ки '''маҷмааи «Окно» дар [[Норак]]''' моҳи марти соли 2004 ба истифода дода шуда, барои назорат ва пайгирии объектҳои кайҳонӣ пешбинӣ гардида буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://asiaplus.news/en/2006/11/20/space-surveillance-center-in-norak-officially-transferred-to-russia/
 |title=Space-surveillance center in Norak officially transferred to Russia
 |website=Asia-Plus
 |access-date=2026-08-08
}}&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 555.
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2004}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Соли 2004| ]] 
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2004]]</text>
      <sha1>bh9snnh6n2kd1blhnyf8e28c1v11are</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фарзонаи Хуршед</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211834</id>
    <revision>
      <id>1487960</id>
      <parentid>1463720</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13564" sha1="9fs3i2kobx2mk2d98b08thlwk6tnsk0" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |ном     = Фарзона
 |номи аслӣ            = Фарзонаи Хуршед
 |тасвир         = 
 |бар            = 
 |тавсифи тасвир = 
 |таърихи таваллуд = 11.07.1989
 |зодгоҳ         = {{зодгоҳ|Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |маҳалли марг =
 |мамлакат       = {{flag|Тоҷикистон}}
 |касб           = овозхон
 |сабк           =
 |номи мустаъор  = 
}}

'''Фарзонаи Хуршед''' ([[11 июл]]и [[1989]], [[Кӯлоб]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и машҳури [[мусиқии поп]]и [[тоҷик]].

== Зиндагинома ==
Фарзона [[11 июл]]и соли [[1989]] дар шаҳри [[Кӯлоб]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] дар оилаи ҳунарманд ба дунё омадааст. Ба рақсу суруд машғул шуданаш аз муҳити оилавиаш вобастагӣ дорад; модараш ҳунарпеша ва овозхон — [[Сурайё Қосимова]], апааш овозхон — [[Шабнами Сурайё]]. Падараш Хуршед Рабиев корманди милиса буд, ки насабашро аз ӯ ба вай гузоштаанд.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Соли 2008 Фарзонаи бори аввал барномаи мусиқавӣ иштирок намуд. Овози форами сарояндаи ҷавон зуд тамошобинонро мафтун кард.

Ӯ барномаи консертии худро дар [[Маскав]]и [[Русия]] барои муҳоҷирони кории тоҷик гузаронид, ки ҳам маъруфият ва ҳам сару садоҳоро ба овозхон овард. Дар [[Интернет]] видеое паҳн шуд, ки дар он Фарзонаи Хуршед дар саҳни клуб суруд мехонад ва рақс мекунад, дар иҳотаи муҳоҷирони меҳнатӣ аз Тоҷикистон, ки номаҳдуд ва мастанд. Мунаққидон овозхонро барои он маҳкум карданд, ки Фарзона дар худро дар сатҳи пасттарин қарор дода дар назди шахсони бадмаст рақсу сурудхонӣ намудааст. Фарзтна амали худро бо ватандӯстӣ ва муҳаббат ба мардуми зодгоҳаш шарҳ дод. Ба гуфтаи сароянда, вай мехост дар назди ҳамватаноне, ки имкони ширкат дар консерти овозхонро надоранд, ҳунарнамоӣ кунад.

Соли 2014 бо сабти клипҳои «Ашк» ва «Лола», композитсияҳои мусиқии «Иллоҳи», «Ёрам», соли 2015 бо суруди «Очаҷон» шумораи мухлисонаш зиёд гардидаанд. Дар соли 2015 Фарзона дар барномаи мусиқавии «Big Apple Music Awards 2015» дар шаҳри [[Ҳамбург]], [[Олмон]] беҳтарин овозхони мусиқии попи Тоҷикистон эълон шуд.

Соли 2016 Фарзонаи Хуршед Тоҷикистонро дар Big Apple Music Awards дар [[Ню Йорк]] муаррифӣ кард, соли 2017 Хуршед ба матбуот гуфт, ки ба нахустин консерти пас аз таваллуди писараш омодагии ҷиддӣ дида истодааст ва барои нишон додани модарон ва шунидани маслиҳат таҳияҳои мусиқӣ офарида истодааст. Моҳи январи соли 2017 Фарзонаи суруди нави &quot;Ҳадяи меҳмонӣ&quot; -ро хонд. Соли 2017 сароянда инчунин як композитсияи нав ва клипи суруди &quot;Ҷовидон&quot; -ро пешниҳод кард.

Соли 2019 Фарзона суруди овозхони афғон [[Мир Мафтун]] &quot;Холаи аза маза&quot; - ро бозхонӣ намуд, ки аз тарафи мардум хуб қабул шуд.

Соли 2020 сурудҳои&quot; Оре-оре&quot; ва &quot;Сартарошон&quot; -и ӯ рӯи сабт баромаданд.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Соли 2010 сароянда дар ҷанҷол дар монд. Ӯ ба дӯстписари худ Фаррух Рӯзиев кумак кард, ки аз толори додгоҳ фирор кунад.  Айбдоршаванда бидуни иҷозат толори судро тарк карда, ба мошин нишаст, ки Фарзона ронандаи мошин буд. Сароянда ба додгоҳ иқрор шуд: вай намедонист, ки мард бидуни иҷозат аз бино баромада рафтааст, зеро полисҳое, ки дар даромадгоҳ истода буданд, барои боздошти фирорӣ кӯшиш накарданд&lt;ref name=&quot;Фарзонаи Хуршед ду сол ҳукм гирифт&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/1965913.html|title=Фарзонаи Хуршед ду сол ҳукм гирифт|website=Радиои озодӣ|lang=tg|accessdate=2010-02-23}}&lt;/ref&gt;.

Дар мурофиа Фарзонаи Хуршед хоҳиш кард, ки ӯро на ҳамчун овозхони маъруф, балки ҳамчун як шаҳрванди оддии давлат муҳокима кунанд.  Матбуот медонад, ки хоҳар ва модари сароянда борҳо дар назди ҳукуматдорон ҳунарнамоӣ карда, дар доираҳои ҳукумат ва сарватмандон робитаҳои дӯстона доштанд, аммо духтар аз ин пайвастагиҳо истифода накард. Суди минтақавии [[ноҳияи Сино]] овозхони ҷавонро барои кумак ба фирорӣ ба 2 соли зиндон маҳкум кард&lt;ref name=&quot;Фарзонаи Хуршед ду сол ҳукм гирифт&quot;/&gt;. Ҷазои хеле сангин барои бадрафтории носанҷида ва ғайримунтазира дар баробари радди неки Фарзона аз истифодаи мавқеи оила, дар ҷомеа ҳангома эҷод кард. Мухлисон ин амали ӯро ошиқона хонда Фарзонаро &quot;асири ишқ&quot; номиданд. Соли 2011 овозхон пас аз адои якуним соли зиндон ба озодӣ баромад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2011/08/23/farzonai-hurshed-vyshla-na-svobodu/|title=Фарзонаи Хуршед вышла на свободу|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2013-08-23}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2013 Фарзонаи Хуршед [[фоҷиа]]ро аз сар гузаронд: падари овозхон Хуршед Рабиев вафот кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/25121762.html|title=Скончался отец Фарзонаи Хуршед - Хуршед Рабиев|website=rus.ozodi.org|lang=ru|accessdate=2013-09-30}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2014, ӯ ба зиёрати хонаи [[Каъба]] ба шаҳрҳои [[Макка]] ва [[Мадина]]и [[Арабистони Саудӣ]] рафт, баъд аз он Фарзона мақоми &quot;Ҳоҷибибӣ&quot; -ро гирифт. Сароянда ба пӯшидани ҳиҷоби мусулмонӣ ва бо либоси мазҳабӣ ба саҳна баромадан шурӯъ кард.

Аз соли 2014 дар матбуот овозаҳо дар бораи муносибати сароянда бо овозхони ҷавон [[Фаридуни Хуршед]] пайдо шуданд.  Сарояндагон дар якҷоягӣ бо ҷоизаҳои Tamoshow Music Awards иштирок карданд ва овозаҳоро ба вуҷуд оварданд. Фаридуни як шиноси деринаи сароянда, писари оҳангсоз Хуршед аст, ки навозандаи модари Фарзона Сурайё Қосимова мебошад. Мунаққидони мусиқӣ иброз доштанд, ки оилаи Сурайё Косимова ба писари оҳангсоз барои сарояндаи машҳури поп шудан мусоидат кард. Фаридун бо суруди &quot;Мануэла&quot; ба тамошобинон муаррифӣ гардид.

Худи ҳамон сол расонаҳо навиштанд, ки Фарзона ва Фаридуни Хуршед дар издивоҷи мусулмонӣ якҷоя зиндагӣ мекунанд, аммо онҳо инро пинҳон медоранд. Нимаи соли 2015 рӯзноманигорон фаҳмиданд, ки овозхон ҳомиладор аст. Дере нагузашта Фарзонаи Хуршед духтаре бо номи Закия таваллуд намуд ва соли 2015 Фарзона расман оиладор шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.toptj.com/News/2015/05/13/farzona-vykhodit-zamuzh-za-fariduna|title=Фарзонаи Хуршед выходит замуж за Фаридуни Хуршед|website=toptj.com|lang=ru|accessdate=2015-05-13|archivedate=2015-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706054311/http://www.toptj.com/News/2015/05/13/farzona-vykhodit-zamuzh-za-fariduna}}&lt;/ref&gt;. Маросими тӯй рӯзи 15 сентябр дар шаҳри [[Кӯлоб]], зодгоҳи Фарзона баргузор шуд. Шавҳари сароянда, тавре интизор мерафт, навозандаи боистеъдод ва овозхон Фаридуни Хуршед буд. Никоҳи расмӣ пас аз таваллуди кӯдак сурат гирифт. Тибқи гуфтаи сарояндагон, ҷашни бошукӯҳ бо мақсади баланд эълон кардани он, ки тӯй аллакай баргузор шудааст, ташкил карда шудааст.

Соли 2016 Фарзона бори дуввум модар шуд. Овозхон ба мухлисон гуфт, ки қарор аст ба писараш Муҳаммад ном гузоранд. Тарбияи ду фарзанд, ба гуфтаи Фарзона ба хабарнигорон, ба эҷодиёти сароянда халал намерасонад.  Баръакс, вақте ки зан фарзандонашро ба ҷойгаҳ мехобонад, сурудҳои алла месарояд.

Фарзона бо шавҳараш соли 2018 аз ҳам ҷудо шуданд, ки кӯдакон бо модар монданд ва Фариддун дар тарбияи онҳо нақш мебозад.

Соли 2017 бародари Фарзона Эмомалиҷони Хуршед, ки онҳо дар барномаи консертии Фарзона суруди &quot;Дори-дори&quot; - ро якҷоя сароида буданд, дар синни 18-солагӣ вафот намуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/a-son-of-tajik-famous-artist-surayo-qosim-dead-due-to-cancer/28436360.html|title=Ҷасади писари Сурайёи Қосим дар Кӯлоб ба хок супурда шуд. ВИДЕО, АКС|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2017-04-18}}&lt;/ref&gt;.

Фарзона саҳифаи худро дар [[Instagram]] нигоҳ медорад.  Сароянда мунтазам аксҳои мӯд бо либосҳои нав, аксҳо ва видеоҳо нашр мекунад.

== Сурудҳо ==
* ''Сартарошон''
* ''Илоҳи'' (бо [[Шабнами Сурайё]])  
* ''Анори майдадона''
* ''Шарт нест''
* ''Ҳабибӣ'' (бо [[Фаридуни Хуршед]]) 
* ''Шим-шими борон''
* ''Ҷовидон''
* ''Азизам''
* ''Санамҷон'' (бо [[Нигора Холова]]) 
* ''Саршуён''
* ''Бачаи саргардон''
* ''Шона бар муям''
* ''Тани танҳо''
* ''Лола''
* ''Маҷнунҷон'' (бо [[Шабнами Сурайё]])  
* ''Беҳад хоми''
* ''Ашк''
* ''Ҷудоӣ''
* ''Ёрам'' (бо [[Шабнами Сурайё]])  
* ''Дарди ниҳон''
* ''Модар''
* ''Нафас''
* ''Оре-оре''
* ''Буро-буро'' (бо [[Шабнами Сурайё]])
* ''ва ғай.''

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
*https://24smi.org/celebrity/5296-farzonai-khurshed.html
*https://m.lenta.ru/news/2010/02/24/jail/
*https://ovozz.ru/artists/farzonai-xurshed/
*http://avesta.tj/2017/04/18/skonchalsya-edinstvennyj-syn-suraje-kosimovoj/ {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180504104055/http://avesta.tj/2017/04/18/skonchalsya-edinstvennyj-syn-suraje-kosimovoj/ |date=2018-05-04 }}
==Пайвандҳо==
* {{instagram|farzonakhurshed}}
[[Гурӯҳ:Таваллудшудагон дар Кӯлоб]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>9fs3i2kobx2mk2d98b08thlwk6tnsk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Парем</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211840</id>
    <revision>
      <id>1487914</id>
      <parentid>1423512</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42490" sha1="3ombpqcmhpnu58rnph0wknrtats4hy0" xml:space="preserve">{{Гурӯҳи мусиқӣ
 |Ном              = Парем
 |Имзо             = 
 |Калид            = 
 |Лого             = 
 |Бари_лого        = 
 |Тасвир           =
 |Тавсифи_тасвир   = Гурӯҳи «Парем»
 |Бари_тасвир      = 
 |Фон              = 
 |Жанр             = 
* {{нп5|фолк-рок||ru|фолк-рок}} 
* {{нп5|рок-н-ролл||ru|рок-н-ролл}} 
* {{нп5|Бит (стиль музыки)|бит|ru|Бит (стиль музыки)}} 
* {{нп5|поп-рок||ru|поп-рок}} 
 |Солҳо            = 1993 — то ҳол
 |Кишвар           = Тоҷикистон
 |Шаҳр             = Душанбе
 |Забон            = [[Тоҷикӣ]], [[Англисӣ]], [[Русӣ]] 
 |Дигар ном        = 
 |Лейбл            = JC Records Studio
 |Дигар лоиҳаҳо    = 
 |Ҳайат            = Олим Ширинов, Алишер Зариков, Шавкат Муллоджонов. 
 |Аъзои_пешин      =  Наргис Муминова, Владислав Нечипуренко, Фейруз Хакимов, Мақсуд Таиров, Нодир Шарипов, Евгений Тенгизбаев, Алишер Сайфуллоев, Фаррух Худойбердыев, Хакимҷон Хазратқулов, Султон Имомов, Далер Султонов, Собир Аминов.
 |Сайт             = www.facebook.com/paremgroup 
}}
'''«Парем»''' — гурӯҳи фолклор-роки тоҷик аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mir24.tv/articles/16407751/kak-i-chem-zhivet-tadzhikskii-rok|title=Роки тоҷик чӣ гуна ва чӣ гуна зиндагӣ мекунад?|website=mir24.tv|lang=ru|accessdate=2021/0901}}&lt;/ref&gt;, ки соли 1993 дар заминаи ансамбли вокалӣ- инструменталии «Бойчечак», дар Хонаи Пионерони ноҳияи Фрунзеи шаҳри [[Душанбе]] ташкил шудааст.

== Таърих ==
Гурӯҳи «Парем» моҳи марти соли 1993 аз ҷониби Владимир Юматов, [[Олим Ширинов]], [[Фейруз Ҳакимов]] ва Алишер Зариков таъсис дода шудааст.

Сафи аввали гурӯҳ иборат буд аз:
* Владимир Юматов — [[овозхон]], барабаннавоз
* Олим Ширинов — овозхон, бас-гитаранавоз
* Фейруз Хакимов — овозхон, ритм-гитаранавоз
* Алишер Зариков — соло-гитаранавоз
* Нечипуренко Владислав — асбобҳои клавишӣ
* Наргис Муминова — овозхон

Гурӯҳи «Парем» аввалин консертҳои худро дар авҷи ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон баргузор кард. Инҳо консертҳои хонагӣ ва намоишҳо дар мактабҳо ва клубҳои хурди Душанбе буданд.

Моҳи майи соли 1993 Олим Ширинов бинобар муноқиша бо Владимир Юматов гурӯҳро тарк кард ва гурӯҳи битии «Камчатка» -ро роҳбарӣ кард, ҷои ӯро дар басс-гитара Мақсуд Таиров, дӯсти деринаи гурӯҳ, ки дар ҳайати «Бойчечак» бози мекард ишғол кард.

Моҳи июни соли 1993 Фейруз Ҳакимов гурӯҳи «Парем» -ро тарк кард ва бо пешниҳоди Олим Ширинов ба гурӯҳи «Камчатка» пайваст шуд, ҷои ӯро дар гурӯҳ Алишер Сайфуллоев ишғол кард.
Аз баҳори соли 1993 то 1995, гурӯҳи «Парем» давра ба давра дар «Рок панорамаҳо» бо сурудхои бо забони руси, ки онҳоро Владимир Юматов месароид, ҳунарнамоӣ мекунад.

Соли 1994 Наргис Муминова гурӯҳро тарк кард. Ҳоло вай дар Олмон зиндагӣ мекунад.

Соли 1995 — соли ҳалкунанда барои ояндаи гурӯҳ гардид, аввалин сурудҳо бо забони тоҷикӣ дар репертуари «Парем» пайдо шудан гирифтанд, ки Алишер Сайфуллоев ба эҷод ва иҷро кардани онҳо шурӯъ кард.

Дар аввали соли 1995, Владимир Юматов гурӯҳро тарк кард ва Олим Ширинов ҳамчун роҳбари гурӯҳ ва продюсери мусиқавӣ ҷой гирифт. Гурӯҳи «Парем» услуби худро ба таври куллӣ тағйир дода, истифодаи асбобҳои клавишӣ тарк карда, рок-н-ролл ва роки фолклориро ҳамчун услуби асосӣ интихоб кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1461220140|title=Чем живет таджикский рок-н-ролл? — Олим Ширинов|website=centrasia.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

Дар баҳори соли 1995, Собир Аминов ба ҳайси ритм-гитаранавоз ба гуруҳ ҳамроҳ шуд.

[[Акс:Parem - WHY LOVE.jpg|thumb|Сарпӯши албоми «Why Love» (Ай чаро ишқ)]]
Моҳи майи соли 1996 гурӯҳи «Парем» албоми аввалини худ — «Why Love»-ро сабт кард.

Дар сабти албом инҳо иштирок карданд:
Гурӯҳи «Парем»:
* Алишер Сайфуллоев — овозхон, ритм-гитаранавоз
* Олим Ширинов — овозхон, барабаннавоз, продюсери мусиқавӣ
* Алишер Зариков — соло гитаранавоз
* Мақсуд Таиров — бас-гитаранавоз
* Аминов Собир — ритм-гитаранавоз

Ҳайати студияи сабти мусиқи ва овоз:
* [[Зураб Кокоев]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/08/09/chelovek-s-tremya-rodinami-zurabu-kokoevu-60-let/|title=Человек с тремя родинами. Зурабу Кокоеву — 60 лет|website=asiaplus.info|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt; — коргардони овоз
* Владимир Юматов — барномасозии қисми барабанҳо

Илова бар сурудҳои муаллифии гурӯҳи «Парем», албом боз 2 суруди гуруҳи «The Beatles» — Things We Said Today ва The Long and Winding Road-ро дарбар мегирад. Сурудҳои «The Beatles» аз замони таъсисёбии гуруҳи «Парем» қисми ҷудонашавандаи тамоми баромадҳои гурӯҳ мебошанд, ки аз ин лиҳоз мусиқинавозони гуруҳро аксар вақт «Битлзи Душанбеги» меноманд&lt;ref name=&quot;beatles&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kaktus.media/doc/331538_bitlomany_centralnoy_azii_pout_pesni_the_beatles.html|title=Битломаны Центральной Азии поют песни The Beatles|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2021/01/16-yanvarya-vsemirnyj-den-the-beatles-eto-prazdnik-bitlomanov-vsego-mira-oni-est-i-v-tadzhikistane-kotorye-ispolnyayut-pesni-legendarnoj-chetverki/|title=16 ЯНВАРЯ — ВСЕМИРНЫЙ ДЕНЬ THE BEATLES. Это праздник битломанов всего мира, они есть и в Таджикистане, кто исполняют песни легендарной четверки|website=khovar.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01|archivedate=2021-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210721024803/https://khovar.tj/rus/2021/01/16-yanvarya-vsemirnyj-den-the-beatles-eto-prazdnik-bitlomanov-vsego-mira-oni-est-i-v-tadzhikistane-kotorye-ispolnyayut-pesni-legendarnoj-chetverki/}}&lt;/ref&gt;.

Муаррифии албоми аввали гурӯҳ 15 июни соли 1996 дар саҳнаи Театри академии Руси ба номи В. Маяковский баргузор гардид. Суруди сарлавҳаи албом — Ай чаро ишқ, фавран ба хитҳои рақами 1 дар Тоҷикистон табдил меёбад.

Соли 1996 Мақсуд Таиров гурӯҳро тарк кард ва Собир Аминов бас-гитаранавози гурӯҳ шуд.

Дар соли 1997, гурӯҳи «Парем» суруди «Медони ё не»-ро сабт мекунад. Суруд фавран хеле машҳур мешавад ва то имрӯз аломати фарқкунандаи гурӯҳи «Парем» боқӣ мондааст.

Моҳи декабри соли 1998, бинобар машрубот, Алишер Сайфуллоев гурӯҳро тарк кард. Ҷои ӯро дар гурӯҳ ҳамчун ритм-гитаранавоз Ҳакимҷон Ҳазратқулов мегирад ва Собир Аминов овозхони асосии гурӯҳи Парем мешавад.

[[Акс:Parem--Dishab.jpg|thumb|Сарпӯши албоми «Дишаб»]]
Дар охири соли 1999 албоми дуюми гурӯҳ бо номи «Дишаб» мебарояд. Ҳамаи сурудҳои ин албомро Собир Аминов эҷод кардааст.

Албоми «Дишаб» дар cтудияи давлатии «Хонаи радио»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таркиби зерин сабт шудааст:
* Собир Аминов — овозхон, бас-гитаранавоз
* Олим Ширинов — барабаннавоз, овозхон, продюсери мусиқавӣ
* Алишер Зариков — соло-гитаранавоз
* Хакимҷон Хазратқулов — ритм-гитаранавоз

Навозандаи ҷалбшуда:
* Зариф Пулодов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/28673909.html|title=Зариф Пулодов: «Вся наша жизнь состоит из звуков»|website=rus.ozodi.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novosti-tadzhikistana.ru/zarif-pulodov-vsya-nasha-zhizn-sostoit-iz-zvukov-video/|title=Зариф Пулодов: «Вся наша жизнь состоит из звуков»|website=novosti-tadzhikistana.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}{{Пайванди мурда|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; — зарбнавоз
* Коргардони овоз: Владимир Шлыков

Муаррифии албоми «Дишаб» рӯзҳои 4 ва 5 декабри соли 1999 дар саҳнаи маҷмааи консертӣ ба номи Борбад барузор гардид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TMrOlsGoozc|title=Презентация второго альбома группы «Парем» — Дишаб|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2000 ба гурӯҳ Далер Султонов дохил шуд, аввал ҳамчун зарбнавоз ва баъдан ҳамчун гитаранавоз ва овозхон.

Моҳи сентябри соли 2001 гурӯҳи «Парем» ҳамроҳи гурӯҳи «Фарзин» ба Олмон сафар мекунанд ва дар он ҷо гурӯҳҳо дар шаҳри Гиссен консерти муштарак медиҳанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=8Xx2wAY2Dvw|title=Выступление «Парем» в Германии|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2004 ба гурӯҳ зарбнавоз Фаррух Худобердиев шомил мешавад.

24 июли соли 2011 гурӯҳи «Парем» бори аввал дар Маскав, дар саҳнаи клуби «Б2»-и пойтахт баромад кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/parem_concert_moscow_/24271485.html|title=«Парем» едет с первым концертом в Москву|website=rus.ozodi.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2011/07/26/gruppa-parem-vystupila-v-moskve/|title=Группа «Парем» выступила в Москве|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

Рузи навбати пас аз консерт, ровиёни шоу-барномаи саҳарии радиои давлатии Маяк — «Стиллавин ва дӯстони ӯ» — Сергей Стиллавин ва Рустам Воҳидов, баромади гурӯҳи «Парем» -ро танқид карда, аз муҳокимаи репертуари гурӯҳ ба таҳқири мустақим дар заминаи миллатпарастӣ гузаштанд, ки ҳамовозии бузургеро дар матбуоти русия, тоҷик ва ҳам дар хориҷа ба амал овард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vz.ru/news/2011/8/25/517350.html|title=Таджикистан потребовал извинений от Стиллавина и радио «Маяк»|website=vz.ru|lang=ru|accessdate=2021/12/12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inosmi.ru/middle_asia/20110831/174049074.html|title=Шокирующие шутки на московском радио вызывают возмущение у Душанбе|website=inosmi.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/society/2011/08/110825_tajikistan_music_protest|title=Таджикистан возмущен шутками Стиллавина над рокерами|website=bbc.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/rolling_news/2011/08/110825_rn_tajic_russia_radio_scandal|title=Таджиков возмутили шутки российских радиоведущих|website=bbc.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://avesta.tj/2011/08/25/tadzhikskaya-rok-gruppa-parem-potrebovala-izvinenij-u-vedushhih-radio-mayak/|title=Таджикская рок-группа «Парем» потребовала извинений у ведущих радио «Маяк»|website=svesta.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/150|title=Фанатичное заступничество, или почему важно таджику уметь бороться за справедливость|website=vecherka.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Группа &quot;Парем&quot;.jpg|thumb|left|300px|гурӯҳи «Парем» 2021]]&lt;br&gt;
24 августи 2011 барандагони радиои &quot;Маяк&quot; Сергей Стиллавин ва Рустам Воҳидов аз гурӯҳи «Парем» узр хостанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2011/08/25/gruppa-parem-potrebovala-izvinenij-ot-vedushhih-radiostanczii-mayak/|title=Группа «Парем» потребовала извинений от ведущих радиостанции «Маяк»|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HzJcqH73ws4|title=Извинение Стиллавина и Вахидова перед группой «Парем»|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

Дар соли 2012 Фаррух Худойбердиев гурӯҳро тарк кард ва ҷои ӯро дар гурӯҳ зарбнавоз Шавкат Муллоҷонов, ки асосан дойра менавохт, гирифт.

Моҳи сентябри соли 2012 гурӯҳи Парем дар Маскав ва вилояти Маскав як қатор консертҳо баргузор намуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/5805|title=Группа «Парем» даст гастрольный тур в России|website=vecherka.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

Рӯзи душанбе, 29 апрели соли 2013, дар беморхонаи шаҳрии клиникии Душанбе, пас аз бемории кӯтоҳ, гитаранавози гурӯҳи «Парем» Ҳакимҷон Ҳазратқулов аз олам даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2013/04/29/skonchalsya-gitarist-gruppy-parem/|title=Скончался гитарист группы «Парем»|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;. Моҳи июли соли 2013 табиби Ҳакимҷон Ҳазратқулов ба ҳабс гирифта шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dialog.tj/news/news1946|title=В Таджикистане задержан врач, лечивший скончавшегося в апреле музыканта известной в стране группы «Парем»|website=dialog.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01|archivedate=2021-07-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210718223813/https://www.dialog.tj/news/news1946}}&lt;/ref&gt;.

Тобистони соли 2013 ҷои Ҳакимро дар гурӯҳ Султон Имомов ишғол кард, ки қаблан дар гурӯҳи Шабдез бозӣ мекард.

Соли 2014 Алишер Сайфуллоев бо сабаби ба манзили доимӣ дар [[Прага|Прага]] ([[Чехия]] кӯчидани оилааш ниҳоят гурӯҳи «Парем»-ро тарк кард. 

Соли 2018 Фейрӯз Ҳакимов ба гурӯҳ баргашт, аммо ба вижагиҳои кори дастаҷамъона дар дохили «Парем» тоб наоварда, соли 2019 гурӯҳро тарк кард. Аммо ба ӯ муяссар шуд, ки дар сабти таронаи &quot;Майзор&quot; ширкат варзида, қисми найро дар гитарае, ки ба синтезатори гитара пайваст шудааст, менавозад.

23 ноябри соли 2019, дар бинои «Суруш холл», консерти солгарди гурӯҳи «Парем» бахшида ба 25 солагии таъсисаш - «25+1» баргузор гардид.»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/11/23/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-23-noyabrya-2019-goda/|title=Анонсы событий на 23 ноября 2019|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2022/02/01}}&lt;/ref&gt;. 
1 майи соли 2021 нахустнамоиши онлайни видеоверсияи консерт дар канали расмии гурӯҳи «Парем» дар YouTube баргузор шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WyP3Vku9nyw|title=«Парем» в &quot;Суруш Холл&quot; (23/11/2019)|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2022/02/01}}&lt;/ref&gt;.

6 июни соли 2022 Алишер Зариков ба хулосае омад, ки “Парем»-ро тарк кунад, гуруҳ дар ин бора дар саҳифаҳои Facebook&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/paremgroup/posts/364783822305388|title=Алишер Зариков покидает группу «Парем»|website=facebook.com|lang=ru|accessdate=2022/06/08}}&lt;/ref&gt; ва Instagram-и&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Ceilxd-ISZF|title=Алишер Зариков покидает группу «Парем»|website=instagram.com|lang=ru|accessdate=2022/06/08}}&lt;/ref&gt; худ ба мухлисонаш хабар додааст.

Моҳи июни соли 2022 Фейрӯз Ҳакимов соло-гитарнавози гурӯҳи «Парем» мегардад.

Пас аз ҳунарнамоӣ дар консерт бахшида ба 30-солагии гурӯҳи «Парем» дар толори Суруш, бемории қанди Фейрӯз Ҳакимов авҷ гирифт, пизишкон ба ӯ ҳар гуна машқҳои ҷисмонӣ ва таконҳои эҳсосиро манъ карданд. Файзрӯз натавонистааст фаъол бошад ва дар охири моҳи июни соли 2023 гурӯҳро тарк кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=271mThhcPL4&amp;t=2073|title=Фейруз Хакимов покидает группу «Парем»|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2024/01/27}}&lt;/ref&gt;. Дар нимаи моҳи июли соли 2023 Олим Ширинов Алишер Зариковро даъват кард, ки ба гурӯҳ баргардад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=271mThhcPL4&amp;t=2100|title=Алишер Зариков возвращается в группу  «Парем»|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2024/01/27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khabarikhush.tj/2024/03/02/gruppa-parem-vpervye-vystupit-v-respublike-kazahstan/|title=ГРУППА «ПАРЕМ» ВПЕРВЫЕ ВЫСТУПИТ В РЕСПУБЛИКЕ КАЗАХСТАН|website=khabarikhush.tj|lang=ru|accessdate=2024/03/06}}&lt;/ref&gt; ва пас аз 3 ҳафта намоиши нахустини «Парем» бо Алишер Зариков ҳамчун гитаристи соло баргузор шуд, чуноне ки қаблан буд.

Рӯзи 29 ноябри соли 2024 гурӯҳи «Парем» дар саҳифаҳои шабакаҳои иҷтимоии худ ба мухлисон хабар доданд, ки Собир Аминов тасмим гирифтааст, ки ба касби яккадастӣ машғул шавад ва гурӯҳи «Парем»-ро тарк кунад.
{{Clear}}
{| class=&quot;mw-datatable&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Акс:JC Records Studio Logo.jpg|left|120px|«JC Records Studio»]]
| style=&quot;text-align:left;&quot; |  Аз моҳи декабри соли 1999 гурӯҳи «Парем» ҳамаи сурудҳои худро дар студияи «[[JC Records Studio]]»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://isni.org/isni/0000000502848379|title=«JC Records Studio» ISNI ID|website=isni.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt; сабт мекунад, ки муҳандиси садо ва соҳиби он Олим Ширинов мебошад.
|}

== Аъзои гурӯҳ ==

=== Ҳайати кунунии гурӯҳ ===
* Олим Ширинов — барабаннавоз, овозхон, продюсери мусиқавӣ
* Алишер Зариков — соло-гитаранавоз
* Шавкат Муллоҷонов — дойра

=== Аъзои пешинаи гурӯҳ ===
* Наргис Муминова — овозхон (1993—1994)
* Владислав Нечипуренко — асбобҳои клавишӣ (1993)
* Мақсуд Таиров — бас-гитара навоз
* Нодир Шарипов — тавлак (1996—1998)
* Евгений Тенгизбаев — кларнет (1997—1998)
* Алишер Сайфуллоев — овозхон, гитаранавоз (1994—1998), (2007—2014)
* Фаррух Худойбердыев — асбобҳои зарби (2005—2012)
* Хакимҷон Хазратқулов — ритм-гитаранавоз, гитараи акустикӣ (1999—2013)
* Султон Имомов — ритм-гитаранавоз (2013—2017)
* Далер Султонов — асбобҳои зарби, табла, (2001—2005), гитаранавоз, гитараи акустикӣ, овозхон (2013—2019)
* Собир Аминов — овозхон, бас-гитаранавоз (1995—2024)
* Фейруз Хакимов —  соло-гитаранавоз, асбобхои тордор


=== Ҷадвали замонӣ ===
{{#tag:timeline|
ImageSize = width:1100 height:auto barincrement:20
PlotArea = left:130 bottom:100 top:10 right:0
Alignbars = justify
DateFormat  = dd/mm/yyyy
Period = from:01/01/1993 till:{{#time: d/m/Y}}
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy

Colors =
  id:Lead              value:blue       legend:Овозхон
  id:Guitar            value:gray(0.8)  legend:Гитараи_соло
  id:Rtm-Guitar        value:green      legend:Гитараи_ритм
  id:Bass              value:red        legend:Гитараи_бас
  id:Drums             value:orange     legend:Маҷмӯаи_драм
  id:Percussion        value:yellow     legend:Асбобхои_зарби
  id:Clarinet          value:gray(0.5)  legend:Кларнет
  id:Keyboards         value:black      legend:Асбобҳои_клавишӣ

Legend = orientation:vertical position:bottom columns:1

ScaleMajor = increment:3 start:1993
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1993

LineData =
 at:25/05/1993 color:black layer:back
 at:01/08/1993 color:black layer:back
 at:01/01/1995 color:black layer:back
 at:01/03/1995 color:black layer:back
 at:01/01/1996 color:black layer:back
 at:01/07/1996 color:black layer:back
 at:01/01/1997 color:black layer:back
 at:01/01/1998 color:black layer:back
 at:01/12/1998 color:black layer:back
 at:01/01/2001 color:black layer:back
 at:01/01/2005 color:black layer:back
 at:01/01/2007 color:black layer:back
 at:01/01/2010 color:black layer:back
 at:01/01/2012 color:black layer:back
 at:29/04/2013 color:black layer:back
 at:01/01/2014 color:black layer:back
 at:01/01/2017 color:black layer:back
 at:01/01/2018 color:black layer:back
 at:01/01/2019 color:black layer:back

BarData =

  bar:Shirinov      text:&quot;Олим Ширинов&quot;
  bar:Zarikov       text:&quot;Алишер Зариков&quot;
  bar:Yumatov       text:&quot;Владимир Юматов&quot;
  bar:Hakimov       text:&quot;Фейруз Хакимов&quot;
  bar:Nechipurenko  text:&quot;Владислав Нечипуренко&quot;
  bar:Muminova      text:&quot;Наргис Муминова&quot;
  bar:Sayfulloev    text:&quot;Алишер Сайфуллоев&quot;
  bar:Tairov        text:&quot;Максуд Таиров&quot;
  bar:Aminov        text:&quot;Собир Аминов&quot;  
  bar:Sharipov      text:&quot;Нодир Шарипов&quot; 
  bar:Tengizbaev    text:&quot;Евгений Тенгизбаев&quot;
  bar:Hazratqulov   text:&quot;Хакимҷон Хазратқулов&quot;
  bar:Sultonov      text:&quot;Далер Султонов&quot; 
  bar:Imomov        text:&quot;Султон Имомов&quot;
  bar:Hudoyberdiev  text:&quot;Фаррух Худойбердыев&quot;
  bar:Mullojonov    text:&quot;Шавкат Муллоҷонов&quot;

PlotData=

  width:12 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4)
  bar:Yumatov       from:start till:01/01/1995 color:Lead width:5
  bar:Yumatov       from:start till:01/01/1995 color:Drums
  bar:Shirinov      from:start till:25/05/1993 color:Lead width:5
  bar:Shirinov      from:start till:25/05/1993 color:Bass
  bar:Shirinov      from:01/01/1995 till:end color:Lead width:5
  bar:Shirinov      from:01/01/1995 till:end color:Drums
  bar:Zarikov       from:start till:01/01/2018 color:Guitar
  bar:Zarikov       from:01/01/2019 till:06/06/2022 color:Guitar
  bar:Zarikov       from:20/07/2023 till:end color:Guitar
  bar:Hakimov       from:start till:01/08/1993 color:Lead width:5
  bar:Hakimov       from:start till:01/08/1993 color:Rtm-Guitar
  bar:Hakimov       from:01/01/2018 till:01/01/2019 color:Guitar
  bar:Hakimov       from:06/06/2022 till:end color:Guitar
  bar:Nechipurenko  from:start till:01/08/1993 color:Keyboards
  bar:Muminova      from:start till: 01/01/1994 color:Lead
  bar:Sayfulloev    from:01/08/1993 till:01/12/1998 color:Lead width:5
  bar:Sayfulloev    from:01/08/1993 till:01/12/1998 color:Rtm-Guitar
  bar:Sayfulloev    from:01/01/2007 till:01/01/2014 color:Lead width:5
  bar:Sayfulloev    from:01/01/2007 till:01/01/2014 color:Rtm-Guitar
  bar:Tairov        from:25/05/1993 till:01/01/1997 color:Bass
  bar:Aminov        from:01/03/1995 till:01/01/1997 color:Rtm-Guitar
  bar:Aminov        from:01/01/1997 till:10/10/1998 color:Bass
  bar:Aminov        from:01/12/1998 till:23/07/2024 color:Lead width:5  
  bar:Aminov        from:10/10/1998 till:23/07/2024 color:Bass
  bar:Sharipov      from:01/01/1996 till:01/12/1998 color:Percussion
  bar:Tengizbaev    from:01/07/1996 till:01/01/1998 color:Clarinet
  bar:Hazratqulov   from:01/01/1999 till:29/04/2013 color:Rtm-Guitar
  bar:Sultonov      from:01/01/2001 till:01/01/2005 color:Percussion
  bar:Sultonov      from:01/01/2005 till:01/01/2010 color:Rtm-Guitar
  bar:Sultonov      from:29/04/2013 till:01/01/2018 color:Lead width:5
  bar:Sultonov      from:29/04/2013 till:01/01/2018 color:Rtm-Guitar
  bar:Hudoyberdiev  from:01/01/2005 till:01/01/2012 color:Percussion 
  bar:Mullojonov    from:01/01/2012 till:end color:Percussion 
  bar:Imomov        from:01/05/2013 till:01/01/2019 color:Rtm-Guitar
}}

== Ҷоизаҳо ==
* 31 январи соли 1998 гурӯҳи «Парем» барандаи дипломи ҷоизаи «СОНЕЪ» дар номинатсияи «Беҳтарин дебюти сол» гардид, ки аз ҷониби филиали {{нп5|БШСС «МИР»||ru|Мир (телерадиокомпания)}} дар Тоҷикистон ташкил шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KEW0-zNlakI|title=Вручение группе «Парем» музыкальной премии «Сонеъ», в номинации «Лучший дебют года»|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.
* 19 декабри соли 1999 гурӯҳи «Парем» лауреати озмуни «Оҳангҳои асри гузашта» дар номинатсияи «Nostalgi» гардид, ки онро Институти «Ҷамъияти Кушода» — Фонди Мадад ташкил шуда буд.
* 15 майи соли 2004 гурӯҳи «Парем» бо суруди «Танҳо дар ёд» лауреати озмуни «Суруди сол 2004» гардид, ки аз ҷониби ширкати телевизион ва радиои «Азия-Плюс» ташкил шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=oid3fozteH4|title=«Суруди сол — 2004»|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.
* 21 майи соли 2005 гурӯҳи «Парем» бо суруди «Ай Гулак» лауреати озмуни «Суруди сол 2005» гардид, ки аз ҷониби ширкати телевизион ва радиои «Азия-Плюс» ташкил шуда буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=rSaL0hONTz0|title=«Суруди сол — 2005»|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1117569780|title=Суруди Сол — 2005: это по-нашему! Праздник таджикской музыки удался|website=centrasia.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.
* Соли 2016 гурӯҳи «Парем» бо суруди «Ало гул» лауреати озмуни «Суруди сол 2016» гардид, ки аз ҷониби холдинги «Ориёно-Медиа» бо дастгирии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил шуда буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GDfWw0uOLLI&amp;t=76s Гр.|title=&quot;Парем — Суруди сол 2016|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.
* 11 декабри соли 2021 гурӯҳи «Парем» бо суруди «Ошиқи зорам» лауреати озмуни «Ҷоизаи мусиқавии Tarona — 2021» (Tarona Music Award 2021) гардид, ки аз ҷониби ширкати телевизион ва радиои «Азия-Плюс» ташкил шуда буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/11/29/dnevnik-czeremonii-tarona-2021-chto-spoyut-madina-nigina-parem-i-damirbek/|title=Дневник церемонии Tarona-2021: Что споют Мадина, Нигина, «Парем» и Дамирбек|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/12/12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/12/11/v-dushanbe-nachalos-glavnoe-muzykalnoe-sobytie-goda-ot-aziya-plyus-tarona-music-award/|title=В Душанбе началось главное музыкальное событие года от «Азия-Плюс» - Tarona Music Award|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/12/12}}&lt;/ref&gt;.

== Таронашиносӣ ==

=== Албумҳо ===
{{tracklist
| headline       = Why Love (Ай чаро ишқ) — 1996 г.
| lyrics_credits = yes
| music_credits  = yes

| title1    = Бар диёри ман
| lyrics1   = Алишер Сайфуллоев
| music1    = Алишер Сайфуллоев
| length1   = 3:02

| title2    = Things We Said Today
| lyrics2   = {{нп5|Джон Леннон||ru|Джон Леннон}} &amp; {{нп5|Пол Маккартни||ru|Пол Маккартни}}
| music2    =  Джон Леннон &amp; Пол Маккартни
| length2   = 2:52

| title3    = Ай чаро ишқ
| lyrics3   = Алишер Сайфуллоев
| music3    = Алишер Сайфуллоев
| length3   = 3:14

| title4    = На тающем небе
| lyrics4   = Олим Ширинов
| music4    = Олим Ширинов
| length4   = 3:10

| title5    = Оби равон
| lyrics5   = Алишер Сайфуллоев
| music5    = Алишер Сайфуллоев
| length5   = 3:35

| title6    = Мавҷи дарё
| lyrics6   = Муаллифи номаълум
| music6    = Алишер Сайфуллоев
| length6   = 3:15

| title7    = The Long And Winding Road
| lyrics7   = Джон Леннон &amp; Пол Маккартни
| music7    = Джон Леннон &amp; Пол Маккартни
| length7   = 3:16

| title8    = Суруди дили ман
| lyrics8   = Алишер Сайфуллоев
| music8    = Алишер Сайфуллоев
| length8   = 3:06

| title9    = Нома
| lyrics9   = Алишер Сайфуллоев
| music9    = Алишер Сайфуллоев
| length9   = 4:29

| title10    = Ситораи ман
| lyrics10   = Собир Аминов
| music10    = Собир Аминов
| length10   = 3:36

| title11    = More Than Words
| lyrics11   = {{нп5|Гэри Чероне||en|Gary Cherone}} &amp; {{нп5|Нуно Беттанкур||ru|Беттанкур, Нуно}}
| music11    = Гэри Чероне &amp; Нуно Беттанкур
| length11   = 4:19

| title12    = Нигоро
| lyrics12   = мардумӣ
| music12    = мардумӣ
| length12   = 3:46

| title13    = Бевафо
| lyrics13   = гурӯҳи «Парем»
| music13    = Олим Ширинов
| length13   = 1:50

| title14    = Осень
| lyrics14   = Олим Ширинов
| music14    = Олим Ширинов
| length14   = 2:44
}}
{{tracklist
| headline       = Дишаб — 1999 г.
| lyrics_credits = yes
| music_credits  = yes

| title1    = Дишаб
| lyrics1   = Собир Аминов
| music1    = Собир Аминов
| length1   = 3:50

| title2    = Сарвиноз
| lyrics2   = Собир Аминов
| music2    = Собир Аминов
| length2   = 3:17

| title3    = Лайлӣ
| lyrics3   = Собир Аминов
| music3    = Собир Аминов
| length3   = 2:54

| title4    = Гул бе рухи ёр
| lyrics4   = [[Ҳофиз]]
| music4    = Собир Аминов
| length4   = 3:27

| title5    = Ту куҷо
| lyrics5   = Собир Аминов
| music5    = Собир Аминов
| length5   = 2:54

| title6    = Маҳинамоҳ
| lyrics6   = Собир Аминов
| music6    = Собир Аминов
| length6   = 2:35

| title7    = Танҳо дар ёд
| lyrics7   = Собир Аминов
| music7    = Собир Аминов
| length7   = 3:36

| title8    = Алғиёс
| lyrics8   = Ҳофиз
| music8    = Собир Аминов
| length8   = 3:22

| title9    = Ҷонам
| lyrics9   = Собир Аминов
| music9    = Собир Аминов
| length9   = 4:29

| title10    = Биё имшаб
| lyrics10   = Собир Аминов
| music10    = Собир Аминов
| length10   = 3:32
}}

=== Такоҳангҳо ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Сол
! Ном
! Оҳанг
! Матни тарона
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1996
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Гули ман
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1996
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Медони ё не
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1997
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Лайло
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1997
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Ба Худо
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1997
| style=&quot;text-align: left;&quot; | То ба кай сузам
| style=&quot;text-align: center;&quot; | гурӯҳи номаълуми Малайзия
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1997
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Дар ёди ман
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1998
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Омадаст
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1999
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Baby It’s You
| style=&quot;text-align: center;&quot; | {{нп5|Лютер Диксон||en|Luther Dixon}} ва {{нп5|Мак Дэвид||en|Mack David}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | {{нп5|Берт Бакарак||ru|Бакарак, Берт}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Twist &amp; Shout
| style=&quot;text-align: center;&quot; | {{нп5|Фил Медли||en|Phil Medley}} ва {{нп5|Берт Бёрнс||en|Bert Berns}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Фил Медли ва Берт Бёрнс
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2001
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Моҳи тобон
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2003
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Танҳо дар ёд (гурӯҳи «Парем» ва Дилноза Акрамова)
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2004
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Ай гулак
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2006
| style=&quot;text-align: left;&quot; | О, Лайлӣ
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2006
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Ёри ман
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Далер Султонов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Далер Султонов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2010
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Нигорам
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2011
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Ҷонона баро ба рақс
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2011
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Биё биё ҷонона
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2012
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Ай боди сабо
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Алишер Сайфуллоев
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2018
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Маёзор
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2019
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Дар Дилум
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2021
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Нару нару
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2022
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Эй, биё эй
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2022
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Ҷонона
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2022
| style=&quot;text-align: left;&quot; | Дусташ
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
| style=&quot;text-align: center;&quot; | Собир Аминов
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Дастаҳои ҳунарии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>3ombpqcmhpnu58rnph0wknrtats4hy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вашт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212099</id>
    <revision>
      <id>1487852</id>
      <parentid>1461524</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18332" sha1="4ajezrswf25d4nl2mbi02kd5mgjvv4o" xml:space="preserve">{{Ягонҳои размӣ}}
[[Акс:Рота - знак.png|мини|250пкс|&lt;center&gt;Намоди посгоҳи фармондеҳии вашт дар нақшаҳои низомии шуравӣ.&lt;br&gt;Кӯтаҳнивишти намуна:&lt;br&gt;''8 мср — 8-ум вашти тирандоз''&lt;/center&gt;]]
[[Акс:Military Symbol - Friendly Company or Squadron (Solid Light 1.5x1 Frame)- Infantry (NATO APP-6).svg|мини|250пкс|&lt;center&gt;Намоди вашти пиёда дар нақшаҳои NATO&lt;/center&gt;]]
'''Вашт''' ({{lang-fa|'''وشت'''}}) — [[Якон|яконе тактикӣ]] дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]], ки аз ду ё бештар [[таҳма]] ташкил шуда ва бахше аз [[гурдон]] ё яконе мустақил аст; гурӯҳон&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – с. 161 |accessdate=2018-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;, рота&lt;ref name=&quot;ВЭ-7&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 7, статья «Рота»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П.В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=2003|страницы=282-283|страниц=735|тираж=10000|isbn=5-203-001874-X}}&lt;/ref&gt;. 

Ваштҳо бахше аз [[гурдон]] ё [[ҳанг]] ҳастанд ва ё метавонанд ''яконе мустақил'' бошанд. ''Ваштҳои мустақил'' аз дидгоҳи [[Сохтори нерӯҳо|созмонӣ]] яконҳои размӣ ва идорӣ-иқтисодии мустақил (''якони низомӣ'') ҳастанд.

Вашт вобаста ба хешкорияш чунин намудҳо дорад: вашти идорӣ, вашти пиёдагон (вашти пиёдагони мутурӣ), вашти тирандоз (вашти тирандози савора), вашти ҳавобурди чатрбоз, вашти танкшикор, вашти парведорӣ, вашти муҳандисии размӣ, вашти танк, вашти фаннӣ, вашти таробарӣ, вашти туфангдорони дарёӣ, вашти ситод ва дигарҳо&lt;ref name=&quot;ВЭ-7&quot;/&gt;.
 
{{Ягонҳои низомӣ}}
== Пешина ==
{{Сипоҳи Сосониён}}
''Вашт'' ({{lang-pal|'''''wašt'''''}} &gt; {{lang-xpr|'''''wast'''''}} «''сада'', ''бахше аз [[сипоҳ]]''») ҳамчун [[Якон|якони размӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳ]]и [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо|Ҳахоманишиён]] ([[550]] – [[330 то милод]]) падид омадаву «''сада''» ({{lang-peo|'''''*θata-'''''}}) номида мешуда ва онро «''садабад''» ({{lang-peo|'''''*θata-pati-'''''}}) фармондеҳӣ мекард&lt;ref&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975, p. 87&lt;/ref&gt;. Ҳар ''сада'' аз 10 [[Рада|даҳа]] ({{lang-peo|'''''*daθa-'''''}}) ташкил мешуд ва 100 сарбозро дар бар мегирифт. 

''Cада'' дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони бахшбандии даҳгонии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба ирс бурда буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, «'''''васт'''''» ({{lang-xpr|'''''wast'''''}}) ном гирифта ва фармондеҳи он «'''''васт-солор'''''» ({{lang-xpr|'''''wast-sālār'''''}}) хонда мешуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |title=''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7 |accessdate=2019-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210901005822/https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |archivedate=2021-09-01 }}&lt;/ref&gt;. 

Дар  [[сипоҳи Сосониён]] ([[224]] — [[651]]) низ ҳамин бахшбандӣ ба кор мерафта, вале ин ягон «''вашт''» ({{lang-pal|'''''wašt'''''}}) хонда мешудаву 500 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳаш «''вашт-солор''»  ({{lang-pal|'''''wašt-sālār'''''}}) номида мешудааст&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;.

Ин истилоҳро арманиҳо дар замони Ашкониён аз эрониён вом гирифтаву ҳануз ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи [[Арманистон]] «''рота''»-ро «'''''вашт'''''» ({{lang-hy|''Վաշտ''}}) меноманд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360-464.]&lt;/ref&gt;.  

Бо таваҷҷуҳ ба ин пешина, вожаи «''вашт''» барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии «''рота''» (аз {{lang-pl|''rota''}} &gt; {{lang-de|Rotte}} «''гурӯҳ'', ''даста''») ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Фармондеҳӣ ва шумори нерӯҳо ==
Ваштро афсаре дар симати ''[[Сарвашт|фармондеҳи вашт]]'' сардорӣ мекунад. Маҷмуъи кормандони низомие, ки ойинномаи низомӣ барояшон ҳуқуқу масъулиятҳое барои фармондеҳии яконҳои вашт муқаррар карааст, ''фармондеҳии вашт'' номида мешавад&lt;ref&gt;«Некоторые основные положения проекта боевого устава сухопутных войск». Пункт 43. Журнал [[Военная мысль]]. №1, 2002 год&lt;/ref&gt;. Дар Нерӯҳои Мусаллаҳи Тоҷикистон фармондеҳи вашт, муъовини ӯ, муъовини фармондеҳ дар умури тарбиятӣ, муъовини фармондеҳ дар умури фаннӣ ва ҷангафзор, [[Размозмо|меҳтари вашт]] ''фармондеҳии ваштро'' ташкил медиҳанд.

Вашт аз якчанд [[таҳма]] ва [[разма]] таркиб меёбад. Шумораи нерӯҳои вашт ба хешкории он вобаста аст. Масалан, дар Артиши Шуравӣ дар поёни солҳои 1980-ум, ваштҳо вобаста ба хешкорияшон чунин шумор доштанд&lt;ref name=&quot;ПУСА&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Раздел «Motorized rifle regiment structure»|заглавие=Field Manual No. 100-2-3 «The Soviet Army:Troops, Organization, and Equipment»|ответственный=Под ред. {{нп5|Carl E. Vuono|Carl E. Vuono|en|Carl Edward Vuono}}|место=[[Вашингтон]]|издательство=US Government Printing Office|год=1991|страницы=32-66|страниц=456|тираж=|isbn=}}&lt;/ref&gt;:

* вашти тароразмӣ (дар [[худрави размии пиёдагон]] / [[зиреҳпӯш]]ҳо) - 103 - 110 кас;
* вашти таҳоҷумии ҳавобурд (дар [[худрави размии десант]]) - 75 кас;
* вашти танкӣ (ҳанги тирандози савора) — 40 кас;
* вашти танкӣ (ҳанги танкӣ) — 30 кас;
* вашти парведорӣ — 55 кас;
* вашти муҳандисии размӣ — 60 кас;
* вашти таъмир — 65 кас;
* вашти омод — 90 кас;
* вашти иртиботу мухобирот — 50 кас.

Ҳамакнун фармондеҳӣ ва шумори нерӯҳои ''ваштҳои тароразмӣ'' (ваштҳои муҷаҳҳаз ба худравҳои зиреҳӣ барои таробарӣ ва разм) ва танкӣ дар артиши кишварҳои гуногун тақрибан яксон аст&lt;ref name=&quot;ВЭ-7&quot;/&gt;.

Дар [[Нерӯҳои мусаллаҳи Русия]] як ''вашти тароразмӣ'' аз ''фармондеҳӣ'' ва 3 ''таҳмаи тирандозӣ'' иборат аст. Вашт мусаллаҳ ба туфангҳои таҳоҷумӣ, [[норинҷакандоз]]ҳо, ҳавопаймозанҳо, [[худравҳои зиреҳпӯш]] (худравҳои размии пиёдагон, сарбозбарҳо) аст. Вашти танкӣ фармондеҳии вашт ва 3 таҳми танкиро дар бар мегирад. Ваштҳои тароразмӣ ва танкӣ метавонанд ҳам дар таркиби гурдон амалиёт анҷом диҳанд ва ҳам масъулиятҳои мустақили ҷангӣ (посдорӣ, парведорӣ ва ...) дошта бошанд. Бар пояи ойинномаҳои ҷангии Шуравӣ ва Русия, ҳангоми амалиёти офандӣ ваштҳои тароразмӣ ва танкӣ масъули анҷоми амалиёт дар ҷабҳае ба паҳнои 1 килуметр ҳастанд. Ҳангоми амалиёти падофандӣ вашт нуқтаи муқовимате ба паҳноии то 1,5 килуметр ва жарфои то 1 килуметрро дифоъ мекунад&lt;ref name=&quot;БУ СВ-2006&quot;&gt;{{книга|заглавие=«Боевой устав по подготовке и ведению общевойскового боя. Часть II. Батальон, рота»|место=М.|издательство=[[Военное издательство|ВоенИздат]]|год=2006|страницы=73-74, 179|страниц=701|ref=|isbn=}}&lt;/ref&gt;. Дар артиши дигар кишварҳо низ ҳамин нишондиҳандаҳо ба кор мераванд&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;&gt;{{книга|автор= Байрамуков Ю. Б. Драбатулин Е. А.|часть=|заглавие=«Общая тактика. Сухопутные подразделения армий иностранных государств». Учебное пособие|ответственный=Под ред. Вейсова Л. И.|место= Красноярск|издательство=Полиграфический центр [[Сибирский федеральный университет|СФУ]]|год=2011|страницы=4-5, 23-24,|страниц=80|тираж=100|isbn=978-5-7638-2423-0}}&lt;/ref&gt;.

Дар [[Артиши Амрико]] ''вашти пиёдагони мутурӣ'' (вашти муҷаҳҳаз ба имконоти комили таробарӣ, ки қодир аст ҳама коркунону силоҳҳову таҷҳизоти худро якбора ва бе ёрии дигар манобеъ ҳаракат диҳад) аз ''фармондеҳӣ'' (11 кас), 3 таҳми пиёдагони мутурӣ (ҳар кадоме 35 кас) иборат аст. ''Фармондеҳии вашт'' аз се бахш ([[разма]]) таркиб меёбад: бахши фармондеҳи вашт (3 кас), бахши муовини фармондеҳи вашт (3 кас) ва бахши [[размозмо]]и вашт (5 кас). ''Таҳмаи пиёдагони мутурӣ'' низ аз бахши фармондеҳӣ ва 3 ''размаи пиёдагони мутурӣ'' ташкил мешавад. Шумори нерӯҳои вашти пиёдагони мутурӣ 116 кас аст. Ин вашт дар ихтиёри худ 14 худрави размии пиёдагон, 9 [[сомонаи мушакии танкзан]] ва дигар аслиҳаи тирандозӣ дорад. ''Вашти танкӣ'' аз фармондеҳӣ (14 кас) ва 3 таҳмаи танкй (ҳар кадоме 4 саворони танкӣ) иборат аст. Шумори нерӯҳои вашти танкӣ 62 кас аст&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;/&gt;. ''Вашти пуштибонии оташӣ'' аз таҳмаҳои ''парведорӣ'', ''минандозӣ'', ''танкзанӣ'' ва 3 бахш — фармондеҳӣ, раддёбии радарӣ ва [[сомонаи падофанди ҳавоии ҳамроҳ]], иборат аст. Шумори нерӯҳои вашти пуштибонии оташӣ 145 кас аст ва бо 4 минандози худгард, 12 сомонаи мушакии танкзан, 5 сомонаи падофанди ҳавоии ҳамроҳ, 4 радар ва 13 зиреҳпӯш мусаллаҳ аст&lt;ref name=&quot;ВЭ-7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ГЦ&quot;&gt;{{книга|автор= Гришин С. В. Цапенко Н. Н. |часть=Глава II. Организация частей сухопутных войск армий США и ФРГ|заглавие=«Соединения и части в бою»|ответственный=Под ред. Ивлев С. Н.|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1985|страницы=51-75|страниц=279|тираж=37000|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

Дар [[Бундесвер]] (Нерӯҳои мусаллаҳи Олмон) ''вашти пиёдагони мутурӣ'' аз фармондеҳӣ (16 кас) ва 4 таҳмаи пиёдагони мутурӣ (хар кадоме 27 кас) иборат аст. Таҳмаи пиёдагони мутурӣ аз бахши фармондеҳӣ ва 2 радаи пиёдагони мутуррӣ иборат аст. Шумори нерӯҳои вашти пиёдагони мутурӣ 124 кас аст. Ин вашт дар ихтиёри худ 13 худрави размии пиёдагон, 13 норинҷакандози танкзан, 4 сомонаи мушакии танкзан ва дигар аслиҳаи тирандозӣ дорад. ''Вашти танкӣ'' аз фармондеҳӣ (12 кас) ва 3 таҳмаи танкӣ (4 саворгони танкӣ дар 2 разма) иборат аст. Шумори нерӯҳои вашти танкӣ 60 кас аст&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;ГЦ&quot;/&gt;.

Дар [[Артиши озодибахши халқи Чин]] вашти пиёдагони мутурӣ аз фармондеҳӣ, 3 таҳмаи пиёдагони мутурӣ, таҳмаи аслиҳа ва таҳмаи сарбозбарҳо иборат аст. Таҳмаи пиёдагони мутурӣ (38 кас) аз бахши фармондеҳӣ ва 3 размаи пиёдагони мутурӣ иборат аст&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;/&gt;.


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Ягон]]</text>
      <sha1>4ajezrswf25d4nl2mbi02kd5mgjvv4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таҳма</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212101</id>
    <revision>
      <id>1487870</id>
      <parentid>1461523</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16112" sha1="2ve2azrti1t3rsja19j2wzpn03ljqiu" xml:space="preserve">{{Ягонҳои размӣ}}
{{Ягонҳои низомӣ}}
[[Акс:Взвод - знак.png|мини|Намоди посгоҳи фармондеҳии таҳма дар нақшаҳои низомии шуравӣ.&lt;br&gt;Кӯтаҳнавишти намуна:&lt;br&gt;''2/9 мср — 2-юм таҳма аз 9-ум вашти тирандоз'']]
[[Акс:Infantry Platoon Nato.svg|thumb|right|Намоди стандарти НАТО барои таҳма]]
'''Таҳма''' ({{lang-fa|'''تهمه'''}}) — [[якон|яконе зербахш]] дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]], ки аз ду ё чанд [[разма]] ташкил шуда ва бахше аз [[вашт]] аст; даста&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – с. 107 |accessdate=2018-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;, взвод&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/274 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 1, с. 275.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ВЭ-2&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 2, статья «Взвод»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П.В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1994|страницы=85|страниц=544|тираж=10 000|isbn=5-203-00299-1}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Таҳма''» исмест, ки аз сифати «''таҳм''» ‘''нерӯманд''’&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/FarhangEZabanETajikiJildEDuvumTajikFarsi/page/n353/mode/2up?q=%D1%82%D0%B0%D2%B3%D0%BC ''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, с. 355]&lt;/ref&gt; ({{lang-pal|''tahm''}} ‘''нерӯманд''’ &lt; {{lang-peo|''*taxma-''}} ‘''таковар''’ &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан'', ''давидан''’&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад.'' Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-56-9. — ҷ. 2, с. 923—924&lt;/ref&gt;) бо афзудани ''пасванди исмсози'' '''-а''' бозсозӣ шуда ва маънояш ‘''нерӯ''’ дар мафҳуми низомӣ аст.

''Таҳма'' аз ''таҳм'' дар сипоҳи Сосониён ({{lang-pal|''tahm''}}) ва Ашкониён ({{lang-xpr|''taxma''}}) навгузиниш шуда, ки фармондеҳи он ба забони {{lang-xpr|''tagmadār''}} номида мешуд. Ин истилоҳ дар сафолнавиштаҳои бойгонии [[Ашкониён]] аз шаҳри бостонии Нисо бозхонӣ шуда ва онро вомвожа аз юнонии бостон донистаанд: 

&lt;blockquote&gt;{{lang-xpr|''tagmadār''}} &lt; {{lang-grc|τάγματάρχης}} ‘''фармондеҳи тагма''’ &lt; {{lang-grc|τάγμα}} ‘''таҳма''’ + {{lang-xpr|''-dār''}} ‘''доранда''; ''фармондеҳ''’&lt;ref&gt;''Лившиц В. А.'' Парфянская ономастика. – СПб.: - Петербургское лингвистическое общество, 2010. – 400 с., ил. – (Азиатика). ISBN 978-5-4318-0006-1. – сс. 13; 223&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Бино бар ин, «''таҳма''» ба ҷои «''взвод''» ва «''[[таҳмадор]]''» ба ҷои «''лейтенанти хурд''» (аз {{lang-de|Leutenant}} &lt; {{lang-fr|lieutenant}} «''ҷонишин; муъовин''») ва дар пайравӣ аз он вожаҳои «''[[таҳмабон]]''» ва «''[[таҳмабад]]''» сохтаву барои ҷойгузинии [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|дараҷаҳои низомии]] «''лейтенант''» ва «''лейтенанти калон''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
{{Сипоҳи Сосониён}}
''Таҳма'' ҳамчун [[Якон|якони размӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳ]]и [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]) дар пайравӣ аз «''тагма''» ({{lang-grc|«''τάγμα''»}}) дар сипоҳи [[Византия|подшоҳии Руми Шарқӣ]] ташкил шуда ва яконе буда, ки 100 — 500 сарбозро дар бар мегирифтааст. 

Дар [[сипоҳи Сосониён]] ([[224]] — [[651]]), ки созмони бахшбандии даҳгониро аз сипоҳи Ашкониён ба ирс бурда буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, низ яке аз ягонҳо ''таҳма'' ({{lang-pal|''tḥmy''}}) ном доштааст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2018-09-04 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt;. 

Ҳар ''таҳмае'' 50 — 100 сарбозро дар бар мегирифта ва аз чанд ''[[разма]]'' ({{lang-pal|''radag''}}) ташкил мешуда, ки ҳар кадоме 10 сарбоз доштааст&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360—464.]&lt;/ref&gt;.

== Фармондеҳӣ ва шумори нерӯҳо ==
''Фармондеҳии таҳма'' маъмулан ба яке аз ''[[Саркарда|саркардагон]]'' ё [[размсоз]]он ва гоҳе низ [[разморо]]ҳо вогузор мешавад. Ҳамакнун фармондеҳӣ ва шумори нерӯҳои ''таҳмаҳои тароразмӣ'' (таҳмаҳои муҷаҳҳаз ба худравҳои зиреҳӣ барои таробарӣ ва разм) ва танкӣ дар артиши кишварҳои гуногун тақрибан яксон аст&lt;ref name=&quot;ВЭ-2&quot;/&gt;. Дар нерӯҳои мусаллаҳи кишварҳои НАТО (Амрико, Олмон, Фаронса ва чанде дигар) ''таҳмаи пиёдагони мутурӣ'' аз 3 радаи пиёдагони мутурӣ ташкил мешавад. Дар нерӯҳои мусаллаҳи бархе дигар аз кишварҳо таҳма ҳамчунин ''размаи фармондеҳи''ро низ дар бар мегирад&lt;ref name=&quot;ВЭ-2&quot;/&gt;.

Таҳма дар ягонҳои размии Артиши Шуравӣ (ягонҳои тароразмӣ, танкӣ, оташборгонӣ ва ҳаводурбу чатрбоз) аз се [[разма]] ташкил мешуд. Шумораи нерӯҳои таҳма ба хешкории он вобаста аст. Масалан, дар Артиши Шуравӣ дар охири солҳои 1980-ум, таҳмаҳо вобаста ба хешкорияшон чунин шумор доштанд&lt;ref name=&quot;ПУСА&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Раздел «Motorized rifle regiment structure»|заглавие=Field Manual No. 100-2-3 «The Soviet Army:Troops, Organization, and Equipment»|ответственный=Под ред. {{нп5|Carl E. Vuono|Carl E. Vuono|en|Carl Edward Vuono}}|место=[[Вашингтон]]|издательство=US Government Printing Office|год=1991|страницы=32-66|страниц=456|тираж=|isbn=}}&lt;/ref&gt;:

* таҳмаи тароразмӣ (дар [[худрави размии пиёдагон]] / [[зиреҳпӯш]]ҳо) — 28 кас;
* таҳмаи танкӣ (ҳанги тирандози савора) — 12 кас;
* таҳмаи танкӣ (ҳанги танкӣ) — 9 кас;
* таҳмаи фармондеҳии гурдони оташборгони тӯпвора — 20 кас;
* таҳмаи танкзании гурдони пиёдагони мутурӣ — 28 кас;
* таҳмаи омод (гурдони пиёдагони мутурӣ / гурдони оташблоргон) — 20 кас;
* таҳмаи иртиботу мухобироти гурдони пиёдагони мутурӣ — 14 кас;
* таҳмаи ҳавогардзании мушакии гурдони тирандози мутурӣ — 13 кас;
* таҳмаи норинҷакандози гурдони тирандози мутурӣ — 22 кас;
* таҳмаи минандозӣ — 24 кас.

Дар [[Нерӯҳои мусаллаҳи Русия]] як ''таҳмаи тароразмӣ'' аз 2 — 4 ''размаи тирандозӣ'' иборат аст. Таҳма мусаллаҳ ба ҷангафзорҳои инфиродӣ ва гурӯҳӣ аст. 

Таҳмаҳои тирандози савора ва танкӣ метавонанд ҳам дар таркиби [[вашт]] амалиёт анҷом диҳанд ва ҳам масъулиятҳои мустақиле чун посдорӣ ва парведорӣ дошта бошанд. Бар пояи ойинномаҳои ҷангии Шуравӣ ва Русия, ҳангоми амалиёти падофандӣ таҳмаҳои тирандози савора ва танкӣ масъули дифоъ аз нуқтаи муқовимат ба паҳнои 400 метр ва жарфои 300 метр ҳастанд. Ҳангоми амалиёти офандӣ таҳма дар ҷабҳае ба паҳноии 300 метр амал мекунад&lt;ref name=&quot;БУ СВ-2006&quot;&gt;{{книга|заглавие=«Боевой устав по подготовке и ведению общевойскового боя. Часть II. Батальон, рота»|место=М.|издательство=[[Военное издательство|ВоенИздат]]|год=2006|страницы=73-74, 179|страниц=701|ref=|isbn=}}&lt;/ref&gt;. Дар артиши дигар кишварҳо низ ҳамин нишондиҳандаҳо ба кор мераванд&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;&gt;{{книга|автор= Байрамуков Ю. Б. Драбатулин Е. А.|часть=|заглавие=«Общая тактика. Сухопутные подразделения армий иностранных государств». Учебное пособие|ответственный=Под ред. Вейсова Л. И.|место= Красноярск|издательство=Полиграфический центр [[Сибирский федеральный университет|СФУ]]|год=2011|страницы=4-5, 23-24,|страниц=80|тираж=100|isbn=978-5-7638-2423-0}}&lt;/ref&gt;.

Дар [[Артиши Амрико]] ''таҳмаи пиёдагони мутурӣ'' афзун бар 3 размаи пиёдагони мутурӣ (ҳар кадоме 9-касӣ) як ''бахши фармондеҳи''ро низ дар бар мегирад, ки шумори нерӯҳои онро ба 35 кас мерасонад&lt;ref&gt;[http://pentagonus.ru/publ/motopekhotnyj_batalon_quottjazhjolykhquot_formirovanij_ssha/3-1-0-1321 ''Александров И.'' Статья «Мотопехотный батальон „тяжёлых“ формирований США»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180106173548/http://pentagonus.ru/publ/motopekhotnyj_batalon_quottjazhjolykhquot_formirovanij_ssha/3-1-0-1321 |date=2018-01-06 }}. Журнал «Зарубежное военное обозрение». № 7, 1989. стр. 20-21&lt;/ref&gt;. ''Таҳмаи танкӣ'' низ ҳамчун таҳма ''бахши фармондеҳӣ'' дорад. Шумори нерӯҳои таҳмаи танкӣ 16 кас аст&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;/&gt;. 

''Таҳмаи пиёдагони мутурии'' [[Артиши озодибахши халқи Чин]] аз 3 размаи пиёдагони мутурӣ (ҳар кадоме 12-касӣ) ва бахши фармондеҳӣ ташкил мешавад. Аммо бар хилофи кишварҳои НАТО бахши фармондеҳии таҳма дар артиши Чин танҳо фармондеҳи таҳма ва муъовини ӯро дар бар мегирад, ки дараҷаи размоварӣ дорад. Шумори нерӯҳои ин таҳма 38 кас аст&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;/&gt;.
 
''Таҳмаи пиёдаи'' [[Нерӯҳои худбонии Ҷопон]] 39 сарбоз дорад, ки аз 3 размаи пиёдагон (ҳар кадоме 11-касӣ) ва бахши фармондеҳӣ (6 кас) иборат аст&lt;ref name=&quot;СФУ&quot;/&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]</text>
      <sha1>2ve2azrti1t3rsja19j2wzpn03ljqiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214090</id>
    <revision>
      <id>1487857</id>
      <parentid>1486698</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45270" sha1="lektea9e53ztqc8qaicxltq8lqflpzk" xml:space="preserve">== Дараҷаҳои Нерӯи заминии Артиш ==
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;24&quot; | [[Афсар]]он
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!{{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Army_Ground_Forces.svg}} Радабандӣ
! colspan=&quot;10&quot; | [[Солор]]он
! colspan=&quot;6&quot; | [[Сардор]]он
! colspan=&quot;8&quot; | [[Саркарда]]гон
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|rowspan=2| {{flagicon|Iran}} '''[[Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]'''&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;[[File:IRI.Army_Ground_Force_Seal.svg|100px]]&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
| colspan=2 rowspan=2|
| colspan=2| [[File:Arteshbod.png|50px|Major General]]
| colspan=2| [[File:Sepahbod.png|50px|Major General]]
| colspan=2| [[File:Sarlashgar.png|50px|Major General]]
| colspan=1| [[File:Sartip.png|50px|Brigadier General]]
| colspan=1| [[File:Sartip_2.png|50px|Brigadier General]]
| colspan=2| [[File:Sarhang_1.png|50px|Colonel]]
| colspan=2| [[File:Sarhang_2.png|50px|Lieutenant Colonel]]
| colspan=2| [[File:Sargord.png|50px|Major]]
| colspan=2| [[File:Sarvan.png|50px|Captain]]
| colspan=2| [[File:Sotvan_1.png|50px|First Lieutenant]]
| colspan=2| [[File:Sotvan_2.png|50px|Second Lieutenant]]
| colspan=2| [[File:Sotvan_3.png|50px|Third Lieutenant]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2| '''ارتشبد'''&lt;br&gt;'''[[Артишсолор|Артишбад]]
| colspan=2| '''سپهبد'''&lt;br&gt;'''[[Сипаҳсолор|Сипаҳбад]]'''
| colspan=2| '''سرلشکر'''&lt;br&gt;'''[[Лашкарсолор|Сарлашкар]]'''
| colspan=1| '''سرتیپ'''&lt;br&gt;'''[[Гундсолор|Сартип]]'''
| colspan=1| '''سرتیپ دوم'''&lt;br&gt;'''[[Сартипи дувум]]'''
| colspan=2| '''سرهنگ'''&lt;br&gt;'''[[Сарҳанг]]'''
| colspan=2| '''سرهنگ دوم'''&lt;br&gt;'''[[Сарҳангёр|Сарҳанги дувум]]'''
| colspan=2| '''سرگرد'''&lt;br&gt;'''[[Саргурд]]'''
| colspan=2| '''سروان'''&lt;br&gt;'''[[Сарвашт|Сарвон]]'''
| colspan=2| '''ستوان یکم'''&lt;br&gt;'''[[Таҳмбон|Сутвони якум]]'''
| colspan=2| '''ستوان دوم'''&lt;br&gt;'''[[Таҳмдор|Сутвони дувум]]'''
| colspan=2| '''ستوان سوم'''&lt;br&gt;'''[[Таҳмовар|Сутвони севум]]'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
!'''{{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]'''&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot;/&gt; !! colspan=4 | [[Артишсолор|Генерали артиш]] !! colspan=2 | [[Сипаҳсолор|Генерал-полковник]] !! colspan=2 | [[Лашкарсолор|Генерал-лейтенант]] !! colspan=2 | [[Гундсолор|Генерал-майор]] !! colspan=2 | [[Сарҳанг|Полковник]] !! colspan=2 | [[Сарҳангёр|Подполковник]]!! colspan=2 | [[Саргурд|Майор]] !! colspan=2 | [[Сарвашт|Капитан]] !! colspan=2 | [[Таҳмбон|Лейтенанти калон]] !! colspan=2 | [[Таҳмдор|Лейтенант]] !! colspan=2 | [[Таҳмовар|Лейтенанти хурд]] 
[[Гурӯҳ:Артиш]]
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}

&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;36&quot; | Дараҷадорон ва сарбозон
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!{{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Army_Ground_Forces.svg}} Радабандӣ
! colspan=&quot;8&quot; | [[Размсоз|Устуворон]]
! colspan=&quot;16&quot; | [[Гурӯҳбон]]он
! colspan=&quot;12&quot; | [[Сарбоз]]он
&lt;/noinclude&gt;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| rowspan=2 | {{flagicon|Iran}} '''[[Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]'''&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;[[File:IRI.Army_Ground_Force_Seal.svg|100px]]&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
| colspan=6| [[File:Ostovar 1-k.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Ostovar 2-c.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Goruhban 1-k.png|50px]]
| colspan=6| [[File:Goruhban 2-c.png|50px]]
| colspan=6| [[File:Goruhban 3-k.png|50px]]
| colspan=4| [[File:Sarjukhe-c.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Sarbaz 1-k.png|50px]]
| colspan=6| [[File:Sarbaz 2-c.png|50px]]
| colspan=2| [[File:Sarbaz -k.png|50px]]
|-style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=6| '''استوار یکم'''&lt;br /&gt;'''[[Размсоз|Устувори якум]]'''
| colspan=2| '''استوار دوم'''&lt;br /&gt;'''[[Саргурӯҳбон|Устувори дувум]]'''
| colspan=2| '''گروهبان یکم'''&lt;br /&gt;'''[[Гурӯҳбон|Гурӯҳбони якум]]'''
| colspan=6| '''گروهبان دوم'''&lt;br /&gt;'''[[Гурӯҳдор|Гурӯҳбони дувум]]'''
| colspan=6| '''گروهبان سوم'''&lt;br /&gt;'''[[Гурӯҳвар|Гурӯҳбони севум]]'''
| colspan=4| '''سرجوخه'''&lt;br /&gt;'''[[Радабон|Сарҷӯха]]'''
| colspan=2| '''سرباز یکم'''&lt;br /&gt;'''[[Сарбози якум]]'''
| colspan=6| '''سرباز دوم'''&lt;br /&gt;'''[[Сарбози дувум]]'''
| colspan=2| '''سرباز'''&lt;br /&gt;'''[[Сарбоз]]'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
! {{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] ||colspan=6|[[Размсоз|Прапоршик]]||colspan=2|[[Саргурӯҳбон|Старшина]]||colspan=2|[[Гурӯҳбон|Сержанти калон]]||colspan=6|[[Гурӯҳдор|Сержант]]||colspan=6|[[Гурӯҳвар|Сержанти хурд]]||colspan=4|[[Радабон|Ефрейтор]]||colspan=2|—||colspan=6|—||colspan=2|[[Сарбоз|Қаторӣ]]
&lt;noinclude&gt;
[[Гурӯҳ:Артиш]]
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}

== Дараҷаҳои Нерӯи ҳавоии Артиш ==
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;24&quot; | [[Афсар]]он
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!{{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Army_Ground_Forces.svg}} Радабандӣ
! colspan=&quot;10&quot; | [[Солор]]он
! colspan=&quot;6&quot; | [[Сардор]]он
! colspan=&quot;8&quot; | [[Саркарда]]гон
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|rowspan=2| {{flagicon|Iran}} '''[[Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]'''&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;[[File:Seal_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Air_Force.svg|100px]]&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
| colspan=2 rowspan=2|
| colspan=2| [[File:21-_ارتشبد--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:20- سپهبد--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:19- سرلشگر--IRIAF.png|50px]]
| colspan=1| [[File:18- سرتیپ--IRIAF.png|50px]]
| colspan=1| [[File:17- سرتیپ دوم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:16- سرهنگ--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:15- سرهنگ دوم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:14- سرگرد--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:13- سروان--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:12- ستوان یکم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:11- ستوان دوم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:10- ستوان سوم--IRIAF.png|50px]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2| '''[[Артишсолор|Артишбад]]'''&lt;br&gt;'''ارتشبد'''
| colspan=2| '''[[Сипаҳсолор|Сипаҳбад]]'''&lt;br&gt;'''سپهبد'''
| colspan=2| '''[[Лашкарсолор|Сарлашкар]]'''&lt;br&gt;'''سرلشکر'''
| colspan=1| '''[[Гундсолор|Сартип]]'''&lt;br&gt;'''سرتیپ'''
| colspan=1| '''Сартипи дувум'''&lt;br&gt;'''سرتیپ دوم'''
| colspan=2| '''[[Сарҳанг]]'''&lt;br&gt;'''سرهنگ'''
| colspan=2| '''Сарҳанги дувум'''&lt;br&gt;'''سرهنگ دوم'''
| colspan=2| '''[[Саргурд]]'''&lt;br&gt;'''سرگرد'''
| colspan=2| '''[[Сарвашт|Сарвон]]'''&lt;br&gt;'''سروان'''
| colspan=2| '''[[Таҳмбон|Сутвони якум]]'''&lt;br&gt;'''ستوان یکم'''
| colspan=2| '''[[Таҳмдор|Сутвони дувум]]'''&lt;br&gt;'''ستوان دوم'''
| colspan=2| '''[[Таҳмовар|Сутвони севум]]'''&lt;br&gt;'''ستوان سوم'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
!'''{{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]'''&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot;/&gt; !! colspan=4 | [[Артишсолор|Генерали артиш]] !! colspan=2 | [[Сипаҳсолор|Генерал-полковник]] !! colspan=2 | [[Лашкарсолор|Генерал-лейтенант]] !! colspan=2 | [[Гундсолор|Генерал-майор]] !! colspan=2 | [[Сарҳанг|Полковник]] !! colspan=2 | [[Сарҳангёр|Подполковник]]!! colspan=2 | [[Саргурд|Майор]] !! colspan=2 | [[Сарвашт|Капитан]] !! colspan=2 | [[Таҳмбон|Лейтенанти калон]] !! colspan=2 | [[Таҳмдор|Лейтенант]] !! colspan=2 | [[Таҳмовар|Лейтенанти хурд]] 
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}
&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;36&quot; | Дараҷадорон ва сарбозон
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!Радабандӣ
! colspan=&quot;8&quot; | [[Размсоз|Устуворон]]
! colspan=&quot;16&quot; | [[Размовар|Гурӯҳбонон]]
! colspan=&quot;12&quot; | [[Сарбоз]]он
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| rowspan=2 | {{flagicon|Iran}} '''[[Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]'''&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;[[File:Seal_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Air_Force.svg|100px]]&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
| colspan=6| [[File:9- استوار يكم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:8- استوار دوم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:7- گروهبان يكم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=6| [[File:6- گروهبان دوم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=6| [[File:5- گروهبان سوم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=4| [[File:4- سرجوخه--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:3- سرباز یکم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=6| [[File:2- سرباز دوم--IRIAF.png|50px]]
| colspan=2| [[File:1- سرباز--IRIAF.png|50px]]
|-style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=6| '''[[Устувори якум]]'''&lt;br /&gt;'''استوار یکم'''
| colspan=2| '''[[Устувори дувум]]'''&lt;br /&gt;'''استوار دوم'''
| colspan=2| '''[[Гурӯҳбони якум]]'''&lt;br /&gt;'''گروهبان یکم'''
| colspan=6| '''[[Гурӯҳбони дувум]]'''&lt;br /&gt;'''گروهبان دوم'''
| colspan=6| '''[[Гурӯҳбони севум]]'''&lt;br /&gt;'''گروهبان سوم'''
| colspan=4| '''[[Сарҷӯха]]'''&lt;br /&gt;'''سرجوخه'''
| colspan=2| '''[[Сарбози якум]]'''&lt;br /&gt;'''سرباز یکم'''
| colspan=6| '''[[Сарбози дувум]]'''&lt;br /&gt;'''سرباز دوم'''
| colspan=2| '''[[Сарбоз]]'''&lt;br /&gt;'''سرباز'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
! {{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] ||colspan=6|[[Размсоз|Прапоршик]]||colspan=2|[[Саргурӯҳбон|Старшина]]||colspan=2|[[Гурӯҳбон|Сержанти калон]]||colspan=6|[[Гурӯҳдор|Сержант]]||colspan=6|[[Гурӯҳвар|Сержанти хурд]]||colspan=4|[[Радабон|Ефрейтор]]||colspan=2|—||colspan=6|—||colspan=2|[[Сарбоз|Қаторӣ]]
&lt;noinclude&gt;
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Артиши Эрон]]
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}

== Дараҷаҳои Нерӯи дарёии Артиш ==
{| style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px; width: 100%;&quot;
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
! colspan=&quot;24&quot; | [[Афсар]]он
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!{{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Navy.svg}} Радабандӣ
! colspan=&quot;10&quot; | [[Солор]]он
! colspan=&quot;6&quot; | [[Сардор]]он
! colspan=&quot;8&quot; | [[Саркарда]]гон
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2 rowspan=2| {{flagicon|Iran}} [[Нерӯи дарёӣ]]&lt;br&gt;[[File:Seal of the Islamic Republic of Iran Navy.svg|150px]]&lt;/b&gt;&lt;br&gt;
| colspan=2| [[File:21-Daryabod.png|100px]]
| colspan=2| [[File:20-Daryasalar.png|100px]]
| colspan=2| [[File:19-Daryaban.png|100px]]
| colspan=1| [[File:18-Daryadar.png|100px]]
| colspan=1| [[File:17-Daryadar 2.png|100px]]
| colspan=2| [[File:16-Nakhoda 1.png|100px]]
| colspan=2| [[File:15-Nakhoda 2.png|100px]]
| colspan=2| [[File:14-Nakhoda 3.png|100px]]
| colspan=2| [[File:13-Navsarvan.png|100px]]
| colspan=2| [[File:12-Navban 1.png|100px]]
| colspan=2| [[File:11-Navban 2.png|100px]]
| colspan=2| [[File:10-Navban 3.png|100px]]
|-style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2| [[Дарёбад]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Дарёсолор]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Дарёбон]]&lt;br&gt;
| colspan=1| [[Дарёдор]]&lt;br&gt;
| colspan=1| [[Дарёдори дувум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Нохудо якум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Нохудо дувум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Нохудо севум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Новсарвон]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Новбон якум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Новбон дувум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Новбон севум]]&lt;br&gt;
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
!'''Дараҷаҳои пешниҳодӣ''' !! colspan=2 | [[Новгонсолор]] !! colspan=2 | [[Дарёсолор]] !! colspan=2 | [[Дарёбон]] !! colspan=4 | [[Дарёдор]] !! colspan=1 | [[Новхудо якум]] !! colspan=1 | [[Новхудо дувум]]!! colspan=3 | [[Новхудо севум]] !! colspan=2 | [[Новсарвон]] !! colspan=2 | [[Новбон якум]] !! colspan=2 | [[Новбон дувум]] !! colspan=2 | [[Новбон севум]] 
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}

&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;36&quot; | Дараҷадорон ва сарбозон
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
! {{flagicon image|Flag_of_the_Islamic_Republic_of_Iran_Navy.svg}} Радабандӣ&lt;br&gt;
! colspan=&quot;8&quot; | [[Размсоз|Новустуворон]]
! colspan=&quot;14&quot; | [[Гурӯҳбон|Маҳновиён]]
! colspan=&quot;14&quot; | [[Сарбоз|Новиён]]
|- align=&quot;center&quot;
|-
&lt;/noinclude&gt;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
|-style=&quot;text-align:center;&quot;
!rowspan=2|[[File:Seal of the Islamic Republic of Iran Navy.svg|150px]]&lt;/b&gt;&lt;br&gt;
| colspan=6| [[File:9- ناواستوار یکم.png|50px]]
| colspan=2| [[File:8- ناواستوار دوم.png|50px]]
| colspan=2| [[File:7- مهناوی يكم.png|50px]]
| colspan=6| [[File:6- مهناوی دوم.png|50px]]
| colspan=6| [[File:5- مهناوی سوم.png|50px]]
| colspan=4| [[File:4- Sar Navi.png|50px]]
| colspan=2| [[File:3- Navi 1.png|50px]]
| colspan=6| [[File:2- Navi 2.png|50px]]
| colspan=2| [[File:1-IRIN-SR.svg|50px]]
|-style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=6| [[Новустувори якум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Новустувори дувум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Маҳновии якум]]&lt;br&gt;
| colspan=6| [[Маҳновии дувум]]&lt;br&gt;
| colspan=6| [[Маҳновии севум]]&lt;br&gt;
| colspan=4| [[Сарновӣ]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Новии якум]]&lt;br&gt;
| colspan=6| [[Новии дувум]]&lt;br&gt;
| colspan=2| [[Новӣ]]&lt;br&gt;
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
! '''Дараҷадорон&lt;br&gt;ва сарбозон''' ||colspan=6|[[Новдор якум]]||colspan=2|[[Новдор дувум]]||colspan=2|[[Саргурӯҳбон|Маҳновии якум]]||colspan=6|[[Гурӯҳбон|Маҳновии дувум]]||colspan=6|[[Гурӯҳдор|Маҳновии севум]]||colspan=4|[[Гурӯҳвар|Сарновӣ]]||colspan=2|[[Сарбоз|Новии якум]]||colspan=6|[[Сарбоз|Новии дувум]]||colspan=2|[[Сарбоз|Новӣ]]''
|-
|}

== Дараҷаҳо ва сардӯшиҳои [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ]] ==
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;24&quot; | [[Афсар]]он
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!{{flagicon image|Flag_of_the_Ground_Forces_of_the_Army_of_the_Guardians_of_the_Islamic_Revolution.svg}} Радабандӣ&lt;ref name=&quot;IRGC_Army&quot;&gt;{{cite web |last1=Fulton |first1=Will |title=IRGC Rank Insignia Guide |url=https://www.slideshare.net/CriticalThreats/irgc-rank-insignia-guide |website=slideshare |publisher=AEI's Critical Threats Project |access-date=7 July 2021 |date=31 October 2012}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;10&quot; | [[Солор]]он
! colspan=&quot;6&quot; | [[Сардор]]он
! colspan=&quot;8&quot; | [[Саркарда]]гон
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|rowspan=2|[[File:Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|150px]]&lt;br /&gt;{{navbar|Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OF/Iran (Revolutionary Guard Corps)|mini=y|brackets=y}}
| colspan=2 rowspan=2|
| colspan=2| [[File:21- Arteshbod-IRGC.png|50px|Армейский генерал]]
| colspan=2| [[File:20- Sepahbod-IRGC.png|50px|Корпусный генерал]]
| colspan=2| [[File:19- Sarlashgar-IRGC.png|50px|Дивизионный генерал]]
| colspan=1| [[File:18- Sartipp-IRGC.png|50px|Бригадный генерал]]
| colspan=1| [[File:17- Sartipp 2nd-IRGC.png|50px|Brigadier General]]
| colspan=2| [[File:16- Sarhang-IRGC.png|50px|Полковник]]
| colspan=2| [[File:15- Sarhang 2nd-IRGC.png|50px|Подполковник]]
| colspan=2| [[File:14- Sargord-IRGC.png|50px|Майор]]
| colspan=2| [[File:13- Sarvan-IRGC.png|50px|Капитан]]
| colspan=2| [[File:12- Sotvan 1st-IRGC.png|50px|First Lieutenant]]
| colspan=2| [[File:11- Sotvan 2nd-IRGC.png|50px|Second Lieutenant]]
| colspan=2| [[File:10- Sotvan 3rd-IRGC.png|50px|Third Lieutenant]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=2| '''Артишбади посдор'''
| colspan=2| '''Сипаҳбади посдор'''
| colspan=2| '''Сарлашкари посдор'''
| colspan=1| '''Сартипи посдор'''
| colspan=1| '''Сартипи дувуми посдор'''
| colspan=2| '''Сарҳанги посдор'''
| colspan=2| '''Сарҳанги дувуми посдор'''
| colspan=2| '''Саргурди посдор'''
| colspan=2| '''Сарвони посдор'''
| colspan=2| '''Сутвони якуми посдор'''
| colspan=2| '''Сутвони дувуми посдор'''
| colspan=2| '''Сутвони севуми посдор'''
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
!'''{{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]'''&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot;&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ Умед Джайхани: В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt; !! colspan=4 | [[Артишсолор|Генерали артиш]] !! colspan=2 | [[Сипаҳсолор|Генерал-полковник]] !! colspan=2 | [[Лашкарсолор|Генерал-лейтенант]] !! colspan=2 | [[Гундсолор|Генерал-майор]] !! colspan=2 | [[Сарҳанг|Полковник]] !! colspan=2 | [[Сарҳангёр|Подполковник]]!! colspan=2 | [[Саргурд|Майор]] !! colspan=2 | [[Сарвашт|Капитан]] !! colspan=2 | [[Таҳмабон|Лейтенанти калон]] !! colspan=2 | [[Таҳмадор|Лейтенант]] !! colspan=2 | [[Таҳмавар|Лейтенанти хурд]] 
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}
&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot;
! colspan=&quot;36&quot; | Дараҷадорон ва сарбозон
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
!Радабандӣ
! colspan=&quot;8&quot; | [[Размсоз|Размдорон]]
! colspan=&quot;16&quot; | [[Размовар|Размоварон]]
! colspan=&quot;12&quot; | [[Сарбоз]]он
|- align=&quot;center&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
!rowspan=2| [[File:Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|150px]]&lt;br /&gt;{{navbar|Ranks and Insignia of Non NATO Armies/OF/Iran (Revolutionary Guard Corps)|mini=y|brackets=y}}
| colspan=6| [[File:9- Razmdar 1st-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:8- Razmdar 2nd-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:7- Razmavar 1st-IRGC.png|50px]]
| colspan=6| [[File:6- Razmavar 2nd-IRGC.png|50px]]
| colspan=6| [[File:5- Razmavar 3rd-IRGC.png|50px]]
| colspan=4| [[File:4- Razmyar-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:3- Sarbaz 1st-IRGC.png|50px]]
| colspan=6| [[File:2- Sarbaz 2nd-IRGC.png|50px]]
| colspan=2| [[File:01- Sarbaz-IRGC.png|50px]]
|-style=&quot;text-align:center;&quot;
| colspan=6| '''Размдори якум'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Размдори дувум'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Размовари якум'''&lt;br&gt;
| colspan=6| '''Размовари дувум'''&lt;br&gt;
| colspan=6| '''Размовари севум'''&lt;br&gt;
| colspan=4| '''Размёр'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Сарбози якум'''&lt;br&gt;
| colspan=6| '''Сарбози дувум'''&lt;br&gt;
| colspan=2| '''Сарбоз'''&lt;br&gt;
|- style=&quot;background-color:#CCCCCC; width: 100%&quot;
! {{flagicon|Tajikistan}} Ҳамто дар [[Рутбаҳои ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] ||colspan=6|[[Размпардоз|Прапоршик]]||colspan=2|[[Размозмо|Старшина]]||colspan=2|[[Разморо|Сержанти калон]]||colspan=6|[[Размдор|Сержант]]||colspan=6|[[Размовар|Сержанти хурд]]||colspan=4|[[Размёр|Ефрейтор]]||colspan=2|—||colspan=6|—||colspan=2|[[Сарбоз|Қаторӣ]]
|-
|}

= Таърихчаи дараҷаҳои низомии Эрон =

Деринатарин ёдкард аз нерӯҳои размии ниёкони эрониён дар «[[Авесто]]» ва сангнавиштаҳои шоҳаншоҳони [[Ҳахоманишиён|Ҳахоманишӣ]] боз монда, ки «''*kāra-''» ‘''мардум-сипоҳ''’ (&lt; ҳиндуурупоӣ: «''*koro-s'', ''*kori̯o-s''» ‘ҷанг; сипоҳ, лашкар’ &lt; олмонӣ: «''Heer''» ‘артиш; нерӯи заминӣ’; инглисии куҳан: «''Here''» ‘артиш’)&lt;ref&gt;[[Эдельман, Джой Иосифовна|''Эдельман Д. И.'']] [[Этимологический словарь иранских языков]] / [[Институт языкознания РАН]]. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2011. — Т. 4 (i—k). — 416 с. — 800 экз. — ISBN 5-02-018124-2, ISBN 978-5-02-036478-3. (в пер.). — стр. 389—391&lt;/ref&gt; ва «*''spāda''-» ‘сипоҳ’ хонда шудаанд. 

Дар нерӯҳои размии Эрони бостон нақши вижаеро [[Гардуна|гардунасаворон]] доштанд, ки дар «[[Авесто]]» «''raθaē-štar-''» (аз {{lang-ae|«raθa-»}} ‘''гардуна''’ + {{lang-ae|«štar-»}} ‘''истода''’) номида шудаанд&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;. Ҳамин вожа дар забони {{lang-pal|artēštār}} шуда ва «[[артиш]]» аз он гирифта шудааст&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-55-2. ҷ. 1, с. 162.&lt;/ref&gt;.

=== Сипоҳи Ҳахоманишиён ===
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Сипоҳи Ҳахоманишиён'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягон|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Рада|'''''*daθa-''''']]
| 10 сарбоз
| [[Гурӯҳбон|'''''*daθapati-''''']]
|-
| [[Вашт|'''''*θata-''''']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвашт|'''''*θatapati-''''']]
|-
| [[Ҳанг|'''''*hazāra-''''']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|'''''*hazārapati-''''']]
|-
|[[Гунд|'''''*baivara-''''']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|'''''*baivarapati-''''']]
|-
| [[Сипоҳ|'''''*spāda-''''']]
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|'''''*spādapati-''''' ё '''''*kārana-''''']]
|}

Нерӯҳои мусаллаҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) бар пояи радабандии даҳ-даҳӣ созмон ёфтаву ба забони {{lang-peo|«''*spāda-''»}} [''сипоҳ''] хонда мешудаанд. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён аз 10 сарбоз як [[рада|«''*daθa-''»]] [''даҳа''] ташкил мешуда ва сардораш [[Гурӯҳбон|«''*daθapati-''»]] [''даҳбад''] хонда мешудааст&lt;ref&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975, p. 87&lt;/ref&gt;. Аз 10 даҳа як [[вашт|*θata-]] [''сада''] ташкил мешуда ва фармондеҳаш [[Сарвашт|«''*θatapati-''»]] [''садбад''] номида мешудааст&lt;ref&gt;''Hinz'', op. cit., p. 240&lt;/ref&gt;. Аз 10 сада як [[ҳанг|«''*hazāra-''»]] [''ҳазора''] ташкил мешуда ва фармондеҳаш [[Сарҳанг|«''*hazārapati-''»]] [''ҳазорбад''] хонда мешудааст&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 57&lt;/ref&gt;. Аз 10 ҳазора як [[лашкар|«''*baivara-''»]] [''бевара''] ташкил мешуда, ки фармондеҳаш [[Лашкарсолор|«''*baivarapati-''»]] [''беварбад''] номида мешудааст&lt;ref&gt;''Marquart'', op. cit., p. 19 n. 84&lt;/ref&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён [[Сипаҳсолор|«''*spādapati-''»]] [''сипаҳбад'']  ва ё «'''''*kārana-'''''» [''коран'']  хонда мешуда, ки аз ҳамон «'''''*kāra-'''''» рӯидааст&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391. – саҳ. 55 – 95&lt;/ref&gt;.

Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, ''даҳа'' бо [[Рада|''отделение'']], ''сада'' бо [[Вашт|''рота'']], ''ҳазора'' бо [[Ҳанг|''полк'']], ''бевара'' бо [[Лашкар|''дивизия'']] ва ''сипоҳ'' бо [[Артиш|''армия'']] баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, ''даҳбад'' бо ''сержант'' ё ''старшина'', ''садбад'' бо ''лейтенант'' ё ''капитан'', [[Сарҳанг|''ҳазорбад'']] бо ''майор'' ё ''полковник'', [[Гундсолор|''беварбад'']] бо ''генерал-майор'' ё ''генерал-лейтенант'' ва ''сипаҳбад'' бо ''генерал-полковник'' ё ''генерали артиш'' баробар мешаванд.
   
=== Сипоҳи Ашкониён ===
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Сипоҳи Ашкониён'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягон|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Гурӯҳ|'''''*radag''''']]
| 10 сарбоз
| [[Гурӯҳбон|'''''*radagpān''''']]
|-
| [[Вашт|'''''wast''''']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвашт|'''''wast-sālār''''']]
|-
| [[Ҳанг|'''''drafš''''']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|'''''drafš-sālār''''']]
|-
|[[Гунд|'''''gund''''']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|'''''gund-sālār''''']]
|-
| [[Сипоҳ|'''''spāδ''''']]
| 50 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|'''''spāδpat''''' ё '''''spāδbad''''']]
|}
Дудмони паҳлавии [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.]] — [[224]]), ки ҷойгузини дудмони юнонии [[Давлати Селевкиён|Селевкиён]] ([[Соли 312 п.м.|312]] — [[Соли 64 п.м.|64 п.м.]]) шуд, созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифт&lt;ref name=&quot;Никоноров&quot;&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;. Радабандии сипоҳи Ашкониён чунин будааст&lt;ref&gt;[http://www.ihism.uph.edu.pl/images/PDFs/DRUK_HIS_6/DRUK-SYVNNE.pdf ''Ilkka SYVÄNNE'' * (University of Haifa, Israel) Parthian Cataphract vs. the Roman Army 53 BC-AD 224]{{Пайванди мурда|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;:

Дар [[сипоҳи Ашкониён]] ''даҳаҳо'' ба [[забони паҳлавӣ]] ''*radag'' ([[рада]]), ''садаҳо'' — [[Вашт|''wast'']] [''васт''], ''ҳазораҳо'' — [[Ҳанг|''drafš'']] [''дирафш''], ''бевараҳо'' — [[Гунд|''gund'']] [''гунд''] номида мешуданд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;. Фармондеҳони ин ягонҳо мутаносибан [[Сарвашт|''wast-sālār'']] [''васт-солор''], [[Сарҳанг|''drafš-sālār'']] [''дирафш-солор''] ва [[Гундсолор|''gund-sālār'']] [''гунд-солор''] хонда мешуданд&lt;ref&gt;''Ҷалолӣ'', ''Эраҷ''. Артиши Эрон дар асри Сосониён. Теҳрон: Вадиъат, 1384. – 170 с.  ISBN 964-7805-48-9.&lt;/ref&gt;. Нерӯҳои мусаллаҳи Ашкониён низ чун замони Ҳахоманишиён [[Сипоҳ|''spāδ'']] [''сипоҳ''] ва фармондеҳашон [[Сипаҳсолор|''spāδpat'' ё ''spāδbad'']] [''сипаҳбад''] номида мешуд&lt;ref name=&quot;Shahbazi&quot;&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/army-i ''A. Sh. Shahbazi'', “ARMY i. Pre-Islamic Iran,” Encyclopædia Iranica, II/5, pp. 489-499]&lt;/ref&gt;. 

Бояд гуфт, ки сипоҳи подшоҳии [[Арманистон]], ки фармонбардори Эрон буд, низ ҳамчун сипоҳи Ашкониён ба «''гунд''», «''дрош''» ва «''вашт''» бахшбандӣ мешуд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360-464.]&lt;/ref&gt;. Ҳануз ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи Арманистон [[вашт|рота]] ба забони {{lang-hy|«Վաշտ»}} [''вашт''], [[ҳанг]] — «''գունդ''» [''гунд''] ё «''Զորագունդ''» [''зӯрагунд''], [[сарҳанг]] — «''Գնդապետ''» [''гндапет''] ва [[генерал-полковник]] — «''գեներալ—գնդապետ''» [''general-gndapet''] номида мешаванд.

=== Сипоҳи Сосониён ===
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Сипоҳи Сосониён'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягон|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Фармондеҳ]]
|-
| [[Рада|'''''radag''''']]
| 10 сарбоз
| [[Радабон|'''''*radagbān''''']]
|-
| [[Таҳм|'''''tahm''''']]
| 100 сарбоз
| [[Таҳмбон|'''''tahmdār''''']]
|-
| [[Вашт|'''''wašt''''']]
| 500 сарбоз
| [[Сарвашт|'''''wašt-sālār''''']]
|-
| [[Ҳанг|'''''drafš''''']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|'''''drafš-sālār''''']]
|-
|[[Гунд|'''''gund''''']]
| 5 000 сарбоз
|[[Гундсолор|'''''gund-sālār''''']]
|-
| [[Сипоҳ|'''''spāh''''']]
| 10 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|'''''spāhbed''''']]
|-
| [[Артиш|'''''artēštārān''''']]
| 
| [[Артишсолор|'''''artēštārān-sālār''''']]
|}
Нерӯҳои мусаллаҳи Сосониёнро «''spāh''» (''[[сипоҳ]]'') меномиданд, ки бузургтарин ягони он «''gund''» (''[[гунд]]'')&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;/&gt; будаву 5 000 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳашро «''gund-sālār''» (''[[гундсолор]]'') мехонданд&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot;&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Ҳар гунде аз чанд «''drafš''» ([[ҳанг|''дирафш'']]) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбоз дошт. Ҳар дирафше аз ду «''wašt''» (''[[вашт]]'') ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбоз дошт. Ҳар ваште аз чанд «''tahm''» (''[[таҳм]]'')&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2021-10-25 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt; созмон меёфт, ки ҳар кадоме 100 сарбоз доштанд. Ҳар таҳме аз чанд «''radag''» (''[[рада]]'')&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/voennaya-razvedka-v-sasanidskom-irane-organizatsiya-deyatelnosti-i-istochniki-informatsii ''Дмитриев В.А.'' Военная разведка в сасанидском Иране: организация деятельности и источники информации // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. 2016. № 1. С. 9–22. Прим. 12 на стр. 18]&lt;blockquote&gt;... Впрочем, из среднеперсидских эпиграфических источников середины III в. н.э. (граффити в Дура-Европосе, датируемые 253 г.) известно о существовании армейских писцов (видимо, более низкого ранга, нежели ''dabīr-i sipāh''), называвших себя ''dibīr-ī tahm'' и ''dibīr-ī radag'' [24, c. 244; 25].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 10 сарбозро дар бар мегирифт. Фармондеҳи дирафш «''drafš-sālār''» ([[сарҳанг|''дирафшсолор'']])&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, фармондеҳи вашт «''wašt-sālār''» ([[сарвашт|''ваштсолор'']])&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, сардори таҳм «''tahmdār''» (''[[таҳмдор]]'')&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 145. сн. 18]&lt;blockquote&gt;В документе Nov 280 из архива Старой Нисы фигурируют два лица, носящие звание ''tgmdr'' («начальник тагмы»), состоящее из двух частей – греч. «''τάγμα''» («''легион''») и парф. ''dār'' («начальствующий»). Предполагается, что это звание – калька с римского военного термина в греческой передаче «τάγματάρχος» ‘начальник легиона’, появившееся в парфянском военном лексиконе как раз в связи с депортацией воинов Красса в восточные районы Парфии, где они были организованы в отряды под началом парфянских тагмадаров и, в том числе, трудились на сельскохозяйственных работах [Дьяконов, Ливщиц 1966: 148 – 152]. Кстати, слово «тагма» в пехлевийской форме ''tḥmy'' как обозначение воинского подразделения зафиксировано в надписи, оставленной сасанидскими солдатами в синагоге Дура-Европос [Луконин 1987: 266, примеч. 62].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ва сардори рада эҳтимолан «''*radagbān''» (''[[радабон]]'') номида мешуд. 

Фармондеҳи сипоҳ «''spāhbed''» ([[сипаҳсолор|''сипаҳбад'']]) хонда мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4]&lt;/ref&gt;. Дар шоҳаншоҳии Сосонӣ баландпоятарин мақоми низомӣ пас аз шоҳаншоҳ «''artēštārān-sālār''» ([[Артишсолор|''артишдоронсолор'']]) буд&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestaran-salar-chief-of-the-warriors-a-high-ranking-title-in-sasanian-times-see-artestar- ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀRĀN SĀLĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, p. 662]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Очерк истории древнего Ирана. М., 1961. С. 291&lt;/ref&gt;, ки бино бар қаринаҳо, унвони дигаре барои «''Эрон сипоҳбед''» ({{lang-pal|''Ērān spāhbēd''}}) аст, ки то замони подшоҳии Хусрав [[Анӯшервон]] болотарин мақоми низомӣ дар шоҳаншоҳии Сосониён буд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |title=Artēštārān-sālār // ''Донишномаи Эрон'', ҷ. 2, 2503 |accessdate=2012-10-23 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BcugL8gH?url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |archivedate=2012-10-23 }}&lt;/ref&gt;.

Бо таваҷҷуҳ ба ҳамномии ягонҳои размии сипоҳи Арманистон бо Эрон дар замони Сосониён, метавон гуфт, ки шумори нерӯҳо дар ягонҳои размии сипоҳи Сосониён низ бо сипоҳи Арманистон ҳамсону баробар будааст. Чунончи, дар сипоҳи Арманистон ҳар гунд аз ду ё се дирафш ташкил меёфт ва дирафш низ, агар онро бо коҳорт (ягони размии сипоҳи Рум, ки маъмулан аз 500 – 600 сарбоз ташкил мешуд) ҳамсанҷӣ кунем, аз ду вашт созмон меёфтааст. Дар садаҳои IV — V милодӣ нерӯҳои размии подшоҳии Арманистон аз сипоҳҳо (ҳар кадоме 10 ҳазор сарбоз доштаанд), гундҳо (2 000 – 3 000 сарбоз), дирафшҳо (1 000 сарбоз), ваштҳо (500 сарбоз) ва ҳамчунин ягонҳои хурдтар – садаҳо ва даҳаҳо ташкил мешудаанд. Ин сохтори созмонии сипоҳи Арманистон ҳамсониҳои бисёре бо сипоҳи Рум ва бештар аз он бо сипоҳи Эрон дар замони подшоҳии Сосониён дошт&lt;ref&gt;''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. – саҳ. 365.&lt;/ref&gt;. Аз деворнивиштаҳои сипоҳиёни Сосонӣ дар куништи яҳудиёни шаҳри Дура-Европос метавон донист, ки садаҳо таҳм ва даҳаҳо рада номида мешудаанд&lt;ref&gt;''Asha R.'' ҳамон ҷо.&lt;/ref&gt;.    

Чуноне ки аз ҷадвали радабандии сипоҳи Сосониён дида мешавад, сохтори сипоҳи Сосониён ба сохтори артишҳои имрӯзӣ наздиктар аст. Чунончи, аз рӯи шумори нерӯҳо [[рада]] бо ''отделение'', [[таҳм]] бо ''рота'', [[вашт]] бо ''батальон'', [[Ҳанг|дирафш]] бо ''полк'', [[гунд]] бо ''бригада'' ва [[сипоҳ]] бо ''дивизия'' баробар аст. Бо ҳамин қиёс, [[радабон]] бо ''сержант'' ё ''старшина'', [[таҳмдор]] бо ''лейтенант'' ё ''капитан'', [[Сарвашт|ваштсолор]] бо ''майор'', [[Сарҳанг|дирафшсолор]] бо ''полковник'', [[гундсолор]] бо ''генерал-майор'' ё ''генерал-лейтенант'' ва [[Сипаҳсолор|сипаҳбад]] бо ''генерал-полковник'' ё ''генерали артиш'' баробар будаанд.

= Эзоҳ =
{{эзоҳ}}
= Адабиёт =</text>
      <sha1>lektea9e53ztqc8qaicxltq8lqflpzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сарҳанг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214103</id>
    <revision>
      <id>1487865</id>
      <parentid>1453771</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:07:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25013" sha1="mbs1dmj98tshiw7drml39b13miy8lx3" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-5-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-5-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Сарҳанг''' 
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯи заминӣ]], [[Нерӯи ҳавоӣ]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''سرهنگ'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-5]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Гундсолор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Сарҳангёр]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новхудо якум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سرهنگ'''}}&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot;&gt;{{Cite web |url=https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ |title=''Сипаҳбад Муҳаммад Козимӣ''. Фарҳанги вожаҳои низомӣ. – Теҳрон: Чопхонаи Артиши шоҳаншоҳӣ, 1355 (чопи дувум) – 440 саҳ. — с. 199 |accessdate=2024-08-15 |archivedate=2023-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731081254/https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ }}&lt;/ref&gt;|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Полковник''&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=428|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;|{{парчамбандӣ|USA}} ''Colonel'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-5}}|
}}

'''Сарҳанг''' ({{lang-fa|'''سرهنگ'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Сардор|сардорӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]], [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|интизомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[сарҳангёр]] ва пойинтар аз [[гундсолор]] дорад ва баробар бо [[новхудо якум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''полковник''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сарҳангёр]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Сарҳанг'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Гундсолор]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Сарҳанг'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ''фармондеҳи'' ''[[ҳанг]]''ро дорад, ки [[Ягон|яконе размӣ]] ва идориву иқтисодиест, ки хурдтар аз [[гунд]] буда ва маъмулан аз ду – чаҳор [[гурдон]] ташкил мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392.|accessdate=2022-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; полк&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=статья «Полк»|заглавие=[[Военная энциклопедия (1994—2004)|Военная энциклопедия]]|том=6|ответственный=под ред. П. В. Грачёв|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=2002|страницы=483—490|страниц=639|тираж=10 000|isbn=5-203-01873-1}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==

«''Сарҳанг''» ({{lang-fa|'''سرهنگ'''}} &lt; {{lang-pal|''sarhang''}} &lt; {{lang-peo|''*sara-''}} ‘''сар''; ''пеш''’ + √''θang-'' ‘''кашидан''; ''ҳанҷидан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;{{книга |автор= Ҳасандӯст, Муҳаммад |заглавие= Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ|nodot= |язык=fa |ответственный= Фарҳангистони забону адаби форсӣ |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= Нашри осор |год= 1393 |том= 3 |страниц= |страницы= |isbn= 978-600-6143-57-6 |ref= }}&lt;/ref&gt;) [[вожа]]ест куҳан ва дар дастнавиштаҳои суғдӣ, ки аз садаҳои VIII — X милодӣ боз мондаанд&lt;ref&gt;''Рагоза А.Н.'' Согдийские фрагменты Центрально-Азиатского собрания Института Востоковедения. – М.: Наука, 1980. – с. 27; 54&lt;/ref&gt;, «''srδ’nk; srδnng; srϑng''» навиштаву [''sarθang''] хонда мешуда ва маънояш «''фармондеҳ, [[сардор]], сарҳанг, сарвар''» будааст&lt;ref&gt;{{книга |автор= Қариб, Бадруззамон |заглавие= Фарҳанги суғдӣ (суғдӣ-форсӣ-инглисӣ) |nodot= |язык=en, fa |ответственный= |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= «Фарҳангон» |год= 1995 |том= |страниц= |страницы= 361 – 362 |isbn= 964-5558-06-9 |ref= }}&lt;/ref&gt;. Дар забони порсии миёна низ «''sarhang''» ‘''сардор'', ''фармондеҳ''’ буда ва ин маъниро дар форсии дарӣ низ нигаҳ доштааст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/183855/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF |title=''Деҳхудо'', ''Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399. |accessdate=2021-12-10 |archivedate=2021-12-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210125211/https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/183855/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF }}&lt;/ref&gt;. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] дар «[[Шоҳнома]]» сурудааст:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Набояд ки аз кордорони ман,''
''Зи сарҳангу ҷангӣ саворони ман.''
''Бихуспад касе дил пур аз орзӯй,''
''Гар аз банда, гар мардуми некхӯй''&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 7. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5.]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

Дар сипоҳи [[Сомониён]] ва [[Ғазнавиён]] ''сарҳанг'' сардору фармондеҳи [[ҳанг|''фавҷ'']]ро мегуфтанд&lt;ref&gt;''Анварӣ, Ҳасан''. Истилоҳоти девонии давраи Ғазнавӣ ва Салҷуқӣ. – Теҳрон: Сухан, 1373. – с. 133.&lt;/ref&gt;. Аз ин рӯ, аз дер боз «''сарҳанг''»-ро сохташуда аз ду вожа шумурдаанд: «''сар''» (‘''сардор''’) + «''[[ҳанг]]''» ({{lang-fa|'''هنگ'''}} «''[[сипоҳ]]'', ''[[лашкар]]''» &lt; {{lang-pal|''hang''}} «''нерӯ'', ''зӯр''»). Чунончи, фарҳанги «''[[Ғиёсу-л-луғот]]''» (1826) ба нақл аз фарҳангу вожаномаҳои куҳантари «''[[Фарҳанги Ҷаҳонгирӣ]]''» (1608), «''[[Бурҳони қотеъ]]''» (1652), «''[[Фарҳанги Рашидӣ]]''» (1654), «''[[Баҳори Аҷам]]''» (1739), «''сарҳанг''»-ро чунин таъриф кардааст: «Кӯтвол ва ваҷҳи тасмия он, ки ''сар'' ба маънии ''сардору амир'' ва ''ҳанг'' ба маънии ''сипоҳ''»&lt;ref&gt;[https://turuz.com/fa/book/title/%C4%9Eiyasul+Lu%C4%9Fat+I-II++%C4%9Eiyas%C9%99ddin+M%C9%99h%C9%99mm%C9%99d ''Ғиёс-ул-луғот''. Таълифи Ғиёсиддин Муҳаммад ибни Ҷалолиддин ибни Шарафиддин Ромпурӣ (ба соли 1242 ҳиҷрии қамарӣ); бо ҳавошӣ ва изофот, ба кӯшиши Муҳаммад Дабири Сиёқӣ, Теҳрон, 1337 хуршедӣ, ҷилди 2, сод – ё. — с. 545]&lt;/ref&gt;. «''[[Фарҳанги Онандроҷ]]''» (1888) дар таърифи «''сарҳанг''» овардааст: «''сардору пешрави лашкару сипоҳ, чи '''ҳанг''' ба маънии '''сипоҳ''' низ омада''». Ҳамин таъриф дар «''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''» низ оварда шудааст&lt;ref&gt;{{книга |автор= |заглавие= Фарҳанги забони тоҷикӣ |nodot= |язык= tg |ответственный= М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ |ссылка= https://archive.org/details/FarhangEZabanETajikiJildEDuvumTajikFarsi/page/n213?q=%D1%81%D0%B0%D1%80%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3 |место= М. |издательство= «Советская Энциклопедия» |год= 1969 |том= 2 |страниц= 730 |страницы= 214 |isbn= |ref= }}&lt;/ref&gt;.

[[Фарҳангистони забон ва адаби форсӣ|''Фарҳангистони Эрон'']] бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' дар соли 1935 «''сарҳанг''»-ро баробари дараҷаи низомии «''кулунел''» ({{lang-fa|'''کلنل'''}} &lt; {{lang-fr|''colonel''}}) ниҳод ва «''ҳанг''»-ро ҷойгузини «''режимон''» ({{lang-fa|'''رژیمان'''}} &lt; {{lang-fr|''régiment''}}) ва «''фавҷ''» (аз {{lang-ar|'''فوج'''}}) кард&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод. — саҳ. 38 |accessdate=2019-01-24 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;. «''Сарҳанг''» дар «''[[Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ]]''» низ чун истилоҳи низомӣ ба маънои «''фармондеҳи ҳанг (қисми низомӣ, ки ба полк баробар аст)''» оварда шудааст&lt;ref&gt;{{книга |автор= |заглавие= Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд) |nodot= |язык= tg |ответственный= Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон|ссылка= |место= Душанбе |издательство= Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ|год= 2008 |том= 2 |страниц= 950|страницы= 515|isbn= |ref= }}&lt;/ref&gt;. Аз ин рӯ, истилоҳоти «''сарҳанг''» ва «''ҳанг''» барои ҷойгузин кардани истилоҳоти русии «''полковник''» ва «''полк''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

''Сарҳанг'' ҳамчун симату дараҷаи низомӣ нахустин бор дар [[сипоҳ]]и [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо|Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву ''ҳазорабад'' ({{lang-peo|''*hazārapati-''}}) номида мешуда, ки фармондеҳи як [[ҳанг|''ҳазора'']] ({{lang-peo|''*hazāra-''}}) будааст&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 57&lt;/ref&gt;. ''Ҳазора'' аз 10 [[Вашт|''сада'']] ({{lang-peo|''*θata-''}}) ташкил мешуд ва 1 000 сарбозро дар бар мегирифт. Ҳар ''ҳазора'' ё ''ҳанг'' барои худ [[дирафш]] ({{lang-peo|''drafša-''}} дошт&lt;ref&gt;[https://fr.wikisource.org/w/index.php?title=Page:Pottier_-_Douris_et_les_Peintres_de_vases_grecs,_Laurens.djvu/111&amp;action=edit&amp;redlink=1 ''E. Pottier'', Douris et les peintres de vases grecs, London, 1909, p. 105 fig. 20, Plate XXV.b]&lt;/ref&gt;. Аз ин рӯ, ''ҳазора'' дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, ''дирафш'' ({{lang-pal|''drafš''}}) ном гирифта ва сардори он, яъне ''сарҳанг'', ''дирафш-солор'' ({{lang-pal|''drafš-sālār''}}) хонда мешуд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;. Дар сипоҳи [[Давлати Сосониён|Сосониён]] (224 — 651) низ ҳамин радабандӣ ва номгузорӣ ба кор мерафта, вале ҳар ''дирафш'' аз ду ''[[вашт]]'' ({{lang-pal|''wašt''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбозро дар бар мегирифт&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;.

Дар паи шикасти шоҳаншоҳии Сосониён аз мусулмонон ва густариши ислом дар Эронзамин, [[Хилофати Араб|арабҳо]] бархе аз истилоҳоти низомии эрониро вом гирифтанд ва бархеро низ бо истилоҳоти арабӣ ҷойгузин карданд. Чунончи, {{lang-ar|'''عسکر''' [''аскар'']}} аз {{lang-pal|''laškar''}}, {{lang-ar|'''جند''' [''ҷунд'']}} аз {{lang-pal|''gund''}} ва {{lang-ar|'''فیج''' [''файҷ'']}} аз {{lang-pal|''payg''}} (''пиёда'') вом гирифта шудаанд&lt;ref&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;, вале ''дирафш'' ҷояшро ба ''фавҷ'' ({{lang-ar|'''فوج'''}}) додааст.

Дар сипоҳи [[Давлати Сомониён|Сомониён]] ([[соли 819|819]] — [[соли 999|999]]) сарфармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳро ''[[сипаҳсолор]]'' ({{lang-fa|'''سپه‌سالار'''}}) ва фармондеҳи фавҷро ''сарҳанг'' ({{lang-fa|'''سرهنگ'''}}) меномиданд&lt;ref&gt;{{книга |автор= Ноҷӣ, Муҳаммадризо |заглавие= Фарҳангу тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён |ответственный= |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= Амири Кабир |год= 1386 |том= |страниц= 904 |страницы= 252 |isbn= 964-00-1086-3|ref= http://libisbn.ru/Farhang-va-tamaddun-i-Islami-dar-qalamraw-i-Samaniyan--or--cnivishtah-i-Muhammad-Riza-Naji/1/bibgjha}}&lt;/ref&gt;.

''Сарҳанг'' ҳамакнун яке аз [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|дараҷаҳои афсарӣ дар Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] ва баробар бо ''полковник'' дар [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] аст.

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Сардорон]]

== Адабиёт ==
* Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»
* Абулқосим Фирдавсӣ. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 7. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5.
* Анварӣ, Ҳасан. Истилоҳоти девонии давраи Ғазнавӣ ва Салҷуқӣ. – Теҳрон: Сухан, 1373.
* Ғиёс-ул-луғот. Таълифи Ғиёсиддин Муҳаммад ибни Ҷалолиддин ибни Шарафиддин Ромпурӣ (ба соли 1242 ҳиҷрии қамарӣ); бо ҳавошӣ ва изофот, ба кӯшиши Муҳаммад Дабири Сиёқӣ, Теҳрон, 1337 хуршедӣ, ҷилди 2, сод – ё.
* Деҳхудо, Алиакбар. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399.
* Қариб, Бадруззамон. Фарҳанги суғдӣ (суғдӣ-форсӣ-инглисӣ). — Теҳрон: «Фарҳангон», 1995. ISBN 964-5558-06-9.
* Ноҷӣ, Муҳаммадризо. Фарҳангу тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён. — Теҳрон: Амири Кабир, 1386. — 904 с. — ISBN 964-00-1086-3.
* Рустоӣ, Муҳсин. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод.
* Фарҳанги забони тоҷикӣ. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2.
* Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд). Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ.
* Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. 
* Ҳасандӯст, Муҳаммад. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6.
* Военная энциклопедия / под ред. П. В. Грачёв. — М.: Воениздат, 2002. — Т. 6. — С. 483—490. — 639 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-203-01873-1.
* Никоноров В. П. К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005.
* Рагоза А.Н. Согдийские фрагменты Центрально-Азиатского собрания Института Востоковедения. – М.: Наука, 1980.
* J. Marquart, Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896.
* Kaveh Farrokh, Gholamreza Karamian, Katarzyna Maksymiuk. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0.
* E. Pottier, Douris et les peintres de vases grecs, London, 1909.
* Farrokh, Kaveh. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131.
* Tafazzoli A. Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.
{{Дараҷаҳои низомӣ}}</text>
      <sha1>mbs1dmj98tshiw7drml39b13miy8lx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саргурд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214107</id>
    <revision>
      <id>1487864</id>
      <parentid>1458437</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22148" sha1="g7715m0cblg47hbggp3t92df8wptsw3" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-3-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-3-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Саргурд'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''سرگرد'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаи низомӣ|OF-3]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Сарҳангёр]]
| дараҷаи пойинтар = [[Сарвашт]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новхудо севум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سرگرد'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Майор''&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=171; 428|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;|{{парчамбандӣ|USA}} ''Major'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-3}}|
}}

'''Саргурд''' ({{lang-fa|'''سرگرد'''}}) —  [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Сардор|сардорӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]], [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|интизомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[сарвашт]] ва пойинтар аз [[сарҳангёр]] дорад ва баробар бо [[новхудо севум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot;&gt;{{Cite web |url=https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ |title=''Сипаҳбад Муҳаммад Козимӣ''. Фарҳанги вожаҳои низомӣ. – Теҳрон: Чопхонаи Артиши шоҳаншоҳӣ, 1355 (чопи дувум) – 440 саҳ. — с. 197 |accessdate=2024-08-15 |archivedate=2023-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731081254/https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сарвашт]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Саргурд'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сарҳангёр]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

Мақоми созмонии ''саргурд'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан ''фармондеҳи'' ''[[гурдон]]'' (баталион&lt;ref&gt;{{ЭМТ|Баталион|муаллиф=|2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 1, статья «Батальон»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П. В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1997|страницы=383—384|страниц=639|тираж=10 000|isbn=5-203-01655-0}}&lt;/ref&gt;) аст, ки он [[Ягон|ягони тактикиест]], ки аз як ситоди фармондеҳӣ ва ду ё чанд [[вашт]] ва ягонҳои хурдтар ташкил мешавад ва бахше аз [[ҳанг]] ё [[гунд]] ва ё ягоне мустақил аст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. — с. 160 |accessdate=2021-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==

«''Саргурд''» ({{lang-fa|«'''سرگرد'''»}}) аз дер боз ба маънои «''фармондеҳи [[Гурдон|дастае аз лашкар]]''» ба кор меравад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/13702 |title=''Билгиромӣ, Ғуломалихон Озод''. Хизонаи омира. — Ҳинд (Конпур), 1871; 1900 |accessdate=2019-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200928184200/http://afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/13702 |archivedate=2020-09-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Фарҳанг&quot;&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot;&gt;''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. — Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. — 950 саҳ. — ISBN 978-99947-715-5-4.&lt;/ref&gt; ва аз ду вожа сохта шудааст: 

&lt;blockquote&gt;[[Сардор|''сар'']] + [[Гурдон|''гурд'']] (аз {{lang-fa|«'''گرد'''»}} «''паҳлавон'', ''далер''; ''ҷанговар''»&lt;ref name=&quot;Фарҳанг&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot; /&gt; &lt; {{lang-pal|''gurd''}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |title=''MacKenzie, D. N.'', A Concise Pahlavi Dictionary, London, etc.: Oxford University Press, 1971. — 236 pp. ISBN 0-19-713559-5. — p. 38 |accessdate=2019-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121203034323/http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |archivedate=2012-12-03 }}&lt;/ref&gt; &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''vr̥ta-'' аз √*''vr̥t-'' : *''vart-'' ‘''муҳофизат кардан; поидан; муқовимат кардан''’&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6. ҷ. 4, с. 2361.&lt;/ref&gt;).&lt;/blockquote&gt; 

Мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''сар'') + сифат (''гурд'')] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди ''вожасозии таркиб'' истифода шудааст.

«''[[Гурдон]]''» ба маънии «''сипоҳиён'', ''лашкариён'', ''ҷанговарон''» дар «[[Шоҳнома]]» бисёр ба кор рафтааст. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] гуфта:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Бирав бо [[сипоҳ]]е ба кирдори кӯҳ,''
''Гузин кун зи [[гурдон]]и [[лашкар]] [[гурӯҳ]]''&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5.]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

Истилоҳоти «''саргурд''» ва «''гурдон''»-ро соли 1935 [[Фарҳангистони забон ва адаби форсӣ|''Фарҳангистони забони Эрон'']] бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' ҷойгузини дараҷаи низомии «''майор''» (аз {{lang-fr|major}} &lt; {{lang-la|maior}} «''меҳтар'', ''[[сардор]]''») ва вомвожаи «''баталион''» (аз {{lang-fr|bataillon}} &lt; {{lang-it|Battaglione}} «''даста''» &lt; {{lang-it|Battaglia }} «''гурӯҳ''») кард&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314—1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод. — саҳ. 38 |accessdate=2019-01-24 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;.

Истилоҳоти «''саргурд''» ва «''гурдон''» барои ҷойгузин кардани дараҷаи низомии «''майор''» (русӣ аз {{lang-de|Major}} &lt; {{lang-fr|major}} &lt; {{lang-la|maior}} «''меҳтар'', ''сардор''») ва вомвожаи «''баталион''» (аз {{lang-fr|bataillon}} &lt; {{lang-it|Battaglione}} «''даста''» &lt; {{lang-it|Battaglia }} «''гурӯҳ''») ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] низ пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
{{Сипоҳи Сосониён}}

[[Ягон|Якони размии]] баробар бо ''гурдон'' нахустин бор дар сипоҳи Сосониён (224 — 651 милодӣ) ташкил шудааст. Дар замони Сосониён ''[[сипоҳ]]'' ({{lang-pal|''spāh''}}) аз чанд ''[[гунд]]'' ({{lang-pal|''gund''}})&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt; ташкил мешуда, ки 5 000 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳашро ''[[гундсолор]]'' ({{lang-pal|''gund-sālār''}}) мехонданд&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot;&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Ҳар ''гунде'' аз чанд [[ҳанг|''дирафш'']] ({{lang-pal|''drafš''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбоз дошт. Ҳар ''дирафше'' аз ду ''[[вашт]]'' ({{lang-pal|''wašt''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбоз дошт ва камобеш баробар бо [[гурдон]] дар артишҳои кунунӣ буд. Ҳар ''ваште'' аз чанд ''[[таҳм]]'' ({{lang-pal|''tahm''}})&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2019-09-10 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt; созмон меёфт, ки ҳар кадоме 100 сарбоз доштанд. Ҳар ''таҳме'' аз чанд ''[[разма|рада]]'' ({{lang-pal|''radag''}})&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/voennaya-razvedka-v-sasanidskom-irane-organizatsiya-deyatelnosti-i-istochniki-informatsii ''Дмитриев В.А.'' Военная разведка в сасанидском Иране: организация деятельности и источники информации // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. 2016. № 1. С. 9–22. Прим. 12 на стр. 18]&lt;blockquote&gt;... Впрочем, из среднеперсидских эпиграфических источников середины III в. н.э. (граффити в Дура-Европосе, датируемые 253 г.) известно о существовании армейских писцов (видимо, более низкого ранга, нежели ''dabīr-i sipāh''), называвших себя ''dibīr-ī tahm'' и ''dibīr-ī radag'' [24, c. 244; 25].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 10 сарбозро дар бар мегирифт. Фармондеҳи ''дирафш'' [[сарҳанг|''дирафшсолор'']] ({{lang-pal|''drafš-sālār''}})&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, фармондеҳи ''вашт'' [[сарвон|''ваштсолор'']] ({{lang-pal|''wašt-sālār''}})&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, сардори ''таҳма'' ''[[таҳмдор]]'' ({{lang-pal|''tahmdār''}})&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 145. сн. 18]&lt;blockquote&gt;В документе Nov 280 из архива Старой Нисы фигурируют два лица, носящие звание ''tgmdr'' («начальник тагмы»), состоящее из двух частей – греч. «''τάγμα''» («''легион''») и парф. ''dār'' («начальствующий»). Предполагается, что это звание – калька с римского военного термина в греческой передаче «τάγματάρχος» ‘начальник легиона’, появившееся в парфянском военном лексиконе как раз в связи с депортацией воинов Красса в восточные районы Парфии, где они были организованы в отряды под началом парфянских тагмадаров и, в том числе, трудились на сельскохозяйственных работах [Дьяконов, Ливщиц 1966: 148 – 152]. Кстати, слово «тагма» в пехлевийской форме ''tḥmy'' как обозначение воинского подразделения зафиксировано в надписи, оставленной сасанидскими солдатами в синагоге Дура-Европос [Луконин 1987: 266, примеч. 62].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ва сардори рада эҳтимолан ''радабон'' ({{lang-pal|''*radagbān''}}) номида мешуд.

Фармондеҳи сипоҳ [[сипаҳсолор|''сипаҳбад'']] ({{lang-pal|''spāhbed''}}) хонда мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4]&lt;/ref&gt;. Баландпоятарин мақоми низомӣ пас аз [[шоҳаншоҳ]] дар замони Сосониён [[Артишсолор|''артишдорон-солор'']]  ({{lang-pal|''artēštārān-sālār''}}) номида мешуд&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestaran-salar-chief-of-the-warriors-a-high-ranking-title-in-sasanian-times-see-artestar- ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀRĀN SĀLĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, p. 662]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Очерк истории древнего Ирана. М., 1961. С. 291&lt;/ref&gt;.

''Саргурд'' ҳамакнун яке аз [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|дараҷаҳои афсарӣ]] дар [[Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Исломии Эрон]]&lt;ref&gt;''Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом''. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. — 3 ҷилд. ISBN: ҷ. 1: 978-964-8637-92-2; ҷ. 2: 978-964-8637-89-2; ҷ. 3: 978-964-8637-91-5&lt;/ref&gt; ва баробар бо ''майор'' дар [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] аст&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Ному нишони саргурд дар нерӯҳои мусаллаҳи бархе аз кишварҳо ==
&lt;gallery&gt;
File:Australian Army OF-3.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Австралия]]&lt;/div&gt;
File:Bangladesh-army-OF-3.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Банглодеш]]&lt;/div&gt;
File:Army-BEL-OF-03.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Белгия]]&lt;/div&gt;
File:Major_Exército.gif|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Бразилия]]&lt;/div&gt;
File:GAF army major.jpg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Гурҷистон]]&lt;/div&gt;
Dominican Republic's Military Major and and Lieutenant Comander Rank Insignia.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Ҷумҳурии Доминикана|Доминикан]]&lt;/div&gt;
Army-USA-OF-03.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]]&lt;/div&gt;
US Army O4 shoulderboard rotated.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;ИМА ({{small|сентябри 1959 — октябри 2014}})&lt;/div&gt;
Mayor pdh ad.png|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Индонезия]]&lt;/div&gt;
IDF rav seren.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Исроил]]&lt;/div&gt;
IFRmajor.PNG|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Исландия]]&lt;/div&gt;
IT-Army-OF3.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Италия]]&lt;/div&gt;
Cdn-Army-Maj(OF-3)-2014 - Copy.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Канада]]&lt;/div&gt;
Rank insignia of mayor of the Colombian Army.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Колумбия]]&lt;/div&gt;
Army-POL-OF-03.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Лаҳистон]]&lt;/div&gt;
Major-arm.png|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Мақдунияи Шимолӣ]]&lt;/div&gt;
Major_of_Malaysian_Army.png|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Малайзия]]&lt;/div&gt;
File:Rank_Army_Hungary_OF-03.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Маҷористон]]&lt;/div&gt;
EgyptianArmyInsignia-Major.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Миср]]&lt;/div&gt;
Nl-landmacht-majoor.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Нидерланд]]&lt;/div&gt;
16 - Major.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Португалия]]&lt;/div&gt;
RO-Army-OF3.png|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Руминия]]&lt;/div&gt;
Army-HRV-OF-03.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Хорватия]]&lt;/div&gt;
Major_of_the_Indian_Army.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Ҳинд]]&lt;/div&gt;
CzArmy 2011 OF3-Major shoulder.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Чехия]]&lt;/div&gt;
Sargord.png|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|Эрон]]&lt;/div&gt;
ES-Army-OF3.png|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Эстония]]&lt;/div&gt;
File:Army-GRE-OF-03.svg|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Юнон]]&lt;/div&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Сардорон]]
{{Ягонҳои низомӣ}}
{{Дараҷаҳои низомӣ}}</text>
      <sha1>g7715m0cblg47hbggp3t92df8wptsw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дараҷаи низомӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214109</id>
    <revision>
      <id>1487856</id>
      <parentid>1485458</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28803" sha1="6jbfxl3s9ax3fj2wntrkje1013zl6eu" xml:space="preserve">'''Рутбаи ҳарбӣ''' — аломати фарқкунандаи ҳарбӣ аст, ки вобаста ба таҳсилот, мансаби ишғолкарда ва собиқаи хидмат ба хидматчиёни ҳарбӣ ва уҳдадорони ҳарбӣ дода мешавад&lt;ref name=&quot;Қонун&quot;&gt;[http://mmk.tj/content/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-уҳдадории-ҳарбӣ-ва-хидмати-ҳарбӣ/ ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ УҲДАДОРИИ УМУМИИ ҲАРБӢ ВА ХИЗМАТИ ҲАРБӢ]{{Пайванди мурда|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

'''Дараҷабандии низомӣ''' сомонае мунтазам барои ташхиси силсиламаротиб дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]] ё ниҳодҳое аст, ки тавассути низом созмондеҳӣ мешаванд. Дараҷаҳои низомӣ нишондиҳандаи донишу коршиносиву шоистагии афсарон дар раҳбарӣ ва фармондеҳии [[Ягони низомӣ|ягоне]] аз нерӯҳои мусаллаҳ ҳастанд. 

Дараҷаҳои низомӣ маъмулан бо нишонаҳое намоёнидаву шинохта мешаванд, ки дар пӯшоки ҳамсон дӯхта ё часпонда шудаанд.
&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
! colspan=&quot;1&quot; |{{flagicon|Tajikistan}}'''[[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
! colspan=&quot;12&quot; |[[Афсар]]он
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
! [[Дараҷаи низомӣ|Поя]]
! colspan=&quot;4&quot; | [[Солор]]он
! colspan=&quot;3&quot; | [[Сардор]]он
! colspan=&quot;4&quot; | [[Саркарда]]гон
! cosplan=&quot;1&quot; | [[Курсант|Размомӯзон]]
|- align=&quot;center&quot;
| '''Сардӯшиҳо'''&lt;br&gt;'''Ҷашнӣ'''
|[[File:Tajikistan-Army-OF-9.png|50px]]
|[[File:1955arm-tu03.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F7LtGen_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F6MajGen_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F5Col_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F4LtCol_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F3Major_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F2Capt_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F1FstLt_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F1-2Lt_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F1-3SubLt_since_2010par.svg|50px]]
|[[File:RAF_A_F0-Kur_since_2010par.svg|50px]]
|- align=&quot;center&quot;
| '''Ҳаррӯза'''
| [[File:Tajikistan-Army-OF-9e.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-8.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-7.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-6.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-5.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-4.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-3.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-2.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-1c.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-1b.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-1a.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-(D).png|50px]]
|- align=&quot;center&quot;
| '''Размӣ'''
| [[File:OF09_Army_general_fu-2013.png|50px]]
| [[File:18gen3.png|50px]]
| [[File:17gen2.png|50px]]
| [[File:16gen1.png|50px]]
| [[File:15Polk.png|50px]]
| [[File:14podpol.png|50px]]
| [[File:13mj.png|50px]]
| [[File:12kpt.png|50px]]
| [[File:11stlt.png|50px]]
| [[File:10lt.png|50px]]
| [[File:9mllt.png|50px]]
| [[File:RAF_A_R1Kursant_2010_field.png|34px]]
|- align=&quot;center&quot; valign=&quot;top&quot;
| [[Дараҷаи низомӣ|'''Дараҷаҳо''']]&lt;br&gt;кунунӣ
| Генерали артиш
| Генерал-полковник
| Генерал-лейтенант
| Генерал-майор
| Полковник
| Подполковник
| Майор
| Капитан
| Лейтенанти калон
| Лейтенант
| Лейтенанти хурд
| Курсант
|- align=&quot;center&quot; valign=&quot;top&quot;
| пешниҳодӣ&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot;&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ Умед Джайхани: В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;
| [[Артишсолор]]
| [[Сипаҳсолор]]
| [[Лашкарсолор]]
| [[Гундсолор]]
| [[Сарҳанг]]
| [[Сарҳангёр]]
| [[Саргурд]]
| [[Сарвашт]]
| [[Таҳмабон]]
| [[Таҳмадор]]
| [[Таҳмавар]]
| [[Курсант|Размомӯз]]
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;
| {{iw|Ҳамто дар НАТО||en|Ranks and insignia of NATO}}
| OF-9
| OF-8
| OF-7
| OF-6
| OF-5
| OF-4
| OF-3
| OF-2
| colspan=&quot;3&quot; | OF-1
| OF(D) and student officer
&lt;noinclude&gt;
[[Гурӯҳ:Артиши Тоҷикистон]]
&lt;/noinclude&gt;
|-
|}
&lt;noinclude&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#FFFFFF; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;&quot;
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
! colspan=&quot;13&quot; | {{flagicon|Tajikistan}} '''[[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]'''
|- bgcolor=&quot;#dadada&quot;
! [[Дараҷаи низомӣ|Поя]]
! colspan=&quot;2&quot; | [[Размсоз]]он
! colspan=&quot;4&quot; | [[Размовар]]он
! colspan=&quot;2&quot; | [[Сарбоз]]он
|- align=&quot;center&quot;
| '''Сардӯшиҳо'''&lt;br /&gt;'''Ҷашнӣ'''&lt;br /&gt;
| [[File:Rank_insignia_of_старший_прапорщик_of_the_Soviet_Army.svg|50px]]
| [[File:Rank_insignia_of_прапорщик_of_the_Soviet_Army.svg|50px]]
| [[File:Russia-Army-OR-8-2010.svg|50px]]
| [[File:Russia-Army-OR-7-2010.svg|50px]]
| [[File:Russia-Army-OR-5-2010.svg|50px]]
| [[File:Russia-Army-OR-4-2010.svg|50px]]
| [[File:Russia-Army-OR-2-2010.svg|50px]]
| [[File:Russia-Army-OR-1-2010.svg|50px]]
|- align=&quot;center&quot;
| '''Ҳаррӯза'''
| [[File:Tajikistan-Army-OR-9b.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OR-9a.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OR-8.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OR-7.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OR-6.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OR-5.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OR-4.png|50px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OR-1.png|50px]]
|- align=&quot;center&quot;
| '''Размӣ'''&lt;br /&gt;
| [[File:8stprp.png|50px]]
| [[File:7prp.png|50px]]
| [[File:6starsh.png |50px]]
| [[File:5stsg.png|50px]]
| [[File:4sg.png|50px]]
| [[File:3ML.png|50px]]
| [[File:2efr.png|50px]]
| [[File:1pvt.png|50px]]
|- align=&quot;center&quot; valign=&quot;top&quot;
| [[Дараҷаи низомӣ|'''Дараҷаҳо''']]&lt;br&gt;кунунӣ
| Прапоршики калон
| Прапоршик
| Старшина
| Сержанти калон
| Сержант
| Сержанти хурд
| Ефрейтор
| Қаторӣ
|- align=&quot;center&quot; valign=&quot;top&quot;
| пешниҳодӣ&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot;/&gt;
| [[Размсоз]]
| [[Размпардоз]]
| [[Размозмо]]
| [[Разморо]]
| [[Размдор]]
| [[Размовар]]
| [[Размёр]]
| [[Сарбоз]]
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;
| {{iw|Ҳамто дар НАТО||en|Ranks and insignia of NATO}}
| OR-9
| OR-9
| OR-8
| OR-7
| OR-6
| OR-5
| OR-4
| OR-1
|}
&lt;noinclude&gt;
[[Гурӯҳ:Артиши Тоҷикистон]]
&lt;/noinclude&gt;

= Таърихчаи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ =
Дараҷаҳои низомии тоҷикӣ реша дар таърихи низомии мардумони эронитабор доранд ва аз истилоҳоту лақабҳо ва мансабҳои низомии [[Ашкониён]], [[Сосониён]], [[Сомониён]] ва [[дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] баргирифта ва ё аз рӯи онҳо сохта шудаанд&lt;ref name=&quot;Джайхани&quot; /&gt;.

Деринатарин ёдкард аз нерӯҳои размии ниёкони тоҷикон дар «[[Авесто]]» ва сангнавиштаҳои шоҳаншоҳони [[Ҳахоманишиён|Ҳахоманишӣ]] боз монда, ки ''*kāra-'' ‘''мардум-сипоҳ''’ (&lt; ҳиндуурупоӣ: ''*koro-s'', ''*kori̯o-s'' ‘''[[ҷанг]]''; ''[[сипоҳ]]'', ''[[лашкар]]''’ &lt; олмонӣ: ''Heer'' ‘''[[артиш]]''; ''[[нерӯи заминӣ]]''’; инглисии куҳан: ''Here'' ‘''артиш''’)&lt;ref&gt;''Эдельман Д. И.'' Этимологический словарь иранских языков / Институт языкознания РАН. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2011. — Т. 4 (i—k). — 416 с. — 800 экз. — ISBN 5-02-018124-2, ISBN 978-5-02-036478-3. (в пер.). — стр. 389—391&lt;/ref&gt; ва *''spāda''- ‘''сипоҳ''’ хонда шудаанд. 

Дар нерӯҳои размии Эрони бостон нақши вижаеро [[Гардуна|гардунасаворон]] доштанд, ки дар «[[Авесто]]» ''raθaē-štar-'' (аз {{lang-ae|''raθa-''}} ‘''гардуна''’ + štar- ‘''истода''’) номида шудаанд&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;. Ҳамин вожа дар забони {{lang-pal|''artēštār''}} шуда ва «[[артиш]]» аз он гирифта шудааст&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-55-2.&lt;/ref&gt;.

=== Сипоҳи Ҳахоманишиён ===
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Сипоҳи Ҳахоманишиён'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягон|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Рада|''*daθa-'']]
| 10 сарбоз
| [[Размовар|''*daθapati-'']]
|-
| [[Вашт|''*θata-'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвашт|''*θatapati-'']]
|-
| [[Ҳанг|''*hazāra-'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']]
|-
|[[Гунд|''*baivara-'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''*baivarapati-'']]
|-
| [[Сипоҳ|''*spāda-'']]
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']]
|}

Нерӯҳои мусаллаҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) бар бахшбандии даҳгонӣ созмон ёфтаву ба забони {{lang-peo|''*spāda-''}} [''сипоҳ''] хонда мешудаанд. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён аз 10 ''сарбоз'' як [[разма|''*daθa-'']] [''даҳа''] ташкил мешуда ва сардораш [[Размовар|''*daθapati-'']] [''даҳабад''] хонда мешудааст&lt;ref name=&quot;Hinz&quot;&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''даҳа'' як [[вашт|*θata-]] [''сада''] ташкил мешуда ва фармондеҳаш [[Сарвашт|''*θatapati-'']] [''садабад''] номида мешудааст&lt;ref name=&quot;Hinz&quot; /&gt;. Аз 10 ''сада'' як [[ҳанг|''*hazāra-'']] [''ҳазора''] ташкил мешуда ва фармондеҳаш [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']] [''ҳазорбад''] хонда мешудааст&lt;ref name=&quot;Marquart&quot;&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''ҳазора'' як [[лашкар|''*baivara-'']] [''бевара''] ташкил мешуда, ки фармондеҳаш [[Лашкарсолор|''*baivarapati-'']] [''беварбад''] номида мешудааст&lt;ref name=&quot;Marquart&quot; /&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']] [''сипаҳбад''] хонда мешудааст&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391.&lt;/ref&gt;.

Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, ''даҳа'' бо [[Разма|''отделение'']], ''сада'' бо [[Вашт|''рота'']], ''ҳазора'' бо [[Ҳанг|''полк'']], ''бевара'' бо [[Лашкар|''дивизия'']] ва ''сипоҳ'' бо [[Артиш|''армия'']] баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, ''даҳабад'' бо ''сержант'' ё ''старшина'', ''садабад'' бо ''лейтенант'' ё ''капитан'', [[Сарҳанг|''ҳазорбад'']] бо ''майор'' ё ''полковник'', [[Гундсолор|''беварбад'']] бо ''генерал-майор'' ё ''генерал-лейтенант'' ва ''сипаҳбад'' бо ''генерал-полковник'' ё ''генерали артиш'' баробар мешаванд.
   
=== Сипоҳи Ашкониён ===
{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''Сипоҳи Ашкониён'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Якон]]ҳо
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Разма|''*radag'']]
| 10 сарбоз
| [[Размовар|''*radagpān'']]
|-
| [[Вашт|''wast'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвон|''wast-sālār'']]
|-
| [[Ҳанг|''drafš'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''drafš-sālār'']]
|-
|[[Гунд|''gund'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''gund-sālār'']]
|-
| [[Сипоҳ|''spāδ'']]
| 50 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''spāδpat'' ё ''spāδbad'']]
|}
Дудмони паҳлавии [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.]] — [[224]]), ки ҷойгузини дудмони юнонии [[Давлати Селевкиён|Селевкиён]] ([[Соли 312 п.м.|312]] — [[Соли 64 п.м.|64 п.м.]]) шуд, созмони бахшбандии даҳгонии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифт&lt;ref name=&quot;Никоноров&quot; /&gt;. Радабандии сипоҳи Ашкониён чунин будааст&lt;ref&gt;[http://www.ihism.uph.edu.pl/images/PDFs/DRUK_HIS_6/DRUK-SYVNNE.pdf ''Ilkka SYVÄNNE'' * (University of Haifa, Israel) Parthian Cataphract vs. the Roman Army 53 BC-AD 224]{{Пайванди мурда|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;:

Дар [[сипоҳи Ашкониён]] ''даҳаҳо'' ба [[забони паҳлавӣ]] ''*radag'' ([[рада]]), ''садаҳо'' — [[Вашт|''wast'']] [''васт''], ''ҳазораҳо'' — [[Ҳанг|''drafš'']] [''дирафш''], ''бевараҳо'' — [[Гунд|''gund'']] [''гунд''] номида мешуданд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;. Фармондеҳони ин ягонҳо мутаносибан [[Сарвон|''wast-sālār'']] [''васт-солор''], [[Сарҳанг|''drafš-sālār'']] [''дирафш-солор''] ва [[Гундсолор|''gund-sālār'']] [''гунд-солор''] хонда мешуданд&lt;ref&gt;''Ҷалолӣ'', ''Эраҷ''. Артиши Эрон дар асри Сосониён. Теҳрон: Вадиъат, 1384. – 170 с.  ISBN 964-7805-48-9.&lt;/ref&gt;. Нерӯҳои мусаллаҳи Ашкониён низ чун замони Ҳахоманишиён [[Сипоҳ|''spāδ'']] [''сипоҳ''] ва фармондеҳашон [[Сипаҳсолор|''spāδpat'' ё ''spāδbad'']] [''сипаҳбад''] номида мешуд&lt;ref name=&quot;Shahbazi&quot;&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/army-i ''A. Sh. Shahbazi'', “ARMY i. Pre-Islamic Iran,” Encyclopædia Iranica, II/5, pp. 489-499]&lt;/ref&gt;. 

Бояд гуфт, ки сипоҳи подшоҳии [[Арманистон]], ки фармонбардори Эрон буд, низ ҳамчун сипоҳи Ашкониён ба ''гунд'', ''дрош'' ва ''вашт'' бахшбандӣ мешуд&lt;ref name=&quot;Айвазян&quot;&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017.]&lt;/ref&gt;. Ҳануз ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи Арманистон [[вашт|рота]] ба забони {{lang-hy|Վաշտ}} [''вашт''], [[ҳанг]] — ''գունդ'' [''гунд''] ё ''Զորագունդ'' [''зӯрагунд''], [[сарҳанг]] — ''Գնդապետ'' [''гндапет''] ва [[генерал-полковник]] — ''գեներալ—գնդապետ'' [''general-gndapet''] номида мешаванд.

=== Сипоҳи Сосониён ===
{{Main|Сипоҳи Сосониён}}
{{Сипоҳи Сосониён}}
Нерӯҳои мусаллаҳи Сосониёнро ''[[сипоҳ]]'' ({{lang-pal|''spāh''}}) меномиданд, ки бузургтарин якони он ''[[гунд]]'' ({{lang-pal|''gund''}})&lt;ref name=&quot;Tafazzoli&quot;/&gt; будаву 5 000 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳашро ''[[гундсолор]]'' ({{lang-pal|''gund-sālār''}}) мехонданд&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot;&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Ҳар ''гунде'' аз чанд [[ҳанг|''дирафш'']] ({{lang-pal|''drafš''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбоз дошт. Ҳар ''дирафше'' аз ду ''[[вашт]]'' ({{lang-pal|''wašt''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбоз дошт. Ҳар ''ваште'' аз чанд ''[[таҳм]]'' ({{lang-pal|''tahm''}})&lt;ref name=&quot;Asha&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2019-01-31 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt; созмон меёфт, ки ҳар кадоме 100 сарбоз доштанд. Ҳар ''таҳме'' аз чанд ''[[разма|рада]]'' ({{lang-pal|''radag''}})&lt;ref&gt;[https://cyberleninka.ru/article/n/voennaya-razvedka-v-sasanidskom-irane-organizatsiya-deyatelnosti-i-istochniki-informatsii ''Дмитриев В.А.'' Военная разведка в сасанидском Иране: организация деятельности и источники информации // Вестник Нижегородского университета им. Н.И. Лобачевского. 2016. № 1. С. 9–22. Прим. 12 на стр. 18]&lt;blockquote&gt;... Впрочем, из среднеперсидских эпиграфических источников середины III в. н.э. (граффити в Дура-Европосе, датируемые 253 г.) известно о существовании армейских писцов (видимо, более низкого ранга, нежели ''dabīr-i sipāh''), называвших себя ''dibīr-ī tahm'' и ''dibīr-ī radag'' [24, c. 244; 25].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 10 сарбозро дар бар мегирифт. ''Фармондеҳи дирафш'' [[сарҳанг|''дирафшсолор'']] ({{lang-pal|''drafš-sālār''}})&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, ''фармондеҳи вашт'' [[сарвон|''ваштсолор'']] ({{lang-pal|''wašt-sālār''}})&lt;ref name=&quot;Synopsis&quot; /&gt;, ''фармонеҳи таҳм'' ''[[таҳмдор]]'' ({{lang-pal|''tahmdār''}})&lt;ref name=&quot;Никоноров&quot;&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 145. сн. 18]&lt;blockquote&gt;В документе Nov 280 из архива Старой Нисы фигурируют два лица, носящие звание ''tgmdr'' («начальник тагмы»), состоящее из двух частей – греч. «''τάγμα''» («''легион''») и парф. ''dār'' («начальствующий»). Предполагается, что это звание – калька с римского военного термина в греческой передаче «τάγματάρχος» ‘начальник легиона’, появившееся в парфянском военном лексиконе как раз в связи с депортацией воинов Красса в восточные районы Парфии, где они были организованы в отряды под началом парфянских тагмадаров и, в том числе, трудились на сельскохозяйственных работах [Дьяконов, Ливщиц 1966: 148 – 152]. Кстати, слово «''тагма''» в пехлевийской форме ''tḥmy'' как обозначение воинского подразделения зафиксировано в надписи, оставленной сасанидскими солдатами в синагоге Дура-Европос [Луконин 1987: 266, примеч. 62].&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt; ва ''фармондеҳи рада'' эҳтимолан ''радабон'' ({{lang-pal|''*radagbān''}}) номида мешуд. 

''Фармондеҳи сипоҳ'' [[сипаҳсолор|''сипаҳбад'']] ({{lang-pal|''spāhbed''}}) хонда мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4]&lt;/ref&gt;. Дар шоҳаншоҳии Сосонӣ баландпоятарин мақоми низомӣ пас аз [[шоҳаншоҳ]] [[Артишсолор|''артишдорон-солор'']] ({{lang-pal|''artēštārān-sālār''}}) буд&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestaran-salar-chief-of-the-warriors-a-high-ranking-title-in-sasanian-times-see-artestar- ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀRĀN SĀLĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, p. 662]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Очерк истории древнего Ирана. М., 1961. С. 291&lt;/ref&gt;, ки бино бар қаринаҳо, унвони дигаре барои «''Эрон сипоҳбед''» ({{lang-pal|''Ērān spāhbēd''}}) аст, ки то замони подшоҳии Хусрав [[Анӯшервон]] болотарин мақоми низомӣ дар шоҳаншоҳии Сосониён буд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |title=Artēštārān-sālār // ''Донишномаи Эрон'', ҷ. 2, 2503 |accessdate=2012-10-23 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BcugL8gH?url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |archivedate=2012-10-23 }}&lt;/ref&gt;.

Бо таваҷҷуҳ ба ҳамномии яконҳои сипоҳи Арманистон бо Эрон дар замони Сосониён, метавон гуфт, ки шумори нерӯҳо дар яконҳои размии сипоҳи Сосониён низ бо сипоҳи Арманистон ҳамсону баробар будааст. Чунончи, дар сипоҳи Арманистон ҳар гунд аз ду ё се ''дирафш'' ташкил меёфт ва дирафш низ, агар онро бо ''коҳорт'' ({{lang-la|''cohors''}} — якони размии сипоҳи Рум, ки маъмулан аз 500 – 600 сарбоз ташкил мешуд) ҳамсанҷӣ кунем, аз ду ''вашт'' созмон меёфтааст. Дар садаҳои IV — V милодӣ нерӯҳои размии подшоҳии Арманистон аз ''сипоҳҳо'' (ҳар кадоме 10 ҳазор сарбоз доштаанд), ''гундҳо'' (2 000 – 3 000 сарбоз), ''дирафшҳо'' (1 000 сарбоз), ''ваштҳо'' (500 сарбоз) ва ҳамчунин яконҳои хурдтар – ''садаҳо'' ва ''даҳаҳо'' ташкил мешудаанд. Ин сохтори созмонии сипоҳи Арманистон ҳамсониҳои бисёре бо сипоҳи Рум ва бештар аз он бо сипоҳи Эрон дар замони подшоҳии Сосониён дошт&lt;ref name=&quot;Айвазян&quot; /&gt;. Аз деворнивиштаҳои сипоҳиёни Сосонӣ дар куништи яҳудиёни шаҳри Дура-Европос метавон донист, ки садаҳо ''таҳм'' ва даҳаҳо ''рада'' номида мешудаанд&lt;ref name=&quot;Asha&quot; /&gt;.    

Чунонки аз ҷадвали радабандии сипоҳи Сосониён дида мешавад, сохтори сипоҳи Сосониён ба сохтори артишҳои имрӯзӣ наздиктар аст. Чунончи, аз рӯи шумори нерӯҳо [[Разма|рада]] бо ''отделение'', [[таҳма|таҳм]] бо ''рота'', [[вашт]] бо ''батальон'', [[Ҳанг|дирафш]] бо ''полк'', [[гунд]] бо ''бригада'' ва [[сипоҳ]] бо ''дивизия'' баробар аст. Бо ҳамин қиёс, [[размовар]] бо ''сержант'' ё ''старшина'', [[таҳмадор]] бо ''лейтенант'', [[Сарвашт|ваштсолор]] бо ''капитан'', [[Сарҳанг|дирафшсолор]] бо ''полковник'', [[гундсолор]] бо ''генерал-майор'' ё ''генерал-лейтенант'' ва [[Сипаҳсолор|сипаҳбад]] бо ''генерал-полковник'' ё ''генерали артиш'' баробар будаанд.

== Пайвандҳо ==
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]

== Манобеъ ==
{{эзоҳ}}
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]</text>
      <sha1>6jbfxl3s9ax3fj2wntrkje1013zl6eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таҳмадор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214112</id>
    <revision>
      <id>1487873</id>
      <parentid>1486357</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58145" sha1="7prqjzhhm30mykyybbbk437taqzzcsw" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-1b-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-1b-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Таҳмадор'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''تهمه‌دار'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-1]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Таҳмабон]]
| дараҷаи пойинтар = [[Таҳмавар]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новбон дувум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''ستوان دوم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Лейтенант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Lieutenant'' | [[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-1}}|
}}

'''Таҳмадор''' ({{lang-fa|'''تهمه‌دار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Саркарда|афсарӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[таҳмавар]] ва пойинтар аз [[таҳмабон]] дорад ва баробар бо [[новбон дувум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''лейтенант''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Таҳмавар]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Таҳмадор'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Таҳмабон]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Таҳмадор'' дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]] маъмулан мақоми созмонии ''фармондеҳи'' ''[[таҳма]]''ро дорад, ки [[якон|якони тактикиест]], ки аз ду ё чанд [[разма]] ташкил шуда ва бахше аз [[вашт]] аст; даста&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392.|accessdate=2021-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;, взвод&lt;ref name=&quot;ВЭ-2&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 2, статья «Взвод»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П.В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1994|страницы=85|страниц=544|тираж=10 000|isbn=5-203-00299-1}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
''Таҳмадор'' аз {{lang-xpr|''tagmadār''}} ‘''фармондеҳи таҳма''’ дар сипоҳи Ашкониён навгузиниш шуда, ки дар сафолнавиштаҳои бойгонии [[Ашкониён]] аз шаҳри бостонии Нисо бозхонӣ шуда ва онро вомвожа аз юнонии бостон донистаанд: 

&lt;blockquote&gt;{{lang-xpr|''tagmadār''}} &lt; {{lang-grc|τάγματάρχης}} ‘''фармондеҳи тагма''’ &lt; {{lang-grc|τάγμα}} ‘''таҳма''’ + {{lang-xpr|''-dār''}} ‘''доранда''; ''фармондеҳ''’&lt;ref&gt;''Лившиц В. А.'' Парфянская ономастика. – СПб.: - Петербургское лингвистическое общество, 2010. – 400 с., ил. – (Азиатика). ISBN 978-5-4318-0006-1. – сс. 13; 223&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Таҳмадор''» исмест, ки бо равиши ''вожасозии таркиб'' аз [исм (''таҳма'') + пасванд (''-дор'')] сохта шудааст:

&lt;blockquote&gt;''[[таҳма]]'' ‘''нерӯ''’ &lt;small&gt;({{lang-pal|''tahm''}} ‘''нерӯманд''’ &lt; {{lang-peo|''*taxma-''}} ‘''таковар''’ &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад.'' Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-56-9. — ҷ. 2, с. 923—924&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; + ''-дор'' ‘''фармондеҳ''’ &lt;small&gt;(&lt; {{lang-pal|''*dār''}} &lt; {{lang-peo|''*dār(a)-''}} &lt; ''*dārai̯a-'' «''доштан''; ''доранда''»&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;)&lt;/small&gt;&lt;/blockquote&gt;

Вожаҳои {{lang-peo|''*kāra-daranaka-''}} ‘''дорандаи сипоҳ''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;, {{lang-xpr|''tagmadār''}}, {{lang-fa|[[Сипаҳсолор|''сипаҳдор'']]}}, [[Лашкарсолор|''лашкардор'']], ''[[дарёдор]]'', [[Новдор якум|''новдор'']], ''[[размдор]]'' ''[[шаҳрдор]]'' низ бо ҳамин равиш сохта шудаанд&lt;ref&gt;''Содиқӣ'', ''Алиашраф''. Шеваҳо ва имконоти вожасозӣ дар забони форсии муъосир (5) // «Нашри дониш», хурдод ва тири 1371, шумораи 7, сс. 39 – 45&lt;/ref&gt;. 

«''Сипаҳдор'' ё ''сипоҳдор''» низ аз истилоҳоти куҳани низомӣ ва мутародиф бо «[[сипаҳсолор]]» ва «''фармонраво''; [[подшоҳ]]» аст ва «''сипаҳдорӣ''» низ «''амали сипаҳдор, сардории сипоҳ, фармондеҳӣ''»-ро мегуфтанд&lt;ref&gt;''Анварӣ'', ''Ҳасан''. Фарҳанги бузурги «Сухан». Ба сарпарастии Ҳасан Анварӣ, Теҳрон: «Сухан», 1381 – . 8 ҷ. мусаввар. ISBN 964-6961-98-3 (давра). ҷ. 5, с. 4034&lt;/ref&gt;. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] «''сипаҳдор''»-ро дар «[[Шоҳнома]]» ба маънои «''фармондеҳи сипоҳ''» бисёр ба кор бурдааст:

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Таҳамтан ҳамон гаҳ забон баркушод'',
''Паёми сипаҳдори [[Эрон]] бидод''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildESivum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildESivum_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2007. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 2. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5.]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;

&lt;poem&gt;''Сипаҳдори [[Турон]] чу з-он гуна дид'',
''Сабук сар аз он ҷанг берун кашид''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot; /&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Лашкардор''» низ аз истилоҳоти куҳани низомӣ ва ба маънои «''идоракунанда ва фармондеҳи лашкар''» аст ва «''амалу шуғли лашкардор; нигаҳдории лашкар; фармондеҳии лашкар''»-ро «''лашкардорӣ''» мегуфтанд&lt;ref&gt;''Анварӣ'', ''Ҳасан''. Фарҳанги бузурги «Сухан». Ба сарпарастии Ҳасан Анварӣ, Теҳрон: «Сухан», 1381 – . 8 ҷ. мусаввар. ISBN 964-6961-98-3 (давра).&lt;/ref&gt;. «''Лашкардор''» дар «''Марзбоннома''» ба маънои «''фармондеҳи лашкар''» ба кор рафтааст: 
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;«''Корҳои мамлакат ба мардони кору лашкару лашкардор рост ояд''»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa |title=''Деҳхудо'', ''Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо. – Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо, Муассисаи интишороту чопи Донишгоҳи Теҳрон, Эрон: Табаъаи “Ҷадид”, 1399 – 15 ҷ. ISBN 964-03-9617-6 |accessdate=2026-03-14 |archivedate=2024-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240828083601/https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/183737?title=%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86 }}&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Таҳмадор''» ба маънои “''фармондеҳи таҳма''” навгузиниш шуда ва мақоми созмонии ӯро дар силсиламаротиби низомӣ бозтоб медиҳад. 

Бино бар ин пешина ва додаҳо, «''таҳма''» ба ҷои «''взвод''» ва «''таҳмадор''» ба ҷои «''лейтенант''» (аз {{lang-de|Leutenant}} &gt; {{lang-fr|lieutenant}} «''ҷонишин''») ва дар пайравӣ аз он вожаҳои «''[[таҳмавар]]''» ва «''[[таҳмабон]]''» сохтаву барои ҷойгузинии [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|дараҷаҳои низомии]] «''лейтенанти хурд''» ва «''лейтенанти калон''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
''Таҳмадор'' ҳамчун [[дараҷаи низомӣ|симати низомӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳ]]и [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]) пайдо шудааст. «''Тагма''» ({{lang-grc|«''τάγμα''»}}) дар сипоҳи [[Византия|подшоҳии Руми Шарқӣ]] яконе номида мешуд, ки 100 — 500 сарбозро дар бар мегирифт&lt;ref&gt;Ҳамакнун ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи Юнон [[гурдон]] ба забони юнонӣ «''τάγμα''» ва ''саргурд'' ё ''майор'' «''τάγματάρχης''» номида мешаванд.&lt;/ref&gt;. Ин истилоҳ дар паи ҷангҳои доманадори Руму Эрон дар замони Ашкониён аз румиён вом гирифта шуда ва дертар бо вожаи {{lang-pal|''tahmīh''}}  ‘''нерӯ''’ (аз эронии бостон: ''*taxma-'' &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан'', ''давидан''’ &lt; {{lang-xpr|''taxm''}} &gt; {{lang-pal|''tahm''}} ‘''зӯрманд'', ''нерӯманд''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;) инҳамон гаштааст&lt;ref&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, саҳ. 354 – 355&lt;/ref&gt;.

Дар  [[сипоҳи Сосониён]] ([[224]] — [[651]]), ки созмони бахшбандии даҳгониро аз сипоҳи Ашкониён ба ирс бурда буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, низ яке аз яконҳо «''таҳм''» ({{lang-pal|''tḥmy''}}) ном доштааст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2019-01-24 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ҳар ''таҳма'' 50 — 100 сарбозро дар бар мегирифта ва аз чанд [[разма|''рада'']] ({{lang-pal|''radag''}}) ташкил мешуда, ки ҳар кадоме 10 сарбоз доштааст&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449–451 гг. Кампании и сражения.– Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360—464.]&lt;/ref&gt;.

== Ному нишони таҳмадор дар нерӯҳои мусаллаҳи кишварҳои ҷаҳон ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:08.AlgA-1LT.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;{{small|{{lang|ar|ملازم أول|Мулозим аввал}}}}&lt;br /&gt;([[Algerian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Algeria&quot;&gt;{{cite web |title=Ranks |url=https://www.mdn.dz/site_principal/sommaire/presentation/armoiries_an.php |website=mdn.dz |publisher=Ministry of National Defence (Algeria) |access-date=30 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Angola-Army-OF-1b.svg|{{lang|pt|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Angolan Army]])&lt;ref name=&quot;Angola_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Postos do Exército |url=https://faa.ao/exe/posto_exe |website=faa.ao |publisher=Angolan Army |access-date=27 June 2021 |language=pt |archive-date=30 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630164549/https://faa.ao/exe/posto_exe |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2021-06-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210630164549/https://faa.ao/exe/posto_exe }}&lt;/ref&gt;
File:Argentina-Army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Argentine Army]])&lt;ref name=&quot;Argentina_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Grados |url=https://www.argentina.gob.ar/ejercito/grados |website=argentina.gob.ar |date=14 February 2018 |publisher=Government of Argentina |access-date=27 May 2021 |language=es}}&lt;/ref&gt;
File:Post-Soviet-Army-OF-1b.svg|{{lang|hy|լեյտենանտ}}&lt;br /&gt;{{lang|hy-Latn|Leytenant}}&lt;br /&gt;([[Armenian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Armenia&quot;&gt;{{cite web |title=ԶԻՆՎՈՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԶԻՆԾԱՌԱՅՈՂԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԻ ՄԱՍԻՆ |url=https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=117633 |website=arlis.am |publisher=Legal information system of Armenia |access-date=3 June 2021 |language=hy |date=15 November 2017}}&lt;/ref&gt;
File:Australian Army OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Australian Army]])&lt;ref name=&quot;Australia&quot;&gt;{{cite web |title=Badges of rank |url=https://www.defence.gov.au/images/Badges_of_rank.pdf |website=defence.gov.au |publisher=Department of Defence (Australia) |access-date=31 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Lt OF1b-Rockkragen AT.png|{{lang|de|Leutnant}}&lt;br /&gt;([[Austrian Federal Army|Austrian Army]])&lt;ref name=&quot;Austria_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Dienstgrade |url=https://www.bundesheer.at/abzeichen/dienstgrade.shtml# |website=bundesheer.at |publisher=Federal Ministry of Defence (Austria) |access-date=25 May 2021 |language=de}}&lt;/ref&gt;
File:10.AzAF-LT.png|{{lang|az|Leytenant}}&lt;br /&gt;([[Azerbaijani Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Azerbaijan&quot;&gt;{{cite web |title=Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri hərbi qulluqçularının hərbi geyim forması və fərqləndirmə nişanları haqqında Əsasnamə |url=https://mod.gov.az//images/pdf/854d34d118da32783a511172925270d7.pdf |website=mod.gov.az |publisher=Ministry of Defense |access-date=16 February 2021 |language=az |pages=64–70 |date=25 June 2001}}&lt;/ref&gt;
File:Bangladesh-army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;{{small|{{lang|bn|লেফটেন্যান্ট}}}}&lt;br /&gt;([[Bangladesh Army]])&lt;ref name=&quot;Bangladesh_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Ranks &amp; insignia |url=https://joinbangladesharmy.army.mil.bd/home/page/ranks-insignia |website=joinbangladesharmy.army.mil.bd |access-date=11 October 2020}}&lt;/ref&gt;
File:Post-Soviet-Army-OF-1b.svg|{{lang|be|Лейтэнант}}&lt;br /&gt;{{lang|be-Latn|Liejtenant}}&lt;br /&gt;([[Belarusian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Belarus&quot;&gt;{{cite web |title=Указ Президента Республики Беларусь от 21.07.2009 N 388 &quot;О военной форме одежды, знаках различия по воинским званиям и внесении дополнений в Указ Президента Республики Беларусь от 9 июня 2006 г. N 383&quot; |url=http://pravo.levonevsky.org/bazaby11/republic09/text814.htm |website=pravo.levonevsky.org/ |publisher=Government of Belarus |access-date=30 May 2021 |language=ru}}&lt;/ref&gt;
File:Army-BEL-OF-01a.svg|{{lang|nl-BE|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Belgian Land Component]])
File:Belize-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Belize Defence Force|Belize Ground Forces]])
File:Benin Army OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Benin Armed Forces|Benin Army]])&lt;ref name=&quot;Benin&quot;&gt;{{cite web |title=LOI N° 2005-43 DU 26 JUIN 2006 |url=https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/94851/111467/F-404511779/BEN-94851.pdf |website=ilo.org |publisher=National Assembly (Benin) |access-date=13 June 2021 |pages=19–20, 35–36 |language=fr |date=26 June 2006}}&lt;/ref&gt;
File:TteEB.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Bolivian Army]])&lt;ref&gt;{{Cite tweet |author=Ministry of Defense (Bolivia) |author-link=Ministry of Defense (Bolivia) |user=mindefbolivia |number=1204529006906945544 |date=10 December 2019 |title=Conoce la jerarquía de los grados del #Ejército |language=es |access-date=28 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:08.Bhutan Army-1LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Royal Bhutan Army]])&lt;ref name=&quot;Bhutan&quot;&gt;{{cite web |title=Army ranks |url=http://www.rba.bt/rank |website=rba.bt |publisher=Royal Bhutan Army |access-date=14 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105122449/http://www.rba.bt/rank |archive-date=5 January 2015 |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2015-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150105122449/http://www.rba.bt/rank }}&lt;/ref&gt;
File:11.RBrLF-1LT.svg|{{lang|ms|Leftenan}}&lt;br /&gt;([[Royal Brunei Land Force]])&lt;ref name=&quot;Brunei_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Akta angkatan bersenjata diraja Brunei (Penggal 149) |url=http://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/2013/BM/b088.pdf |website=agc.gov.bn |access-date=14 July 2021 |pages=1999–2000 |language=ms |date=16 December 2013}}&lt;/ref&gt;
File:Rank insignia of Лейтенант of the Bulgarian Army.png|{{lang|bg|Лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|bg-Latn|Leytenant}}&lt;br /&gt;([[Bulgarian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Bulgaria&quot;&gt;{{cite web |title=ЗАКОН ЗА ОТБРАНАТА И ВЪОРЪЖЕНИТЕ СИЛИ НА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ |url=https://www.lex.bg/bg/laws/ldoc/2135631954 |website=lex.bg |access-date=25 May 2021 |location=Глава седма. ВОЕННА СЛУЖБА |language=bg |date=12 May 2009 |archive-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525090426/https://lex.bg/bg/laws/ldoc/2135631954 |url-status=dead |accessdate=2022-08-23 |archivedate=2023-05-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230525090426/https://lex.bg/bg/laws/ldoc/2135631954 }}&lt;/ref&gt;
File:09. Burkina Faso Army - 1LT.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Burkina Faso Armed Forces|Burkina Faso Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;BurkinaFaso1&quot;&gt;{{cite web |title=LOI N° 037-2016/AN PORTANT CONDITIONS D'AVANCEMENT DES PERSONNELS D'ACTIVE DES FORCES ARMEES NATIONALES |url=https://lavoixdujuristebf.files.wordpress.com/2018/02/loi_037_avancement_personnel_fan.pdf |date=2015 |access-date=3 June 2021 |pages=17–21 |language=fr |archive-date=31 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210831104305/https://lavoixdujuristebf.files.wordpress.com/2018/02/loi_037_avancement_personnel_fan.pdf |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2021-08-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210831104305/https://lavoixdujuristebf.files.wordpress.com/2018/02/loi_037_avancement_personnel_fan.pdf }}&lt;/ref&gt;
File:Burundi-Army-OF-1a.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;{{small|{{lang|rn|Riyetena}}}}&lt;br /&gt;([[National Defence Force (Burundi)|Burundi Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Burundi&quot;&gt;{{cite web |title=Loi organique N°1/ 04 du 20 février 2017 portant Missions, Organisation, Composition, Instruction, Conditions de service et Fonctionnement de la Force de Défense Nationale du Burundi |url=http://fdnb.bi/sites/default/files/loi-04-2017.pdf |website=fdnb.bi/ |publisher=Government of Burundi |access-date=27 June 2021 |page=45 |language=fr |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830215130/http://fdnb.bi/sites/default/files/loi-04-2017.pdf |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2022-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221108234145/https://fdnb.bi/sites/default/files/loi-04-2017.pdf }}&lt;/ref&gt;
File:Cameroon-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Cameroon Armed Forces|Cameroon Ground Forces]])
File:Canadian Army OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;{{small|{{lang|fr|Lieutenant}}}}&lt;br /&gt;([[Canadian Army]])&lt;ref name=&quot;Canada&quot;&gt;{{cite web |title=Ranks and appointment |url=https://www.canada.ca/en/services/defence/caf/military-identity-system/rank-appointment-insignia.html |website=canada.ca |date=23 November 2017 |publisher=Government of Canada |access-date=28 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Cape Verde-army-OF-1b.svg|{{lang|pt|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Cape Verdean Armed Forces|Cape Verdean National Guard]])&lt;ref name=&quot;CapeVerde_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Patente |url=https://www.fa.gov.cv/index.php/uniforme/patente |website=fa.gov.cv |publisher=Cape Verdean Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=pt |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726014311/https://www.fa.gov.cv/index.php/uniforme/patente |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2022-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220726014311/https://www.fa.gov.cv/index.php/uniforme/patente }}&lt;/ref&gt;
File:11.CAGF-1LT.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Central African Armed Forces|Central African Ground Forces]])
File:Chad-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Chadian Ground Forces]])
File:SS.OO.3.EJER.TENIENTE.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Chilean Army]])&lt;ref name=&quot;Chile_Army&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ejercito.cl/grados-y-distintivos.php |title=Distintivos de grados |access-date=2012-01-20 |website=ejercito.cl |publisher=Chilean Army |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120051649/http://www.ejercito.cl/grados-y-distintivos.php |archive-date=2012-01-20 }}&lt;/ref&gt;
File:Colombia-Army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Colombian Army]])&lt;ref name=&quot;Colombia_Army&quot;&gt;{{cite book |title=RGE 4-20.1: Reglamento de Uniformes, Insignias y Distinciones |publisher=National Army of Colombia |location=Colombia |pages=301–331 |edition=7th |url=https://drive.google.com/file/d/1Unzse7pR7eJe3cJcNcEpV9ouphDSn3uU/view |access-date=28 May 2021 |language=es |chapter=Capítulo V: Insignias militares|work=Google Docs }}&lt;/ref&gt;
File:Comoros-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Military of the Comoros|Comorian Army]])
File:DR Congo Army OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Land Forces of the Democratic Republic of the Congo|Land Forces of the DR Congo]])
File:09-ROCongo Army-1LT.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Armed Forces of the Republic of the Congo|Congolese Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;RepublicoftheCongo&quot;&gt;{{cite web |title=Grades appellations distinctions |url=https://defense.gouv.cg/gradesappellationsdistinctions/ |website=defense.gouv.cg |publisher=Ministry of National Defense (Republic of the Congo) |access-date=7 June 2021 |language=fr |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2020-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018120630/https://defense.gouv.cg/gradesappellationsdistinctions/ }}&lt;/ref&gt;
File:Cuba-Army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Cuban Revolutionary Army]])&lt;ref name=&quot;Cuba_Army&amp;AirForce&quot;&gt;{{cite web |title=Grados militares |url=https://www.minfar.gob.cu/far/grados-militares?field_clasificacion_value=tropas |website=minfar.gob.cu |publisher=Ministry of the Revolutionary Armed Forces (Cuba) |access-date=28 May 2021 |language=es}}&lt;/ref&gt;
File:Denmark-Army-OF-1a-M11.svg|{{lang|da|Løjtnant}}&lt;br /&gt;([[Royal Danish Army]])&lt;ref name=&quot;Denmark_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Hærens Gradstegn |url=https://forsvaret.dk/globalassets/fko---forsvaret/dokumenter/gradstegn/-harens-gradstegn-.pdf |website=forsvaret.dk |publisher=Danish Defence |access-date=26 May 2021 |language=da |date=2018}}&lt;/ref&gt;
File:Djibouti-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Djiboutian Army]])
File:10.ECA-1LT.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Ecuadorian Army]])&lt;ref name=&quot;Ecuador&quot;&gt;{{cite web |title=Resolución No. MRL-2012 |url=https://www.trabajo.gob.ec/wp-content/plugins/download-monitor/download.php?id=887&amp;force=1 |website=trabajo.gob.ec |publisher=Government of Ecuador |access-date=29 May 2021 |language=es |date=2012}}&lt;/ref&gt;
File:El-Salvador-Army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Salvadoran Army]])&lt;ref name=&quot;ElSalvador&quot;&gt;{{cite web |title=Grados Militares |url=https://www.fuerzaarmada.mil.sv/?page_id=734 |website=fuerzaarmada.mil.sv |publisher=Ministry of National Defense of El Salvador. |access-date=29 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153314/https://www.fuerzaarmada.mil.sv/?page_id=734 |archive-date=4 March 2021 |language=es |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2021-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304153314/https://www.fuerzaarmada.mil.sv/?page_id=734 }}&lt;/ref&gt;
File:08. EGLF-1LT.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Armed Forces of Equatorial Guinea|Army of Equatorial Guinea]])
File:ES-Army-OF13.svg|{{lang|et|Leitnant}}&lt;br /&gt;([[Estonian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Estonia_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Sümboolika: Maaväe Auastmed |url=https://mil.ee/kaitsevagi/kaitsevae-symboolika/#t-maavae-auastmed |website=mil.ee |publisher=Estonian Defence Forces |access-date=26 May 2021 |language=et}}&lt;/ref&gt;
File:Fijian-OF-01b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Fiji Infantry Regiment]])
File:Luutnantti M05.svg|{{lang|fi|Luutnantti}}&lt;br &gt;{{lang|sv|Löjtnant}}&lt;br /&gt;([[Finnish Army]])&lt;ref name=&quot;Finland&quot;&gt;{{cite web |title=Sotilasarvot Puolustusvoimissa |url=https://puolustusvoimat.fi/sotilasarvot |website=puolustusvoimat.fi |publisher=Finnish Defence Forces |access-date=26 May 2021 |language=fi}}&lt;/ref&gt;
File:Army-FRA-OF-01a.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[French Army]])&lt;ref name=&quot;France_Army&quot;&gt;{{cite book |title=Instruction N° 10300/DEF/EMAT/LOG/ASH |date=13 June 2005 |publisher=Staff of the French Army |url=https://rescue18.fr/wp-content/uploads/2020/02/INSTRUCTION-N-10300_DEF_EMAT_LOG_ASH-DEF_DCCAT_LOG_REG.pdf |access-date=30 May 2021 |language=fr |archive-date=12 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612085956/https://rescue18.fr/wp-content/uploads/2020/02/INSTRUCTION-N-10300_DEF_EMAT_LOG_ASH-DEF_DCCAT_LOG_REG.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
File:10.GLF-LT.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Gabonese Army]])
File:Georgia Army OF-1b.png|{{lang|ka|ლეიტენანტი}}&lt;br /&gt;{{lang|ka-Latn|Leit’enant’i}}&lt;br /&gt;([[Georgian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Georgia&quot;&gt;{{cite web |title=სამხედრო წოდებები და ინსიგნიები |trans-title=Military Ranks and Insignia |url=https://mod.gov.ge/ge/page/34/samxedro-wodebebi-da-insigniebii |website=mod.gov.ge |publisher=Ministry of Defense of Georgia |access-date=12 March 2018 |language=ka}}&lt;/ref&gt;
File:HD H 41 Leutnant FschJg.svg|{{lang|de|Leutnant}}&lt;br /&gt;([[German Army]])&lt;ref name=&quot;Germany_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Dienstgradabzeichen Heer |url=https://www.bundeswehr.de/de/aktuelles/mediathek/dienstgradabzeichen-heer-69056 |website=bundeswehr.de |publisher=Bundeswehr |access-date=30 May 2021 |language=de |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629133026/https://www.bundeswehr.de/de/aktuelles/mediathek/dienstgradabzeichen-heer-69056 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
File:08-Ghana Army-1LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Ghana Army]])
File:Guatemala-army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Guatemalan Army]])&lt;ref name=&quot;Guatemala&quot;&gt;{{cite web |title=Grados Militares |url=https://www.mindef.mil.gt/grados_militares/grados_militares.html |website=mindef.mil.gt |publisher=Ministry of Defence (Guatemala) |access-date=29 May 2021 |language=es |archive-date=16 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516165430/https://www.mindef.mil.gt/grados_militares/grados_militares.html |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2021-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516165430/https://www.mindef.mil.gt/grados_militares/grados_militares.html }}&lt;/ref&gt;
File:Mali-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Republic of Guinea Armed Forces|Guinea Ground Forces]])
File:Guyana Defence Force (GDF) Lieutenant rank insignia.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Guyana Defence Force|Guyana Army]])&lt;ref name=&quot;Guyana_Army&quot;&gt;{{cite book |last1=Merrill |first1=Tim |title=Guyana and Belize: country studies |series=Area handbook series |date=1993 |publisher=Library of Congress |lccn=93010956 |page=138 |isbn=978-0-8444-0778-4 |url=https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.guyanabelizecoun00merr_0/?sp=176&amp;st=text |access-date=3 June 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Haiti-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Armed Forces of Haiti|Haitian Army]])
File:HON-army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Honduran Army]])&lt;ref name=&quot;Honduras&quot;&gt;{{cite web |title=Título VI, Capítulo II de la Ley Constitutiva de las Fuerzas Armadas de Honduras, Decreto No. 94-84 |url=http://www.poderjudicial.gob.hn/CEDIJ/Documents/Ley%20Constitutiva%20de%20las%20Fuerzas%20Armadas%20de%20Honduras.pdf |website=poderjudicial.gob.hn |publisher=National Congress of Honduras |access-date=27 May 2021 |language=es |archive-date=5 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905195347/https://www.poderjudicial.gob.hn/CEDIJ/Documents/Ley%20Constitutiva%20de%20las%20Fuerzas%20Armadas%20de%20Honduras.pdf |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2022-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220905195347/https://www.poderjudicial.gob.hn/CEDIJ/Documents/Ley%20Constitutiva%20de%20las%20Fuerzas%20Armadas%20de%20Honduras.pdf }}&lt;/ref&gt;
File:Lieutenant of the Indian Army.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;{{small|{{lang|hi|लेफ्टिनेंट}}}}&lt;br /&gt;([[Indian Army]])&lt;ref name=&quot;India_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Indian Army Rank Badges |url=https://www.indianarmy.nic.in/Site/FormTemplete/frmTempSimple.aspx?MnId=eONNmmCN+tNKI1W4lLePYA==&amp;ParentID=07brfiSEictrT4pH/Ap2MDmEuFrOV7w+937sVMAJv7E= |website=indianarmy.nic.in |publisher=Indian Army |access-date=27 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Ireland-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;{{small|{{lang|ga|Leifteanant}}}}&lt;br /&gt;([[Irish Army]])&lt;ref name=&quot;Ireland_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Army Rank Markings |url=http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/Army_Rank_Markings_01.png |website=military.ie |publisher=Defence Forces (Ireland) |access-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425021608/http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/Army_Rank_Markings_01.png |archive-date=25 April 2016 |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2016-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160425021608/http://www.military.ie/fileadmin/user_upload/images/Info_Centre/Posters/rank_markings/Army_Rank_Markings_01.png }}&lt;/ref&gt;
File:Rank insignia of tenete of the Army of Italy (1973).svg|{{lang|it|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Italian Army]])&lt;ref name=&quot;Italy_Army&quot;&gt;{{cite web |title=i gradi dell'Esercito Italiano - distintivi di incarico e funzionali |url=http://www.esercito.difesa.it/root/equipaggiamenti/gradi_270906.pdf |website=esercito.difesa.it |publisher=Italian Army |access-date=30 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801094145/http://www.esercito.difesa.it/root/equipaggiamenti/gradi_270906.pdf |archive-date=1 August 2010 |language=it}}&lt;/ref&gt;
File:Ivory Coast-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Armed Forces of the Republic of Ivory Coast|Ivory Coast Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;IvoryCoast&quot;&gt;{{cite web |title=GRADES / APPELLATIONS / DISTINCTIONS |url=http://www.defense.gouv.ci/culture/grades |website=defense.gouv.ci |publisher=Ministère de la Défense |access-date=23 September 2020 |language=fr |archive-date=1 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001165925/https://www.defense.gouv.ci/culture/grades |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
File:Jamaica-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Jamaica Defence Force|Jamaican Army]])&lt;ref name=&quot;Jamaica&quot;&gt;{{cite web |title=BADGES OF RANK |url=https://www.jdfweb.com/badges-of-rank/ |website=Official Jamaica Defence Force Website |access-date=16 November 2019 |date=2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820143541/https://www.jdfweb.com/badges-of-rank/ |archive-date=20 August 2020}}&lt;/ref&gt;
File:11-RKGF-LT.svg|{{lang|kk|Лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|kk-Latn|Leytenant}}&lt;br /&gt;([[Kazakh Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Kazakhstan&quot;&gt;{{cite web |title=Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары әскери қызметшілерінің әскери киім нысаны және айырым белгілері туралы |url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1100000144 |website=adilet.zan.kz |publisher=Ministry of Justice (Kazakhstan) |access-date=29 May 2021 |language=kk |date=25 August 2011}}&lt;/ref&gt;
File:08. Kenyan Army LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Kenya Army]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=KDF Ranks |url=https://mod.go.ke/kdf-ranks/#1604604085917-4b478bbb-9515 |website=mod.go.ke |publisher=Ministry of Defence - Kenya |access-date=29 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:08.Kyrgyzstan Army-LT.svg|{{lang|ky|Лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|ky-Latn|Leytenant}}&lt;br /&gt;([[Kyrgyz Army]])&lt;ref name=&quot;Kyrgyzstan&quot;&gt;{{cite web |title=Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202536 |website=cbd.minjust.gov.kg/ |publisher=Ministry of Justice (Kyrgyzstan) |access-date=3 June 2021 |language=ky |date=9 February 2009}}&lt;/ref&gt;
File:LV-Army-OF1b.png|{{lang|lv|Leitnants}}&lt;br /&gt;([[Latvian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Latvia&quot;&gt;{{cite web |title=Pakāpju iedalījums |url=https://www.mil.lv/lv/aktivais-dienests/dienesta-gaita/dienesta-pakapes/pakapju-iedalijums |website=mil.lv/lv |publisher=Latvian National Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=lv}}&lt;/ref&gt;
File:Blank.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Lesotho Defence Force|Lesotho Army]])&lt;ref name=&quot;Lesotho&quot;&gt;{{cite web |title=Ranks in the Army |url=http://www.ldf.gov.ls/ranks.html |publisher=Lesotho Defence Force |access-date=5 May 2021 |archive-date=1 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601224631/http://www.ldf.gov.ls/ranks.html |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2023-06-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601224631/http://www.ldf.gov.ls/ranks.html }}&lt;/ref&gt;
File:13-Lithuania Army-2LT.svg|{{lang|lt|Leitenantas}}&lt;br /&gt;([[Lithuanian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Lithuania&quot;&gt;{{cite web |title=Karių laipsnių ženklai |url=http://kariuomene.kam.lt/lt/kariuomenes_atributika/kariu_laipsniu_zenklai_3554.html |website=kariuomene.kam.lt |publisher=Ministry of National Defence (Lithuania) |access-date=26 May 2021 |language=lt |archive-date=11 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911115805/http://kariuomene.kam.lt/lt/kariuomenes_atributika/kariu_laipsniu_zenklai_3554.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
File:Army-LUX-OF-01b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Luxembourg Army]])&lt;ref name=&quot;Luxembourg&quot;&gt;{{cite web |title=Grades |url=http://www.armee.lu/organisation/personnel/grades |website=Armee.lu |publisher=Luxembourg Army |access-date=24 February 2018}}&lt;/ref&gt;
File:Madagascar-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Madagascar People's Armed Forces|Madagascar Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Madagascar&quot;&gt;{{cite web |title=LOI N° 96-029 portant Statut Général des Militaires |url=http://www.defense.gov.mg/wp-content/uploads/2020/06/LOI-96-029.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710195555/http://www.defense.gov.mg/wp-content/uploads/2020/06/LOI-96-029.pdf |url-status=dead |archive-date=July 10, 2021 |website=United States Department of Defense |publisher=Ministry of Defence (Madagascar) |access-date=10 July 2021 |pages=2 |language=fr |date=15 November 1996 |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2021-07-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210710195555/http://www.defense.gov.mg/wp-content/uploads/2020/06/LOI-96-029.pdf }}&lt;/ref&gt;
File:08. Malawi Army - LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Malawian Defence Force|Malawian Army]])&lt;ref name=&quot;MalawiOfficer&quot;&gt;{{cite web |title=Commissioned Officers |url=https://mdf.gov.mw/commissioned |website=Malawi Defence Force |access-date=12 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250413100730/https://mdf.gov.mw/commissioned |archive-date=13 April 2025 |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2025-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250413100730/https://mdf.gov.mw/commissioned }}&lt;/ref&gt;
File:09.Malta Army-1LT.svg|{{lang|mt|Logutenent}}&lt;br /&gt;([[Armed Forces of Malta|Army of Malta]])&lt;ref name=&quot;Malta&quot;&gt;{{cite web |title=Rank Insignia |url=https://afm.gov.mt/en/equipment/Pages/Rank-Insignia.aspx |website=afm.gov.mt |publisher=Armed Forces of Malta |access-date=26 May 2021 |archive-date=26 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526142119/https://afm.gov.mt/en/equipment/Pages/Rank-Insignia.aspx |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2021-05-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526142119/https://afm.gov.mt/en/equipment/Pages/Rank-Insignia.aspx }}&lt;/ref&gt;
File:Malaysia-army-OF-1b.svg|{{lang|ms|Leftenan}}&lt;br /&gt;([[Malaysian Army]])&lt;ref name=&quot;Malaysia_Officer&quot;&gt;{{cite web |title=Pangkat |url=http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |website=mafhq.mil.my |publisher=Malaysian Armed Forces |access-date=4 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429231449/http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |archive-date=29 April 2020 |language=ms |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2020-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200429231449/http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat }}&lt;/ref&gt;
File:06.Mali Army-1LT.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Malian Armed Forces|Malian Army]])&lt;ref name=&quot;Mali&quot;&gt;{{cite web|title=2011 - Plaquette sur les insignes et blasons des Forces Armées du Mali|url=http://www.memoriamali.com/webdossier/2011-parcours-historique-de-la-region-de-segou/|language=fr|date=23 April 2011 |access-date=17 October 2020 }}&lt;/ref&gt;
File:Mexico army OF1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Mexican Army]])&lt;ref name=&quot;Mexico_Army&amp;AirForce&quot;&gt;{{cite web |author1=Secretary of National Defense  |author1-link=Secretariat of National Defense (Mexico) |title=Manual gráfico para el uso de Uniformes, Divisas y Equipo del Ejército y F.A.M. |trans-title=Graphic manual for the use of Uniforms, Badges and Equipment of the Army and Air Force |url=http://www.sedena.gob.mx/pdf/MGUDEFAM_2019.pdf |access-date=22 May 2021 |language=es |date=27 June 2019}}&lt;/ref&gt;
File:09-Moldovan Army-2LT.svg|{{lang|ro|Locotenent}}&lt;br /&gt;([[Moldovan Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Moldova&quot;&gt;{{cite web |title=Epoleţi |url=https://www.army.md/inf/epoleti/epoleti.htm |website=army.md |publisher=Ministry of Defense |access-date=26 May 2021 |language=ro}}&lt;/ref&gt;
File:Monaco-army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Military of Monaco|Army of Monaco]])
File:11-Moroccan Army-1LT.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Royal Moroccan Army]])
File:Mozambique-Army-OF-1b.svg|{{lang|pt|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Mozambique Defence Armed Forces|Mozambican Army]])
File:08-Namibia Army-1LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Namibian Army]])
File:12.Nepalese Army-1LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;{{small|{{lang|ne|उपसेनानी|Upasēnānī}}}}&lt;br /&gt;([[Nepali Army]])&lt;ref name=&quot;Nepal&quot;&gt;{{cite web |author1=Nepali Army |author-link1=Nepali Army |title=Nepali Army Rank Structure |url=https://www.nepalarmy.mil.np/page/ranks |website=Nepalarmy.mil.np |publisher=Nepali Army |access-date=25 August 2018}}&lt;/ref&gt;
File:New Zealand-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[New Zealand Army]])&lt;ref name=&quot;NewZealand&quot;&gt;{{cite web |title=Badges of Rank |url=https://www.nzdf.mil.nz/corporate-documents/badges-of-rank/ |website=nzdf.mil.nz |publisher=New Zealand Defence Force |access-date=11 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703193648/https://www.nzdf.mil.nz/corporate-documents/badges-of-rank/ |archive-date=3 July 2020}}&lt;/ref&gt;
File:08-Nicaragua Army-2LT.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Nicaraguan Army]])&lt;ref name=&quot;Nicaragua&quot;&gt;{{cite web |title=Insignias de Grados Militares |url=https://www.ejercito.mil.ni/contenido/ejercito/grados/grados.html |website=ejercito.mil.ni |publisher=Nicaraguan Armed Forces |access-date=29 May 2021 |language=es}}&lt;/ref&gt;
File:Blank.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Niger Armed Forces|Niger Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Niger&quot;&gt;{{cite web |author1=Bureau international des droits des enfants |title=État des Lieux: Formation des forces de défense et de sécurité sur les droit de l'enfant au Niger |url=http://www.ibcr.org/wp-content/uploads/2016/07/%C3%89tat-des-lieux-Niger.pdf |access-date=28 September 2020 |page=34 |language=fr |date=December 2012}}&lt;/ref&gt;
File:Nigeria-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Nigerian Army]])
File:OF-1(B) Pakistan Army.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;{{lang|ur|لیفٹنینٹ}}&lt;br /&gt;([[Pakistani Army]])&lt;ref name=&quot;Pakistan_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Pakistan Army Ranks with Salary and Insignia |url=https://pakistanforces.com/pakistan-army-ranks/ |website=pakistanforces.com |date=26 January 2021 |access-date=27 May 2021 |author1=Ali |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126212724/https://pakistanforces.com/pakistan-army-ranks/ |url-status=dead |accessdate=2026-08-24 |archivedate=2021-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210126212724/https://pakistanforces.com/pakistan-army-ranks/ }}&lt;/ref&gt;
File:Paraguay-Army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Paraguayan Army]])&lt;ref name=&quot;Paraguay&quot;&gt;{{cite book |last1=Cooke |first1=Melinda W. |editor1-last=Hanratty  |editor1-first=Dennis M. |editor2-last=Meditz |editor2-first=Sandra W. |title=Paraguay: A Country Study |series=Area Handbook Series |date=1990 |edition=2nd |publisher=Library of Congress |pages=216–217 |chapter-url=https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.paraguaycountrys00hanr_0/?sp=252 |access-date=5 October 2021 |chapter=Chapter 5: National Security |lccn=89600299}}&lt;/ref&gt;
File:Peru-Army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Peruvian Army]])&lt;ref name=&quot;Peru&quot;&gt;{{cite web |title=Grados Militares |url=https://www.ccffaa.mil.pe/cultura-militar/grados-militares/ |website=ccffaa.mil.pe |publisher=Joint Command of the Armed Forces of Peru |access-date=29 May 2021 |language=es}}&lt;/ref&gt;
File:Army-POR-OF-01a.svg|{{lang|pt|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Portuguese Army]])&lt;ref name=&quot;Portugal_Army&quot;&gt;{{cite web |title=POSTOS E DISTINTIVOS EXÉRCITO |url=http://antigo.mdn.gov.pt/defesa/Simbolos/exercito.htm |website=antigo.mdn.gov.pt |access-date=30 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301024102/http://antigo.mdn.gov.pt/defesa/Simbolos/exercito.htm |archive-date=1 March 2010 |language=pt}}&lt;/ref&gt;
File:Romania-Army-OF-1b.svg|{{lang|ro|Locotenent}}&lt;br /&gt;([[Romanian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Romania&quot;&gt;{{cite web |title=Grade militare (Military ranks) |url=https://www.defense.ro/foto/album6 |website=defense.ro |publisher=Romanian Defence Staff |access-date=1 February 2021 |language=ro}}&lt;/ref&gt;
File:Russia-Army-OF-1b-2010.svg|{{lang|ru|Лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|ru-Latn|Leytenant}}&lt;br /&gt;([[Russian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Russia_Army&amp;AirForce&quot;&gt;{{cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 11 марта 2010 года № 293 &quot;О военной форме одежды, знаках различия военнослужащих и ведомственных знаках отличия&quot; |url=https://rg.ru/2010/03/12/forma-dok.html |website=rg.ru |publisher=Российской газеты |access-date=26 May 2021 |language=ru |date=12 March 2010}}&lt;/ref&gt;
File:08-Rwanda Army-1LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Rwanda Defence Force|Rwandan Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Rwanda&quot;&gt;{{cite web |title=RDF Insignia |url=https://www.mod.gov.rw/rdf/insignia |website=mod.gov.rw |publisher=Government of the Republic of Rwanda |access-date=12 June 2021 |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2025-07-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250701171742/https://www.mod.gov.rw/rdf/insignia }}&lt;/ref&gt;
File:Belize-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Saint Kitts and Nevis Defence Force|SKN Regiment]])&lt;ref name=&quot;SaintKitts&amp;Nevis_Army&quot;&gt;{{cite book |title=SAINT CHRISTOPHER AND NEVIS DEFENCE FORCE ACT |date=31 December 2009 |publisher=Government of Saint Kitts and Nevis |pages=110–111}}&lt;/ref&gt;
File:Guardia di Rocca OF1b.png|{{lang|it|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Sammarinese Armed Forces|Sammarinese Guard of the Rock]])
File:STeP OF-1b.svg|{{lang|pt|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Armed Forces of São Tomé and Príncipe|Army of São Tomé and Príncipe]])
File:Senegal-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Armed Forces of Senegal|Senegalese Army]])
File:Seychelles Army OF-01b (2018).svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Seychelles People's Defence Force|Seychelles Infantry Unit]])&lt;ref name=&quot;Seychelles&quot;&gt;{{cite web |title=Rank structure |url=https://www.spdf.sc/rank-structure/ |website=spdf.sc |publisher=Seychelles People's Defence Forces |access-date=4 June 2021 |archive-date=19 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419035615/https://www.spdf.sc/rank-structure/ |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2021-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419035615/https://www.spdf.sc/rank-structure/ }}&lt;/ref&gt;
File:02-RSA-OF01b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Singapore Army]])&lt;ref name=&quot;Singapore&quot;&gt;{{cite web |title=SAF Rank Insignias |url=https://www.mindef.gov.sg/web/portal/mindef/about-us/saf-rank-insignias |website=mindef.gov.sg |publisher=Ministry of Defence (Singapore) |access-date=7 June 2021 |archive-date=19 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180419120802/https://www.mindef.gov.sg/web/portal/mindef/about-us/saf-rank-insignias |url-status=dead |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2018-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180419120802/https://www.mindef.gov.sg/web/portal/mindef/about-us/saf-rank-insignias }}&lt;/ref&gt;
File:SAA-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[South African Army]])&lt;ref name=&quot;SouthAfrica_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Uniform: Rank insignia |url=http://www.army.mil.za/aboutus/uniform/rankinsignia.htm |website=army.mil.za |publisher=Department of Defence (South Africa) |access-date=29 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201020110337/http://www.army.mil.za/aboutus/uniform/rankinsignia.htm |archive-date=20 October 2020}}&lt;/ref&gt;
File:Spain-Army-OF-1b.svg|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Spanish Army]])&lt;ref name=&quot;Spain&quot;&gt;{{cite web |title=Army Ranks &amp; Insignia |url=https://ejercito.defensa.gob.es/en/personal/divisas-empleos.html |website=ejercito.defensa.gob.es |publisher=Ministry of Defence (Spain) |access-date=30 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Sri Lanka-army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Sri Lanka Army]])&lt;ref name=&quot;SriLanka_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Dress Regulation PDF - Part I |url=https://www.army.lk/sites/all/themes/bootstrap/common/images/images2/downloads/Dress-regulation-2019-PART-I.pdf |website=army.lk |publisher=Sri Lanka Army |pages=10-4–10-11 |date=January 2019 |access-date=20 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Sweden-Field-OF-1b (2019).svg|{{lang|sv|Löjtnant}}&lt;br /&gt;([[Swedish Army]])&lt;ref name=&quot;FMgrader2019&quot;&gt;{{cite web|title=Nya gradbeteckningar införs|url=https://www.forsvarsmakten.se/sv/aktuellt/2019/10/nya-gradbeteckningar-infors/|publisher=Försvarsmakten|date=2019-10-01|access-date=2019-10-02}}&lt;/ref&gt;
File:CHE OF1b Lt.svg|{{lang|de|Leutnant}}&lt;br /&gt;([[Swiss Army]])&lt;ref name=&quot;Switzerland&quot;&gt;{{cite web |title=Gradabzeichen und Farben der Achselschlaufen |url=https://www.vtg.admin.ch/de/die-schweizer-armee/mittel/militaerische-abzeichen/gradabzeichen-und-farben-der-achselschlaufen.html#ui-collapse-234 |website=vtg.admin.ch |publisher=Swiss Army |access-date=27 May 2021 |language=de}}&lt;/ref&gt;
File:Post-Soviet-Army-OF-1b.svg|{{lang|tg|Лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|tg-Latn|Lejtenant}}&lt;br /&gt;([[Tajik Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Tajikistan&quot;&gt;{{cite web |title=ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ЎҲДАДОРИИ УМУМИИ ҲАРБӢ ВА ХИЗМАТИ ҲАРБӢ |url=https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ |website=majmilli.tj |publisher=The National Assembly of the Republic of Tajikistan |access-date=2 June 2021 |language=tg |date=13 April 2017 |archive-date=22 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171022032326/https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ |url-status=dead |accessdate=2022-08-23 |archivedate=2017-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022032326/https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ }}&lt;/ref&gt;
File:09-Tanzania Army-1LT.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;{{lang|sw|Luteni}}&lt;br /&gt;([[Tanzania People's Defence Force|Tanzanian Army]])
File:Timor-Leste-Army-OF-1b.svg|{{lang|pt|Tenente}}&lt;br /&gt;([[Timor Leste Defence Force|Timor-Leste Army]])
File:Togo-Army-OF-1b.svg|{{lang|fr|Lieutenant}}&lt;br /&gt;([[Togolese Armed Forces|Togolese Army]])&lt;ref name=&quot;Togo&quot;&gt;{{cite web |title=Journal officiel de la république togolaise |date=12 February 2008 |volume=5 |url=http://jo.gouv.tg/sites/default/files/annee/2008/jo%202008-5.pdf |access-date=16 June 2021 |language=fr}}&lt;/ref&gt;
File:Tonga-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[His Majesty's Armed Forces (Tonga)|Tongan Land Component]])&lt;ref name=&quot;Tonga&quot;&gt;{{cite journal |title=Tonga Defence Services (Amendment) Regulations 2009 |journal=Tonga Government Gazette Supplement Extraordinary |date=10 May 2010 |volume=5 |pages=151–153 |url=https://ago.gov.to/cms/phocadownload/2010-regulations/TongaDefenceServices(Amendment)Regulations2009s.pdf |access-date=26 September 2021}}&lt;/ref&gt;
File:TaT-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Trinidad and Tobago Regiment]])&lt;ref name=&quot;Trinidad&amp;Tobago_Officer&quot;&gt;{{cite web |title=Rank Chart (Commissioned Officers) |url=http://69.0.195.188/HQ/Our-Organisation/Ranks-Chart-(Commissioned-Officers).aspx |website=69.0.195.188 |publisher=Trinidad and Tobago Defence Force |access-date=27 May 2021 }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
File:Post-Soviet-Army-OF-1b.svg|{{lang|tk|Leýtenant}}&lt;br /&gt;([[Turkmen Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Turkmenistan&quot;&gt;{{cite web |title=TÜRKMENISTANYŇ KANUNY Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary 2010 ý., № 3, 58-nji madda) (Türkmenistanyň 01.10.2011 ý. № 234-IV Kanuny esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen) |trans-title=LAW OF TURKMENISTAN On military service and military service (Information of the Mejlis of Turkmenistan, 2010, No. 3, Article 58) (as amended by the Law of Turkmenistan of October 1, 2011 No. 234-IV)  |url=https://milligosun.gov.tm/storage/file/04-harby-borclulyk-we-harby-gulluk-hakynda-ky9J0pKxTQ.pdf |website=milligosun.gov.tm |publisher=Ministry of Defense (Turkmenistan) |access-date=2 June 2021 |pages=28–29 |language=tk}}&lt;/ref&gt;
File:Uganda-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Uganda People's Defence Force|Ugandan Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Uganda_Army&quot;&gt;{{cite journal |title=Uganda Peoples' Defence Forces Act |journal=The Uganda Gazette |date=18 September 2019 |volume=CXII |issue=46 |pages=1851–1854 |url=https://www.updf.go.ug/Gazette.pdf |access-date=29 May 2021 |publisher=Uganda Printing and Publishing Corporation |archive-date=14 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814162155/https://www.updf.go.ug/Gazette.pdf |url-status=dead }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210814162155/https://www.updf.go.ug/Gazette.pdf |date=2021-08-14 }}&lt;/ref&gt;
File:UA shoulder mark 12.svg|{{lang|uk|Лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|uk-Latn|Leitenant}}&lt;br /&gt;([[Ukrainian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{cite web |title=НАКАЗ 20.11.2017 № 606 |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1502-17#Text |website=zakon.rada.gov.ua |publisher=Ministry of Justice of Ukraine |access-date=2 June 2021 |language=uk |date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;
File:British Army OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Lieutenant (British Army and Royal Marines)|British Army]])&lt;ref name=&quot;UK_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Rank structure |url=https://www.army.mod.uk/who-we-are/our-people/ranks/ |website=army.mod.uk |publisher=British Army |access-date=27 May 2021}}&lt;/ref&gt;
File:Rank insignia of Leutnant (OF-1b) Pontifical Swiss Guard.svg|{{lang|de|Leutnant}}&lt;br /&gt;([[Swiss Guard]])&lt;ref name=&quot;Vatican_City&quot;&gt;{{cite web |title=Päpstliche Schweizergarde: Gradabzeichen |url=https://schweizergarde.ch/fileadmin/files/Paepstliche_Schweizergarde/Literatur/gradabzeichen.pdf |website=schweizergarde.ch |publisher=Pontifical Swiss Guard |access-date=26 May 2021 |language=de |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2025-12-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251213013027/https://schweizergarde.ch/fileadmin/files/Paepstliche_Schweizergarde/Literatur/gradabzeichen.pdf }}&lt;/ref&gt;
File:TTEEJB-GNB.png|{{lang|es|Teniente}}&lt;br /&gt;([[Venezuelan Army]])&lt;ref name=&quot;Venezuela_Officer3&quot;&gt;{{cite web |title=Grados de Oficiales Subalternos |url=http://www.ejercito.mil.ve/grados-de-oficiales-subalternos/ |website=ejercito.mil.ve |publisher=Government of Venezuela |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717120614/http://www.ejercito.mil.ve/grados-de-oficiales-subalternos/ |archive-date=17 July 2019 |date=28 August 2017 |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2019-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190717120614/http://www.ejercito.mil.ve/grados-de-oficiales-subalternos/ }}&lt;/ref&gt;
File:Uzbekistan-army-OF-1b.svg|{{lang|uz|Leytenant}}&lt;br /&gt;([[Uzbek Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Uzbekistan&quot;&gt;{{cite web |title=O'zbekiston Respublikasi fuqarolarining harbiy xizmatni o'tash tartibi to'g'risida |url=https://lex.uz/docs/-4513434 |website=lex.uz |publisher=Ministry of Justice of the Republic of Uzbekistan |access-date=3 June 2021 |language=uz |date=12 September 2019}}&lt;/ref&gt;
File:Blank.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Zambian Army]])
File:Zimbabwe-Army-OF-1b.svg|Lieutenant&lt;br /&gt;([[Zimbabwe National Army]])
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Дараҷаҳои низомӣ}}

[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Саркардагон]]</text>
      <sha1>7prqjzhhm30mykyybbbk437taqzzcsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разморо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214122</id>
    <revision>
      <id>1488036</id>
      <parentid>1482119</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17384" sha1="a5yxr31xzulqw7n83hjprl85hav8jp9" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-6-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR7-7-2010.svg
| зернавис2       =  &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt;
| ном             = '''Разморо'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌آرا'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Ranks and insignia of NATO armies enlisted#Other/Enlisted ranks (OR 1–9)|OR-7]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Размозмо]]
| дараҷаи поинтар = [[Размдор]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Сарновёр]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''گروهبان یکم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Старший сержант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Sergeant first class'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OR-7''}}|
}}

'''Разморо''' ({{lang-fa|'''رزم‌آرا'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае размоварӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[размдор]] ва пойинтар аз [[размозмо]] дорад ва баробар бо [[сарновёр]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''сержанти калон''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Пайдарпаии дараҷаҳои низомӣ]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;Дараҷаи пойинтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размдор]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Разморо'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;Дараҷаи болотар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размозмо]]
|}

''Разморо'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми ҷонишини [[Таҳмабон|фармондеҳи]] ''[[таҳма]]''ро дорад, ки [[ягон|яконе зербахш]] дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]] аст, ки аз ду ё чанд [[разма]] ташкил шуда ва бахше аз [[вашт]] аст;  даста&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. |accessdate=2018-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;, взвод&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/274 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 1, с. 275.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ВЭ-2&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 2, статья «Взвод»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П.В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1994|страницы=85|страниц=544|тираж=10 000|isbn=5-203-00299-1}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Разморо''» аз ду вожа сохта шудаву мақулаи дастурии он исму сифати фоъилӣ ва сохтвожаи он ба сурати [исм ([[Разм|разм]]) + асоси замони ҳозираи феъли «''оростан''» (''оро'')] аст. Дар сохти ин вожа аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:

&lt;blockquote&gt;''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} “''[[разма]]''” &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' “''ороиши ҷангӣ''” аз √''*raź-'' “''оростан''”&lt;ref&gt;{{книга | автор = Эдельман Д. И. | заглавие  = Этимологический словарь иранских языков | ссылка =  | ответственный = Институт языкознания РАН | издание = | место = М. | издательство = «Восточная литература» | год = 2020 | том = 6 (p—r̥) | страницы  = 436 | страниц = 463 | серия = | isbn =5-02-018124-2; ISBN 978-5-02-039863-4 (в пер.) | тираж = 500 | ref = }}&lt;/ref&gt;) + ''оро'' ({{lang-pal|''ārāy''}} &lt; {{lang-peo|''*ā-rāda-''}} &lt; √''*rād-'' ‘''омода кардан'', ''оростан''; ''назму тартиб додан''’)&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст'', ''Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;

«''Разморо''» дар фарҳангҳо чунин тафсир шудааст: ''касе, ки дар саффороӣ ва кори ҷанг варзида аст ва амалиёти размиро хуб тарҳрезӣ мекунад''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ |title=''Сипаҳбад Муҳаммад Козимӣ''. Фарҳанги вожаҳои низомӣ. – Теҳрон: Чопхонаи Артиши шоҳаншоҳӣ, 1355 (чопи дувум) – 440 саҳ. — с. 402 |accessdate=2023-07-22 |archivedate=2023-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731081254/https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ }}&lt;/ref&gt;; ''размороянда''; ''баҳодуре, ки дар набард кардан моҳир бошад''; ''паҳлавоне, ки дар разм ҳунарманд бошад''; ''фармондеҳе, ки муқадаммоти ҷангро омода созад''; ''ороишдиҳанда ва танзимкунандаи майдони ҷанг''; ''диловаре, ки дар ҷангу набард ҳунарнамоӣ кунад''&lt;ref name=&quot;Луғатнома&quot;&gt;{{Cite web |url=https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163228?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D8%A7 |title=''Деҳхудо'', ''Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399. |accessdate=2024-08-26 |archivedate=2024-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240826131223/https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163228?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D8%A7 }}&lt;/ref&gt;; ''ҷангҷӯе, ки дар ҷанг ҳунарнамоӣ мекунад''; ''ҷангҷӯи забараст''&lt;ref name=&quot;Сухан&quot;&gt;''Анварӣ'', ''Ҳасан''. Фарҳанги бузурги «Сухан». Ба сарпарастии Ҳасан Анварӣ, Теҳрон: «Сухан», 1381 –. 8 ҷ. мусаввар. ISBN 964-6961-98-3 (давра)&lt;/ref&gt;.

«''Разморо''» ба маънии «''ҷанговар'', ''разманда''» дар осори адабии форсӣ фаровон ба кор рафтааст. Чунончи, [[Низомӣ]] гуфтааст:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Ки эй фарзона шоҳону далерон'',
''Ҷаҳоноройу разморой шерон''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163230?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C |title=''Деҳхудо'', ''Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399. |accessdate=2024-08-26 |archivedate=2024-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240826131225/https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163230?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C }}&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Разморо''» ба маънои «''фармондеҳи разма''» навгузиниш ва барои ҷойгузинии дараҷаи низомии «''сержанти калон''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Сулаймонӣ |first1=Иршод |title= Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд |url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ |access-date=26 July 2022 |language=tg |date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''[[Сипоҳи Ҳахоманишиён]]'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягон]]ҳо
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Разма|''*daθa-'']]
| 10 сарбоз
| ''*daθapati-''
|-
| [[Вашт|''*θata-'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвон|''*θatapati-'']]
|-
| [[Ҳанг|''*hazāra-'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']]
|-
|[[Гунд|''*baivara-'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''*baivarapati-'']]
|-
| [[Сипоҳ|''*spāda-'']]
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']]
|}

''Разморо'' ҳамчун мақоми размӣ нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадааст. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён ({{lang-peo|''*spāda-''}} [''сипоҳ'']), ки бар пояи радабандии даҳгонӣ созмон ёфта буд, аз 10 сарбоз як [[Разма|''*daθa-'']] [''даҳа''] ташкил мешуд, ки сардораш [[Размовар|''*daθapati-'']] [''даҳабад''] буд&lt;ref name=&quot;Hinz&quot;&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''даҳа'' як [[вашт|''*θata-'']] [''сада''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Сарвашт|''*θatapati-'']] [''садабад''] буд&lt;ref name=&quot;Hinz&quot; /&gt;. Аз 10 ''сада'' як [[ҳанг|''*hazāra-'']] [''ҳазора''] ташкил мешуд, ки онро [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']] [''ҳазорабад''] фармондеҳӣ мекард&lt;ref name=&quot;Marquart&quot;&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''ҳазора'' як [[лашкар|''*baivara-'']] [''бевара''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Лашкарсолор|''*baivarapati-'']] [''беварабад''] буд&lt;ref name=&quot;Marquart&quot; /&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']] [''сипаҳбад''] буд&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391.&lt;/ref&gt;.

Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, ''даҳа'' бо [[Разма|''отделение'']], ''сада'' бо [[Вашт|''рота'']], ''ҳазора'' бо [[Ҳанг|''полк'']], ''бевара'' бо [[Лашкар|''дивизия'']] ва ''сипоҳ'' бо [[Артиш|''армия'']] баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, ''даҳабад'' бо [[размовар|''сержант'']] ё [[размозмо|''старшина'']], ''садабад'' бо [[Таҳмдор|''лейтенант'']] ё [[Сарвон|''капитан'']], ''ҳазорабад'' бо [[Саргурд|''майор'']] ё [[Сарҳанг|''полковник'']], ''беварабад'' бо [[гундсолор|''генерал-майор'']] ё [[лашкарсолор|''генерал-лейтенант'']] ва ''сипаҳбад'' бо [[сипаҳсолор|''генерал-полковник'']] ё [[артишсолор|''генерали артиш'']] баробар мешаванд.

''Сержант'' ({{lang-fr|sergent}}, аз {{lang-la|serviens}}) худ ба маънои «''чокар'', ''хидматгор'', ''хидматгузор''» аст ва ҳамчун рутба нахустин бор дар асри XV дар артиши [[Фаронса]] ва сипас артишҳои [[Олмон]] ва [[Бритониё]] ба кор рафтааст. Дар садаҳои миёна дар нерӯҳои муздур ва артиши кишварҳои урупоӣ шаш намуд ''сержант'' хидмат мекард:

# дар [[разма]]ҳо — [[размюз|''капрал'']] ё [[размовар|''сержанти хурд'']]. 
# дар [[таҳм]]аҳо — [[размдор|''сержант'']]. 
# дар [[вашт]]ҳо — ''мастер-сержант'' ё ''сержанти калон''. 
# дар [[гурдон]]ҳо — [[размозмо|''штаб-сержант'']]. 
# дар [[ҳанг]]ҳо — [[размсоз|''сержант-майор'']], ки дертар [[саргурд|''майор'']] номида шуд. 
# дар ситоди ''сарфармондеҳи артиш'' ([[артишсолор|''капитан-генерал'']]) — ''генерал-сержант-майор'', ки дертар [[гундсолор|''генерал-майор'']] номида шуд.

Дар [[Артиши Сурх]] дараҷаи «''сержант''»  ҳамчун рутбаи шахсӣ [[2 ноябр]]и [[соли 1940]] ҷорӣ шуда буд.

Дар [[Артиши Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ин дараҷа [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ҷорӣ шудаву чаҳор рутба дорад: 
#  [[Размовар|''сержанти хурд'']], 
#  [[Размдор|''сержант'']], 
#  ''сержанти калон'', 
#  [[Размозмо|''старшина'']].

Дар нерӯҳои мусаллаҳ барои фармондеҳии ҳар ягони размӣ мақоми созмоние дар назар гирифта шудааст. Бино бар ойинномаҳои низомӣ, мақоми созмонии ин дараҷадорон фармондеҳии разма, тонк, зиреҳпӯш ва дигарҳо аст.

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Размоварон]]</text>
      <sha1>a5yxr31xzulqw7n83hjprl85hav8jp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гундсолор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214142</id>
    <revision>
      <id>1487854</id>
      <parentid>1454114</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19025" sha1="sjxnkusps9e5jgjdc0woctt8kfkpb6s" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-6-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-6-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt;
| ном             = '''Гундсолор'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''گندسالار'''}}
| rank           = [[Солор]]
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-6]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Лашкарсолор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Сарҳанг]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Дарёдор]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سرتیپ'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Генерал-майор''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Brigadier general'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-6}}|
}}

'''Гундсолор''' ({{lang-fa|'''گندسالار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[солор]]ӣ дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]], [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|интизомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[сарҳанг]] ва пойинтар аз [[лашкарсолор]] дорад ва баробар бо [[дарёдор]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''генерал-майор''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сарҳанг]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Гундсолор'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Лашкарсолор]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Гундсолор'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ''фармондеҳи'' ''[[гунд]]''ро дорад, ки [[Ягон|яконе тактикӣ]] дар шохаву зершохаҳои [[нерӯҳои мусаллаҳ]] аст, ки маъмулан хурдтар аз [[лашкар]] будаву аз ду [[ҳанг]] ё чанд [[гурдон]] ташкил ёфта ва ягонҳои хурдтаре барои бароварда сохтани ниёз ба он ҳамроҳ мешаванд; тип&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – с. 90 |accessdate=2021-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; бригада&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=97; 347|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 1, статья «Бригада»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П. С. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1997|страницы=576—581|страниц=639|тираж=10 000|isbn=5-203-01655-0}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Гундсолор''» яке аз истилоҳоти сипоҳи Ашкониён ва Сосониён аст ва аз ду [[вожа]] сохта шудаву мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''гунд'') + [[исм]] (''солор'')] аст:
&lt;blockquote&gt;''[[гунд]]'' ({{lang-fa|'''گند'''}} &lt; {{lang-pal|''gund''}} &lt; {{lang-xpr|''gund''}} ‘''[[лашкар]]; гурӯҳ, даста''’&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |title=''MacKenzie, D. N.'', A Concise Pahlavi Dictionary, London, etc.: Oxford University Press, 1971. — 236 pp. ISBN 0-19-713559-5. — p. 38 |accessdate=2019-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121203034323/http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |archivedate=2012-12-03 }}&lt;/ref&gt; &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*vr̥nda-'' ‘''гунд''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-58-3.&lt;/ref&gt;) + ''[[солор]]'' ({{lang-fa|'''سالار'''}} &lt; {{lang-pal|''sālār''}} &lt; {{lang-peo|''*sar(a)-dāra-''}} &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*sara-dāra-'' ‘''[[сардор]]''’)&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;.&lt;/blockquote&gt; 

Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. 

''[[Солор]]'' аз куҳантарин замонҳо ба маънои «''фармондеҳ; [[генерал]]''» дар номгузории симату дараҷаҳои низомӣ ба кор меравад&lt;ref name=&quot;Фарҳанг&quot;&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot;&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii02naza/page/68?q=%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%80 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ.]&lt;/ref&gt;.

Истилоҳи «''гундсолор''» дар «[[Шоҳнома]]» чун «''гундовар''» омада, ки [[Фирдавсӣ]] онро ба маънои «''[[сипаҳсолор]]''» ба кор бурдааст&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;: 
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Пазира шудандаш ҳама меҳтарон,''
''Бузургони Эрону гундоварон''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. - с. 408]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

Истилоҳи ''гунд'' аз забонҳои эронии миёна (паҳлавӣ ва порсии миёна) дар забонҳои арманӣ («''gund''»), гурҷӣ («''gund-i''») низ вом гирифта шудааст&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/georgia-v- Encyclopædia Iranica, Vol. X, Fasc. 5, pp. 486-490. GEORGIA v. LINGUISTIC CONTACTS WITH IRANIAN LANGUAGES]&lt;/ref&gt;. Ин истилоҳ ҳамчунин аз забони форсии дарӣ ба [[забони туркӣ]] вом гирифта шуда ва истилоҳи форсӣ-туркии «'''جنباشی'''» [''ҷунбошӣ'']-ро ташкил дода, ки дар сипоҳи [[Давлати Ғазнавиён|Ғазнавиён]] ва [[Давлати Салҷуқиён|Салҷуқиён]] фармондеҳи лашкаре аз чанд ҳазор сарбозро меномиданд&lt;ref&gt;{{книга |автор= Ноҷӣ, Муҳаммадризо |заглавие= Фарҳангу тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён |ответственный= |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= Амири Кабир |год= 1386 |том= |страниц= 904 |страницы= 252 |isbn= 964-00-1086-3|ref= http://libisbn.ru/Farhang-va-tamaddun-i-Islami-dar-qalamraw-i-Samaniyan--or--cnivishtah-i-Muhammad-Riza-Naji/1/bibgjha}}&lt;/ref&gt;. Дар садаҳои миёна фармондеҳи 5 ҳазор сарбозро ''панҷҳазорӣ'' ({{lang-fa|'''پنج‌هزاری'''}}) низ мегуфтанд&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot; /&gt;.

Истилоҳи «''гунд''» дар нахустин садаҳои исломӣ бо истилоҳи «''[[лашкар]]''» ({{lang-pal|''laškar''}}) ҷойгузин шуда, ки пеш аз ислом ҳам ба кор мерафтааст. Ин истилоҳ дар забони {{lang-ps|«'''غونډ'''»}} [''ғунд''] гашта ва [[ҳанг]] дар Нерӯҳои мусаллаҳи Афғонистон чунин номида мешавад&lt;ref&gt;{{книга |автор= Лебедев К.А., Яцевич Л.С., Конаровский М.А. |заглавие= ''Русско-пушту-дари словарь'' |ответственный= |ссылка= |место= Москва|издательство= Русский язык |год= 1989 |том= |страниц= 768 |страницы= 508|isbn= 5-200-00700-3|ref=http://pashtoon.ru/downloads/files/rus-push-dari.pdf}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

''Гундсолор'' ҳамчун [[дараҷаи низомӣ|мақоми низомӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву ''беварабад'' ({{lang-peo|''*baivarapati-''}}) номида мешудаву фармондеҳи [[гунд|''бевара'']] ({{lang-peo|''*baivara-''}}) будааст&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 19 n. 84&lt;/ref&gt;. ''Бевара'' аз 10 [[Ҳанг|''ҳазора'']] ({{lang-peo|''*hazāra-''}}) ташкил мешуд ва 10 000 сарбозро дар бар мегирифт.

''Бевара'' дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, ''гунд'' ({{lang-xpr|''gund''}}) ном гирифта ва фармондеҳи он ''гунд-солор'' ({{lang-xpr|''gund-sālār''}}) хонда мешуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |title=''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7 |accessdate=2022-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210901005822/https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |archivedate=2021-09-01 }}&lt;/ref&gt;.

Дар [[сипоҳи Сосониён]] (224 — 651) низ ҳамин радабандӣ ва номгузорӣ ба кор мерафта, вале ҳар ''гунд'' аз 5 ''[[Ҳанг|дирафш]]'' ({{lang-pal|''drafš''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбозро дар бар мегирифт&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Фармондеҳи ''гунд'' дар сипоҳи Сосониён низ ''гундсолор'' ({{lang-pal|''gund-sālār''}}) номида мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4. — p. 47]&lt;/ref&gt;.

Дар паи шикасти шоҳаншоҳии Сосониён аз мусулмонон ва густариши ислом дар Эронзамин, [[Хилофати Араб|арабҳо]] бархе аз истилоҳоти низомии эрониро вом гирифтанд. Чунончи, {{lang-ar|'''عسکر''' [''аскар'']}} аз {{lang-pal|''laškar''}}, {{lang-ar|'''جند''' [''ҷунд'']}} аз {{lang-pal|''gund''}} ва {{lang-ar|'''فیج''' [''файҷ'']}} аз {{lang-pal|''payg''}} (''пиёда'') вом гирифта шудаанд&lt;ref&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000.]&lt;/ref&gt;. 

Бо таваҷҷуҳ ба ин пешинаву корбурд, истилоҳоти «''гунд''» ва «''гундсолор''» барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии «''бригада''» (аз {{забон-фр|''brigade''}} &lt; {{забон-ит|brigata}} — ''даста'') ва дараҷаи низомии «''генерал-майор''» (аз {{lang-de|General­major}}) ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Нишонаҳои дараҷаи гундсолорӣ ==
{| style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 12px 12px 12px 0px;&quot;
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! Нишона
! colspan=&quot;5&quot; |[[Акс:Red Army flag (Fictitious).svg|35px|]]&lt;br&gt;[[Артиши Сурх]]
!colspan=4| [[Акс:Red Army Badge.svg|35px|]]&lt;br&gt;[[Артиши Шуравӣ]]
!colspan=2| [[Акс:Roundel_of_Tajikistan.svg|35px|]]&lt;br&gt;[[Артиши Тоҷикистон]]

|- align=&quot;center&quot;
| [[Нишонаи гиребон|&lt;br&gt;гиребонӣ]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;сардӯшӣ
| [[Акс:RKKA 1940 collar OF6 general-mayor.svg|75px]]
| [[Акс:Soviet Air Force MajGen 1943.png|75px]]
| [[Акс:RA A-armor F6MajGen 1943.png|75px]]
| [[Акс:1941гм.png|75px]]
| [[Акс:RKKA 1940 chevron OF8-OF6 generals.svg|50px]]
| [[Акс:CCCP-Army-OF-06 (1943–1955).svg|альт=|121x121пкс]]
| [[Акс:CCCP-Army-OF-06 (1943–1955)-Field.svg|альт=|121x121пкс]]
| [[Акс:RAF A F6MajGen since 2010par.svg|121x121пкс]]
| [[Акс:RAF AF F6MajGen since 2010parade.svg|121x121пкс]]
| [[Акс:Russia-Army-OF-6-2010.svg|121x121пкс]]
| [[Акс:Russia-Airforce-OF-6-2010.svg|121x121пкс]]
|- align=&quot;center&quot;
|
| ...&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940—1943)&lt;/small&gt;
| ...&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940—1943)&lt;/small&gt;
| ...&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940—1943)&lt;/small&gt;
| ...&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1941)&lt;/small&gt;
| нишонаи остин &lt;br&gt;(мундир, кител ва &lt;br&gt;пираҳан, шинел)&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940—1943)&lt;/small&gt;
| сардӯшии&lt;br&gt;Нерӯи заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1943—1955)&lt;/small&gt;
| …&lt;br&gt; размӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1943—1955)&lt;/small&gt;
| …&lt;br&gt;ҷашнӣ &lt;br&gt;Нерӯи заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1955—1991)&lt;/small&gt;
| …&lt;br&gt; Нерӯи ҳавоӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1955—1991)&lt;/small&gt;
| …&lt;br&gt;Нерӯи заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1993—)&lt;/small&gt;
| …&lt;br&gt;Нерӯи ҳавоӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1993—)&lt;/small&gt;
|}
{{clear}}

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Дараҷаҳои низомӣ}}

[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Солорон]]</text>
      <sha1>sjxnkusps9e5jgjdc0woctt8kfkpb6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сипаҳсолор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214144</id>
    <revision>
      <id>1487867</id>
      <parentid>1476993</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18039" sha1="4qt6yw9t6dcn0iiw9cbsg7s4ri7xpdd" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-8-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-8-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Сипаҳсолор'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''سپه‌سالار'''}}
| rank           = «''Сеситора''»
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-8]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Артишсолор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Лашкарсолор]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Дарёсолор]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سپهبد'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Генерал-полковник''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Lieutenant general'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-8}}|
}}

'''Сипаҳсолор''' ({{lang-fa|'''سپه‌سالار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[солор]]ӣ дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]], [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|интизомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[лашкарсолор]] ва пойинтар аз [[артишсолор]] дорад ва баробар бо [[дарёсолор]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''генерал-полковник''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Лашкарсолор]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Сипаҳсолор'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Артишсолор]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Сипаҳсолор'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии [[вазорати дифоъ]], умури дохилӣ, амният, сардори ситод дорад ва ё ''фармондеҳи'' ''[[сипоҳ]]'' (корпус&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=164; 441|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 4, статья «Корпус»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Сергеев, Игорь Дмитриевич|Сергеев И. Д.]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1999|страницы=204-209|страниц=583|тираж=10 000|isbn=5-203-01655-0}}&lt;/ref&gt;) аст, ки он [[Ягон|ягоне амалиётӣ ва тактикӣ]] аст, ки аз ду – се [[лашкар]] ташкил мешавад ва ё ороише аз ягонҳо барои иҷрои амалиёти размӣ аст.

== Вожашиносӣ ==
''Сипаҳсолор'' ({{lang-fa|'''سپه‌سالار'''}} &lt; {{lang-pal|''spāh-sālār''}}) бо ''сипаҳбад'' ҳамчанд аст&lt;ref name=&quot;Фарҳанг&quot; /&gt;, ки дар «''[[Шоҳнома]]''» низ бозтоб ёфтааст: 
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Сипаҳбад-ш чун Висаи тезчанг'', 
''Ки солор буд бар сипоҳи Пашанг''&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/ShahnamaJildEYakum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEAwwaltajikFarsi/page/n407/mode/2up ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2007. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 1. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 409]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

Ин истилоҳ аз ду [[вожа]] сохта шуда ва мақулаи дастурии ин вожа [[исм]] ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''сипоҳ'') + [[исм]] (''солор'')] аст:
&lt;blockquote&gt;''[[сипоҳ]]'' ({{lang-fa|'''سپاه'''}} &lt; {{lang-pal|''spāh''}} &lt; {{lang-peo|''spāda-''}} &lt; [[забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*spāda-'' &lt; эҳтимолан аз √''spa-d-''&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6.&lt;/ref&gt;) + ''[[солор]]'' ({{lang-fa|'''سالار'''}} &lt; {{lang-pal|''sālār''}} &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*sara-dāra-'' ‘''[[сардор]]''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;)&lt;/blockquote&gt; 

Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. 

Аз ''spāda-'' дар {{lang-peo|''*spāda-pati-''}} сохта шуда, ки дар {{lang-xpr|''spāδpat'' : ''spāδbad''}}, дар {{lang-pal|''spāhpat'' : ''spāhbed''}}, дар {{lang-sog|''spāδpaδ''}}, дар балхӣ: ''σπαλοβιδο'' : ''ασπαλοβιδο'' ва дар {{lang-fa|'''سپهبد'''}} гаштааст&lt;ref&gt;''Саймиддинов, Додихудо''. Вожашиносии забони форсии миёна. – Душанбе: Пайванд, 2001.&lt;/ref&gt;. 

«''Солор''» аз куҳантарин замонҳо ба маънои «''фармондеҳ; [[генерал]]''» дар номгузории симату дараҷаҳои низомӣ ба кор меравад&lt;ref name=&quot;Фарҳанг&quot;&gt;''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Тафсирӣ&quot;&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/316 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008.]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

''Сипаҳсолор'' ҳамчун [[дараҷаи низомӣ|мақоми низомӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву ''сипаҳбад'' ({{lang-peo|''*spāda-pati-''}}) номида мешуда ва фармондеҳи кулли нерӯҳои мусаллаҳ буд, ки ''[[сипоҳ]]'' ({{lang-peo|''*spāda-''}}) номида мешуданд&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур.'' Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391.&lt;/ref&gt;.

[[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]) созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буданд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005.]&lt;/ref&gt;, аз ин рӯ нерӯҳои мусаллаҳашонро куллан ''сипоҳ'' ({{lang-xpr|''spāδ''}}) меномиданд ва фармондеҳи кулли сипоҳ унвони ''сипоҳбад'' ({{lang-xpr|''spāδpat''}}) дошт&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |title=''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7 |accessdate=2019-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210901005822/https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |archivedate=2021-09-01 }}&lt;/ref&gt;.

[[Давлати Сосониён|Сосониён]] (224 — 651) низ ҳамин радабандӣ ва номгузориро ба кор мебурданд&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt; ва фармондеҳи ''сипоҳ'' низ ''сипоҳбед'' ({{lang-pal|''spāhbed''}}) ва ''сипоҳсолор'' ({{lang-pal|''spāh-sālār''}}) номида мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4. — p. 47]&lt;/ref&gt;.

Фармондеҳи сипоҳ дар замони Сомониён ''сипаҳсолор'' ({{lang-fa|'''سپه‌سالار'''}}) унвон дошт&lt;ref&gt;''Ноҷӣ, Муҳаммадризо.'' Фарҳанг ва тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён. — Теҳрон: Амири Кабир, 1386. — с. 252. — 904 саҳ. — ISBN 964-00-1086-3.&lt;/ref&gt;. Сипаҳсолор, ки ба суратҳои «''сипоҳсолор''» ({{lang-fa|'''سپاه‌سالار'''}}) дар «''[[Таърихи Байҳақӣ]]''», «''сипаҳсолор, исфаҳсалор, исфаҳсолор''» дар «''[[Қобуснома]]''» омадааст&lt;ref&gt;''Bosworth, C. E.''; ''Digby, S.'' (1978). &quot;Ispahsālār, Sipahsālār&quot;. In van Donzel, E.; Lewis, B.; Pellat, Ch.; Bosworth, C. E. The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume IV: Iran–Kha. Leiden: E. J. Brill. pp. 208–210. ISBN 90-04-05745-5.&lt;/ref&gt;, аз мақомоти муҳими лашкарӣ дар давраи Ғазнавиён ҳам будааст&lt;ref&gt;''Анварӣ, Ҳасан''. Истилоҳоти девонии давраи Ғазнавӣ ва Салҷуқӣ. – Теҳрон: Сухан, 1373.&lt;/ref&gt;.

''Сипаҳбад'' ҳамакнун яке аз [[Солор|дараҷаҳои солорӣ]] дар [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]] аст, ки бо ''генерал-полковник'' дар [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон|нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]] ва ''lieutenant-general'' дар нерӯҳои заминии кишварҳои узви НАТО баробар аст.
Аз ин рӯ, истилоҳоти ''сипоҳ'' ва ''сипаҳсолор'' барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии «''корпус''» (аз {{lang-la|corpus}} «''андом''») ва дараҷаи низомии «''генерал-полковник''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Имрӯза ==
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ''генерал-полковник'' ҳамакнун  дувумин дараҷаи аршади низомӣ (пас аз [[Артишсолор|генерали артиш]]) ва ''генерал-полковники милитсия'' — болотарин дараҷаи вижаи мақомоти корҳои дохилӣ аст. Ин дараҷаро то кунун 11 кас дарёфт кардаанд.

'''Генерал-полковник'''
# [[Абдураҳимов, Хайриддин Саидович]], Вазир амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон  (1999—2006), раиси Кумитаи давлатии амнияти милии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006—2010)
# [[Сайдамир Зуҳуров]] (2002), раиси Кумитаи ҳифзи сарҳадди давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2005—2006), раиси Кумитаи давлатии ҳифзи сарҳадди давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006)
# [[Шералӣ Мирзо]] (2018), Вазири дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2013)&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot;&gt;[http://www.president.tj/ru/node/17146 Вручение военнослужащим государственных наград и присвоение очередных воинских званий. 21.02.2018.]&lt;/ref&gt;
# [[Раҳмон Набиев|Набиев Рахмон Набиевич]] (1992), Раиси Ҷумҳурии Тоҷикистон (1991—1992)
# [[Раҷабалӣ Раҳмоналӣ]] (2018), ҷонишини якуми раиси Кумитаи давлатии амнияти миллӣ — фармондеҳи Нерӯи марзбонии КДАМ ҶТ&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot; /&gt;
# [[Шералӣ Хайруллоев|Хайруллоев Шералӣ Хайруллоевич]] (1999), Вазири дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон (1995—2013)
# [[Ҳомиддин Шарифов|Шарифов Ҳомиддин Ҳасанович]], Вазири корҳои дохилии ҶТ (1996—2006)
# [[Саймумин Ятимов|Ятимов Саймумин Сатторович]] (2017), раиси КДАМ ҶТ (аз 2010)&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://news.tj/ru/news/tajikistan/power/20170825/prezident-prisvoil-glavam-mvd-gknb-i-genprokuroru-tadzhikistana-zvaniya-general-polkovnika |title=Президент присвоил главам МВД, ГКНБ и Генпрокурору Таджикистана звания генерал-полковника. 25.08.2017 |accessdate=2018-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180523172820/http://news.tj/ru/news/tajikistan/power/20170825/prezident-prisvoil-glavam-mvd-gknb-i-genprokuroru-tadzhikistana-zvaniya-general-polkovnika |archivedate=2018-05-23 |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;

'''Генерал-полковники милитсия'''
# [[Абдураҳим Каҳҳоров|Қаҳҳоров Абдураҳим Абдулаҳадович]] (2010), Вазири корҳои дохилии ҶТ (2009—2012)
# [[Рамазон Раҳимзода|Раҳимов Рамазон Ҳамроевич]], (2017)&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;, Вазири корҳои дохилии ҶТ (аз 2012)

'''Генерал-полковники адлия'''
# [[Раҳмонов Юсуф Аҳмадович]], (2017)&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;, Додситони кулли ҶТ (аз 2015)
== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Генералҳо]]
[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Солорон]]</text>
      <sha1>4qt6yw9t6dcn0iiw9cbsg7s4ri7xpdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лашкарсолор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214145</id>
    <revision>
      <id>1487860</id>
      <parentid>1476252</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20590" sha1="laan9r5emct5l4llmmqy2plico3ye83" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-7-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-7-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Лашкарсолор'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''لشکرسالار'''}}
| rank           = «''Дуситора''»
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-7]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Сипаҳсолор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Гундсолор]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Дарёбон]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سرلشکر'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Генерал-лейтенант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Major general'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OF-7''}}|
}}

'''Лашкарсолор''' ({{lang-fa|'''لشکرسالار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[солор]]ӣ дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]], [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|интизомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[гундсолор]] ва пойинтар аз [[сипаҳсолор]] дорад ва баробар бо [[дарёбон]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''генерал-лейтенант''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Гундсолор]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Лашкарсолор'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сипаҳсолор]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Лашкарсолор'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ҷонишини [[вазорати дифоъ]], умури дохилӣ, амният, сардори ситод ё фармондеҳии ''[[лашкар]]''ро дорад, ки [[Ягон|якони роҳкунишие]] хурдтар аз [[сипоҳ]] ва бузургтар аз [[гунд]] буда ва таҷҳизоту ҷангафзорҳои лозим барои иҷрои амалиёти размӣ дорад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – с. 165 |accessdate=2021-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; дивизия&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=238; 394|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 3, статья «Дивизия»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. Грачёв П. С.|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1995|страницы=68—76|страниц=543|тираж=10 000|isbn=5-203-00748-9}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==

«''Лашкарсолор''» дар қиёс бо «''[[гундсолор]]''» ва «''[[сипаҳсолор]]''» аз ибораи «''солори лашкар''» сохта шуда, ки дар «''[[Шоҳнома]]''» ба кор рафтааст: 
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Сипаҳро ба солори лашкар супурд'', 
''Бирафту ҷаҳондидагонро бибурд''&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/ShahnamaJildEYakum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEAwwaltajikFarsi/page/n375/mode/2up ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2007. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 1. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 376]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

Мақулаи дастурии ин вожа [[исм]] ва сохтвожаи он ба сурати [''исм'' (''лашкар'') + ''исм'' (''солор'')] аст:
&lt;blockquote&gt;''[[лашкар]]'' ({{lang-pal|''laškar''}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |title=''MacKenzie, D. N.'', A Concise Pahlavi Dictionary, London, etc.: Oxford University Press, 1971. — 236 pp. ISBN 0-19-713559-5. — p. 52 |accessdate=2019-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121203034323/http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |archivedate=2012-12-03 }}&lt;/ref&gt; &lt; {{lang-peo|''*raxša-kara-''}} ‘''посдоранда''’ &lt; эронии бостон: ''*raxš-'' + ''*kara-'' ‘''посдорӣ кардан''’)&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-58-3.&lt;/ref&gt; + ''[[солор]]'' ({{lang-pal|''sālār''}} &lt; {{lang-xpr|''sarδār''}} &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*sara-dāra-'')&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;.&lt;/blockquote&gt; 

Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. 

''[[Солор]]'' гунае дигар аз «''[[сардор]]''» аст, ки аз куҳантарин замонҳо ба маънои «''фармондеҳ; [[генерал]]''» дар номгузории мақому дараҷаҳои низомӣ ба кор меравад&lt;ref name=&quot;Фарҳанг&quot;&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, с. 259&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot;&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/442 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ.]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

''Лашкар'' ҳамчун [[Ягон|якони размӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву ''бевара'' ({{lang-peo|''*baivara-''}}) номида мешуда ва онро ''беварабад'' ({{lang-peo|''*baivarapati-''}}) фармондеҳӣ мекард&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 19 n. 84&lt;/ref&gt;. ''Бевара'' аз 10 [[Ҳанг|''ҳазора'']] ({{lang-peo|''*hazāra-''}}) ташкил мешуд ва 10 000 сарбозро дар бар мегирифт.

''Бевара'' дар сипоҳи [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]), ки созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифта буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2–5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, ''[[гунд]]'' ({{lang-xpr|''gund''}} ‘''[[лашкар]]''’&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |title=''MacKenzie, D. N.'', A Concise Pahlavi Dictionary, London, etc.: Oxford University Press, 1971. — 236 pp. ISBN 0-19-713559-5. — p. 38 |accessdate=2019-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121203034323/http://www.rabbinics.org/pahlavi/MacKenzie-PahlDict.pdf |archivedate=2012-12-03 }}&lt;/ref&gt; &lt; эҳтимолан аз [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*vr̥nda-'' ‘''[[гунд]]''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;) ном гирифта ва фармондеҳи он ''гунд-солор'' ({{lang-xpr|''gund-sālār''}}) хонда мешуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |title=''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7 |accessdate=2019-01-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210901005822/https://the-eye.eu/public/WorldTracker.org/World%20History/Rome%20Byzantine%20Topics/Osprey%20-%20Elite%20110%20-%20Sassanian%20Elite%20Cavalry%20AD%20224-642.pdf |archivedate=2021-09-01 }}&lt;/ref&gt;.

Дар [[сипоҳи Сосониён]] (224 — 651 милодӣ) низ ҳамин радабандӣ ва номгузорӣ ба кор мерафта, вале ҳар ''гунд'' аз 5 ''[[Ҳанг|дирафш]]'' ({{lang-pal|''drafš''}}) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбозро дар бар мегирифт&lt;ref&gt;[https://www.researchgate.net/profile/Katarzyna_Maksymiuk/publication/323545353_Kaveh_Farrokh_Gholamreza_Karamian_Katarzyna_Maksymiuk_A_Synopsis_of_Sasanian_Military_Organization_and_Combat_Units_Siedlce-Tehran_2018/links/5a9b94b0a6fdcc3cbacb690d/Kaveh-Farrokh-Gholamreza-Karamian-Katarzyna-Maksymiuk-A-Synopsis-of-Sasanian-Military-Organization-and-Combat-Units-Siedlce-Tehran-2018.pdf ''Kaveh Farrokh'', ''Gholamreza Karamian'', ''Katarzyna Maksymiuk''. A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0. — c. 13]&lt;/ref&gt;. Фармондеҳи ''гунд'' дар сипоҳи Сосониён низ ''гундсолор'' ({{lang-pal|''gund-sālār''}}) номида мешуд&lt;ref name=&quot;Daryaee&quot;&gt;[https://ia802707.us.archive.org/2/items/SasanianPersia/tourajsasanianPersia.pdf ''Daryaee, Touraj''. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire. — ISBN 978 1 85043 898 4. — p. 47]&lt;/ref&gt;.

Аммо аз миёнаҳои садаи V дар канори истилоҳи ''гунд'' истилоҳи «''[[лашкар]]''» ({{lang-pal|''laškar''}}) низ ба кор мерафтааст&lt;ref&gt;[https://ia800301.us.archive.org/23/items/AsanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans/Tafazzoli2000SasanianSocietyI.WarriorsIi.ScribesIii.Dehqans.pdf ''Tafazzoli A.'' Sasanian Society. I. Warriors. II. Scribes. III. Dehqāns. N.Y., 2000. — р. 7]&lt;/ref&gt;. Истилоҳи ''лашкар'' ({{lang-fa|'''لشکر'''}}) дар осори адабии форсӣ, бавижа «[[Шоҳнома]]», бисёр ба кор рафтааст&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot; /&gt;. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] гуфта:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Бирав бо [[сипоҳ]]е ба кирдори кӯҳ'',
''Гузин кун зи [[гурдон]]и [[лашкар]] гурӯҳ''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEPanjumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Panjum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 15]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Дар сипоҳи [[Давлати Сомониён|Сомониён]], [[Давлати Ғазнавиён|Ғазнавиён]] ва [[Давлати Салҷуқиён|Салҷуқиён]] фармондеҳи лашкарро ''солори лашкар'' ва ''амири лашкар'' мегуфтанд&lt;ref&gt;{{книга |автор= Ноҷӣ, Муҳаммадризо |заглавие= Фарҳангу тамаддуни исломӣ дар қаламрави Сомониён |ответственный= |ссылка= |место= Теҳрон |издательство= Амири Кабир |год= 1386 |том= |страниц= 904 |страницы= 252 |isbn= 964-00-1086-3|ref= http://libisbn.ru/Farhang-va-tamaddun-i-Islami-dar-qalamraw-i-Samaniyan--or--cnivishtah-i-Muhammad-Riza-Naji/1/bibgjha}}&lt;/ref&gt;. Чунончи, ''солори лашкар'' дар «[[Шоҳнома]]» борҳо ба кор рафта ва аз бофтор чунин бар меояд, ки он мансабе пойинтар аз ''[[сипаҳсолор]]'' буда ва мақоми ҷонишинӣ доштааст, чунонки ''генерал-лейтенант'' дар артишҳои урупоӣ ҷонишини ''генерал'' будааст:

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Чунин гуфт [[солор]]и [[лашкар]] ба шоҳ'', 
''Ки «Фармони ту бартар аз чарху моҳ'', 
''Бад-он сон шавам, к-ам ту фармон диҳӣ'', 
''Ту шоҳи ҷаҳондориву ман раҳӣ»''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot; /&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[Фарҳангистони забон ва адаби форсӣ|''Фарҳангистони Эрон'']] бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' дар [[соли 1935]] «''лашкар''»-ро ҷойгузини истилоҳоти муғулии ''тумон'' ({{lang-fa|'''تومان'''}} &lt; {{lang-mn|түмэн}}) ва фаронсавии ''дивизюн'' ({{lang-fa|'''دیویزیون'''}} &lt; {{lang-fr|''division''}}) ва ''сарлашкар''ро ҷойгузини ''амири тумон'' кард&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Фаслномаи «''Ганҷинаи аснод''». Зимистони 1373, №16. — с. 38 |accessdate=2019-01-25 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;, ки ҳамакнун дар [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон дараҷае]] баробар бо ''генерал-лейтенант'' аст.

''Лашкар'' дар «''[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]''»&lt;ref name=&quot;Фарҳанг&quot; /&gt; ва «''[[Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ]]''»&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot; /&gt; оварда шудааст.

Бо таваҷуҳ ба ин додаҳо, вожаҳои «''лашкар''» ва «''лашкарсолор''» барои ҷойгузин кардани истилоҳи русии «''дивизия''» (аз {{lang-pl|''dywizja''}} &lt; {{lang-la|dīvīsiō}} «''бахш''») ва дараҷаи низомии «''генерал-лейтенант''» (аз {{lang-de|Generalleutnant}}) ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Нишонаҳои дараҷаи лашкарсолорӣ ==
{| style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 12px 12px 12px 0px;&quot;
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! Нишонаҳо
! colspan=4| [[Акс:Red Army flag (Fictitious).svg|35px|border]]&lt;br&gt;[[Артиши Сурх]]
! colspan=4| [[Акс:Red Army Badge.svg|35px|border]]&lt;br&gt;[[Артиши Шуравӣ]]
! colspan=&quot;3&quot;| [[Акс:Roundel_of_Tajikistan.svg|35px|border]]&lt;br&gt;[[Артиши Тоҷикистон]]
|- align=&quot;center&quot;

| [[Нишона|Нишонаи&lt;br&gt;гиребонӣ]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;Сардӯшӣ
| [[File:RKKA 1940 chevron OF8-OF6 generals.svg|50px]]
| [[File:RKKA 1940 collar OF7 general-leytenant.svg|75px]]
| [[File:Soviet Air Force LtGen 1943.png|75px]]
| [[File:1941гл1.png|75px]]
| [[File:1943avia-p04.png|альт=|132x132px]]
| [[File:CCCP-Army-OF-07 (1943–1955)-Field.svg|альт=|133x133пкс]]
| [[File:RAF A F7LtGen since 2010par.svg|141x141px]]
| [[File:RAF AF F7LtGen since 2010par.svg|142x142px]]
| [[File:Tajikistan-Army-OF-7.png|144x144пкс]]
| [[File:Russia-Army-OF-7-2010.svg|144x144пкс]]
| [[File:Russia-Airforce-OF-7-2010.svg|144x144пкс]]
|- align=&quot;center&quot;
|
| нишонаи остин&lt;br&gt;(мундир, кител ва гимнастёрка, шинел)&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940—1943)&lt;/small&gt;
| нишонаи гиребонии&lt;br&gt;[[нерӯи заминӣ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940—1943)&lt;/small&gt;
| ...&lt;br&gt;нерӯи ҳавоӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940—1943)&lt;/small&gt;
| ...&lt;br&gt;саҳроӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1941)&lt;/small&gt;
|сардӯшии&lt;br&gt;[[нерӯи ҳавоӣ]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1943—1955)&lt;/small&gt;
|… саҳроии&lt;br&gt;нерӯи заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1943—1955)&lt;/small&gt;
|…&lt;br&gt; ҷашнии&lt;br&gt;нерӯи заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1955—1991)&lt;/small&gt;
|… нерӯи ҳавоӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1955—1991)&lt;/small&gt;
|… саҳроӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1993—)&lt;/small&gt;
|… нерӯи заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;br&gt;(1993—)&lt;/small&gt;
|… нерӯи ҳавоӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1993—)&lt;/small&gt;
|}
{{clear}}

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Дараҷаҳои низомӣ}}

[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Солорон]]</text>
      <sha1>laan9r5emct5l4llmmqy2plico3ye83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артишсолор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214203</id>
    <revision>
      <id>1487851</id>
      <parentid>1485558</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T05:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12360" sha1="o1az8t32tqj4r2lwbns4a6su1dw60k1" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-9-2013.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-9-2013.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt;
| ном             = '''Артишсолор'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт = {{lang-fa|'''ارتش‌سالار'''}}
| rank           = «''Чаҳорситора''»
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-9]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Артишторон-солор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Сипаҳсолор]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новгонсолор]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''ارتشبد‎'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Генерал армии''|{{парчамбандӣ|USA}} ''General'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-9}}|
}}

'''Артишсолор''' ({{lang-fa|'''ارتش‌سالار'''}}) — яке аз болотарин [[Солор|дараҷаҳои солорӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]] ва [[Кумитаи давлатии амниятии миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон|амниятӣ]], ки ҷойгоҳе болотар аз [[сипаҳсолор]] ва пойинтар аз [[артишторон-солор]] дорад ва баробар бо [[новгонсолор]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''генерали артиш''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

''Артишсолор'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми фармондеҳии олии [[Нерӯҳои мусаллаҳ|маҷмуъи созмони низомии кишвар]]ро дорад ва ё ''фармондеҳи'' ''[[артиш]]'' аст, ки он [[Ягони низомӣ|ягоне амалиётӣ-тактикиест]], ки аз як ситод, қароргоҳи фармондеҳӣ, ду — се [[сипоҳ]] ва ягонҳои ёрирасон ташкил шуда ва қобилияти амалиётии мустақил дорад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – с. 50; 193 |accessdate=2021-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=19; 326|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сипаҳсолор]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Артишсолор'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt; [[Артишторон-солор]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

== Вожашиносӣ ==
«''Артишсолор''» аз ду [[вожа]] сохта шуда ва мақулаи дастурии он [[исм]] ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''[[артиш]]'') + [[исм]] (''[[солор]]'')] аст: 
&lt;blockquote&gt;''[[артиш]]'' ({{lang-fa|'''ارتش'''}} &lt; {{lang-pal|''artēštār''}} «''разманда''» &lt; {{lang-ae|''raθaē-štar-''}} «''гардунасавор''»&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1383. ISBN 978-600-6143-55-2. ҷ. 1, с. 162.&lt;/ref&gt;) + ''[[солор]]'' ({{lang-fa|'''سالار'''}} &lt; {{lang-pal|''sālār''}} &lt; эронии бостон: ''*sara-dāra-'' ''[[сардор]]''&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;)
&lt;/blockquote&gt;
Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст. 

Вожаи «''артиш''» дар забонҳои порсии миёна ва бостон вуҷуд надошта ва бо равиши ''пасинсозӣ'' ({{lang-en|back-formation}}) аз ''артиштор'' ({{lang-pal|''artēštār''}} ‘''разманда''’ &lt; {{lang-ae|''raθaē-štar-''}} ‘''гардунасавор''’ аз ''raθa-'' ‘''[[гардуна]]''’ + ''štar-'' ‘''истода''’) сохта шудааст. [[Фарҳангистони забон ва адаби форсӣ|''Фарҳангистони забони Эрон'']] ''«артиштор»''-ро сохташуда аз ''артиш'' + -''дор'', яъне «''дорандаи артиш''» пиндошта ва «''артиш''»-ро аз он ҷудо кардаву онро ба маънии «''[[артиш]]''» хусусан ва «''[[Нерӯҳои мусаллаҳ|маҷмуъи сипоҳиён ва нерӯҳои мусаллаҳи кишваре]]''» умуман ба кор гирифтааст&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestar-learned-calque ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, pp. 661-662]&lt;/ref&gt;.

Истилоҳи «''артиш''»-ро дар соли 1935 [[Фарҳангистони забон ва адаби форсӣ|''Фарҳангистони Эрон'']] бо пешниҳоди ''Анҷумани вожасозии артиш'' баробари истилоҳоти {{lang-fr|''armée''}} ва {{lang-en|''army''}} ниҳод ва ҷойгузини истилоҳи {{lang-mn|''qošun''}} ({{lang-fa|'''قشون'''}} ‘''қӯшун''’) кард&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Фаслномаи «''Ганҷинаи аснод''». Зимистони 1373, №16. — с. 38 |accessdate=2019-01-28 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;. Ин истилоҳ ҳамакнун дар Тоҷикистон низ расман ба кор меравад&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/80 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 1, с. 80.]&lt;/ref&gt;.

Истилоҳи ''артишсолор'', ки кӯтоҳшуда аз ''[[артишторон-солор]]'' ({{lang-pal|''artēštārān-sālār''}}) аст, дар соли 2018 барои ҷойгузин кардани дараҷаи низомии ''генерали артиш'' ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шуд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

''[[Артишторон-солор]]'' ({{lang-pal|''artēštārān-sālār''}}) баландпоятарин мақоми низомӣ пас аз [[шоҳаншоҳ]] дар замони [[Давлати Сосониён|Сосониён]] буд&lt;ref&gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/artestaran-salar-chief-of-the-warriors-a-high-ranking-title-in-sasanian-times-see-artestar- ''W. Sundermann''. ARTĒŠTĀRĀN SĀLĀR, Encyclopædia Iranica. Vol. II, Fasc. 6, p. 662]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Дьяконов М. М.'' Очерк истории древнего Ирана. М., 1961. С. 291&lt;/ref&gt;. Дар «''[[Авесто|Замёд яшт]]''» («''[[Яштҳо]]''», 2/331) мардум бино бар пешае, ки доштанд, ба се гурӯҳ тақсим мешуданд: ''осрӯнон'' ({{lang-ae|''āθravan''-, ''aθaurvan''-}} ‘''руҳониён''’); ''артишторон'' ({{lang-ae|''raθaē-štar-''}} ‘''размкорон''’) ва ''востриюшон'' ({{lang-ae|''vāstrya.fšuyant-''}} ‘''кишоварзон''’)&lt;ref&gt;''Баҳор, Меҳрдод''. Пажӯҳише дар асотири Эрон (пораи нахуст ва дуюм). Виростор: Катоюн Маздопур, чопи дувум пойизи 1376, Интишороти «Огоҳ», саҳ. 74, ёддошти 2. ISBN 964-416-045-2&lt;/ref&gt;. Оғози ин тақсимбандӣ, ки дар замони Сосониён бо пайдоиши гурӯҳ чаҳорум – ''ҳутухшон'' ({{lang-pal|''hutoxšān''}} ‘''пешаварон''’) – ба авҷи марзбандии дақиқи худ мерасад, дониста нест, вале дар «''Корномаи [[Ардашери Бобакон]]''» ба унвони ''артишторон-солор'' ишора шудааст.

Ба гузориши [[Муҳаммад ибни Ҷарири Табарӣ]], мақоми ''артишторон-солор'' болотар аз [[Сипаҳсолор|''сипоҳбед'']] ({{lang-pal|''spāhbēd''}}) ва тақрибан ҳампоя бо ''аргбед'' ({{lang-pal|''argbēd''}}) будааст. Аз қаринаҳо чунин бар меояд, ки ''артишторон-солор'' унвони дигаре барои ''Эрон-сипоҳбед'' ({{lang-pal|''Ērān-spāhbēd''}}) аст, ки то замони подшоҳии Хусрав [[Анӯшервон]] болотарин мақоми низомӣ дар шоҳаншоҳии Сосониён буд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |title=Artēštārān-sālār // ''Донишномаи Эрон'', ҷ. 2, 2503 |accessdate=2012-10-23 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6BcugL8gH?url=http://www.cgie.org.ir/shavadn.asp?id=391 |archivedate=2012-10-23 }}&lt;/ref&gt;.

== Пайвандҳо ==
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Солорон]]</text>
      <sha1>o1az8t32tqj4r2lwbns4a6su1dw60k1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сарҳангёр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214206</id>
    <revision>
      <id>1487866</id>
      <parentid>1453574</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10039" sha1="ooi2fmtf2q7cwyvmj64w3irrj6mwmyr" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-4-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-4-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Сарҳангёр'''
| кишвар          = {{flag|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''سرهنگیار'''}}
| rank           = [[Сардор]]он
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-4]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Сарҳанг]]
| дараҷаи пойинтар = [[Саргурд]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новхудо дувум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سرهنگ دوم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Подполковник''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Lieutenant colonel'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-4}}|
}}

'''Сарҳангёр''' ({{lang-fa|'''سرهنگیار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Сардор|сардорӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]], [[Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон|интизомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[саргурд]] ва пойинтар аз [[сарҳанг]] дорад ва баробар бо [[новхудо дувум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''подполковник''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Саргурд]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Сарҳангёр'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сарҳанг]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Сарҳангёр'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ''фармондеҳи'' ''[[гурдон]]'' ва ё ҷонишини ''фармондеҳи'' ''[[ҳанг]]''ро дорад.

== Вожашиносӣ ==

«''Сарҳангёр''» аз ду [[вожа]] сохта шудааст: ''[[сарҳанг]]'' + ''ёр''. Мақулаи дастурии ин вожа [[исм]] ва сохтвожаи он ба сурати (исм (''сарҳанг'') + таквож (''ёр'')) аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркибу иштиқоқ истифода шудааст.

Дар «''Таърихи [[Абулфазли Байҳақӣ|Байҳақӣ]]''» ва «''Таърихи Сиистон''» сардороне, ки дар радифу мартабаи сарҳангон будаанд, «''сарҳангшумор''» ({{lang-fa|'''سرهنگ‌شمار'''}}) номида шудаанд&lt;ref&gt;{{книга | автор = Анварӣ, Ҳасан | заглавие  = Истилоҳоти девонии давраи Ғазнавӣ ва Салҷуқӣ | ссылка =  | ответственный = | издание = | место = Теҳрон | издательство = «Сухан» | год = 1373| том = | страницы  = 113 | страниц = | серия = | isbn =| тираж = | ref = }}&lt;/ref&gt;.

Дар сохтори нерӯҳои мусаллаҳ ''подполковник'' дараҷае пойинтар аз ''полковник'' аст. Ин дараҷаро дар кишварҳои инглисизабон ''lieutenant colonel'' меноманд, ки ''lieutenant'' дар он вожае фаронсавӣ ба маънои «''ёвар, ҷонишин, муъовин''» аст, ки аз забони русӣ дар забони форсии тоҷикӣ ҳам вом гирифтаву ''лейтенант'' шудааст. Дар забони форсии имрӯз таквожи ''-ёр'', сарфи назар аз ин ки пасванд шумурда шавад ё вожае мустақил, ба исми ҳирфа ё исми масдар мепайвандад ва исми ҳирфае месозад, ки дар як сохтори поягонӣ зери дасти як мақоми болотар анҷоми вазифа мекунад&lt;ref&gt;{{книга | автор = Таботабоӣ, Алоъуддин | заглавие  = Фарҳанги тавсифии дастури забони форсӣ | ссылка =  | ответственный = | издание = | место = Теҳрон | издательство = «Фарҳанги муъосир» | год = 1395| том = | страницы  = 115, 116 | страниц = 640 | серия = | isbn =978-600-105-121-0 | тираж = | ref = }}&lt;/ref&gt;. Пасванди «''-ёр''» дар вожаҳое чун ''додёр'' (''муовини додситон; додситонёр''), ''донишёр'', ''устодёр'' ҳамин маъноро мерасонад&lt;ref&gt;{{книга | автор = Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ | заглавие  = Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом | ссылка =  | ответственный = | издание = | место = Теҳрон | издательство = «Фарҳанги муъосир» | год = 1388| том = | страницы  =  | страниц = | серия = 3 ҷилд | isbn = ҷ. 1: 978-964-8637-92-2; ҷ. 2: 978-964-8637-89-2; ҷ. 3: 978-964-8637-91-5 | тираж = | ref = }}&lt;/ref&gt;

[[Фарҳангистони забон ва адаби форсӣ|''Фарҳангистони Эрон'']] бо пешниҳоди ''Анҷумани вожагузинии артиш'' дар соли 1935 «''сарҳангёр''»-ро ба ҷои дараҷаи «''ноиби сарҳанг''» ({{lang-fa|'''نایب سرهنگ'''}}) ниҳода буд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html |title=''Рустоӣ, Муҳсин''. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314 — 1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод. — саҳ. 38 |accessdate=2019-01-28 |archivedate=2018-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411091817/http://ganjineh.nlai.ir/article_1831.html }}&lt;/ref&gt;, вале дертар «''сарҳанги дувум''» ({{lang-fa|'''سرهنگ دوم'''}}) ҷойгузини он шудааст.

''Сарҳангёр'' барои ҷойгузин кардани вомвожаи русии ''подполковник'' ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Ному нишони сарҳангёр дар нерӯҳои мусаллаҳи бархе аз кишварҳои ҷаҳон ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:Bangladesh-army-OF-4.svg|[[Банглодеш]]&lt;br /&gt;(''Lieutenant Colonel'')
File:Army-BEL-OF-04.svg|[[Белгия]]&lt;br /&gt;({{lang-nl|Luitenant-kolonel}}&lt;br/&gt;{{lang-fr|Lieutenant-colonel}})
File:Tenente-Coronel-V.gif|[[Бразилия]]&lt;br /&gt;({{lang-pt-BR|Tenente Coronel}})
File:British Army OF-4.svg|[[Бритониё]]&lt;br /&gt;({{lang-en|''Lieutenant Colonel''}})
File:TCNELEJB-GNB.png|[[Венесуэла]]
File:Rank_insignia_of_oberstløjnant_of_the_Royal_Danish_Army.svg|[[Дания]]&lt;br /&gt;({{lang-da|Oberstløjtnant}})
File:US Army O5 (Army greens).svg|[[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]]&lt;br /&gt;({{lang-en|''Lieutenant Colonel''}})
File:Spain-Army-OF-4.svg|[[Испания]]&lt;br /&gt;({{lang-es|Teniente Coronel}})
File:IT-Army-OF4.svg|[[Итолиё]]&lt;br /&gt;({{lang-it|Tenente colonnello}})
File:Canadian Army OF-4.svg|[[Канада]]&lt;br /&gt;({{lang-en|''Lieutenant Colonel''}})
File:Nl-landmacht-luitenant_kolonel.svg |[[Нидерланд]]&lt;br /&gt;({{lang-nl|Luitenant-Kolonel}})
File:Norway-army-OF-4.svg|[[Нурвеж]]&lt;br /&gt;({{lang-no|Oberstløytant}})
File:OF04 Heer.png|[[Олмон]]&lt;br /&gt;({{lang-de|Oberstleutnant}})
File:17 - Tenente-coronel.svg|[[Португалия]]&lt;br /&gt;({{lang-pt|Tenente Coronel}})
File:PA LTC Svc.svg|[[Филиппин]]&lt;br /&gt;(''Kalakan/Teniente coronel'')
File:Army France OF4 V.png|[[Фаронса]]&lt;br /&gt;({{lang-fr|Lieutenant colonel}})
File:Lieutenant_Colonel_of_the_Indian_Army.svg| [[Ҳинд]]&lt;br&gt; (''Lieutenant Colonel'')
File:Sarhang_2.png|[[Эрон]]&lt;br&gt;{{lang-fa|'''سرهنگ دوم'''}} [Сарҳанги дувум]
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Манобеъ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Сардорон]]</text>
      <sha1>ooi2fmtf2q7cwyvmj64w3irrj6mwmyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таҳмабон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214211</id>
    <revision>
      <id>1487871</id>
      <parentid>1484636</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26931" sha1="tfi6do0nj0dqkbu0tw7aetig6gcuqst" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-1c-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       =  &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-1c-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = Таҳмабон 
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯи заминӣ]], [[Нерӯи ҳавоӣ]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''تهمه‌بان'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-1]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Сарвашт]]
| дараҷаи пойинтар = [[Таҳмадор]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новбон якум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''ستوان یکم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Старший лейтенант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Lieutenant'' | [[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OF-1}}|
}}

'''Таҳмабон''' ({{lang-fa|'''تهمه‌بان'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Саркарда|афсарӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[таҳмадор]] ва пойинтар аз [[сарвашт]] дорад ва баробар бо [[новбон якум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''лейтенанти калон''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Таҳмадор]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Таҳмабон'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сарвашт]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Таҳмабон'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ''[[Сарвашт|ҷонишини фармондеҳи вашт]]'' ё ''фармондеҳи'' ''[[таҳма]]''ро дорад, ки [[якон|якони тактикиест]], ки аз ду ё чанд [[разма]] ташкил шуда ва бахше аз [[вашт]] аст; даста&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. |accessdate=2021-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;, взвод&lt;ref name=&quot;ВЭ-2&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 2, статья «Взвод»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П.В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1994|страницы=85|страниц=544|тираж=10 000|isbn=5-203-00299-1}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Таҳмабон''» исмест, ки бо равиши ''вожасозии таркиб'' аз [исм (''таҳма'') + пасванд (''-бон'')] сохта шудааст:

&lt;blockquote&gt;''[[таҳма]]'' ‘''нерӯ''’ &lt;small&gt;({{lang-pal|''tahm''}} ‘''нерӯманд''’ &lt; {{lang-peo|''*taxma-''}} ‘''таковар''’ &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад.'' Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-56-9. — ҷ. 2, с. 923—924&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; + '''''-бон''''' &lt;small&gt;({{lang-pal|''-bān''}} &lt; {{lang-peo|''pāna-''}} ‘''нигаҳбон'', ''посбон''’ &lt; эронии бостон: ''*√pā-'' ‘''поидан'', ''нигаҳбонӣ кардан''’ + ''-van''&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1383. ISBN 978-600-6143-57-6. ҷ. 3, с. 1728—1729.&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt;, ки ба исм афзуда мешавад ва умуман маънии «''нигаҳбон''»-ро мерасонад&lt;ref&gt;''Таботабоӣ'', ''Алоъуддин''. Фарҳанги тавсифии дастури забони форсӣ. – Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1395. – 640 с. – 116. ISBN 978-600-105-121-0.&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

«''Таҳмабон''» дар пайравӣ аз ''[[таҳмадор]]'' ва дар қиёс бо [[Таҳмавар|''сутвон'']] ва [[Новбон якум|''новбон'']] сохта шудааст, ки аз [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон|дараҷаҳои низомии нерӯҳои заминӣ ва дарёии Эрон]] ва баробарҳои дараҷаи ''лейтенант'' ҳастанд&lt;ref name=&quot;Алиев&quot;&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=285; 447|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;. ''Новбон'' дар «[[Шоҳнома]]» ба маънои ‘''киштибон''’ оварда шудааст:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Бад-он новбон гуфт пирӯз шоҳ'',
''Ки киштӣ барафкан ҳамакнун ба роҳ''&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/ShahnamaJildEYakum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEAwwaltajikFarsi/page/n103/mode/2up ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2007. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 1. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — с. 105]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt; 

Ҳамчунин дараҷаҳои [[размовар|гурӯҳбон]], [[сарвашт|сарвон]], [[новсарвон]] ва [[дарёбон]] дар нерӯҳои заминӣ ва дарёии Эрон бо пасванди ''-бон'' сохта шудаанд&lt;ref&gt;''Содиқӣ'', ''Алиашраф''. Шеваҳо ва имконоти вожасозӣ дар забони форсии муъосир (5) // «Нашри дониш», хурдод ва тири 1371, шумораи 7, сс. 39 – 45&lt;/ref&gt;.

«''Таҳмабон''» ба маънои «''фармондеҳи таҳма''» аст ва дар қиёсу пайравӣ аз «''[[таҳмадор]]''» сохтаву барои ҷойгузини кардани дараҷаи низомии «''лейтенанти калон''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Сулаймонӣ |first1=Иршод |title= Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд |url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ |access-date=26 July 2022 |language=tg |date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
''Таҳмадор'' ҳамчун [[дараҷаи низомӣ|симати низомӣ]] нахустин бор дар [[сипоҳ]]и [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]) пайдо шудааст. Чунончи, дар сафолнавиштаҳои [[Ашкониён|ашконӣ]] аз [[даҳаи 40 пеш аз милод|солҳои 40-уми пеш аз милод]], ки аз бойгонии шаҳри бостонии Нисо бозёфт шудаанд, истилоҳи «''таҳмадор''» ({{lang-xpr|''tagm(a)dār''}}) бозхонӣ шудааст. Пажӯҳишгарон онро вомвожа аз {{lang-grc|τάγματάρχος}} «''фармондеҳи тагма''» донистаанд: {{lang-xpr|''tagmadār''}} &gt; {{lang-grc|τάγμα}} «''[[ҳанг]]''» + {{lang-xpr|''-dār''}} «''доранда''; ''фармондеҳ''»&lt;ref&gt;''Лившиц В. А.'' Парфянская ономастика. — СПб.: — Петербургское лингвистическое общество, 2010. — 400 с., ил. — (Азиатика). ISBN 978-5-4318-0006-1.&lt;/ref&gt;.

«''Тагма''» дар сипоҳи [[Византия|подшоҳии Руми Шарқӣ]] яконе номида мешуд, ки 100 — 500 [[сарбоз]]ро дар бар мегирифт&lt;ref&gt;Ҳамакнун ҳам дар Нерӯҳои мусаллаҳи Юнон [[гурдон]] ба забони юнонӣ «''τάγμα''» ва ''саргурд'' ё ''майор'' «''τάγματάρχης''» номида мешаванд.&lt;/ref&gt;. Ин истилоҳ дар паи ҷангҳои доманадори [[Руми Қадим|Рум]]у [[Эрон]] дар замони Ашкониён аз румиён вом гирифта шуда ва дертар бо вожаи {{lang-xpr|«''tahmīh''»}}  ‘''нерӯ''’ (&lt; эронии бостон: ''*taxma-'' &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан'', ''давидан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt; &lt; {{lang-pal|''tahm''}} &gt; {{lang-fa|'''تهم'''}} [''таҳм''] ‘''зӯрманд'', ''паҳлавон''’&lt;ref&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, саҳ. 354—355&lt;/ref&gt;) инҳамон ва бо «''нерӯ''» мутародиф гаштааст.

Дар сипоҳи [[Давлати Сосониён|Сосониён]] ([[224]]—[[651]] милодӣ), ки созмони бахшбандии даҳгониро аз сипоҳи Ашкониён ба ирс бурда буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2-5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, низ яке аз яконҳо «''таҳм''» ({{lang-pal|''tḥmy''}}) ном доштааст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2019-01-29 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ҳар ''[[таҳм]]е'' 50 — 100 сарбозро дар бар мегирифта ва аз чанд «''[[рада]]''» ({{lang-pal|''radag''}}) ташкил мешуда, ки ҳар кадоме 10 сарбоз доштааст&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449—451 гг. Кампании и сражения.- Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017. С. 360—464.]&lt;/ref&gt;.

Бино бар ин пешина ва додаҳо, «''таҳма''» ба ҷои «''взвод''» ва «''таҳмадор''» ба ҷои «''лейтенант''» (аз {{lang-de|Leutenant}} &lt; {{lang-fr|lieutenant}} «''ҷонишин; муъовин''») ва дар пайравӣ аз он вожаҳои «''[[таҳмавар]]''» ва «''таҳмабон''» сохтаву барои ҷойгузинии [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|дараҷаҳои низомии]] «''лейтенанти хурд''» ва «''лейтенанти калон''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Ному нишони таҳмабон дар нерӯҳои мусаллаҳи кишварҳои ҷаҳон ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
&lt;!-- In alphabetic order of Country please --&gt;
Post-Soviet-Army-OF-1c.svg|{{lang-hy|ավագ լեյտենանտ}}&lt;br /&gt;[Avag leytenant]&lt;br /&gt;([[Armenian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Armenia&quot;&gt;{{cite web |title=ԶԻՆՎՈՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԶԻՆԾԱՌԱՅՈՂԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԻ ՄԱՍԻՆ |url=https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=117633 |website=arlis.am |publisher=Legal information system of Armenia |access-date=3 June 2021 |language=hy |date=15 November 2017}}&lt;/ref&gt;
11.AzAF-SLT.png|{{lang-az|Baş leytenant}}&lt;br /&gt;([[Azerbaijani Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Azerbaijan&quot;&gt;{{cite web |title=Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri hərbi qulluqçularının hərbi geyim forması və fərqləndirmə nişanları haqqında Əsasnamə |url=https://mod.gov.az//images/pdf/854d34d118da32783a511172925270d7.pdf |website=mod.gov.az |publisher=Ministry of Defense |access-date=16 February 2021 |language=az |pages=64–70 |date=25 June 2001}}&lt;/ref&gt;
Post-Soviet-Army-OF-1c.svg|{{lang-be|Старшы лейтэнант}}&lt;br /&gt;([[Belarusian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Belarus&quot;&gt;{{cite web |title=Указ Президента Республики Беларусь от 21.07.2009 N 388 &quot;О военной форме одежды, знаках различия по воинским званиям и внесении дополнений в Указ Президента Республики Беларусь от 9 июня 2006 г. N 383&quot; |url=http://pravo.levonevsky.org/bazaby11/republic09/text814.htm |website=pravo.levonevsky.org/ |publisher=Government of Belarus |access-date=30 May 2021 |language=ru}}&lt;/ref&gt;
Rank insignia of Старши лейтенант of the Bulgarian Army.png|{{lang-bg|Старши лейтенант}}&lt;br /&gt;([[Bulgarian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Bulgaria&quot;&gt;{{cite web |title=ЗАКОН ЗА ОТБРАНАТА И ВЪОРЪЖЕНИТЕ СИЛИ НА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ |url=https://www.lex.bg/bg/laws/ldoc/2135631954 |website=lex.bg |access-date=25 May 2021 |location=Глава седма. ВОЕННА СЛУЖБА |language=bg |date=12 May 2009 |accessdate=2022-08-23 |archivedate=2023-05-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230525090426/https://lex.bg/bg/laws/ldoc/2135631954 }}&lt;/ref&gt;
Army-HRV-OF-01a.svg|{{lang-hr|Natporučnik}}&lt;br /&gt;([[Croatian Army]])&lt;ref name=&quot;Croatia&quot;&gt;{{cite web |title=Oznake činova |url=http://www.osrh.hr/#rubData/HTML/HR/RAZNO/OZNAKE/20190401_Galerija_oznaka/Galerija_oznaka_HR.htm |website=osrh.hr |publisher=Republic of Croatia Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=hr |date=1 April 2019}}&lt;/ref&gt;
CzArmy 2011 OF1a-Nadporuchik shoulder.svg|{{lang-cs|Nadporučík}}&lt;br /&gt;([[Czech Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Czech_Republic&quot;&gt;{{cite web |title=Ranks |url=https://www.army.cz/scripts/detail.php?id=49065 |website=army.cz |publisher=Ministry of Defence of the Czech Republic |date=2018 |access-date=26 May 2021}}&lt;/ref&gt;
Yliluutnantti M05.svg|{{lang-fi|Yliluutnantti}}&lt;br &gt;{{lang-sv|Premiärlöjtnant}}&lt;br /&gt;([[Finnish Army]])&lt;ref name=&quot;Finland&quot;&gt;{{cite web |title=Sotilasarvot Puolustusvoimissa |url=https://puolustusvoimat.fi/sotilasarvot |website=puolustusvoimat.fi |publisher=Finnish Defence Forces |access-date=26 May 2021 |language=fi}}&lt;/ref&gt;
Georgia Army OF-1c.png|{{lang-ka|უფროსი ლეიტენანტი}}&lt;br /&gt;{{lang|ka-Latn|Uprosi leit’enant’i}}&lt;br /&gt;([[Georgian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Georgia&quot;&gt;{{cite web |title=სამხედრო წოდებები და ინსიგნიები |trans-title=Military Ranks and Insignia |url=https://mod.gov.ge/ge/page/34/samxedro-wodebebi-da-insigniebii |website=mod.gov.ge |publisher=Ministry of Defense of Georgia |access-date=12 March 2018 |language=ka}}&lt;/ref&gt;
Rank Army Hungary OF-01b.svg|{{lang-hu|Főhadnagy}}&lt;br /&gt;([[Hungarian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Hungary&quot;&gt;{{cite web |last1=Andrea |first1=Kánya |title=A gallér és az ötágú csillag |url=https://honvedelem.hu/hirek/honvedelmi-miniszter/a-galler-es-az-otagu-csillag.html |website=honvedelem.hu |publisher=Hungarian Defence Forces |access-date=26 May 2021 |language=hu |date=6 May 2009 |accessdate=2022-08-23 |archivedate=2022-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220705225456/https://honvedelem.hu/hirek/honvedelmi-miniszter/a-galler-es-az-otagu-csillag.html }}&lt;/ref&gt;
12-RKGF-SELT.svg|{{lang-kk|Аға лейтенант}}&lt;br /&gt;([[Kazakh Ground Forces]])&lt;ref name=Kazakhstan&gt;{{cite web |title=Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары әскери қызметшілерінің әскери киім нысаны және айырым белгілері туралы |url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1100000144 |website=adilet.zan.kz |publisher=Ministry of Justice (Kazakhstan) |access-date=29 May 2021 |language=kk |date=25 August 2011}}&lt;/ref&gt;
09.Kyrgyzstan Army-SLT.svg|{{lang-ky|Улук лейтенант}}

([[Kyrgyz Army]])&lt;ref name=&quot;Kyrgyzstan&quot;&gt;{{cite web |title=Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202536 |website=cbd.minjust.gov.kg/ |publisher=Ministry of Justice (Kyrgyzstan) |access-date=3 June 2021 |language=ky |date=9 February 2009}}&lt;/ref&gt;
LV-Army-OF1a.png|{{lang-lv|Virsleitnants}}&lt;br /&gt;([[Latvian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Latvia&quot;&gt;{{cite web |title=Pakāpju iedalījums |url=https://www.mil.lv/lv/aktivais-dienests/dienesta-gaita/dienesta-pakapes/pakapju-iedalijums |website=mil.lv/lv |publisher=Latvian National Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=lv}}&lt;/ref&gt;
14-Lithuania Army-1LT.svg|{{lang-lt|Vyresnysis leitenantas}}&lt;br /&gt;([[Lithuanian Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Lithuania&quot;&gt;{{cite web |title=Karių laipsnių ženklai |url=http://kariuomene.kam.lt/lt/kariuomenes_atributika/kariu_laipsniu_zenklai_3554.html |website=kariuomene.kam.lt |publisher=Ministry of National Defence (Lithuania) |access-date=26 May 2021 |language=lt |accessdate=2022-08-23 |archivedate=2016-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160911115805/http://kariuomene.kam.lt/lt/kariuomenes_atributika/kariu_laipsniu_zenklai_3554.html }}&lt;/ref&gt;
Mongolian Army-1LT-service.svg|{{lang-mn|Ахлах дэслэгч}}&lt;br /&gt;([[Mongolian Ground Force]])&lt;ref name=&quot;Mongolia&quot;&gt;{{cite web |author1=Chief of General Staff |author1-link=Chief of General Staff (Mongolia) |title=Order of the Chief of the General Staff: Number A / 595 |date=25 November 2019 |website=gsmaf.gov.mn |pages=20-26 |url=https://www.gsmaf.gov.mn/gsmaf/onePost/1331 |access-date=18 September 2021 |language=mn |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2024-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241228021525/https://www.gsmaf.gov.mn/gsmaf/onePost/1331 }}&lt;/ref&gt;
Russia-Army-OF-1c-2010.svg|{{lang-ru|Старший лейтена́нт}}&lt;br /&gt;([[Russian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Russia_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 11 марта 2010 года № 293 &quot;О военной форме одежды, знаках различия военнослужащих и ведомственных знаках отличия&quot; |url=https://rg.ru/2010/03/12/forma-dok.html |website=rg.ru |publisher=Российской газеты |access-date=26 May 2021 |language=ru |date=12 March 2010}}&lt;/ref&gt;
Army-SVK-OF-01a.svg|{{lang-sk|Nadporučík}}&lt;br /&gt;([[Ground Forces of the Slovak Republic|Slovak Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Slovakia&quot;&gt;{{cite web |title=Označenie vojenských hodností príslušníkov Ozbrojených síl Slovenskej republiky od 1.1.2016 |trans-title=Designation of military ranks of members of the Armed Forces of the Slovak Republic from 1.1.2016 |url=http://www.vhu.sk/oznacenie-vojenskych-hodnosti-prislusnikov-ozbrojenych-sil-slovenskej-republiky-od-112016/ |website=vhu.sk |publisher=Military History Institute |access-date=12 April 2021 |language=sk}}&lt;/ref&gt;
13-Slovenian Army-1LT.svg|{{lang-sl|Nadporočnik}}&lt;br /&gt;([[Slovenian Ground Force]])&lt;ref name=&quot;Slovenia&quot;&gt;{{cite web |title=Čini in razredi |url=https://www.slovenskavojska.si/o-vojski/cini-in-razredi/ |website=slovenskavojska.si |publisher=Slovenian Armed Forces |access-date=26 May 2021 |language=sl}}&lt;/ref&gt;
Tajikistan-Army-OF-1c.png|{{lang-tg|Лейтенанти калон}}&lt;br /&gt;([[Tajik National Army]])&lt;ref name=&quot;Tajikistan&quot;&gt;{{cite web |title=ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ЎҲДАДОРИИ УМУМИИ ҲАРБӢ ВА ХИЗМАТИ ҲАРБӢ |url=https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ |website=majmilli.tj |publisher=The National Assembly of the Republic of Tajikistan |access-date=2 June 2021 |language=tg |date=13 April 2017 |accessdate=2022-08-23 |archivedate=2017-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022032326/https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ }}&lt;/ref&gt;
Post-Soviet-Army-OF-1c.svg|{{lang-tk|Uly leýtenant}}&lt;br /&gt;([[Turkmen Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Turkmenistan&quot;&gt;{{cite web |title=TÜRKMENISTANYŇ KANUNY Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary 2010 ý., № 3, 58-nji madda) (Türkmenistanyň 01.10.2011 ý. № 234-IV Kanuny esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen) |trans-title=LAW OF TURKMENISTAN On military service and military service (Information of the Mejlis of Turkmenistan, 2010, No. 3, Article 58) (as amended by the Law of Turkmenistan of October 1, 2011 No. 234-IV)  |url=https://milligosun.gov.tm/storage/file/04-harby-borclulyk-we-harby-gulluk-hakynda-ky9J0pKxTQ.pdf |website=milligosun.gov.tm |publisher=Ministry of Defense (Turkmenistan) |access-date=2 June 2021 |pages=28-29 |language=tk}}&lt;/ref&gt;
UA shoulder mark 13.svg|{{lang-uk|Старший лейтенант}}&lt;br /&gt;([[Ukrainian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{cite web |title=НАКАЗ  20.11.2017  № 606 |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1502-17#Text |website=zakon.rada.gov.ua |publisher=Ministry of Justice of Ukraine |access-date=2 June 2021 |language=uk |date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;
Uzbekistan-army-OF-1c.svg|{{lang-uz|Katta leytenant}}&lt;br /&gt;([[Uzbek Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Uzbekistan&quot;&gt;{{cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining harbiy xizmatni o‘tash tartibi to‘g‘risida |url=https://lex.uz/docs/-4513434 |website=lex.uz |publisher=Ministry of Justice of the Republic of Uzbekistan |access-date=3 June 2021 |language=uz |date=12 September 2019}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Дараҷаҳои низомӣ}}

[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Саркардагон]]</text>
      <sha1>tfi6do0nj0dqkbu0tw7aetig6gcuqst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таҳмавар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214214</id>
    <revision>
      <id>1487872</id>
      <parentid>1485025</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18724" sha1="1fnwvp177i8wnqdvwyg5qq02w7jpgt7" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OF-1a-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OF-1a-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Таҳмавар'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''تهمه‌ور'''}}
| rank           = [[Саркарда]]
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OF-1]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Таҳмадор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Размсоз]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новбон севум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''ستوان سوم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Младший лейтенант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Sub-lieutenant'' | [[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OF-1''}}|
}}

'''Таҳмавар''' ({{lang-fa|'''تهمه‌ور'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[Саркарда|афсарӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[размсоз]] ва пойинтар аз [[таҳмадор]] дорад ва баробар бо [[новбон севум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''лейтенанти хурд''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размсоз]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Таҳмавар'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Таҳмадор]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Таҳмавар'' дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]] маъмулан мақоми созмонии ''фармондеҳи'' ''[[таҳма]]''ро дорад, ки [[якон|якони тактикиест]], ки аз ду ё чанд [[разма]] ташкил шуда ва бахше аз [[вашт]] аст; даста&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. |accessdate=2022-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;, взвод&lt;ref name=&quot;ВЭ-2&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 2, статья «Взвод»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П.В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1994|страницы=85|страниц=544|тираж=10 000|isbn=5-203-00299-1}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Таҳмавар''» бо равиши ''вожасозии таркиб'' аз як [[исм]] ва як ''пасванд'' сохта шудаву мақулаи дастурии он ''исм'' ва сохтвожаи он  [исм (''[[таҳма]]'') + пасванд (''-вар'')] аст: 
&lt;blockquote&gt;''[[таҳма]]'' ‘''нерӯ''’&lt;small&gt;({{lang-pal|''tahm''}} ‘''нерӯманд''’ &lt; {{lang-peo|''*taxma-''}} ‘''таковар''’ &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад.'' Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-56-9. — ҷ. 2, с. 923—924&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt; + ''-вар'' ‘''[[саркарда|доранда]]''’ &lt;small&gt;(&lt; {{lang-pal|''-var''}} &lt; {{lang-peo|''*bara-''}} ‘''баранда, доранда''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;)&lt;/small&gt;, ки ба номи яконҳо афзуда мешавад ва дараҷаҳои низомӣ ба маънои ‘''фармондеҳи якон''’ месозад&lt;ref&gt;''Расторгуева В. С.'', ''Эдельман Д. И.'' Этимологический словарь иранских языков / Институт языкознания РАН. — М.: «Восточная литература», 2003. — Т. 2 (b—d). — 502 с. — 500 экз. — ISBN 5-02-018124-2; ISBN 5-02-018324-5 (т. 2). — с. 425&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Таҳмавар''» ба маънои «''фармондеҳи таҳма''» дар пайравӣ аз «''[[таҳмадор]]''» ва дар қиёс бо [[Гундсолор|«''гундовар''»]] ва [[Размовар|«''размовар''»]] сохта шуда, ки Фирдавсӣ онҳоро дар «[[Шоҳнома]]» ба маънои ‘''сипаҳсолор''’ ва ‘''разманда''’ ба кор бурдааст:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Пазира шудандаш ҳама меҳтарон,
''Бузургони Эрону гундоварон''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;[https://archive.org/details/ShahnamaJildEYakum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEAwwaltajikFarsi/page/n473/mode/2up?q=%D1%81%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D2%B3%D0%B1%D0%B0%D0%B4 ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 5. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — с. 408]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

Бино бар ин пешина ва додаҳо, «''таҳмавар''» ба ҷои «''лейтенанти хурд''» (аз {{lang-de|Leutenant}} &lt; {{lang-fr|lieutenant}} «''ҷонишин; муъовин''») ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

«''Таҳмадор''» навгузида аз {{lang-xpr|''tagmadār''}} дар [[сипоҳи Ашкониён]] ([[Соли 250 п.м.|250 то милод]] — [[224]]) аст, ки дар сафолнавиштаҳои бойгонии [[Ашкониён]] аз шаҳри бостонии Нисо бозхонӣ шуда ва онро вомвожа аз юнонии бостон донистаанд: 

&lt;blockquote&gt;{{lang-xpr|''tagmadār''}} &lt; {{lang-grc|τάγματάρχης}} ‘''фармондеҳи тагма''’ &lt; {{lang-grc|τάγμα}} ‘''таҳма''’ + {{lang-xpr|''-dār''}} ‘''доранда''; ''фармондеҳ''’&lt;ref&gt;''Лившиц В. А.'' Парфянская ономастика. – СПб.: - Петербургское лингвистическое общество, 2010. – 400 с., ил. – (Азиатика). ISBN 978-5-4318-0006-1. – сс. 13; 223&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Тагма''» ({{lang-grc|τάγμα}}) дар сипоҳи [[Византия|подшоҳии Руми Шарқӣ]] яконе номида мешуд, ки 100—500 сарбозро дар бар мегирифт. Ин истилоҳ дар паи ҷангҳои доманадори Руму Эрон дар замони Ашкониён аз румиён вом гирифта шуда ва дертар бо вожаи {{lang-xpr|''tahmīh''}}  ‘''нерӯ''’ (&lt; эронии бостон: ''*taxma-'' &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан'', ''давидан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt; &lt; {{lang-pal|''tahmīh''}} &lt; {{lang-fa|'''تهم'''}} [''таҳм''] ‘''нерӯманд''’&lt;ref&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969.&lt;/ref&gt;) инҳамон ва бо «''нерӯ''» мутародиф гаштааст.

Дар сипоҳи [[Давлати Сосониён|Сосониён]] ([[224]]—[[651]]), ки созмони бахшбандии даҳгониро аз сипоҳи Ашкониён ба ирс бурда буд&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/1264468/К_вопросу_о_парфянском_наследии_в_сасанидском_Иране_военное_дело_On_the_Parthian_Legacy_in_Sasanian_Iran_the_Case_of_Warfare_ ''Никоноров В. П.'' К вопросу о парфянском наследии в сасанидском Иране: военное дело // Центральная Азия от Ахеменидов до Тимуридов: археология, история, этнология, культура. Материалы международной научной конференции, посвященной 100-летию со дня рождения Александра Марковича Беленицкого (Санкт-Петербург, 2-5 ноября 2004 года) / Отв. ред. В. П. Никоноров. СПб., 2005. С. 156]&lt;/ref&gt;, низ яке аз яконҳо ''таҳм'' ({{lang-pal|''tḥmy''}}) ном доштааст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf |title=''Asha R.'' The Dates in the Pahlavīg and Pārsīg Inscriptions of Durā (Europos) |accessdate=2019-01-29 |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807133914/http://www.rahamasha.net/uploads/2/3/2/8/2328777/the_dates_in_the_pahlavg_and_prsg.pdf }}&lt;/ref&gt;. Ҳар ''таҳма'' 50 — 100 сарбозро дар бар мегирифта ва аз чанд ''[[разма]]'' ({{lang-pal|''radag''}}) ташкил мешуда, ки ҳар кадоме 10 сарбоз доштааст&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/35927114/Терминология_организационной_структуры_Армянской_Армии_в_IV_V_вв._The_Terminology_of_the_Organizational_Structure_of_the_Armenian_Army_in_the_4-5th_centuries_А._Айвазян._Армяно-персидская_война_449_451_гг._Кампании_и_сражения._Eреван_Воскан_Ереванци_2016_СПб._Алетейя_2017._С._360-464 ''Айвазян А.'' Терминология организационной структуры Армянской Армии в IV—V вв. // А. Айвазян. Армяно-персидская война 449—451 гг. Кампании и сражения.- Eреван: Воскан Ереванци, 2016; СПб.: Алетейя, 2017.]&lt;/ref&gt;.

Бино бар ин пешина ва додаҳо, «''таҳма''» ба ҷои «''взвод''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;/&gt;.

== Ному нишони таҳмавар дар нерӯҳои мусаллаҳи кишварҳои ҷаҳон ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
File:9.AzAF-JLT.png|{{lang|az|Kiçik leytenant}}&lt;br /&gt;([[Azerbaijani Land Forces]])&lt;ref name=&quot;Azerbaijan&quot;&gt;{{cite web |title=Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri hərbi qulluqçularının hərbi geyim forması və fərqləndirmə nişanları haqqında Əsasnamə |url=https://mod.gov.az//images/pdf/854d34d118da32783a511172925270d7.pdf |website=mod.gov.az |publisher=Ministry of Defense |access-date=16 February 2021 |language=az |pages=64–70 |date=25 June 2001}}&lt;/ref&gt;
File:Post-Soviet-Army-OF-1a.svg|{{lang|be|Малодшы лейтэнант}}&lt;br /&gt;{{lang|be-Latn|Malodšy liejtenant}}&lt;br /&gt;([[Belarusian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Belarus&quot;&gt;{{cite web |title=Указ Президента Республики Беларусь от 21.07.2009 N 388 &quot;О военной форме одежды, знаках различия по воинским званиям и внесении дополнений в Указ Президента Республики Беларусь от 9 июня 2006 г. N 383&quot; |url=http://pravo.levonevsky.org/bazaby11/republic09/text814.htm |website=pravo.levonevsky.org/ |publisher=Government of Belarus |access-date=30 May 2021 |language=ru}}&lt;/ref&gt;
File:10.RBrLF-2LT.svg|{{lang|ms|Leftenan muda}}&lt;br /&gt;([[Royal Brunei Land Force]])&lt;ref name=&quot;Brunei_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Akta angkatan bersenjata diraja Brunei (Penggal 149) |url=http://www.agc.gov.bn/AGC%20Images/LAWS/Gazette_PDF/2013/BM/b088.pdf |website=agc.gov.bn |access-date=14 July 2021 |pages=1999–2000 |language=ms |date=16 December 2013}}&lt;/ref&gt;
File:07.Kyrgyzstan Army-JLT.svg|{{lang|ky|Кенже лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|ky-Latn|Kenje leytenant}}&lt;br /&gt;([[Kyrgyz Army]])&lt;ref name=&quot;Kyrgyzstan&quot;&gt;{{cite web |title=Кыргыз Республикасынын жарандарынын жалпыга бирдей аскердик милдети жөнүндө, аскердик жана альтернативдик кызматтар жөнүндө |url=http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ky-kg/202536 |website=cbd.minjust.gov.kg/ |publisher=Ministry of Justice (Kyrgyzstan) |access-date=3 June 2021 |language=ky |date=9 February 2009}}&lt;/ref&gt;
File:Malaysia-army-OF-1a.svg|{{lang|ms|Leftenan muda}}&lt;br /&gt;([[Malaysian Army]])&lt;ref name=&quot;Malaysia_Officer&quot;&gt;{{cite web |title=Pangkat |url=http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |website=mafhq.mil.my |publisher=Malaysian Armed Forces |access-date=4 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429231449/http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat |archive-date=29 April 2020 |language=ms |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2020-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200429231449/http://www.mafhq.mil.my/index.php/my/mengenai-kami/kerjaya/pangkat }}&lt;/ref&gt;
File:Russia-Army-OF-1a-2010.svg|{{lang|ru|Mла́дший лейтена́нт}}&lt;br /&gt;{{lang|ru-Latn|Mládshiy leytenánt}}&lt;br /&gt;([[Russian Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Russia_Army&quot;&gt;{{cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 11 марта 2010 года № 293 &quot;О военной форме одежды, знаках различия военнослужащих и ведомственных знаках отличия&quot; |url=https://rg.ru/2010/03/12/forma-dok.html |website=rg.ru |publisher=Российской газеты |access-date=26 May 2021 |language=ru |date=12 March 2010}}&lt;/ref&gt;
File:Post-Soviet-Army-OF-1a.svg|{{lang|tg|Лейтенанти хурд}}&lt;br /&gt;{{lang|tg-Latn|Lejtenanti xurd}}&lt;br /&gt;([[Tajik Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Tajikistan&quot;&gt;{{cite web |title=ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ЎҲДАДОРИИ УМУМИИ ҲАРБӢ ВА ХИЗМАТИ ҲАРБӢ |url=https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ |website=majmilli.tj |publisher=The National Assembly of the Republic of Tajikistan |access-date=2 June 2021 |language=tg |date=13 April 2017 |accessdate=2026-03-24 |archivedate=2017-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022032326/https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-35/ }}&lt;/ref&gt;
File:Post-Soviet-Army-OF-1a.svg|{{lang|tk|Kiçi leýtenant}}&lt;br /&gt;([[Turkmen Ground Forces]])&lt;ref name=&quot;Turkmenistan&quot;&gt;{{cite web |title=TÜRKMENISTANYŇ KANUNY Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda (Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary 2010 ý., № 3, 58-nji madda) (Türkmenistanyň 01.10.2011 ý. № 234-IV Kanuny esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen) |trans-title=LAW OF TURKMENISTAN On military service and military service (Information of the Mejlis of Turkmenistan, 2010, No. 3, Article 58) (as amended by the Law of Turkmenistan of October 1, 2011 No. 234-IV)  |url=https://milligosun.gov.tm/storage/file/04-harby-borclulyk-we-harby-gulluk-hakynda-ky9J0pKxTQ.pdf |website=milligosun.gov.tm |publisher=Ministry of Defense (Turkmenistan) |access-date=2 June 2021 |pages=28–29 |language=tk}}&lt;/ref&gt;
File:UA shoulder mark 11.svg|{{lang|uk|Молодший лейтенант}}&lt;br /&gt;{{lang|uk-Latn|Molodshyy leytenant}}&lt;br /&gt;([[Ukrainian Ground Forces]] and [[Ukrainian Air Assault Forces]])&lt;ref name=&quot;Ukraine&quot;&gt;{{cite web |title=НАКАЗ 20.11.2017 № 606 |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1502-17#Text |website=zakon.rada.gov.ua |publisher=Ministry of Justice of Ukraine |access-date=2 June 2021 |language=uk |date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Дараҷаҳои низомӣ}}

[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Саркардагон]]</text>
      <sha1>1fnwvp177i8wnqdvwyg5qq02w7jpgt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размозмо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214282</id>
    <revision>
      <id>1488035</id>
      <parentid>1482123</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19739" sha1="7w5qc49xkv7fudkv8ysmm5q9np3f1mu" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-8-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR-8-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Размозмо'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌آزما'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Ranks and insignia of NATO armies enlisted#Other/Enlisted ranks (OR 1–9)|OR-8]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Размпардоз]]
| дараҷаи пойинтар = [[Разморо]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Меҳновёр]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''استوار دوم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Старшина''|{{парчамбандӣ|USA}} ''First sergeant	Master sergeant'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OR-8''}}|
}}

'''Размозмо''' ({{lang-fa|'''رزم‌آزما'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[размовар]]ӣ дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], ки ҷойгоҳе болотар аз [[разморо]] ва пойинтар аз [[размпардоз]] дорад ва баробар бо [[меҳновёр]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''старшина''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Пайдарпаии дараҷаҳои низомӣ]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;Дараҷаи пойинтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Разморо]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Размозмо'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;Дараҷаи болотар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размпардоз]]&lt;br&gt;
|}

''Размозмо'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми ''меҳтарии'' ''[[вашт]]''ро дорад, ки [[ягон|яконе зербахш]]ест, ки аз ду ё бештар [[таҳм]] ташкил шуда ва бахше аз [[гурдон]] ё ягоне мустақил аст; гурӯҳон&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392.|accessdate=2018-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;, рота&lt;ref name=&quot;ВЭ-7&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 7, статья «Рота»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П.В. Грачёв]]|место= М.|издательство=Воениздат|год=2003|страницы=282-283|страниц=735|тираж=10000|isbn=5-203-001874-X}}&lt;/ref&gt;.

''[[Меҳтар]]'' мақомест расмӣ дар ҳар [[вашт]] ([[Батарея|оташбор]]) аз нерӯҳои мусаллаҳ, ки масъули омодасозии сарбозону размафзору ҷангафзорҳор ва созмондиҳандаи мустақими назму тартибот дар маҳалли истиқрори вашт ва сардори мустақими [[размовар]]ону [[сарбоз]]они ягони худ аст. Ҳамчунин размозмоён кормандони «[[омод]]гоҳ» ҳастанд, ки он созмоне дар артиш аст, ки масъули фароҳамсозӣ, нигаҳдорӣ ва таҳвили хӯроку пӯшоку ҷангафзорҳои мавриди ниёзи ягонҳо ва маҳалли анҷоми хадамоти пуштибони фаннии нерӯҳо аст&lt;ref&gt;{{книга|автор=Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ|часть=Том 1, статья «Омодгоҳ»|заглавие=Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом|ответственный=Под ред. Ғуломҳусайн Садрии Афшор|место = Теҳрон |издательство=«Фарҳанги муъосир»|год=1388|страницы=91|страниц= |тираж= |isbn=978-964-8637-92-2}}&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Размозмо''» аз ду вожа сохта шудаву мақулаи дастурии он исму сифати фоъилӣ ва сохтвожаи он чунин аст: [исм (''[[разм]]'')  + асоси замони ҳозираи феъли «''озмудан''» (''озмо'')]. Дар сохти ин сифат аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:

''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} “''[[разма]]''” &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' “''ороиши ҷангӣ''” аз √''*raź-'' “''оростан''”&lt;ref&gt;{{книга | автор = Эдельман Д. И. | заглавие  = Этимологический словарь иранских языков | ссылка =  | ответственный = Институт языкознания РАН | издание = | место = М. | издательство = «Восточная литература» | год = 2020 | том = 6 (p—r̥) | страницы  = 436 | страниц = 463 | серия = | isbn =5-02-018124-2; ISBN 978-5-02-039863-4 (в пер.) | тираж = 500 | ref = }}&lt;/ref&gt;) + ''озмо'' ({{lang-pal|''uzmāy-''}} &lt; {{lang-peo|''*uz-māya-''}} &lt; √''*māy-'' ‘''андоза гирифтан'', ''санҷидан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст'', ''Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6&lt;/ref&gt;).

«''Размозмо''» ба маънои «''касе, ки ҷангро хуб озмуда бошад ва биозмояд; размозмуда''»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ |title=''Сипаҳбад Муҳаммад Козимӣ''. Фарҳанги вожаҳои низомӣ. – Теҳрон: Чопхонаи Артиши шоҳаншоҳӣ, 1355 (чопи дувум) – 440 саҳ. — с. 402 |accessdate=2023-07-22 |archivedate=2023-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731081254/https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ }}&lt;/ref&gt; таркибе кӯтоҳшуда аз «''размозмоянда''» аст ва фарҳангҳо маънояшро «''ҷангозмуда''&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/FarhangEZabanETajikiJildEDuvumTajikFarsi/page/n115/mode/2up?q=%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%BE%D0%B7%D0%BC%D0%BE ''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, с. 116]&lt;/ref&gt;; ''ҷанговари пуртаҷруба''; ''ҷангозмуда ва бовуқуф дар илми ҷанг''»&lt;ref name=&quot;Луғатнома&quot;&gt;{{Cite web |url=https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163233?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C |title=''Деҳхудо'', ''Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399. |accessdate=2024-08-26 |archivedate=2024-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240826142940/https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163233?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C }}&lt;/ref&gt;, «''ҷангҷӯи ботаҷруба''»&lt;ref name=&quot;Сухан&quot;&gt;''Анварӣ'', ''Ҳасан''. Фарҳанги бузурги «Сухан». Ба сарпарастии Ҳасан Анварӣ, Теҳрон: «Сухан», 1381 –. 8 ҷ. мусаввар. ISBN 964-6961-98-3 (давра).&lt;/ref&gt; овардаанд. Ин вожа дар «[[Шоҳнома]]» чандин бор ба кор рафтааст:

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Чу он дид Густаҳми размозмой'',
''Ба кирдори оташ баромад зи ҷой''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;{{книга | автор = Абулқосим Фирдавсӣ | заглавие = Шоҳнома | ссылка = https://archive.org/stream/ShahnamaJildEDuvvum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEDuvumtajikFarsi_djvu.txt | ответственный = Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод | издание = | место = Душанбе | издательство = «Адиб» | год = 2007 | том = 2 | страницы = 199| страниц = 480 | серия = Ахтарони адаб | isbn = 978-99947-32-84-5 | тираж = | ref = }}&lt;/ref&gt;.

''Бишуд пеши Суҳроб размозмой'', 
''Бар аспаш надидам фузун з-он ба пой''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;{{книга | автор = Абулқосим Фирдавсӣ | заглавие = Шоҳнома | ссылка = https://archive.org/stream/ShahnamaJildEDuvvum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEDuvumtajikFarsi_djvu.txt | ответственный = Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод | издание = | место = Душанбе | издательство = «Адиб» | год = 2007 | том = 2 | страницы = 242| страниц = 480 | серия = Ахтарони адаб | isbn = 978-99947-32-84-5 | тираж = | ref = }}&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Размозмо''» барои ҷойгузинии дараҷаи низомии «''старшина''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Сулаймонӣ |first1=Иршод |title= Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд |url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ |access-date=26 July 2022 |language=tg |date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''[[Сипоҳи Ҳахоманишиён]]'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Якон]]ҳо
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Разма|''*daθa-'']]
| 10 сарбоз
| ''*daθapati-''
|-
| [[Вашт|''*θata-'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвон|''*θatapati-'']]
|-
| [[Ҳанг|''*hazāra-'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']]
|-
|[[Гунд|''*baivara-'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''*baivarapati-'']]
|-
| [[Сипоҳ|''*spāda-'']]
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']]
|}

''Размозмо'' ҳамчун мақоми размӣ нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадааст. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён ({{lang-peo|''*spāda-''}} [''сипоҳ'']), ки бар пояи радабандии даҳгонӣ созмон ёфта буд, аз 10 сарбоз як [[разма|''*daθa-'']] [''даҳа''] ташкил мешуд, ки сардораш [[Размовар|''*daθapati-'']] [''даҳабад''] буд&lt;ref name=&quot;Hinz&quot;&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''даҳа'' як [[вашт|''*θata-'']] [''сада''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Сарвашт|''*θatapati-'']] [''садабад''] буд&lt;ref name=&quot;Hinz&quot; /&gt;. Аз 10 ''сада'' як [[ҳанг|''*hazāra-'']] [''ҳазора''] ташкил мешуд, ки онро [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']] [''ҳазорабад''] фармондеҳӣ мекард&lt;ref name=&quot;Marquart&quot;&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''ҳазора'' як [[лашкар|''*baivara-'']] [''бевара''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Лашкарсолор|''*baivarapati-'']] [''беварабад''] буд&lt;ref name=&quot;Marquart&quot; /&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']] [''сипаҳбад''] буд&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391.&lt;/ref&gt;.

Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, ''даҳа'' бо [[Разма|''отделение'']], ''сада'' бо [[Вашт|''рота'']], ''ҳазора'' бо [[Ҳанг|''полк'']], ''бевара'' бо [[Лашкар|''дивизия'']] ва ''сипоҳ'' бо [[Артиш|''армия'']] баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, ''даҳабад'' бо [[размовар|''сержант'']] ё ''старшина'', ''садабад'' бо [[Таҳмабон|''лейтенант'']] ё [[Сарвашт|''капитан'']], ''ҳазорабад'' бо [[Саргурд|''майор'']] ё [[Сарҳанг|''полковник'']], ''беварабад'' бо [[гундсолор|''генерал-майор'']] ё [[лашкарсолор|''генерал-лейтенант'']] ва ''сипаҳбад'' бо [[сипаҳсолор|''генерал-полковник'']] ё [[артишсолор|''генерали артиш'']] баробар мешаванд.

''Сержант'' ({{lang-fr|sergent}}, аз {{lang-la|serviens}}) худ ба маънои «''чокар'', ''хидматгор'', ''хидматгузор''» аст ва ҳамчун рутба нахустин бор дар асри XV дар артиши [[Фаронса]] ва сипас артишҳои [[Олмон]] ва [[Бритониё]] ба кор рафтааст. Дар садаҳои миёна дар нерӯҳои муздур ва артиши кишварҳои урупоӣ шаш намуд ''сержант'' хидмат мекард:

# дар [[разма]]ҳо — [[размюз|''капрал'']] ё [[размовар|''сержанти хурд'']]. 
# дар [[таҳма]]ҳо — [[размдор|''сержант'']]. 
# дар [[вашт]]ҳо — ''мастер-сержант'' ё [[разморо|''сержанти калон'']]. 
# дар [[гурдон]]ҳо — ''штаб-сержант''. 
# дар [[ҳанг]]ҳо — [[размсоз|''сержант-майор'']], ки дертар [[саргурд|''майор'']] номида шуд. 
# дар ситоди ''сарфармондеҳи артиш'' ([[артишсолор|''капитан-генерал'']]) — ''генерал-сержант-майор'', ки дертар [[гундсолор|''генерал-майор'']] номида шуд.

Дар [[Артиши Сурх]] дараҷаи «''сержант''»  ҳамчун рутбаи фардӣ [[2 ноябр]]и [[соли 1940]] ҷорӣ шуда буд.

Дар [[Артиши Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ин дараҷа [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ҷорӣ шудаву чаҳор рутба дорад: 
#  [[Размовар|''сержанти хурд'']], 
#  [[Размдор|''сержант'']], 
#  [[Разморо|''сержанти калон'']], 
#  ''старшина''.

Дар нерӯҳои мусаллаҳ барои фармондеҳии ҳар ягони размӣ мақоми созмоние дар назар гирифта шудааст. Бино бар ойинномаҳои низомӣ, мақоми созмонии ин дараҷадорон фармондеҳии рада, тонк, зиреҳпӯш ва дигарҳо аст.

Дараҷаи «''старшина''» ({{lang-ru|''старшина''}}, аз {{lang-ru|''старший''}} — ''меҳтар'') ҳамчун рутбаи фардӣ дар [[Артиши Сурх]] [[соли 1935]] ҷорӣ шуда буд. Дар [[Артиши Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ин дараҷа [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ҷорӣ шудааст. Ин дараҷаро ба беҳтарин [[разморо|''сержантҳои калон'']] медиҳанд, ки дар мақомҳои созмонии сержантӣ на камтар аз 6 моҳ хидмат карда бошанд ё дар мақоме таъйин шуда бошанд, ки бино бар созмони низомӣ дараҷаи ''старшина'' муқаррар шуда бошад.

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Размоварон]]</text>
      <sha1>7w5qc49xkv7fudkv8ysmm5q9np3f1mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размдор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214287</id>
    <revision>
      <id>1488033</id>
      <parentid>1482121</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19285" sha1="k0adv7ffsob7sps1z20u16jflbuu1d3" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-5-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR-5-2010.svg
| зернавис2       =  &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| ном             = '''Размдор'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌دار'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Ranks and insignia of NATO armies enlisted#Other/Enlisted ranks (OR 1–9)|OR-6]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Разморо]]
| дараҷаи пойинтар = [[Размовар]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новёр якум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''گروهبان دوم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Сержант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Staff sergeant'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OR-6''}}|
}}

'''Размдор''' ({{lang-fa|'''رزم‌دار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае размоварӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[размовар]] ва пойинтар аз [[разморо]] дорад ва баробар бо [[новёр якум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''сержант''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размовар]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|50px]]&lt;br&gt;'''Размдор'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Разморо]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Размдор'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми созмонии ''фармондеҳи разма'', [[фармондеҳи тонк]] ва [[фармондеҳи зиреҳпӯш]]ро дорад.

[[Разма]] [[якон|яконе зербахш]] аст, ки ду [[гурӯҳ]]ро (6 — 12 сарбоз) дар бар мегирад ва бахше аз [[таҳма]] аст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – с. 161 |accessdate=2021-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; отделение&lt;ref&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 6, статья «Отделение»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П. В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=2002|страницы=181|страниц=639|тираж=10 000|isbn=5-203-01873-1}}&lt;/ref&gt;. 

== Вожашиносӣ ==

«''Размдор''» ба маънои ‘''ҷанговар''; ''ҷангҷӯ''; ''размӣ''’ аст&lt;ref name=&quot;Луғатнома&quot;&gt;{{Cite web |url=https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163270?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1 |title=''Деҳхудо'', ''Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399. |accessdate=2024-08-16 |archivedate=2024-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240816145845/https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/163270?title=%D8%B1%D8%B2%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1 }}&lt;/ref&gt; ва аз як вожа ва як пасванд сохта шудаву мақулаи дастурии он исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''разм'') + пасванд (''-дор'')] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:

&lt;blockquote&gt;''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} ‘''[[разма]]''’ &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' ‘''ороиши ҷангӣ''’ аз √''*raź-'' ‘''оростан''’&lt;ref&gt;{{книга | автор = Эдельман Д. И. | заглавие  = Этимологический словарь иранских языков | ссылка =  | ответственный = Институт языкознания РАН | издание = | место = М. | издательство = «Восточная литература» | год = 2020 | том = 6 (p—r̥) | страницы  = 436 | страниц = 463 | серия = | isbn =5-02-018124-2; ISBN 978-5-02-039863-4 (в пер.) | тираж = 500 | ref = }}&lt;/ref&gt;) + ''-дор'' ({{lang-pal|''dār''}} &lt; {{lang-peo|*''dār(a)-''}} &lt; эронии бостон: ''*dārai̯a-'' ‘''доранда''’), ки ба исм афзуда мешавад ва умуман маънии «''нигаҳдоранда''»-ро мерасонад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ensani.ir/fa/article/293410/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-5- |title=''Содиқӣ'', ''Алиашраф''. Шеваҳо ва имконоти вожасозӣ дар забони форсии муъосир (5) // «Нашри дониш», хурдод ва тири 1371, шумораи 7, сс. 39 – 45. |accessdate=2021-12-11 |archivedate=2021-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211211160508/http://ensani.ir/fa/article/293410/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-5- }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Размдор''» ба маънои “''фармондеҳи разма''” ''навгузиниш'' шуда ва мақоми созмонии ӯро дар силсиламаротиби низомӣ бозтоб медиҳад, ки фармондеҳи хурдтарин якон дар нерӯҳои мусаллаҳ аст.

Вожасозӣ бо пасванди «''-дор''» аз куҳантарин замонҳо ба кор меравад. Чунончи, дар [[забони эронии бостон]] «''*kāra-dāranaka-''» ‘''дорандаи сипоҳ, сипаҳдор''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад.'' Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-56-9. — ҷ. 2, с. 1244—1245&lt;/ref&gt;) ва дар {{lang-fa|[[Сипаҳсолор|«''сипаҳдор''»]]}} ва [[Лашкарсолор|«''лашкардор''»]] бо ҳамин пасванд сохта шудаанд&lt;ref&gt;''Содиқӣ'', ''Алиашраф''. Шеваҳо ва имконоти вожасозӣ дар забони форсии муъосир (5) // «Нашри дониш», хурдод ва тири 1371, шумораи 7, сс. 39 – 45&lt;/ref&gt; ва ''размдор'' дар қиёс бо онҳо сохта шудааст. 

''Сипаҳдор'' ё ''сипоҳдор'' аз истилоҳоти куҳани низомӣ ва мутародиф бо ''сипаҳсолор'' ва «''фармонраво''; ''подшоҳ''» аст ва ''сипаҳдорӣ'' низ «''амали сипаҳдор'', ''сардории сипоҳ'', ''фармондеҳӣ''»-ро мегуфтанд&lt;ref name=&quot;Сухан&quot;&gt;''Анварӣ'', ''Ҳасан''. Фарҳанги бузурги «Сухан». Ба сарпарастии Ҳасан Анварӣ, Теҳрон: «Сухан», 1381 –. 8 ҷ. мусаввар. ISBN 964-6961-98-3 (давра).&lt;/ref&gt;. Чунончи, Фирдавсӣ «''сипаҳдор''»-ро ба маънои «''фармондеҳи сипоҳ''» бисёр ба кор бурдааст:

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Таҳамтан ҳамон гаҳ забон баркушод'',
''Паёми сипаҳдори Эрон бидод''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot;&gt;''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2007. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ISBN 978-99947-32-84-5&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Сипаҳдори Турон чу з-он гуна дид'',
''Сабук сар аз он ҷанг берун кашид''&lt;ref name=&quot;Шоҳнома&quot; /&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

«''Лашкардор''» низ аз истилоҳоти куҳани низомӣ ва ба маънои «''идоракунанда ва фармондеҳи лашкар''» аст ва «''амалу шуғли лашкардор''; ''нигаҳдории лашкар''; ''фармондеҳии лашкар''»-ро «''лашкардорӣ''» мегуфтанд&lt;ref name=&quot;Сухан&quot; /&gt;. ''Лашкардор'' дар «Марзбоннома» ба маънои «''фармондеҳи лашкар''» ба кор рафтааст:
&lt;blockquote&gt;«''Корҳои мамлакат ба мардони кору лашкару лашкардор рост ояд''»&lt;ref name=&quot;Луғатнома&quot; /&gt;.&lt;/blockquote&gt;

«''Размдор''» барои ҷойгузинии дараҷаи низомии «''сержант''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Сулаймонӣ |first1=Иршод |title= Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд |url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ |access-date=26 July 2022 |language=tg |date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''[[Сипоҳи Ҳахоманишиён]]'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягон]]ҳо
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Разма|''*daθa-'']]
| 10 сарбоз
| ''*daθapati-''
|-
| [[Вашт|''*θata-'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвон|''*θatapati-'']]
|-
| [[Ҳанг|''*hazāra-'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']]
|-
|[[Гунд|''*baivara-'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''*baivarapati-'']]
|-
| [[Сипоҳ|''*spāda-'']]
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']]
|}

Мақоми [[Фармондеҳи разма|фармондеҳии разма]] нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадааст. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён ({{lang-peo|''*spāda-''}} [''сипоҳ'']), ки бар пояи радабандии даҳгонӣ созмон ёфта буд, аз 10 сарбоз як [[разма|''*daθa-'']] [''даҳа''] ташкил мешуд, ки сардораш [[Размовар|''*daθapati-'']] [''даҳабад''] буд&lt;ref name=&quot;Hinz&quot;&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''даҳа'' як [[вашт|''*θata-'']] [''сада''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Сарвашт|''*θatapati-'']] [''садабад''] буд&lt;ref name=&quot;Hinz&quot; /&gt;. Аз 10 ''сада'' як [[ҳанг|''*hazāra-'']] [''ҳазора''] ташкил мешуд, ки онро [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']] [''ҳазорабад''] фармондеҳӣ мекард&lt;ref name=&quot;Marquart&quot;&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896.&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''ҳазора'' як [[лашкар|''*baivara-'']] [''бевара''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Лашкарсолор|''*baivarapati-'']] [''беварабад''] буд&lt;ref name=&quot;Marquart&quot; /&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']] [''сипаҳбад''] буд&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391. – саҳ. 55 – 95&lt;/ref&gt;.

Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, ''даҳа'' бо [[Разма|''отделение'']], ''сада'' бо [[Вашт|''рота'']], ''ҳазора'' бо [[Ҳанг|''полк'']], ''бевара'' бо [[Лашкар|''дивизия'']] ва ''сипоҳ'' бо [[Артиш|''армия'']] баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, ''даҳабад'' бо [[размовар|''сержант'']] ё [[размозмо|''старшина'']], ''садабад'' бо [[Таҳмдор|''лейтенант'']] ё [[Сарвашт|''капитан'']], ''ҳазорабад'' бо [[Саргурд|''майор'']] ё [[Сарҳанг|''полковник'']], ''беварабад'' бо [[гундсолор|''генерал-майор'']] ё [[лашкарсолор|''генерал-лейтенант'']] ва ''сипаҳбад'' бо [[сипаҳсолор|''генерал-полковник'']] ё [[артишсолор|''генерали артиш'']] баробар мешаванд.

''Сержант'' ({{lang-fr|sergent}}, аз {{lang-la|serviens}}) худ ба маънои «''чокар'', ''хидматгор'', ''хидматгузор''» аст ва ҳамчун рутба нахустин бор дар асри XV дар артиши [[Фаронса]] ва сипас артишҳои [[Олмон]] ва [[Бритониё]] ба кор рафтааст. Дар садаҳои миёна дар нерӯҳои муздур ва артиши кишварҳои урупоӣ шаш намуд ''сержант'' хидмат мекард:

# дар [[разма]]ҳо — [[размюз|''капрал'']] ё [[размовар|''сержанти хурд'']]. 
# дар [[таҳм]]ҳо — ''сержант''. 
# дар [[вашт]]ҳо — ''мастер-сержант'' ё [[разморо|''сержанти калон'']]. 
# дар [[гурдон]]ҳо — [[размозмо|''штаб-сержант'']]. 
# дар [[ҳанг]]ҳо — [[размсоз|''сержант-майор'']], ки дертар [[саргурд|''майор'']] номида шуд. 
# дар ситоди ''сарфармондеҳи артиш'' ([[артишсолор|''капитан-генерал'']]) — ''генерал-сержант-майор'', ки дертар [[гундсолор|''генерал-майор'']] номида шуд.

Дар [[Артиши Сурх]] дараҷаи «''сержант''»  ҳамчун рутбаи шахсӣ [[2 ноябр]]и [[соли 1940]] ҷорӣ шуда буд.

Дар [[Артиши Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ин дараҷа [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ҷорӣ шудаву чаҳор рутба дорад: 
#  [[Размовар|''сержанти хурд'']], 
#  ''сержант'', 
#  [[Разморо|''сержанти калон'']], 
#  [[Размозмо|''старшина'']].

Дар нерӯҳои мусаллаҳ барои фармондеҳии ҳар ягони размӣ мақоми созмоние дар назар гирифта шудааст. Бино бар ойинномаҳои низомӣ, мақоми созмонии ин дараҷадорон фармондеҳии рада, тонк, зиреҳпӯш ва дигарҳо аст.

''Размдор'' ҳамчун  дараҷаи низомӣ соли 1991 дар нерӯҳои заминиву ҳавоии [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ|Сипоҳи посдорон]] ҷорӣ шуда&lt;ref name=&quot;Сухан&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961 |title=Қонуни муқаррароти истихдомии Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ |accessdate=2021-12-12 |archivedate=2013-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130814072556/http://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961 }}&lt;/ref&gt; ва ду рутба дорад, ки баробар бо [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|рутбаҳои зерин]] дар [[Артиши Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳастанд:

# ''размдори дувум'' = [[Размозмо|''старшина'']];
# ''размдори якум'' = [[Размпардоз|''прапоршик'']].

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Размоварон]]</text>
      <sha1>k0adv7ffsob7sps1z20u16jflbuu1d3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214288</id>
    <revision>
      <id>1488034</id>
      <parentid>1483472</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16379" sha1="1b7qz6wbfxh8y86ixp3q63cyt06y5iy" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-4-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR-4-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = Размовар
| кишвар          = {{flag|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌آور‎'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OR-9b]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Размдор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Размёр]]
| ҳамто           =  {{bulleted list|[[Новёр дувум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''گروهبان سوم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Младший сержант''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Sergeant'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OR-5''}}|
}}

'''Размовар''' ({{lang-fa|'''رزم‌آور‎'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае размоварӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], ки ҷойгоҳе болотар аз [[размёр]] ва пойинтар аз [[размдор]] дорад ва баробар бо [[новёр дувум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''сержанти хурд''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Мақоми созмонии ''размовар'', бино бар Ойинномаи хидмати дохилӣ ва Ойинномаи инзиботии Нерӯҳои мусаллаҳ, ''фармондеҳи [[разма]]'' аст, ки он [[ягон|яконе зербахш]] дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]] будаву аз ду [[гурӯҳ]] (6 — 12 [[сарбоз]]) ташкил шуда ва бахше аз [[таҳм]] аст; ''гурӯҳ''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |title=''Фарҳанги ҳазорвожаи низомӣ''. — Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Дафтари вожагузинии низомии Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон, 1392. – с. 161 |accessdate=2018-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222163608/http://www.mtrd.ir/sites/default/files/journals-files/%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%20%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%20%D8%AA%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87.pdf |archivedate=2018-12-22 }}&lt;/ref&gt;; отделение&lt;ref name=&quot;ВЭ-6&quot;&gt;{{книга|автор=Коллектив авторов|часть=Том 6, статья «Отделение»|заглавие=Военная энциклопедия|ответственный=Под ред. [[Грачёв, Павел Сергеевич|П. В. Грачёв]]|место= М.|издательство=[[Воениздат]]|год=2002|страницы=181|страниц=639|тираж=10000|isbn=5-203-01873-1}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размёр]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|50px]]&lt;br&gt;'''Размовар'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размдор]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

== Вожашиносӣ ==

«''Размовар''» аз ‘''разм овардан''’ ба маънои ‘''ҷанг кардан'', ''ҷангидан''; ''размидан''; ''набард кардан''’ сохта шудааст. Мақулаи дастурии ин вожа исму сифати фоъилӣ ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''разм'') + асоси феъли замони ҳозираи «''овардан''» (''овар'')] аст. Дар сохти ин вожа аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст: 

&lt;blockquote&gt;''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} ‘''[[разма]]''’ &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' ‘''ороиши ҷангӣ''’ аз √''*raź-'' ‘''оростан''’&lt;ref&gt;{{книга | автор = Эдельман Д. И. | заглавие      = Этимологический словарь иранских языков | ссылка =  | ответственный = Институт языкознания РАН | издание      = | место = М. | издательство = «Восточная литература» | год = 2020 | том = 6 (p—r̥) | страницы  = 436 | страниц = 463 | серия = | isbn =5-02-018124-2; ISBN 978-5-02-039863-4 (в пер.) | тираж = 500 | ref = }}&lt;/ref&gt;) + ''овар'' &gt; асоси замони ҳозираи феъли ''овардан''.&lt;/blockquote&gt;

''Размовар'' ба маънии ‘''ҷанговар'', ''разманда''’ дар осори адабии форсӣ бисёр ба кор рафтааст&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii02naza/page/144 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 2, с. 144.]&lt;/ref&gt;. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] дар «[[Шоҳнома]]» гуфта:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Ки [[гурдон]] кадоманду [[солор]] кист'',
''Зи размоварон ҷангро ёр кист''&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEDuvvum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEDuvumtajikFarsi_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 2. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 234]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;
«''Размовар''» ба маънои “''фармондеҳи [[разма]]''” навгузиниш шудааст. Мақулаи дастурии ин вожа сифат ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''разм'') + пасванд (''-вар'')] аст. Дар сохти ин сифат аз фароянди вожасозии иштиқоқӣ истифода шудааст. Пасванди «''-вар''» дар ин вожа ба маънои «''доранда''» аст ва ба исм афзуда мешаваду сифат месозад. Ин пасванд гоҳе ба гунаи «''-овар''» низ ба кор меравад, ки дар «''ҷанговар''», «''таковар''» дида мешавад&lt;ref&gt;''Таботабоӣ'', ''Алоъуддин''. Фарҳанги тавсифии дастури забони форсӣ. – Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1395. – 640 с. – 116. ISBN 978-600-105-121-0.&lt;/ref&gt;. Бо чунин рӯйкард, ''размовар'' ба маънои «''фармондеҳи разма''» аст, ки мақоми созмонии ӯро дар силсиламаротиби низомӣ бозтоб медиҳад.

''Размовар'' барои ҷойгузинии дараҷаи низомии ''сержанти хурд'' ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Сулаймонӣ |first1=Иршод |title= Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд |url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ |access-date=26 July 2022 |language=tg |date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==

{| class=&quot;infobox bordered&quot; style=&quot;width: 24em&quot;
!colspan='3' style=&quot;text-align:center; background:#cce&quot; |'''[[Сипоҳи Ҳахоманишиён]]'''
|-
|colspan='3'|
|-
! [[Ягон|Ягонҳо]]
! Шумори нерӯҳо
! Фармондеҳ
|-
| [[Разма|''*daθa-'']]
| 10 сарбоз
| ''*daθapati-''
|-
| [[Вашт|''*θata-'']]
| 100 сарбоз
| [[Сарвашт|''*θatapati-'']]
|-
| [[Ҳанг|''*hazāra-'']]
| 1 000 сарбоз
| [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']]
|-
|[[Гунд|''*baivara-'']]
| 10 000 сарбоз
|[[Гундсолор|''*baivarapati-'']]
|-
| [[Сипоҳ|''*spāda-'']]
| 60 000 сарбоз
| [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']]
|}

''Размовар'' ҳамчун мақоми фармондеҳи разма нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадааст. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён ({{lang-peo|''*spāda-''}} [''сипоҳ'']), ки бар пояи радабандии даҳгонӣ созмон ёфта буд, аз 10 сарбоз як [[разма|''*daθa-'']] [''даҳа''] ташкил мешуд, ки сардораш ''*daθapati-'' [''даҳабад''] буд&lt;ref&gt;''W. Hinz'', Altiranisches Sprachgut der Nebenüberlieferungen, Wiesbaden, 1975, p. 87&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''даҳа'' як [[вашт|''*θata-'']] [''сада''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Сарвашт|''*θatapati-'']] [''садабад''] буд&lt;ref&gt;''Hinz'', op. cit., p. 240&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''сада'' як [[ҳанг|''*hazāra-'']] [''ҳазора''] ташкил мешуд, ки онро [[Сарҳанг|''*hazārapati-'']] [''ҳазорабад''] фармондеҳӣ мекард&lt;ref&gt;''J. Marquart'', Untersuchungen zur Geschichte von Eran I, Göttingen, 1896, p. 57&lt;/ref&gt;. Аз 10 ''ҳазора'' як [[лашкар|''*baivara-'']] [''бевара''] ташкил мешуд, ки фармондеҳаш [[Лашкарсолор|''*baivarapati-'']] [''беварабад''] буд&lt;ref&gt;''Marquart'', op. cit., p. 19 n. 84&lt;/ref&gt;. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён [[Сипаҳсолор|''*spādapati-'']] [''сипаҳбад''] буд&lt;ref&gt;''Шаҳбозӣ, Алиризо Шопур''. Ҷанг дар Эрони бостон // Ҷусторҳои эроншиносӣ. Теҳрон: Китоби марҷаъ, 1391. – саҳ. 55 – 95&lt;/ref&gt;.

Агар шумори нерӯҳои ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, ''даҳа'' бо [[разма|''отделение'']], ''сада'' бо [[Вашт|''рота'']], ''ҳазора'' бо [[Ҳанг|''полк'']], ''бевара'' бо [[Лашкар|''дивизия'']] ва ''сипоҳ'' бо [[Артиш|''армия'']] баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, ''даҳбад'' бо ''сержант'' ё [[размозмо|''старшина'']], ''садбад'' бо [[Таҳмдор|''лейтенант'']] ё [[Сарвашт|''капитан'']], ''ҳазорбад'' бо [[Саргурд|''майор'']] ё [[Сарҳанг|''полковник'']], ''беварбад'' бо [[гундсолор|''генерал-майор'']] ё [[лашкарсолор|''генерал-лейтенант'']] ва ''сипаҳбад'' бо [[сипаҳсолор|''генерал-полковник'']] ё [[артишсолор|''генерали артиш'']] баробар мешаванд.

''Сержант'' ({{lang-fr|sergent}}, аз {{lang-la|serviens}}) худ ба маънои «''чокар'', ''хидматгор'', ''хидматгузор''» аст ва ҳамчун рутба нахустин бор дар асри XV дар артиши [[Фаронса]] ва сипас артишҳои [[Олмон]] ва [[Бритониё]] ба кор рафтааст. Дар садаҳои миёна дар нерӯҳои муздур ва артиши кишварҳои урупоӣ шаш намуд ''сержант'' хидмат мекард:

# дар [[разма|размаҳо]] — [[размюз|''капрал'']] ё ''сержанти хурд''. 
# дар [[таҳм|таҳмҳо]] — [[размдор|''сержант'']]. 
# дар [[вашт|ваштҳо]] — ''мастер-сержант'' ё [[разморо|''сержанти калон'']]. 
# дар [[гурдон|гурдонҳо]] — [[размозмо|''штаб-сержант'']]. 
# дар [[ҳанг|ҳангҳо]] — [[размсоз|''сержант-майор'']], ки дертар [[саргурд|''майор'']] номида шуд. 
# дар ситоди ''сарфармондеҳи артиш'' ([[артишсолор|''капитан-генерал'']]) — ''генерал-сержант-майор'', ки дертар [[гундсолор|''генерал-майор'']] номида шуд. 

Дар [[Артиши Сурх]] дараҷаи «''сержант''»  ҳамчун рутбаи шахсӣ [[2 ноябр]]и [[соли 1940]] ҷорӣ шуда буд. 

Дар [[Артиши Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ин дараҷа [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ҷорӣ шуда ва чаҳор рутба дорад: 
#  ''сержанти хурд'', 
#  [[Размдор|''сержант'']], 
#  [[Разморо|''сержанти калон'']], 
#  [[Размозмо|''старшина'']].

Дар нерӯҳои мусаллаҳ барои фармондеҳии ҳар ягони размӣ мақоми созмоние дар назар гирифта шудааст. Бино бар ойинномаҳои низомӣ, мақоми созмонии ин дараҷадорон фармондеҳии рада, тонк, зиреҳпӯш ва дигарҳо аст.

''Размовар'' ҳамчун  дараҷаи сержантӣ [[соли 1991]] дар нерӯҳои заминиву ҳавоии [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ|Сипоҳи посдорон]] ҷорӣ шуда ва се рутба дорад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961 |title=Қонуни муқаррароти истихдомии Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ |accessdate=2021-12-14 |archivedate=2013-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130814072556/http://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961 }}&lt;/ref&gt;:

# ''размовари севум'' = [[размовар|''сержанти хурд'']];
# ''размовари дувум'' = [[размдор|''сержант'']];
# ''размовари якум'' = [[разморо|''сержанти калон'']].

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Манобеъ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Размоварон]]</text>
      <sha1>1b7qz6wbfxh8y86ixp3q63cyt06y5iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размпардоз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214309</id>
    <revision>
      <id>1488037</id>
      <parentid>1455902</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15059" sha1="igt2y30d9wwu3ka2fij39us82689fy0" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-9a-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR-9a-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = Размпардоз
| кишвар          = {{flag|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌پرداز‎'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OR-9b]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Размсоз]]
| дараҷаи пойинтар = [[Размозмо]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новдор дувум]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''استوار یکم'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Прапорщик''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Warrant officer'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OR-9''}}|
}}

'''Размпардоз''' ({{lang-fa|'''رزم‌پرداز‎'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае афсарёрӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], ки ҷойгоҳе болотар аз [[размозмо]] ва пойинтар аз [[размсоз]] дорад ва баробар бо [[новдор дувум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''прапоршик''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размозмо]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Размпардоз'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размсоз]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}
''Размсозон'' дар нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон дараҷае болотар аз [[Размовар|''размоварон'']] ва пойинтар аз [[Таҳмдор|''таҳмдорон'']] доранд ва ёварони [[афсар]]он ҳастанд, ба ин далел «''афсарёр''» номида мешаванд. 

Размсозон маъмулан симати ''меҳтари вашт'' ва масъулияти омодасозии сарбозону размафзору ҷангафзорҳоро бар уҳда доранд. ''[[Меҳтар]]'' мақомест расмӣ дар ҳар [[вашт]] ([[Батарея|оташбор]]) аз нерӯҳои мусаллаҳ, ки созмондиҳандаи мустақими назму тартибот дар маҳалли истиқрори вашт ва сардори мустақими размоварону сарбозони ягони худ аст. Ҳамчунин размсозон кормандони «[[Омод|омодгоҳ]]» ҳастанд, ки он созмоне дар артиш аст, ки масъули фароҳамсозӣ, нигаҳдорӣ ва таҳвили хӯроку пӯшоку ҷангафзорҳои мавриди ниёзи ягонҳо ва маҳалли анҷоми хадамоти пуштибони фаннии нерӯҳо аст&lt;ref&gt;''Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом''. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. — 3 ҷилд. — ҷ. 1, с.91. ISBN: 978-964-8637-92-2&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==
«''Размпардоз''» аз ду вожа сохта шудаву мақулаи дастурии он исму сифати фоъилӣ ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''разм'') + асоси замони ҳозираи феъли «''пардохтан''» (''пардоз'') аст. Дар сохти ин вожа аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст: 

&lt;blockquote&gt;''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} “''[[разма]]''” &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' “''ороиши ҷангӣ''” аз √''*raź-'' “''оростан''”&lt;ref&gt;{{книга | автор = Эдельман Д. И. | заглавие = Этимологический словарь иранских языков | ссылка =  | ответственный = Институт языкознания РАН | издание = | место = М. | издательство = «Восточная литература» | год = 2020 | том = 6 (p—r̥) | страницы  = 436 | страниц = 463 | серия = | isbn =5-02-018124-2; ISBN 978-5-02-039863-4 (в пер.) | тираж = 500 | ref = }}&lt;/ref&gt;) + ''пардоз'' ({{lang-pal|''pardāz : pardāxtan''}} ‘''пардохтан, анҷом додан''’ &lt; {{lang-peo|''*para-tāča-''}} &lt; √''*tak-'' ‘''тохтан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6.&lt;/ref&gt;).&lt;/blockquote&gt;

Ин вожаро [[Ҳусайн Воизи Кошифӣ]] дар «''Тафсири Ҳусайнӣ''» ба маънои «''разманда, ҷанговар''» овардааст:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Зи як ҷониб гурӯҳе размпардоз'',
''Зи дигар сӯй ҷамъе дар таку тоз''.
''Дар уфтоданд ҳамчун шери ғуррон'',
''Ба гурзу найзаву шамшери буррон''&lt;ref&gt;{{книга | автор = Кошифӣ, Ҳусайн Воъиз | заглавие = ал-Мавоҳибу-л-'Алийя | ссылка = http://download.ghbook.ir/downloads.php?id=10283&amp;file=10283-f-13921218-mavaheb-elie.htm | ответственный =  | издание = дастнавис ба хатти форсӣ №7807-5 | место =  | издательство =  | год =  | том =  | страницы = 132 | страниц =  | серия =  | 13 =  | тираж =  | ref =  }} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240404084236/https://download.ghbook.ir/downloads.php?id=10283&amp;file=10283-f-13921218-mavaheb-elie.htm |date=2024-04-04 }}&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

Прапоршикҳо маъмулан кормандони [[омод]] ва корпардозони ''омодгоҳ'' ҳастанд ва омодасозии сарбозону размафзору ҷангафзорҳо бар уҳдаи онҳост. Аз ин рӯ, «''размпардоз''» дар қиёс бо «''корпардоз''» ба маънои «''размпардозанда''; яъне ''корпардозе, ки сарбозону размафзорҳоро барои ҷанг омода мекунад''» баробар бо ''прапоршик'' гирифта шуда, ки мақоми созмонии онҳоро дар силсиламаротиби низомӣ бозтоб медиҳад.

«''Размпардоз''» барои ҷойгузинии дараҷаи низомии «''прапоршик''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Сулаймонӣ |first1=Иршод |title= Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд |url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ |access-date=26 July 2022 |language=tg |date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
Номи ин дараҷа дар бисёре аз артишҳо бо «[[дирафш]]» пайванд дорад. Чунончи, ин дараҷа дар нерӯҳои мусаллаҳи [[Тоҷикистон]] ва [[Русия]] «''прапорщик''» (аз {{lang-ru|''пра́поръ''}}), [[Лаҳистон]] «''хорунжий''» ({{lang-pl|''chorąży''}} аз ''chorągiew''), кишварҳои Югословии пешин «''заставник''» (аз {{lang-sr|''застава''}}), [[Бритониё]] «''ensign''», [[Фаронса]] «''enseigne''» ({{lang-en|[[wikt:ensign#Английский|ensign]]}}, {{lang-fr|[[wikt:enseigne#Французский|enseigne]]}} ← {{lang-la|[[wikt:en:insignia#Latin|insignia]]}}) ва [[Олмон]] «''Fähnrich''» (аз {{lang-de|Fähn}}) номида мешавад, ки маънояшон «''парчамдор''» ({{lang-fa|'''پرچمدار'''}}) аст&lt;ref&gt;''Фарҳанги муъосири форсӣ (якҷилдӣ)''. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. – Теҳрон: Фарҳанги муъосир, 1381. с. 282. ISBN 978-964-5545-68-8.&lt;/ref&gt;. Дар артишҳои қадим ''парчамдор'' сарбозе буд, ки пешопеши [[ягони низомӣ]] парчами онро мебурд. «''Прапорщик''» дақиқан ҳамин «''парчамдор''» аст, ки онро «''дирафшдор''» ҳам мегӯянд&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii02naza/page/80 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 2, с. 80.]&lt;/ref&gt;.

Дар сипоҳи [[Ҳахоманишиён]] ҳар ҳазора ё [[ҳанг]] барои худ парчаме дошт&lt;ref&gt;E. Pottier, ''Douris'', London, 1909, p. 105 fig. 20, Plate XXV.b&lt;/ref&gt;, ки ба {{lang-peo|«''drafša-''»}} (аз эронии бостон: «*''drafša-''» &gt; {{lang-pal|«''drafš''»}}&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;) номида мешуд&lt;ref&gt;''Арсеньев Ю. В.'' О геральдических знаменах. СПб, 1911, с. 5-6. Цит. по: [http://www.vzmakh.ru/parabellum/n14_s4.shtml ''Дмитриев С. В.'' Знаменный комплекс в военно-политической культуре средневековых кочевников Центральной Азии (некоторые вопросы терминологии и морфологии)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100906084135/http://www.vzmakh.ru/parabellum/n14_s4.shtml |date=2010-09-06 }}&lt;/ref&gt;. Дар сипоҳи [[Ашкониён]] ва [[Сосониён]] [[ҳанг]]ро ''дирафш'' ва фармондеҳонашонро ''дирафшсолор'' меномиданд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;, ки [[Сардор|дараҷае сардорӣ]] ва баробар бо [[сарҳанг]] буд.

== Артиши Шуравӣ ==
Дар солҳои 1917 — 1946 дар [[Артиши Сурх]] ва сипас то [[соли 1972]] дар Артиши Шуравӣ дараҷаи ''прапорщик'' ё баробар бо он вуҷуд надошт. Ин дараҷа дар Нерӯҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шуравӣ аз [[1 январ]]и соли 1972 бо Фармони Президиуми Шурои Олии ИҶШС аз [[18 ноябр]]и [[соли 1971]], ҳамзамон бо сардӯшии нави дараҷаи [[Новдор дувум|''мичман'']], ҷорӣ карда шуд{{sfn|СВЭ|1978|name=&quot;sve&quot;|loc=С. 498−499}}.

Бо Фармони Президиуми Шурои Олии ИҶШС аз [[24 декабр]]и [[соли 1980]] N 3606-X дар Артиши Шуравӣ, ягонҳои соҳилӣ ва ҳавопаймоии Нерӯи дарёӣ, нерӯҳои марзбонӣ ва дохилии Нерӯҳои мусаллаҳи ИҶШС дараҷаи низомии [[Размсоз|''прапоршики калон'']] ва ҳамзамон дар Нерӯи дарёии Иттиҳоди Шуравӣ дараҷаи [[Новдор якум|''мичмани калон'']] ҷорӣ карда шуданд.

Ин дараҷаҳоро барои низомиёне дар назар гирифта буданд, ки хидмати вазифаи низомиро анҷом додаву дараҷаи размоварӣ ё сержантиро дарёфт карда буданд ва довталабона хидматашонро дар нерӯҳои мусаллаҳ идома медоданд. Онҳо таҳсилоти тахассусии низомӣ надоштанд то дараҷаи афсарӣ дарёфт кунанд, аммо рутбаашон болотар аз сержантҳо буду бар старшинаву сержанту сарбозҳо бартарӣ доштанд. Бино бар ин, онҳоро ''афсарёр'', яъне ''ёвари афсарҳо'', меномиданд. Прапоршикҳо дар Артиши Шуравӣ бештар вазифаҳои фанниву [[омод]] (снабжение) ва анбордориро анҷом медоданд ва симат ё мақоми фармондеҳӣ надоштанд. Дар нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон ҳануз ҳамин мақомро доранд. 

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Манобеъ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Military ranks of Tajikistan‎]]</text>
      <sha1>igt2y30d9wwu3ka2fij39us82689fy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размсоз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214310</id>
    <revision>
      <id>1487861</id>
      <parentid>1460244</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16217" sha1="0sygh1hhmsvr2rd9qaoea8iqpoq7jdb" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-9b-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR-9b-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt; 
| ном             = '''Размсоз'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌ساز'''}}
| rank           = Размсозон
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OR-9a]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Таҳмадор]]
| дараҷаи пойинтар = [[Размпардоз]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Новдор якум]]|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Старший прапорщик''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Chief warrant officer'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OR-9''}}|
}}

'''Размсоз''' ({{lang-fa|'''رزم‌ساز'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае афсарёрӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], [[Вазорати дифоъ|ниҳодҳои низомӣ]] ва амниятӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз [[размпардоз]] ва пойинтар аз [[таҳмадор]] дорад ва баробар бо [[новдор якум]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''прапоршики калон''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размпардоз]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Размсоз'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Таҳмадор]]
|}

''Размсозон'' дар нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон ҷойгоҳе болотар аз [[Размовар|''размоварон'']] ва пойинтар аз [[Таҳмдор|''таҳмдорон'']] доранд ва ёварони [[афсар]]он ҳастанд, ба ин далел «''афсарёр''»&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot;&gt;{{Cite web |url=https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ |title=''Сипаҳбад Муҳаммад Козимӣ''. Фарҳанги вожаҳои низомӣ. – Теҳрон: Чопхонаи Артиши шоҳаншоҳӣ, 1355 (чопи дувум) – 440 саҳ. — с. 52 |accessdate=2023-07-22 |archivedate=2023-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731081254/https://asmaneketab.ir/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85%DB%8C/ }}&lt;/ref&gt; номида мешаванд. 

Размсозон маъмулан мақоми ''меҳтари вашт'' ва масъулияти омодасозии сарбозону размафзору ҷангафзорҳоро бар уҳда доранд. [[Меҳтар]] мақомест расмӣ дар ҳар [[вашт]] ([[Батарея|оташбор]]) аз нерӯҳои мусаллаҳ, ки созмондиҳандаи мустақими назму тартибот дар маҳалли истиқрори вашт ва сардори мустақими размоварону сарбозони ягони худ аст. Ҳамчунин размсозон кормандони «[[Омод|омодгоҳ]]» ҳастанд, ки он созмоне дар артиш аст, ки масъули фароҳамсозӣ, нигаҳдорӣ ва таҳвили хӯроку пӯшоку ҷангафзорҳои мавриди ниёзи ягонҳо ва маҳалли анҷоми хадамоти пуштибони фаннии нерӯҳо аст&lt;ref&gt;''Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом''. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. — 3 ҷилд. — ҷ. 1, с.91. ISBN: 978-964-8637-92-2&lt;/ref&gt;.

== Вожашиносӣ ==

«''Размсоз''» аз ду бахш сохта шудаву мақулаи дастурии он исму сифати фоъилӣ ва сохтвожаи он ба сурати [исм (''разм'') + асоси феъли замони ҳозираи «''сохтан''» (''соз'')] аст. Дар сохти ин сифат аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст: 

&lt;blockquote&gt;''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} “''[[разма]]''” &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' “''ороиши ҷангӣ''” аз √''*raź-'' “''оростан''”&lt;ref&gt;{{книга | автор = Эдельман Д. И. | заглавие = Этимологический словарь иранских языков | ссылка =  | ответственный = Институт языкознания РАН | издание = | место = М. | издательство = «Восточная литература» | год = 2020 | том = 6 (p—r̥) | страницы  = 436 | страниц = 463 | серия = | isbn =5-02-018124-2; ISBN 978-5-02-039863-4 (в пер.) | тираж = 500 | ref = }}&lt;/ref&gt;) + ''соз'' ({{lang-pal|''sāč'' : ''sāxtan''}} ‘''сохтан'', ''омода кардан'', ''тартиб додан''’ &lt; {{lang-peo|''*sāča-''}} &lt; √''*sak-'' ‘''омода будан'', ''тавонистан''’&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot;&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6.&lt;/ref&gt;).&lt;/blockquote&gt;

«''Размсоз''» ба маънои «''он ки нақшаву тарҳи ҷанг ё амалиёти размиро ба хубӣ бидонад ва нерӯро омодаи разм ё корзор кунад''»&lt;ref name=&quot;Козимӣ&quot; /&gt; таркибе аз «''разм сохтан''» ба маънии «''омодаи ҷанг шудан''; ''асбоби разм сохтан''; ''фароҳам овардани абзори ҷанг''; ''ба ҷанг пардохтан''; ''ҷанг кардан'', ''разм кардан'', ''ҷангидан''» аст. Ин вожа ба маънии «''ҷанговар'', ''сипоҳӣ'', ''созандаи ҷанг'', ''омодакунандаи набард''» дар осори куҳани адабии форсӣ бисёр ба кор рафтааст&lt;ref&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2, с. 116&lt;/ref&gt;. Чунончи, [[Фирдавсӣ]] ин вожаро борҳо ба кор бурдааст:

&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Биёмад ба наздики ман размсоз'',
''Чу пили дамон бо каманди дароз''&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEChaharumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Chaharum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 1. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 315]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;

&lt;poem&gt;''Биёбон гирифтанду роҳи дароз'', 
''Ҳама шуд чунон лашкари размсоз''&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEChaharumTajikFarsi/Shahnama%20Jild%20e%20Chaharum%20%28Tajik%20Farsi%29_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 4. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 253]&lt;/ref&gt;.&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;
«''Размсоз''» барои ҷойгузин кардани [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|дараҷаи]] «''прапоршики калон''» ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шуда аст&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Пешина ==
Номи ин дараҷа дар бисёре аз артишҳо бо «[[дирафш]]» пайванд дорад. Чунончи, ин дараҷа дар нерӯҳои мусаллаҳи [[Тоҷикистон]] ва [[Русия]] «''прапорщик''» (аз {{lang-ru|''пра́поръ''}}), [[Лаҳистон]] «''хорунжий''» ({{lang-pl|''chorąży''}} аз ''chorągiew''), кишварҳои Югословии пешин «''заставник''» (аз {{lang-sr|''застава''}}), [[Бритониё]] «''ensign''», [[Фаронса]] «''enseigne''» ({{lang-en|[[wikt:ensign#Английский|ensign]]}}, {{lang-fr|[[wikt:enseigne#Французский|enseigne]]}} ← {{lang-la|[[wikt:en:insignia#Latin|insignia]]}}) ва [[Олмон]] «''Fähnrich''» (аз {{lang-de|Fähn}}) номида мешавад, ки маънояшон «''парчамдор''» ({{lang-fa|'''پرچمدار'''}}) аст&lt;ref&gt;''Фарҳанги муъосири форсӣ (якҷилдӣ)''. Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. – Теҳрон: Фарҳанги муъосир, 1381. с. 282. ISBN 978-964-5545-68-8.&lt;/ref&gt;. Дар артишҳои қадим ''парчамдор'' сарбозе буд, ки пешопеши [[ягони низомӣ]] парчами онро мебурд. «''Прапорщик''» дақиқан ҳамин «''парчамдор''» аст, ки онро «''дирафшдор''» ҳам мегӯянд&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii02naza/page/80 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 2, с. 80.]&lt;/ref&gt;.

Дар сипоҳи [[Ҳахоманишиён]] ҳар ҳазора ё [[ҳанг]] барои худ парчаме дошт&lt;ref&gt;E. Pottier, ''Douris'', London, 1909, p. 105 fig. 20, Plate XXV.b&lt;/ref&gt;, ки ба {{lang-peo|«''drafša-''»}} (аз эронии бостон: «*''drafša-''» &gt; {{lang-pal|«''drafš''»}}&lt;ref name=&quot;Ҳасандӯст&quot; /&gt;) номида мешуд&lt;ref&gt;''Арсеньев Ю. В.'' О геральдических знаменах. СПб, 1911, с. 5-6. Цит. по: [http://www.vzmakh.ru/parabellum/n14_s4.shtml ''Дмитриев С. В.'' Знаменный комплекс в военно-политической культуре средневековых кочевников Центральной Азии (некоторые вопросы терминологии и морфологии)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100906084135/http://www.vzmakh.ru/parabellum/n14_s4.shtml |date=2010-09-06 }}&lt;/ref&gt;. Дар сипоҳи [[Ашкониён]] ва [[Сосониён]] [[ҳанг]]ро ''дирафш'' ва фармондеҳонашонро ''дирафшсолор'' меномиданд&lt;ref&gt;''Farrokh, Kaveh''. Sassanian Elite Cavalry AD 224-642. Oxford: Osprey, 2005. ISBN 1841767131. — с. 6—7&lt;/ref&gt;, ки [[Сардор|дараҷае сардорӣ]] ва баробар бо [[сарҳанг]] буд.

== Артиши Шуравӣ ==
Дар солҳои 1917 — 1946 дар [[Артиши Сурх]] ва сипас то [[соли 1972]] дар Артиши Шуравӣ дараҷаи [[Размпардоз|''прапорщик'']] ё баробар бо он вуҷуд надошт. Ин дараҷа дар Нерӯҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шуравӣ аз [[1 январ]]и соли 1972 бо Фармони Президиуми Шурои Олии ИҶШС аз [[18 ноябр]]и [[соли 1971]], ҳамзамон бо сардӯшии нави дараҷаи [[Новдор дувум|''мичман'']], ҷорӣ карда шуд{{sfn|СВЭ|1978|name=&quot;sve&quot;|loc=С. 498−499}}.

Бо Фармони Президиуми Шурои Олии ИҶШС аз [[24 декабр]]и [[соли 1980]] N 3606-X дар Артиши Шуравӣ, ягонҳои соҳилӣ ва ҳавопаймоии Нерӯи дарёӣ, нерӯҳои марзбонӣ ва дохилии Нерӯҳои мусаллаҳи ИҶШС дараҷаи низомии [[Размсоз|''прапоршики калон'']] ва ҳамзамон дар Нерӯи дарёии Иттиҳоди Шуравӣ дараҷаи [[Новдор якум|''мичмани калон'']] ҷорӣ карда шуданд.

Ин дараҷаҳоро барои низомиёне дар назар гирифта буданд, ки хидмати вазифаи низомиро анҷом додаву дараҷаи размоварӣ ё сержантиро дарёфт карда буданд ва довталабона хидматашонро дар нерӯҳои мусаллаҳ идома медоданд. Онҳо таҳсилоти тахассусии низомӣ надоштанд то дараҷаи афсарӣ дарёфт кунанд, аммо рутбаашон болотар аз сержантҳо буду бар старшинаву сержанту сарбозҳо бартарӣ доштанд. Бино бар ин, онҳоро ''афсарёр'', яъне ''ёвари афсарҳо'', меномиданд. Прапоршикҳо дар Артиши Шуравӣ бештар вазифаҳои фанниву [[омод]] (снабжение) ва анбордориро анҷом медоданд ва симат ё мақоми фармондеҳӣ надоштанд. Дар нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон ҳануз ҳамин мақомро доранд.

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]</text>
      <sha1>0sygh1hhmsvr2rd9qaoea8iqpoq7jdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Масҷиди Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220361</id>
    <revision>
      <id>1488137</id>
      <parentid>1487224</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10108" sha1="ap5m6rgzjk0t0ftve8r06ywsqkzatui" xml:space="preserve">{{Масҷид
 |Номи тоҷикӣ             = Масҷиди Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит
 |Номи аслӣ               = Масҷиди марказии ҷомеъи ба номи Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит 
 |Тасвир                  = Масҷиди марказии ҷомеи шаҳри Душанбе. Аксҳо 20 (cropped).jpg
 |Имзои тасвир            = 
 |Бари тасвир             =  
 |Давлат                  = Тоҷикистон
 |Шакли минтақа           = давлат
 |Минтақа                 = Тоҷикистон
 |Номи мавқеъ             = шаҳр
 |Мавқеъ                  = Душанбе
 |Суроға                  = 
  |lat_dir =N|lat_deg =38°|lat_min =35′|lat_sec =45″
  |lon_dir =E|lon_deg =68°|lon_min =45′|lon_sec = 47″
  |region     =   
  |CoordScale = 
 |Унвон                   = амалкунанда
 |Равиш, мактаб           = суннатӣ
 |Қозиёт                  =  
 |Соҳибҳуқуқ              =  
 |Шакли масҷид            = Ҷумъагӣ
 |Услуби меъморӣ          = Меъмории исломӣ
 |Муаллифи лоиҳа          = 
 |Меъмор                  =  
 |Бинокор                 =  
 |Ташаббускори сохтумон   = 
 |Хайркардагон            = 
 |Санаҳои асосӣ           =  
 |Ибтидои сохтумон        = 
 |Анҷоми сохтумон         = 
 |Имом                    = 
 |Ҳолат                   = амалкунанда
 |Масоҳати умумӣ          = 18444 м²
 |Андоза                  = 
 |Масоҳати биноҳо         = 14000 м² 
 |Ғунҷойиш                = 133 000 нафар
 |Шумораи гумбаз          = 18
 |Баландӣ                 = 
 |Баландии гумбаз         = 43 метр
 |Бари гумбаз             = 
 |Шумораи манораҳо        = 6
 |Баландии манора         = 4-74 м/ 2-21 м
 |Масолеҳ                 = 
 |Таровеҳ                 =  
 |Ифтор ва суҳур          =  
 |Китобхона               = дорад
 |Мадраса                 = 
 |Сайт                    = 
 |Иттилооти иловагӣ       =  
}}
'''Масҷиди марказии ҷомеъи ба номи Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит''' — масҷиди ҷумъахонӣ дар шимоли [[Душанбе|шаҳри Душанбе]]. Бузургтарин масҷид дар [[Осиёи Марказӣ]] аст. &lt;ref name=&quot;spu&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/country/20190914/1029861144/tadjikistan-otkrytie-samaya-bolshaya-mechet-2019.html|title= В Таджикистане готовятся к открытию самой большой мечети в Центральной Азии|date=2019-09-14|publisher=[[Sputnik]]|accessdate=2019-11-27}}&lt;/ref&gt;. Бузургтарин макони мазҳабӣ дар Тоҷикистон дар солҳои истиқлол, дар соли 2019 сохта шудааст. 

Санади таҳкурсии масҷид аз ҷониби Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] моҳи октябри 2009, дар доираи чорабиниҳо бахшида ба 1310 солагии асосгузори [[Ҳанафӣ|мазҳаби ҳанафӣ]]  [[Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит |Имом Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит]] гузошта шудааст. Сохтмон моҳи октябри соли 2011 оғоз ёфтааст. Арзиши сохтмон тақрибан 100 миллион доллари ИМА-ро ташкил дод. Сохтмонро [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|Ҳукумати Тоҷикистон]] (30 миллион доллар) ва Ҳукумати [[Қатар]] (70 миллион доллар) маблағгузорӣ карданд. 

Масҷид [[8 июн|8 июни]] [[соли 2023]] бо иштироки амири Қатар [[Тамим бин Ҳамад Оли Танӣ]] ва Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] кушода шуд. Пешниҳод гардид, ки '''масҷид ба номи Имоми Аъзам - Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит”''' гузошта шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/06/08/rasman-kalontarin-mas%d2%b7idi-to%d2%b7ikiston-iftito%d2%b3-shud/|title= Расман: Калонтарин масҷиди Тоҷикистон ифтитоҳ шуд|date=2023-06-08 |publisher=asiaplus.news|accessdate=2023-06-13}}&lt;/ref&gt;.
== Маълумот оид ба масҷид ==
Масҷид имконияти ғунҷоиши 133 ҳазор намозгузорро дар як вақт дорад, ки аз ин шумора 43 ҳазор намозгузор дар дохили масҷид ва боқимонда дар гирду атрофи он ҷой мегирад. Масоҳати ошёнаи якуми бино, дар маҷмуъ, 18444 метри мураббаъро ташкил медиҳад. Дохили толорҳо бо 14000 метри мураббаъ қолини истеҳсоли ватанӣ қолинпӯш гардида, дар қисмати ҷанубу ғарбӣ толори намозгузории калон [[меҳроб]] ҷойгир шудааст.

Иншоот аз 4 [[манора]] бо баландии 74 метр, ду манораи хурди ороишӣ бо баландии 21 метр, гумбази зебову мунаққаши калон бо баландии 43 метр ва 17 гумбази хурд бо баландии 35 метр иборат мебошад.

Дар дохили масҷид 6 синфхонаи барҳаво, толори қабули меҳмонон ва гузаронидани мулоқоту вохӯриҳо, 2 [[китобхона]], 9 ҳуҷраи корӣ, 3 [[меҳмонхона]] ва ҳуҷраҳои техникӣ  ҷойгир шудааст.

Намои берунаи бинои иншоот 62393 метри мураббаъро ташкил дода, масоҳати 33963 метри мураббаъ бо мармари сафед оро ёфтааст.

Дар гирду атрофи иншоот дар масофаи 92000 метри мураббаъ корҳои кабудизоркунӣ гузаронида шуда, дар ду тарафи даромадгоҳ, ҳамчунин, таваққуфгоҳ барои 500 воситаи нақлиёт бунёд гардидааст.

Барои ороиши масҷид 6630 метри мукааб кошин ва 2800 метри мукааб мармари сиёҳ истифода шудааст. Саҳни ҳавлии дохили бино аз 4800 метри мураббаъ ва як фаввора иборат буда, дар он ҷо дар як вақт 8000 намозгузор ҷой гирифта метавонад. Дар маҷмӯъ, масҷид дорои 178 дар мебошад, ки 40 адади он аз чӯби чормағз омода гардидааст.

Дар ин иншоот, корҳои сохтмону васлгарӣ аз ҷониби ширкатҳои ватанӣ - пудратчии асосӣ Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи “СТС-Иншоот” ва Ҷамъияти саҳҳомии кушодаи “Сомон таҷҳизот” анҷом ёфта, дар давраи бунёди он беш аз 1000 нафар бинокорони маҳаллӣ бо кор ва маоши хуб таъмин шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/06/08/rasman-kalontarin-mas%d2%b7idi-to%d2%b7ikiston-iftito%d2%b3-shud/
|title= Расман: Калонтарин масҷиди Тоҷикистон ифтитоҳ шуд|date=2023-06-08 |publisher=asiaplus.news|accessdate=2023-06-13}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 10.jpg|300px|thumb|Нақшаи масҷид дар соли 2019]]

== Нигаред низ ==
* [[Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит]]
* [[Ислом дар Тоҷикистон]]
== Нигораҳо ==
&lt;gallery&gt;
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa Dushanbe 04.jpg
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 03.jpg
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 06.jpg
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 07.jpg
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 08.jpg
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 09.jpg
File:Mosque Grand Masjid Imam Abuкhаnifa, Dushanbe 02.jpg
File:Mosque Grand Masjid, Dushanbe 05.jpg
&lt;/gallery&gt;
== Пайвандҳо ==
[https://yandex.tj/maps/org/tsentralnaya_sobornaya_mechet_goroda_dushanbe/160206648777/?ll=68.767086%2C38.594132&amp;mode=search&amp;sctx=ZAAAAAgCEAAaKAoSCQ3FHW%2FyMFFAEeW1ErpLTENAEhIJavgW1o13lz8R61VkdEAShj8iBgABAgMEBSgKOABAzlBIAWIacmVsZXZfbmV3X2dlb2FkZHJfcm91dGVyPTFiF2V4cF9pZD1wcnVubmVkX2Zvcm11bGFzagJ1YZ0BzcxMPaABAKgBAL0BkTBq48IBEsnrvejUBLSE25qeBcTs%2FPKSBuoBAPIBAPgBAIICZdCa0L7QvtGA0LTQuNC90LDRgtGLINCm0LXQvdGC0YDQsNC70YzQvdCw0Y8g0YHQvtCx0L7RgNC90LDRjyDQvNC10YfQtdGC0Ywg0LPQvtGA0L7QtNCwINCU0YPRiNCw0L3QsdC1igIAkgIFMTAzMTiaAgxkZXNrdG9wLW1hcHM%3D&amp;sll=68.767086%2C38.594132&amp;sspn=0.009683%2C0.007111&amp;text=Координаты%20Центральная%20соборная%20мечеть%20города%20Душанбе&amp;z=16.6 Масҷиди марказии ҷомеъи ба номи Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит ]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Масоҷиди суннӣ]]
[[Гурӯҳ:Мавзеъҳои сайёҳии Душанбе]]</text>
      <sha1>ap5m6rgzjk0t0ftve8r06ywsqkzatui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Троллейбуси Душанбе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220372</id>
    <revision>
      <id>1487969</id>
      <parentid>1442999</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14507" sha1="rcf487hu5fmbgf7xn4iw5q118kmvhsw" xml:space="preserve">'''Троллейбуси Душанбе''' — системаи троллейбус дар пойтахти [[Тоҷикистон]], дар шаҳри [[Душанбе]] мебошад. Система аз ҷониби корхонаи воҳиди мусофиркашонии Душанбенақлиётхадамотрасон хидмат мерасонад. Роҳкиро дар троллейбусҳои шаҳри Душанбе тариқи нақд 2,5 сомонӣ ва тариқи ғайринақдӣ, бо корти нақлиёти 1,8 сомонӣ муқаррар шудааст.

== Таърих ==
Рушди нақлиёти электрикӣ дар Душанбе дар миёнаи солҳои [[Даҳаи 1950 (мелодӣ)|1950]] оғоз ёфт, вақте ки тибқи қарори № 106 кумитаи иҷроияи шаҳри Сталинобод аз [[6 апрел|6 апрели соли]] [[Соли 1955|1955]] дар ин шаҳр назорати троллейбус ташкил карда шуд. Ва аллакай [[1 май|1 майи соли]] [[Соли 1955|1955]] аввалин троллейбусҳо бо кӯчаи асосии шаҳр баромаданд.

Хатти № 2 соли [[Соли 1957|1957]] ва №3 соли [[Соли 1958|1958]] кушода шуд [[Соли 1958|.]] Бо мавриди истифода қарор гирифтани парки 2-юми троллейбус дар [[соли 1967]], дарозии шабакаи тамос то 49 км афзоиш ёфт, шумораи хатсайрҳо ба 9 ва шумораи мошинҳо дар хатсайрҳо зиёд шуд, то 65 адад ва шумораи коргарон ба 700 нафар расид.

Бо пошхӯрии [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]] ва қатъ шудани интиқоли маҳсулоти нафт, ки [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)|солҳои 1990-ум]] ба таври даврӣ сурат мегирифтанд [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)|,]] нақлиёти шаҳрӣ дар Душанбе ба мушкилоти ҷиддӣ дучор мешуд. Ҳамин тариқ, анбори автобус тамоман вуҷуд надошт ва аз ин рӯ, пеш аз пайдо шудани таксиҳои доимӣ дар кӯчаҳои Душанбе, бори асосии интиқоли мусофирон ба троллейбус рост меомад. Дар давраи нарасидани захираи ҳаракат, ҳама воситаҳои мавҷудаи электрикӣ, аз ҷумла троллейбусҳои КТГ-1, ки аз ҷониби Заводи барқии Киев истеҳсол шудаанд, ҷалб карда шуда буданд.

Шумораи троллейбусҳо дар охири [[Даҳаи 1980 (мелодӣ)|солҳои 1980]] — [[Даҳаи 1980 (мелодӣ)|ум]] ба 250 адад модели ЗИУ-682 расид ва аллакай дар охири [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)|солҳои 90]] — [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)|ум]] - 45-50 автомобил буд ва шабакаи масир низ коҳиш ёфт.

Дар тӯли солҳои истиқлол [[Тоҷикистон]] 27 адад троллейбусҳо гирифт, ки муҳлати муқаррарии амортизатсияи 10 троллейбус вуҷуд дошт. Кӯшишҳои нигоҳ доштани мавҷи мавҷуда дар миёнаи солҳои 90-ум маҷбур шуданд, ки як қатор троллейбусҳо барои таъмир ба [[Қазоқистон]] ба заводи таъмири трамвай ва троллейбус Алма-Ато фиристанд, аммо аз сабаби норасоии маблағ онҳо таъмир карда нашуданд ва барои бозгардондани мошинҳо пул надоштанд.
[[File:TrolZa ZiU-682-016 Dushanbe 01.jpg|thumb|Троллейбуси тамғаи ''Trolza ZiU-682-016'' дар хатсайри № 4 ''[[Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе|Фурӯдгоҳ]] - маркази техникӣ'']]

[[9 сентябр|9 сентябри соли]] [[Соли 2004|2004,]] шаҳрдори Душанбе Маҳмадсаид Убайдуллоев ва директори генералии ҶСК «Тролза-Маркет» -и Русия Павел Берлин шартнома оид ба харидории 100 автобуси нав барои эҳтиёҷоти нақлиёти шаҳри Душанбе имзо карданд. Аввалин таҳвили троллейбусҳои нав дар тобистон ва тирамоҳи [[Соли 2005|соли 2005 оғоз ёфта]], охирин садумин мошин моҳи апрели [[Соли 2006|соли 2006 расидааст]]. Бо ба кор даровардани мошинҳои нав, кӯҳнаҳои онҳо аз ҳисоб бароварда шуданд.

Соли [[Соли 2015|2015]] дар Душанбе троллейбусҳои навъи ватанӣ, ки дар Корхонаи воҳиди давлатии &quot;Маҷмӯи нақлиёти энергетикӣ ва велосипед&quot; ҷамъоварӣ шуданд, ба истифода дода шуданд.

Дар [[соли 2016]], дар шаҳри Душанбе беш аз 11 миллион нафар бо троллейбусҳо интиқол дода шуданд, ки 10% &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|title=Последние рогатые. В Душанбе делают ставку на троллейбусы|url=http://livingasia.online/2017/01/19/trolleybus/|work=ЛИВЕНЬ. Living Asia|date=2017-01-19|accessdate=2018-01-20|language=ru-RU|archivedate=2018-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180405050828/http://livingasia.online/2017/01/19/trolleybus/}}&lt;/ref&gt; -и ҳаҷми умумии мусофирбари шаҳрро ташкил медиҳад.

То [[Январ|моҳи январи]] [[соли 2017]] паркҳои троллейбусҳои шаҳр 166 адад троллейбус доранд, ки 70 адад онҳо ҳамарӯза ба хатти ҳаракат мераванд.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Барои маъюбон воҳидҳои нақлиётӣ мутобиқ ба 45-тоянд, ки 28% аз шумораи умумии троллейбусҳо мебошанд.

2 октябри соли [[Соли 2019|2019]] маълум шуд, ки Бонки Аврупоии Таҷдид Ва Рушд барои рушди шабакаи троллейбус дар Душанбе 8 миллион доллар ҷудо мекунад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/10/02/ebrr-vydelit-8-mln-na-razvitie-trollejbusnoj-seti-v-dushanbe/|title=ЕБРР выделит $8 млн на развитие троллейбусной сети в Душанбе {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|publisher=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2019-11-03}}&lt;/ref&gt;.

== Роҳҳо ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Тағйир дар хатсайрҳои нақлиёти шаҳри Душанбе аз рӯи солҳо&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://transphoto.ru/articles/863/|title=Душанбе Нақшаи хатсайрҳо|author=|website=TransPhoto|date=|publisher=|accessdate=2019-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191103091308/https://transphoto.ru/articles/863/|archivedate=2019-11-03}}&lt;/ref&gt;
!№
!Хатсайри соли 1987
!Хатсайри соли 1990 
!Хатсайри соли 2003
!Хатсайри соли 2005
!Хатсайри соли 2019 
|-
|1
|Истгоҳи Роҳи оҳан - Боғи Айнӣ
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987 
|Хатсайри соли 1987
|-
|2
|Фурудгоҳ - Ҳисор
|Хатсайри солм 1987
|Тоҷикистон (ЦУМ) - Ҳисор ж/м (аз фурудгоҳ то ба ЦУМ кутоҳ шуд)
|Хатсайри соли 2003
|Баста шуд 
|-
|3
|Фурудгоҳ - Политехникум
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|-
|4
|Фурудгоҳ - маҳ. Гулбутта
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|-
|5
|Истгоҳи Роҳи оҳан - маҳ. Гипрозем
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987 
|-
|6
|Боғи Ғалаба - Гиссарский ж/м
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|-
|7
|Маҳ. Гипрозем - Бозори Роҳи оҳан 
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|-
|8
|Истгоҳи Роҳи оҳан - маҳ. Калинин (112-у мкр)
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|-
|9
|маҳ. Обшорон - Фабрикаи Ширин
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд
|-
|10
|маҳ. Обшорон - маҳ.  Қазоқон (82-ум мкр)
|Хатсайри соли 1987
|маҳ. Обшорон - меҳм. Душанбе (аз маҳ. Қазоқон то кинотеатри Ватан кутоҳ шуд)
|Хатсайри соли 2003
|маҳ. Обшорон - беморхонаи Қараболо (аз маҳ. Қазоқон то Қараболо кутоҳ шуд)
|-
|11
|Гиссарский ж/м - Боғи Айнӣ
|Гиссарский ж/м - Корхонаи истеҳсоли Семент (дарозкунӣ аз б. Айнӣ)
|Хатсайри соли 1990
|маҳ. Шимолӣ - 
Корхонаи истеҳсоли Семент (аз Гиссарский ж/м то маҳ. Шимолӣ кутоҳ шуд)
|Баста шуд 
|-
|12
|Тоҷикистон/ЦУМ - маҳ. Гипрозем
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд 
|-
|13
|ЦУМ - Гиссарский ж/м
|Хатсайри соли 1987
|Баста шуд 
|Сирк - маҳ. Гипрозем (ҳаматарафа тағйир дода шуд)
|Баста шуд 
|-
|14
|Гиссарский ж/м - Политехникум
|Гиссарский ж/м - Автосентр (дарозкунӣ аз Политехникум)
|Баста шуд 
|Хатсайри соли 1990
|Баста шуд 
|}
== Хатсайрҳои фаол ==
'''Хатсайрҳо аз 28.01.2021 то ҳол'''
{| class = &quot;wikitable&quot;
!№
! Хатсайрҳои троллейбуси Душанбе 
|-
|'''1'''
|[[Боғи устод Айнӣ|Боғи С.Айнӣ]] — [[Вокзали роҳи оҳани Душанбе|Роҳи оҳан]] 
|-
|'''2''' 
|Маҳаллаи &quot;Зарафшон-2&quot; — [[Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе|Фурудгоҳ]]
|-
|'''4''' 
|[[Гулбутта (деҳа, н. Рӯдакӣ)|Маҳаллаи Гулбутта]] — [[Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе|Фурудгоҳ]]
|-
|'''5'''
|Шаҳраки Гипрозем — [[Вокзали роҳи оҳани Душанбе|Роҳи оҳан]] 
|-
|'''9'''
|Корхонаи равғанбарорӣ — Маҳаллаи &quot;Обшорон&quot;
|-
|'''10'''
|Маҳаллаи 82 — Маҳаллаи &quot;Обшорон&quot;
|-
|'''11'''
|[[Боғи устод Айнӣ|Боғи С.Айнӣ]] — Маҳаллаи 
&quot;Зарафшон-2&quot;
|-
|'''12''' 
|Маркази техники — Маркази савдои &quot;Тоҷикистон&quot;
|}

== Ҳаҷми ҳаракаткунанда ==
* ЗиУ-682Г-016 (012) П;
* ЗиУ-682Г-016;
* ЗиУ-682Г-016.02;
* ТролЗа-5275.03 «Оптима»;
* ЗиУ-682Г-016 (018).
==Галерея==
&lt;gallery&gt;
File:TrolZa ZiU-682-016 Dushanbe 02.jpg
File:TrolZa ZiU-682-016 Dushanbe 01.jpg
File:Trolleybus in Dushanbe, Tajikistan.jpg
File:Dushanbe trolleybus.jpg
File:Trolley-Bus in Dushanbe 01.jpg
File:Trolley-Bus in Dushanbe.jpg
File:Trolley-Bus-Tajikistan.jpg
Общественный транспорт в Душанбе.jpg
Троллейбус (шаҳри Душанбе).jpg
Площадь Дусти, Душанбе 04.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳои берунӣ  ==

* ''Климов Костантин'' [http://www.omnibus.ru/arhiv/1-2_2008/arhivarius/ Рӯйхати хатсайрҳои троллейбус дар Душанбе дар ''www.omnibus.ru''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120416110626/http://www.omnibus.ru/arhiv/1-2_2008/arhivarius/ |date=2012-04-16 }} 
* [http://transphoto.ru/show.php?t=2&amp;cid=384 Троллейбуси Душанбе дар саҳифаи] ''нақлиёти'' [http://transphoto.ru/show.php?t=2&amp;cid=384 барқи Душанбе] дар ''transphoto.ru'' 
* [http://www.dushanbe.tj/ru/social/transport/ Нақлиёт] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100827203304/http://www.dushanbe.tj/ru/social/transport/ |date=2010-08-27 }} дар [http://www.dushanbe.tj/ru/social/transport/ сайти расмии шаҳри Душанбе] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20100827203304/http://www.dushanbe.tj/ru/social/transport/ |date=2010-08-27 }} 
* [http://www.trolleymotion.com/cities/overview.php?sy_ID=284 Троллейбуси Душанбе дар ''www.trolleymotion.com'']{{Пайванди мурда|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-de}}  &lt;span class=&quot;ref-info&quot; style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;на немецком языке&quot;&gt;)&lt;/span&gt; 
* [http://vdushanbe.ru/guide/trollejbusnoe-puteshestvie-po-dushanbe/ Сафари троллейбусҳо дар Душанбе]

[[Гурӯҳ:Соли 1955 пайдошуда]]
[[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]]
[[Гурӯҳ:Нақлиёти ҷамъиятӣ]]
[[Гурӯҳ:Нақлиёти ҷамъиятии Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Троллейбус]]</text>
      <sha1>rcf487hu5fmbgf7xn4iw5q118kmvhsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сарбоз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220709</id>
    <revision>
      <id>1487863</id>
      <parentid>1464271</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10004" sha1="qbpq2g2pkl9yij1ghaya3gtx2mxb2r6" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-1-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR-1-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt;
| ном             = '''Сарбоз'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| нерӯ            = [[Нерӯи заминӣ]], [[Нерӯи ҳавоӣ]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''سرباز'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OR-1]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Размюз]]
| дараҷаи пойинтар =
| ҳамто           =  {{bulleted list|[[Новӣ]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سرباز وظیفه'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Рядовой''&lt;ref&gt;{{книга|автор= Алиев Г. Г. канд. филол. наук |часть= |заглавие=Персидско-русский и русско-персидский военный словарь|ответственный=Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова|место= М.|издательство=Воениздат|год=1972|страницы=167; 582; 653|страниц=655|тираж=3500|isbn=}}&lt;/ref&gt;|{{парчамбандӣ|USA}} ''Private''|[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] OR-1–OR-3}}
}}

'''Сарбоз''' ({{lang-fa|'''سرباز'''}}) — пойинтарин ва нахустин [[дараҷаи низомӣ]] дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], ки ҷойгоҳе пойинтар аз [[размюз]] дорад ва баробар бо [[новӣ]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''аскари қаторӣ''&lt;ref name=&quot;majmilli.tj&quot;&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt; —
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|50px]]&lt;br&gt;'''Сарбоз'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размюз]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

== Вожашиносӣ ==
«''Сарбоз''» аз ду бахш сохта шудаву мақулаи дастуриаш исму сифати фоъилӣ ва сохтвожааш ба сурати [исм (''сар'') + асоси феъли замони ҳозираи ''бохтан'' (''боз'')] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст:
&lt;blockquote&gt;''сар'' ({{lang-fa|'''سر'''}} &lt; {{lang-pal|''sar''}}  &lt; {{lang-peo|''*sarah-''}}) + ''боз'' ({{lang-fa|'''باز'''}}) &gt; ''бохтан''&lt;/blockquote&gt; 

''Сарбоз'' дар истилоҳ касеро гӯянд, ки аз сару ҷони худ гузаштаву омодаи ҷонбозӣ бошад&lt;ref&gt;''Фарҳанги забони тоҷикӣ''. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2. — с. 202&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/182543/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2 |title=''Деҳхудо, Алиакбар''. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол, https://dehkhoda.ut.ac.ir) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399. |accessdate=2021-12-09 |archivedate=2021-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211209083030/https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/182543/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B2 }}&lt;/ref&gt;.

''Сарбоз'' аз дер боз ба маънои ''аскар'', ''аксари қатории пиёда''&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot;&gt;[https://archive.org/details/farhangitafsirii01naza/page/84 ''Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд)''. Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ.]&lt;/ref&gt;; ''сипоҳӣ'', ''лашкарӣ''&lt;ref name=&quot;Фарҳанги тафсирӣ&quot; /&gt; ба кор меравад. Аз ин рӯ, ''сарбоз'' барои ҷойгузин кардани [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|дараҷаи низомии]] ''аскари қаторӣ'' ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/ ''Умед Джайхани'': В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной]&lt;/ref&gt;.

== Рутбабандӣ ==
Дар [[нерӯҳои мусаллаҳ]] низомиеро ''сарбоз'' мегӯянд, ки зери дасти [[фармондеҳ]] хидмат мекунад ва пойинтарин [[Дараҷаи низомӣ|рутбаи низоми]]ро дорад&lt;ref&gt;''Фарҳанги  истилоҳоти  ҳуқуқ''. Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 58&lt;/ref&gt;. 

Дараҷаи сарбозӣ дар нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон 1 — 3 рутба — ''сарбоз'', ''сарбози дувум'', ''сарбози якум'' — дорад, ки баробар бо дараҷаҳои НАТО OR-1 — OR-3 ҳастанд.

Ин дараҷа дар нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон танҳо як рутба дорад, ки ''аскари қаторӣ'' номида мешавад&lt;ref name=&quot;majmilli.tj&quot;/&gt;.

== Пешина ==
Дараҷаи ''аскари қаторӣ'' соли 1946 дар [[Артиши Шуравӣ]] ҷойгузини дараҷаи ''аскари сурх'' шуда, ки он соли 1918 дар [[Артиши Сурх]] ҷорӣ шуда ва 22 сентябри 1935 ҳамчун пойинтарин дараҷаи фардии сарбозӣ пазируфта шуда буд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kitobam.com/cr/rutbai-arb/ |title=РУТБАИ ҲАРБӢ // Энсиклопедияи тоҷикӣ |accessdate=2020-01-16 |archivedate=2023-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528174410/http://kitobam.com/cr/rutbai-arb/ }}&lt;/ref&gt;.

Дар [[Қувваҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ин дараҷа [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ба кор гирифта шудааст.

{| style=&quot;border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 12px 12px 12px 0px;&quot;
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
!colspan=5| &lt;big&gt;— Нишони аскарони сурх —&lt;/big&gt; 
!colspan=5| &lt;big&gt;— Сардӯшии аскарони қаторӣ—&lt;/big&gt;
|-align=&quot;center&quot;
|[[File:RA I K0 1924.jpg|альт=|71x71px]]
| [[File:RA A-cav R1RA-Sol col 1943.jpg|71x71px]]
|[[File:Red Army 1935 collar small krasnoarmeyets.svg|альт=|71x71пкс]]
|[[File:RKKA 1941 collar small OR1 krasnoarmeyets.svg|альт=|71x71пкс]]
| [[File:Красноармеец ВВС до 1943г.png|71x71px]]
|[[File:1943inf-p20.png|альт=|безрамки|119x119px]]

|[[File:1943inf-pf20.png|альт=|безрамки|116x116px]]
| [[File:Rank insignia of рядовой of the Soviet Army.svg|45px]]
| [[File:Rank insignia of рядовой of the Soviet Air Force.svg|45px]]
|[[File:Tajikistan-Army-OR-1.png|45px]]
|-align=&quot;center&quot;
| &lt;br&gt;нерӯҳои&lt;br&gt; заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1924–1935)&lt;/small&gt;
|&lt;br&gt;нерӯҳои&lt;br&gt; савора&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1924–1943)&lt;/small&gt;
| &lt;br&gt;нерӯҳои&lt;br&gt; пиёда&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1935–1940)&lt;/small&gt;
| &lt;br&gt;нерӯҳои&lt;br&gt; заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940–1943)&lt;/small&gt;
| &lt;br&gt;нерӯҳои&lt;br&gt; ҳавоӣ &lt;br&gt;&lt;small&gt;(1935–1940)&lt;/small&gt;
| &lt;br&gt;&lt;small&gt;(1943–1946)&lt;/small&gt;

| &lt;br&gt;майдонӣ&lt;br&gt; &lt;small&gt;(1946–1955)&lt;/small&gt;
| &lt;br&gt;нерӯҳои&lt;br&gt; заминӣ&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1955–1994)&lt;/small&gt;
| &lt;br&gt;нерӯҳои&lt;br&gt; ҳавобурд ва ҳавоӣ&lt;br&gt; &lt;small&gt;(1955–1994)&lt;/small&gt;
| &lt;br&gt;Нерӯҳои&lt;br&gt; мусаллаҳи&lt;br&gt;Тоҷикистон
|}{{clear}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]

== Нигаред ==
{{Дараҷаҳои низомӣ}}


[[Гурӯҳ:Хидмати ҳарбӣ]]
[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Артиши Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Нерӯҳои мусаллаҳ]]</text>
      <sha1>qbpq2g2pkl9yij1ghaya3gtx2mxb2r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размёр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220713</id>
    <revision>
      <id>1488038</id>
      <parentid>1483473</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9975" sha1="3s1x4zg06s64jojookw6e6dl360za63" xml:space="preserve">{{Дараҷаи низомӣ
| тасвир1         = Russia-Army-OR-2-2010.svg
| image_size     = 100px
| зернавис1       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи заминӣ]]&lt;/small&gt;
| тасвир2         = Russia-Airforce-OR-2-2010.svg
| зернавис2       = &lt;small&gt;Сардӯшии [[Нерӯи ҳавоӣ]]&lt;/small&gt;
| ном             = '''Размёр'''
| кишвар          = {{парчамбандӣ|Tajikistan}}
| нерӯ           = [[Нерӯҳои мусаллаҳ|Артиш]]
| кӯтаҳнивишт     = {{lang-fa|'''رزم‌یار'''}}
| rank           = 
| NATO rank      = [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон|OR-4]]
| Non-NATO rank  = 
| бунёдшуда       = 
| бекоршуда       = 
| дараҷаи болотар = [[Размовар]]
| дараҷаи пойинтар = [[Сарбоз]]
| ҳамто           = {{bulleted list|[[Сарновӣ]]|{{nowrap|{{парчамбандӣ|Iran}} '''سرجوخه'''}}|{{парчамбандӣ|Russia}} ''Ефрейтор''|{{парчамбандӣ|USA}} ''Corporal'' |[[File:NATO flag.svg|24px]] [[НАТО|NATO]] ''OR-4''}}|
}}

'''Размёр''' ({{lang-fa|'''رزم‌یار'''}}) — [[дараҷаи низомӣ|дараҷае]] [[сарбоз]]ӣ дар [[Нерӯи заминӣ|нерӯҳои заминӣ]] ва [[Нерӯи ҳавоӣ|ҳавоӣ]], ки ба ''сарбозони омӯзишдида'' ба подоши дастовардҳояшон дода мешавад ва ҷойгоҳе болотар аз [[сарбоз]] ва пойинтар аз [[размовар]] дорад ва баробар бо [[сарновӣ]] дар [[нерӯи дарёӣ]] аст; ''ефрейтор''&lt;ref&gt;[http://majmilli.tj/қонуни-ҷумҳурии-тоҷикистон-дар-бораи-35/ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»]{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikipedia sortable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
|+ '''[[Дараҷаи низомӣ|Размпоягон]]'''
|-	
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cfcfcf;&quot; | &lt;small&gt;кеҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Сарбоз]]
|width=&quot;35%&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background:#bfbfbf;&quot;| [[File:Tajikistan_Armed_Forces_Shoulder_Patch.svg|30px]]&lt;br&gt;'''Размёр'''
|width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#afafaf;&quot; | &lt;small&gt;меҳтар:&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Размовар]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|}

''Размёр'' дар нерӯҳои мусаллаҳ маъмулан мақоми ''ёвари фармондеҳи'' ''[[разма]]''ро дорад ва дар сурати ниёз метавонад муваққатан фармондеҳии размаро ба уҳда гирад.

== Вожашиносӣ ==
''Размёр'' ({{lang-fa|'''رزم‌یار'''}} ‘''ёридиҳанда дар [[разм]]''’) аз ду [[вожа]] сохта шуда ва мақулаи дастурии он [[исм]] ва сохтвожааш ба сурати [исм (''разм'') + таквож (''ёр'')] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркибу иштиқоқ истифода шудааст:

&lt;blockquote&gt;''[[разм]]'' ({{lang-pal|''razm''}}  &lt; {{lang-peo|''*razma-''}} ‘''[[разма]]''’ &lt; [[Забони эронии бостон|эронии бостон]]: ''*raźman-'' ‘''ороиши ҷангӣ''’ аз √''*raź-'' ‘''оростан''’) + ''ёр'' ‘''ёвар''’ ({{lang-pal|''ayār''}} ‘''ёвар''’ &lt; *''hada-bāra-'' ‘''ёвар''’)&lt;ref&gt;''Ҳасандӯст, Муҳаммад''. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1393. ISBN 978-600-6143-57-6.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Дар забони форсии имрӯз таквожи «''ёр''», сарфи назар аз ин ки пасванд шумурда шавад ё вожае мустақил, ба исми ҳирфа ё исми масдар мепайвандад ва исми ҳирфае месозад, ки дар як сохтори силсиламаротибӣ зери дасти як мақоми болотар анҷоми вазифа мекунад&lt;ref&gt;''Таботабоӣ, Алоъуддин''. Фарҳанги тавсифии дастури забони форсӣ. – Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1395. – 640 с. ISBN 978-600-105-121-0. – с. 115 – 116&lt;/ref&gt;. Пасванди ''-ёр'' дар вожаҳое чун ''[[сарҳангёр]]'', ''додёр'' (''муовини додситон; додситонёр''), ''донишёр'', ''устодёр'' ҳамин маъноро мерасонад&lt;ref&gt;''Фарҳангномаи форсӣ: вожагон ва аълом.'' Ғуломҳусайн Садрии Афшор, Насрин Ҳакамӣ, Настаран Ҳакамӣ. Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1388. – 3 ҷилд. ISBN: ҷ. 1: 978-964-8637-92-2; ҷ. 2: 978-964-8637-89-2; ҷ. 3: 978-964-8637-91-5&lt;/ref&gt;.

''Размёр'' ба маънии ‘''ёвари фармондеҳи разма''’ аз ин байт дар «[[Шоҳнома]]» баргирифта шудааст:
&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;''Ки [[гурдон]] кадоманду [[солор]] кист'',
''Зи [[размовар]]он [[ҷанг]]ро ёр кист''?&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ShahnamaJildEDuvvum-AbulQasimFirdausiTajikFarsi/ShahnamaJildEDuvumtajikFarsi_djvu.txt ''Абулқосим Фирдавсӣ''. Шоҳнома. — Душанбе: «Адиб», 2008. Таҳияи матн ва луғату тавзеҳот аз Камол Айнӣ ва Зоҳир Аҳрорӣ. Муҳаррир Мубашшир Акбарзод. ҷ. 2. — 480 саҳ. — ISBN 978-99947-32-84-5. — c. 234]&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;
&lt;/blockquote&gt;

''Размёр'' барои ҷойгузинии дараҷаи низомии ''ефрейтор'' ({{lang-de|Gefreiter}}) ба [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод шудааст&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Сулаймонӣ |first1=Иршод |title= Умед Ҷайҳонӣ: Агар раисҷумҳур тасмим гираду дастур диҳад, рутбаҳои низомӣ бечунучаро миллӣ мешаванд |url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/ |access-date=26 July 2022 |language=tg |date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt;.
 
== Пешина ==
''Размёр'' ҳамчун ёвари [[Размдор|''даҳабад'']] (''фармондеҳи разма'') нахустин бор дар [[сипоҳи Ҳахоманишиён]] (550 – 330 то милод) падид омадаву ба забони {{lang-peo|''*pasča-daθapati-''}} (нигаҳбони пушти [[Разма|''даҳа'']]) хонда мешуда ва фармондеҳи [[Гурӯҳ (низомӣ)|4 — 5 сарбоз]] будааст&lt;ref&gt;''Head'', ''Duncan''. The Achaemenid Persian Army. Montvert Publications, 1992. ISBN 1 874101 00 0. — с. 26&lt;/ref&gt;.
 
''Ефрейтор'' ҳамчун дараҷаи сарбозӣ дар [[Артиши Сурх]] дар [[соли 1940]] ҷорӣ шуда ва ҷойгоҳе болотар аз [[сарбоз|''қаторӣ'']] ва пойинтар аз [[Размовар|''сержанти хурд'']] дошт&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kitobam.com/cr/rutbai-arb/ |title=РУТБАИ ҲАРБӢ // Энсиклопедияи тоҷикӣ |accessdate=2020-01-16 |archivedate=2023-05-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528174410/http://kitobam.com/cr/rutbai-arb/ }}&lt;/ref&gt;. Ин дараҷаро сарбозоне дарёфт мекарданд, ки давраҳои омӯзиши размро гузаронда ва мақомҳои созмонии зеринро доштанд: 
* ''тирандоз'', ''норинҷакандоз'', ''тирбор'', ''тактирандоз''-''нишонзан'' дар нерӯҳои ҳавобурд, зиреҳсавор, марзбонӣ, ки дар онҳо ёвари [[Размдор|''фармондеҳи разма'']] аст.
* ''ронандаи худрав'', ''ронандаи зиреҳпӯш'', ''ронандаи тонк''.
* ''нишонгир'' дар нерӯҳои зиреҳӣ.
* ''нишонгир'' дар [[Батарея|оташбор]].
 
Дар [[Артиши Тоҷикистон|Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ин дараҷа аз [[23 феврал]]и [[соли 1993]] ҷорӣ шудааст.

''Размёр'' ҳамчун  дараҷаи ефрейторӣ [[соли 1991]] дар нерӯҳои заминиву ҳавоии [[Сипоҳи посдорони Инқилоби исломӣ|Сипоҳи посдорон]] ҷорӣ шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961 |title=Қонуни муқаррароти истихдомии Сипоҳи посдорони инқилоби исломӣ |accessdate=2021-12-14 |archivedate=2013-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130814072556/http://rc.majlis.ir/fa/law/show/91961 }}&lt;/ref&gt;.

== Пайвандҳо ==
* [[Нерӯҳои мусаллаҳ]]
* [[Дараҷаи низомӣ]]
* [[Дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон]]
{{Дараҷаҳои низомӣ}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Артиш]]
[[Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ]]
[[Гурӯҳ:Сарбозон]]</text>
      <sha1>3s1x4zg06s64jojookw6e6dl360za63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асланшоҳ Раҳматуллоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220717</id>
    <revision>
      <id>1488188</id>
      <parentid>1484580</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T09:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-51908-26</username>
        <id>156621</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ, имло</comment>
      <origin>1488188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4796" sha1="i5lktxiv4rl08uu3nn88nk3vuuhbtu4" xml:space="preserve">{{Синамогар
| ном = Асланшо Раҳматуллоев
| номи аслӣ = Раҳматуллоев Асланшо Аскаршоевич
| тасвир = 
| бар = 
| тавсифи тасвир = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| таърихи таваллуд = 23.09.1954
| зодгоҳ = [[Пушиён]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[вилояти Кӯлоб]]
| таърихи даргузашт = 27.04.2025
| маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг|Душанбе}}, [[Тоҷикистон]] 
| шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| касб = [[ҳунарпеша]]и [[театр]] ва [[синамо]]
| солҳои фаъолият = [[1972]]-[[2025]]
| самт = [[театр]], [[Филмбардорӣ|синамо]]
| ҷоизаҳо = {{(!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]]
{{!)}}
| imdb_id = 0707568
| anim_id = 
| сайт = 
}}
'''Асланшоҳ Раҳматуллоев''' (''Раҳматуллоев Асланшо Аскаршоевич''; [[23 сентябр]]и [[1954]], деҳаи [[Пушиён]]и [[ноҳияи Восеъ]] - [[27 апрел]]и [[2025]]) — [[ҳунарпеша]]и театру синемо, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (1998), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2005)&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2025-04-27|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Асланшоҳ Раҳматуллоев, ҳунарманди шинохтаи тоҷик даргузашт|url=https://www.ozodi.org/a/aslanshoh-rahmatulloev-hunarmandi-shinokhtai-tojik-darguzasht/33398124.html}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Асланшоҳ Раҳматуллоев  23 сентябри соли 1954 дар хонаводаи Рухсорамоҳу Аскаршоҳ  ба дунё омадааст. [[Низорамоҳ Зарифова|Низорамоҳу]] Зуҳуршоҳ холаву амакаш буданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/324365765-2/|title=Аз саҳнаи хурд то бузург|author=Мижгона Халилзода|publisher=Адабиёт ва санъат|lang=|accessdate=2023-03-17}}&lt;/ref&gt;. 

Соли 1975 Донишгоҳи синемои Иттиҳодияи Шӯравӣ дар шаҳри Маскавро ба поён расонда, дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ бозигарӣ кардааст, аз соли 1994 ҳунарпеша ва коргардони Театри миниатюраи «Оина» буд. Дар «Гамлет», «Корвони бахт», «Ҳодисаҳои ғайриодӣ», «Гилеми кабуд», «Шоҳ Лир», «Роҳзанон», «Мардон намегирянд», «Вақте шаҳр хобидааст», «Ғуруби Аҷам» барин намоишҳои театр хуб ҳунарнамоӣ кардааст, вале истеъдодаш дар синемо бештар намоён буд.

== Филмшиносӣ ==
Нақшҳои иҷрокардааш дар филмҳои ҳунарии «Тӯфон дар водӣ», «Ҳафт домоди дуздидашуда», «Дидор дар дараи марг», «Робита» (2 қисм), «Саргузашти Мукаи хурдакак», «Дар ағба напарронед», «Дӯстонро намефурӯшанд», «Ҷӯра-шикорчӣ аз Минархар» (6 қисм, телевизионӣ), «Афсонаҳои нави Шаҳрзод» (2 қисм), «Кумир», «Марди мутааллиқи ду зан», «Қасосгири хурд», «Қош ба қош», «Вақте болои шаҳр борон меборид», «Гумшуда ёфт шуд», «Қӯшатир», «Модар бо мост», «Имтиҳон», «Кӯҳистонӣ», «Бехонаҳо дар касалхона», ҳамчунин филмҳои истеҳсоли дигар кишварҳо – «Ҳалима» («Туркманфилм»), «Соати комендантӣ», «Таъмиргар» (ширкати филмсозии ВГИК), «Бозгашт», «Тарафи чоруми секунҷа» («Мосфилм»), «Афсарон», «Тақвими интизорӣ», «Захираи тило» (шабакаи телевизионии НТВ) ва ғайра хотирмонанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.</text>
      <sha1>i5lktxiv4rl08uu3nn88nk3vuuhbtu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чоршанбе Аловатов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273904</id>
    <revision>
      <id>1488066</id>
      <parentid>1382620</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9045" sha1="4puprrb1rnv0p3x33ve8bkf2ygghuzm" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = Чоршанбе Аловатов
 |ном                  = 
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               = Чоршанбе Аловатов.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = Чоршанбе Аловатов дар озмуни Central Asia's Got Talent
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 7.2.1998
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Шуғнон|ноҳияи Шуғнон}}, [[ВМКБ]], [[Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |солҳои фаъолият      = [[2011]] — то ҳол
 |кишвар               = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |касб                 = [[овозхон]]
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = 
 |сабк                 = 
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = [[Оркестри давлатии симфонии Тоҷикистон]]
 |ҳамкорӣ              = 
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = Барандаи ҷоизаи асосии озмуни [[Central Asia’s Got Talent]]
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}

'''Чоршанбе Аловатов''' (зод. [[7 феврал]]и [[1998]], [[ноҳияи Шуғнон]], [[ВМКБ]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и тоҷик, барандаи ҷоизаи асосии озмуни [[Central Asia’s Got Talent|Истеъдодёбии Осиёи Марказӣ]] ([[2019]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2019/12/surat-dalel-chorshanbe-alovatov-olibi-mutla-i-shou-ozmuni-central-asia-s-got-talent/|title=СУРАТ-ДАЛЕЛ. Чоршанбе Аловатов – ғолиби мутлақи шоу-озмуни Central Asia’s Got Talent|author=|website=|date=2019-12-23|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=tg|accessdate=2019-12-23|archivedate=2019-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191223135229/https://khovar.tj/2019/12/surat-dalel-chorshanbe-alovatov-olibi-mutla-i-shou-ozmuni-central-asia-s-got-talent/}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Чоршанбе Аловатов 7 феврали соли 1998 дар хонадони мусиқидон ва овозхон Ақназар Аловатов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=C3NORAR3lQM|title=Чоршанбе Аловатов. Детство, начало карьеры, путь к успеху. Конкурс Central Asia's Got Talent|author=|publisher=Информационное агенство Авеста}}&lt;/ref&gt; дар ноҳияи Шуғнони ВМКБ ба дунё омадааст. Соли 2005 ба мактаби миёнаи № 9-и шаҳри Хоруғ ба номи Алиназар Ақризобеков рафт ва то соли 2008 таҳсилро дар ин мактаб идома дода, ҳамзамон дар Мактаби мусиқии ба номи Қурбон Ноёбшоеви шаҳри Хоруғ таҳсил кард. Аз моҳи сентябри соли 2009 таҳсилро дар мактаби миёнаи № 2-и шаҳри Хоруғ идома дод. Чоршанбе Аловатов моҳи ноябри соли 2010 ба Душанбе омада, аз соли 2010 то соли 2014 дар мактаби рақами 72-и ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе таҳсил кардаст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/style/20191221/1030431476/Alovatov-guft-dar-ozmun-Central-Asia-Got-Talent-ba-kadom-zabon-mesaroyad.html|title=Аловатов гуфт, дар даври ниҳоии озмуни Central Asia Got Talent ба кадом забон месарояд|author=|website=Sputnik Tajik|date=2019-12-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2019-12-23}}&lt;/ref&gt;.

Азбаски Чоршанбе Аловатов ба мусиқӣ шавқи зиёд дошт, пас за хатми синфи 9 дар соли 2014 ба [[Коллеҷи санъати шаҳри Душанбе]] дохил шуда, соли 2018 онҷоро дар бахши овозхонӣ хатм кард.

Пас аз хатми коллеҷ ба [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] дохил шуда&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, дар соли 2021 факултаи сайёҳӣ ва меҳмондории ин донишгоҳро хатм кардааст.

== Корнома ==
Аз соли 2018 дар [[Оркестри давлатии симфонии Тоҷикистон]] ба ҳайси овозхон кор мекунад&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Дар аксари чорабиниҳои фарҳангии давлатӣ сафарҳои ҳунарии берун аз Тоҷикистон, аз ҷумла дар Рӯзҳои фарҳангии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Узбакистон, Туркманистон, Белорус ва Русия ширкат карда, фарҳанги миллии Тоҷикистонро муаррифӣ кардааст&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sadoidushanbe.tj/archives/24905|title=Чоршанбе Аловатов.Чӣ гуна як ҷавони тоҷик сарояндаи шинохтаи озмунҳои сатҳи ҷаҳонӣ гардид?|date=2023-11-02|publisher=[[Садои Душанбе]]|lang=|accessdate=2023-11-20}}&lt;/ref&gt;.

== Таронашиносӣ ==
* 2019 — Табиби моҳир (бозхонии суруди Орун Афшор)
* 2020 — Масти ту ҳастам (тарона ва оҳанги Самандар Пулодов)
* 2020 — Гул дона-дона (таронаи мардумӣ)
* 2020 — Танҳо дар ёд — (бо [[Мадина Ақназарова|Мадина Акназарова]], тарона ва ҳанги [[Парем|гурӯҳи Парем]])
* 2021 — Дилбар (тарона ва оҳанги Чоршанбе Аловатов)
* 2021 — Попурӣ (шеъри [[Саъдӣ]] ва оҳанги мардумӣ)
* 2021 — Медонӣ ё не (тарона ва оҳанги Толибшоҳ Саодатқадамов)
* 2021 — Меёбӣ маро (тарона ва оҳанги Чоршанбе Аловатов)
* 2023 — То само (тарона ва оҳанги Чоршанбе Аловатов)
* 2023 — Аз куҷоӣ (тарона ва оҳанги Чоршанбе Аловатов)
* 2023 — Афсона шав (шеъри [[Мавлоно]] ва оҳанги Самандар Пулодов)

== Ҷоизаҳо ==
* 2011 — дипломи ҷои аввали озмуни «Овози тиллоӣ», дар жанри «Фалак»;
* 2014 — дипломи озмуни Фестивали истеъдодҳои ҷавон дар шаҳри Душанбе «Шукуфаҳои пойтахт»;
* 2017 — дипломи ҷои аввали озмуни «Парвин» дар бахши овозхонӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;;

* 2019 — дипломи ҷои аввали озмуни «Bob Music Awаrds 2019» барои «Беҳтарин овоз»&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;;

* 2019 — дипломи озмуни «Тоҷикистон, Ватани азизи ман»;
* 2019 — барандаи ҷоизаи асосии озмуни «[[Central Asia’s Got Talent]]» ва 10 миллион тангаи қазоқӣ, дар байни 4 кишвари Осиёи Марказӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30340000.html|title=Чоршанбе бо шоҳҷоизаи Central Asia's Got Talent ба Душанбе баргашт. САДО, АКС|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2019-12-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2019/12/23/chorshanbe-alovatov-az-to%d2%b7ikiston-%d2%93olibi-central-asias-got-talent/|title=Чоршанбе Аловатов аз Тоҷикистон ғолиби Central Asia's Got Talent {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2019-12-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/ru/deyatelnost/kategorii/novosti-za-rubezhom/3504-chorshanbe-alovatov-zavoeval-gran-pri-central-asia-s-got-talent-2|title=Чоршанбе Аловатов завоевал Гран-при Central Asia's Got Talent|website=vfarhang.tj|accessdate=2023-11-13|archivedate=2023-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113124353/https://vfarhang.tj/index.php/ru/deyatelnost/kategorii/novosti-za-rubezhom/3504-chorshanbe-alovatov-zavoeval-gran-pri-central-asia-s-got-talent-2}}&lt;/ref&gt;;
* 2021 — барандаи ҷоизаи TОП-50.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>4puprrb1rnv0p3x33ve8bkf2ygghuzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273952</id>
    <revision>
      <id>1487985</id>
      <parentid>1447590</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4688" sha1="82yv3jpr5niuf77pkd7ibzq9dv7sioq" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
'''Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон''' — паёми ҳарсолаи [[Президенти Тоҷикистон|сарвари давлати Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|порлумони кишвар]], ки дар он президент ба масоили сиёсати дохиливу хориҷии кишвар дахл намуда, самтҳои асосии рушди иқтисод, бахши иҷтимоъӣ ва ҷомеъаро дар соли оянда муайян мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2018/12/04/peshni%d2%b3odi-payomi-imsolai-prezident-ba-parlumon-to-soli-nav/|title=Пешниҳоди паёми имсолаи президент ба парлумон то соли нав|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=ASIA-Plus|lang=tg|accessdate=2019-12-25}}&lt;/ref&gt;.

== Феҳристи паёмҳо&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/68|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-04-23}}&lt;/ref&gt; ==
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 16 апрели соли 2005
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20 апрели соли 2006
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 апрели соли 2007
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 25 апрели соли 2008
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 15 апрели соли 2009
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 24 апрели соли 2010
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20 апрели соли 2011
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20 апрели соли 2012
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 апрели соли 2014
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 январи соли 2015
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 20 январи соли 2016
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22 декабри соли 2016
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 22 декабри соли 2017
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 декабри соли 2018
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 декабри соли 2019
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 январи соли 2021
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 декабри соли 2021
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 23 декабри соли 2022
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри соли 2023
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри соли 2024&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/49225|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2024-12-28|publisher=|lang=|accessdate=2025-03-06}}&lt;/ref&gt;
* Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 16 декабри соли 2025&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|lang=|accessdate=2025-12-16}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Паёмҳо]]
[[Гурӯҳ:Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>82yv3jpr5niuf77pkd7ibzq9dv7sioq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алиф Бонк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274145</id>
    <revision>
      <id>1487882</id>
      <parentid>1464297</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37948" sha1="i5pqtprkka1u23ft2ajd3zr6m3ijefn" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи бонк
| номи бонк          = Алиф Бонк
| логотипи бонк      = Alif_ru.png
| шакли шахси ҳуқуқӣ = [[Ҷамъияти саҳҳомӣ]]
| иҷозатнома         = № 0000114 аз [[3 январ]]и [[2020]] 
| фаъолият           = Бонки тиҷоратӣ
| соли таъсис        = [[2014]]
| номҳои пешина      = Алиф Сармоя
| макон              = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}: [[Душанбе]] 
| афроди калидӣ      = [[Фирдавс Мирзоев]] — раиси шӯрои нозирон, ҳаммуассис&lt;br&gt; [[Абдулло Қурбонов]] — раиси пешина ва ҳаммуассис &lt;br&gt; [[Зуҳуршо Раҳматуллоев]] — ҳаммуассис &lt;br&gt; [[Гуланор Атобек]] — Раиси ҶСК «Алиф Бонк»
| соҳа               = необонк
| сармояи аввалия    = 257.3 млн сомонӣ (31.12.2025)
| дороиҳо            =
| фоидаи холис       = 
| шумораи кормандон  = {{афзоиш}} 1100 ([[2026]])
| аудитор            = 
| сарчашмаҳо         = 
| вебгоҳ             = {{URL|http://www.alif.tj}}
|ширкати модарӣ=Alif Capital Holdings Limited|ҷамъияти асосӣ=|дафтари марказӣ=}}
'''Алиф Бонк''' (номи пурра '''Ҷамъияти саҳомии кушодаи «Алиф Бонк»'''; номи пешина '''ТАҚХ «Алиф Сармоя»''') — бонки тиҷоратӣ ва ширкати [[фанноварии молӣ]] дар [[Тоҷикистон]]. Дафтари марказии бонк дар шаҳри Душанбе ҷойгир аст.

== Таърих ==
Пас аз якчанд соли таҳсилу кор дар хориҷа, [[Абдулло Қурбонов]], Зуҳуршо Раҳматуллоев ва Фирдавс Мирзоев Алифро соли 2014 дар Тоҷикистон таъсис доданд. Тибқи иттилои сомонаи худ, ширкат дар аввал корро бо се нафар оғоз карда, қарзи хурдро ба мардум пешниҳод менамуд ва сипас теъдоди кормандонашро зиёд кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vc.ru/u/819399-alif/246846-kak-finteh-v-tadzhikistane-sozdal-sobstvennuyu-ekosistemu-otkryl-it-akademiyu-i-privlek-10-millionov-investicii-v-kapital|title=Как финтех в Таджикистане создал собственную экосистему, открыл IT-академию и привлёк $10 миллионов инвестиций в капитал — Алиф на vc.ru|author=Алиф|website=vc.ru|date=2021-05-17|lang=en|accessdate=2024-11-27}}&lt;/ref&gt;.

19 декабри соли 2019 ҶСК ТАҚХ «Алиф Сармоя» ба ҶСК «Алиф Бонк» табдил шуд ва бо қарори Раёсати Бонки миллии Тоҷикистон аз 3 январи соли 2020, таҳти № 1, ба ҶСК «Алиф Бонк» Иҷозатнома барои анҷом додани амалиёти бонкӣ бо пули миллӣ ва асъори хориҷӣ дода шуд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/01/06/tasisi-boz-yak-bonk-dar-to%d2%b7ikiston-alif-sarmoya-ba-alif-bonk-tabdili-nom-kard/|title=Таъсиси боз як бонк дар Тоҷикистон. “Алиф Сармоя” ба “Алиф Бонк” табдили ном кард|website=asiaplus.news|date=2020-01-06|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-11-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/en/2020/01/06/micro-financing-organization-using-the-principles-of-islamic-finance-upgraded-into-bank/|title=Micro-financing organization using the principles of Islamic Finance upgraded into bank|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-11-27}}&lt;/ref&gt;.

=== Солнома ===
'''2014'''

* 29 апрел — Алиф Сармоя аз тарафи се нафар ташкил шуда, шартномаи қарзи автомобилиро бо аввалин муштарии худ ба имзо расонд.

'''2015'''

* 7 октябр — аввалин барномаи хусусии идоракунии муносибатҳои муштариёни Алиф (CRM) тарҳрезӣ шуд, ки баъдтар соли 2016 ба кор андохта шуд.
* Дар давоми нуҳ моҳи фаъолият Алиф сандуқи қарзии худро се маротиба афзоиш дод ва дар байни аъзои АТҚХТ 5-умин ташкилоти қарзии хурд гардид.

'''2016'''

* 14 март — ба ТАҚХ «Алиф Сармоя» барои гузаронидани амалиёти бонкӣ иҷозатнома дода шуд. Пас аз он Алиф Сармоя ҳуқуқ пайдо кард, то ки пасандоз кушояд ва дар дохилу хориҷи кишвар муомилоти молиявиро анҷом диҳад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nbt.tj/ru/old_news/?ELEMENT_ID=431683|title=ООО МДО “Алиф-сармоя” выдана лицензия на проведение банковских операций|website=nbt.tj|date=2016-03-15|publisher=Национальный Банк Таджикистана|accessdate=2024-11-28}}&lt;/ref&gt;.
* 1 апрел аввалин суратҳисоби амонатӣ кушода шуд.

'''2017'''

* 1 январ — Алиф Сармоя низоми автоматикунонии бонкии худро ба кор андохт, ки онро дастаи барномасозии худи ширкат навишта буданд. Навиштан ва ба кор андохтани низоми автоматикунонии бонкии худ ба Алиф имкон дод, то ки қадами муҳиме дар роҳи табдил шудан ба як ширкати молиявию фанноварӣ гузорад.
* 17 март — Алиф Сармоя ба Низоми миллии пардохтии «[[Корти миллӣ]]» пайваст ва ба барориши кортҳои пардохтии «Корти миллӣ» оғоз кард.
* 3 июн — Alif Shop яке аз аввалин маркетплейсҳо дар Тоҷикистон бо имкони хариди мол ба насия ба кор оғоз кард.
* 1 август — Алиф Академия кушода шуд ва барои рушди фанновариҳои иттилоотӣ дар Тоҷикистон дарсҳои ройгони барномасозиро оғоз намуд.
* 16 октябр — Алиф Сармоя аввалин маркази хидматрасонии бонкии худро дар Хуҷанд боз кард.
* 4 ноябр — Алиф аввалин платформаи эквайринги онлайнии Alif Pay-ро ба роҳ монд, ки ба дорандагони «Корти миллӣ» имкони онлайн пардохт кардани хидматрасониҳоро фароҳам овард.

'''2018'''

* 6 январ — ҳамёни мобилии Alif Mobi роҳандозӣ шуд.
* 29 январ — Алиф Сармоя ба низоми байналмилалии интиқоли пулҳо ҳамроҳ шуд.
* 15 март — ширкат корти овердрафтро бо насияи 10-рӯза ба муштариёни худ пешниҳод намуд.
* 20 август — Алиф корти насияи '''«'''Салом'''»'''-ро ба роҳ андохт, ки ба муштариён имкони хариди молу маҳсулотро ба тариқи онлайн ва офлайн медиҳад.
* 26 октябр — веб-сайти Alif Online бо як утоқи шахсӣ сохта шуд, ки дар он метавон тамоми амалиёт ва хадамоти истифодашударо пайгирӣ кард.

'''2019'''

* 13 ноябр — Ҳофиз Шаҳидӣ 25%-и саҳмияҳои Алиф Бонк-ро харида, раиси шӯрои нозирони Алиф Бонк гардид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/11/13/tadzhikskij-predprinimatel-iz-monako-investiroval-v-kompaniyu-alif-kapital/|title=Таджикский предприниматель из Монако инвестировал в компанию «Алиф Капитал»|date=2019-11-13|publisher=ASIA-Plus}}&lt;/ref&gt;.

'''2020'''

* 3 январ — Алиф Сармоя барои амалиёти бонкӣ таҳти № 0000114 аз Бонки миллии Тоҷикистон иҷозатнома гирифт ва табдил ба Алиф Бонк шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2020/01/alif-sarmoya-pereimenovan-v-alif-bank/|title=«Алиф Сармоя» переименован в «Алиф Банк» {{!}} НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru|accessdate=2024-11-28}}&lt;/ref&gt;.
* Июн — ширкати итолиёии [[MicroFinanza Rating]] қобилияти идоравии Алиф Бонкро аз ҷиҳати хафвҳо тасдиқ карда, ба бонк рейтинги молиявии устувори BBB Stable-ро дод&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mf-rating.com/reports/?sreport=alif|title=MFR Reports - Financial &amp; Social Ratings &amp; Assessments|website=MFR|accessdate=2024-11-28}}&lt;/ref&gt;.

* 7 июл — барои рушди экосистемаи пардохтҳои рақамӣ дар Тоҷикистон Алиф Бонк ва Visa шарикони стратегӣ шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/07/07/visa-i-alif-bank-obyavili-o-strategicheskom-partnerstve-dlya-razvitiya-czifrovoj-platezhnoj-ekosistemy-v-tadzhikistane/|title=Visa и Алиф Банк объявили о стратегическом партнерстве для развития цифровой платежной экосистемы в Таджикистане {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2024-11-28}}&lt;/ref&gt;.

'''2021'''

* 13 август — интернет-бонки Alif Business аз тарафи ширкати швейтсарии ImmuniWeb санҷиши амнияти иттилоотиро гузашт.

'''2022'''

* 2 ноябр — раёсати Алиф Бонк Гуланор Атобекро ба ҳайси раиси нави худ интихоб кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20221102/gulanor-atobek-raisi-navi-alif-bonk-tayin-1052575933.html|title=Раиси “Алиф Бонк” нав шуд|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2022-11-02|lang=tg|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/ro%D2%B3bari-navi-alif-bonk-gulanor-atobek-kist/|title=Роҳбари нави «Алиф Бонк». Гуланор Атобек кист? (аудио)|website=Pressa.tj|lang=|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;.
'''2023'''

* Июл—август — дар натиҷаи як таҷзия ва таҳлили комил, агентии байналмилалии рейтингии MicroFinanza Rating (Итолиё) ба Алиф як рутбаи созмонии α- «Миёна» ихтисос дод. Ин имтиёз поя ва асоси солим, маҳоратҳои мудирияти хавф (риск) ва устувории молии бонкро нишон медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/10/18/mfr-v-ocherednoj-raz-podtverdilo-finansovuyu-ustojchivost-alif-banka/|title=MFR в очередной раз подтвердило финансовую устойчивость Алиф Банка|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-11-27}}&lt;/ref&gt;.

* Алиф се иҷозатномаи фаъолият дар бозори қоғазҳои қиматнокро гирифт, ки доираи хадамотро густариш медиҳад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/11/14/alif-poluchil-3-liczenzii-na-osushhestvlenie-deyatelnosti-na-rynke-czennyh-bumag/|title=Алиф получил 3 лицензии на осуществление деятельности на рынке ценных бумаг {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;.

* Алиф Бонк қарордодҳои сармоягузорӣ бо Mashreq бонк ([[Имороти Муттаҳидаи Арабӣ|Иморот]]) ва Aktif бонк ([[Туркия]]) имзо кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/12/07/alif-zaklyuchil-investiczionnye-dogovory-s-mashreq-bank-oae-i-aktif-bank-turcziya/|title=Алиф заключил инвестиционные договоры с Mashreq Bank (ОАЭ) и Aktif Bank (Турция) {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;.

'''2024'''

* Alif Mobi озмоиши амнияти кибериро аз ҷониби ширкати байналмилалии Snapsec гузашт ва уҳдадории худро нисбат ба амнияти рақамӣ таъйид кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/02/01/alif-mobi-uspeshno-proshyol-proverku-kiberbezopasnosti/#article-likeblock|title=Alif Mobi успешно прошёл проверку кибербезопасности|website=Asia-Plus|date=1/02/2024}}&lt;/ref&gt;

* Алиф Бонк ва [[Mastercard]] созишномаро барои тавсеаи пардохтҳои ғайринақдӣ дар [[Тоҷикистон]] имзо карданд ва барориши кортҳои [[Mastercard]]-ро шурӯъ намуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/04/04/alif-i-mastercard-zaklyuchili-dolgosrochnoe-soglashenie-dlya-razvitiya-beznalichnyh-platezhej-v-tadzhikistane/|title=«Алиф» и Mastercard заключили долгосрочное соглашение для развития безналичных платежей в Таджикистане {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.trend.az/casia/tajikistan/3882002.html|title=Tajikistan's bank starts issuing Mastercard cards
|website=trend.az|lang=ru|accessdate=2025-09-05}}&lt;/ref&gt;. Ин аввалин маротиба аст, ки як бонки тоҷикӣ мустақиман кортҳои Mastercard мебарорад; қаблан чунин кортҳоро дар кишвар танҳо [[Актив Бонк|Halyk Bank]] (пештар «Kazkommertsbank»), ки бонки Қазоқистон мебошад, пешниҳод мекард. {{Сарчашма нест|03|09|2025|}}

* Алиф Бонк 10-умин солгарди худро бо тааммул аз даҳсолаи дастовардҳо ва рушд ҷашн гирифт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/04/30/alifu-10-let-mechta-kompanii-prinyosshaya-mnogo-peremen/|title=«Алифу» - 10 лет: мечта компании, принёсшая много перемен {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;.

* Алиф Бонк ва Visa хадамоти Google Pay-ро дар [[Тоҷикистон]] муаррифӣ карданд, ки имконоти пардохти рақамиро пеш мебарад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/06/25/alif-i-visa-predstavlyayut-novyj-uroven-platezhej-s-google-pay-v-tadzhikistane/|title=«Алиф» и Visa представляют новый уровень платежей с Google Pay в Таджикистане {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;.

'''2025'''
* Алиф Бонк моҳи июли 2025 Visa Direct to Account пардохтҳои тиҷорӣ ва интиқоли бидуни комиссияро роҳандозӣ мекунад. Истифодабарандагони Alif Business метавонанд интиқоли B2B, B2C ва B2G-ро мустақиман ба Имороти Муттаҳидаи Араб, Туркия, ИМА, Канада ва дигар кишварҳо анҷом диҳанд.

* Моҳи августи 2025 барномаи Alif интиқолҳоро ба Чин тавассути Alipay ва WeChat бидуни комиссия ё табдили дукарата пешниҳод мекунад.

* Моҳи сентябри 2025 хидматрасонии нави мубодилаи асъор дар барномаи Alif дастрас мегардад, ки имкон медиҳад то доллар, евро ва рубл бидуни боздид аз бонк мубодила шавад.

= Фаъолият =
Алиф Бонк хидматрасониҳои молиявиро бо риояи меъёрҳои маблағгузории исломӣ (Муробаҳа ва Музораба) пешниҳод менамояд, ки дар доираи қонунгузории [[Тоҷикистон|Ҷумҳурии Тоҷикистон]] нисбат ба бонкҳои классикӣ татбиқ мешаванд.

Алиф Бонк аз рӯзи аввали таъсис талош дорад, то ки ба бонки исломӣ табдил ёбад ва дар ин замина корҳоеро низ анҷом додааст.

Саридораи бонк дар шаҳри Душанбе буда, дорои ду филиал ва якчанд марказҳои хидматрасонӣ дар шаҳрҳои Душанбе ва Хуҷанд аст. Марказҳои хидматрасонии Алиф Бонк дар якчанд шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон: [[Истаравшан]], [[Бӯстон (шаҳр)|Бӯстон]], [[Ноҳияи Ҷаббор Расулов|Ҷаббор Расулов]], [[Ноҳияи Бобоҷон Ғафуров|Бобоҷон Ғафуров]], [[Конибодом]], [[Исфара]], [[Панҷакент]],[[Спитамен]] [[Бохтар (шаҳр)|Бохтар]], [[Кӯлоб]], [[Данғара]], [[Ëвон]], [[Восеъ]], [[Ҷаллолиддини Балхӣ]],  [[Ҳисор]], [[Ваҳдат]] ва [[Турсунзода (шаҳр)|Турсунзода]], [[Рӯдакӣ]] ҷойгир шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alif.tj/bank/contacts/offices/dushanbe?city=4|title=Терминалҳо, банкоматҳо ва офисҳо {{!}} Алиф|website=Терминалҳо, банкоматҳо ва офисҳо {{!}} Алиф|lang=tg|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;

= Сохтори холдингӣ =
Alif Capital Holdings Limited ширкати холдингӣ ва саҳмдори асосии Алиф Бонк буда, саридораи он дар Бритониёи Кабир ҷойгир мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.alif.holdings/|title=Alif Capital Holdings}}&lt;/ref&gt;

31 декабри соли 2025 ҳаҷми пардохтшудаи сармояи оинномавии ҶСК «Алиф Бонк» 257 300 000 сомониро ташкил додааст&lt;ref name=&quot;:Акционеры&quot;&gt;{{Cite web|url=https://alifwebsite.alif.tj/uploads/Malumot_dar_borai_sahmdor_a58556f59b.pdf|title=Маълумот дар бораи саҳмдор|website=Алиф|publisher=}}&lt;/ref&gt;.

= Мушкилот =
Дар тӯли фаъолият Алиф Бонк ба мушкилоти гуногуне дучор шудааст. Аз ҷумла 20 июни соли 2020 [[Бонки миллии Тоҷикистон]] Алиф Бонкро барои мушкилоти ҷойдошта дар соҳаи кадрӣ 500 000 сомонӣ ҷарима кард. Инро [[Абдулло Қурбонов]] «шаффофияти кор» ва «масъулияти бонк дар назди ҷомеа» гуфта буд&lt;ref&gt;Бонки миллӣ «Алиф»-ро 500 000 ҷарима баст. Соли оянда боз санҷиш! https://pressa.tj/bonki-mill%D3%A3-alif-ro-500-000-%D2%B7arima-bast-soli-oyanda-boz-san%D2%B7ish/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; За что оштрафовали «Алиф Банк» на полмиллиона сомони, и какие теперь планы у банка? Подробнее: https://asiaplus.news/2020/06/22/za-chto-oshtrafovali-alif-bank-na-polmilliona-somoni-i-kakie-teper-plany-u-banka/ &lt;/ref&gt;.

Дар соли 2021 Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз Алиф Бонк пардохти иловагии андоз дар ҳаҷми тақрибан 1,6 миллион сомониро (бо дарназардошти ҷаримаҳо) талаб кард, ки онро ба андозҳои давраи соли 2019 рабт дода буд, ки пас аз баҳси додгоҳӣ Алиф Бонк маҷбур шуд 1 600 000 сомонӣ маблағ пардохт кунад&lt;ref&gt;Кумитаи андоз аз «Алиф Бонк» пардохти 1,6 млн андозу ҷаримаи иловагиро талаб кардастПодробнее: https://asiaplus.news/tg/2021/03/27/kumitai-andoz-az-alif-bonk-pardohti-16-mln-andozu-%d2%b7arimai-ilovagiro-talab-kardast/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Баҳси андозии Алиф https://www.youtube.com/watch?v=v30gc6OQUuc&lt;/ref&gt;.

= Роҳбарон =
Раиси ҶСК «Алиф Бонк» — Гуланор Атобек&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20221102/alif-bank-novyy-rukovoditel-1052573164.html|title=Назначен новый руководитель &quot;Алиф банка&quot;: кто он|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=2022-11-02|lang=ru|accessdate=2024-11-26}}&lt;/ref&gt;

Муовини Раиси ҶСК «Алиф Бонк»— Акбарджон Мамаджонов

Муовини Раиси ҶСК «Алиф Бонк» — Хушвактмурод Шарифов
= Маҳсулоти бонкии Алиф =
Алиф ҳамчун ширкати молиявии дар ҳоли рушд лоиҳаҳои гуногунро дар самтҳои молия, фанноварӣ ва маориф ба мардум пешниҳод мекунад:

* '''Низоми автоматикунонии бонкӣ (CBS)''' — содагардонии раванди коркарди маълумот, таъмини иҷрои амалиёти электронӣ, пардохтҳо дар реҷаи худкор ва муҳосибот.
* '''Мудирияти иртибот бо муштарӣ''' '''(CRM)''' — платформаи кории ширкат мебошад. Дар ин ҷо маълумоти муштариён ва тамоми равандҳои тиҷоратӣ нигоҳ дошта мешаванд.
* '''Alif Shop''' — мағозаи интернетӣ барои харид ба насия ва нақд. Яке аз аввалин бозоргоҳ (маркетплейс) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аст, ки мағозаҳои пойтахт ва ноҳияҳои кишварро муттаҳид кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alifshop.tj/|title=alifshop.tj — онлайн-магазин с широким ассортиментом товаров в рассрочку и наличными|website=alifshop.tj — онлайн-магазин с широким ассортиментом товаров в рассрочку и наличными|lang=ru|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;
* '''Alif Business''' — бонки интернетист, ки дар он муштариёни корпоративӣ метавонанд мустақиман аз телефон ё компютери худ амалиёти бонкиро анҷом диҳанд. Ҳамчунин дар Alif Business пардохтҳои тиҷоратӣ ба хориҷи кишвар тавассути Visa Direct ба ҳамён ва Visa Direct Account мавҷуд аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://business.alif.tj/|title=alif business|website=business.alif.tj|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;
* '''Корти «Салом»''' — корти насияи Бонки Алиф, ки имкони харидро дар саросари Тоҷикистон ба тариқи насия фароҳам меорад.&lt;ref&gt; https://salom.alif.tj/ &lt;/ref&gt;
* '''Барномаи Alif''' (пештар: Alif Mobi) — ҳамёни мобилиест, ки дар Тоҷикистон ва Ӯзбекистон истифода мешавад. Бо ин барнома муштариён метавонанд хароҷоти коммуналию дигар хидматрасониро пардохт кунанд, пул интиқол диҳанд, бо QR-рамз харид намоянд ва маблағҳои худро онлайн идора кунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/World/Central-eastern-Europe/Alif-Bank-looks-to-further-international-expansion/(language)/eng-GB|title=Alif Bank looks to further international expansion|author=The Banker|website=www.thebanker.com|lang=en|accessdate=2024-11-26|archivedate=2020-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200214053938/https://www.thebanker.com/World/Central-Eastern-Europe/Alif-Bank-looks-to-further-international-expansion/(language)/eng-GB}}&lt;/ref&gt;
* '''Alif Pay''' — низоми пардохти онлайн бо истифода аз кортҳои «Корти миллӣ»-и тамоми бонкҳои Тоҷикистон мебошад.
* '''Корти миллӣ'''-и Алиф Бонк — корт барои интиқолу харид ва пардохтҳо дар дохили кишвар.
* '''Корти Visa'''-и Алиф Бонк — корт барои интиқолу харид ва пардохтҳо дар дохилу хориҷи кишвар.
* '''Корти Mastercard'''-и Алиф Бонк — барои истифодабарандагони худ имконият медиҳад, ки дар дохил ва хориҷи кишвар пардохтҳо ва интиқолҳоро анҷом диҳанд.
* '''Қарзи нақдӣ''' — ягона хидматрасонии бонк, ки ба муштариён иҷозат медиҳад, маблағро ба таври нақдӣ қарз гиранд.
* '''Кушодани амонат''' — Алиф Бонк хидматрасонии амонатиеро пешниҳод менамояд, ки дар он муштариён метавонанд маблағҳои худро дар сомонӣ ё доллар бо фоизи солонаи то 15% дар намудҳои гуногун — аз ҷумла «Мақсад», «Муҳлатнок» ва «Дилхоҳ вақт» — ҳадди ақал аз 1 сомонӣ сармоягузорӣ кунанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alif.tj/deposit|title=Амонатҳо дар Тоҷикистон {{!}} Алиф|website=Alif Bank|lang=tg|accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;
* '''Хариди мошин''' — Алиф Бонк хидматрасоние пешниҳод менамояд, ки тавассути он муштариён метавонанд мошинҳои нав ё дасти дуюмро бо пардохти тақсимии то 60 моҳ харидорӣ намоянд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alif.tj/auto/cars|title=Хариди мошин дар Тоҷикистон — нав ва истифодашуда {{!}} Алиф|website=Alif Bank|lang=tg|accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;
* '''Лизинг''' — Алиф Бонк хидматрасонии лизингро барои соҳибкорон пешниҳод менамояд, ки тавассути он корхонаҳо метавонанд нақлиёти тиҷоратӣ, таҷҳизоти сохтмонӣ ва дигар техникаи кориро бо пардохти тақсимии то 36 моҳ ба истифода гиранд ва пас аз анҷоми шартнома онро ба моликияти худ дароранд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alif.tj/auto/leasing|title=Лизинг барои тиҷорати шумо {{!}} Алиф|website=Alif Bank|lang=tg|accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;
* '''Маблағгузории хона''' — Алиф Бонк хидматрасоние пешниҳод менамояд, ки тавассути он муштариён метавонанд хонаи мавриди назарашонро харидорӣ намуда, арзиши онро бо пардохти тақсимии то 8 сол баргардонанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alif.tj/khona|title=Маблағгузории хариди хона дар Тоҷикистон {{!}} Алиф|website=Alif Bank|lang=tg|accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;

= Моликон =
Тибқи иттилои сомонаи Alif Capital Holdings Limited ҳаммуассисону нозирони ширкат [[Абдулло Қурбонов]], Зуҳуршо Раҳматуллоев ва Фирдавс Мирзоев буда, Ҳофиз Шаҳидӣ, Фирдавс Шаҳидӣ, Раҷаббек Сулаймонбеков ва Насим Алибҳай ҳамчун нозирон сабт шудаанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.alif.holdings/#founders|title=ALIF CAPITAL HOLDINGS|website=www.alif.holdings|accessdate=2024-11-26}}&lt;/ref&gt;.

= Ҷоизаҳо =
'''2019'''

* Ифтихорномаи Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои иҷрои софдилонаи қонунгузории андоз ва саҳми назаррас дар қисми даромади буҷети давлатӣ;
* Ҷоизаи тиллоии «Бренди сол — 2019» таҳти унвони «Қуллаи шараф»;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2019/12/19/brendi-sol-2019-be%d2%b3tarini-to%d2%b7ironi-to%d2%b7ikiston/|title=«Бренди сол – 2019». Беҳтарини тоҷирони Тоҷикистон {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;

'''2020'''

* Best Digital Wallet 2020;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.globalbankingandfinance.com/global-banking-finance-awards-2020-award-winners/|title=GLOBAL BANKING &amp; FINANCE AWARDS® – 2020 – Award Winners - Global Banking {{!}} Finance|website=https://www.globalbankingandfinance.com/|lang=en-GB|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;
* Ғолиби номинатсияи Fastest Growing Retail Bank Tajikistan 2020 аз рӯи Global Banking &amp; Finance;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.globalbankingandfinance.com/global-banking-finance-awards-2020-award-winners/|title=GLOBAL BANKING &amp; FINANCE AWARDS® – 2020 – Award Winners - Global Banking {{!}} Finance|website=https://www.globalbankingandfinance.com/|lang=en|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;

'''2021'''

* ICD's Global Finnovation Award 2020 барои ҳалли навоваронаи ҳамёни Alif Mobi ва корти насияи «Салом»;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://icd-ps.org/en/news/icd-announces-winners-of-its-international-financial-innovation-competition-titled-icds-finnovation-award-2020|title=ICD ANNOUNCES WINNERS OF ITS INTERNATIONAL FINANCIAL INNOVATION COMPETITION TITLED &quot;ICD'S FINNOVATION AWARD 2020|date=08/08/2021}}&lt;/ref&gt;

'''2022'''

* Эътироф ва мукофоти «Бароҳмонии Visa Infinite ва Platinum дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз ҷониби низоми пардохти байналмилалии Visa;
* Ҷоизаи солонаи «Конгресси ҷаҳонии соҳибкорӣ» дар номинатсияи GENStarters Award 2022, [[Риёз]], [[Арабистони Саудӣ]];

'''2023'''

* Alif Shop ягона стартап аз ИДМ дар ТОП-100 EWC 2022;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://retail-loyalty.org/news/alif-sredi-luchshikh-edinstvennyy-startap-iz-sng-v-top-100-ewc-2022/|title=Алиф среди лучших: единственный стартап из СНГ в ТОП-100 EWC 2022|website=retail-loyalty.org|date=2023-03-02|lang=ru|accessdate=2024-12-19|archivedate=2024-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241219125540/https://retail-loyalty.org/news/alif-sredi-luchshikh-edinstvennyy-startap-iz-sng-v-top-100-ewc-2022/}}&lt;/ref&gt;
* Ҷоизаи тиллоии «Бренди сол — 2022» дар категорияи «Ташкилоти молиявӣ»; ҷоизаи нуқра ба интернет-мағозаи Alif Shop ва ҷоизаи биринҷӣ ба «Алиф Академия»;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://t.me/s/alifbank?before=2212|title=Алиф|website=Telegram|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;
* Ҷои якуми озмуни «Ташкилоти қарзии молиявии беҳтарин оид ба хидматрасонии соҳибкории бонувон 2022» дар номинатсияи «Кушодан ва пешбурди суратҳисоби бонкӣ»;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jumhuriyat.tj/758-bmt-bonuvoni-soibkor-dar-doirai-jak-ozmun-adr-shudand.html|title=БМТ. Ташкилотҳои қарзии молиявӣ дар доираи як озмун қадр шуданд|website=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2023-05-16|publisher=Ҷумҳурият|lang=|accessdate=2024-12-25}}&lt;/ref&gt;

'''2024'''

* ISLAMIC DEBIT CARD OF THE YEAR;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thedigitalbanker.com/awards/global-islamic-finance-awards/#pastWinnersSections|title=Global Islamic Finance Awards 2025 - The Digital Banker|lang=en-US|accessdate=2024-11-25}}&lt;/ref&gt;
* Ҷоизаи миллии тиҷорати рақамии Тоҷикистон дар номинатсияи «Беҳтарин лоиҳаи технологияи молиявӣ (Fintech)» ва «Беҳтарин майдони электронӣ (маркетплейс)».&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/oliboni-yakumin-oizasuporii-mill-dar-samti-ti-orati-ra-am-e-commerce-avasmand-gardonida-shudand/|title=Ғолибони якумин «Ҷоизасупории миллӣ дар самти тиҷорати рақамӣ (e-commerce)» ҳавасманд гардонида шуданд|author=Моҳинави Наврӯз|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-07|lang=|accessdate=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;

'''2025'''

* Алиф Бонк дар озмуни «Беҳтарин ташкилоти молиявӣ ва қарзӣ барои хидматрасонӣ ба занони соҳибкор» дар номинаи «Насб ва истифодаи воситаҳои пардохти электронӣ» ҷои аввалро гирифт.
* Алиф Бонк аз Mastercard се ҷоиза мегирад: «Пешқадами рушди устувор», «Маъракаи эҷодии маркетингӣ 2025» ва «Иқдоми муваффақонаи Mastercard Send 2025».
* Алиф Бонк дар озмуни миллии «Бренди сол 2025» чор ҷоизаи тиллоӣ дар бахшҳои «Ташкилоти молиявӣ», «Технологияҳои муосир» ва «Фарҳанг ва маориф» соҳиб мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ncpi.tj/tj/2025/12/11/%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%81%D1%83%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%B8-%D0%BE%D0%B7%D0%BC%D1%83-2/|title=Маросими ҷоизасупории ғолибони Озмуни ҷумҳуриявии «Бренди сол – 2025»|author=ncpi.tj|website=ncpi.tj/|date=11.12.2025|publisher=ncpi.tj}}&lt;/ref&gt;
* Алиф Бонк аз Visa 8 ҷоиза ба даст меорад: «Беҳтарин истеҳсолкунандаи Visa Direct», «Беҳтарин содиркунандаи кортҳои тиҷории Visa», «Беҳтарин содиркунандаи корт дар бозори дохилӣ», «Маъракаи таблиғотии Google Pay», «Оғоз ва таблиғи ҳалли VDA/W», «Татбиқи Risk Manager дар Visa», «Татбиқи ALM», «Интегратсияи киберманбаъ дар Visa».

'''2026'''

* Алиф Бонк дар моҳи апрели соли 2026 сертификати байналмилалии PCI DSS версияи 4.0.1-ро, ки яке аз асоситарин стандартҳои ҳифзи маълумот дар соҳаи пардохт ба шумор меравад, аз ҷониби ширкати мустақили Compliance Control Ltd (Таллин, Эстония) ба даст овард.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=https://asiaplus.news/2026/04/04/alif-poluchil-sertifikat-bezopasnosti-pci-dss-podtverdiv-vysokij-uroven-zashhity-platyozhnyh-dannyh/|author=Азия+|url=https://asiaplus.news/2026/04/04/alif-poluchil-sertifikat-bezopasnosti-pci-dss-podtverdiv-vysokij-uroven-zashhity-platyozhnyh-dannyh/|work=Asia-Plus|date=04.04.2026 11:00}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{сайти расмӣ|http://www.alif.tj}}

{{Бонкҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>i5pqtprkka1u23ft2ajd3zr6m3ijefn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беҳрӯз Табаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275340</id>
    <revision>
      <id>1487892</id>
      <parentid>1482189</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6591" sha1="t248qxlwfqa18xgiuw2mhxjqcyhlmdi" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Беҳрӯз (Ҳамном)| Беҳрӯз}}
{{Ҳамнасабҳо |Табаров (Ҳамнасаб)|Табаров}}
{{Олим
 |ном              = Беҳрӯз Табаров
 |номи аслӣ        = Табаров Беҳрӯз Довудхуҷаевич
 |тасвир           =
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд   = 3.6.1992
 |зодгоҳ           = {{зодгоҳ|ноҳияи Ховалинг}}, [[Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт       = 
 |шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт     = 
 |фазои илмӣ       = [[физика]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои техникӣ}}
 |унвонҳои илмӣ    = 
 |алма-матер       = 
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          =

}}
'''Беҳрӯз Табаров''' (''Табаров Беҳрӯз Довудхоҷаевич''; [[3 июн]]и [[1992]], [[ноҳияи Ховалинг]]) — пажӯҳишгари тоҷик, номзади илмҳои техникӣ (2019).

== Зиндагинома ==
3 июни соли 1992 дар деҳаи [[Гулзор (деҳа, н. Ховалинг)|Гулзори]] ноҳияи Ховалинги [[вилояти Хатлон]] ба дунё омадааст. Соли 2009 баъди хатми мактаби миёна ба Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М. С. Осимӣ дохил шуда, онро соли 2014 онро бо гирифтани ихтисоси «Муҳандис-Электрик» хатм кардааст. Аз 31 октябри соли 2015 то 30 октябри 2019 дар риштаи аспирантураи Донишгоҳи давлатии Комсомолски лаби Амури [[Русия]] таҳсил кардааст. 27 сентябри соли 2019 дар Шӯрои диссертатсионии шаҳри Комсомолски лаби Амур рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Коркард ва таҳқиқи дастгоҳи реакторӣ-тиристорӣ барои маҷмӯи зеристгоҳҳои трансформаторӣ»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dissercat.com/content/razrabotka-i-issledovanie-reaktorno-tiristornogo-ustroistva-dlya-komplektnykh-transformatorn|title=Диссертация на тему Разработка и исследование реакторно-тиристорного устройства для комплектных трансформаторных подстанций|author=Табаров Бехруз Довудходжаевич|website=Научная электронная библиотека disserCat|date=2019|publisher=dissercat}}&lt;/ref&gt; дифоъ кардааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Аз соли 2014 то соли 2015 дар корхонаи ОАО «Тоҷикгидроэлектромантаж» ба ҳайси муҳандис-электрик, аз соли 2015 то 2015 дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М. С. Осимӣ дар шуъбаи таълим ба ҳайси «Мутахасиси пешбари курси такмили ихтисос», аз соли 2016 то 2019 дар шуъбаи ташкили кор бо донишҷӯен ба хайси мутахассис, соли 2019 дар шуъбаи кор бо хориҷиёни донишгоҳ ва аз 12 декабри соли 2019 то ҳол дар Донишгоҳи давлатии Комсомолски лаби Амури Русия ба ҳайси муаллими калон фаъолият дорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://knastu.ru/|title=Табаров Бехруз Довудходжаевич|author=|website=КнАГУ|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2020-06-02}}&lt;/ref&gt;.

== Дастовардҳо ==
Дар раванди таҳсил дар риштаи аспирантура дар озмунҳо байни олимони ҷавон ва аспирантони минтақаи Хабаровск иштирок намуда, солҳои 2017, 18 ва 19 ғолиби ин озмун шудааст. Яке аз муассисони маҳфили ҷавонони дар хориҷи кишвар (дар ҳудуди Русия) таҳсилдошта буда, барои муаррифии намудани ҷашну чорабиниҳои милливу давлатӣ, аз қабили Рӯзи Парчами давлатӣ, Конститутсияи мамлакат, Иди Ғалаба, Ҷашни Наврӯз ва амсоли инҳо аз тарафи Раиси кумитаи кор бо ҷавонони назди Ҳукумати Ҷумхурии Тоҷикистон ду маротиба бо сипоснома кадрдонӣ шудааст. Соли 2020 дар Озмуни олимони ҷавони кишвари Хабаровск аз байни 109 лоиҳаи пешниҳодшудаи ӯ мақоми дуввумро ишғол карда, бо дипломи махсуси Губернатори кишвари Хабаровск сарфароз гардид. Муаллифи зиёда аз 30 мақолаи илмӣ, 4 ихтироот, 2 шаходатнома дар барномаи ЭВМ, 2 мақола дар рӯзномаи дорои мақоми Scopus, 1 мақола дар рӯзномаи дорои мақоми Web of Science ва мақолаҳои дигар дар маҷаллаҳои илмии гуногуни Русия ва Тоҷикистон мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
Беҳрӯз Табаров дар озмуни умумироссиягии “Умник-2020” ширкат варзида, ғолибият ва ҷоизаи озмунро ба даст овард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/12/16/pir%d3%afzii-olimi-%d2%b7avoni-to%d2%b7ik-dar-ozmuni-umnik-2020-dar-habarovsk/|title=Пирӯзии олими ҷавони тоҷик дар озмуни “Умник-2020” дар Хабаровск {{!}} Tajikistan News ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2020-12-17}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>t248qxlwfqa18xgiuw2mhxjqcyhlmdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Михаил Фаворов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276089</id>
    <revision>
      <id>1488132</id>
      <parentid>1468737</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4722" sha1="t9by5kt4bwvjv13wkkn8myt72dh9fuc" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 = Михаил Фаворов
 | номи аслӣ                 = Михаил Олегович Фаворов
 |тасвир                 = 
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |таърихи таваллуд       = 
| зодгоҳ                   = {{Зодгоҳ|СССР}}
 |шаҳрвандӣ            =  {{Парчами ИМА}} [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]]
 |таърихи даргузашт	= 
 |маҳалли даргузашт	=  
|фазои илмӣ          = [[тиб]]
 |ҷойҳои кор          = Институти байналмилалӣ оид ба ваксинаҳои назди [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]]
 |дараҷаи илмӣ          = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}}
 |унвонҳои илмӣ        = {{Унвонҳои илмӣ ||0}}
 |алма-матер           = Институти сеюми тиббии Маскав
 |роҳбари илмӣ         = 
 |шогирдони маъруф     = 
 |маъруф ба           = 
 |ҷоизаҳо = 
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                 =  
 |викитека             = 
 |викианбор             = 
}}
'''Михаил Олегович Фаворов''' - олим, эпидемиолог, [[доктори илм]]ҳои тиб, [[профессор]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=ҲАЗОРИСПАНД МЕТАВОНАД АЗ КОРОНАВИРУС МУҲОФИЗАТ НАМОЯД. ЧУНИН ИЗҲОР ДОШТ МУОВИНИ ДИРЕКТОРИ ИНСТИТУТИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ОИД БА ВАКСИНАҲОИ НАЗДИ СММ МИХАИЛ ФАВОРОВ |url=http://moh.tj/ҳазориспанд-метавонад-аз-коронавиру/ |publisher=moh.tj |accessdate=23 March 2020 |date=Март 13, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200704161058/http://moh.tj/%D2%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B4-%D0%B0%D0%B7-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83/ |archivedate=2020-07-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Чоршанбиев |first1=Пайрав |title=Шарҳи сабаби дар Осиёи Марказӣ вуҷуд надоштани коронавирус |url=https://asiaplus.news/tg/2020/03/13/shar%d2%b3i-sababi-dar-osiyoi-markaz%d3%a3-vu%d2%b7ud-nadoshtani-koronavirus/ |publisher=Asia-Plus |accessdate=23 March 2020 |date=13 март}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Эпидемиологи рус ҳазориспандро як далели зуҳур накардани коронавирус дар Тоҷикистон гуфт |url=https://sptnkne.ws/BKVk |publisher=Sputnik |accessdate=23 March 2020 |date=13.03.2020 }}{{Пайванди мурда|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Зиндагинома==
Соли 1975 Фаворов факултаи муолиҷавии Донишкадаи тиббии Маскав ба номи Семашкоро хатм кардааст&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite web |author1=Michael O. Favorov |title=Некоторые эпидемиологические показатели вспышки заболевания Коронавирусом COVID 19 |url=https://diaprepsystem.com/f/epi_indicators_covid_19_tashkent_conference_final.pdf |accessdate=23 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200323202239/https://diaprepsystem.com/f/epi_indicators_covid_19_tashkent_conference_final.pdf |archivedate=2020-03-23 }}&lt;/ref&gt;. Баъд аз хатми донишкада дар беморхонаи якуми Маскав ба ҳайси пизишк фаъолият бурдааст. Аз соли 1978 то соли 1987 дар Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии [[вирусология]] кор мекард. Дар солҳои 2008-2014 муовини раиси кулли Институти байналмилалӣ оид ба ваксинаҳои назди [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]] буд. Ҳоло президенти DiaPrep System Inc. мебошад&lt;ref name=&quot;bio&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://en.diaprepsystem.com/f/favorov_cv_7_19_2018.pdf CV] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200323202241/https://en.diaprepsystem.com/f/favorov_cv_7_19_2018.pdf |date=2020-03-23 }}
{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Табибон]]
[[Гурӯҳ:Табибон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Табибони Русия]]</text>
      <sha1>t9by5kt4bwvjv13wkkn8myt72dh9fuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дунёгирии COVID-19</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276103</id>
    <revision>
      <id>1488131</id>
      <parentid>1485016</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67237" sha1="i1yd3evznq69cbfp6ub7zrir43q70dh" xml:space="preserve">
{{Ҳолати тиббӣ
 |ном            = 
 |синонимҳо        = &lt;!-- ё |синоним= --&gt;
 |тасвир           = 
 |андозаи тасвир   = 
 |матани алт       = 
 |тасвир_thumbtime = 
 |зернависи_тасвир = 
 |бар           = 
 |тасвир2           = 
 |андозаи тасвир2   = 
 |матани алт2       = 
 |тасвир_thumbtime2 = 
 |зернависи_тасвир2 = 
 |бар2            = 
 |талаффуз        = 
 |талаффуз2      = 
 |ихтисос         = &lt;!-- аз Wikidata; аз нав навиштан мумкин аст --&gt;
 |нишонаҳо        = 
 |вазниншавӣ   = 
 |оғози беморӣ    = 
 |давомнокӣ        = 
 |навъҳо           = 
 |сабабҳо          = &lt;!-- ё |сабаб= --&gt;
 |хавфҳо           = &lt;!-- ё |хавф= --&gt;
 |ташхис           = 
 |дифференсиалӣ    = 
 |пешгирӣ      = 
 |табобат       = &lt;!-- ё |муолиҷа= --&gt;
 |доруворӣ      = 
 |пешгӯиҳо       = 
 |паҳншавӣ       = &lt;!-- инчунин |адади беморон= ё |Frequency= --&gt;
 |маргҳо          = 
}}

{{ТаснифиБеморӣ}}
'''Пандемияи COVID-19''' — дунёгирии&lt;ref name=&quot;rt&quot;&gt;{{Cite web|url=https://russian.rt.com/world/news/727461-voz-obyavila-pandemiyu|title=ВОЗ объявила пандемию коронавируса в мире|publisher=RT на русском|lang=ru|accessdate=2020-03-11}}&lt;/ref&gt; сирояти коронавируси COVID-19, ки аз ҷониби SARS-CoV-2 коронавирус ба вуҷуд омадааст.

Пандемия дар охири моҳи декабри соли 2019 дар [[Вуҳон]] маълум шуд, [[Ҳубей|музофоти Хубей]], марказии [[Ҷумҳурии Халқии Чин]] аввалин ҳодисаҳои пневмонияи пайдоиши номаълум дар сокинони маҳаллӣ, ки бо бозори маҳаллии ҳайвоноти баҳрӣ ва алоқаманданд, оғоз ёфт. 31 декабри соли 2019 мақомоти Чин ба [[Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт|Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ)]] дар бораи хуруҷи бемории пневмонияи номаълум хабар доданд. Аз 22 январи соли 2020 дар шаҳри [[Вуҳон]] (заб. русӣ — Ухан) карантин эълон карда шуд; аз 24 январ — ноҳияҳои шаҳрии ҳамшафати Вуҳон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hkcna.hk/content/2020/0123/805512.shtml|title=湖北黃岡：城鐵站、火車站離開黃岡市區通道暫時關閉|publisher=www.hkcna.hk|accessdate=2020-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200328165717/http://www.hkcna.hk/content/2020/0123/805512.shtml|archivedate=2020-03-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-locks-down-two-more-cities-huanggang-and-ezhou-after-wuhan|title=Wuhan virus: China locks down Huanggang, imposes tough travel restrictions in 3 other cities, after Wuhan lockdown|author=hermesauto|date=2020-01-23|publisher=The Straits Times|lang=en|accessdate=2020-01-23}}&lt;/ref&gt;. Вирус дар ҳама бахшҳои маъмурии вилоятии Чин ошкор карда шуд.

== Хурӯҷи COVID-19 дар Чин ==

=== Сабабҳои пайдоиш ===
Бисёре аз беморони аввал муносибат ба бозори Вуҳон, ки маҳсулоти баҳрӣ ва инчунин [[паранда]]гон, [[мор]]ҳо, [[Кӯршабпаракҳо|куршапарак]] ва ҳайвоноти кишоварзиро мефурӯшанд, [[Кӯршабпаракҳо|рабт доштанд]]. Чунин меҳисобиданд, ки вирус танҳо пас аз як мутация дар бадани ҳайвон имконият дошт, ки ба инсон сироят кунад.

COVID-19 сунъисохт будагист&lt;ref name=&quot;EADaily&quot;&gt;{{cite web |author1=Аналитическая редакция EADaily |title=Как в США с помощью ученых Китая создали коронавирус SARS без защиты |url=https://eadaily.com/ru/news/2020/03/23/kak-v-ssha-s-pomoshchyu-uchenyh-kitaya-sozdali-koronavirus-sars-bez-zashchity?fbclid=IwAR2bJ28qlJePcOwfQ3XwIo5rSgCt2aUrV-wNh7X6WBdtDn8wJqWkWTW7LHk |publisher=EADaily |accessdate=30 March 2020 |language=ru |date=23 марта 2020}}&lt;/ref&gt;. Маълум аст, ки соли 2015 олимони [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ҳамроҳи мутахассисҳои Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии [[вирусология]]и Вуҳон коронавируси сунъӣ эҷод карданд. Шояд COVID-19 аз он вируси сунъӣ пайдо шуда бошад&lt;ref name=&quot;EADaily&quot; /&gt;.

==== Декабри соли 2019 ====
Аввалин ҳисоботҳо дар бораи хуруҷи беморӣ дар Чин 31 декабри соли 2019 пайдо шуданд&lt;ref name=&quot;WHO5Jan2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|title=Pneumonia of unknown cause – China. Disease outbreak news|first=|last=|website=|quote=|date=2020-01-05|publisher=[[World Health Organization]]|accessdate=2020-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200107032945/https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|archivedate=2020-01-07}}&lt;/ref&gt; ва аввалин зуҳуроти клиникӣ дар беморон қаблан пайдо шуданд — 8 декабри соли 2019&lt;ref name=&quot;Schnirring14Jan2020&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/report-thailands-coronavirus-patient-didnt-visit-outbreak-market|title=Report: Thailand's coronavirus patient didn't visit outbreak market|first=Lisa|last=Schnirring|website=CIDRAP|date=2020-01-14|lang=en|accessdate=2020-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200114230152/http://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/report-thailands-coronavirus-patient-didnt-visit-outbreak-market|archivedate=2020-01-14}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:李文亮的训诫书.png|алт=|чап|мини| Квитансияи Ли Вэнлян дар бораи он ки вай дар бораи номумкин будани паҳн шудани овозаҳои бардурӯғ, ки полиси Вуҳон гирифтааст, огоҳ карда шудааст]]

== Паҳншавӣ дар рӯи Замин ==

=== Тадбирҳои эпидемиологӣ ва карантинӣ ===
11 марти соли 2020 [[Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт|Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ)]] эълон кард, ки хуруҷи дунёгирии COVID-19 (пандемия) гардид&lt;ref name=&quot;rt&quot;/&gt;, ва пас аз ду рӯз, Аврупо дар маркази дунёгирии COVID-19 буд. Дар ин лаҳза, ҳар рӯз дар он ҷо нисбат ба авҷи эпидемия дар [[Чин]] бештар сироятҳои нав ба қайд гирифта мешуданд. Ҳамзамон, шумораи ҳодисаҳои мавҷуд набудани пайванди эпидемиологӣ барои шарҳ додани манбаи интиқоли [[вирус]] афзоиш меёбад&lt;ref&gt;«There is an increasing number of cases in several EU/EEA countries without epidemiological links to explain the source of transmission» [https://www.ecdc.europa.eu/en/current-risk-assessment-novel-coronavirus-situation Daily risk assessment on COVID-19]{{ref-en}} ECPC, 13 March 2020&lt;/ref&gt;. [[Итолиё|Италия]] дар паҳншавии сироят дар Аврупо пешсаф гардид&lt;ref name=&quot;РИА-13.03&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20200313/1568578527.html|title=ВОЗ объявила Европу центром пандемии коронавируса|author=Елизавета Исакова|publisher=[[РИА Новости]] accessdate = 2020-03-19|lang=ru}}&lt;/ref&gt;. То [[16 март]]и [[соли 2020]] шумораи сироятшудагон тақрибан 25 ҳазор нафарро ташкил дод ва шумораи қурбониён аз 1800 нафар зиёд шуд. [[Испания]] аз рӯи шумораи сироятшудагон дар ҷои дуюм қарор гирифт — тақрибан 8 ҳазор ҳолати сироят ва тақрибан 300 фавт. Дар [[Фаронса]] ва [[Олмон]] низ ҳазорҳо сироятҳо ба қайд гирифта шудаанд. [[Михаил Фаворов]] мегӯяд, ки дар кишварҳои минтақаи [[Осиёи Марказӣ]] вуҷуд надоштани коронавирус ба иқлими хос, ҳавои хушк ва гиёҳи [[ҳазориспанд]] вобаста аст&lt;ref&gt;{{cite web |title=ҲАЗОРИСПАНД МЕТАВОНАД АЗ КОРОНАВИРУС МУҲОФИЗАТ НАМОЯД. ЧУНИН ИЗҲОР ДОШТ МУОВИНИ ДИРЕКТОРИ ИНСТИТУТИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ОИД БА ВАКСИНАҲОИ НАЗДИ СММ МИХАИЛ ФАВОРОВ |url=http://moh.tj/ҳазориспанд-метавонад-аз-коронавиру/ |publisher=moh.tj |accessdate=23 March 2020 |date=Март 13, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200704161058/http://moh.tj/%D2%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B4-%D0%B0%D0%B7-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83/ |archivedate=2020-07-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Чоршанбиев |first1=Пайрав |title=Шарҳи сабаби дар [[Осиёи Марказӣ]] вуҷуд надоштани коронавирус |url=https://asiaplus.news/tg/2020/03/13/shar%d2%b3i-sababi-dar-osiyoi-markaz%d3%a3-vu%d2%b7ud-nadoshtani-koronavirus/ |publisher=Asia-Plus |accessdate=23 March 2020 |date=13 март}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Эпидемиологи рус ҳазориспандро як далели зуҳур накардани коронавирус дар Тоҷикистон гуфт |url=https://sptnkne.ws/BKVk |publisher=Sputnik |accessdate=23 March 2020 |date=13.03.2020 }}{{Пайванди мурда|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Шумораи гирифторон ба намуди нави коронавируси COVID-19 дар ҷаҳон ==
Ба ҳолати соати 10-и [[30 апрел]]и [[соли 2020]] дар ҷаҳон шумораи гирифторон ба намуди нави коронавируси COVID-19 '''''3 миллиону 220 ҳазору 969 нафар буда, аз онҳо 1 миллиону 1 ҳазору 72 кас шифо ёфтаанд ва 228 ҳазору 251 тан вафот кардаанд.''''' — [[Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт|Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ)]] хабар додаст.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 3,2 миллион нафар гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200510171233/http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/}}&lt;/ref&gt;

* Дар Иёлоти Муттаҳида, ки аз рӯи шумораи гирифторони ин вирус дар ҷаҳон дар ҷои аввал қарор дорад, 1 миллиону 64 ҳазору 572 ҳолат тасдиқ шудааст. Теъдоди фавтидагон 61 ҳазору 669 нафар ва шумораи шифоёфтагон 147 ҳазору 411 касро ташкил медиҳад.
* 
* Дар Испания шумораи сироятёфтагон 236 ҳазору 889 нафар буда, давоми шабонарӯзи гузашта 4 771 ҳолати нав тасдиқ гардид. Дар он 24 ҳазору 275 нафар беморони ба ин вирус гирифтор фавтида, 132 ҳазору 929 кас шифо ёфтаанд.
* 
* Дар Италия шумораи мубталоён 203 ҳазору 591 нафар ва теъдоди фавтидагону шифоёфтагон мутаносибан 27 ҳазору 682 нафар ва 71 ҳазору 252 кас мебошад.
* 
* Дар Франсия 166 ҳазору 420 ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус тасдиқ гардида, 24 087 ҳолати фавт ва 48 228 мавриди шифоёбӣ ба қайд гирифта шудааст.
* 
* Шумораи ҳолатҳои гирифторӣ ба коронавирус дар Британияи Кабир 165 ҳазору 221 нафар ва теъдоди ҳолатҳои фавт 26 ҳазору 97 нафар мебошад.
* 
* Дар Германия теъдоди мубталоён 161 ҳазору 539 нафарро ташкил дода, шумораи ҳолатҳои фавт 6 467 ва теъдоди шифоёфтагон 120 400 нафар мебошад.
* 
* Дар Туркия теъдоди гирифторони коронавирус ба 117 ҳазору 589 нафар расида, шумораи ҳолатҳои фавт ва шифоёбӣ мутаносибан 3 081 ва 44 040 нафар мебошад.
* 
* Дар Россия, ки аз рӯи шумораи сироятёфтагон дар ҷаҳон дар ҷойи 8-ум мебошад, дирӯз 5 841 мавриди нав ошкор шуда, шумораи сироятёфтагон ба 99 399 кас расид. Аз ин шумора 10 286 нафар табобат шуда, 972 кас фавтидаанд.
* 
* Шумораи умумии ҳолатҳои тасдиқшудаи сироятёбӣ дар Эрон 93 ҳазору 657 нафарро ташкил дода, аз онҳо 5 ҳазору 957 нафар вафот кардаанд ва 73 ҳазору 791 кас сиҳат шудаанд.
* 
* Дар Чин 82 ҳазору 862 ҳолати сироятёбӣ ба қайд гирифта шуда, аз миёни онҳо 4 633 нафар вафот намудаанд ва 77 610 кас шифо ёфтаанд.
* 
* Дар дигар давлатҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мутақил (ИДМ), аз ҷумла дар Беларус — 13 181 ҳолат, Украина — 9 866, Молдова — 3 771, Қазоқистон — 3 205, Ӯзбекистон — 2 017, Арманистон — 1 932, Озарбойҷон — 1 766 ва Қирғизистон — 746 ҳолати сироятёбӣ ошкор гардид.
* 
* То имрӯз дар Беларус 2 072 нафар, Озарбойҷон — 1 267, Молдова — 1 114, Украина — 1 103, Ӯзбекистон — 1 096, Арманистон — 900, Қазоқистон — 819 ва Қирғизистон — 462 нафар шифо ёфтаанд.
* 
* Илова бар ин, дар Украина 250 нафар беморони гирифтор ба коронавирус, Молдова — 111, Беларус — 84, Арманистон — 30, Қазоқистон — 25, Озарбойҷон — 23, Ӯзбекистон — 9 ва Қирғизистон — 8 нафар фавтидаанд.
* 
* Миёни давлатҳои ИДМ то имрӯз танҳо дар Тоҷикистон ва Туркманистон ягон ҳолати сирояти коронавирус ба қайд гирифта нашудааст.
* 
* Дар Афғонистони ҳамсоя шумораи мубталоён ба коронавирус 1 939 нафар буда, 252 нафари онҳо шифо ёфтаанд ва 60 тани дигар вафот кардаанд.
* 
* Дар байни давлатҳои арабӣ теъдоди зиёди мубталоён дар Арабистони Саудӣ ба қайд гирифта шуда, 21 402 нафарро ташкил медиҳад, ки миёни онҳо 157 ҳолати фавт ва 2 953 мавриди шифоёбӣ ба қайд гирифта шудааст.
* 
* Дар Қатар 12 564 нафар мубталои коронавирус шуда, аз онҳо 10 кас вафот кардаанд ва 1 243 нафар табобат шудаанд.
* 
* Дар Имороти Муттаҳидаи Арабӣ (Иморот) 11 929 ҳолати сироятёбӣ ошкор гардида, дар он шумораи фавт ва шифоёбӣ нисбат ба Қатар бештар аст — 98 ва 2 329 ҳолат.
* 
* Дар муқоиса бо дигар давлатҳои арабӣ сатҳи фавт дар Миср баландтар аст — 380 нафар. Шумораи сироятёфтагон 5 268 нафар ва шифоёфтагон 1 335 касро ташкил медиҳад.
* 
* Теъдоди мубталоён дар Ироқ 2 003 нафар буда, шумораи фавтидагон 92 нафар ва табобатшудагон 1 346 кас мебошад.
* 
* Дар Баҳрайн низ фавти кам, яъне 8 ҳолат мушоҳида шуда, шумораи умумии ҳолатҳои тасдиқшудаи сироят 2 921 нафарро ташкил медиҳад. Дар он 1 455 кас шифо ёфтаанд.
* 
* Дар Кувайт 24 ҳолати фавт сабт гардида, 3 740 нафар сироят ёфтаанд ва 1 389 кас табобат шудаанд.
* 
* Шумораи мубталоён дар Сурия 43 нафар буда, 3 ҳолати фавт ва 21 мавриди шифоёбӣ ба қайд гирифта шудааст.
* 
* 11 март [[Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт|Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ)]] хуруҷи COVID-19-ро пандемия эълон карда, имрӯз дар бораи 210 давлату ҳудуд ва ду киштии саёҳатии байналмилалии «Diamond Princess» ва «MS Zaandam», ки дар онҳо ҳолатҳои сироятёбӣ ба қайд гирифта шудаанд, гузориш медиҳад.&lt;ref name=&quot;khovar.tj&quot;/&gt;

== Дунёгирии CОVID-19 дар Тоҷикистон муайян гардид ==
{{main|Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон}}
[[30 апрел]]и [[соли 2020]] тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[29 апрел]]и [[соли 2020]] — 15 ҳодисаи тасдиқшудаи бемории сироятии коронавирусии CОVID-19, аз ҷумла дар вилояти Суғд — 10 (даҳ) ҳодиса ва дар шаҳри Душанбе — 5 (панҷ) ҳодиса аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар ба қайд гирифта шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ: Дар Тоҷикистон ҳодисаҳои тасдиқшудаи бемории сироятии CОVID-19 аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар ба қайд гирифта шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501194848/https://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/}}&lt;/ref&gt;

=== Омори беморӣ барои кишварҳо ва ҳудудҳо ===
&lt;!-- Не вставляйте пробелы в цифры, это ломает сортировку по столбцам // А что же насчёт ВП:Ч? --&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
!{{small|Кишвар}}!!{{small|Беморон}}!!{{small|Дар ҳолати вазнин}}!!{{small|Вафот}}!!{{small|Сиҳатшавӣ}}!!{{small|Сарчашма}}!!{{small|Эзоҳ.}}

|-
|{{Парчам|ИМА}}|| 93415 || 2432 || 1384 || 2424
|&lt;ref name=&quot;k1&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://bnonews.com/index.php/2020/02/the-latest-coronavirus-cases/ |title = Tracking coronavirus: Map, data and timeline |lang =  |website = bnonews.com |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;|| ||

|-
|{{Парчам|Италия}}|| 86498 || 3732 || 9134 || 10950
|&lt;ref&gt;{{cite web |author = Ministero della Salute |url = http://www.salute.gov.it/portale/nuovocoronavirus/dettaglioContenutiNuovoCoronavirus.jsp?lingua=italiano&amp;id=5351&amp;area=nuovoCoronavirus&amp;menu=vuoto |title = Covid-19 - Situazione in Italia |lang = it |website =  |date =  |accessdate = 2020-03-17 |deadlink = no |archivedate = 2020-03-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200302103810/http://www.salute.gov.it/portale/nuovocoronavirus/dettaglioContenutiNuovoCoronavirus.jsp?lingua=italiano&amp;id=5351&amp;area=nuovoCoronavirus&amp;menu=vuoto }}&lt;/ref&gt;|| ||

|-
|{{Парчам|Чин}}|| 81340 || 1304 || 3292 || 74588
|&lt;ref name=&quot;Китай1&quot;&gt;{{cite web |url = https://3g.dxy.cn/newh5/view/pneumonia |title = 3g.dxy.cn |date =  |accessdate =  |archivedate = 2020-01-23 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200123232022/https://3g.dxy.cn/newh5/view/pneumonia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Китай2&quot;&gt;{{cite web |url = https://news.qq.com/zt2020/page/feiyan.htm |title = news.qq.com |date = |accessdate = }}&lt;/ref&gt;|| ||

|-
|{{Парчам|Испания}}|| 42058 || 2636 || 2991 || 3794
|&lt;ref&gt;{{cite web|author =Corporación de Radio y Televisión Española |url = https://www.rtve.es/noticias/20200317/mapa-del-coronavirus-espana/2004681.shtml |title = El mapa del coronavirus en España: más de 11.300 casos, casi la mitad en la Comunidad de Madrid |lang = es |website =  |date =2020-03-17 |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Олмон}}|| 32991 || 23 || 159 || 3290
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Fallzahlen.html |title=COVID-19: Fallzahlen in Deutschland und weltweit |accessdate=2020-03-25 |archivedate=2020-04-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423185516/http://web.archive.org/web/20200303083152/https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Fallzahlen.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://interaktiv.morgenpost.de/corona-virus-karte-infektionen-deutschland-weltweit/ Coronavirus: Echtzeit-Karte zeigt Zahl der Infektionen in Deutschland, Europa und weltweit]&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Эрон}}|| 24811 ||  || 1934 || 8913
|&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://tass.ru/obschestvo/7825493 |title = В Иране число заразившихся коронавирусом достигло 47 |publisher =[[ТАСС]] |accessdate = 2020-02-24 |lang = ru }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Фаронса}}|| 22304 || 2516 || 1100 || 3281
|&lt;ref name=&quot;Франция&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.theguardian.com/science/2020/jan/24/coronavirus-chinese-hospitals-in-chaos-as-lockdown-spreads-to-affect-25m-people |title = Coronavirus: China extends lockdown as first cases reported in Europe |website = The Guardian |date = 2020-01-24|accessdate = 2020-01-24|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200124101602/https://www.theguardian.com/science/2020/jan/24/coronavirus-chinese-hospitals-in-chaos-as-lockdown-spreads-to-affect-25m-people |archivedate = 2020-01-24 |deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;France24JanIndep&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.independent.co.uk/news/world/europe/coronavirus-france-china-wuhan-virus-symptoms-outbreak-latest-a9301106.html |title = Coronavirus: France confirms three cases of deadly China virus |website = The Independent |date = 2020-01-24|accessdate = 2020-01-24|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200125140131/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/coronavirus-france-china-wuhan-virus-symptoms-outbreak-latest-a9301106.html |archivedate = 2020-01-25 |deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://ria.ru/20200215/1564816742.html |title = В Европе зарегистрировали первый случай смерти от коронавируса |lang = ru |website = ria.ru |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Швейтсария}}|| 9877 || 141 || 130 || 131
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Кореяи Ҷанубӣ}}|| 9137 || 59 || 126 || 3730
|&lt;ref name=&quot;ЮКорея&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.cdc.go.kr/board/board.es?mid=a30402000000&amp;bid=0030 |title = List - Press Release - News Room |date =  |website = KCDC |accessdate = 2020-03-11 |lang = en |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200229165533/https://www.cdc.go.kr/board/board.es?mid=a30402000000&amp;bid=0030 |archivedate = 2020-02-29 }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Британияи Кабир}}|| 8077 || 20 || 422 || 135
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Нидерландҳо}}|| 5560 || 435 || 276 || 2
|&lt;ref&gt;[https://www.rivm.nl/en/news/current-information-about-novel-coronavirus-covid-19 Current information about the novel coronavirus (COVID-19)]&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Австрия}}|| 5283 || 22 || 28 || 9
|&lt;ref name=&quot;Австрия&quot;&gt;{{cite web |title = Neuartiges Coronavirus (2019-nCov) |url = https://www.sozialministerium.at/Informationen-zum-Coronavirus/Neuartiges-Coronavirus-(2019-nCov).html |website = www.sozialministerium.at |accessdate = 2020-03-18 |date =  |lang = de |archivedate = 2020-03-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200322120037/https://www.sozialministerium.at/Informationen-zum-Coronavirus/Neuartiges-Coronavirus-(2019-nCov).html }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Белгия}}|| 4269 || 381 || 122 || 461
|&lt;ref name=&quot;Belgium&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://www.info-coronavirus.be/en/news/|title = Coronavirus COVID-19|lang = en|website = www.info-coronavirus.be|date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Норвегия}}|| 2866 || 44 || 12 || 6
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Канада}}|| 2792 || 7 || 28 || 185
|&lt;ref name=&quot;Канада&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://globalnews.ca/news/6474270/coronavirus-confirmed-toronto/ |title = 2nd case of coronavirus now confirmed in Toronto |lang =  |website = globalnews.ca |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://www.thestar.com/news/canada/2020/01/28/first-bc-case-of-wuhan-coronavirus-confirmed.html |title = B.C., Ontario on ‘high alert,’ as first Vancouver-area case of coronavirus confirmed |lang =  |website = www.thestar.com |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.rbc.ua/rus/news/kanade-prekratili-lechit-dvuh-lyudey-kotorye-1580512998.html |title = В Канаде прекратили лечить двух людей, которые были заражены коронавирусом |publisher = РБК-Украина |lang = ru |accessdate = 2020-02-01 |archivedate = 2020-02-01 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200201070437/https://www.rbc.ua/rus/news/kanade-prekratili-lechit-dvuh-lyudey-kotorye-1580512998.html }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Португалия}}|| 2362 || 48 || 33 || 22
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Австралия}}|| 2318 || 11 || 8 || 119
|&lt;ref name=&quot;Австралия&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://www.news.com.au/topics/coronavirus |title = Coronavirus statistics |lang =en  |website =www.news.com.au |date =2020-03-17 |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Шветсия}}|| 2299 || 143 || 40 || 16
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://ria.ru/20200131/1564122734.html |title = В Швеции зафиксировали первый случай заражения коронавирусом |lang = ru |website = ria.ru |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Бразилия}}|| 2247 || 18 || 46 || 2
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www1.folha.uol.com.br/equilibrioesaude/2020/02/brasil-confirma-primeiro-caso-do-novo-coronavirus.shtml|title=Brasil confirma primeiro caso do novo coronavírus|author=|website=www1.folha.uol.com.br|date=|publisher=|lang=pt|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Исроил}}|| 1930 || 34 || 3 || 53
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Туркия}}|| 1892 ||  || 44 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Малайзия}}|| 1624 || 64 || 16 || 183
|&lt;ref name=&quot;Малайзия&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.reuters.com/article/us-china-health-malaysia-idUSKBN1ZO065 |title = Malaysia confirms fourth case of coronavirus infection |publisher = Reuters |date = 2020-01-25|accessdate = 2020-01-26}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Дания}}|| 1591 || 69 || 32 || 3
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Чехия}}|| 1394 || 19 || 3 || 10
|&lt;ref name=&quot;Чехия&quot;&gt;{{cite web|author = Ministerstvo zdravotnictví České republiky|url = https://onemocneni-aktualne.mzcr.cz/covid-19|title = COVID-19: Aktuální počty onemocnění koronavirem v ČR|lang = cs|website = |date = |accessdate = 2020-03-18|deadlink = no|archivedate = 2020-03-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200322121846/https://onemocneni-aktualne.mzcr.cz/covid-19}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Ирландия}}|| 1329 || 29 || 7 || 5
|&lt;ref&gt;{{cite web|author =Department of Health |url = https://www.gov.ie/en/news/7e0924-latest-updates-on-covid-19-coronavirus/|title = Latest updates on COVID-19 (Coronavirus) |lang =en |website = |date = |accessdate = 2020-03-11|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Ҷопон}}|| 1193 || 54 || 43 || 285
|&lt;ref name=&quot;Япония&quot;&gt;{{cite web|title = Japan confirms 4th coronavirus case|date = 2020-01-26|publisher = Japan Broadcasting Corporation|url = https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20200126_31/|accessdate = 2020-03-25|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200129060353/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20200126_31/|archivedate = 2020-01-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title = Japan confirms first case of coronavirus that has infected dozens in China |date = 2020-01-16 |url = https://www.japantimes.co.jp/news/2020/01/16/national/science-health/japan-first-coronavirus-case/ |publisher = The Japan Times |accessdate = 2020-01-27 |archivedate = 2020-01-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200127063253/https://www.japantimes.co.jp/news/2020/01/16/national/science-health/japan-first-coronavirus-case/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title = В Японии зафиксировали три новых случая заражения коронавирусом |date = 2020-02-01|url = https://tass.ru/obschestvo/7662703 |publisher = [[ТАСС]] |accessdate = 2020-02-01|lang = ru }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Люксембург}}|| 1099 || 3 || 8 || 6
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Эквадор}}|| 1082 || 41 || 27 || 3
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Покистон}}|| 972 || 5 || 7 || 18
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Таиланд}}|| 934 || 8 || 4 || 52
|&lt;ref name=&quot;Таиланд&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%99/121118 |title = สธ.พบติดเชื้อ ‘โควิด-19’ เพิ่มอีก 6 ราย  อีกรายยังหาสาเหตุไม่ชัด | website = PPTVHD36 |date = |lang = th |accessdate = 2020-03-11}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Чили}}|| 922 || 7 || 2 || 17
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = Ministerio de Salud|url = https://www.minsal.cl/nuevo-coronavirus-2019-ncov/casos-confirmados-en-chile-covid-19/|title = Casos confirmados en Chile COVID-19 |lang =es |website =  |date = |accessdate = 2020-03-11|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Полша}}|| 901 || 3 || 10 || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Руминия}}|| 794 || 15 || 12 || 79
|&lt;ref name=&quot;Румыния&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://www.mai.gov.ro/informare-covid-19-grupul-de-comunicare-strategica-16-martie-ora-18-00/|title = Informare COVID – 19 – Grupul de Comunicare Strategică, 16 martie, ora 18.00|lang = ro|website = www.mai.gov.ro|date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no|archivedate = 2020-03-17|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200317052420/https://www.mai.gov.ro/informare-covid-19-grupul-de-comunicare-strategica-16-martie-ora-18-00/}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Финляндия}}|| 792 || 13 || 1 || 10
|&lt;ref&gt;{{cite web |author = FINNISH INSTITUTE FOR HEALTH AND WELFARE |url = https://thl.fi/en/web/infectious-diseases/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates |title = Coronavirus COVID-19 – Latest Updates |lang = en |website =  |date =  |accessdate = 2020-03-11 |deadlink = no |archivedate = 2020-03-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200325185506/https://thl.fi/en/web/infectious-diseases/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Арабистони Саудӣ}}|| 767 ||  || 1 || 28
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гурҷистон}}|| 743 || 35 || 20 || 29
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moh.gov.gr/articles/ministry/grafeio-typoy|title=Γραφείο Τύπου|author=|website=www.moh.gov.gr|date=|publisher=|lang=el|deadlink=no|accessdate=2020-03-11|archivedate=2020-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406154858/https://www.moh.gov.gr/articles/ministry/grafeio-typoy}}&lt;/ref&gt;||

|-
|[[Акс:BSicon BOOT.svg|left|20px]] [[Diamond Princess]]&lt;ref name=&quot;DP&quot; group=&quot;Комм.&quot;&gt;Круизный лайнер в водах Японии.&lt;/ref&gt;|| 712 || 15 || 10 || 587
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||Круизный лайнер в [[Йокоғама|Йокоғаме]].&lt;br&gt;Изначально 2666 туристов и 1045 членов экипажа на борту&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://rg.ru/2020/02/25/v-iaponii-skonchalsia-chetvertyj-passazhir-kruiznogo-lajnera-diamond-princess.html |title = Еще один пассажир круизного лайнера Diamond Princess скончался в Японии |publisher = Российская газета |lang = ru |accessdate = 2020-02-26}}&lt;/ref&gt;.

|-
|{{Парчам|Индонезия}}|| 686 ||  || 55 || 30
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Исландия}}|| 648 || 13 || 2 || 51
|&lt;ref name=&quot;Исландия&quot;&gt;{{cite web |title = COVID-19 á Íslandi - Tölfræði |url = https://www.covid.is/tolulegar-upplysingar |website = www.covid.is |accessdate = 2020-03-18 |date = 2020-03-18 |archivedate = 2020-03-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200325220219/https://www.covid.is/tolulegar-upplysingar }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Ҳиндустон}}|| 562 ||  || 11 || 40
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1601095 |title = Update on Novel Coronavirus: one positive case reported in Kerala |lang =  |website = pib.gov.in |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Сингапур}}|| 558 || 17 || 2 || 156
|&lt;ref name=&quot;Сингапур&quot;&gt;{{cite web |title = 4th confirmed case of Wuhan virus in Singapore: MOH |url = https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/4th-confirmed-case-of-wuhan-pneumonia-virus-in-singapore-moh-12339912 |website = [[CNA (news channel)|CNA]] |accessdate = 2020-01-26 |date = 2020-01-26 |archivedate = 2020-01-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200127083235/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/4th-confirmed-case-of-wuhan-pneumonia-virus-in-singapore-moh-12339912 }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|ЮАР}}|| 554 || 2 ||  || 4
|&lt;ref name=&quot;ЮАР&quot;&gt;{{cite web|author =National Institute for Communicable Diseases|url = http://www.nicd.ac.za/covid-19-update-18/|title = COVID-19 UPDATE |lang =en|website =  |date =2020-03-16 |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Филиппин}}|| 552 || 1 || 35 || 20
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/OfficialDOHgov/videos/225636625111007/?__tn__=-R|title=Department of Health (Philippines) - Press Briefing on the novel coronavirus (2019-nCoV).|author=|website=www.facebook.com|date=|publisher=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://lenta.ru/news/2020/02/02/philippines/ |title = Зафиксирована первая смерть от коронавируса за пределами Китая |publisher = [[Lenta.ru]] |accessdate = 2020-02-02|lang = ru}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Қатар}}|| 526 ||  ||  || 41
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Русия}}|| 495 ||  || &lt;!-- см. СО --&gt; || 22
|&lt;ref name=&quot;Russia&quot;&gt;{{cite web |author =  |url = https://xn--80aesfpebagmfblc0a.xn--p1ai/ |title = Коронавирус COVID–19. Все что нужно знать |lang = ru |website = стопкоронавирус.рф |date =  |accessdate = 2020-03-18 |deadlink = no |archivedate = 2020-03-30 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200330170919/https://xn--80aesfpebagmfblc0a.xn--p1ai/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2020/03/19/tromb/ Врачи уточнили причину смерти россиянки с коронавирусом]&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Словения}}|| 480 || 9 || 4 ||
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://www.gov.si/teme/koronavirus/ |title = Koronavirus COVID-19 |lang =sl  |website = gov.si |date = |accessdate = 2020-03-11|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Панама}}|| 443 || 7 || 6 || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Перу}}|| 416 || 5 || 7 || 1
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://yandex.ru/news/yandsearch?lr=132145&amp;cl4url=https%3A%2F%2Fwww.mk.ru%2Fsocial%2F2020%2F03%2F08%2Fv-peru-soobshhili-o-pyati-novykh-zarazhennykh-koronavirusom.html|title=В Перу сообщили о пяти новых заражённых коронавирусом|publisher=Яндекс.Новости|lang=ru|accessdate=2020-03-08}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Миср}}|| 402 ||  || 20 || 80
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://www.vesti.ru/doc.html?id=3239947 |title = Коронавирус выявлен в Египте |lang = ru |website = www.vesti.ru |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.dw.com/ru/коронавирус-добрался-до-африки/a-52386656 |title = Коронавирус добрался до Африки &amp;#124; DW &amp;#124; 15.02.2020 |author = Deutsche Welle (www.dw.com) |publisher = DW.COM |lang = ru |accessdate = 2020-02-15}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Баҳрайн}}|| 392 || 4 || 3 || 160
|&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://tass.ru/obschestvo/7830331 |title = Число заразившихся новым коронавирусом в Бахрейне увеличилось до 17 |publisher =[[ТАСС]] |accessdate = 2020-02-25 |lang = ru }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Гонконг}}&lt;ref name=&quot;HM&quot; group=&quot;Комм.&quot;&gt;Является составной частью КНР.&lt;/ref&gt;|| 387 || 6 || 4 || 98
|&lt;ref name=&quot;Гонконг&quot;&gt;{{cite web |title = China coronavirus: after a two-day break, Hong Kong has three more cases |url = https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3048067/china-coronavirus-after-two-day-lull-hong-kong |website = South China Morning Post |date = 2020-01-29}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Аргентина}}|| 387 || 1 || 6 || 3
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Хорватия}}|| 382 ||  || 1 || 5
|&lt;ref name=&quot;Хорватия&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://civilna-zastita.gov.hr/vijesti/priopcenje-za-medije-stozera-civilne-zastite-republike-hrvatske-od-17-ozujka-2020-u-19-sati/2264 |title = Priopćenje za medije Stožera civilne zaštite Republike Hrvatske od 17. ožujka 2020. u 19 sati |lang =hr  |website = civilna-zastita.gov.hr|date =2020-03-17 |accessdate = 2020-03-18|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Колумбия}}|| 378 ||  || 2 || 1
|&lt;ref name=&quot;Колумбия&quot;&gt;{{cite web|author = Instituto Nacional de Salud|url = https://www.ins.gov.co/Noticias/Paginas/Coronavirus.aspx|title = Coronavirus (COVID - 2019) en Colombia |lang =es|website =  |date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Эстония}}|| 369 || 2 ||  || 4
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.terviseamet.ee/ru/COVID-19 |title=Болезнь Коронавирус COVID-19 |accessdate=2020-03-25 |archivedate=2020-03-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200329215706/https://www.terviseamet.ee/ru/COVID-19 }}&lt;/ref&gt;
|
|-
|{{Парчам|Мексика}}|| 367 || 1 || 4 || 4
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Лубнон}}|| 318 || 3 || 4 || 8
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ироқ}}|| 316 ||  || 27 || 49
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Доминиканская Республика}}|| 312 ||  || 6 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сербия}}|| 303 || 4 || 2 || 2
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Алҷазоир}}|| 264 ||  || 19 || 32
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Армения}}|| 249 || 2 ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Иморот}}|| 248 ||  || 2 || 31
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://www.scmp.com/news/world/middle-east/article/3048057/china-coronavirus-uae-confirms-first-cases-middle-east |title = China coronavirus: UAE confirms four members of Chinese family first cases in Middle East |lang =  |website = www.scmp.com |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://gulfnews.com/uae/health/how-first-coronavirus-case-in-uae-was-cured-1.1581323524356 |title = Watch: How the first coronavirus case in UAE was cured |lang =  |website = gulfnews.com |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||
|-
|{{Парчам|Булғористон}}|| 218 || 2
| 3 ||3
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.moreto.net/novini.php?n=416419|title=Още един заразен с коронавирус във Варна|publisher=www.moreto.net|accessdate=2020-03-24}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Тайван}}&lt;ref name=&quot;Т&quot; group=&quot;Комм.&quot;&gt;Частично признанное государство.&lt;/ref&gt;|| 216 ||  || 2 || 26
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
-
|{{Парчам|Литва}}|| 209 || 1 || 2 || 1
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = Lietuvos Respublikos sveikatos apsaugos ministerija|url = http://sam.lrv.lt/koronavirusas|title = Koronavirusas (COVID-19)|lang = lt|website = |date = |accessdate = 2020-03-11|deadlink = no|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200311221514/http://sam.lrv.lt/koronavirusas|archivedate = 2020-03-11}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Зеландияи нав}}|| 205 ||  ||  ||
|&lt;ref name=NZ&gt;{{cite web|author = Ministry of Health|url = https://www.health.govt.nz/news-media/media-releases/covid-19-three-new-cases-linked-overseas|title = COVID-19 Three new cases, linked to overseas|lang = en|website = |date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no|archivedate = 2020-03-17|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200317032102/https://www.health.govt.nz/news-media/media-releases/covid-19-three-new-cases-linked-overseas}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Словакия}}|| 204 || 2 ||  || 7
|&lt;ref name=&quot;Slovakia&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://www.korona.gov.sk/|title = Koronavírus na Slovensku - COVID-19|lang = sk|website = www.korona.gov.sk|date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no|archivedate = 2021-05-12|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210512193310/https://korona.gov.sk/}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Латвия}}|| 197 ||  ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;Latvia&quot;&gt;{{cite web|author = |url = https://arkartassituacija.gov.lv/|title = COVID-19 infekcijas uzliesmojums|lang = lv|website = arkartassituacija.gov.lv|date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no|archivedate = 2020-03-19|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200319180200/https://arkartassituacija.gov.lv/}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Кувайт}}|| 191 || 5 ||  || 27
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Уругвай}}|| 189 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сан-Марино}}|| 187 || 12 || 21 || 4
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Маҷористон}}|| 187 || 6 || 9 || 2
|&lt;ref name=&quot;abouthungary&quot;&gt;{{cite web|author = |url = http://abouthungary.hu/news-in-brief/coronavirus-heres-the-latest/|title = CORONAVIRUS: Here's the latest|lang = en|website = abouthungary.hu|date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no|archivedate = 2020-03-17|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200317052653/http://abouthungary.hu/news-in-brief/coronavirus-heres-the-latest/}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Коста-Рика}}|| 177 || 2 || 2 || 2
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Марокко}}|| 170 || 1 || 5 || 2
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Босния ва Ҳерсеговина}}|| 168 || 1 || 3 || 2
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Мақдунияи Шимолӣ}}|| 136 || 1 || 2 || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Андорра}}|| 133 || 2 || 1 || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Иордания}}|| 127 ||  ||  || 1
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://petra.gov.jo/Include/ListNews.jsp?lang=en&amp;name=en_news|title = Jordan News Agency (Petra) |lang =en|website =petra.gov.jo  |date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Албания}}|| 123 || 2 || 5 || 2
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ветнам}}|| 123 ||  ||  || 17
|&lt;ref name=&quot;Вьетнам&quot;&gt;{{cite web | url = https://ncov.moh.gov.vn/ | title = Thống kê tình hình dịch bệnh COVID-19 | date =  | website = ncov.moh.gov.vn | lang =  | accessdate = 2020-03-18 | archivedate = 2020-02-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200213122940/https://ncov.moh.gov.vn/ }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Ҷазираҳои Форер}}|| 122 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Кипр}}|| 116 || 1 ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Буркина-Фасо}}|| 114 ||  || 4
|
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://www.burkina24.com/2020/03/16/coronavirus-burkina-un-avion-atterrit-a-ouagadougou-avec-un-cas-suspect/|title = Coronavirus /Burkina : Un avion atterrit à Ouagadougou avec un cas suspect |lang =fr|website =www.burkina24.com |date =2020-03-16 |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20200318/1568786329.html|title=В Буркина-Фасо зафиксировали первый случай смерти от коронавируса|date=20200318T1425+0300|publisher=[[РИА Новости]]|lang=ru|accessdate=2020-03-18}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Молдавия}}|| 109 ||  || 1
| 1
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = Agenția Națională pentru Sănătate Publică|url = https://ansp.md/index.php/category/actualizarea-situatiei-privind-coronavirus/|title = Situația epidemiologică prin infecția cu Coronavirusul de tip nou (COVID-19)|lang = mo|website = |date = |accessdate = 2020-03-17|deadlink = no|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200328101459/https://ansp.md/index.php/category/actualizarea-situatiei-privind-coronavirus/|archivedate = 2020-03-28}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Малта}}|| 107 ||  ||  || 2
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Бруней}}|| 104 || 2 ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Шри-Ланка}}|| 100 || 2 ||  || 3
|&lt;ref&gt;{{cite web|author = |url = https://www.reuters.com/article/us-health-china-sri-lanka/sri-lanka-confirms-first-case-of-coronavirus-health-official-idUSKBN1ZQ1WF |title = Sri Lanka confirms first case of coronavirus: health official |lang =  |website = www.reuters.com |date = |accessdate = 2020-02-28|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Украина}}|| 97 ||  || 3 || 1
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moz.gov.ua/article/news/operativna-informacija-pro-poshirennja-koronavirusnoi-infekcii-2019-ncov-|title=Оперативна інформація про поширення коронавірусної інфекції COVID-19|date=2020-03-16|publisher=moz.gov.ua|accessdate=2020-03-16|lang=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406041749/https://moz.gov.ua/article/news/operativna-informacija-pro-poshirennja-koronavirusnoi-infekcii-2019-ncov-|archivedate=2020-04-06}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Тунис}}|| 90 || 7 || 3 || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Камбоҷа}}|| 87 ||  ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;Камбоджа&quot;&gt;{{cite web |title = Cambodia confirms first case of Wuhan virus: Health minister |url = https://www.channelnewsasia.com/news/asia/wuhan-virus-cambodia-confirms-first-case-china-health-minister-12358724 |accessdate = 2020-01-25 |publisher =  |date =  |archivedate = 2020-01-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200127185321/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/wuhan-virus-cambodia-confirms-first-case-china-health-minister-12358724 }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Сенегал}}|| 86 ||  ||  || 5
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Венесуэла}}|| 84 ||  ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Умон}}|| 84 ||  ||  || 13
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Беларусия}}|| 81 ||  ||  || 22
|&lt;ref name=&quot;Bel&quot;&gt;{{Cite web|url=https://t.me/minzdravbelarus/154|title=Официальный Минздрав|date=2020-03-23|publisher= Министерство здравоохранения Республики Беларусь|lang=ru|accessdate=2020-03-23}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Реюнон}}|| 75 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Озарбойҷон}}|| 72 ||  || 1
| 7
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Қазоқистон}}|| 72 ||  ||  ||
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kursiv.kz/news/obschestvo/2020-03/v-kazakhstane-vyyavlen-9-y-bolnoy-koronavirusom|title=В Казахстане выявлен 9-й больной коронавирусом|author=|website=|date=2020-03-15|publisher=|accessdate=2020-03-15|archivedate=2020-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200603060902/https://kursiv.kz/news/obschestvo/2020-03/v-kazakhstane-vyyavlen-9-y-bolnoy-koronavirusom}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.coronavirus2020.kz/ru|title=Ситуация с коронавирусом официально|publisher=www.coronavirus2020.kz|lang=ru|accessdate=2020-03-22|archivedate=2020-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327133958/https://www.coronavirus2020.kz/ru}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Гурҷистон}}|| 67 || 1 ||  || 1
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stopcov.ge/en/|title=Prevention of Coronavirus Spread in Georgia|publisher=|lang=en|accessdate=2020-03-11|archivedate=2020-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200319122556/https://stopcov.ge/en}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Камерун}}|| 66 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гваделупа}}|| 62 || 4 ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Фаластин}}|| 60 ||  ||  || 17
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Мартиника}}|| 53 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Тринидад ва Тобаго}}|| 52 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Лихтенштейн}}|| 51 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ӯзбекистон}}|| 50 ||  ||  ||
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://coronavirus.uz/ru/lists/view/126|title=В настоящее время количество инфицированных коронавирусной инфекцией в Узбекистане составляет 50 человек.|publisher=coronavirus.uz|lang=ru|accessdate=2020-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200324112625/http://coronavirus.uz/ru/lists/view/126|archivedate=2020-03-24}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Ҷумҳурии Демократии Конго}}|| 45 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Афғонистон}}|| 42 ||  ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Қирғизистон}} || 42 ||  ||  ||
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ru.sputnik.kg/incidents/20200318/1047419941/kyrgyzstan-koronavirus-vyyavlen.html|title=В Кыргызстане официально выявлен коронавирус — трое зараженных|publisher=Sputnik Кыргызстан|lang=ru|accessdate=2020-03-18}}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Куба}}|| 40 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Нигерия}}|| 40 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Бангладеш}}|| 39 ||  || 4 || 3
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Маврикий}}|| 36 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Майотта}}|| 36 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Руанда}}|| 36 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Пуэрто-Рико}}|| 31 ||  || 2 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гондурас}}|| 30 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гуам}}|| 29 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Черногория}}|| 29 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Боливия}}|| 28 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гана}}|| 27 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Парагвай}}|| 27 || 1 || 2 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Макао}}&lt;ref name=&quot;HM&quot; group=&quot;Комм.&quot;&gt;Является составной частью КНР.&lt;/ref&gt;|| 25 ||  ||  || 10
|&lt;ref name=&quot;Макао&quot;&gt;{{cite web |title = Three new cases of coronavirus infection in Macao |url = https://www.tdm.com.mo/c_news/radio_news.php?id=452507 |website = TDM |date = 2020-01-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Macau22Jan&quot;&gt;{{cite web |url = https://hk.on.cc/hk/bkn/cnt/news/20200123/mobile/bkn-20200123095348297-0123_00822_001.html |title = zh:澳門確診第2宗武漢肺炎 患者為66歲男遊客 |website = HK |lang = zh |date = 2020-01-23|accessdate = 2020-01-23|archiveurl = https://web.archive.org/web/20200124014056/https://hk.on.cc/hk/bkn/cnt/news/20200123/mobile/bkn-20200123095348297-0123_00822_001.html |archivedate = 2020-01-24 |deadlink = no }}&lt;/ref&gt;||

|-
|{{Парчам|Кот-д’Ивуар}}|| 25 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Монако}}|| 23 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гвианаи Фаронса}}|| 23 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Полинезияи Фаронса}}|| 23 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ямайка}}|| 21 ||  ||  || 2
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гернси}}|| 20 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||
|-
|{{Парчам|Гватемала}}|| 20 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гайана}}|| 20 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Остров Мэн}}|| 20 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Того}}|| 18 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Барбадос}}|| 17 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Мадагаскар}}|| 17 || || ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt; ||

|-
|{{Парчам|Американские Виргинские острова}}|| 17 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ҷерси}}|| 16 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Кения}}|| 16 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гибралтар}}|| 15 ||  ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Молдив}}|| 13 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Аруба}}|| 12 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Танзания}}|| 12 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Эфиопия}}|| 12 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Монголия}}|| 10 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Новая Каледония}}|| 10 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Уганда}}|| 9 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Экваториальная Гвинея}}|| 9 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сен-Мартен}}|| 8 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сейшельские Острова}}|| 7 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Бенин}}|| 6 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Бермуды}}|| 6 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гаити}}|| 6 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Габон}}|| 6 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Суринам}}|| 6 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Острова Кайман}}|| 5 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сальвадор}}|| 5 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Бағамские Острова}}|| 4 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гвинея}}|| 4 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гренландия}}|| 4 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Конго}}|| 4 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Кюрасао}}|| 4 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Намибия}}|| 4 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Фиджи}}|| 4 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Эсватини}}|| 4 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ангола}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Антигуа и Барбуда}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ҷибути}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Замбия}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Зимбабве}}|| 3 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Кабо-Верде}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Либерия}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сен-Бартелеми}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сент-Люсия}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Центральноафриканская Республика}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Чад}}|| 3 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Бутан}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гамбия}}|| 2 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Доминика}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Лаос}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Мавритания}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Мянма}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Непал}}|| 2 ||  ||  || 1
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Нигер}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Никарагуа}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Синт-Мартен}}|| 2 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Судан}}|| 2 ||  || 1 ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Белиз}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Ватикан}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Гренада}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Либиё}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сурия}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сент-Винсент и Гренадины}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Сомали}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Мозамбик}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Монтсеррат}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Папуа — Новая Гвинея}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Восточный Тимор}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Тёркс ва Кайкос}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|{{Парчам|Эритрея}}|| 1 ||  ||  ||
|&lt;ref name=&quot;k1&quot; /&gt;||

|-
|'''Ҳамагӣ'''||'''574978'''||'''21641'''||'''26369'''||'''129965'''||
|
|}

== Нигаред низ ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Портал:Рӯйдодҳои_кунунӣ Портал: Рӯйдодҳои_кунунӣ/ Омори ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://extranet.who.int/publicemergency|title=WHO Health Emergency Dashboard|author=|website=|date=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-29}}
* [https://www.rosminzdrav.ru/ministry/covid19 Бахши коронавирус] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200314172306/https://www.rosminzdrav.ru/ministry/covid19 |date=2020-03-14 }} дар вебсайти Вазорати тандурустии Федератсияи Русия
* [https://www.kommersant.ru/doc/4236071 «Ҳеч кас эпидемияро бекор накардааст.» Коршиносон сатҳи фавти] коронавирус ва зукомро муқоиса мекунанд // Коммерсант, 01/31/2020
* [https://vz.ru/question/2020/3/20/1029910.html Давлатҳо барои вайрон кардани карантин чӣ гуна ҷазо мегиранд?] // 20 марти соли 2020
* [https://iz.ru/989315/vladimir-veretennikov/podkralsia-nezametno-pribaltika-ushla-na-karantin Давлатҳои Балтика карантин шудаанд. Кишварҳои минтақаи Балтика дар пандемия зиндагӣ карданро меомӯзанд] // Известия, 22 марти соли 2020
* {{Cite web|url=https://nextstrain.org/ncov|title=Genomic epidemiology of COVID-19|author=|website=nextstrain.org|date=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}}
* {{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/|title=Ежедневные отчёты по ситуации с коронавирусом (COVID-2019)|author=|website=www.who.int|date=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}} Дар сайти [[Созмони Ҷаҳонии Беҳдошт|ТУТ]] шумораи расмии ҳолатҳои тасдиқшуда дар кишварҳои гуногуни ҷаҳон дохил карда шавад
* {{Cite web|url=http://who.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/a19d5d1f86ee4d99b013eed5f637232d|title=Ситуация с COVID-19 в Европейском регионе - ВОЗ|author=|website=|date=|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2020-02-29}}
* {{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/|title=Ситуация по распространению вируса в реальном времени + основная информация|author=|website=worldometers.info|date=|publisher=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}}
* {{Cite web|url=https://experience.arcgis.com/experience/685d0ace521648f8a5beeeee1b9125cd|title=Novel Coronavirus (COVID-19) Situation|author=|website=|date=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-29}}
* {{Cite web|url=https://cdn.pravda.com/cdn/covid-19/index.ru.html|title=Ежедневная динамика заболевших COVID-19 - графики по странам|website=cdn.pravda.com|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2020-03-14|archivedate=2020-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200314204836/https://cdn.pravda.com/cdn/covid-19/index.ru.html}}
* {{Cite web|url=https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|title=Ситуация по распространению вируса в реальном времени|author=|website=gisanddata.maps.arcgis.com|date=|publisher=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}}
* {{Cite web|url=https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|title=Ситуация в мире с распространением вируса на настоящий момент — Coronavirus COVID-19 Global Cases by Johns Hopkins CSSE|author=|website=gisanddata.maps.arcgis.com|date=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}}
* {{Cite web|url=http://who.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/a19d5d1f86ee4d99b013eed5f637232d|title=Ситуация по распространению вируса в Европейском регионе по данным ВОЗ|website=who.maps.arcgis.com|date=|publisher=|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2020-02-29}}
* [https://nextstrain.org/ncov?d=map&amp;p=full Таърихи сирояти кишвар, модели ҳаракати вирус дар харита дар ҷаҳон]
* [https://yandex.ru/web-maps/covid19 Харитаи паҳншавии коронавирус дар Русия ва ҷаҳон дар Яндекс.] [https://yandex.ru/web-maps/covid19 Харитаҳо &quot;]
* {{Cite web|url=https://wikiway.com/coronavirus/|title=Онлайн-карта распространения коронавируса|website=wikiway.com|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2020-03-14}}
* {{Cite web|url=https://developer.here.com/coronavirus/|title=Tracking Coronavirus COVID-19|author=|website=developer.here.com|date=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28|archivedate=2020-02-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200228002841/https://developer.here.com/coronavirus/}}
* {{Cite web|url=https://github.com/CSSEGISandData/COVID-19/tree/master/csse_covid_19_data|title=Отчёты на архивные даты — Data Repository by Johns Hopkins CSSE|author=|website=github.com|date=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2020-02-28}}
* [https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1v1l-fSlyAdSekvK3jEpybqxcMTmtzba3&amp;fbclid=IwAR3MUUKC0HaMoELi9lyfyz02KmGdqD5Es7Zp8Xn076qM5CgQ-9CbvhACBgk&amp;ll=-5.75395919709095%2C0&amp;z=1 В каких странах еще нет коронавируса?]

[[Гурӯҳ:Бемориҳои вирусӣ]]
[[Гурӯҳ:Дунёгирии COVID-19]]
[[Гурӯҳ:Хуруҷи беморӣ дар солҳои 2020-ум]]</text>
      <sha1>i1yd3evznq69cbfp6ub7zrir43q70dh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Идигул Қосимзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276291</id>
    <revision>
      <id>1488074</id>
      <parentid>1473307</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:39:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6228" sha1="mx4w6bav1k46b0b09fjnwy5hn02njkt" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор
 |ном                  = Идигул Қосимзода
 |номи аслӣ            = Қосимзода Идигул Тағо
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи мустаъор        = 
 |таърихи таваллуд     = 4.01.1968
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Вахш}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |таърихи даргузашт    = 22.7.2021
 |маҳалли даргузашт    = 
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}  
 |таҳсилот             = Донишкадаи омӯзгории шаҳри Қӯрғонтеппа
 |дараҷаи илмӣ         = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои педагогика}}
 |унвонҳои илмӣ        = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |миллат               = тоҷик
 |эътиқод              = 
 |ҳизб                 = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]
 |ғояҳои асосӣ         = 
 |навъи фаъолият       = 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 
 |ҷоизаҳо              = 
 |соядаст              = 
 |бари соядаст         = 
 |вебгоҳ               = 
 |викианбор            = 
}}
'''Қосимзода Идигул Тағо''' ([[4 январ]]и [[соли 1968|1968]], [[ноҳияи Вахш]], [[вилояти Қурғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[22 июл]]и [[2021]], [[Тоҷикистон]]) — омӯзгор, доктори илмҳои педагогика (2013), ходими давлатӣ, вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Қосимзода Идигул Тағо 4 январи 1968 дар ноҳияи Вахши вилояти Қурғонтеппа ба дунё омадааст.  Соли 1990 [[Донишкадаи омӯзгории шаҳри Қӯрғонтеппа|Донишкадаи омӯзгории шаҳри Қӯрғонтеппаро]] хатм кардааст. Ихтисос омӯзгор, доктори илмҳои педагогика.

* 1990—1992 — Котиби масъули шуъбаи кор бо ноболиғони Ҳукумати ноҳияи Вахш.
* 1992—2003 — Омӯзгори мактаби таҳсилоти умумии № 51-и ноҳияи Вахш.
* 2003—2006 — Омӯзгори  [[Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода]].
* 2008—2015 — Муовини ректор оид ба тарбияи Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода.
* 2015 — 2017 — Ректори Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода.
* 2017—2020 — Раиси Кумитаи кор бо занон ва оилаи назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Аз соли 2020 то охири умр вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://parlament.tj/deputats/35|title=Қосимзода Идигул Тағо|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808204759/https://parlament.tj/deputats/35|archivedate=2020-08-08}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти илмӣ ==
Перомуни хусусиятҳои дидактики омӯзиши забони русӣ дар макотиби олии ҷумҳурӣ, вазифаҳои илмӣ-ҷаҳонбинии омӯхтани он ҷиҳати ташаккули салоҳияти донишҷӯёни тоҷикизабон таҳқиқот анҷом додааст&lt;ref&gt;[[Ёрмуҳаммади Сучонӣ]]. Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Зери таҳрири [[Сайфиддин Назарзода]]. – Душанбе, 2016. – С. 266—267. – 720 с.&lt;/ref&gt;. 

== Даргузашт ==
Идигул Қосимзода 22 июли 2021 бар асари бемории вируси куруно, дар синни 53-солагӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/07/22/darguzashti-idigul-%d2%9bosimzoda-vakili-porlumon-va-raisi-sobi%d2%9bi-kumitai-zanon-dar-sinni-53-solag%d3%a3/|title=Даргузашти Идигул Қосимзода, вакили порлумон ва раиси собиқи Кумитаи занон дар синни 53-солагӣ|website=asiaplus.news|date=2021-07-22|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-07-22}}&lt;/ref&gt;.

== Осор ==

* Дидактические особенности культурно-формирующие обучения русскому языку высших учебных заведениях Республики Таджикистан. – Д., 2007;
* Научно-мировозренческие функции обучения русскому языку в рамках формирования профессиональных компотенции студентов – таджиков (на примере вузов Руспублики Таджикистан): Дисс…доктора пед. наук. – Д., 2013.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]]
[[Гурӯҳ:Занҳо-сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо|Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>mx4w6bav1k46b0b09fjnwy5hn02njkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>276677</id>
    <revision>
      <id>1488067</id>
      <parentid>1484128</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13147" sha1="jcss7k15uwlcy7fpi1j88balhbuifmo" xml:space="preserve">{{main|Дунёгирии COVID-19}}
[[Акс:COVID-19 progress in Tajikistan.svg|thumb|Харитаи сар задани беморӣ дар Тоҷикистон аз рӯи минтақаҳо (то 4 майи соли 2020)]]
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/27/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-dar%d2%b3oi-hudro-boz-mekunad/ |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX  192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; 
* [[30 апрел]]и [[соли 2020]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[29 апрел]]и [[соли 2020]] — 15 ҳодисаи тасдиқшудаи бемории сироятии коронавирусии CОVID-19, аз ҷумла дар [[Вилояти Суғд]] — 10 (даҳ) ҳодиса ва дар [[шаҳри Душанбе]] — 5 (панҷ) ҳодиса аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар ба қайд гирифта шудааст.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/ |title=ХАБАРИ ФАВРӢ: Дар Тоҷикистон ҳодисаҳои тасдиқшудаи бемории сироятии CОVID-19 аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар ба қайд гирифта шуд |publisher=[[АМИТ Ховар]] |lang=tg |accessdate=2020-04-30 |archivedate=2020-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501194848/https://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[Май|майи]] [[соли 2020]]  — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; 
* [[8 июн|8 июни]] [[соли 2020]] раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] [[Ёдгор Файзов]] дар ҷаласаи ситоди вилоятӣ хабар дод, ки то кунун 22 нафар дар вилоят аз сирояти СOVID-19 фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://khovar.tj/2020/06/badahshon-shumorai-mubtaloyoni-covid-19-dar-viloyat-r-ba-kamshav-ni-odaast |title=Бадахшон: Шумораи мубталоёни COVID-19 дар вилоят рӯ ба камшавӣ ниҳодааст |publisher=[[АМИТ Ховар]] |lang=tg |accessdate=2020-06-09 |archivedate=2020-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608201605/https://khovar.tj/2020/06/badahshon-shumorai-mubtaloyoni-covid-19-dar-viloyat-r-ba-kamshav-ni-odaast/ }}&lt;/ref&gt; Ин нишон наздики 46 % шумораи умумии фавтидагонро дар [[Тоҷикистон]] ташкил медиҳад.
[[Акс:Sughd COVID-19 July.jpg|thumb|Раёсати САҲШ -и вилояти Суғд барои омори фавт дар нимсолаи I соли 2020]]
* [[15 июл|15 июли]] [[соли 2020]] — зимни нишасти матбуотии Раёсати сабти асноди ҳолати шаҳрвандии [[вилояти Суғд]] маълум гашт, ки тӯли 6 моҳи соли ҷорӣ дар [[вилоят]] 203 нафар аз бемории илтиҳоби шуш ва 109 кас — аз бемории [[дил]] ва дигар касалиҳои [[шуш]] фавтидаанд. Дар ҳамин ҳол, таъкид карда шуд, ки «дар ҳеч кадоме аз маълумотномаҳои тиббӣ COVID-19 ба сифати сабаби [[марг]] зикр нашудааст»&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2020/07/15/t%d3%afli-nim-sol-dar-su%d2%93d-6063-%d2%b3olati-favt-sabt-shuda-lekin-yagontoash-az-covid-19-nest/ |title=Тӯли ним сол дар Суғд 6063 ҳолати фавт сабт шуда, лекин ягонтоаш аз COVID-19 нест |publisher=[[Азия-Плюс]] |lang=tg |accessdate=2020-07-15 |archive-url=http://web.archive.org/web/20200718210852/https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20200715/tli-nim-sol-dar-sud-6063-olati-favt-sabt-shuda-lekin-yagontoash-az-covid-19-nest |archive-date=2020-07-18}}&lt;/ref&gt;.
* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии [[беморӣ]] то ин сана дар [[кишвар]] '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Омор ==
Шумораи сироятшудагон ва фавтидагон, ки дар давраи пандемияи COVID-19 дар [[Тоҷикистон]] ошкор ва тасдиқ шудаанд:
{{Омори сироятшудагон COVID-19 дар Тоҷикистон}}
{{Омори фавтидагон COVID-19 дар Тоҷикистон}}

== Нигаред низ ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/Портал:Рӯйдодҳои_кунунӣ Портал: Рӯйдодҳои_кунунӣ:Омори умумии сироятёфтагон аз COVID-19 дар Тоҷикистон]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Бемориҳои вирусӣ]]
[[Гурӯҳ:Дунёгирии COVID-19 аз рӯи кишварҳо|Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дунёгирии COVID-19 дар Осиё|Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 2020-ум|Дунёгирии COVID-19]]
[[Гурӯҳ:Осиё дар солҳои 2020-ум|Дунёгирии COVID-19]]
[[Гурӯҳ:Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон| ]]
[[Гурӯҳ:Хуруҷи бемориҳо дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>jcss7k15uwlcy7fpi1j88balhbuifmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қурбоналӣ Абдулло</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278287</id>
    <revision>
      <id>1488001</id>
      <parentid>1302947</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9926" sha1="gpdjyw9tlwcq3uqfw64phze705xhxx3" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Қурбоналӣ}}
{{Ҳамнасабҳо|Абдуллоев}}
{{Мусиқидон
|ном                  = 
|номи аслӣ            = Қурбоналӣ Абдуллоев
|тасвир               = Қурбоналӣ Абдулло.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = Қурбоналӣ Абдулло дар соли 2005
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 23.04.1964
|таърихи даргузашт    = 11.01.2021
|зодгоҳ               = деҳаи [[Кӯпрукбошӣ]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Орҷонкидзеобод|ноҳияи Ваҳдат}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] 
|маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
|солҳои фаъолият      = 1988—2020
|кишвар               = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[овозхон]]
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = [[Ансамбли «Дарё»]]
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2007)
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}
'''Қурбоналӣ Абдулло''' (''Қурбоналӣ Абдуллоев''; [[23 апрел]]и [[1964]], деҳаи [[Кӯпрукбошӣ]], [[ноҳияи Орҷонкидзеобод]] — [[11 январ]]и [[2021]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — овозхони номдори тоҷик, Ҳунар­пешаи шоистаи Тоҷикистон ([[2007]]).

== Зиндагинома ==
Қурбоналӣ Абдуллоев 23 апрели соли 1964 дар деҳаи Кӯпрукбошии ноҳияи Орҷонкидзеобод дар дар хонаводаи деҳқон ба дунё омадааст. Аз синфи чорум дар маҳфили овозхонҳои ҷавони мактаб ширкат мекард. Соли 1977 озмуни ҷумҳуриявии овозхонҳои наврас баргузор гардид ва дар он дар қатори баъзе аз хонандагони дигар баранда шуд. Баъдан ӯро ба барномаи «Садо деҳ, шайпурнавоз»-и телевизиони Тоҷикистон даъват карданд ва дар он барнома ду таронаеро бар ашъори устод Мирзо Турсунзода ва устод Боқӣ Раҳимзода суруд. Устодони ин ҳунар ба падару модараш тавсия доданд, ки таҳсилашро дар мактаби мусиқии ба номи Малика Собирова идома диҳад. Дар ин мактаб Қурбоналӣ Абдуллоев то соли 1983 таҳсил намуда сипас баъди хатми он ба Донишкадаи олии санъати ба номи Мирзо Турсунзода дохил шуд&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Хидмат дар артиш ==
Баъди як соли таҳсил ба сафи Артиши шӯравӣ даъват шуд. Ду сол дар [[вилояти Мурманск]]и [[Федератсияи Русия]] хидмат карда дар он ҷо ҳам аз ҳунари овозхонӣ дур набуд. Дар оркестри нафасии қисми низомӣ сози баритонро менавохт ва ҳамзамон роҳбари бадеии ансамбли эстрадии қисми низомӣ буд. Дар радиои вилоятии Мурманск нуҳ таронаи тоҷикӣ сабту пешкаши шунавандагон кардааст.

Баъди адои хидмати дар артиш боз таҳсилро дар Донишкадаи санъати Тоҷикистон, факултаи мусиқии тоҷик дар шуъбаи мутрибӣ давом дод, дутори басро менавохту бисёртар бо овозхонӣ машғул мешуд. Дар факултет инчунин ансамбли созҳои миллӣ-суннатӣ вуҷуд дошт, ки роҳбараш Муҳаммадқул Ҷумъаев буд. Дар ин ансамбл ҳам солисти овозхон буд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/KurbonaliAbdullo/photos/a.640417009369395/1015664881844604/?type=3&amp;locale2=zh_CN|title=Мусоҳибаи бо Қурбоналӣ Абдуллоев ва Султони Ҳамад.|author=«Рӯзгор»|website=www.facebook.com|date=|publisher=|accessdate=2021-01-11}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Пас аз хатми донишкада дар [[Ансамбли «Дарё»|ансамбли «Дарё»-и]] Кумитаи телевизион ва радиои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст. Aз соли 2015&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/culture/20200513/1031229626/Hunarmandi-shinokhta-Qurbonali-Abdulloev-tarki-sahna-kar-qaroram-qatist.html|title=Ҳунарманди шинохта Қурбоналӣ Абдуллоев тарки саҳна кард: қарорам қатъист|website=sputnik-tj.com|lang=tg|accessdate=2021-01-11}}&lt;/ref&gt; то дами охир бознишаста буд. Қурбоналӣ Абдуллоев аз ҷумлаи он сарояндаҳоест, ки тарзу шеваи овозхонии хоси худро дораду бештар бо сароидани сурудҳои мардумӣ ва бадеҳахонӣ машҳур аст.

Моҳи рамазони соли 2020, Қурбоналӣ Абдуллоев дар саҳифаи фейсбукииаш аз хотимаи фаъолияти ҳунарияш ва тарки саҳна хабар дод&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, ки чунин омадааст:
{{аввали иқтибос}}Бисмиллоҳи-р-раҳмони-р-раҳим. Имруз, 12 майи 2020, банда ба қароре омадам, ки саҳнаи калон ва ҳунари овозхониро тарк намоям. Қарорам қатъист. Аз ҳама азизону ҳамкасбон ва мухлисон ташаккур мекунам. Дар ин муддати умр аз нафароне, ки озорашон додам бисер узр металабам. Умед дорам, ки дар моҳи шарифи Рамазон ва даҳаи магфират маро мебахшед. Боқӣ АЛЛОҲ нигоҳбонатон, ОМИН.{{охири иқтибос|сарчашма=&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1812912065512405&amp;id=100003808869359|title=Қарори қатъи фаъолияти овозхонии Қурбоналӣ Абдуллоев дар саҳифаи Фейсбук|author=Курбонали Абдуллоев|website=www.facebook.com|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-01-11}}&lt;/ref&gt;}}

=== Сурудҳо ===
* Алвидоъ (бо [[Лола Азизова]])
* Қишлоқаки ман
* Модар
* Соқиё маро дарёб (бо [[Бунафша Шокирова]]
* Куҷо меравӣ азизам
* Хаёли хом
* Хоки Ватан
* Ёри вафодор (бо [[Лола Азизова]])
* Рақси гулҳо
* Бибӯсам
* Худо ҳофиз (бо [[Нигина Амонқулова]])
* Шоҳдухтари сомонӣ
* Сари зулф
* Эй ёре (бо [[Муҳаррама Шарипова]])
* Нимроҳ
* Туро хоҳам (бо [[Ҳанифа Қурбонова]])

== Беморӣ ва даргузашт ==
Қурбоналӣ Абдуллоев рӯзи 11 январи 2021 дар 56-солагӣ дар Душанбе даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/31041894.html|title=Қурбоналӣ Абдуллоев, овозхони шинохтаи тоҷик даргузашт|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-01-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/culture/20210111/1032604265/Darguzashti-ovozkhon-urbonal-Abdulloev--giriftori-koronavirus-bud-aksu-video.html|title=Даргузашти овозхон Қурбоналӣ Абдуллоев: &quot;ӯ гирифтори коронавирус буд&quot;- видео|website=Sputnik Tajik|lang=tg|accessdate=2021-01-11}}&lt;/ref&gt; Бархе аз расонаҳо бо такя ба манбаъҳои худ гуфтаанд, ки овозхон чанд вақти ахир дар Беморхонаи сироятӣ, воқеъ дар маҳаллаи 102-юми шаҳри Душанбе, бистарӣ буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/11/darguzashti-ovozhoni-sarshinos-%d2%9burbonal%d3%a3-abdulloev/|title=Даргузашти овозхони саршинос Қурбоналӣ Абдуллоев {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2021-01-11}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

== Пайвандҳо ==
* {{Facebook|100003808869359}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>gpdjyw9tlwcq3uqfw64phze705xhxx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хуршед Низомӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278453</id>
    <revision>
      <id>1488059</id>
      <parentid>1395168</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7163" sha1="bjdzkoeldl9rwxz8jk9whqs7lmw60k7" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Хуршед Низомов
|номи аслӣ            = Хуршед Музаффарович Низомов
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 11.10.1967
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}} [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               = {{Парчам|Тоҷикистон}}  
|касб                 = [[мусиқишинос]], [[навозанда]]
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|мукофотҳо            = медали «Хидмати шоиста» (2007) «Аълочии фарҳанги ҶТ» (2001)
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}

'''Хуршед Низомов''' (''Низомов Хуршед Музаффарович''; зод. 11 октябри 1967, [[Душанбе]]) — мусиқишинос, найнавоз, ҳунарманди аркестри созҳои халқӣ. Узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон (2014). 

== Зиндагинома ==
Хуршед Низомов соли 1986 Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе,  соли 1989 Консерваторияи давлатии Тошканд  ва 1993 [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон|Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро]] хатм кардааст. 

== Корнома ==
Соли 1986 ҳунарманди оркестри созҳои миллии назди Кумитаи давлатии телевизион ва радиошунавоии ҶШС Тоҷикистон, солҳои 1993—1999 ҳунарманди Оркестри эстрадии «Гулшан», солҳои 1999—2008 омӯзгори Коллеҷи санъати ба номи А. Бобоқулови шаҳри Душанбе, солҳои 2008—2009 мутахассиси пешбари раёсати рушди муассисаҳои фарҳангӣ-фароғатӣ ва ҳунарҳои мардумии Вазорати фарҳанг, солҳои 2009—2011 сардори шуъбаи илм ва муассисаҳои таълимии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2011—2013 роҳбари дастгоҳи КИ ҲХДТ дар ноҳияи Шоҳмансур, омӯзгори Коллеҷи санъати ба номи А. Бобоқулови шаҳри Душанбе, солҳои 2013—2014 муовини роҳбари Маркази таблиғот ва таҳлилии Дастгоҳи Кумитаи Иҷроияи Марказии ҲХДТ, соли 2014 муовини роҳбари Маркази таблиғот ва таҳлилии Дастгоҳи Кумитаи Иҷроияи Марказии ҲХДТ, солҳои 2014—2015 сардори раёсати рушди муассисаҳои фарҳангӣ-фароғатӣ ва ҳунарҳои мардумии Вазорати фарҳанг, солҳои 2015—2017 сардори шуъбаи идоракунии корҳо ва назорати Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 2017&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2017/05/01/intihobi-raisi-navi-ittifo%d2%9bi-o%d2%b3angsozoni-to%d2%b7ikiston/|title=Интихоби раиси нави Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон|website=asiaplus.news|date=2017-05-01|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-03-13}}&lt;/ref&gt;—2020 раиси Иттифоқи композиторони Тоҷикистон, солҳои 2020—2014 директори Маъмурияти ҷалби дастаҳои ҳунарӣ ва мусиқӣ барои барномаҳои телевизион ва радиои Кумитаи телевизион ва радиои назди ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Аз соли 2024 сардори раёсати рушди муассисаҳои фарҳангӣ-фароғатӣ ва ҳунарҳои мардумии Вазорати фарҳанг Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

== Фаъолияти илмӣ ==
Солҳои 2008-2011 дар аспирантураи кафедраи таърих ва назарияи мусиқии [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон]] таҳсил намуда, вобаста ба созҳои миллии тоҷик рисолаҳои мусиқӣ оид ба созҳои миллии тоҷик, ҳунари созтарошӣ, таърихи ташаккули аввалин дастаҳои касбии ҳунарӣ ва муассисаҳои таълимии соҳаи фарҳангу санъат дар ҷумҳурӣ ва инкишофи санъати касбии тоҷик китобу маҷмӯаҳо ва мақолаҳоро таълиф намудааст.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[[Ҷӯрахон Обидпур|Обидпур Ҷ.]] Луғатномаи тафсирии мусиқӣ / зери назари Б.Қобилова. – Душанбе: Аржанг, 2019. – С. 259-260 – 480 с. ISBN 978-999-47-43-90-2 {{ref-tg}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо == 
Хуршед Низомов  бо нишони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон» (2001), медали «Хидмати шоиста» (2007), рутбаи тахассусии «Мушовири хидмати давлатӣ дараҷаи 2» қадр шудааст.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

== Осор ==

* Х. Низомов. Созҳои миллии тоҷик ва ҳунари созтарошӣ. – Д.: [[СИЭМТ]], 2012. – 158 с.
* Х. Низомов. Нақши занон дар таҳкими Ваҳдати миллӣ. – Д.: Шарқи озод, 2013
* Х. Низомов. Амалияи таблиғотӣ дар фаъолияти ҳизбӣ. – Д.: Шарқи озод, 2013
* Х. Низомов. Интихобот ва истифода аз технологияи муосир. – Д.: Шарқи озод, 2014
* Х. Низомов. Созшиносӣ. – Д.: Адиб, 2016.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мусиқишиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>bjdzkoeldl9rwxz8jk9whqs7lmw60k7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раҳнавард Зарёб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285404</id>
    <revision>
      <id>1488176</id>
      <parentid>1441070</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5920" sha1="806uxm03zj9zg4w19ac954eotb625ee" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Аъзам Раҳнаварди Зарёб''' ({{lang-fa|رهنورد زریاب}}; [[1944]], [[Кобул]], [[Афғонистон]] — [[4 декабр]]и [[2020]], ҳамон ҷо) — {{рӯзноманигор|Афғонистон}}, муҳаққиқ, муҳаррир, {{нависанда|Афғонистон}}, {{тарҷумон|Афғонистон}}, мунаққиди афғонистонӣ.

== Зиндагинома ==
Раҳнаварди Зарёб соли 1944 дар Кобул таваллуд шудааст. Падари ӯ аҳли Ғазнӣ ва модараш аз шимоли Афғонистон буд. Баъди хатми литсейи Ҳабибия, факултаи адабиёт ва улуми башарии [[Донишгоҳи Кобул]] ва адои хидмати ҳарбӣ дар Вазорати иттилоот ва фарҳанги Афғонистон кор кард ва муддати як сол дар донишгоҳи Велзи ‒ Англия ба омӯзишу таҳқиқ пардохт. Дар замони Инқилоби Савр (1978) бознишаста шуд ва баъди он раиси ИН Афғонистон интихоб гардид. Дар даврони ҳукумати Толибон ба Фаронса ҳиҷрат кард, аммо пас аз суқути ин ҷунбиш ба Кобул баргашт ва то соли 2004 мушовири аршади Вазири иттилоот ва фарҳанги ҶИА ва баъдан сардабири фаслномаи «Ориёно» таъйин гардид.

Дар замони ҳукумати аввали [[Ҳомид Карзай]] муддате мушовири вазорати иттилоот ва фарҳанги Афғонистон буд, ки баъдҳо ба истеъфо рафт. Солҳои ахир дар гуруҳи расонаҳои «Тулуъ» ба унвони виростор ё муҳаррири бахши забон буд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/12/11/darguzashti-ra%d2%b3navardi-zaryob-navisandai-purovozai-af%d2%93oniston/|title=Даргузашти Раҳнаварди Зарёб, нависандаи пуровозаи Афғонистон|author=|website=asiaplus.news|date=2020-12-11|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-01-20}}&lt;/ref&gt;.

== Хонавода ==
Ҳамсари Раҳнаварди Зарёб [[Спужмай Зарёб]] ҳам аз нависандаҳои номдори Афғонистон аст. Онҳо се фарзанд доранд ва хонаводашон дар Порис зиндагӣ мекунад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эҷод ==
Раҳнаварди Зарёб адиби ҳикоянавис аст. Аввалин маҷмӯаи ҳикояҳояш «Овозе аз миёни қарнҳо» (1983) баргузидаи навиштаҳои пешазинқилобии ӯро дар бар мегиранд. Ҳикояҳои давраи аввалааш бештар зери таъсири асарҳои Муҳаммади Ҳиҷозӣ (адиби эронӣ) эҷод шудаанд. Аммо тадриҷан сабки хосси нигориши Раҳнаварди Зарёб, ки диди амиқ ба ҷаҳони ботини инсон тавъам бо тасвири воқеияти зиндагист, ба миён омад. Дар ин давра Раҳнаварди Зарёб аз Ф. Достоевский, Л. Толстой, Содиқ Ҳидоят ва ғ. илҳом гирифтааст. Соли 1983 нашриёти «Радуга»-и Маскав маҷмӯаи ҳикояҳои ӯро ба забони русӣ ба нашр расонд. Муаллифи ҳашт маҷмӯаи ҳикояҳо (достони кӯтоҳ), се роман — «Гулнор ва оина» (2003), «Чоргирди қало гаштам» (2010) ва «Шӯрише, ки одамизодагону ҷонваракакон барпо карданд!» (2011), маҷмӯаи мақолоти таҳқиқотӣ-публитсистии «Чиҳо, ки навиштем!» (Теҳрон, 2003), нигорише оид ба рӯйдодҳои Афғонистон аз Инқилоби Савр то суқути Толибон бо номи «Даври қамар» (Кобул, 2013). Тарҷума ва мақолаҳои публитсистиашро бо тахаллусҳои Зар ва Ноб нашр кардааст. Ҳикояҳои Раҳнаварди Зарёб ба забонҳои олмонӣ, булғорӣ, ҷопонӣ тарҷума ва нашр шудаанд. Чанд ҳикояи ӯ дар матбуоти даврии Тоҷикистон низ ба табъ расидааст.

Зарёб аз пуркортарин нависандаҳои солҳои ахири Афғонистон дониста мешавад, ки садҳо достону роман навиштааст. Бархе аз достонҳои кӯтоҳи ӯ дар маҷмӯаҳои «Овозе аз миёни қарнҳо», «Марди кӯҳистон», «Дӯсте аз шаҳри дур» ва «Нақшҳову пиндорҳо» чоп шудаанд.

== Беморӣ ва даргузашт ==
Раҳнаварди Зарёб 10 декабри соли 2020 бар асари бемории куруно&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30995110.html|title=Даргузашти Раҳнавард Зарёб, донишманд ва нависандаи пуровозаи Афғонистон|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-01-20}}&lt;/ref&gt; даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Зарёб|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}</text>
      <sha1>806uxm03zj9zg4w19ac954eotb625ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беҳрӯз Зеваров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286477</id>
    <revision>
      <id>1487965</id>
      <parentid>1438684</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10186" sha1="oswrama5n01i321calkdmmdiue1q8pt" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Беҳрӯз (Ҳамном)| Беҳрӯз}}
{{Ҳамнасабҳо |Зеваров (Ҳамнасаб)|Зеваров}}
{{Мусиқидон
| замина = 
| ном = Беҳрӯз Зеваров
| номи аслӣ = 
| тасвир = 
| бар = 
| тавсифи тасвир = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| номи пурра = Зеваров Бехруз Хушачинович
| таърихи таваллуд = 20.05.1989
| зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт = 
| маҳалли даргузашт = 
| солҳои фаъолият = 
| кишвар = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| касб = {{продюсер}}, {{соҳибкор|Тоҷикистон}}
| навъи садо = 
| асбоб = 
| сабк = 
| номи мустаъор = 
| гурӯҳ = 
| ҳамкорӣ = 
| ношир = 
| ҷоизаҳо = [[Ҷоизаҳои муаллифони YouTube]] (Тугмаи нуқрагӣ, Тугмаи тиллоӣ)
| викианбор = 
| викитека = 
| вебгоҳ = http://www.zevarov.com
}}
'''Беҳрӯз Зеваров''' (''Зеваров Бехруз Хушачинович''; тав. [[20 май]]и [[1989]], [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[продюсер]], [[соҳибкор]] ва муҳаққиқи шоу-бизнеси тоҷик. Бунёдгузори лейбли мусиқии «Tamoshow».

== Зиндагинома ==
Беҳрӯз Зеваров 20 майи соли 1989 дар хонаводаи омӯзгор ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://zevarov.com/|title=Биография Бехруза Зеварова|author=|website=Бехруз Зеваров — Официальный сайт|date=|publisher=zevarov.com|lang=ru|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt;. Дар хонаводаш, Беҳрӯз ҳамеша аз назари истиқлол ва шуғл фарқ дошт. Ӯ ба унвони хонандаи аълохон якбора аз синфи сеюм ба синфи панҷум «парид»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2016/08/20/pyat-molodyh-tadzhikov-kotorye-vsego-dobilis-sami/|title=Пять молодых таджиков, которые всего добились сами|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=Новости Таджикистана ASIA-Plus|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt; ва литсейи президентиро дар 9 сол хатм карда, дар 15 солагӣ донишҷӯи [[Донишгоҳи техникии Тоҷикистон]] шуд, ки онро бо дарёфти тахассуси «муҳандис-барномасоз» бо муваффақият ба поён расонд&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Дар 18-солагӣ, ки донишҷӯи соли чоруми донишгоҳ буд, раҳбарии ширкати байнулмилалии «Евразийская Медиа Компания»-ро ба зимма дошт, ки ба хадамоти таблиғоти базаргонӣ дар расонаҳои Тоҷикистон машғул буд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/24651398.html|title=Беҳрӯз Зеваров ва &quot;Асрори шоу-бизнеси тоҷик&quot;|author=|website=Радиои Озодӣ|date=2012-07-20|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt;.

Аз соли 2008 то соли 2011 ба ҳайси Директори генералии «Евразийская Медиа Компания» фаъолият намудааст ва соли 2011 ба он монанд ширкатеро таҳти унвони «Топ Медиа» ба роҳ андохт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Ӯ ҳамчунин ширкати нашри мусиқии «Tamoshow»-ро бунён ниҳод, ки зери назари он ҳунармандон натанҳо аз Тоҷикистон, балки ба таври куллӣ аз Осиёи Миёна кор мекунанд. Ба ибтикори ӯ, сар аз соли 2014, ҳарсола ҷоизаи мусиқии «Tamoshow Music Awards» дар пойтахти Тоҷикистон баргузор ва ба дурахшонтарину боистеъдодтарин ҳунармандони кишвар эъто мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-behruz-zevarov.html|title=Бехруз Зеваров – биография, фото, путь к успеху, награды 2021|website=Uznayvse.ru|lang=ru|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt;.

== Таҳқиқ дар шоу-бизнес ==
Беҳрӯз Зеваров дар Тоҷикистон ба унвони муҳаққиқи шоу-бизнес шинохта мешавад. Ӯ дар ин замина китоберо ба унвони «Асрори шоу-бизнеси тоҷик» дар соли 2012 ба нашр расонидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1343034360|title=Бехруз Зеваров написал книгу Тайны таджикского шоу-бизнеса|author=|website=centrasia.org|date=2012-07-23|publisher=CentrAsia|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt;, ки он дар бораи нозукиҳои шоу-бизнеси Тоҷикистон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, аз ҷумла барои чи тавр «ситора» шудан, чи будани нақши продюсер дар ин марҳала ва аз зиндагиву кори овозхонони тоҷик қисса мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/interview-with-behruz-zevarov/27859564.html|title=“Оиша” – таронаи нахустини Беҳрӯз Зеваров. ВИДЕО|author=|website=Радиои Озодӣ|date=2016-07-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt;.

== Бозӣ дар филм ==
Беҳрӯз Зеваров нақши соҳибкор Сардорро дар филми «Ишқ, пул, #Душанбе» бозидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newreporter.org/tj/2020/10/10/ishq-pul-dushanbe-silsilafilmi-xalqii-tojikjj-dar-youtube/|title=“Ишқ, пул, #Душанбе: Силсилафилми халқии тоҷикӣ дар YouTube|author=Нурангез Рустамзода|website=newreporter.org|date=2020-10-10|publisher=Хабарнигори муосир|lang=tg|accessdate=2021-02-10|archivedate=2020-11-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125105343/https://newreporter.org/tj/2020/10/10/ishq-pul-dushanbe-silsilafilmi-xalqii-tojikjj-dar-youtube/}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти ҷамъиятӣ ==
Дар соли 2013 Комиссияи Федератсияи сулҳи саросарии Созмони Милали Муттаҳид Беҳрӯз Зеваровро ба унвони «Сафири сулҳ» пазируфт.

== Ҷоизаҳо ==
Беҳрӯз Зеваров барандаи ҷоизаи озмуни «ТОП 50»-и [[радиои «Ватан»]] ва яке «50 фарди хушсалиқа дар Душанбе»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/arts/2011/12/111226_l16_tj_entertainment|title=برنامه تفریحی تاجیکی|author=|website=BBC News فارسی|date=2011-12-26|publisher=|lang=fa|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt; дар соли 2011 интихоб шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://top50.tj/index.php/main/profile/87|title=Премия «ТОП-50»: Бехруз Зеваров|author=|website=top50.tj|date=|publisher=ТРК «Ватан»|accessdate=2021-02-10}}&lt;/ref&gt;. Ӯ ҳамчунин барандаи ҷоизаи «Суруди сол» — дар бахши «Продюсери беҳтарин» (2011), унвони «Падидаи сол» аз Медиа Алянси Тоҷикистон (2012) ва ҷоизаи «Asia Star Awards» барои саҳми хос дар фарҳанги Осиёи Марказӣ (2016) мебошад.

Тугмаи тиллоии ҷоизаи YouTube Creator мукофотест, ки YouTube ба эҷодкунандагони мундариҷа барои расидан ба як миллион муштарӣ дар каналашон медиҳад. Беҳрӯз Зеваров моҳи майи соли 2022 ин ҷоизаи бонуфузро ба даст овард ва ин хабарро дар Instagram бо пайравони худ нақл кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cdv3isGqdss/|title=Instagram|author=instagram.com/zevarov}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|zevarov.com}}
* {{Cite web|url=https://aboutan.ru/muzyka/behruz-zevarov.html|title=Бехруз Зеваров: биография, фото, личная жизнь|website=AboutAn|date=2020-06-02|lang=ru|accessdate=2021-02-10}}
* {{Cite web|url=http://time.tj/articles/behruz-zevarov-o-svoih-sekretah-uspeha-i-o-tom-kak-najti-sebya-v-zhizni/|title=Бехруз Зеваров о своих секретах успеха и о том, как найти себя в жизни|author=|website=TIME.TJ|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2021-02-10}}
* {{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/1608|title=Бехруз Зеваров: «Когда делаешь то, что любишь - это свобода»|author=Вечёрка|website=Вечёрка|date=2012-01-04|publisher=|lang=ru|accessdate=2021-02-10}}
* {{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/country/20180926/1026912823/pevets-bekhruz-zevarov-dvornik-dushanbe.html|title=Певец Бехруз Зеваров стал &quot;дворником&quot; ради чистоты в Душанбе|website=tj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2021-02-10}}{{Пайванди мурда|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҷоизадорони муаллифони YouTube аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи техникии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>oswrama5n01i321calkdmmdiue1q8pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исмоил Назрӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287092</id>
    <revision>
      <id>1488040</id>
      <parentid>1397175</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5111" sha1="03szps144ynosvwgsylm7482rl59je7" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|ном                  = Исмоил Назрӣ
|замина               = овозхон
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = Назриев Исмоил Абдуллоевич
|таърихи таваллуд     = 22.02.1951
|таърихи даргузашт    = 
|зодгоҳ               = деҳаи [[Рузвай]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Дарвоз}}, [[ВАКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]] 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 1988 — то ҳол
|кишвар               = {{Парчам|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[овозхон]]
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = медали «Хидмати шоиста» &lt;br&gt; [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] (2021) &lt;br&gt; [[Ҳофизи халқии Ӯзбекистон]] (2024)&lt;ref&gt;https://asiaplus.news/tg/2024/04/18/az-yulduz-usmonova-to-fur%d2%9bati-said-ta%d2%9bdimi-unvoni-%d2%b3ofiz-va-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikistonu-%d3%afzbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar/&lt;/ref&gt;.
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}
'''Исмоил Назрӣ''' (''Назриев Исмоил Абдуллоевич''; [[22 феврал]]и [[1951]], деҳаи Рузвайи [[ноҳияи Дарвоз]], [[ВАКБ]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[овозхон]] ва [[оҳангсоз]]и тоҷик. [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] (2021)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20210818/ovozhonho-unvon-giriftand-saidzoda-sohiba-alovatov-nazriev-1041719219.html|title=Овозхонҳо унвону мукофот гирифтанд: аз Саидзода то Соҳиба ва Аловатову Назриев - аксҳо|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2021-08-18|lang=tg|accessdate=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;, [[Ҳофизи халқии Ӯзбекистон]] (2024)&lt;ref&gt;https://asiaplus.news/tg/2024/04/18/az-yulduz-usmonova-to-fur%d2%9bati-said-ta%d2%9bdimi-unvoni-%d2%b3ofiz-va-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikistonu-%d3%afzbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar/&lt;/ref&gt;. Фарзанди бузурги [[Абдуллоҳ Назрӣ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/25672705.html|title=Исмоил Назрӣ, фарзанди аршади Абдулло Назрӣ|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-02-22}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Фориғуттаҳсили факултаи филологияи тоҷики Институти давлатии педагогии Душанбе (1973) аст. Баъди анҷоми таҳсил дар ҳамин ҷо ба таълими шогирдон шуғл варзида, инчунин роҳбарии дастаи ҳаваскорони донишкадаро ба зимма гирифт. Бо ибтикораш дар ин боргоҳи маърифат клуби ҳунарии «Наргис» таъсис ёфт, ки миёни дастаҳои ҳунарии макотиби олии ҷумҳурӣ соҳиби мақом гардид, баъзе аз дастпарваронаш ба саҳнаи баланди касбӣ баромадаанд. Дар ин миён лаҳзае аз суруд канор наҷустааст. Асосан аз осори классикон суруд интихоб карда, пайрави равия, усул ва мактаби падараш Абдулло Назриев мебошад. Бо таъсиси Консерваторияи миллии Тоҷикистон (соли 2004) номрафта дар ин ҷо ба сифати устоди кафедраи овозхонии анъанавӣ фаъолияташро шурӯъ намуд, чанд соли охир муовини ректори ҳамин боргоҳи ҳунар аст.

== Сафарҳо ==
Борҳо ҳамроҳи дигар ҳунармандон ба ҷамоҳири собиқ шӯравӣ, инчунин Афғонистон, Ҳонконг ва дигар давлатҳо сафар кардааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бо медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>03szps144ynosvwgsylm7482rl59je7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раҳмондӯсти Қурбониён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287489</id>
    <revision>
      <id>1488156</id>
      <parentid>1318270</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7915" sha1="i3wun6cf8h0jfjqjjxxbbob7zu532ir" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Раҳмондӯсти Қурбониён
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Раҳмондӯсти Қурбониён.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = Раҳмондӯсти Қурбониён дар филми «[[Сафари ҳавоӣ]]», соли 2015 
|ном ҳангоми таваллуд = Раҳмонқул Қурбонов
|таърихи таваллуд     = 08.03.1944
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Қизилмазор|ноҳияи Темурмалик}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 06.03.2021
|маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[ҳунарпеша]]и театр ва синамо, ҳаҷвнигор
|солҳои фаъолият      = 1964—2021
|самт                 = 
|ҷоизаҳо            = {{(!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}} [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] ([[1996]])
{{!)}}
{{(!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}  [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2002) 
{{!)}}
|imdb_id              = 7304048
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}
'''Раҳмондӯсти Қурбониён''' (''Раҳмонқул Қурбонов''; [[8 март]]и [[1944]], [[Кангурт (деҳа, н. Темурмалик)|деҳаи Кангурт]], [[ноҳияи Қизилмазор]] — [[6 март]]и [[2021]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[ҳунарпеша]]и театр ва синамо, когардон ва ҳаҷвнигори саршиноси тоҷик. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (1996), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2002).

== Зиндагинома ==
Раҳмондӯсти Қурбониён 8 марти соли 1944 дар деҳаи Кангурти ноҳияи Қизилмазор (ҳоло Темурмалик) ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёна, соли 1960 ба студияи актёрии назди Театри академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ, ки бо номи асосгузори театри касбии тоҷик Ефим Исаевич Мителман ҳамчун «Студияи Мителман» маъруф аст, дохил гардид ва дар соли 1964 онро хатм кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/10855-hunarpeshae-ki-uro-hama-meshinosand.html|title=Ҳунарпешае, ки ӯро ҳама мешиносанд|author=Ҳотами Ҳомид|website=www.ruzgor.tj|date=2014-03-19|publisher=«Рӯзгор»|accessdate=2021-03-07}}{{Пайванди мурда|date=June 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Соли 1974 ба Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода дохил гардида, нозукиҳои касби коргардониро аз худ намуд.

== Фаъолияти корӣ ==
Соли 1964 ба Театри халқии ноҳияи Москва ба кор рафт. Солҳои 1967—1969 роҳбари бадеии Хонаи маданияти шаҳраки Фархор, 1971—1988 роҳбари бадеии театри халқии ноҳияи Ҳамадонӣ, 1969—1970 ҳунарпешаи Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Кӯлоб, 1989—1991 коргардони ансамбли фолклорӣ-этногарафии «Ганҷина»-и Филармонияи давлатии Тоҷикистон, 1992—2010 ҳунарпеша ва коргардони Театри намунавии минётурии «Оина» буд.

Солҳои 2010—2012 ба ҳайси коргардони дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намуда, барномаҳои хурду бузургҳаҷми хеле ҷолиби онҳоро барои ширкат дар ҷашнҳои миллӣ ва байналмилалӣ (Истиқлоли давлатӣ, Наврӯз ва ғайраҳо) таҳия намудааст.

Ӯ минбаъд ба ансамбли «Наврӯз»- и Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба кор гузашт ва роҳбарии ансамблро бар уҳда дошт.

== Эҷод ==
Доманаи эҷодаш фарох аст, дар зиёда аз сад саҳнача, спектаклҳои театрию телевизионӣ нақшҳои гуногун бозидааст, дар хондани сурудҳои ҳаҷвӣ ва бадеҳа, тақлид истеъдоди баланд дошт.

=== Синамо ===
Раҳмондӯсти Қурбониён аз солҳои аввали донишҷӯйӣ ба синамо рағбати беандоза дошт. Соли 1962 дар филми «[[Коваи оҳангар (филм)|Коваи оҳангар]]»-и [[Борис Кимёгаров]] нақши нахустини худро иҷро намуда буд.

Дар филмҳои «[[Братан (филм)|Братан]]» ва «[[Қош ба қош]]»-и [[Бахтиёр Худойназаров]], «[[Ситораҳои сари танӯр]]»-и [[Сайф Раҳимзоди Афардӣ]], «[[Сароби биҳишт]]»-и [[Юнус Юсуфов]], «[[Муҳаббат (филм)|Муҳаббат]]»-и [[Умед Мирзоширинов]], «[[Пуштаи хандақпеч]]» ва «[[Баҳори як кӯча]]»-и [[Саидҷон Қодирӣ]], «Баррачаи хаёлӣ»-и [[Абдулҳай Зокиров]], «[[Сазои вафо]]»-и [[Муҳаммадрабӣ Исмоилов]], «[[Чарх (филм)|Чарх]]»-и [[Шаҳзод Раҷабов]], «[[Сафари ҳавоӣ]]»-и [[Далер Раҳматов]] ва чандин филмҳои дигар нақш бозидааст.

== Даргузашт ==
Раҳмондӯсти Қурбониён рӯзи 6 марти соли 2021&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/03/06/darguzashti-%d2%b3a%d2%b7vnigori-shinohta-ra%d2%b3mond%d3%afsti-%d2%9burboniyon-dar-77-solag%d3%a3/|title=Даргузашти ҳаҷвнигори шинохта Раҳмондӯсти Қурбониён дар 77-солагӣ|website=asiaplus.news|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-03-07}}&lt;/ref&gt; бар асари бемории саратони рӯда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/31137024.html|title=Раҳмондӯсти Қурбониён, ҳаҷвнигору ҳунарпешаи шинохтаи тоҷик даргузашт|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-03-07}}&lt;/ref&gt; дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/Tajikistan/20210306/1032957691/Rahmondust-kurboniyon-darguzasht.html|title=Ду рӯз пеш аз зодрӯз: ҳунарманди шинохта Раҳмондӯсти Қурбониён ҳам даргузашт|website=Sputnik Tajik|lang=tg|accessdate=2021-03-07}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.</text>
      <sha1>i3wun6cf8h0jfjqjjxxbbob7zu532ir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Домулло Ҳикматуллоҳи Тоҷикободӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288494</id>
    <revision>
      <id>1488158</id>
      <parentid>1457965</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:52:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8314" sha1="0fi0zq5uy4xe182yoplmv7dve3t7lqf" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом
 |ном                  = Домулло Ҳикматуллоҳ
 |номи аслӣ            = Домулло Ҳикматуллоҳ ибни Фатҳуллоҳи Қаротегинӣ
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |зодрӯз               = 1941
 |зодгоҳ               = деҳаи Ғилмон, {{Зодгоҳ|Қаротегин|ноҳияи Тоҷикобод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |табаият              = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |шаҳрвандӣ            = 
 |таърихи даргузашт    = 13.04.2021
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|ноҳияи Тоҷикобод}}, [[Тоҷикистон]]
 |падар                = Фатҳуллоҳи Қаротегинӣ
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 
 |пеша                 = ориф, донишманди исломӣ
 |ҷоизаҳо              = 
 |соядаст              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Домулло Ҳикматуллоҳ ибни Фатҳуллоҳи Қаротегинӣ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sadoimardum.tj/minta-a-o/nt/uvvati-ar-millat-az-am-iyat-ast/|title=Қуввати ҳар миллат аз ҷамъият аст|author=Ҷ. Наботов, А. Мӯсоев|date=2013-07-01|publisher=«Садои мардум»|lang=tg|accessdate=2021-04-14|archivedate=2021-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210414121404/http://sadoimardum.tj/minta-a-o/nt/uvvati-ar-millat-az-am-iyat-ast/}}&lt;/ref&gt; (''Ҳикматуллоҳ Фатҳуллоев,'' маъруф ба '''Домулло Ҳикматуллоҳи Тоҷикободӣ'''; [[1941]], деҳаи Ғилмон, [[Қаротегин]] — [[13 апрел]]и [[Соли 2021|2021]], [[ноҳияи Тоҷикобод]], [[Тоҷикистон]]) — ориф, рӯҳонии саршинос ва донишманди маъруфи исломӣ.

== Зиндагинома ==
Ҳадятуллоҳ Ҳабӣбуллоев маъруф ба Домулло Ҳадятуллоҳи Тоҷикободӣ соли 1991 дар деҳкадаи Ғилмони водии Қаротегин дар хонаводаи деҳқон ба дунё омадааст. Модарашон тоҷикӣ асил ва илмдӯст буда, ҳама фарзандонро ба хондан ва донистани ахлоқи шаръӣ тарғиб менамуд. Домулло Ҳадятуллоҳ таълими ибтидоии мазҳабиро назди бибиаш, яъне назди Модарашон гирифтаааст.

Худи домулло дар бораи оғози таълимоти динияш мегӯяд: {{аввали иқтибос}}«Ин фақир назди ҷаддаи , дар хурдсолӣ хондани Қуръон ва саводхонии форсиро таълим гирифта будам. „Чаҳоркитоб“, „Каримо“, „Панҷганҷ“, девони Ҳофиз ва дигар китобҳоро мехондам…».{{охири иқтибос|сарчашма=}}

Дар соли 1952 хонаводаи эшон ба вилояти Қӯрғонтеппа кӯчидаанд ва онҷо таълимоти диниро дар даврони Шӯравӣ дар назди Мулло Неъматуллоҳ, Домулло Ҷӯрабеки Ғармӣ, Домулло Назрӣ, Домулло Хӯҷаи Кӯлобӣ, Домулло Шералии Андиҷонӣ гирифтааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/famous-cleric-called-to-obey--country-leaders/26603933.html|title=Домулло Ҳикматуллоҳ: “Итоат аз подшоҳ амри воҷиб аст”|website=Радиои Озодӣ|date=2014-09-24|publisher=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-04-14}}&lt;/ref&gt;.

Домулло Ҳикматуллоҳ илми худро назди [[Мавлавии нӣ]] комил мегардонад ва китобҳои «Тафсири Ҷалолайн», «Тафсири Байзовӣ», «Саҳеҳи Бухорӣ», «Саҳеҳи Муслим», «Мишкоту-л-масобеҳ», «Мухтасару-л-маъонӣ», «Шамсия бо шарҳи Қутбӣ» ва «Сулламу-л-улумӣ ва таҳзиб бо Шарҳи Абдуллоҳи Яздӣ», «Ҳикмату-л-айн», «Ал-қонун фӣ-т-тиб», «Китоби Уқлидус», «Хулосату-л-ҳисоб», «Унвону-л-баён», «Адабу-д-дунё ва-д-дин», «Мақомоти Замахшарӣ», «Мақомоти ҳарирӣ», «Гулистон», «Бӯстон», «Шабистон», «Ахлоқи Ҷалолӣ», «Чаҳор унсур», «Қасоиди фуюз» ва дигар рисолаҳои илмиро аз худ мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20210414/sharhi-hol-hikmatulloh-domullo-prezident-1038427629.html|title=Ҳолномаи домулло Ҳадятуллоҳӣ Тоҷикободӣ: рӯҳоние, ки президент ба хабаргириаш мерафт|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2021-04-14|lang=tg|accessdate=2021-04-14}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2024 Домулло Ҳадятуллоҳ бо тавсияи устодаш Мавлавии Тоҷикистонӣ  ба[[ноҳияи Куйбишев]] меравад, то пас аз дарёфти «илми зоҳир» назди [[Эшони Абдурраҳмонҷон]] аз «илми ботин» низ бархурдор гардад.

Дар ин бора Домулло Ҳикматуллоҳ мегӯяд: {{аввали иқтибос}}«Ҳазрати Мавлавӣ фармуданд, баъд аз дарёфти улуми зоҳирӣ ба улуми маънавӣ бояд пардозӣ ва ба ҳузури саросар нур Ҳазрати Эшони Абдураҳмон ибни Эшони Порсохоҷа рафта, адаби хидмат ба ҷой орӣ. Муддате ба хидмат мерафтем ва баракати суҳбат дарёфтем ва ба дуои хайр ва баракату назри покон ноил гардидем».{{охири иқтибос|сарчашма=}}

== Таълифот ==
* «Изохату-ш-шубҳа ан даови-ш-ширк ва-л-бидъа»,
* «Файзи зиёрат бо ёди Пайғамбар салаллоҳу алайҳи ва саллам»,
* «Хақиқати баён дар баёни хақиқати Нӯъмон»,
* «Асъофу-л-аҳноф фи-л-хаҷҷи ва-л-иътимор бимашраби-л-аслоф»,
* «Пандномаи ҳазрати Мавлавӣ Муҳаммадҷон ал-Қорӣ алайҳи раҳмату-л-борӣ»,
* «Сайри ибрат дар аҳди гул», «Ҷавшани амон аз даврони шамшери буррон»,
* «Ашъори Домулло Ҳикматуллоҳи Тоҷикободӣ»,
* «Ақидаи салима»,
* «Ҷавшани амон аз даврони шамшери буррон».

== Даргузашт ==
Домулло Ҳикматуллоҳ соати 11 шаби 13 апрели соли 2021 дар зодгоҳаш, деҳаи Ғилмони ноҳияи Тоҷикобод бар асари беморӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/04/13/darguzashti-domullo-%d2%b3ikmatullo%d2%b3i-to%d2%b7ikobod%d3%a3-ru%d2%b3onii-sarshinosi-to%d2%b7ikiston-aks/|title=Даргузашти домулло Ҳикматуллоҳи Тоҷикободӣ руҳонии саршиноси Тоҷикистон|author=|date=2021-04-14|publisher=Asia-Plus}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Рӯҳониёни форсизабон]]
[[Гурӯҳ:Орифони мусалмон]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Ходимони динии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>0fi0zq5uy4xe182yoplmv7dve3t7lqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суҳроб Қосимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288856</id>
    <revision>
      <id>1487986</id>
      <parentid>1370022</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6567" sha1="r6ubzhe1x8gv4d86n456a4efj7tk56z" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ}}
'''Суҳроб Қосимов''' ''Қосимов Суҳроб Абдулҳақович''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodagon.com/25846-tavsifi-vazir-az-hizmatoi-surob-osimov-va-4-generali-digar-aks.html|title=Тавсифи вазир аз хидматҳои Суҳроб Қосимов ва 4 генерали дигар (АКС) » Озодагон|website=www.ozodagon.com|accessdate=2021-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210430045728/https://www.ozodagon.com/25846-tavsifi-vazir-az-hizmatoi-surob-osimov-va-4-generali-digar-aks.html|archivedate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;; [[2 сентябр]]и [[1961]], [[ноҳияи Совет]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[16 декабр]]и [[2014]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — генерал-майор&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20020902/217113.html|title=Вооруженные Силы Таджикистана готовы пресечь любое проникновение боевиков на территорию республики|website=РИА Новости|date=2002-09-02|lang=ru|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;, яке аз фармондеҳони маъруфи [[Фронти халқии Тоҷикистон]] замони [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон|ҷанги шаҳрвандӣ]]. Президенти Федератсияи футболи Тоҷикистон (2002—2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cccp.tj/tj/varzish/item/1941-%D2%B7%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D1%81%D3%AF%D2%B3%D1%80%D0%BE%D0%B1-%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BA.html|title=Ҷоми Суҳроб Қосимов дар Норак - СССР - Мо метавонем!|website=cccp.tj|accessdate=2021-04-30|archivedate=2021-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210430050749/http://cccp.tj/tj/varzish/item/1941-%D2%B7%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D1%81%D3%AF%D2%B3%D1%80%D0%BE%D0%B1-%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BA.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2012/01/05/rustami-emomal%d3%a3-prezidenti-fft-intihob-shud/|title=Рустами Эмомалӣ президенти ФФТ интихоб шуд {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;
== Зиндагинома ==
Суҳроб Қосимов 2 сентябри соли 1961 дар ноҳияи Совет ба дунё омадааст. Соли 1968 хонаводаи онҳо ба ноҳияи Данғара кӯч баст ва вай дар соли 1978 мактаби миёнаро хатм кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20141216/1013587114.html|title=Суҳроб Қосимов, собиқ фармондеҳи ФХ даргузашт|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2014-12-16|lang=tg|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;. Замони таҳсил дар мактаби миёна Устоди варзиши тенниси рӯи мизи ИҶШС шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20141216/1013590836.html|title=Жизнь Сухроба Касымова от командира спецназа до главы таджикского футбола|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=2014-12-16|lang=ru|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;. Соли 1980 ба Донишкадаи давлатии омӯзгории ба номи Ленини Маскав дохил шуда, онро соли 1985 хатм кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2014/12/16/general-su%d2%b3rob-%d2%9bosimov-az-olam-darguzasht/|title=Генерал Суҳроб Қосимов аз олам даргузашт|website=asiaplus.news|publisher=Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
То оғози ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон, зиндагии маъмулӣ дошта ва ҳамчун омӯзгор дар мактаб-интернати рақами 3-и шаҳри Душанбе фаъолият мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/former-millitant-group-suhrob-qosimov-died/26746045.html|title=Ҷасади Суҳроб Қосимов ба Данғара интиқол ёфт (ВИДЕО)|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз озодкунии Душанбе аз нерӯҳои мухолифин ахири соли 1992, фармондеҳи гуруҳи таъйиноти махсус дар назди шуъбаи ВКД дар ноҳияи Варзоб таъйин шуд. Моҳи июни соли 1992 ин гурӯҳ ба полки 2-юми фаврии ВКД ҶТ ва моҳи декабри соли 1996 ба бригадаи 1-уми зудамали ВКД Тоҷикистон табдил дода шуд.

== Ҷоизаву орденҳо ==
Бо [[Ордени «Шараф»|ордени Шараф]] ва [[ордени Спитамен дараҷаи I]] қадрдонӣ шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/12/16/suhrob-kasymov-ya-zhaleyu-chto-voeval-protiv-svoih/|title=Сухроб Касымов: Я жалею, что воевал против своих…|website=asiaplus.news|publisher=Новости Таджикистана ASIA-Plus|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;.

== Даргузашт ==
Суҳроб Қосимов субҳи 16 декабри 2014 дар синни 53-солагӣ дар асари беморие тӯлонӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/tajik/news/2014/12/141216_sq_sohrab_qasimov_death|title=Даргузашти фармондеҳи собиқи Ҷабҳаи халқ, Суҳроб Қосимов|website=www.bbc.com|publisher=BBC Tajik/Persian|lang=tg|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;. Ҷасади ӯро ба ноҳияи Данғара, ба ҷое ки манзили падарии ӯ буд бурданд ва дар Мазори Ёхсӯ дафн карданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/26746073.html|title=Сухроб Косимов похоронен в Дангаре (ВИДЕО)|website=Радио Озоди|lang=ru|accessdate=2021-04-30}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>r6ubzhe1x8gv4d86n456a4efj7tk56z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қамчибек Тошиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289005</id>
    <revision>
      <id>1488130</id>
      <parentid>1454737</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6360" sha1="fgwz7n50971jjjir8mi0rd4gt2g5fpo" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}
'''Қамчибек Қодиршоевич Тошиев''' ({{Lang-ky|Ташиев Камчыбек Кыдыршаевич}}; зод. {{Date|27|09|1968|3}}, деҳаи Барфӣ, [[вилояти Ҷалолобод]]) — сиёсатмадор ва арбоби давлатии Қирғизистон, сардори Вазорати ҳолатҳои фавқулоддаи Қирғизистон (2007—2009), вакили собиқи [[Жогорку Кенеш]], раиси ҳизби сиёсии «Ата Журт», ноиби президенти Федератсияи миллии бокси Ҷумҳурии Қирғизистон. Аз моҳи октябри соли 2020 то 10 феврали соли 2026 ӯ роҳбари [[Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Қирғизистон|Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон]] буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/02/10/kamchibek-toshiev-raisi-kdam-i-%d2%9bir%d2%93iziston-az-s%d3%afji-rais%d2%b7um%d2%b3ur-ba-istefo-firistoda-shud/|title=Камчибек Тошиев, раиси КДАМ-и Қирғизистон аз сӯйи раисҷумҳур ба истеъфо фиристода шуд {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2026-02-17}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
Камчыбек Ташиев дар деҳаи Барпии ноҳияи Сузаки вилояти Ҷалолобод таваллуд шудааст.

Соли 1992 Донишгоҳи давлатии Томскро бо ихтисоси муҳандис, химик-технолог хатм кардааст.

Соли [[Соли 1993|1993]] директори ширкати истеҳсолӣ-тиҷоратии «Мээрим-Ай» дар деҳаи Барпии ноҳияи Сузак шуд. Моҳи апрели [[соли 1995]] директори генералии ширкати истеҳсолӣ-тиҷории Томас дар [[Ҷалол-Обод]] таъин карда шуд. Соли 1998 ӯ клуби варзишии Таймурасро назорат мекунад. Аз моҳи июни соли 2000 то [[Соли 2002|2002]] ба ҳайси менеҷери кооперативи кишоварзии «Элет-Кенч» -и Барпӣ кор кардааст. Аз соли 2002 дар дастгоҳи давлатӣ. Соли 2005 вай ба парлумон интихоб шуд.

Дар с. 2007 вазири ҳолатҳои фавқулодда таъин шуд. Дар [[Соли 2009|с. 2009]] ба гапҳояш бо нахуствазир Дониёр Ҳусейнов рост наомад, истеъфо рафт. Бо ҳамин тарз таъсиси ҳукумати навро дар соли 2010 волии Ҷалолобод рад кард. Гурӯҳе таъсис дод, ки суботро дар ҳодисаҳои июнӣ таъмин кард.

Аз соли 2010 то 2013 вакили [[Жогорку Кенеш]] даъвати V.

Дар соли 2011, вай аз ҷониби ҳизби Ата-Журт ҳамчун номзад ба интихоботи президентии [[Қирғизистон]] пешбарӣ шуда буд, пас аз натиҷаҳои интихобот, вай бо гирифтани беш аз 350 ҳазор овоз 2-юмро ишғол кард.

Соли 2014, дар натиҷаи якҷояшавии ҳизбҳои «Ата-Журт» (Қ. Тошиев) ва «Республика» (О.Бабанов), ҳизби «Республика-Ата Журт» таъсис ёфт, ки дар парлумон ҷои 2-юмро ишғол кард, интихобот дар соли 2015 баргузор шуд ва 28 курсӣ дар парлумони кишварро ба даст овард.

16 октябри соли 2020 вай раиси [[Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Қирғизистон|Кумитаи давлатии амнияти миллӣ]] таъин карда шуд&lt;ref&gt;[https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/9738505?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop И. о. президента Киргизии назначил нового главу Госкомитета нацбезопасности]&lt;/ref&gt; .

Оиладор, 5 фарзанд дорад.

== Оила ==
Писари Қамчибек Тошиев Тимурланг соли 2013 бо иттиҳоми ҳамдастӣ дар дуздии чархҳо аз мошинҳо боздошт шуда буд. Баъдтар, парванда бинобар изҳороти ҷониби ҷабрдида, ки нисбати айбдоршаванда даъво надоштанаш баста шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.kg/doc/253393_syna_tashieva_zaderjali_po_podozreniu_v_kraje_koles_s_mashin.html|title=Сына Ташиева задержали по подозрению в краже колес с машин|author=|website=Вечерний Бишкек|date=02.12.2013|publisher=Вечерний Бишкек|lang=русский}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.gezitter.org/society/26240_zakroetsya_li_ugolovnoe_delo_v_otnoshenii_tashievskogo_syina/|title=Закроется ли уголовное дело в отношении ташиевского сына? » Общество » Gezitter.org - Чтобы понимали...|website=m.gezitter.org|accessdate=2020-06-10|archivedate=2020-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200610083404/https://m.gezitter.org/society/26240_zakroetsya_li_ugolovnoe_delo_v_otnoshenii_tashievskogo_syina/}}&lt;/ref&gt; .

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://who.ca-news.org/people/1717 Ташиев Камчыбек Кыдыршаевич]
* [http://www.ferghana.ru/news.php?id=7801&amp;mode=snews Қирғизистон: Вазорати ҳолатҳои фавқулоддаи ҷумҳуриро Камчибек Ташиев роҳбарӣ мекунад] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20071201222909/http://www.ferghana.ru/news.php?id=7801&amp;mode=snews |date=2007-12-01 }}


[[Гурӯҳ:Вакилони Жогорку Кенеш]]</text>
      <sha1>fgwz7n50971jjjir8mi0rd4gt2g5fpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Марзи Қирғизистон-Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289098</id>
    <revision>
      <id>1487971</id>
      <parentid>1405599</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8920" sha1="8tk4k475eoqepx7epf0gj5s8e6v0ho6" xml:space="preserve">'''Марзи Қирғизистон-Тоҷикистон''' 984 км тӯл дорад ва аз нуқтаи сегона бо [[Ӯзбекистон]] то нуқтаи сегона бо [[Чин]] мегузарад&lt;ref&gt;{{Citation|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html|title=CIA World Factbook - Kyrgyzstan|date=23 September 2018|access-date=2021-05-05|archive-date=2015-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151127011116/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kg.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Tajikistan_Map_TI-map.gif|мини|430x430пкс|Харитаи Тоҷикистон, ки марзҳои давлатиро нишон медиҳад]]

== Тавсиф ==
Марз аз шимоли Тоҷикистон дар [[водии Фарғона]] сар мешавад. Марз тахминан ба самти ғарб мегузарад, бо қуллаи тез дар наздикии кӯҳи [[Чоркӯҳ]], он қариб ба [[Баҳри тоҷик]] мерасад, аммо як роҳи тунуки қаламрави Тоҷикистон аз байни обанбор ва марз мегузарад. Пас аз он ба самти ҷануб дар наздикии [[Лолазор]], пеш аз он ки ба самти шарқ ба [[қаторкӯҳи Туркистон]] бирасед. Пас марз аз ин қаторкӯҳ, инчунин аз [[қаторкӯҳҳои Олой]] ва [[Транс-Олой]] ба шарқ то марз бо [[Чин]] мегузарад.

== Дарунбумҳо ==
[[Акс:Exklaven_von_Usbekistan,_Tadschikistan_und_Kirgisistan.png|мини|300x300пкс| Харитаи анклавҳои Тоҷикистон; Лолазор — дар тарафи чап хурдтар]]
Дар марзи Қирғизистон-Тоҷикистон [[Ворух]] ва [[Лолазор]]ро ҳамчун дарунбум дар дохили қаламрави [[Қирғизистон]] нишон медиҳанд, ки расман чунин набудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/04/05/kak-voruh-stal-anklavom-istoriya-tadzhiksko-kyrgyzskogo-konflikta/|title=Как Ворух стал «анклавом». История таджикско-кыргызского конфликта {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2021-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/tjk-lands-committee-rejects-agreement-on-disputed-roads-in-tjk-kyr-border/25456232.html|title=Кумитаи замин: Ворух анклав нест (ВИДЕО)|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-05-06}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Русия дар асри XIX Осиёи Миёнаро забт карда, хонигариҳои қаблан мустақили [[Хонии Қӯқанд|Қӯқанд]], [[Хонии Хева|Хива]] ва [[Аморати Бухоро]]ро мутеъ кард. Пас аз [[Инқилоби Октябр]] ва ташкил ёфтани [[СССР]], қарор қабул карда шуд, ки [[Осиёи Миёна]] ба ҷумҳуриҳои этникӣ тақсим карда шавад.

25 феврали соли 1924 [[Бюрои Сиёсии Комитети Марказии КПСС]] эълом доштанд, ки сарҳади миллӣ-ҳудудиро дар Осиёи Марказӣ идома медиҳанд. Ин раванд бояд аз ҷониби Кумитаи махсуси [[Бюрои осиёимиёнагии КМ ҲК Умумииттифоқии (б)]] бо се зеркомитет барои ҳар як миллатҳои асосии минтақа (қазоқҳо, туркманҳо ва ӯзбекҳо) назорат мешуд ва кор хеле зуд анҷом дода мешуд. Дар аввал нақшаи ҳифзи [[ҶШС Хоразм]] ва [[ҶХШ Бухоро]] пешбинӣ шуда буд, аммо дар ниҳоят онҳо 27 октябри соли 1924 тақсим карда шуданд.

Дар аввал, сарҳад хеле дарозтар буд, зеро [[Ноҳияи Ғафуров|минтақаи Хуҷанд]] ба ҳайати [[ҶШС Ӯзбекистон]] дохил буд. Сарҳад мавқеи кунунии худро дар соли 1929, вақте ки Тоҷикистон [[Хуҷанд]]ро пазируфт ва ба як [[ҶШС Тоҷикистон|ҶШС-и]] пуррагӣ табдил ёфт, шурӯъ кард. Вилояти Автономии Кара-Қирғизистон ибтидо моҳи октябри 1924 ба сарзамини РСФСР дохил шуда, марзҳояш бо сарҳадҳои Қирғизистони муосир рост омаданд. Дар соли 1925, он моҳи майи соли 1925 ба вилояти мухтори Қирғизистон табдили ном кард ва сипас дар соли 1926 ба [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Қирғизистон|АССР Қирғизистон]] табдил ёфт ва билохира, дар соли 1936 ба [[ҶШС Қирғизистон]] табдил ёфт.

Сарҳад соли 1991 пас аз пошхӯрии [[ИҶШС]] ва ба даст овардани истиқлоли понздаҳ ҷумҳурӣ сарҳади давлатӣ шуд. Дар давраи пас аз истиқлол, дар робита ба делимитатсияи марз ва полис ташаннуҷ ба вуҷуд омадааст, хусусан пас аз ҳамлаи Ҳаракати Исломии Ӯзбекистон (ҲИУ) ба Қирғизистон дар соли 1999. Дар айни замон [[марзнигорӣ]] идома дорад. Дар соли 2021 дар заминаи баҳсбарангез дар марз [[Кашмакаш дар марзи Қирғизистон-Тоҷикистон|даргириҳои марзӣ]] сар зад.

== Гузаргоҳҳои марзӣ ==
* [[Бодканд]] (KGZ) — [[Исфара]] (TJK) (роҳ)
* [[Кулунду]] (KGZ) — [[Деҳоти Овчиқалъача|Овчиқалъача]] (TJK) (роҳ)
* Маданият (KGZ) — [[Маданият (деҳа, н. Ғафуров)|Маданият]] (TJK) (роҳ)
* [[Карамик]] (KGZ) — Дароот Қурған (TJK) (роҳ)
* {{Iw|Бор-Доба||en|Bor-Doba}} (KGZ) — Қизиларт (TJK) (роҳ)

== Минтақаҳои аҳолинишини марзӣ ==
{{Col-begin}}
{{Col-2}}

=== Қирғизистон ===
* [[Бодканд]]
* [[Самарқандиқ]]
* [[Марказӣ (Қирғизистон)|Марказӣ]]
* [[Кулунду]]
* [[Сулукта]]
* [[Самат]]
* [[Оқсӯ]]
* [[Кӯктош (деҳа, н. Бодканд)|Кӯк-Тош]]
* [[Кара-Тейит]]&lt;ref&gt;[https://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0-%D0%A2%D0%B5%D0%B9%D0%B8%D1%82,_%D0%A7%D0%BE%D2%A3-%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D1%83 Кара-Тейит]&lt;/ref&gt;
* [[Карамик]]
* [[Бор-Доба]]&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Bor-Doba Bor-Doba]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wiki2.wiki/wiki/Bor-Doba Bor-Doba]{{Пайванди мурда|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{{Col-2}}

=== Тоҷикистон ===
* [[Лаккон]]
* [[Деҳоти Кӯлканд|Кӯлканд]]
* [[Навгилем]]
* [[Исфара]]
* [[Сурх]]
* [[Чоркӯҳ]]
* [[Шӯроб]]
* [[Хистеварз]]
* [[Ғафуров (шаҳрак)|Ғафуров]]
* [[Меҳробод (шаҳрак)|Меҳробод]]
* [[Деҳоти Муҷун|Муҷун]]
* [[Даҳкат]]&lt;ref&gt;[https://wiki2.wiki/wiki/Dakhkat Даҳкат]{{Пайванди мурда|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Деҳоти Росровут|Ростовут]]&lt;ref&gt;[https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82 Росровут]&lt;/ref&gt;
{{Col-end}}

== Нақшаҳои таърихӣ ==
Харитаҳои таърихии инглисизабони сарҳади [[ҶШС Қирғизистон]] ва [[ҶШС Тоҷикистон]] дар миёнаи охири асри ХХ:
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Txu-oclc-6654394-nk-42-3rd-ed.jpg|
Txu-oclc-6654394-nj-42-4th-ed.jpg|
Txu-oclc-6654394-nj-43-5th-ed.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Кашмакаш дар марзи Қирғизистон-Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Марзҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Марзҳои Қирғизистон]]
[[Гурӯҳ:Муносибатҳои Тоҷикистону Қирғизистон]]</text>
      <sha1>8tk4k475eoqepx7epf0gj5s8e6v0ho6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дилшод Ҷӯразода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289124</id>
    <revision>
      <id>1488092</id>
      <parentid>1477278</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10436" sha1="60v3mjjjg400gmdiqm4h1n3yu6mhxvw" xml:space="preserve">{{Шахс
| имя = Дилшод Джуразода
| сайт = instagram.com/iamdi55erent
}}
'''Дилшод Ҷӯразода''' (''Ҷӯразода Дилшод Музафар''; [[10 ноябр]]и [[1987]], [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — соҳибкори тоҷик, варзишгар&lt;ref name=&quot;ajp&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ajptour.com/ru/profile/227729|title=Dilshod Jurazoda - Fighter profile|website=Abu Dhabi Jiu Jitsu Pro|lang=ru|accessdate=2024-02-08}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, ғолиби мусобиқаҳои Abu Dhabi Grand Slam Jiu-Jitsu World Tour&lt;ref name=&quot;grandslam&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dume.tj/grand-slam-jiu-jitsu-v-moskve-dzhurazoda-zavoeval-zoloto/|title=Grand Slam Jiu-Jitsu в Москве: Джуразода завоевал золото|website=dushanbe.me|date=2025-09-01|lang=ru|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;, директори КВД Тоҷинвест, муассис ва узви Шӯрои директорони FIFTYFIVE GROUP&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.peoples.ru/undertake/sport/dilshod_djuraev/|title=Дилшод Джураев. Биография}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Дилшод Ҷӯразода 10 ноябри соли 1987 дар шаҳри Душанбе дар хонаводаи зиёӣ ба дунё омадааст. Дар мактабҳои миёнаи № 20-и Душанбе (1993—2003) ва № 42 (2003—2004) таҳсил кардааст. Пас аз хатми мактаб, дар соли 2004, Дилшод ҳамзамон ба ду донишгоҳ, Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон бо ихтисоси ҳуқуқшиносӣ ва Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон, факултаи муносибатҳои байналмилалӣ дохил шуд ва дар соли 2009 ҳарду донишгоҳро хатм кард.

== Корнома ==
Аз соли 2013 то 2015 Ҷӯразода раиси Федератсияи футболи Душанбе буд. Соли 2014 директори КВД «Клуби соҳибкорони ҷавон»-и Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд.

Аз соли 2015 то 2024 ноиби президенти [[Федератсияи футболи Тоҷикистон]] фаъолият кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodagon.com/23204-dilshod-raev-muovini-rustami-emomal-shud.html|title=Дилшод Ҷӯраев муовини Рустами Эмомалӣ шуд|website=www.ozodagon.com|date=2015-08-25|publisher=Озодагон|accessdate=2021-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505185435/https://www.ozodagon.com/23204-dilshod-raev-muovini-rustami-emomal-shud.html|archivedate=2021-05-05}}&lt;/ref&gt;

Солҳои 2019—2024 директори Муассисаи давлатии «Ташаккул ва рушди соҳибкории Тоҷикистон» (Бизнес-инкубатори давлатии Тоҷикистон) буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bizincubator.tj/heads|title=Бизнес инкубатор|website=bizincubator.tj|accessdate=2021-05-05|archivedate=2021-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505184951/https://bizincubator.tj/heads}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://imruz.tj/tj/tajikistan/12123/|title=Дилшод Ҷӯразода: Ин майдони васеъ барои муаррифии соҳибкорон аст|website=imruz.tj|accessdate=2021-05-05|archivedate=2021-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505184718/http://imruz.tj/tj/tajikistan/12123/}}&lt;/ref&gt;. Аз соли 2024 директори Корхонаи воҳиди давлатии «Тоҷинвест» назди Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст.

== Фаъолияти соҳибкорӣ ==
Ҷӯразода муассиси ширкати сармоягузориву идоракунии FIFTYFIVE GROUP мебошад, ки онро ҳамроҳи бародараш Даврон Ҷураев соли 2015 таъсис додааст.&lt;ref name=&quot;ffg&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ffg.tj/#rec784958906|title=55 GROUP|website=ffg.tj|lang=tg|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt; Ширкат дар самтҳои гуногун, аз ҷумла варзиш, хӯроки умумӣ, нақлиёти ҳавоӣ ва сайёҳӣ, бонкдорӣ ва суғурта, маориф ва лоиҳаҳои стартапӣ фаъолият мекунад.&lt;ref name=&quot;ffg&quot; /&gt;

Ҷӯразода ташаббускори баргузории Форуми соҳибкории G5 дар Тоҷикистон мебошад, ки аз соли 2020 мунтазам баргузор мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20221004/preemstvennost-perspektivi-strategiya-na-millioni-kakim-budet-business-forum-g5-v-etom-godu|title=Преемственность, перспективы, стратегия на миллионы: каким будет «Business Forum G5» в этом году? {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=old.asiaplustj.info|lang=ru|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти ҷамъиятӣ ва хайрия ==
Дар давраи фаъолияташ дар Федератсияи футболи Тоҷикистон ба рушди футболи кӯдакону наврасон, аз ҷумла лоиҳаи «Футбол ба назди шумо меояд», мусоидат кардааст ва дар шаҳри Конибодом ду майдони футбол сохта, ҳадя намудааст.

Соли 2015 бо ташаббуси Ҷӯразода хонаводаи ӯ бунёди хайрияи «Музаффар»-ро, ки ба номи падараш гузошта шудааст, таъсис дод. Ӯ яке аз парасторон ва дастгирикунандагони ин бунёд мебошад.&lt;ref name=&quot;muzaffar&quot;&gt;{{Cite web|url=https://muzaffar.tj/about|title=Дар бораи бунёд|website=Бунёди хайрияи «Музаффар»|lang=tg|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;

== Варзиш ==
Дилшод Ҷӯразода аз кӯдакӣ ба варзиш машғул аст. Дар синни 14-солагӣ соҳиби камарбанди сиёҳ, дони якуми тхеквондо гардид. Ҳамчунин бо ҷиу-ҷитсу машғул шуда, дар мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалӣ ширкат кардааст.&lt;ref name=&quot;ajp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;yt&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=2lS8EREB9T0|title=Мусоҳиба бо Дилшод Ҷӯразода|publisher=YouTube|date=|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;

Дар мусобиқаҳои AJP Tour (Abu Dhabi Jiu-Jitsu Pro) дар вазни то 77 кг ширкат карда, дар Дубай ба унвони ғолиб расидааст. Аз 29 то 31 августи соли 2025 дар мусобиқаи Abu Dhabi Grand Slam Jiu-Jitsu World Tour, ки дар шаҳри Москва баргузор шуд, дар категорияи худ медали тилло ва ҷои аввалро ба даст овард.&lt;ref name=&quot;grandslam&quot; /&gt;

== Оила ==
Падар — Музаффар Сайдуллоевич Ҷураев (1960—2014), олим-агроном, номзади илмҳои кишоварзӣ буд.&lt;ref name=&quot;muzaffar&quot; /&gt;

Модар — Манзура Тоҳирҷоновна Ҷураева, асосгузори агентии машваратии «Мултикид» ва яке аз муассисони бунёди хайрияи «Музаффар» мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://muzaffar.tj/about|title=Благотворительный фонд Музаффар|website=muzaffar.tj|accessdate=2026-06-18}}&lt;/ref&gt;

Дилшод Ҷӯразода оиладор ва соҳиби панҷ фарзанд аст.

== Ҷоизаҳо ==
Дилшод Ҷӯразода соли 2019 ба рӯйхати &quot;ТОП-10 соҳибкори муваффақи тоҷики то 35 сола&quot; аз рӯйи раддабандии оҷонсии иттилоотии Азия+ дохил шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/06/30/top-10-tadzhikskih-predprinimatelej-molozhe-35/|title=ТОП-10 таджикских предпринимателей моложе 35 {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-02-08|archivedate=2024-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240208145549/https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20190630/top-10-tadzhikskih-predprinimatelei-molozhe-35}}&lt;/ref&gt;

Соли 2023 медиа портали dushanbe.me Дилшод Ҷӯразодаро ба рӯйхати &quot;100 нафар шахсияти нодири Тоҷикистон&quot; барои саҳми арзанда дар самти варзиш ва соҳибкории Тоҷикистон гузоштанаш дохил намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dume.tj/dilshod-jurazoda/|title=Дилшод Джуразода - биография, образование, карьера|author=officialmoderator|website=Медиа о людях и жизни в Душанбе|date=2023-11-30|lang=ru-RU|accessdate=2024-02-08|archivedate=2024-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240208145550/https://dume.tj/dilshod-jurazoda/}}&lt;/ref&gt;

Инчунин бо ҷоизаҳои зерин қадрдонӣ шудааст:
* медали «Барои мусоидат» (Вазорати корҳои дохилии ҶТ, 2016);
* унвони «Корманди шоистаи варзиш ва тарбияи ҷисмонӣ» (Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш, 2017);
* Ифтихорномаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2023);
* медали ҷашнии «30-солагии Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон» (2024).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>60v3mjjjg400gmdiqm4h1n3yu6mhxvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулмӯъмин Шарифӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289619</id>
    <revision>
      <id>1488181</id>
      <parentid>1324101</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3190" sha1="m6it0s02zov9vpkopgkyqpdegnqnh10" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Абдулмӯъмин Шарифӣ''' (''Шарифӣ Абдумӯъмини Ҳалимзод''; {{ВД-Дебоча}}) — ҳунарпешаи театру синамои тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2011).

== Зиндагинома ==
Абдулмӯъмин Шарифӣ 29 ноябри соли 1960 дар ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/11/29/%d2%b3unarmande-ki-bo-iftihor-bori-teatru-sinamoro-mekashad/|title=Ҳунарманде, ки бо ифтихор бори театру синаморо мекашад|author=Мазҳаб Ҷумъа|website=asiaplus.news|date=2022-11-29|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2022-12-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HvOFIHWatT0|title=Хати зиндагӣ — Абдулмуъмин Шарифов|date=2022-05-30|publisher=«Телевизиони Сафина»}}&lt;/ref&gt;. Фориғуттаҳсили Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода (1982) аст. Солҳои 1982—1989 ҳунарпешаи Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Қурғонтеппа, 1989—2003 ҳунарпешаи Театри таҷрибавии тамошобини наврас «Аҳорун» (ҳамзамон тариқи қарордоду шартномавӣ дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ ва Театри давлатии драмаи русии ба номи В. Маяковский) кор кардааст. Аз соли 2008 ҳунарпешаи Театри давлатии ҷавонони ба номи Маҳмудҷон Воҳидов мебошад.

== Театр ==
Образҳои офаридааш дар спектаклҳои «Шоҳ Гавазн», «Доми фиреб», «Тартюф», «Марги Яздигурд», «Шайх Санъон», «Шоҳ Лир», «Электра», «Панҷ зани Афандӣ», «Роҳзан ва кӯзагар», «Зани сарватманд», «Рӯзе дарозтар аз қарн», «Рустам ва Суҳроб», «Сарбозони қаторӣ», «Нури маърифат», «Чашмони бародари қиёматӣ», «Бозингарон», «Шабе дур аз Ватан», «Аловиддин ва чароғи сеҳрнок», «Моҷаро», «Иштибоҳ» ҳамагӣ хотирмонанд.

== Синамо ==
* 2022 — «[[Дов (филм, 2022)|Дов]]» (коргардон [[Муҳиддин Музаффар|Муҳиддини Музаффар]])

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов]]</text>
      <sha1>m6it0s02zov9vpkopgkyqpdegnqnh10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳасан Муродиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290086</id>
    <revision>
      <id>1488070</id>
      <parentid>1344276</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12489" sha1="oe4d1p3d74d3whfjosowifobggie3lo" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Ҳасан Муродиён
 |номи аслӣ        = Муродов Ҳасан Ғуломович
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд = 20.09.1958
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|ноҳияи Вахш}}, [[вилояти Қурғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт= 09.11.2020
 |шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт= {{МаҳаллиМарг|Бохтар|шаҳри Бохтар}}, [[вилояти Хатлон]], [[Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ       = [[филология]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои филология}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер       = [[Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб]]
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
}}
'''Муродиён Ҳасан Ғуломзода''' (то марти 2018 '''Муродов Ҳасан Ғуломович'''; [[20 сентябр]]и [[1958]], деҳаи [[Навкорам (деҳа, н. Вахш)|Навкорам]], [[ноҳияи Вахш]], [[вилояти Қурғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[9 ноябр]]и [[2020]], [[Бохтар]], [[вилояти Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — омӯзгор, рӯзноманигор, номзади  илмҳои педагогӣ (1996), доктори илмҳои филология (2010), профессор (2013). Корманди шоистаи Тоҷикистон (2014). Узви иттиҳоди журналистони Тоҷикистон ва Конфедератсияи байналмилалии иттифоқҳои журналистӣ (2001),

== Зиндагинома ==
Ҳасан Муродиён 20 сентябри 1958 дар деҳаи Навкорами ноҳияи Вахш дар хонаводаи кишоварз ба дунё омадааст. Фориғуттаҳсили мактаби миёнаии № 11-и ноҳияи Вахш (1975) ва факултети забону адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории Кӯлоб (1979) мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://btsu.tj/%D1%81%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%80%D2%B3%D0%BE/%D0%B8%D0%BB%D0%BC/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8-%D0%B4%D0%B4%D0%B1-%D0%B1%D0%B0-%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%85%D1%83%D1%81%D1%80%D0%B0/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%91%D0%BD-%D2%B3%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D2%93%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D0%B0/|title=Муродиён  Ҳасан  Ғуломзода|website=btsu.tj|publisher=ДДБ|accessdate=2021-06-08|archivedate=2021-06-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210608092544/http://btsu.tj/%D1%81%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%80%D2%B3%D0%BE/%D0%B8%D0%BB%D0%BC/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8-%D0%B4%D0%B4%D0%B1-%D0%B1%D0%B0-%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%80%D0%B8-%D1%85%D1%83%D1%81%D1%80%D0%B0/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%91%D0%BD-%D2%B3%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D2%93%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B7%D0%BE%D0%B4%D0%B0/}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
Бо роҳхати Вазорати маорифи Тоҷикистон корро аз МТМУ-и № 33-и н. Вахш ба ҳайси омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик оғоз карда (1979, 1981—1989), баъдан дар ҳамин муассиса ба ҳайси муовини директор (1979—1981) ва директори мактаб (1989—1992) фаъолият кардааст. 

Дар давоми кор дар муассисаи мазкур ҳамчун омӯзгори эҷодкор ва методисти пешқадам, роҳбари навҷӯю ташаббускор барои нишондиҳандаҳои баланди меҳнатӣ ва тарбияи меҳанпарастии наврасону ҷавонон вакили анҷумани 7-уми омӯзгорони ҷумҳурӣ (1987), анҷумани 4-уми муаллимони умумииттифоқ (1988), узви Иттиҳодияи омӯзгорони эҷодкори ноҳияи Вахш (1988—1992) интихоб шуда, бо ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон (1986), унвони Муаллими методист (1988) қадршиносӣ гардида, мартабадори ҷоизаи умумииттифоқии ба номи Н. К. Крупская (1988) эълом шудааст.

Соли 1992 ба Донишгоҳи давлатии Бохтар  даъват шуда, ҳангоми ба ҳайси омӯзгор (1992—1993), саромӯзгор, мудири кафедраи адабиёти тоҷик (1993—1998), ноиби ректор оид ба илм (1998—2001), декани факултаи омӯзгорӣ (2001—2006), мушовири ректор ва мудири кафедраи забони тоҷикӣ (2008—2020, то охири умр) кор кардааст.

== Фаъолияти илмӣ ==
Муаллифи зиёда аз 34 рисолаи илмӣ (36 бо шумули 2 китоби ҳанӯз чопнашуда), дастурҳои методӣ, омӯзномаҳо ва китобҳои дарсӣ, 220 мақолаи илмӣ ва таълимию методӣ (1992—2020) мебошад. Дар бахши илми камтаҳқиқшудаи кишваршиносии адабии тоҷик силсилаасарҳо нашр карда, бори аввал дар таърихи адабиёти форсу тоҷик масъалаи ҳамбастагии инсонро бо олами ҳайвонот (дар мисоли асп) аз аҳди бостон то ин замон пайгирӣ ва нусхаҳои қаламии зиёда аз 90 фарасномаи манзуму мансурро мавриди омӯзиш қарор додааст. Дар самти таҳқиқи таърихи маориф ва давлатдории навини тоҷикон ҳам пажӯҳишҳои арзишманд анҷом додааст.

Бо роҳбарии Ҳасан Муродиён ду нафар рисолаи номзадӣ ва як нафар рисолаи докторӣ дифоъ карда, панҷ унвонҷӯ таҳқиқоти илмӣ мебурданд.

== Таълифот ==
Барои муҳассилини макотиби миёна ва олӣ низ якчанд китоби дарсӣ навишта, барномаҳои таълимӣ бо низоми кредитии таҳсилот аз фанҳои усули таълими забони тоҷикӣ, усули таълими адабиёти тоҷик, фолклори тоҷик, фолклори бачагонаи тоҷик, адабиёт ва фолклор, кишваршиносии адабии тоҷик барои донишҷӯёни ихтисосҳои филологӣ, фарҳанги ҷаҳонӣ ва ватанӣ, фолклори зинаҳои бакалавру магистри муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ таҳия кардааст.

Дар фароҳамсозӣ ва интишори осори адибони классикӣ ва муосири тоҷик низ саҳмгузор буда, маҷмӯаи ашъори шоири муосир Ғафур Муллоро (1922—1992) бо номи «Соҳили дарёи дил» (Д., 2016, 193 саҳ.) омода ва чоп кардааст. Барои амалисозии васияти соли 1926 дар «Намунаи адабиёти тоҷик» баённамудаи С. Айнӣ бо заҳмати зиёд ягона нусхаи нодири девони ашъори Мирзо Ҳайити Саҳбо (1845—1918)-ро, ки дар Пажӯҳишгоҳи шарқшиносии шаҳри Тошканд таҳти рақами 622 маҳфуз аст, ба даст оварда, баргардон ва таҳти унвони «Саҳбо. Соғари Саҳбо» (Д., 2018, ҷилди 1, 416 саҳ.) ба чоп расонидааст.

== Рӯзноманигорӣ ==
Аз соли 1976 бо ВАО-и дохилӣ ҳамкорӣ ва солҳои 1992—1993 дар нашрияи вилоятии «Хатлон» ба ҳайси рӯзноманигор фаъолият карда, барои истиқрори сулҳу субот дар Тоҷикистон қаламфарсоӣ кардааст. То рӯзҳои вопасини умр барои рӯзномаю маҷаллаҳои «Ҷумҳурият», «Садои мардум», «Омӯзгор», «Маърифат», «Садои шарқ», «Адабиёт ва санъат», «Минбари халқ», «Ҳамрози халқ», «Хатлон», «Фурӯғ», «Ирфон», «Сафо», «Мактаб», «Вахш», «Кӯшониён» ва ҳоказо беш аз 340 мақолаи таҳлилӣ, лавҳаю очерк навиштааст.

Ташаббускори таъсиси рӯзномаи «Фурӯғ» (2000, нашрияи ДДБ ба номи Н. Хусрав) ва замимаи он — маҷаллаи «Ирфон» (2000), аввалин сардабири маҷаллаи «Мактаб» (нашрияи Раёсати маорифи вилояти Хатлон) дар солҳои 2005—2006 мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
Барои хидматҳояш бо 4 медали гуногуни ҷашнӣ (2016—2019), 2 нишони сарисинагӣ (1979, 2018) чандин диплом ва беш аз 30 ифтихорномаю сипосномаи сохторҳои Иттиҳоди Шӯравии собиқ ва Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
* Аълочии маорифи Тоҷикистон (2000),
* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2000),
* Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2001),
* Корманди шоистаи Тоҷикистон (2014).
Дар айёми донишҷӯӣ (1978) бо фармони Президиуми совети олии ИҶШС барои хониши аъло ва заҳмати пурсамар бо медали «Барои меҳнати шоён» қадрдонӣ шудааст.

Барои дастовардҳои шоистаи илмӣ бо қарори шӯрои олимони Донишгоҳи давлатии Бохтар Олими сол — 2006 дониста шудааст.

== Даргузашт ==
Ҳасан Муродиён 9 ноябри соли 2020 даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/06/25/dar-bohtar-yak-k%d3%afcha-bo-nomi-professor-%d2%b3asani-murodiyon-nomguzor%d3%a3-shud/|title=Дар Бохтар як кӯча бо номи профессор Ҳасани Муродиён номгузорӣ шуд {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2023-04-04}}&lt;/ref&gt;.

== Осор ==
* Забони хуни мо бояд шавад бедор. Қ (Қӯрғонтеппа)., 1992;
* Такомули нутқи хонандагон зимни маводи кишваршиносӣ. Қисми 1. Д., 1997;
* Кишваршиносии адабии фориғ аз дарс. Қисми 2. Д., 1997; 
*Кишваршиносӣ ва сайёҳӣ. Д., 2018;
*Ғафур Мулло. Булбул, бисаро! Д., 2018.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* 30 соли дирӯз ва имрӯзи Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа ба номи Носири Хусрав. Д., 2008;
* Чеҳраи Хатлон. Д., 2013;
* Сухансавори саманди андеша. Х., 2018.</text>
      <sha1>oe4d1p3d74d3whfjosowifobggie3lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳмадсаид Аҳмадов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290244</id>
    <revision>
      <id>1487893</id>
      <parentid>1292946</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3720" sha1="czqkj0pzwo74ayonei8xanqq7bwby66" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|тасвир     = Маҳмадсаид Аҳмадов.jpg
}}
'''Маҳмадсаид Аҳмадов''' (''Аҳмадов Маҳмадсаид Исломович'', маъруф ба '''Қорӣ Маҳмадсаиди Ҳисорӣ'''; [[10 феврал]]и [[1955]], [[Гулханӣ (деҳа, н. Ҳисор)|деҳаи Гулханӣ]], [[ноҳияи Ҳисор]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[14 июн]]и [[2021]], [[Ҳисор]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и маъруф, наътсаро, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2009).

== Зиндагинома ==
Маҳмадсаид Аҳмадов 10 феврали соли 1955 дар деҳаи Гулхании ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-равшаннамоии ноҳияи Ленин (1975). Солҳои 1975—1976 корманди шуъбаи фарҳанги ноҳияи Данғара, 1977—1978 корманди хонаи маданияти ноҳияи Ҷиргатол, 1979—1981 корманди шуъбаи фарҳанги ноҳияи Нуробод, 1981—1990 роҳбари бадеии хонаи маданияти хоҷагии ба номи Карл Маркси ноҳияи Ҳисор кор кардааст. Аз соли 1990 то охири умр корманди шуъбаи фарҳанги ноҳияи Ҳисор ва ҳамзамон овозхони Филармонияи халқии ба номи Тоҷиддин Муҳиддинови ноҳияи Ҳисор буд.

== Сурудаҳо ==
Маҳмадсаид Аҳмадов бо хондани ғазалу қиссаву ривоятҳои динӣ ва сӯфиёнаву ирфонӣ дар миёни ҳаводоронаш дар Тоҷикистон бо номи Қорӣ Маҳмадсаиди Ҳисорӣ бисёр маъруф буд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

«Ёди рӯи ту», «Хуш намеояд маро», «Табъи гуҳарбор», «Бонги ҷараст», «Азиз аст», «Суроғи кӣ будӣ?», «Зи куҷо меоӣ?», «Камони абрӯ», «Мавҷи рамида», «Шамъи дилафрӯз», «Барнамеояд», «Сорбон», «Ба тоҷик», «Таърих гувоҳ аст», «Шукрона», «Қадри нон», «Ман зи Оли Сомонам» аз беҳтарин таронаҳояш ба шумор мераванд.

== Ҷоизаҳо ==
Бо медали «Хидмати шоиста» қадр шудааст.

== Даргузашт ==
Маҳмадсаид Аҳмадов бар асари беморӣ субҳи 14 июни соли 2021 дар зодгоҳаш дар 66-солагӣ даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/06/14/darguzashti-%d2%9bor%d3%a3-ma%d2%b3madsaidi-%d2%b3isor%d3%a3-ovozhoni-nathoni-marufi-to%d2%b7ik/|title=Даргузашти Қорӣ Маҳмадсаиди Ҳисорӣ овозхони наътхони маъруфи тоҷик|website=asiaplus.news|publisher=Tajikistan News ASIA-Plus|accessdate=2021-06-14}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>czqkj0pzwo74ayonei8xanqq7bwby66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Олим Ширинов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291110</id>
    <revision>
      <id>1487974</id>
      <parentid>1486226</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21292" sha1="qdlc1btxa9ktc6tlfa66u0fqrhgxi63" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Олим (Ҳамном)|Олим }}
{{Мусиқидон
|ном                  = Олим Ширинов
|номи пурра           = Ширинов Олимбек Махмадбекович
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 0L0A3819.jpg
|кишвар               = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|ҶШС Тоҷикистон}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|таърихи таваллуд     = 30.6.1975
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}} 
|касб                 = барабаннавоз, гиторнавоз, [[овозхон]], {{нп5|муҳандиси садо||ru|Звукорежиссёр|}}, {{нп5|аккос||ru|фотограф}}
|асбоб                = {{нп5|друмз||ru|Ударная установка}}, {{нп5|бас-гитор||ru|Бас-гитара}}, [[гитор]]
|сабк                 = {{нп5|рок-н-ролл||ru|рок-н-ролл}}, {{нп5|фолк-рок||ru|фолк-рок}}, {{нп5|поп-рок||ru|поп-рок}}
|сайт= 
}}

''' Шири́нов Олимбе́к Маҳмадбе́кович''' (зод. [[30 июн]]и [[Соли 1975|1975]], [[Душанбе]]) — навозандаи тоҷик, муҳандиси садо&lt;ref name=&quot;jcrst1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://isni.org/isni/0000000502848379|title=«JC Records Studio» ISNI ID|website=isni.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1365438300|title=М.Хоким: В чем секрет процветания таджикского пиратства?|website=centrasia.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;, суратгир&lt;ref name=&quot;photo1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dushanbe.mid.ru/-/v-dusanbe-otkrylsa-vystavocnyj-stend-s-rabotami-tadzikskogo-fotografa-olima-sirinova-o-moskve|title=В Душанбе открылся выставочный стенд с работами таджикского фотографа Олима Ширинова о Москве|website=https://dushanbe.mid.ru|lang=ru|date=2021/10/14|accessdate=2021/10/14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;work1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=JqYffUSs4yg|title=Олим Ширинов - &quot;Карьера&quot;|website=youtube.com|lang=ru|date=2016/05/31|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;omsphoto&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.lensart.ru/gallery-uid-2c0b.htm|title=Olim M Shirinov — ЛенсАрт.ру|website=lensart.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;omsphoto2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://baltija.eu/2021/10/15/fotograf-olim-shirinov-pokazyvaet-moskvu-zhitelyam-dushanbe/|title=Суратгир Олим Ширинов ба сокинони Душанбе Москваро нишон медихад|website=baltija.eu|lang=ru|accessdate=2022/09/19}}&lt;/ref&gt;, роҳбари гурӯҳи «[[Парем]]»&lt;ref name=&quot;work1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;work4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://isni.org/isni/0000000502832246|title=«Парем» ISNI ID|website=isni.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;work2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20171017/olim-shirinov-tadzhikistan-1023642793.html|title=В гостях у Sputnik: Ширинов о музыке, популярности и современных реалиях — 17.10.2017, Sputnik Таджикистан|website=tj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;work3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1461220140|title=Чем живет таджикский рок-н-ролл? - Олим Ширинов|website=centrasia.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

== Маориф ==
Соли 1992 мактаби миёнаи рақами 37 ба номи Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ Александр Григориевич Мироненко, ш. ([[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) хатм кардааст.

Соли 1993 ба [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон|Донишкадаи омӯзгории Душанбе ба номи Т.]] [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон|Г.]] [[Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон|Шевченко]] ба [[Филология|Факултаи филология]] дохил шуд.

Соли 1995 Олим Ширинов таҳсилро дар Донишкада тарк намуда, худро комилан ба фаъолияти мусиқӣ бахшид. 

Аз сентябри соли 2025 — донишҷӯи [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон|Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхӯҷа Сатторов]], факултети [[садорежиссёрӣ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.facebook.com/oshirinov/directory_education|title=Facebook - Education|website=facebook.com|lang=ru|accessdate=2026/05/23}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
* 1992-1993 — арматурщики заводи ЖБК-1 ш. Душанбе;
* 1995-1997 — ба ҳайси рассоми оркестри [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ|Театри академии опера ва балети Тоҷикистон ба номи С. Айни]] кор карда буд;
* 1997-1999 — {{нп5|аранжировщик||ru|аранжировщик}} ва ассистенти муҳандиси садо дар {{нп5|БШСС «МИР»||ru|Мир (телерадиокомпания)}};
* Аз соли 2007 директори ҶДММ «Интерсолар-Т» (гурӯҳи ширкатҳои «ИНТЕК») мебошад&lt;ref name=&quot;jsr_it&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bioinfo&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.toptj.com/news/2013/1/22/top_50_vysokaya_koncentraciya_stilya|title=«ТОП-50»-высокая концентрация стиля|website=toptj.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01|archivedate=2021-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210722232953/http://www.toptj.com/news/2013/1/22/top_50_vysokaya_koncentraciya_stilya}}&lt;/ref&gt;;
* Аз 1 сентябри 2011 то  31 декабри 2012 — Директори рушд дар рдиои «[[Ватан]]».

== Фаъолияти эҷодӣ ==
* Дар давраи соли 1993 то 1995 дар гурӯҳҳои «Парем», «Камчатка», «Сумасшедший солдат», «Навигатор» басс менавохт.
* Аз соли 1995 барабаннавоз, продюсери мусиқӣ ва роҳбари гурӯҳи «Парем» мебошад&lt;ref name=&quot;work1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;work4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;work2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;work3&quot; /&gt;
* Аз соли 1999, Олим Ширинов сармуҳандиси садо дар студияи «[[JC Records Studio]]» мебошад&lt;ref name=&quot;jcrst1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/04/25/kak-zarabatyvayut-na-muzyke-tadzhikskie-ispolniteli/|title=Как зарабатывают на музыке таджикские исполнители?|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jsr_it&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.markarbejde.ru/m/s/shirinov_olimbek_mahmadbekovich_-_jc_records_studio|title=Ширинов, Олимбек Махмадбекович - «JC Records Studio»|website=markarbejde.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.improuse.com/TJ/Dushanbe/168516949855178/JC-Records-Studio|title=Описание услуг «JC Records Studio»|website=improuse.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729015326/https://www.improuse.com/TJ/Dushanbe/168516949855178/JC-Records-Studio|archivedate=2021-07-29}}&lt;/ref&gt;. Ӯ сурудҳои чунин ҳофизҳоро сабт кардааст: [[Садриддин Наҷмиддин]], [[Сӯҳроби Сафарзод]], [[Нозияи Кароматулло]], [[Сироҷиддини Фозил|Сироҷиддин Фозилов]], [[Нигина Амонқулова]], Соҳибқирон Нозимов, [[Шабнами Сурайё]], [[Муҳаммадрафи Кароматулло]], [[Баҳром Ғафурӣ]], [[Таҳмина Ниёзова]].
* Аз соли 1999 инҷониб муҳандиси садо ва продюсери тамоми сурудҳои гурӯҳи «Парем» мебошад.&lt;ref name=&quot;jcrst1&quot; /&gt;.

== Падару модар ==
* Падар — Ширинов Маҳмадбек Маҳмадбекович (1934—1996)
* Модар — Шайхутдинова Алевтина Гилязовна (1933—2018)

== Фаъолияти сиёсӣ ва коршиносӣ ==
Аз аввали солҳои 2010 Ширинов мунтазам ҳамчун публисист ва шарҳнависи сиёсӣ дар фазои расонаии русзабон баромад карда, воқеаҳои Русия ва кишварҳои пасошӯравиро шарҳ медиҳад. Дар баромадҳои вай таваҷҷуҳи асосӣ ба муносибатҳои Русияву Тоҷикистон, рӯзномаи иттилоотии атрофи сиёсати хориҷии Русия ва масъалаҳои ҳамгироии авруосиёӣ нигаронида шудааст. Ширинов инчунин вақт вақт ҳамчун коршиноси даъватшуда дар лоиҳаҳои телевизионӣ ва онлайнӣ, аз ҷумла дар шабакаҳои Ҷумҳурии Беларус&lt;ref name=&quot;bel1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.by/news/v_mire/gde-sereznye-lyudi-politicheskiy-obozrevatel-shirinov-o-nelogichnoy-energeticheskoy-politike-es|title=&quot;Где серьезные люди?&quot; - политический обозреватель Ширинов о нелогичной энергетической политике ЕС|website=news.by|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bel2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.by/news/obshchestvo/politicheskiy-obozrevatel-shirinov-vns-eto-deystvitelno-nastoyaschee-narodovlastie|title=Политический обозреватель Ширинов: ВНС - это действительно настоящее народовластие|website=news.by|lang=ru|accessdate=2026/05/24|archivedate=2025-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251218141203/https://news.by/news/obshchestvo/politicheskiy-obozrevatel-shirinov-vns-eto-deystvitelno-nastoyaschee-narodovlastie}}&lt;/ref&gt; ва як қатор воситаҳои ахбори оммаи минтақавии Русияву Тоҷикистон баромад мекунад&lt;ref name=&quot;polit2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.mir24.tv/news/16647610/uchastnik-iz-tadzhikistana-stal-prizerom-mezhdunarodnogo-konkursa-lidery-narodnoj-diplomatii|title=Участник из Таджикистана стал призером Международного конкурса «Лидеры народной дипломатии»|website=tj.mir24.tv|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20260104/russia-tajikistan-predstavitelstvo-mvd-1073755105.html|title=Эксперт оценил, что означает появление в РФ представительства МВД Таджикистана|website=tj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eurasiatoday.ru/rossiya-i-odkb-yavlyayutsya-glavnymi-garantami-bezopasnosti-tadzhikistana-ekspert/|title=Россия и ОДКБ являются главными гарантами безопасности Таджикистана — эксперт|website=eurasiatoday.ru|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}&lt;/ref&gt;.

Дар давраи пас аз соли 2022 Ширинов ба яке аз тарафдорони ошкорои мавқеи расмии Русия оид ба амалиёти махсуси ҳарбӣ дар Украина табдил ёфта, дар майдончаҳои мубоҳисавӣ ва лоиҳаҳои расонаии ба ин низоъ бахшидашуда иштирок мекунад. Вай дар шарҳҳои худ сиёсати ғарбиро нисбат ба Русия танқид карда, нақши, ба ақидаи худаш, муҳими воситаҳои ахбори омма ва ходимони ҷамъиятии Русияро дар шаклёбии ҳувияти «авруосиёӣ» таъкид менамояд &lt;ref name=&quot;polit3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://exclusive.kz/kak-rossijskaya-oficzialnaya-ritorika-porazhaet-tadzhikskie-media/|title=Как российская официальная риторика поражает таджикские медиа|website=dexclusive.kz|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20251214/video-shirinov-ukraine-moldova-baltii-velikoy-pobede-1073790976.html|title=Ширинов об отношении Украины, Молдовы и стран Балтии к Великой Победе - видео|website=dtj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tiktok.com/@olim_shirinov/video/7623398837620706581|title=Эксперт Ширинов о конфликте на Ближнем Востоке|website=tiktok.com|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}&lt;/ref&gt;.

=== Ҳузур дар расонаҳо ===
Ширинов мунтазам ҳамчун коршиноси даъватшуда дар лоиҳаҳои телевизионӣ ва онлайнӣ, аз ҷумла дар шабакаҳои Ҷумҳурии Беларус ва як қатор воситаҳои ахбори оммаи минтақавии Русияву Тоҷикистон баромад мекунад. Дар нашрияҳо ва гузоришҳои хабарии гуногун вай ҳамчун шарҳнависи сиёсӣ аз Тоҷикистон ва аъзои Шӯрои ташкилоти ғайритиҷоратии мухтори «Авруосиё» муаррифӣ мешавад&lt;ref name=&quot;bel1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bel2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://embassylife.ru/2024/04/24/50301/|title=Олимов: Россия является крупнейшим инвестором Таджикистана|website=embassylife.ru|lang=ru|accessdate=2026/05/24}}&lt;/ref&gt;.

== Дидгоҳҳои сиёсӣ ==

Аз моҳи феврали соли 2022 Ширинов ошкоро аз амалҳои Русия дар ҷараёни Амалиёти махсуси ҳарбии Русия дар Украина фаъолона ҳимоят карда, худро ҳамчун тарафдори курси расмии сиёсати хориҷии Русия муаррифӣ мекунад. Вай дар баромадҳои худ зарурати, ба ақидаи худаш, муттаҳидшавии неруҳои тарафдори Русияро дар кишварҳои Осиёи Марказӣ таъкид намуда, он бахшҳои расонаҳои маҳаллиро, ки ба арзёбии вай, рӯзномаи ғарбиро инъикос мекунанд, танқид менамояд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dialog.tj/news/olim-shirinov-sejchas-kazhdyj-dolzhen-opredelitsya-na-chej-on-storone?fbclid=IwAR1Tv3l8oAeVq76XtUKloZuocy1A9VhdbY7GNBpZj2q_fEClYX5CNf0xMY0|title=Олим Ширинов: “Сейчас каждый должен определиться, на чьей он стороне”|website=dialog.tj|lang=ru|accessdate=2022/06/13|archivedate=2023-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230812204203/https://www.dialog.tj/news/olim-shirinov-sejchas-kazhdyj-dolzhen-opredelitsya-na-chej-on-storone?fbclid=IwAR1Tv3l8oAeVq76XtUKloZuocy1A9VhdbY7GNBpZj2q_fEClYX5CNf0xMY0}}}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ва мукофотҳо ==
* 2013 — ҷоизаи «TOP-50: Одамони услуби шаҳри Душанбе барои соли 2012»&lt;ref name=&quot;bioinfo&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://top50.tj/index.php/main/profile/178|title=Барандаи ҷоизаи &quot;TOP-50: Одамони услуби шаҳри Душанбе-2012&quot; - Олим Ширинов.|website=top50.tj|lang=ru|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt;;
* 12 марти соли 2022 Сафири Русия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон И. Лякин-Фролов Олим Ширинов бо медали хотиравии «75-солагии Ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945» мукофотонида шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/oshirinov/posts/pfbid0zmMMHHFTQeWDmHjtnmLGqEudfbyAbDTwF43W2gyVPWXXgJPHUcWLbbQxbX4HFDbml|title=Награждение памятной медалью «75 лет Победы в Великой Отечественнйо Войне 1941-1945гг.»|website=facebook.com|lang=ru|accessdate=2022/12/31}}&lt;/ref&gt;.
* 20-уми сентябри соли 2025 Олим Ширинов Лауреати дараҷаи II-и озмуни байналмилалии «Пешвои дипломатияи мардумӣ» гардид &lt;ref name=&quot;polit2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://worldpublicsummit.org/obyavili-pobeditelej-iv-mezhdunarodnoogo-konkursa-lider-narodnoj-diplomatii|title=На полях Всемирной Общественной Ассамблеи объявили победителей IV Международного конкурса «Лидер народной дипломатии»|website=worldpublicsummit.org|lang=ru|accessdate=2025/10/06|archivedate=2026-02-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260210205325/https://worldpublicsummit.org/obyavili-pobeditelej-iv-mezhdunarodnoogo-konkursa-lider-narodnoj-diplomatii}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dialog.tj/new87500/|title=Таджикистанец Олим Ширинов стал финалистом международного конкурса народной дипломатии|website=dialog.tj|lang=ru|accessdate=2025/09/25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khabarikhush.tj/2025/09/24/politicheskij-obozrevatel-iz-tadzhikistana-stal-laureatom-ii-stepeni-iv-mezhdunarodnogo-konkursa-lidery-narodnoj-diplomatii/|title=Политический обозреватель из Таджикистана стал Лауреатом II степени IV Международного конкурса «Лидеры народной дипломатии»|website=khabarikhush.tj|lang=ru|accessdate=2025/09/25}}&lt;/ref&gt;.

== Маҳфилӣ ==
[[Аксбардорӣ|Акс]]&lt;ref name=&quot;photo1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;work1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;omsphoto&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/50213?fbclid=IwAR0P6UCO-wquuMJyJLL-F9bjZahbQwxSh9WXWcxewN1QBoVIrTJ3A8_b_k4|title=Олим Ширинов - дар бораи мусиқӣ, пандемия ва ҳайвонот|website=vecherka.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01}};
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=2oR2kEdO4ZA|title=Раҳбари гурӯҳи Parem Олим Ширинов аз Sputnik Тоҷикистон дидан мекунад. Нашр шудааст: 17.10.2017|website=youtube.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}};
* {{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20171020/shirinov-tadzhikistan-rossiya-1023655247.html|title=Ширинов: Тоҷикистон наметавонад аз Русия фирор кунад|website=tj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}};
* {{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/04/25/kak-zarabatyvayut-na-muzyke-tadzhikskie-ispolniteli/|title=Иҷрокунандагони тоҷик аз мусиқӣ чӣ гуна пул кор мекунанд?|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/09/01}};
* {{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20170323/dushanbe-blizok-mil-reiting-mercer-shirinov-1021910620.html|title=Ширинов: шаҳрвандони Тоҷикистон баъзан нисбат ба сокинони кишварҳои дигар озодтаранд|lang=ru|website=sputniknews.ru|accessdate=2021/09/01}};
* {{Cite web|url=https://weekend.rambler.ru/places/38178690-olim-shirinov-pora-pisat-novye-pesni-o-dushanbe/|title=Олим Ширинов: пора писать новые песни о Душанбе|website=rambler.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}};
* {{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/21891|title=«Дар мубориза барои кори одилона ҳама воситаҳо хубанд»|website=vecherka.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01}};

[[Гурӯҳ:Аккосон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сарояндаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1975]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 30 июн]]</text>
      <sha1>qdlc1btxa9ktc6tlfa66u0fqrhgxi63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Усмонҷон Мирзомуродов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291383</id>
    <revision>
      <id>1488119</id>
      <parentid>1421675</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="jd7f2ugkhr9cjhk8lfp1kquz9us5owk" xml:space="preserve">{{Мусиқидон 
 |замина               = 
 |ном                  = '''Усмон'''
 |номи аслӣ            = Усмонҷон Мирзомуродов
 |тасвир               = Usmonjon Mirzomurodov.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Усмонҷон
 |номи пурра           = Мирзомуродов Усмонҷон Маҳмадуллоевич
 |таърихи таваллуд     = 17.01.1991
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |солҳои фаъолият      = 2015 - {{Т. ҳ.}}
 |кишвар               = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |касб                 = блогер, вайнер, рэпсаро
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = 
 |сабк                 = 
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = 
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = 
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}

'''Усмонҷон Мирзомуродов''' ({{lang-tg|Мирзомуродов Усмонҷон Маҳмадуллоевич}}; бештар маъруф ба '''Усмон''' ва '''Tojikonshow''' тав. [[17 январ]]и [[1991]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — блогер, вайнер ва рэпсарои маъруфи тоҷик.

== Зиндагинома ==
Усмонҷон Мирзомуродов [[17 январ|17-уми январи]] соли 1991 дар шаҳри [[Душанбе]] ба дунё омадааст. Ӯ фаъолияти блогерии худро аз соли 2015 то инҷониб пеш мебарад ва яке аз сермухлистарин блогерони тоҷик дар сомонаи Инстаграм мебошад.

== Блогерӣ ==
Аввалин қадамҳои ҷиддиро дар соҳаи блогерӣ аз соли 2015 оғоз карда то ба имрӯз зиёда аз 500 ҳазор истифодабарандагони шабакаи Инстаграм дар саҳифаи '''Tojikonshow''' ки ба Усмонҷон Мирзомуродов тааллуқ дорад ӯро пайгирӣ мекунанд&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://asiaplus.news/2021/01/19/tadzhikskih-blogerov-obyazyvayut-platit-nalogi-s-dohoda-na-youtube-facebook-instagram/ |title = Таджикских блогеров обязывают платить налоги с дохода на YouTube, Facebook, Instagram |lang=ru |publisher = Asia-Plus |accessdate = 2021-01-19 }}&lt;/ref&gt;.

== Андозбандӣ нисбати фаъолияти блогерӣ дар Тоҷикистон ==
26-уми январи соли 2021 [[Андоз|Кумитаи Андози]] Ҷумҳурии Тоҷикистон қонуни нав, барои андоз бастани блогероне, ки дар ҳудуди Тоҷикистон фаъолият мекунанд ба расмият даровард. Усмонҷон Мирзомуродов дар ин хусус дар саҳифаи [[Instagram|Инстаграми]] худ ки '''Tojikonshow''' ном дорад наворе пешкаш намуд, ки аз норозигии ӯ барои ин қарори Кумитаи Андоз дарак медиҳад&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://rus.azattyq.org/a/v-tadzhikistane-pridumali-novyy-sposob-popolneniya-kazny-i-borby-s-kontentom/31124845.html |title = Налог на блог. В Таджикистане придумали новый способ пополнения казны и борьбы с контентом? |lang=ru |publisher = Радио Азаттык |accessdate = 2021-02-27 }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Instagram|Tojikonshow}}
* {{Facebook id|XDmonskiy/}}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Блогерони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рэпсароёни Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>jd7f2ugkhr9cjhk8lfp1kquz9us5owk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раҳматулло Ҳошимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291412</id>
    <revision>
      <id>1488042</id>
      <parentid>1415208</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4365" sha1="6dir093laq4mq5y60w397evlonhmg8k" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = 
|ном                  = Раҳматулло Ҳошимов
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 13.08.1960
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Шӯрообод|ноҳияи Шамсиддин Шоҳин}}, [[вилояти Кӯлоб]],[[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = 
|касб                 = овозхон
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] (2013)&lt;br&gt;[[Ҳофизи халқии Узбекистон]] (2024)
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}
'''Раҳматулло Ҳошимов''' (''Ҳошимов Раҳматулло Одинаевич''; [[13 август]]и [[1960]], деҳаи [[Нимдара (деҳа, н. Шоҳин)|Нимдара]], [[ноҳияи Шӯрообод]]) — овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон (2013), [[Ҳофизи халқии Узбекистон]] (2024)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/04/18/az-yulduz-usmonova-to-fur%d2%9bati-said-ta%d2%9bdimi-unvoni-%d2%b3ofiz-va-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikistonu-%d3%afzbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar/|title=Аз Юлдуз Усмонова то Фурқати Саид. Тақдими унвони Ҳофиз ва Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистону Ӯзбекистон ба 10 санъаткори ду кишвар|website=asiaplus.news|date=2024-04-18|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-11-27}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Раҳматулло Ҳошимов 13 августи соли 1960 дан ноҳияи Шӯрообод дар хонаводаи ҳофизи мардумӣ [[Одина Ҳошим]] ба дунё омадааст. Хатмкардаи факултаи забон ва адабиёти Институти педагогии ш. Кӯлоб (ҳоло ДДОК) аст. Дар макотиби миёнаи зодгоҳ омӯзгорӣ кардааст. Солҳои 1993—1996 сарояндаи Театри давлатии академиӣ- драмавии ба номи Лоҳутӣ, 1997—2005 сарояндаи Театри давлатии опера ва балети ба номи С. Айнӣ, аз 2006 сарояндаи Филармонияи давлатии Тоҷикистон мебошад. Санъати хо¬нан¬дагиро аз падараш Одина Ҳошимов омӯхта, ботадриҷ аз тақлид вораст ва сабки хоси худро дарёфт. Бештар аз осори шуарои классикӣ ва муосир, инчунин мероси халқӣ суруд интихоб менамояд. «Дар дил намебояд гирифт», «Лиқоби хомӯшӣ», «Ба ту эй нигоҳи ширин», «Доми каманд», «Афсонаи дил», «Оташи андеша», «Пайванди умр», «Дили вобаста», «Ҷоми ишқ», «Холи сиёҳ», «Санавбар», «Дили вобаста», «Мегузарад», «Овози ошно», «Турки камонабрӯ», «Рафт», «Ишқи ҷо¬вид», «Нишоти андеша» аз беҳтарин таронаҳои иҷрокардааш мебошанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>6dir093laq4mq5y60w397evlonhmg8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Убайдуллоҳи Каромат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291450</id>
    <revision>
      <id>1488172</id>
      <parentid>1421880</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4134" sha1="nocwefl2la79jtnm2v9mi879f4f39a9" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Убайдуллоҳи Каромат
|номи аслӣ            = Кароматов Убайд Иброҳимович
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 15.09.1963
|зодгоҳ               = [[Навобод (деҳа, н. Ҳисор)|деҳаи Навобод]], {{зодгоҳ|ноҳияи Ҳисор}}
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} 
|касб                 = 
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] (2023)
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}
'''Убайдуллоҳи Каромат''' (''Кароматов Убайд Иброҳимович''; [[15 сентябр]]и [[1963]], [[Навобод (деҳа, н. Ҳисор)|деҳаи Навобод]], [[ноҳияи Ҳисор]]) — овозхони тоҷик, [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-05}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Соли 1985 [[Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон]]ро хатм карда, дар дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ, Вазорати фарҳанги Тоҷикистон ҳунар озмудааст. Чанд соли охир роҳбари бадеии ансамбли «Садои Шарқ»- и Вазорати фарҳанги Тоҷикистон мебошад. Аз тарҳу услуби тозаи сурудхонӣ бархурдор аст, даст ба навовариҳо мезанад, ҳама таронаҳо аз завқу зеҳну таҷрибаҳои шахсӣ ва ҳиссиаш манша мегиранд. Ба аксар сурудҳо худ оҳанг мебандад.

«Ватан», «Ҷавонӣ», «Бачагӣ», «Гумгашта», «Ақли инсонӣ», «Духтаракҳои ғармӣ», «Модар», «Ҷашни истиқлол», «Фарзанди Тоҷикистонем», «Тоҷикистон», «Сарзамини сулҳу ваҳдат», «Ормон», «Ай гулузори ман», «Зулфакҳои ёри ман», «Духтаракҳои Душанбе», «Ошиқ шудам ба духтари рус», «Духтараки кӯлобӣ», «Гиря мекунам», «Пар-пари зулфон» аз беҳтарин таронаҳояш мебошанд. Ба Русия, Чин, Ҳиндустон, Туркия, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ, Украина ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>nocwefl2la79jtnm2v9mi879f4f39a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291643</id>
    <revision>
      <id>1487891</id>
      <parentid>1471403</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30127" sha1="8h3jftsdwn8we1p8wpuhj7456xrrxbg" xml:space="preserve">{{Ҷангфирқа}}
'''Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон''', '''Ҷабҳаи муқовамат дар баробари Толибон''', '''Муқовамати дувум&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Analysis {{!}} Northern Afghanistan once kept out the Taliban. Why has it fallen so quickly this time?|language=en|work=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|access-date=2021-08-18|issn=0190-8286}}{{Cite web|url=https://asiaplus.news/en/2021/08/18/taliban-promises-not-to-move-to-panshir-ahmad-massoud-says-he-is-ready-to-give-his-blood-for-his-land/|title=Taliban promises not to move to Panshir; Ahmad Massoud says he is ready to give his blood for his land {{!}} Tajikistan News ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2021-08-19}}{{Cite web|url=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and-peace/preparing-for-a-post-departure-afghanistan-changing-political-dynamics-in-the-wake-of-the-us-troop-withdrawal-announcement/|title=Preparing for a Post-Departure Afghanistan: Changing political dynamics in the wake of the US troop withdrawal announcement|website=Afghanistan Analysts Network - English|date=2021-06-04|language=ps|access-date=2021-08-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/afghanistan-news-taliban-resistance-amrullah-saleh-ahmad-massoud-panjshir/|title=He promised an &quot;organized resistance&quot; to Taliban rule. Now he wants U.S. help to lead the fight.|website=www.cbsnews.com|language=en|access-date=2021-08-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Northern Afghanistan once kept out the Taliban. Why has it fallen so quickly this time?|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|url-status=live|website=Washington Post}}&lt;/ref&gt;''', ё '''Муқовамати Панҷшер''' — иттиҳоде аз аъзои пешини [[Эътилофи Шимол]] ва дигар мухолифони [[Толибон]] аст, ки дар посух ба пешравии Толибон дар [[Афғонистон]] дар моҳи августи соли 2021 ва пас аз суқути [[Ҷумҳурии Исломии Афғонистон]] таҳти раҳбарии сиёсатмадор ва фармондеҳи низомӣ [[Аҳмад Масъуд]] ва муовини вай поягузорӣ шуд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.barkhat.news/political/162922260585/forming-a-resistance-front-against-the-taliban-in-panjshir |title=برخط نیوز - تشکیل جبههٔ مقاومت در مقابل طالبان در پنجشیر |accessdate=2021-08-26 |archivedate=2021-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817204332/https://www.barkhat.news/political/162922260585/forming-a-resistance-front-against-the-taliban-in-panjshir }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3790345-آغاز-مقاومت-علیه-طالبان-از-دره-پنجشیر دنیای اقتصاد - آغاز مقاومت علیه طالبان از درهٔ پنجشیر - تاریخ انتشار: ۱۴۰۰/۰۵/۲۵]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
 
[[Амруллоҳ Солеҳ]], муовини аввали раисиҷумҳур ва [[Бисмиллоҳхон Муҳаммадӣ]], вазири дифоъи Ҷумҳурии Исломии Афғонистон низ бахше аз муқовамат ҳастанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|title=The Panjshir Valley: what is the main bastion of resistance against the Taliban advance in Afghanistan|date=2021-08-17|publisher=Market Research Telecast|accessdate=2021-08-26|archivedate=2021-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/india/as-taliban-takes-over-one-afghan-province-is-still-standing-strong-heres-the-story-of-ahmad-shah-massoud-and-his-bastion-panjshir|title=As Taliban takes over, one Afghan province is still standing strong - Here's the story of Ahmad Shah Massoud and his bastion Panjshir|website=Free Press Journal|language=en|access-date=2021-08-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/de/widerstand-gegen-taliban-im-afghanischen-pandschir-tal/a-58902698|title=Widerstand gegen Taliban im afghanischen Pandschir-Tal|website=DW|language=de|access-date=2021-08-18}}&lt;/ref&gt;. Мақари ин муқовамат [[дараи Панҷшер]] аст, ки охирин минтақаи боқимондаи таҳти контроли Ҷумҳурии Исломии Афғонистон мебошад&lt;ref name=&quot;Washington Post 28 July 2021&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|title=Northern Afghanistan once kept out the Taliban. Why has it fallen so quickly this time?|author=Brick Murtazashvili|first=Jennifer|work=[[The Washington Post]]|date=2021-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816220022/https://www.washingtonpost.com/politics/2021/07/28/northern-afghanistan-once-kept-out-taliban-why-has-it-fallen-so-quickly-this-time/|archive-date=2021-08-16|url-status=live|access-date=2021-08-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/BBCYaldaHakim/status/1427268431649333263|title=An anti-Taliban coalition seems to be forming, including Vice President @AmrullahSaleh2 and Ahmad Massoud, son of Ahmad Shah Massoud - they are in Panjsher, about three hours drive from Kabul #Afghanistan|first=Yalda|last=Hakim|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;.
 
Дар 17 августи 2021, Амруллоҳ Солеҳ иддаъо кард, ки ӯ бар асоси қонуни асоси раисиҷумҳури Афғонистон аст, зеро Ашраф Ғанӣ раисиҷумҳури пешин ин кишварро тарк кардаву гурехтааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/AmrullahSaleh2/status/1427631191545589772|title=Clarity: As per d constitution of Afg, in absence, escape, resignation or death of the President the FVP becomes the caretaker President. I am currently inside my country &amp; am the legitimate care taker President. Am reaching out to all leaders to secure their support &amp; consensus.|first=Saleh|last=Amrullah|work=Twitter}}&lt;/ref&gt;.

== Заминаи падойиш ==
{{Аслӣ|Суқути Кобул (2021)}}
Пас аз хурӯҷи низомёни амрикоӣ ва [[НАТО|НОТУ]] аз Афғонистон дар соли 2021 ва ҳуҷуми дубораи Толибон ба манотиқи таҳт контроли ҳукумати қонунии Афғонистон, тамоми шаҳрҳо ва вилоятҳои Афғонистон дар муддатзамони кӯтоҳе яке пас аз дигаре суқут карда ва ба дасти нерӯҳои Толибон уфтоданд. Саранҷом дар 15 августи 2021 ва ба думболи наздик шудани ҷангҷуёни Толибон ба шаҳри Кобул, Муҳаммад Ашраф Ғанӣ раисиҷумҳури қонунии Афғонистон, Кобулро тарк карда ва пойтахти Афғонистон низ ба тасарруфи нерӯҳои Толибон даромад. Бад-ин тартиб 33 вилояти Афғонистон ба ҷуз [[вилояти Панҷшер]] муҷаддадан таҳти контроли Толибон даромад&lt;ref&gt;[https://af.shafaqna.com/FA/311123 شفقنا - «پنجشیر» ولایتی در امان مانده از تروریزم]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1400052518189/تنها-دره-پنجشیر-مانده-است خبرگزاری ایسنا - تنها &quot;درهٔ پنجشیر&quot; مانده‌است]&lt;/ref&gt; ва гурӯҳи Толибон, ки пас аз амалиёти озодии баландмуддат дар соли 2001 аз саҳнаи сиёсии Афғонистон канор зада шуда буд, муҷаддадан тавонист бо эҷоди ҳукумати [[Иморати Исломии Афғонистон]] ба қудрат бирасад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.asriran.com/fa/news/798621/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF |title=عصر ایران - چرا کابل سقوط کرد؟ |accessdate=2021-08-26 |archivedate=2021-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817204334/https://www.asriran.com/fa/news/798621/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF }}&lt;/ref&gt;.

== Афрод ва аҳдоф ==
[[Акс:Ahmad Massoud.jpg|мини|Аҳмад Масъуд, бунёнгузор ва фармондеҳи Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон]]
[[Акс:Amrullah Saleh (4).jpg|мини|Амруллоҳ Солеҳ, муддаъии мақоми риёсати Ҷумҳурии Исломии Афғонистон]]

Пас аз ин силсила рӯйдодҳои сареъ, ки мунҷар ба суқути давлати қонунии Афғонистон пас аз 20 сол шуд, Аҳмад Масъуд писар [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] Қаҳрамони миллии Афғонистон, зимни хурӯҷ аз Кобул&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1400052618486/احمد-مسعود-خبر-خروج-از-افغانستان-را-تکذیب-کرد ایسنا — احمد مسعود خبر خروج از افغانستان را تکذیب کرد]&lt;/ref&gt; эълом кард, ки ба дараи Панҷшер рафтааст ва аз афғонҳои манотиқ ва қабоили Афғонистон хост то зимни пайвастан ба вай алайҳи Толибон биҷанганд.
 
Аҳмад Масъуд гуфт: ''ки Толибон ҳамаи қудратро тасарруф накарда ва ҳанӯз ҳам метавон коре кард ва аз ҷомеъаи байнулмилалӣ хост то аз ин мубориза ҳимоят кунанд''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asriran.com/fa/news/798621|title=چرا کابل سقوط کرد؟|author=|website=عصر ایران|date=2021-08-17|lang=fa|accessdate=2021-08-26}}{{Пайванди мурда|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
 
Вай дар рӯзи 16 август бо интишори мақолае дар маҷаллаи фаронсавии «La Règle du jeu» унвон кард, ки тасмим гирифтааст, ки монанди падараш мубориза барои озодӣ ва раҳоӣ аз истибдод дар Афғонистонро созмонедеҳӣ кунад.
 
Вай дар ин мақола навиштааст: «Ману ҳамразмонам ҳамроҳ бо тамоми афғонҳое, ки бандагиро намепазиранд хуни худро хоҳем дод. Ҳамаи озодихоҳон аз ҳар қавму қабилаеро ба пайвастан ба пойгоҳамон дар Панҷшер, охирин минтақаи озоди меҳан дар ҳоли эҳтизормон фаро мехонам&lt;ref&gt;[https://fa.abna24.com/news/اخبار-آسیای-مرکزی-و-شبه-قاره/احمد-مسعود-مردم-افغانستان-را-به-مقاومت-در-برابر-طالبان-فرا_1095690.html ابنا — احمد مسعود مردم افغانستان را به مقاومت در برابر طالبان فراخواند]&lt;/ref&gt;.»
 
Аҳмад Масъуд зимни муқоясаи вазъияти кунунии Афғонистон бо Аврупо дар замони оғози [[Ҷанги ҷаҳонии дувум]] идома додааст: «Мо афғонҳо дар ҳамон шароите ҳастем, ки Аврупо дар соли 1940 қарор дошт.» Вай бо ном бурдан аз Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Аврупо, кишварҳои арабӣ ва дигарон аз онҳо кумак хост ва навишт: «Хитобам ба ҳамаи шумо аст. Шумое, ки ба мо пештар ва дар ҷараёни мубориза барои озодӣ алайҳи Шӯравӣ ва Толибон дар 20 соли пеш онқадар кумак кардед: Шумо дӯстони азизи озодӣ оё бори дигар моро ҳамчун гузашта ёрӣ хоҳед кард? Бо вуҷуди хиёнати баъзеҳо, мо ба шумо эътимоди зиёде дорем&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://modara.ir/fa/news/171671/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7/ |title=مدارا — فراخوان پسر شاه مسعود به مردم افغانستان برای مقاومت در برابر طالبان |accessdate=2021-08-26 |archivedate=2021-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817211006/http://modara.ir/fa/news/171671/%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%b3%d8%b1-%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%85%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af-%d8%a8%d9%87-%d9%85%d8%b1%d8%af%d9%85-%d8%a7%d9%81%d8%ba%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%d8%a7/ }}&lt;/ref&gt;.»
 
Амруллоҳ Солеҳ муовини аввали риёсати Ҷумҳурии Афғонистон низ пас аз хурӯҷи Ашраф Ғанӣ аз кишвар эълом кард, ки бар асоси қонуни асосии Афғонистон дар сурати ғиёбат, фирор ё марги раисиҷумҳур, муовини аввал ба унвони сарпарасти мақоми риёсати ҷумҳурӣ қарор мегирад ва ӯ аз ин пас сарпарасти давлати ин кишвар аст ва ин кор ҳаққи машрӯъ ва қонунӣ мебошад.
 
Амруллоҳ Солеҳ бо нашри паёме дар сафҳаи Твитери худ баён кард: «Ман ҳаргиз, ҳаргиз ва таҳти ҳеч шароите дар баробари терруристҳои Толибон сар хам нахоҳам кард.» Ӯ ҳамчунин навишт: «… Ҳаргиз ба мероси Аҳмадшоҳи Масъуд, фармондеҳ ва муроди худ хиёнат нахоҳад кард ва зери бори пазириши султаи Толибон нахоҳад рафт….» вай пас аз пайвастан ба Аҳмад Масъуд дар дараи Панҷшер, дар твити дигар аз мардуми Афғонистон хост, то ба меҳвари муқовамат дар баробари Толибон бипайванданд&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/84440360/صالح-سرپرست-رسمی-دولت-افغانستان-هستم ایرنا — صالح: سرپرست رسمی دولت افغانستان هستم]&lt;/ref&gt;.
 
Муқовамат ҳамчунин дар 18 июл муддаъӣ шуд, ки аз пуштибонии [[Абдуррашид Дӯстум]] ва [[Ато Муҳаммади Нур]] бархӯрдор аст, дар ҳоле, ки гузориш шуда гурӯҳи Дӯстум ба Узбакистон гурехтанд, 10 000 сарбози Дӯстум метавонанд ба муқовамат пайваста ва нерӯи 15 000 нафара ё бузургтарро ташкил диҳанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.northernallianceaf.ga/operations|title=Operations|website=Northern Alliance: Fighting for a Free Afghanistan|publisher=Friends of the Northern Alliance|language=en|access-date=19 August 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nypost.com/2021/08/18/inside-the-afghanistan-province-that-refuses-taliban-control/|title=Inside the Afghanistan province that refuses to buckle to Taliban|first=Hollie|last=Archive|website=New York Post|date=18 August 2021|language=en|last2=McKay|access-date=19 August 2021}}&lt;/ref&gt;. Дар ҳамон рӯз, сафорати Афғонистон дар Тоҷикистон аксҳои Ғанӣ дар сохтимони сафоратро бо аксҳои Амруллоҳ Солеҳ иваз кард&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ray|first=Siladitya|title=Afghan Embassy In Tajikistan Demands Interpol Arrest Escaped Former President Ashraf Ghani|url=https://www.forbes.com/sites/siladityaray/2021/08/18/afghan-embassy-in-tajikistan-demands-interpol-arrest-escaped-former-president-ashraf-ghani/|access-date=2021-08-20|website=Forbes|language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Таърихчаи иқдомот ==
Аз 16 август, эътилофи мустақар дар Панҷшер аввалин муқовамати созмонёфта алайҳи Толибон дар Афғонистонро ба вуҷуд оварданд&lt;ref&gt;{{Cite web|title=An anti-Taliban front forming in Panjshir? Ex top spy Saleh, son of 'Lion of Panjshir' meet at citadel|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|access-date=2021-08-17|website=The Week|language=en|archive-date=17 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817065524/https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|title=The Panjshir Valley: what is the main bastion of resistance against the Taliban advance in Afghanistan|date=17 August 2021|publisher=Market Research Telecast|access-date=17 August 2021|archive-date=16 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/|url-status=live|accessdate=2021-08-26|archivedate=2021-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210816202703/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/}}&lt;/ref&gt; ва тавонистанд шаҳри Чорикорро дар 17 август аз Толибон пас бигиранд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.uniindia.com/~/afghan-vice-president-saleh-s-forces-retake-charikar-area-from-taliban-source/World/news/2480065.html|title=Afghan Vice President Saleh's forces retake Charikar area from Taliban - Source|website=UNI India}}&lt;/ref&gt;. Шаҳри Чорикор маркази [[вилояти Парвон]] ва яке аз шаҳрҳои пурҷамъияти Афғонистон аст ва дар ҳудуди 64 килкметрии шимоли Кобул қарор дорад. Роҳи аслии Кобул ба вилояти Бағлон, Мазори Шариф ва шимоли Афғонистон аз Чорикор мегузарад&lt;ref&gt;[https://af.sputniknews.com/afghan/202108177120338-نیروهای-صالح-چاریکار-را-پس-گرفتند/ اسپوتنیک — نیروهای صالح چاریکار را پس گرفتند]&lt;/ref&gt;. Тақрибан дар ҳамон замон, бақоёи Артиши миллии Афғонистон ба исрори Аҳмад Масъуд дар дараи Панҷшер шурӯъ ба таҷаммуъ карданд&lt;ref&gt;{{cite news|date=August 17, 2021|title='Northern Alliance' flag hoisted in Panjshir in first resistance against Taliban|work=[[Hindustan Times]]|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/-northern-alliance-flag-hoisted-in-panjshir-in-first-sign-of-resistance-against-taliban-101629215342032.html|url-status=live|access-date=August 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817214142/https://www.hindustantimes.com/world-news/-northern-alliance-flag-hoisted-in-panjshir-in-first-sign-of-resistance-against-taliban-101629215342032.html|archive-date=August 17, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;week2&quot;&gt;{{cite news|date=August 17, 2021|title=An anti-Taliban front forming in Panjshir? Ex top spy Saleh, son of 'Lion of Panjshir' meet at citadel|work=[[The Week]]|url=https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|url-status=live|access-date=August 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210817065524/https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|archive-date=August 17, 2021}}&lt;/ref&gt;.

20 август, се вулусволии вилояти Бағлон таҳти контроли нерӯҳои муқовамат қарор гирифт&lt;ref&gt;[https://www.kommersant.ru/doc/4955140 Силы сопротивления отбили у талибов три района афганской провинции Баглан — Новости — Мир — Коммерсантъ]&lt;/ref&gt;. Дар ҳамон рӯз, ду генерал ба муқовамат дар Панҷшер пайвастанд: охирин раиси ситоди кулли нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Исломии Эрон, Ҳайбатуллоҳ Ализой, ва охирин фармондеҳи сипоҳи амалиёти вижа, Сомӣ Содот&lt;ref&gt;[https://tj.sputniknews.ru/20210820/pandzhsher-armia-generaly-prognoz-1041776039.html В Панджшер прибыли два афганских генерала] // [[Sputnik]]&lt;/ref&gt;. 21 август маълум шуд, ки яке аз манотиқе, ки қаблан тавассути нерӯҳои муқовамат дар Бағлон ишғол шуда буд, тавассути Толибон бидуни ҷанг бозгардонда шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/12188501|title=Талибы вернули контроль над районом Андараб в провинции Баглан на севере страны|datepublished=2021-08-21|publisher=[[ТАСС]]|lang=ru|accessdate=2021-08-22}}&lt;/ref&gt;. 22 август, «Ал-Арабия» гузориш дод, ки намояндагони Толибон аз раҳбари муқовамат хостанд, ки вилояти Панҷшерро дар муддати 4 соат ба контроли ҷунбиш вогузар кунад, дар ғайри ин сурат таҳдид мекунад, ки амалиёти тасарруфи онро бо зӯр оғоз мекунад&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/12190755|title=Талибы дали руководству сопротивления в провинции Панджшер четыре часа, чтобы сдаться|datepublished=2021-08-21|publisher=[[ТАСС]]|lang=ru|accessdate=2021-08-22}}&lt;/ref&gt;. Пас аз рад кардани Аҳмад Масъуд, Толибон аз ду тараф таҳоҷумиро оғоз карданд, ки дар ҷараёни он, ба гуфтаи муқовамат, гурӯҳони бузурге аз Толибон дар камин қарор гирифтанд&lt;ref&gt;[https://www.dialog.ua/war/235014_1629697824 300 талибов угодило в засаду ополчения в Баглане] // dialog.ua&lt;/ref&gt;. 23 август, мақомоти Толибон гуфтанд, ки ба таври комил контроли тамоми манотиқи қаблан аздастрафтаи вилоят Бағлонро ба даст овардаанд ва нерӯҳои муқоваматро муҳосира кардаанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aif.ru/politics/world/taliby_zayavili_o_vzyatii_v_osadu_sil_soprotivleniya_v_pandzhshere|title=Талибы заявили о взятии в осаду сил сопротивления в Панджшере|datepublished=2021-08-23|publisher=«[[Аргументы и факты]]»|lang=ru|accessdate=2021-08-23}}&lt;/ref&gt;.

Дар таърихи 25 август, музокироте байни тарафайни даргирӣ анҷом шуд&lt;ref&gt;[https://eadaily.com/ru/news/2021/08/26/oppozicionnye-sily-v-provincii-pandzhsher-nachali-peregovory-s-talibami Оппозиционные силы в провинции Панджшер начали переговоры с талибами]&lt;/ref&gt; ва оташбас барқарор шуд. 29 август, гузориш шуд, ки Толибон дастрасӣ ба иртибототи телефони ҳамроҳ ва интернетро дар вилояти Панҷшер масдуд карда ва бар ироадиҳандагони хадамот фишор ворид кардааст&lt;ref&gt;[https://www.interfax.ru/world/787249 Талибы блокировали провинции Панджшер доступ к мобильной связи]&lt;/ref&gt;, аммо фардои он рӯз, «Ал-Арабия» гузориш дод, ки дастрасӣ ба мухобирот дар Панҷшер эҳё шудааст&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rosbalt.ru/world/2021/08/30/1918613.html|title=''Al Arabiya'': В Панджшере восстановили интернет и телефонную связь|datepublished=2021-08-30|publisher=«[[Росбалт]]»|lang=ru|accessdate=2021-08-30|archivedate=2021-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210830125643/https://www.rosbalt.ru/world/2021/08/30/1918613.html}}&lt;/ref&gt;.

1 сентябр, канали телевизиюни ''[[TOLOnews]]'' ба нақл аз яке аз раҳбарони Толибон гузориш дод, ки музокироти байни тарафайн шикаст хӯрдааст&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/12270697|title=СМИ: переговоры между талибами и сопротивлением в Панджшере провалились|datepublished=2021-09-01|publisher=[[ТАСС]]|lang=ru|accessdate=2021-09-01}}&lt;/ref&gt;. 2 сентябр, Толибон ҳамлаеро алайҳи мавозеъи нерӯҳои муқовамат дар Панҷшер оғоз карданд ва рӯзи баъди пирӯзии худ, тасарруфи вилоят ва фирори раҳбарони Ҷабҳаи муқовамати миллиро эълом карданд, ки албатта баъдан такзиб шуд&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/russian/news-58427880.amp Битва за Панджшер: талибы наступают на последний неподконтрольный им район Афганистана], «[[Би-би-си]]»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2021/09/03/neubezhali/ Сопротивление в Панджшере опровергло побег своих лидеров в Таджикистан], ''[[Lenta.ru]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2021/09/03/soprotivleniye/ Афганское сопротивление заявило о взятии в окружение сотен талибов в Панджшере], ''[[Lenta.ru]]''&lt;/ref&gt;. Бо ин вуҷуд, Толибон ба амалиёти худ идома доданд ва дар 5 сентябр, онҳо тавонистанд бахшҳои бузурге аз [[дараи Панҷшер]]ро таҳти контроли худ дароваранд, пас аз он субҳи рӯзи баъд, тасарруфи комили Панҷшер дубора эълом шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/4975539#id2096901|title=Талибы заявили о полном захвате провинции Панджшер|datepublished=2021-09-06|publisher=«[[Коммерсантъ]]»|lang=ru|accessdate=2021-09-06}}&lt;/ref&gt;. Мақомоти Ҷабҳаи муқовамат дар посух гуфтанд, ки ягонҳои онҳо «дар тамоми мавозеъи стратегӣ дар саросари дара ҳузур доранд» ва онҳо қасд доранд, ҷанг алайҳи Толибон ва шарикони онҳоро идома диҳанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ria.ru/20210906/afganistan-1748812267.html|title=Силы сопротивления опровергли заявление талибов о взятии Панджшера|datepublished=2021-09-06|publisher=«[[РИА Новости]]»|lang=ru|accessdate=2021-09-06}}&lt;/ref&gt;. Алӣ Назарӣ, намояндаи Ҷабҳа муқовамат, дар мусоҳиба бо ''Financial Times'' гуфт, ки нерӯҳои муқовамат ба кӯҳҳо ақибнишинӣ мекунанд ва аз онҷо ҷанги чирикиро идома медиҳанд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ria.ru/20210906/afganistan-1748879929.html|title=Панджшерское сопротивление заявило, что переходит к партизанской войне|datepublished=2021-09-06|publisher=«[[РИА Новости]]»|lang=ru|accessdate=2021-09-06}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Афғонистон]]
[[Гурӯҳ:Ҷанги дохилии Афғонистон]]
[[Гурӯҳ:Афғонистон дар асри XXI]]</text>
      <sha1>8h3jftsdwn8we1p8wpuhj7456xrrxbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фейруз Ҳакимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291782</id>
    <revision>
      <id>1487912</id>
      <parentid>1462417</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11939" sha1="qr6ixm2coc81nr13vggqox2zxiocyor" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
| ном = Фейруз Ҳакимов
| номи пурра = Ҳакимов Фейруз Ҳамидович
| кишвар = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|ҶШС Тоҷикистон}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| таърихи таваллуд = 4.03.1974
| зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}} 
| касб = гиторнавоз, оҳангсоз
| тасвир = Фейруз Хакимов.jpg
| соз = гитор, асбобҳои клавишӣ
| солҳои фаъолият = 1993 — то ҳол
| номи мустаъор = Фира, Dj Fire
}}
'''Ҳаки́мов Фейру́з Ҳами́дович''' ([[4 март]]и [[Соли 1974|1974]], [[Душанбе]]) — навозанда, оҳангсоз&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kinopoisk.ru/name/2804090/|title=Фейруз Хакимов|website=kinopoisk.ru|lang=ru|accessdate=2021/08/30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://filmnavi.ru/person/fejruz-xakimov|title=Фейруз Хакимов — Биография Кино|website=filmnavi.ru|lang=ru|accessdate=2021/08/29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210731181253/https://filmnavi.ru/person/fejruz-xakimov|archivedate=2021-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kinonavigator.ru/films/2902382|title=СНЕЖНЫЙ ЧЕЛОВЕК|website=kinonavigator.ru|lang=ru|accessdate=2121/08/29}}&lt;/ref&gt;, гитарнавоз, актёр&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ru.kinorium.com/name/3120814/|title=Фильмография — Фейруз Хакимов|website=ru.kinorium.com|lang=ru|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Фейрӯз Ҳакимов 4 марти соли 1974 дар шаҳри [[Душанбе]] ([[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]]) таваллуд йофтааст. Дар давраи кӯдакӣ Фейруз Ҳакимов футболро ҷиддан дӯст медошт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sport.rambler.ru/other/36689761-dj-fire-feyruz-hakimov-v-detstve-mechtal-stat-krutym-futbolistom/|title=Фейруз Хакимов — «Фарзин»|website=sport.rambler.ru|lang=ru|accessdate=22021/08/29}}&lt;/ref&gt;. Аммо модараш ӯро на ба сексияи варзиш, балки ба мактаби мусиқии, синфи аккордеон, фиристод, ки онро Фейрӯз, соли 1987, бомуваффақият хатм кард.

== Маориф ==
* Соли 1987 — мактаби мусиқии № 5 дар Душанбе, бо ихтисоси [[аккордеон]] хатм кардааст;
* 1989 — мактаби миёнаи № 66 дар Душанбе хатм кардааст;
* Соли 1993 — Коллеҷи саноатии Душанберо хатм кардааст (шуъбаи «Радиоалоқа ТВ ва радиошунавонӣ»);
* 1998 — Хатмкардаи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]]. Факултаи физика, кафедра — «Радиофизика ва радиоэлектроника».

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
* Солҳои 1998—2003 дар Пажӯҳишгоҳи илмӣ-тадқиқотии масъалаҳои шаҳрсозӣ ва меъморӣ дар вазифаи Вазорати андоз ва боҷҳои Раёсати тарҳрезии компютерҳо (дар самти ДМТ) кор карда буд;
* 2003—2006 {{нп5|DJ||ru|DJ}} дар радиои «[[Ватан]]» 106 FM;
* 2008—2016 DJ дар радиои «Ориёно» 103 FM;
* Солҳои 2008—2018 омӯзгорӣ кафедраи муҳандисии садои [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов|Консерваторияи миллии Тоҷикистон]];
* 2016—2020 Муҳаррири мусиқии ТРК «Ватан» 106 FM&lt;ref name=&quot;vatan-muzred&quot;&gt;{{Cite web|url=http://vatan.tj/pages/35|title=Фейруз Хакимов- эксперт международного конкурса!|website=vatan.tj|lang=ru|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt;;
* Аз 16 октябри соли 2017 — Узви Иттифоқи кинематографистони Ҷумҳурии Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2017/10/16/muzykant-fejruz-hakimov-stal-chlenom-soyuza-kinematografistov-tadzhikistana/|title=Музыкант Фейруз Хакимов стал членом Союза кинематографистов Таджикистана|website=asiaplus.info.tj|lang=ru|accessdate=2021/08/30}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;;
* Аз 29 декабри соли 2017 — Узви Иттифоқи журналистони Ҷумҳурии Тоҷикистон.

== Фаъолияти эҷодӣ ==
* Аз моҳи март то августи 1993 — гитарнавози гурӯҳи «[[Парем]]»;
* Аз соли 1994 то 1996 — Фейрӯз Ҳакимов якҷоя бо Владимир Юматов гурӯҳи «Конгломерат» ташкил кард, ки дар он гитарнавоз ва овозҳон буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2018/04/30/ne-stalo-muzykanta-vladimira-yumatova/|title=Не стало музыканта Владимира Юматова|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt;;
* Солҳои 1996—1999 — гитарнавози гурӯҳи «Западный квартал»;
21 ноябри соли 1999 Фейрӯз Ҳакимов ҳамроҳ бо ҳамноми худ — [[Ҳабиб Ҳакимов]], гурӯҳи «Фарзин» ташкил дод&lt;ref name=&quot;farzin&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20210818/kultovye-tadzhikskie-gruppy-kuda-propali-lubimye-zvezdy-1039967670.html|title=Миллионы фанаток и лучшие хиты: куда пропали культовые таджикские группы|website=tj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt;. Ҳамчун гитарнавози гурӯҳ, Фейруз Ҳакимов инчунин барои қисми мусиқӣ масъул буд ва ҳамчун продюсери мусиқӣ амал мекард. Дар кори студияви, гурӯҳи «Фарзин» бо муҳандиси садои студияи «[[JC Records Studio]]» — [[Олим Ширинов]] зич ҳамкорӣ мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.last.fm/ru/music/%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD/+wiki|title=Группа «Фарзин»|website=last.fm|lang=ru|accessdate=2021/08/29|archivedate=2021-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829082029/https://www.last.fm/ru/music/%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD/+wiki}}&lt;/ref&gt;.

Гурӯҳи «Фарзин» дар ибтидои солҳои 2000 хеле машҳур буд&lt;ref name=&quot;farzin&quot; /&gt; ва дар соли 2000 ҳатто дар ҷашнвораи байналмилалии «Азия Дауысы» ({{Lang-ru|«Голос Азии»}}), ки дар [[Алмати|Алма-ата]] ([[Қазоқистон]])) баргузор шуд, ҳамчун меҳмонони фестивал буд.

Аз соли 2005 инҷониб Фейруз Ҳакимов ҳамчун агенти озоди мусиқӣ амал мекунад — ҳамчун навозандаи озоди дар гурӯҳҳои гуногун бозӣ мекунад, аранжировка мекунад, барои филм ва телевизион мусиқӣ менависад ва инчунин дар маҳфилҳои мухталифи шаҳр ҳамчун диҷей бо тахаллуси — Dj Fire, баромад мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20170421/feyruz-khakimov-v-detstve-mechtal-stat-krutym-futbolistom-1022118689.html|title=Dj Fire Фейруз Хакимов: в детстве мечтал стать крутым футболистом|website=tj.sputniknews.ru|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;.

Дар соли 2017, Фейруз Ҳакимов мавзӯи муҳокимаи моҷарои байналмилалӣ шуд, ки узви ҳайати доварони озмуни «SILK WAY STAR» дар Алмаато буда, ба як иштирокчии Қазоқистон баҳои хеле паст додааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.rambler.ru/other/38019336-zriteli-muzykalnogo-shou-osvistali-zhyuri-iz-tadzhikistana/|title=Зрители музыкального шоу освистали жюри из Таджикистана|website=rambler.ru|lang=ru|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2017/09/28/zhyuri-iz-tadzhikistana-okazalos-v-epiczentre-skandala-na-konkurse-silk-way-star/|title=Жюри из Таджикистана оказалось в эпицентре скандала на конкурсе SILK WAY STAR|website=asiaplus.info.tj|lang=ru|accessdate=2021/08/30}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kstnews.kz/blogs/item-39567|title=«Silk way star» на телеканале «Qazaqstan»|website=kstnews.kz|lang=ru|accessdate=2021/08/29|archivedate=2021-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829120959/https://kstnews.kz/blogs/item-39567}}&lt;/ref&gt;.

== Иштирок дар фестивалҳо ==
* 2000 — «Азия Дауысы» (дар ҳайати гурӯҳи «Фарзин»);
* 2004 — Продюсери фестивали «Ситораҳои асри нав» ({{Lang-ru|«Звёзды нового века»}});
* 2005 — Продюсери фестивали «Ситораҳои асри нав» ({{Lang-ru|«Звёзды нового века 2»}});
* 2017 — «Silk way star» — коршиноси доварон&lt;ref name=&quot;vatan-muzred&quot;/&gt;;
* 2018 — «Discover Silk Road Star» — узви ҳакамон.

== Ҷоизаҳо ва мукофотҳо ==
* 2001 — ҷоизаи озмуни «Сонеъ» барои албоми беҳтарини сол, гурӯҳи «Фазин» — Tajikennium;
* 2003 — барандаи ҷоизаи «Суруди сол 2003», аз ҷониби ТРК [[Азия-Плюс|«Азия-Плюс»]] &quot; бо суруди «Бандарӣ» (дар ҳайати гурӯҳи «Фазин»);
* 2004 — барандаи ҷоизаи «Суруди сол 2004», аз ҷониби ТРК «Азия-Плюс» бо суруди «Фариштаи Тилло»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LYlE-lGySGQ&amp;t=268s|title=Суруди Сол 2004, «Фарзин» — Фариштаи тило|website=youtube.com|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt; (дар ҳайати гурӯҳи «Фазин»);
* Моҳи январи соли 2013 Фейруз Ҳакимов ҷоизаи «TOP-50: Одамони услуби шаҳри Душанбе барои соли 2012» гирифт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://top50.tj/index.php/main/profile/154|title=Победитель ТОП-50 2012 года — Фейруз Хакимов|website=top50.tj|lang=ru|accessdate=2021/08/29}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо]] 
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо]] 
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1974]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 4 март]]</text>
      <sha1>qr6ixm2coc81nr13vggqox2zxiocyor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>JC Records Studio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291859</id>
    <revision>
      <id>1487973</id>
      <parentid>1296867</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2926" sha1="g4edic1bg6588dcshxn5ptnr3ntygld" xml:space="preserve">{{Ношири мусиқӣ}}
'''JC Records Studio''' — студияи сабти овоз дар Душанбе мебошад, ки моҳи декабри соли 1999 аз ҷониби муҳандиси овоз [[Олим Ширинов]] таъсис ёфтааст. Беҳтарин ҳамчун студияи маъруф аст, ки дар он гурӯҳҳо ва навозандагони машҳур ба мисли «[[Парем]]», «Фарзин», [[Нозияи Кароматулло]], [[Садриддин Наҷмиддин]], [[Сӯҳроби Сафарзод]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=1Drph-WVHX0&amp;t=43s|title=Ба ёди Сӯҳроби Сафарзод(аз бойгонии Радиои Озодӣ 2010)|website=youtube.com|lang=tg|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;, [[Муҳаммадрафи Кароматулло]], [[Ҷонибек Муродов]], [[Шабнами Сурайё]], [[Сироҷиддин Фозилов]], [[Баҳром Ғафурӣ]], [[Таҳмина Ниёзова]] ва диргарон сабт шудаанд.

Тамоми сурудҳои гурӯҳи «Парем», аз моҳи декабри соли 1999 дар студияи «JC Records Studio»&lt;ref name=&quot;jcrisniid&quot;&gt;{{Cite web|url=https://isni.org/isni/0000000502848379|title=JC Records Studio ISNI ID|website=isni.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}&lt;/ref&gt;

Дар «JC Records Studio» беш аз 100 таронаи Муҳаммадрафии Кароматулло сабт карда шуд&lt;ref name=&quot;jcrisniid&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://isni.org/isni/0000000502848379|title=JC Records Studio ISNI ID|website=isni.org|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}
* {{Cite web|url=https://soundcloud.com/jcrstudio|title=JC Records Studio|website=soundcloud.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}
* {{Cite web|url=https://www.improuse.com/TJ/Dushanbe/168516949855178/JC-Records-Studio|title=Дар бораи «JC Records Studio»|website=www.improuse.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729015326/https://www.improuse.com/TJ/Dushanbe/168516949855178/JC-Records-Studio|archivedate=2021-07-29}}
* {{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/50213|title=Олим Ширинов - дар бораи мусиқӣ, пандемия ва ҳайвонот|website=vecherka.tj|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}
* {{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/04/25/kak-zarabatyvayut-na-muzyke-tadzhikskie-ispolniteli/|title=Иҷрокунандагони тоҷик аз мусиқӣ чӣ гуна пул кор мекунанд?|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}
* {{Cite web|url=https://www.facebook.com/jcrstudio|title=Саҳифаи «JC Records Studio» дар Facebook|website=facebook.com|lang=ru|accessdate=2021/09/01}}

[[Гурӯҳ:Cтудияиҳои сабти овоз]]</text>
      <sha1>g4edic1bg6588dcshxn5ptnr3ntygld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Насрулло Маҳмудзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293329</id>
    <revision>
      <id>1487996</id>
      <parentid>1485813</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4287" sha1="9v5sb8m7d27sohqqab69b66cqtwsce6" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Насрулло (Ҳамном)| Насрулло}}
{{Ҳамнасабҳо |Маҳмудзода (Ҳамнасаб)|Маҳмудзода}}
{{Ходими давлатӣ
|ном                  = Насрулло Маҳмудзода 
| номи аслӣ           = Маҳмудзода Насрулло Раҳматҷон
|тартиб               = 
| тасвир              = 
|бар                  = 
|вазифа               = Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV
|парчам               = Flag of Tajikistan.svg
|аввалдавр            = [[17 март]]и [[2010]] 
|охирдавр             = [[17 март]]и [[2015]]
|пешгузашта           = 
|ҷонишин              = 
|маълумот             = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] ([[1986]]) 
|касб                 = 
|ҳизб                 = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] 
|таърихи таваллуд     = 12.5.1963 
| зодгоҳ                    =  [[вилояти Хатолон]],&lt;br&gt;[[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
|ҳамсар               = 
|фарзандон            = 
|миллат               = 
|эътиқод              = 
|падар                = 
|модар                = 
|ҷоизаҳо              = 
|викианбор            = 
}}
'''Маҳмудзода Насрулло Раҳматҷон''' (''Маҳмудов Насрулло Раҳматович''; зод. [[12 май]]и [[1963]]) — [[Ҳуқуқшинос|ҳуқуқшиноси]] тоҷик. Мушовири давлатии адлияи дараҷаи 3.

== Зиндагинома ==
Соли 1986 факултети ҳуқуқшиносии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро]] хатм кардааст

== Корнома ==
* 1986 — Коромӯз дар вазифаи муфаттиши калони прокуратураи шаҳри Қайроқум
* 1987 — Муфаттиши калони прокуратураи шаҳри Қайроқум
* 1988 — Прокурори шуъбаи тафтишотии прокуратураи [[вилояти Суғд]]
* 1989 — Муфаттиши калони прокуратураи шаҳри Қайроқум
* 1993 — Муовини прокурори шаҳри Исфара
* 1997 — Муовини аввали прокурори ноҳияи Б.Ғафуров
* 1998 — Сардори шуъбаи назорати тафтиши пешакӣ ва таҳқиқ дар мақомотҳои ВКД ва АНМН прокуратураи [[вилояти Суғд]]
* 2002 — Прокурори ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе
* 2007 — Прокурори шаҳри Кӯлоб
* 2010 — Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV.
* 2015 — Прокурори [[вилояти Хатлон]]

Аз марти соли 2020 Котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/03/06/nasrullo-ma%d2%b3mudzoda-kotibi-sh%d3%afroi-amniyati-to%d2%b7ikiston-tain-shud/|title=Насрулло Маҳмудзода котиби Шӯрои амнияти Тоҷикистон таъин шуд|website=asiaplus.news|date=2020-03-06|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-03-04}}&lt;/ref&gt;.
{{хурд}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]</text>
      <sha1>9v5sb8m7d27sohqqab69b66cqtwsce6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амиршо Миралиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293336</id>
    <revision>
      <id>1488084</id>
      <parentid>1446557</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5831" sha1="3tnmjiduv4kifhudewd0p8s8vas9vmj" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Амиршо}}
{{Ҳамнасабҳо|Миралиев}}
{{Давлатмард}}
'''Амиршо Миралиев''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[давлатмард]] ва сиёсатмадори тоҷик, [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Амиршо Миралиев соли 1946 дар ноҳияи Данғара ба дунё омадааст. Дар соли 1970 Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистонро бо тахассуси агроном ва соли 1988 Мактаби олии ҳизби коммунисти Ленинградро хатм кардааст.

== Корнома ==
Солҳои 1970–1972 дар саффи Қувваҳои Мусаллаҳи ИҶШС бо дараҷаи [[таҳморо|лейтенанти калон]] фармондеҳи [[таҳм]]и тирандозии якони № 39485 дар вилояти Приморие (Русия) хидмат карда аст. Сипас нозир, мудири шуъбаи созмонҳои комсомолии Кумитаи комсомоли ноҳияи Данғара (1972—1974), нозир, мудири бахши таҳсилоти техникию касбии ҷавонон, муовини мудири шуъба, мудири шуъбаи коргарҷавонон ва ҷавонони деҳоти КМ Комсомоли Тоҷикистон (1974—1980), нозири Комиссияи назорати ҳизбии назди КМ Ҳизби коммунистии Тоҷикистон (1980—1986), донишҷӯи Мактаби олии ҳизбӣ (Ленинград, 1986-88), котиби якуми Кумитаи Ҳизби коммунистии ноҳияи Москва; 1988—1991), раиси Шуро — раиси Кумитаи иҷроияи Шурои вакилони халқи ноҳияи Москва (1991—1994), мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар масъалаҳои сиёсати кадрҳо (1994—2000), раиси Комиссияи ахлоқ дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2000—2001), раиси вилояти Хатлон (2001—2006), роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (2006—2010), муовини якуми Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 16 марти 2010) буд. Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2000—2001, 2010—2015) интихоб шудааст.

Дар интихоботи парлумонии соли 2015 Амиршо Миралиев ба далели расидан ба синни бознишастагӣ аз сӯи ҳизби ҳоким пешбарӣ нагардид ва бознишаста шуд. Ва пас аз ду моҳи бознишастагӣ раиси Шурои мудирони «[[Соҳибкорбонк]]» ва раиси Анҷумани бонкҳои Тоҷикистон интихоб шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/amirsho-miraliev/27695403.html|title=Мақоми нави Амиршо Миралиев|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-10-29}}&lt;/ref&gt;.

== Унвону ҷоизаҳо ==
* унвони «[[Корманди шоистаи Тоҷикистон]]»;
* [[ордени Исмоили Сомонӣ]] (дараҷаи 2);
* медали «Барои меҳнати шоён»;
* медали ҷашнии «10-солагии Иҷлосияи 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон».

== Даргузашт ==
Амиршо Миралиев дар яке аз бемористонҳои Истанбули Туркия пас аз ҷарроҳии бемории сутунмуҳра 6 декабри соли 2023 даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/12/06/amirsho-miraliev-ro%d2%b3bari-sobi%d2%9bi-dastgo%d2%b3i-i%d2%b7roiyai-prezidenti-to%d2%b7ikiston-va-raisi-peshini-viloyati-hatlon-darguzasht/|title=Амиршо Миралиев, роҳбари собиқи Дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон ва раиси пешини вилояти Хатлон даргузашт|website=asiaplus.news|date=2023-12-06|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-12-07}}&lt;/ref&gt;.

== Адабиёт ==
* Миралиев Амиршо // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 435. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
== Пайвандҳо ==
[http://archive.is/20121205072855/parlament.tj//index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=9&amp;Itemid=10 МАЪЛУМОТНОМА ДАР БОРАИ ВАКИЛОНИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати IV]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]</text>
      <sha1>3tnmjiduv4kifhudewd0p8s8vas9vmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлаталӣ Давлатзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293482</id>
    <revision>
      <id>1488105</id>
      <parentid>1438081</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4962" sha1="8xhvpkv7f8s3xr06ma2zeiksk251be7" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Давлаталӣ (Ҳамном)| Давлаталӣ}}
{{Ҳамнасабҳо |Давлатзода (Ҳамнасаб)|Давлатзода}}

{{Сиёсатмадор
 |ном                  = Давлаталӣ Давлатзода
|номи аслӣ            = Давлатзода Давлаталӣ
|тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи мустаъор        = 
 |таърихи таваллуд     =  2.02.1947    
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Рӯдакӣ|ноҳияи Рӯдакӣ}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
}}
'''Давлаталӣ Давлатзода''' (''Давлатов Давлаталӣ Раҷабалиевич''; [[2 феврал]]и [[1947]], деҳаи [[Ҷӯйбодом (деҳа, н. Рӯдакӣ)|Ҷӯйбодом]], [[ноҳияи Ленин]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[шарқшинос]], номзади илмҳои таърих (1976), сиёсатмадор ва яке аз бунёнгузорони [[Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон|ҲХДТ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/interview-davlatali-davlatzoda-/29063415.html|title=Давлаталӣ Давлатзода: &quot;Гуногунандешӣ аз тахрибкорӣ фарқ дорад&quot;|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-11-02}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Давлаталӣ Давлатзода 2 феврали 1947, деҳаи Ҷӯйбодоми ноҳияи Ленин ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2018/01/08/novyj-vzglyad-na-istoriyu-musulman-v-novoj-knige-davlatali-davlatzoda/|title=Новый взгляд на историю мусульман в новой книге Давлатали Давлатзода|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-11-02}}&lt;/ref&gt;. Мактаби миёнаро бо медали тило, бахши арабии факултети забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро (1968) бо ихтисоси шарқшинос хатм кардааст.

== Корнома ==
* 1968—1974 — тарҷумон дар Сурия ва Миср.
* 1974—1989 — ходими илмии Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, ҳамзамон — аспиранти Институти шарқшиносии Академияи илмҳои ИҶШС, омӯзгори Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон.
* 1989—1991 — дастгоҳи КМ Ҳизби Коммунисти Тоҷикистон.
* 1991—1993 — муовини мудири шуъбаи робитаҳои байналмилалии Дастгоҳи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 1993—1995 — котиби матбуотии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 1995 — мушовири давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба робита бо иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ. Ҳамзамон, аз 20 феврали соли 1998 — мудири шуъбаи робита бо ҷомеа, иттилоот ва фарҳанги Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 1995-2004 — вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2001—2004 — раиси фраксияи [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] дар Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2004—2010 — муовини аввали раиси [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] (ҲХДТ).
* 2010—2015 — вакили Маҷлиси намояндагони Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Аз соли 2016 — муовини раиси Шӯрои собиқадорони [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]].

== Осор ==
* Давлаталӣ Давлатзода. Мусулмонон: Таърихи воқеии инкишоф ва таназзул — Душанбе: ЭР Граф, 2017. — 520 с&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://anrt.tj/tj/khabar-o/1017-kitobi-mondagor|title=Китоби мондагор|website=anrt.tj|accessdate=2021-11-02|archivedate=2021-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102165637/https://anrt.tj/tj/khabar-o/1017-kitobi-mondagor}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>8xhvpkv7f8s3xr06ma2zeiksk251be7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зураб Кокоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293654</id>
    <revision>
      <id>1487913</id>
      <parentid>1297543</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="1oypyuah7jpm1ffp9eom0frl8js50ko" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|ном                  = Зураб Кокоев
|номи пурра           = Кокоев Зураб Ушангович
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Зураб Кокоев.jpg
|кишвар               = {{парчамбандӣ|ИҶШС}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|ҶШС Гурҷистон}}&lt;br&gt;{{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|таърихи таваллуд     = 09.08.1959
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Тбилиси}}
|касб                 = барабаннавоз, {{нп5|муҳандиси садо||ru|Звукорежиссёр|}}
|асбоб                = {{нп5|друмз||ru|Ударная установка}}
|сабк                 = 
|сайт= 
}}

'''Кокоев, Зураб Ушангович''' — (зод. [[9 август]]и [[Соли 1959|1959]], [[Тбилиси]] [[ҶШС Гурҷистон]]) — муҳандиси садо, Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2021))

Соли 1982 Зураб Кокове ба [[ҶШС Тоҷикистон]] омада ва ба Институти кооперативии шаҳри Душанбе дохил шуд.
Аз соли 1984 то 1989 барабаннавози гурӯҳи «Согдиана» буд.

Соли 1984 дар назди театри лӯхтаки шаҳри Душанбе студияи «Лабораторияи эҷодии ТАРУН» ташкил кардааст, ки дар он сурудҳои [[Олег Фезов]], [[Наргис Бандишоева]], [[Ширинмох Нихолова]] ва ғайраро сабт кардааст.

Соли 1990 дар Кохи «Борбад» студияи сабти овози «Шоу Биржа» ташкил кард, ки дар он бисьёр ҳофизҳои машҳур сабт карда буданд.

Аз соли 1997 то соли 2007 дар вазифаи сармуҳандиси садо дар [[БШСС «МИР»]] кор мекард.

Аз соли 2008 то соли 2013 дар Кумитаи Ҷавонон ва варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба ҳайси продюсер ва директори садои барномаҳои ҷавонон кор мекард.

3 ноябри соли 2021 бо унвони Аълочии фарҳанг Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардид.

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/08/09/chelovek-s-tremya-rodinami-zurabu-kokoevu-60-let/|title=Человек с тремя Родинами. Зурабу Кокоеву – 60 лет!|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2021/11/13}};

[[Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии фарҳанги Тоҷикистон»]]</text>
      <sha1>1oypyuah7jpm1ffp9eom0frl8js50ko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Людмила Успенская</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293682</id>
    <revision>
      <id>1488117</id>
      <parentid>1275137</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6120" sha1="agtfhsaba55speecj5y1rzyjsdt5stm" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Людмила Владимировна Успенская''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[Эроншиносӣ|эроншинос]] ва [[Тоҷикшиносӣ|тоҷикшинос]], доктори илмҳои филология.

== Зиндагинома ==
Людмила Успенская соли 1909 дар хонаводаи княз Владимир Успенский ба дунё омадааст. Соли 1932 шуъбаи шарқшиносии Донишкадаи давлатии таъриху забони шаҳри Ленинградро хатм кардааст.

== Корнома ==
Солҳои 1933—1934 муаллими забони тоҷикӣ дар курсҳои олии стенографии КИМУ ИҶШС шаҳри Маскав, 1935—1937 тарҷумони адабии рӯзномаи «Тоҷикистони сурх»,1938-1942 корманди калони «Палатаи китоб»-и назди Комиссариати маорифи Тоҷикистон, 1942—1945 муаллими забони тоҷикии [[Донишкадаи давлатии омӯзгории Тоҷикистон дар ш. Панҷакент|Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко]] ва котиби илмии Институти таърих, забон ва адабиёти АИ ҶШС Тоҷикистон буд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://old.kmt.tj/temur-zulfikorov-modaron-namemirand-onkho-moro-dar-bikhisht-intizor-meshavand|title=Темур Зулфиқоров: “Модарон намемиранд, онҳо моро дар Биҳишт интизор мешаванд...”|author=Дилоро Сайдамирова|website=old.kmt.tj|date=2019-08-27|publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|accessdate=2021-11-15}}&lt;/ref&gt;.

Солҳои 1960—1961 ҳамчун дотсенти кафедраи забони русӣ, 1961—1973 мудири кафедраи методикаи таълими забони русӣ, 1973—1982 мудири кафедраи забони русии Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко кор кардааст. Солҳои 1982—1991 профессори кафедраи ҳамин донишкада буд.

== Фаъолияти илмӣ ==
Людмила Успенская муаллифи шуморе аз мақолаҳои илмӣ ва чандин китобҳои дарсӣ аз забони русӣ аст. Ӯ яке аз мураттибони луғати тоҷикӣ-русӣ, ки соли 1954 дар Маскав нашр шудааст, мебошад. Тибқи китобҳои дарсии ӯ ҳазорон тоҷикон то ҳол забони русиро меомӯзанд&lt;ref&gt;Амаль Ханум ГАДЖИЕВА. [http://old.news.tj/en/node/2504 Л. Успенская: «Дай Бог этому народу найти в себе силы…»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180121184435/http://old.news.tj/en/node/2504 |date=2018-01-21 }} // Asia-Plus 02.10.2009 г.&lt;/ref&gt;.

Дар мавриди масъалаҳои мухталифи забоншиносии тоҷикӣ ва русӣ корҳои илмӣ бурдааст. Таҳти роҳбарияш аспирантҳо ва унвонҷӯёни зиёде рисолаҳои илмиашонро ҳимоя кардаанд.

== Хонавода ==
Шавҳар — Муҳаммадқосим Зулфиқоров, ходими ҳизбӣ, соли 1937 саркӯб шудааст.

Писар — [[Темур Зулфиқоров]]. Духтараш — Зайнаб, дар Санкт-Петербург зиндагӣ мекунад.

== Ҷоизаҳо ==
Барои хидматҳояш бо ордени «Инқилоби Октябр», унвонҳои фахрии «Муаллими хидматнишондодаи мактаби ҶШС Тоҷикистон» (1950), «Ходими Хидматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон» (1956) ва якчанд нишону ифтихорномаҳо қадрдонӣ шудааст.

== Осори аслӣ ==
* Каратагский говор в таджикском языке. — {{Д.}}, 1956.
* Методическое пособие по русскому языку для 4 — х классов, по использованию учебника по русскому языку в таджикской школе. — {{Д.}},1956.
* Говоры таджиков Гиссарского района. — {{Д.}}, 1962.
* Русский учебник для 7-класса школ с таджикском языком обучения. — {{Д.}}: Маориф, 1989.
* Русский язык: Учебник для 5-класса / Л. В. Успенская, В. С. Абдуллоева. — {{Д.}}: Маориф, 1986. — 199 с.

== Даргузашт ==
Людмила Успенская 23 октябри соли 2000&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/03/09/takaya-russkaya-tadzhichka-kak-lyudmila-uspenskaya-vryad-li-eshhe-budet/|title=«Такая русская таджичка, как Людмила Успенская, вряд ли еще будет»|author=Талъат Нигор|website=asiaplus.news|date=2019-03-09|publisher=ASIA-Plus|access-date=2021-11-15}}&lt;/ref&gt; дар шаҳри Санкт-Петербург, дар манзили духтараш Зайнаб даргузаштааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ]]
[[Гурӯҳ:Сарфарозшудагон бо медали «Барои меҳнати шуҷоатнок дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941-1945»]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони шаҳри Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Санкт-Петербург]]</text>
      <sha1>agtfhsaba55speecj5y1rzyjsdt5stm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Осорхонаи адабии Айнӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293696</id>
    <revision>
      <id>1488159</id>
      <parentid>1481369</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10565" sha1="436cyv1rjhqibdtic247tw59l2s6xpk" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо| Хона-музей (мазмунҳо)}}
{{Осорхона
 |ном              = Осорхонаи адабии Айнӣ 
 |sort             = 
 |аслӣ             = Осорхонаи адабии Айнӣ
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсиф           = 
 |асос             = [[1963]]
 |асосгузор        = КМ ҲК ва Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон
 |боздидкунандагон = 
 |директор         = 
 |ҷойгиршавӣ       = Душанбе
  |lat_dir = N |lat_deg =  |lat_min =  |lat_sec = 
  |lon_dir = E |lon_deg =  |lon_min =  |lon_sec = 
  |region          = 
  |CoordScale      = 
 |пайванд          = 
 |Commons          = 
 |харитаи мавқеъ   = 
  |бари харита     = 
 |харитаи мавқеъ 2 = 
  |бари харита 2   = 
}}
'''Осорхонаи адабии Айнӣ''' (''Хона-музейи Айнӣ'') — осорхонаи адабии [[Садриддин Айнӣ]], ки бо қарори КМ ҲК ва Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон дар соли 1963 дар Душанбе таъсис шудааст.

== Таърих ==
Осорхона нахуст дар ихтиёри Вазорати фарҳанг буд, соли 1966 ба тобеъияти [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон |Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон]] дода шуд. Соли 1978 ба муносибати ба ифтихори 100-солагии адиб таъсис дода шуд. Ӯ бештари умри худро дар Самарқанд гузаронида, дар шаҳри Душанбе аз соли 1951 то 1954 то дами марг зиндагӣ кардааст. Аҳли оилааш боз чандин сол дар ин хона иқомат доштанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/11/19/hona-muzeji-ajn%d3%a3-vajron-karda-nameshavad-tasmimi-navi-%d2%b3ukumat/|title=Хона-музейи Айнӣ вайрон карда намешавад. Тасмими нави ҳукумат|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/news/|date=2021-11-19|publisher= |lang=tg|accessdate=2021-11-20}}&lt;/ref&gt;

Осорхонаи адабии Айнӣ аз чанд ҳуҷра иборат аст, ки дар ҳар яки он мавод вобаста ба ҳаёт ва фаъолияти [[Садриддин Айнӣ]] маҳфузанд. Дар даромадгоҳи осорхона нимпайкараи Айнӣ гузошта шудааст. Дар ҳуҷраи якум чизҳои шахсӣ, маводди марбут ба ҳаёту фаъолияти Айнӣ аз давраи хурдсолӣ то Инқилоби Октябр ва Инқилоби Бухоро (солҳои 1917—1920) гирд оварда шудаанд. Дар мобайни ҳуҷраи якум, дар болои миз лавҳае бо китоби дӯстдоштаи Айнӣ «Ахлоқи Муҳсинӣ» дар болои мизи кандакоришуда аз ҷониби М. Олимов, инчунин маҷмӯаи ашъори шоир Бадруддини Ҳилолӣ гузошта шудааст. Дар ин хона сиёҳидон ва қаламеро метавон дид, ки ба Айнӣ падараш соли 1886 ҳадя карда буд. Дар девори ин ҳуҷра акси Айнӣ ва М. Назрулло баъди 75 чӯб заданашон насб гардидааст. Дар ҳуҷраи дуюм экспонатҳои солҳои 20-50 (китоби «Намунаи адабиёти тоҷик», ҷоизаҳо, дипломи доктори илм, мизе, ки дар паси он дар вазифаи президенти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст ва ғайра) ҷамъ оварда шудаанд. Дар ҳуҷраи сеюм чизҳои шахсии Айнӣ (асо, соат, либос, корд, қайчӣ, чойнику пиёла, ручка, туҳфаҳо ва ғайра) ҷо гирифтаанд. Дар ҳуҷраи чаҳорум асарҳои ба Садриддин Айнӣ бахшидашуда (асарҳои адабиётшиносӣ, рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ, тасвирҳои рассомон ба асарҳои Айнӣ, тарҷумаи асарҳои Айнӣ ба забонҳои гуногуни ҷаҳон ва ғайра, умуман, беш аз 2 ҳазор китоб) гузошта шудаанд. Ҳуҷраи панҷум толори конференсияҳо, ҷамъомадҳои адабӣ ва вохӯриҳо мебошад. Дар ин ҷо экспонатҳое ҳастанд, ки ҳар замон нав карда мешаванд.

Дар осорхона пластинаҳо, кассетаҳо бо овози [[Садриддин Айнӣ]] ва дӯстони ӯ маҳфузанд. Соле аз осорхона то 1500 нафар боздид мекунанд. Ҳамчунин муҳаққиқон аз маводҳои ин осорхона барои таҳқиқоти хеш истифода мебаранд.
== Вазъи осорхона имруз ==
Аввали ноябри соли 2021 хабари тахриби хона-музей Садриддин Айнӣ баъди он расонаӣ шуд, ки шаҳрдории Душанбе дар як нома бо имзои муовини аввали раиси шаҳри Душанбе Амирхон Қурбонзода ба Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон хоста  буд, ки ин ниҳод ба тахриби ин бино мувофиқат кунад.
“Дар мактуб гуфта мешуд, ки осорхона ба нақшаи нави генералии шаҳр мувофиқ набуда, симои зоҳирии гирду атрофро коста мекунад”. Пас аз нашри ин хабар дар расонаҳо, дар ҷомеаи Тоҷикистон вокунишҳои гуногуне ба ин иқдоми шаҳрдории Душанбе сурат гирифт. Аз ҷумла чандин ниҳодҳои илмиву эҷодӣ, аз ҷумла Академияи илмҳо, Иттиҳодияи нависандагон ба раҳбарии олии Тоҷикистон нома навишта, хостори он шуданд, ки ин бино ҳадди аққал тахриб нашавад, вале агар чораи дигар набошад, бояд он дар маҳалли мувофиқи дигаре бунёд шавад. 
Ҳамчунин намояндагони зиёди қишрҳои гуногуни ҷомеа, рӯшанфикрон ва корбарони шабакаҳои иҷтимоӣ ин иқдомро танқиди шадид карданд ва хостанд шаҳрдории Душанбе аз ин тасмими худ даст кашад. 

Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] бо пешниҳоду дархостҳо ва ибрози андешаи як зумра олимону нависандагони кишвар дар робита ба кӯчонидани Хона-музейи адиб, олим, сардафтари адабиёти муосири тоҷик, аввалин Президенти Академияи илмҳо ва қаҳрамони Тоҷикистон - Садриддин Айнӣ, воқеъ дар кӯчаи Ҳамза Ҳакимзодаи ноҳияи Исмоили Сомонии шаҳри Душанбе таваҷҷуҳ намуда, дастур доданд, ки Хона-музей бартараф карда нашуда, нигоҳдошти минбаъдаи он таъмин карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/11/19/hona-muzeji-ajn%d3%a3-vajron-karda-nameshavad-tasmimi-navi-%d2%b3ukumat/|title=Хона-музейи Айнӣ вайрон карда намешавад. Тасмими нави ҳукумат|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/news/|date=2021-11-19|publisher= |lang=tg|accessdate=2021-11-20}}&lt;/ref&gt;

Ҳоло, осорхонаи Садриддин Айнӣ дар маркази шаҳри Душанбе [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ]], кӯчаи Ҳамза Ҳакимзода ҳавлии №1 воқеъ гардидааст. Дар ин манзил устод Садриддин Айнӣ ҳамроҳи аҳли байт солҳои охири ҳаёти хешро (1951-1954) сипари намудааст. Шумораи экспонатҳои Осорхона 150 адад, шумораи воситаҳои асосӣ 189 адад, шумораи китобҳо наздики 2000, ки ба онҳо дохил мешаванд; асарҳои устод бо забонҳои гуногун ва нашри солҳои гуногун инчунин китобҳои ба Осорхона ворид гардида. Дар бойгонӣ дастхатҳои устод, мукотибаҳо бо шахсиятҳои гуногун, рӯзномаву маҷаллаҳо, китобҳое, ки худи устод аз онҳо истифода бурдааст, ҳифзу ҳимоя мегарданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iza.tarena.tj/tj/sohtor/osorhonakhoi-muttakhidai-adabi/osorhonai-adabii-s-ayni|title=Осорхонаи адабии Садриддин Айнӣ|author=|website=www.iza.tarena.tj/|date=2022-09-18|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-06-17}}{{Пайванди мурда|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Осорхонаи ёдгории Садриддин Айнӣ (Самарқанд)]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Осорхонаи адабӣ-ёдгории Айнӣ // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 495. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
* {{ЭСТ|Музеи Айнӣ|4|}}

{{Осорхонаҳои Душанбе}}
[[Гурӯҳ:Садриддин Айнӣ]]
[[Гурӯҳ:Осорхонаҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>436cyv1rjhqibdtic247tw59l2s6xpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулло Қурбонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293760</id>
    <revision>
      <id>1488077</id>
      <parentid>1447939</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="6uxedvqct7lwus8tttkjk7uv8txt6ja" xml:space="preserve">{{Корофарин}}
'''Абдулло Қурбонов''' (''Қурбонов Абдулло Убайдуллоевич''; {{ВД-Дебоча}}) — бонкдор, яке аз бунёнгузорон ва собиқ роҳбари [[Алиф Бонк]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nbt.tj/tj/banking_system/banks.php|title=Бонкҳо|website=nbt.tj|accessdate=2021-11-18}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Абдулло Қурбонов 17 сентябри соли 1985 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Соли 2002 Литсейи тоҷикӣ-туркии Душанберо хатм кардааст. Соли 2008 Донишгоҳи Босфори Туркияро бо ихтисоси менеҷмент хатм ва ду сол дар магистратураи Донишгоҳи иқтисодии Лондон таҳсил кардааст.

Пас аз таҳсил як муддат дар Британияи Кабир ва Муғулистон ба ҳайси таҳлилгари Бонки UBS кор кард. Солҳои 2012—2014 муовини раиси «Ориёнбонк» буд. Соли 2014 бо чанд нафари дигар муассисаи молии «Алиф Сармоя»-ро таъсис дод, ки ҳоло номи «Алиф-Бонк»-ро дорад ва аз ҳамон сол то соли 2022 мудираш буд.

Аз моҳи ноябри соли 2022 ӯро Гуланор Атобек дар ин вазифа иваз кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20221102/alif-bank-novyy-rukovoditel-1052573164.html|title=tj.sputniknews.ru}}&lt;/ref&gt;

Ӯ ҳамчунин яке аз муассисони тарҳи «[[Somon.tj]]» ва бунёди хайрияи «Пешрафт» низ дониста мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/06/az-naberai-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-to-mudiri-alif-bonk-30-%d2%b7avoni-muvaffa%d2%9bi-to%d2%b7ikiston-kistand/|title=Аз набераи Эмомалӣ Раҳмон то мудири &quot;Алиф Бонк&quot;: 30 ҷавони муваффақи Тоҷикистон кистанд?|website=asiaplus.news|date=2022-01-06|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-01-06}}&lt;/ref&gt;.

== Хонавода ==
Абдулло Қурбонов ҳамсар ва 3 фарзанд дорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/tajik-banking-sector-interview/29748651.html|title=Мудири &quot;Алиф Сармоя&quot; як дарди бонкҳои Тоҷикистонро шарҳ дод.ВИДЕО|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2021-11-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dume.tj/abdullo-kurbonov/|title=Абдулло Курбонов - биография, образование, карьера, награды|author=|website=Медиа о людях и жизни в Душанбе|date=2023-11-30|publisher=dushanbe.me|lang=ru|accessdate=2023-12-26|archivedate=2023-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226170936/https://dume.tj/abdullo-kurbonov/}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>6uxedvqct7lwus8tttkjk7uv8txt6ja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Парвиз Мушарраф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293835</id>
    <revision>
      <id>1487983</id>
      <parentid>1338421</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23479" sha1="tdssi5e7sxpzl0xfquwki158nv0kvq4" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ}}
'''Парвиз Мушарраф''' ({{lang-ur|پرویز مشرف}}; {{ВД-Дебоча}}) — низомӣ, [[сиёсатмадор]] ва давлатмарди аҳли [[Покистон]]. [[Солор|Генерал]], [[Президенти Покистон]] шуд (2001—2008), дар соли 1999 дар натиҷаи табаддулоти давлатӣ ба қудрат расидааст.

17 декабри соли 2019 Додгоҳи вижаи Покистон Мушаррафро дар содир кардани хиёнат ба давлат дар соли 2007, дар табаддулоти давлатӣ гунаҳкор донист ва ғоибона ба қатл маҳкум кард.&lt;ref name=&quot;ria&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20191217/1562472847.html|title=Бывшего президента Пакистана Мушаррафа приговорили к смертной казни|date=2019-12-17|publisher=РИА Новости|accessdate=2019-12-17}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
[[Деҳлӣ|Дар Деҳлӣ]] таваллуд шудааст, писари корманди Вазорати корҳои хориҷӣ. Соли 1947 бо оилааш ба [[Карочӣ|Кароч]]&lt;nowiki/&gt;ӣ (Покистон) кучид. Ӯ дар кӯдакӣ дар Туркия зиндагӣ мекард, зеро падараш дар онҷо ба ҳайси дипломат хидмат мекард. Дар Покистон дар мактабҳои насронӣ таҳсил карда, баъдан дар Академияи ҳарбӣ маълумоти ҳарбӣ гирифтааст.

=== Корномаи ҳарбӣ ===
Пас аз хатми Академияи ҳарбӣ дар ду ҷанги зидди Ҳиндустон иштирок кардааст&lt;ref name=&quot;CDI&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.storyofpakistan.com/person.asp?perid=P029|title=General Pervez Musharraf|author=|date=|publisher=|lang=en|deadlink=no|accessdate=2010-09-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/619WGcJKa?url=http://www.storyofpakistan.com/person.asp?perid=P029|archivedate=2011-08-23}}&lt;/ref&gt;. 7 октябри соли 1998 ба унвони генерали комил таъйин шуд ва сардори ситоди нерӯҳои заминии Покистон таъйин шуд.

== Табаддулоти низомӣ ==

=== Табаддулот ===
Сарвазири Покистон Навоз Шариф дар муқовимат бо Парвиз Мушарраф гумон дошт, ки Мушарраф қасди ба даст овардани қудратро дорад ва тасмим гирифт, ки аввал зарба занад. 11 октябри соли 1999, вақте ки Мушарраф аз сафари хориҷӣ бармегашт, нахуствазир аз истеъфои фармондеҳ хабар дод ва фуруди ҳавопаймои ӯро дар Покистон манъ кард. Ҷавоби низомиён зуд буд — роҳбарияти қувваҳои мусаллаҳ ба сарвазир муқобилат кард. Генерал Мушарраф аз карори сарвазир хабардор шуда, сафари худро ба Шри-Ланка катъ карда, ба Ватан баргашт. Ҳавопаймо бо генерал дар фурудгоҳи Карочӣ сиҳату саломат фуруд омад ва дар он ҷо ӯро як гурӯҳи бузурги ҳамфикрон пешвоз гирифтанд ва 12 октябри соли 1999 Мушарраф як табаддулоти бехун алайҳи ҳукумати Шарифро раҳбарӣ кард. Дар давоми чанд соат қисму томҳои артиш биноҳои давлатй, телевизион ва фурудгоҳҳои шаҳрҳои бузурги кишварро зери назорат гирифтанд. Сарвазир ва майор Зиё Уддин, ки як рӯз пеш ба ҷои Мушарраф таъйин шуда буд, инчунин вазири корҳои хориҷии Покистон Сартоҷ Азиз ва вазири иттилоот Мушаҳид Ҳусейн дар ҳабси хонагӣ қарор доштанд. Дере нагузашта Парвиз Мушарраф роҳбарии кишварро ба уҳда гирифт&lt;ref name=&quot;CDI&quot;/&gt;.

Мушарраф ҳамчун «сардори хокимияти ичроия» номбар гардид. Дар мамлакат вазъияти фавкулодда эълон карда шуд, низомиён амали конститутсияро дар қаламрави кишвар боздоштанд ва кори идораҳои қонунбарор, хукуматҳои марказй ва вилоятиро пароканда карда шуд. Пас аз табаддулот як мақоми нави давлатӣ — Шӯрои амнияти миллӣ таъсис дода шуд, ки ба роҳбари ҳокимияти иҷроия (аз соли 2001 — президент) оид ба идеологияи исломӣ, амнияти миллӣ ва дигар ҷузъҳои муҳими сиёсати миллӣ машварат медод&lt;ref name=&quot;CDI&quot;/&gt;.

== Президент ==
[[Акс:PervezMusharraf.jpg|чап|мини|208x208пкс| Генерали артиш Парвиз Мушарраф, соли 2004]]
Сардори нави харбӣ ваъда дод, ки ба фасод хотима дода, дар муносибатҳои байналхалкй бо [[Ҳиндустон]] оид ба масъалаи [[Кашмир]] ва бо [[Афғонистон]] дар масъалаи терроризм гуфтушунидро огоз мекунад. Додгоҳи олии Покистон ҳукм кард, ки ба генерал Мушарраф то моҳи октябри соли 2002 мӯҳлат дода мешавад, то кишварро ба ҳукмронии қобили демократӣ баргардонад.&lt;ref name=&quot;CDI&quot;/&gt;

20 июни соли 2001 Мушарраф [[Президенти Покистон]] шуд ва дар ин мақоми олӣ Рафиқ Тарарро иваз кард ва барои савганд ёд кардан худ аз ҷониби раиси Суди Олӣ Иршод Ҳасан Хон розигӣ гирифт. Дар баробари ин Мушарраф мансабҳои раиси ҳокимияти иҷроия ва қувваҳои мусаллаҳро нигоҳ дошт. [[30 апрел|30 апрели соли]] [[Соли 2002|2002]] дар Покистон раъйпурсӣ доир шуд, ки Парвиз Мушаррафро ба мӯҳлати панҷ сол раисиҷумҳури ин кишвар таъйин кунанд; таъйин ӯро 97,97 % интихобкунандагон тасдиқ кардаанд&lt;ref name=&quot;DD&quot;&gt;[http://www.sudd.ch/event.php?lang=en&amp;id=pk012002 Pakistan, 30. April 2002 : General Musharraf als Präsident für 5 Jahre] Direct Democracy&lt;/ref&gt;.

Моҳи октябри соли 2002 Мушарраф ваъда дод, ки интихоботи нави порлумонӣ баргузор кунад, бо мақсади он, ки аз порлумон дархост намояд, ки ӯро ба мӯҳлати панҷ сол раисиҷумҳур интихоб кунад. Эълони Мушарраф ба мақоми Президенти Покистон боиси эътирози раҳбари Ҳизби мардумии Покистон [[Беназир Бҳутто]] шуд, ки генералро дар нақзи қонуни асосӣ муттаҳам кард. Соли 2004 Шавкат Азиз сарвазир шуд.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/hi/russian/news/newsid_2320000/2320855.stm Пакистан: исламисты рвутся вперед]&lt;/ref&gt;

=== Кӯшишҳои сӯиқасд ===
Дар тӯли солҳои 2003 то 2005 Мушарраф аз се кӯшиши сӯиқасди ҷони худ наҷот ёфт. Ба гуфтаи хадамоти разведкаи Покистон, боз 14 сӯиқасд пешгирӣ карда шуд. Аз ҳама маъруфтаринҳо сӯиқасд ба ҷони ӯ 14 ва 25 декабри соли 2003 буданд.

=== Интихоботи такрорӣ ===
28 сентябри соли 2007 Додгоҳи олии Покистон ба Парвиз Мушарраф иҷозат дод, ки дар курсии президентӣ пешбарӣ шавад ва дар ҳоле, ки сарфармондеҳи артиш боқӣ мемонад. Барои ба интихобот пазируфта шудани Мушарраф аз 9 раисони додгоҳ 6 нафар тарафдор ва 3 нафари дигар мухолиф овоз доданд. Ҳамин тариқ, Додгоҳи олӣ даъвои аҳзоби мухолифро, ки бар асоси Қонуни асосӣ, танҳо як шаҳрванди мулкӣ метавонад номзад ба мақоми президентӣ бошад, рад кард ва талаб кард, ки Мушарраф дар сурати истеъфо аз мақоми фармондеҳӣ аз интихобот барканор шавад.

[[6 октябр|6 октябри соли]] [[Соли 2007|2007]] интихоботи президентӣ баргузор шуд, ки дар он сарвари феълии давлат генерал Парвиз Мушарраф пирӯз шуд. Аммо Додгоҳи Олӣ аз тасдиқи қонунӣ будани интихобаш то замони ба нафақа баромадани ӯ аз хидмати ҳарбӣ худдорӣ мекунад&lt;ref name=&quot;CDI&quot;/&gt;

==== Ҳолати фавқулодда ====
Додгоҳ рӯзи 5 ноябри соли 2007 тасмим гирифт, ки масъалаи қонунӣ будани интихоби Парвиз Мушарраф ба як давраи дигари раёсати ҷумҳурӣ дар моҳи октябри соли 2007-ро баррасӣ кунад. Ба гуфтаи мухолифонаш, президент мақоми фармондеҳии артишро нигоҳ дошта, қонунро вайрон кардааст: тибқи конститутсия, сарвари давлат танҳо шаҳрванди мулкӣ буда метавонад. Вазъият дар Покистон на танҳо аз сабаби бархӯрди сиёсии президент ва мухолифон, балки бо идомаи ҳамлаҳои террористии созмонёфтаи исломгароён низ печида буд.

Рӯзи 3 ноябр раисиҷумҳури Покистон Парвиз Мушарраф дар кишвар вазъияти изтирорӣ эълон кард. Қонуни асосӣ мутаваққиф шуд, пахши шабакаҳои телевизионии хусусӣ дар шаҳрҳои бузург қатъ шуд ва шабакаи телефонӣ дар пойтахт низ қатъ карда шуд. Аз 17 узви Додгоҳи олӣ ҳафт нафарашон фавран фармони раисиҷумҳурро ғайриқонунӣ эълон карда, боздошт шуданд. Харбиён рохҳои наздикшавиро ба объектҳои асосии давлатй банд карданд. Мушарраф дар паёми худ ба миллат тасмими худро бо таҳдиди ифротгароёни исломӣ ба кишвар шарҳ дод. Гайр аз ин, вай ба фаъолияти душ-манонаи суд, ки кори дукуматро фалач кардааст, дахл кард. Вазъиятро хабарҳо дар бораи боздошти раҳбарон ва фаъолони нерӯҳои мухолифи Покистон боз ҳам бадтар карданд. [[Беназир Бҳутто|Бҳутто]] ба муқобили Мушарраф маъракае оғоз карда, талаб кард, ки вазъи фавқулодда бекор карда шавад. Раҳбари мухолифон ба зудӣ худро дар ҳабси хонагӣ дид ва «роҳпаймоии тӯлоние», ки тарафдоронаш ба сӯи Исломобод тарҳрезӣ карда буданд, мамнӯъ шуд.&lt;ref&gt;[http://lenta.ru/news/2007/11/03/emergency/ Президент Пакистана ввел чрезвычайное положение]&lt;/ref&gt;

Мушарраф мувофики декрет дар бораи чорй кардани конституцияи муваккатй Ифтихор Мухаммад Чоудхуриро аз вазифаи раиси суди Олй озод карда, вориси уро таъйин кард. Рӯзи 22 ноябр ҳайати нави Додгоҳи олӣ, ки аз додрасҳои вафодор ба Мушарраф иборат буд, розӣ шуд, ки ӯро раисиҷумҳур эътироф кунад. Суди Олй бо сардории раиси нави адлия баррасии парвандаро оид ба масъалаи аз нав интихоб шудани президенти феълии кишвар П.Мушарраф тезонд. Бо карори Суди олй комиссияи интихоботии Покистон 24 ноябрь ба хукумати муваккатии П. Мушарраф дар интихоботи президентии гузашта. Баъд аз ин Мушарраф ваъда дод, ки аз мақоми фармондеҳи артиши миллӣ канорагирӣ карда, кишварро ҳамчун ғайринизомӣ идора мекунад.

==== Президенти шаҳрвандӣ ====
28 ноябри соли 2007 Мушарраф аз мақоми Раиси ситоди нирӯҳои хушкигарди Покистон истеъфо дод ва 29 ноябри соли 2007 савганд ёд кард, ҳамчун раиси кишвари мулкӣ. Дар маросими савгандёдкунӣ Мушарраф қавл дод, ки қонуни асосии кишварро риоят мекунад ва аз мардуми худ ҳимоя ва дифоъ хоҳад кард. Ва ӯ пайвастани худро ба мақоми раисиҷумҳури мулкӣ «як қадами муҳим дар роҳи истиқрори демократия дар кишвар» хонд. Вай дар баробари ин гуфт, ки ба фишори кишварҳои ғарбӣ нисбати бекор кардани вазъияти фавкулодда дар кишвар, таслим нахоҳад шуд. «Ба мо демократия лозим аст, ба мо ҳуқуқи инсон лозим аст, ба мо субот лозим аст, аммо мо ба ин роҳи худ хоҳем расид» — гуфт Мушарраф. Қадами навбатй интихо-боти умумй ва ташкили хукумати нав буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rus44.ru/modules/news/article.php?storyid=6449|title=Первез Мушарраф стал гражданским президентом|deadlink=yes|accessdate=2010-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150214151659/http://rus44.ru/modules/news/article.php?storyid=6449|archivedate=2015-02-14}}&lt;/ref&gt;

==== Истеъфо ва ҳабс ====
[[18 август|18 августи соли]] [[Соли 2008|2008]] бо сабаби таҳдиди мурофиаи нобоварӣ (импичмент), ки ба ҳамин рӯз таъйин шуда буд, ихтиёран аз мақоми президенти Покистон даст кашид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lenta.ru/news/2008/08/18/musharraf|title=Первез Мушарраф ушел в отставку|date=2008-08-18|publisher=[[Lenta.ru]]|accessdate=2019-12-17}}&lt;/ref&gt;. Тасмими истеъфои ӯ бо кафолати амнияти худ низ ба мавқеъи кишварҳои ғарбӣ (аз ҷумла [[Иёлоти Муттаҳида]]), ки аз пуштибонӣ аз ӯ саркашӣ мекарданд ва мавқеъи артиши Покистон, ки барои муҳофизати худ аз ҳеч гуна иқдоме даст кашиданд, дар ҳолате, ки ба президент мурофиаи нобоварӣ эълон карда шавад, таъсир расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.gazeta.ru/politics/2008/08/18_a_2814558.shtml|title=Пакистан потерял президента|author=Наталья Куклина, Елизавета Сурначева|date=2008-08-18|publisher=[[Газета.Ru]]|accessdate=2019-12-17}}&lt;/ref&gt;…

Дар зодгоҳаш алайҳи Мушарраф ду парвандаи ҷиноӣ боз шудааст: Мушарраф дар соли 2009 беш аз 60 додрас, аз ҷумла раиси Додгоҳи олиро ҳангоми эълони вазъияти изтирорӣ дар соли 2007&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20130419/933510238.html|title=Мушарраф назвал обвинения против него «политически мотивированными»|date=2013-04-19|publisher=[[РИА Новости]]|accessdate=2019-12-17}}&lt;/ref&gt; ва 12 феврали соли 2011 ғайриқонунӣ боздошт кард. як додгоҳи Покистон ба боздошти Парвиз Мушарраф аз рӯи қатли Бҳутто додааст. Раҳбари собиқи Покистон, ки муқими Бритониё аст, тавассути намояндаи худ гуфтааст, ки ба ватанаш барнамегардад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://lenta.ru/news/2011/02/12/musharraf/|title=Суд выдал ордер на арест экс-президента Пакистана|date=2011-02-12|publisher=[[Lenta.ru]]|accessdate=2019-12-17}}&lt;/ref&gt;.

Мушарраф 24 марти соли 2013 барои ширкат дар интихоботи парлумонӣ аз муҳоҷират баргашт. 31 марти соли 2013 дар ҷаласаи ғайринавбатии Додгоҳи олӣ дар Исломобод бо иттиҳоми хиёнат ба давлат ба сабаби мухолифати Мушарраф ба қарори додгоҳ иҷрои ҳукм монеъ шуд бо ҳабс гирифта шудааст. 30 апрели 2013 бар асоси ҳукми додгоҳ, Мушарраф аз фаъолиятҳои сиёсӣ дар Покистон дар давоми як умр мамнуъ шудааст. 9 октябри соли 2013 бо гарав озод карда шудааст. 10 октябри соли 2013 дубора боздошт шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kp.ru/online/news/1557734/|title=Экс-президента Пакистана вновь взяли под стражу|author=Ивашкина, Дарья|date=2019-10-10|publisher=[[Комсомольская правда]]|accessdate=2019-12-17}}&lt;/ref&gt;.

Моҳи марти соли 2016 Мушаррафи 72-сола пас аз он ки Додгоҳи олии Покистон раисиҷумҳури пешинро аз рӯйхати афроди мамнӯъ аз хуруҷ аз кишвар хориҷ кард, барои табобат ба [[Имороти Муттаҳидаи Араб]] рафт. Аз он вақт инҷониб ӯ дар [[Дубай]] қарор дорад, тибқи тафтишот, вай дар робита ба иттиҳоми ҷиноии алайҳи ӯ аз додгоҳ пинҳон мешавад.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Мушарраф дар вақтҳои холӣ ба варзиш, бозии сквош, бадминтон ва голф маъқул аст. Вай заврақрони бо каноэ, варзиши обй, бозии карта машғул аст. Яке аз маҳфилҳои Мушарраф таърихи ҳарбӣ аст; Чунон ки дар матбуот хабар дода мешавад, фильми дустдоштаи у «Гладиатор» мебошад, ки дар бораи як фармондеҳи Руми қадим, ки ба муқобили императори бераҳм мубориза мебарад, нақл мекунад. Дар соли 2006 дар пахши як барномаи телевизионӣ дар шабакаи телевизионии Geo, ки ба муносибати чорумин солгарди таъсиси ин телевизиони хусусӣ бахшида шуда буд, Мушарраф зимни посух ба суолҳои кӯдакон иқрор шуд, ки пухтанро базӯр медонад: «Ман танҳо медонам. чӣ тавр вудкои фаронсавӣ тайёр кардан мумкин аст. Ба онҳо ҳам занам пухтанро таълим додам»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/archive/print/644993-i-taught-my-wife-to-make-french-toast-musharraf|title=I taught my wife to make French toast: Musharraf|date=2006-08-14|publisher=www.thenews.com.pk|lang=en|accessdate=2019-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122201633/https://www.thenews.com.pk/archive/print/644993-i-taught-my-wife-to-make-french-toast-musharraf|archivedate=2021-01-22}}&lt;/ref&gt;.
== Даргузашт ==
Собиқ президенти Покистон Парвиз Мушарраф дар беморхонаи ш. Дубай [[5 феврал|5 феврали]] [[соли 2023]] бо сабаби беморӣ даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/02/06/umer-byvshij-prezident-pakistana-pervez-musharraf/|title=Умер бывший президент Пакистана Первез Мушарраф|author=|website=asiaplus.news|date=2023-02-06|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-02-10}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

== Пайвандҳо ==
* Мушарраф, Первез — мақола дар [https://zptown.zp.ua/archives/44763 Дар Покистон террористоне, ки сӯиқасд ба ҷони президенти кишвар буданд, эъдом шуданд] // ZpTown — Хабарҳои Запорожье ва Украина, 21/12/2014

{{Пайвандҳои берунӣ}}
{{Президентҳои Покистон}}

[[Гурӯҳ:Президентҳои Покистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Покистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]]
[[Гурӯҳ:Сарвазирони Покистон]]</text>
      <sha1>tdssi5e7sxpzl0xfquwki158nv0kvq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вожаҷӯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>293906</id>
    <revision>
      <id>1487991</id>
      <parentid>1382507</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2428" sha1="sqjz4avggxxyav9qby9elcc9566s8oo" xml:space="preserve">{{Вебгоҳ}}
«'''Вожаҷӯ'''» ({{lang-fa|واژه‌جو}}) — [[вожанома]]и бархатти [[форсии тоҷикӣ]].

== Таърих ==
Вожаҷӯ нахустин фарҳанги интернетии забони форсии тоҷикӣ аст, ки дар соли 2017 барои ҳама гӯишварону алоқамандони забони форсии тоҷикӣ падид оварда шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vazhaju.tj/about|title=Дар бораи мо|website=vazhaju.tj|publisher=Вожаҷӯ|lang=tg|accessdate=2021-11-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20180221/vazhaju-1024816571.html|title=Вожаҷӯ – нахустин фарҳанги интернетии форсии тоҷикӣ роҳандозӣ шуд|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2018-02-21|lang=tg|accessdate=2021-11-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fergananews.com/news/28547|title=В сети появился первый толковый онлайн-словарь таджикского языка|website=Фергана - международное агентство новостей|accessdate=2022-08-04}}&lt;/ref&gt;.

Сар аз моҳи июли 2018 гурӯҳи кории Вожаҷӯ ба воридсозии вожаҳо ва ибороти китоби «[[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]» буда шурӯъ карданд ва ин кор моҳи марти соли 2019 ба анҷом расид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/09/10/osnovatel-tadzhikskogo-slovarya-vozhadzhu-rasskazal-kak-ego-sozdaval/|title=Основатель таджикского словаря «Вожаджу» рассказал, как его создавал|website=asiaplus.news|date=2019-09-10|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-08-04}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Фарҳанги забони тоҷикӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Вебгоҳи расмӣ|vazhaju.tj}}
* {{Cite web|url=https://companies.rbc.ru/trademark/718889/vozhachu/|title=Торговая марка №718889&amp;nbsp;&amp;ndash;&amp;nbsp;ВОЖАЧУ: владелец торгового знака и другие данные|website=companies.rbc.ru|date=2019-07-08|publisher=РБК Компании|lang=ru|accessdate=2022-08-04}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Вожаномаҳои форсӣ]]</text>
      <sha1>sqjz4avggxxyav9qby9elcc9566s8oo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рауф Додобоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295035</id>
    <revision>
      <id>1488113</id>
      <parentid>1455954</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6993" sha1="mijbcrekppv1qnuq05dfa15k34ph6gd" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
 |тасвир            = Рауф Додобоев.jpg
 |вазифа            = Вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон
 |тартиб            = 
 |парчам            = 
 |парчам2           = 
 |нахуствазир       = 
 |аввалдавр         = [[1974]]
 |охирдавр          = [[1986]]
 |пешгузашта        = [[Рустамбек Юсуфбеков]]
 |ҷонишин           = [[Абдулбашир Рашидов]]
 |вазифа_2          = 
 |тартиб_2          = 
 |парчам_2          = 
 |парчам2_2         = 
 |нахуствазир_2     = 
 |аввалдавр_2       = 
 |охирдавр_2        = 
 |пешгузашта_2      = 
 |ҷонишин_2         = 
 |таҳсилот          = 
 |дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|}}
 |касб              = 
 |эътиқод           = 
 |таърихи таваллуд  = 
 |зодгоҳ            = 
 |таърихи даргузашт = 
 |маҳали даргузашт  = 
}}
'''Рауф Додобоев''' (''Додобоев Рауф Додобоевич''; [[13 декабр|13 декабри]] [[1924]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/12/13/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-13-dekabrya-2021-goda/|title=Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, день в истории, прогноз погоды на 13 декабря 2021 года|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-12-21}}&lt;/ref&gt;, деҳаи [[Қистакӯз]], [[ноҳияи Хуҷанд]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[30 декабр|30 декабри]] [[2001]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.polkrf.ru/poisk-veterana/veteran/dadabaev_rauf_dadabaevich_82801/|title=Дадабаев Рауф Дадабаевич|website=www.polkrf.ru|accessdate=2021-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221131148/https://www.polkrf.ru/poisk-veterana/veteran/dadabaev_rauf_dadabaevich_82801/|archivedate=2021-12-21}}&lt;/ref&gt;) —  ходими ҳизбӣ ва давлатӣ. Иштирокдори Ҷанги Бузурги Ватанӣ. Муаллими хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1974). Вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1974—1986).

== Зиндагинома ==
Рауф Додобоев 13 декабри 1924 деҳаи Қистакӯзи ноҳияи Хуҷанд дар хонаводаи деҳқон ба дунё омадааст. Хатмкарддаи курси яксолаи омӯзгории Омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Ленинобод&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.hgu.tj/ddh.php?sahifa=info&amp;id=25|title=Коллеҷи омӯзгорӣ|website=old.hgu.tj|publisher=ДДХ|accessdate=2021-12-21}}&lt;/ref&gt;. Соли 1942 ба сафи Артиши Шӯравӣ даъват шуд. Курсанти мактаби миномётчиёни Маскав ва фармондеҳи дастаи разведкачиёни полки 315-уми гордӣ дар маҳалли Нижний Днепр буд. Дар амалиёти ҷангии ҷабҳаҳои Степной, Воронеж, Украина дар самтҳои Курск-Орёл, Яссо-Кишенёв, озодкунии шаҳрҳои Харков, Кировоград, Кривой Рог, ҳамчунин Маҷористон, Булғория, Молдавия ширкат дошт. 

Соли 1953 факултети таъриху фплологияи [[Университети давлатии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистонро]] хатм кард ва дар худи ҳамон ҷо ба кор пазируфта шуд. Соли 1962 Академияи илмҳои ҷамъиятии КМ ҲК шаҳри Маскавро хатм ва рисолаи номзадӣ химоя кард.  

== Корнома ==
Сардори идораи мактабҳои олӣ ва миёнаи махсуси Вазорати маорифи халқ (1962–1963), мудири шуъбаи идеология, илм, фарҳанг, тарғибу тарвиҷи КМ ҲК Тоҷикистон (1963–1974), Вазири маорифи халқ (1974–1986), дотсенти кафедраи Институти марказии такмили ихтисоси муаллимони Вазорати маорифи ҶШС Тоҷикистон (1986–1993). Аз соли 1993 раиси Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати Тоҷикистон.

Дар съездҳои 15, 16, 17 ва 18-уми ҲК ҶШС Тоҷикистон аъзои КМ ҲК Тоҷикистоя интихоб шуд. Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 6, 7, 8 ва 9). 

== Таълифот ==
Муаллифи чандин асарҳо дар мавридитарбияи коммунистии ҷавонон. Яке аз муаллифони монографияи «Тоҷикистон дар шароити сотсиализми мутараққӣ». 

== Ҷоизаҳо ==
Бо орденҳои Шараф (дараҷаи 3), «Ҷанги Ватанӣ» (дараҷаи 2), «Дӯстӣ», «Нишони Фахрӣ», ду ордени Байрақи Сурхи Меҳнат, медалҳо, 6 Грамотаи Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон қадрдонӣ шудааст. 

Муаллими хидматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 6,7,8,9).

== Некдошт ==
Барои гиромидошти ёди ӯ дар ҷамоати деҳоти Хистеварзи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров мактаби миёнаи № 38 ба номи Рауф Додобоев гузошта шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bg-maorif.tj/index.php/school/?id=35|title=МТМУ №38|website=bg-maorif.tj|accessdate=2021-12-21|archivedate=2021-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221155551/http://bg-maorif.tj/index.php/school/?id=35}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭСТ|Додобоев Рауф|2|312}}
* Додобоев Рауф // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 263. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Комиссарҳои халқ ва вазирони ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Иштирокдорони Ҷанги Бузурги Ватанӣ]]</text>
      <sha1>mijbcrekppv1qnuq05dfa15k34ph6gd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулбашир Рашидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295083</id>
    <revision>
      <id>1488106</id>
      <parentid>1433787</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3373" sha1="rgqeavfk9dum26xh8obsgbgvoj1n2ud" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
 |тасвир            = 
 |вазифа            = Вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон
 |тартиб            = 
 |парчам            = 
 |парчам2           = 
 |нахуствазир       = 
 |аввалдавр         = [[1986]]
 |охирдавр          = [[1988]]
 |пешгузашта        = [[Рауф Додобоев]]
 |ҷонишин           = [[Талбак Назаров]]
 |вазифа_2          = 
 |тартиб_2          = 
 |парчам_2          = 
 |парчам2_2         = 
 |нахуствазир_2     = 
 |аввалдавр_2       = 
 |охирдавр_2        = 
 |пешгузашта_2      = 
 |ҷонишин_2         = 
 |таҳсилот          = 
 |дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои фалсафа}}
 |касб              = 
 |эътиқод           = 
 |таърихи таваллуд  = 2.11.1941
 |зодгоҳ            = 
 |таърихи даргузашт = 22.4.2006
 |маҳали даргузашт  = 
}}
'''Абдулбашир Рашидов''' (''Рашидов Абдулбашир Рашидович''; [[2 ноябр]]и [[1941]], деҳаи [[Шӯрқӯрғон]], [[ноҳияи Конибодом]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[22 апрел]]и [[2006]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — ходими давлатӣ ва донишманди тоҷик, номзади илмҳои фалсафа&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.unesco.kz/nasledie/?lang=1&amp;newsid=856&amp;menu=&amp;keyword=&amp;addoff=2&amp;announce=|title=UNESCO HERITAGE PORTAL|website=old.unesco.kz|accessdate=2021-12-23|archivedate=2021-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211223045513/http://old.unesco.kz/nasledie/?lang=1&amp;newsid=856&amp;menu=&amp;keyword=&amp;addoff=2&amp;announce=}}&lt;/ref&gt; (1980). Вазири маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон (1986—1988).

== Зиндагинома ==
Абдулбашир Рашидов 2 ноябри соли 1941 дар деҳаи Шӯрқӯрғони ноҳияи Конибодом тба дунё омдааст. Вай мисли тамоми фарзандони солҳои ҷанг бе падар (падараш дар ҷабҳаи [[Ҷанги ҷаҳонии дувум]] кушта шуд) зиндагии душворе аз сар гузаронд. Модар дар колхоз кор мекард ва дар солҳои охир ба нафақа баромадан дар мактаб ба ҳайси техник кор мекард. Вай дар зодгоҳаш маълумоти ҳафтсола гирифта, соли 1960 Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакентро хатм кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2016/04/22/navechno-v-pamyati-narodnoj-o-reformatore-v-sfere-obrazovaniya-abdulbashire-rashidove/|title=Навечно в памяти народной… О реформаторе в сфере образования Абдулбашире Рашидове|website=asiaplus.news|date=2016-04-22|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2021-12-23}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Комиссарҳои халқ ва вазирони ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rgqeavfk9dum26xh8obsgbgvoj1n2ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳмадалӣ Муҳаммадиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295572</id>
    <revision>
      <id>1487877</id>
      <parentid>1380831</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4606" sha1="h6f463qzs8l89uvld3dpo7t66929oj0" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Маҳмадалӣ}}
{{Ҳамнасабҳо|Муҳаммадиев}}
{{Синамогар
|тасвир   = Маҳмадалӣ Муҳммадиев.jpg
}}
'''Маҳмадалӣ Муҳаммадиев''' ({{ВД-Дебоча}}) — ҳунарпешаи театру синамо. Узви Иттиҳодияи синамогарони ИҶШС ([[1982]])&lt;ref&gt;{{Книга|ссылка=https://didoriff.tj/uploads/s/1/4/o/14olhuuhxxkt/file/02G2re3F.pdf|автор={{nobr|Эльбаум Г., Рахимов С.}}|заглавие=Энциклопедия кино Таджикистана|год=2012|место=Душанбе|издательство=«ЭР-граф»|страницы=157|страниц=396}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210727073941/https://didoriff.tj/uploads/s/1/4/o/14olhuuhxxkt/file/02G2re3F.pdf |date=2021-07-27 }} {{Cite web |url=https://didoriff.tj/uploads/s/1/4/o/14olhuuhxxkt/file/02G2re3F.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2022-01-07 |archivedate=2021-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210727073941/https://didoriff.tj/uploads/s/1/4/o/14olhuuhxxkt/file/02G2re3F.pdf }}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Маҳмадалӣ Муҳаммадиев, [[10 март|10 марти]] [[соли 1946]] дар деҳаи Хушарваки ноҳияи Дарвоз ба дунё омадааст. Хатмкардаи Институти театру кинои Маскав (1971) аст. Дар [[Театри Лоҳутӣ|Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ]] ва [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон| Театри давлатии ҷавонони ба номи М. Воҳидов]] кор карда, як силсила нақшҳо офаридааст.

== Синамо ==
Маҳмадалӣ Муҳаммадиев дар ҳамкорӣ бо муассисаҳои филмсозии собиқ ҷамоҳири шӯравӣ дар филмҳои зиёде нақш офаридааст. Нақшҳои ӯ дар филмҳои бадеии «Одам пӯсташро иваз мекунад», «Шикори охирин» («[[Тоҷикфилм]]»), «Хайр кабудии тобистон», «Тали мамнӯъ» («Узбекфилм»), «Ситораҳо дар шаб», «Соя» («Туркманфилм») ва чандин филмҳо дар Маскаву Кишинев басо ҷолибанд. ӯ дар филмҳо ва намоишномаҳои телевизонии ватанӣ аз қабили «Парвози хушдоманам», «Сабзабаноз», «Қисмат», «Фиреби хаёл», «Шифо», «Чакидаҳо» ва ғайра низ нақшҳои хотирмон бозидааст.

== Ҷоизаҳо ==
Барандаи чандин ҷоизаҳои байналмилаливу миллӣ дар бахши синамо буд.

== Даргузашт ==
Маҳмадалӣ Муҳаммадиев субҳи [[7 январ|7 январи]] [[соли 2022]], бар асари беморӣ дар сини 76-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/07/darguzashti-%d2%b3unarmandi-sarshinosi-teatru-sinamo-ma%d2%b3madal%d3%a3-mu%d2%b3ammadiev/|title=Даргузашти ҳунарманди саршиноси театру синамо Маҳмадалӣ Муҳаммадиев|website=asiaplus.news|date=2022-01-07|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-01-07}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

== Пайвандҳо ==
* {{YouTube|sXxR3j9fb4I|Пайроҳа — Маҳмадалӣ Муҳаммадиев // ТВ Сафина|logo=1}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Феҳристи ҳунарпешагон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи М. Воҳидов]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи синамогарони ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>h6f463qzs8l89uvld3dpo7t66929oj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iamdifferent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296077</id>
    <revision>
      <id>1487946</id>
      <parentid>1422054</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5422" sha1="0lrq00fu9slzaicypbsj85a9cmuuscl" xml:space="preserve">{{Ширкат
| company_logo = [[Акс:Iamdifferentwithoutbackgroud.png|249px|center]]
| location = [[Душанбе]], [[Хиёбони Рӯдакӣ]] 88
| key_people = Мирзоев Ҷаҳонгир Шералиевич (роҳбари ширкат)
| industry = Истеҳсоли либосҳои рӯзмарра ва варзишӣ
| products = Casual
| founders = [[Дилшод Ҷӯразода]]
}}
'''iamdifferent''' — бренди миллии тарроҳии либос дар [[Тоҷикистон]].

== Таърихи таъсис ==
iamdifferent дар 16 апрели соли 2010 таъсис шуда дар бештар аз 10 соли фаъолият яке аз пешгомон ва навоварони санъати духтудӯз дар Тоҷикистон ба шумор меравад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://akhbor-rus.com/-p376-119.htm|title=20 ЛУЧШИХ ПРОДУКТОВ ИЗ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ, ЗА КОТОРЫЕ НЕ СТЫДНО|website=akhbor-rus.com|lang=en|accessdate=2022-02-08|archivedate=2022-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208130933/https://akhbor-rus.com/-p376-119.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Ҳамкориҳо ва тавлидот ==
iamdifferent бо корхонаҳои нассоҷӣ дар [[Ӯзбекистон]], [[Чин]] ва [[Туркия]], ки ба хайётӣ машғул ҳастанд қарордод дорад. Тарроҳӣ ва дӯхти ҳар маҳсул аз маҷмӯъаи нав ҳудуди 2 то 3 ҳафта тӯл мекашад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Либосҳо умдатан ба сабки аврупоӣ, вале бо такя бар зеҳнияти маҳаллӣ сохта мешаванд. iamdifferent баёни афкори фардро дар зоҳираш медонад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iamdifferent.store/about-us|title=iamdifferent store. О Нас|website=iamdifferent.store|accessdate=2022-01-19|archivedate=2022-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120051028/https://iamdifferent.store/about-us}}&lt;/ref&gt; ва ибрози назар, шахсият, фардият ва баёни муносибати шахсро аз тариқи либос ва лавозимот пешниҳод мекунад.

Яке аз вежагиҳои боризи либосҳои брендӣ корбурд аз нақшунигори миллии тоҷикӣ аст. Либосҳо ягонаву ҷолиб ба назар мерасанд ва таваҷҷуҳи сокинон маҳаллӣ ва меҳмонони хориҷии Душанберо ба худ ҷалб мекунанд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/07/17/tadzhikskij-brend-iamdifferent-sozdal-formu-dlya-olimpijskoj-sbornoj-tadzhikistana/|title=Таджикский бренд iamdifferent создал форму для олимпийской сборной Таджикистана|website=asiaplus.news|date=2021-07-17|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-01-19}}&lt;/ref&gt;.

=== Либосҳои расмии варзишӣ ===
Яке аз самтҳои ширкат тарроҳӣ ва пешниҳод кардани либосҳои варзишӣ аст. iamdifferent таъмингари расмии Федератсияи футболи Тоҷикистон бо атрибутикаи футболӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://fft.tj/atributika-oi-futbol-dastrasi-muhlisoni-muntahabi-to-ikiston-meshavand/|title=Атрибутикаҳои футболӣ дастраси мухлисони мунтахаби Тоҷикистон мешаванд|website=Федератсияи футболи Тоҷикистон|date=2015-09-02|lang=tg|accessdate=2022-01-19}}{{Пайванди мурда|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ва дастаи мунтахаби олимпии ҷумҳурӣ бо маҷмӯъи либосҳо ва лавозимоти варзишӣ мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20200404/Iamdifferent-libosi-yagonai-timi-millii-Toikistonro-omoda-mekunad-1031010475.html|title=&quot;Iamdifferent&quot; либоси ягонаи тими миллии Тоҷикистонро омода мекунад|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2020-04-04|lang=tg|accessdate=2022-01-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/07/12/v-dushanbe-prezentovali-sportivnuyu-formu-olimpijczev-tadzhikistana-2/|title=Либоси варзишӣ ва расмии тими олимпии Тоҷикистон рӯнамоӣ шуд|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-01-19}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20150213/1014368676.html|title=Кумитаи забон: мағозаи “I am different” ислоҳи ном кунад|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2015-02-13|lang=tg|accessdate=2022-01-19}}
* {{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/09/10/modeli-s-osobennostyami-predstavili-novuyu-kollekcziyu-ot-iamdifferent/|title=Модели с особенностями представили новую коллекцию от iamdifferent|author=Алия Хамидуллина|website=Asia-Plus|date=10.09.2021}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ширкатҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>0lrq00fu9slzaicypbsj85a9cmuuscl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Далер Лоҳутӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296495</id>
    <revision>
      <id>1488007</id>
      <parentid>1289433</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2399" sha1="gif7q4al74azg6csy0czluc68rhsdbv" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Далер Лоҳутӣ''' ({{ВД-Дебоча}}) — файласуф, мантиқдон, забоншинос ва тарҷумон, мутахассиси варзидаи кибернетика ва ҳуши маснӯъӣ. Доктори илмҳои техникӣ, профессор.

== Зиндагинома ==
Далер Лоҳутӣ, 26 апрели соли 1934 таваллуд шудааст. Хатмкардаи факултаи риёзии Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи Ломаносов. Соли 1971 дар мавзуъи «Арзёбии низомҳои ҷустуҷӯгар» рисолаи номзадӣ ҳимоя кардааст. 

== Корнома ==
Аз соли 1998 профессори Донишгоҳи давлатии гуманитарии Русия буд. Ҳамчунин ба унвони роҳбари Маркази илмиву таълимии таъмини барномавию лингвистии низомҳои интелектуалӣ буд. Узви Анҷумани ҳуши маснӯъии Русия низ буд.

== Фаъолияти илмӣ ==
Соли 1999 рисолаи докторияшро дар мавзуъи «Мушкилоти ақлонӣ кардани низомҳои иттилоотӣ» дар бахши илмҳои техникӣ дифоъ кардааст. Муаллифи асарҳои гаронарзише дар заминаи тарҷумаи матнҳои фалсафӣ буд.
Ӯ асари «Рисолаи фалсафиву мантиқӣ»-и Людвиг Вингтейнштейн, «Дониши объективӣ»-и Карл Попер ва асарҳои илмӣ, равишшиносӣ ва фалсафии дигарро низ ба русӣ тарҷума кардааст.

== Даргузашт ==
Далер Лоҳутӣ 27 январи 2022 дар Маскав, дар синни 88-солагӣ, бар асари беморӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/28/darguzashti-daler-lo%d2%b3ut%d3%a3-pisari-abul%d2%9bosim-lo%d2%b3ut%d3%a3-dar-maskav/|title=Даргузашти Далер Лоҳутӣ, писари Абулқосим Лоҳутӣ дар Маскав|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-01-28}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>gif7q4al74azg6csy0czluc68rhsdbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зайналобуддин Кобулӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297008</id>
    <revision>
      <id>1487878</id>
      <parentid>1291565</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6111" sha1="fl74u2x9ql29uy538hmvb73ehdovvms" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном               = Зайналобуддин Кобулӣ
 |номи аслӣ         = Кобулиев Зайналобуддин Валиевич
 |тасвир            = 
 |бар               = 
 |тавсифи тасвир    = 
 |таърихи таваллуд  = 19.04.1962
 |зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|ноҳияи Кӯлоб}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |шаҳрвандӣ         = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт = 20.02.2022
 |маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиДаргузашт|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ        = 
 |ҷойҳои кор        = 
 |дараҷаи илмӣ      = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои техникӣ}}
 |унвонҳои илмӣ     = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер        = 
 |роҳбари илмӣ      = 
 |шогирдони маъруф  = 
 |маъруф ба         = 
 |ҷоизаҳо           = 
 |имзо              = 
 |бари имзо         = 
 |сайт              = 
 |викитека          = 
 |викианбор         = 
}}
'''Зайналобуддин Кобулӣ''' (''Кобулиев Зайналобуддин Валиевич''; [[19 апрел]]и [[1962]], [[Кӯлоб]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[20 феврал]]и [[2022]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — доктори илмҳои техникӣ (2007)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://istina.msu.ru/dissertations/266332466/|title=Физико-химические основы структурообразования теплофизические свойства материалов на основе минерального и растительного сырья|author=Кобулиев Зайналобудин валиевич|website=istina.msu.ru|publisher=ИСТИНА – Интеллектуальная Система Тематического Исследования НАукометрических данных|accessdate=2022-02-21}}&lt;/ref&gt;, профессор, узви вобастаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (2017)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://avesta.tj/2017/07/18/akademiya-nauk-tadzhikistana-obnarodovala-imena-novyh-akademikov-i-chlenkorov/|title=Академия наук Таджикистана обнародовала имена новых академиков и членкоров|website=Avesta - информационное агентство|date=2017-07-18|accessdate=2022-02-21}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Зайналобуддин Кобулӣ зодаи соли 1962 Кӯлоб ва хатмкардаи ришати сохтмони мулкӣ ва саноатии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон буд.

== Корнома ==
Баъди хатми донишгоҳ кор дар ҳамин донишгоҳ ба унвони устоди кафедраи меъмории биноҳои саноатӣ ва мулкӣ оғоз ва то соли 1986 кор мекунад. Сипас, барои идомаи таҳсил ва тадқиқот ба Донишкадаи меъморӣ ва сохтмони ба номи В. В. Куйбишеви Маскав фиристода мешавад.

Солҳои 1991 аз шуъбаи аспирантураи ин донишкада фориғ мешавад ва дигарбора ба кор ба Донишгоҳи техникӣ бармегардад. Солҳои 1993 −2003мудири кафедараи донишгоҳ буд.

Баъдан, солҳои 2003—2004 муовини ректор дар умури таълим ва тарбияи Донишкадаи нақлиёти Тоҷикистон буд. Солҳои 2005—2006 дар вазифаи директори Китобхонаи давлатии патентию зеҳнии Маркази миллии патенту иттилооти Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор карда, дар ҳамин солҳои рисолаи докторияшро ҳам дифоъ мекунад.

Соли 2007 вазифаи декани факултаи сохтмону меъмории Донишгоҳи техникоро дошт ва солҳои 2007—2009 роҳбарии Муассисаи давлатии «Маркази идораи лоиҳаи обтаъминкунӣ»-и шаҳри Душанбе буд.

Соли 2009 директори Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон тайин карданд, ки то соли 2020 дар мақом кор кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imoge.tj/institut/tarikhi-institut|title=Таърихи Институт|website=www.imoge.tj|accessdate=2022-02-21}}&lt;/ref&gt;. Баъдан то лаҳзаҳои охири умр мудири Озмоишгоҳи захираҳои об ва равандҳои гидрофизикии пажӯҳишгоҳи мазкур буд.

== Даргузашт ==
Зайналобуддин Кобулӣ 20 феврали соли 2022 бар асари беморӣ дар шаҳри Душанбе, дар 60-солагӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/21/darguzashti-zajnulobiddin-kobul%d3%a3-uzvi-vobastai-akademiyai-ilm%d2%b3o-dar-sinni-60-solag%d3%a3/|title=Даргузашти Зайнулобиддин Кобулӣ, узви вобастаи Академияи илмҳо дар синни 60-солагӣ|website=asiaplus.news|date=2022-02-21|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-02-21}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Аъзои вобастаи АИ Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>fl74u2x9ql29uy538hmvb73ehdovvms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Умар Зиёев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297241</id>
    <revision>
      <id>1487925</id>
      <parentid>1475043</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8157" sha1="aqurx3xp6llyp2ps0zc5tbk63ltsuqr" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = 
|ном                  = Умар Зиёев
|номи аслӣ            = 
|тасвир               =
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = Зиёев Умар Хайруллоевич
|таърихи таваллуд     = 28.02.1951
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Орҷонкидзеобод|ноҳияи Ваҳдат}}
|таърихи даргузашт    = 17.03.2024
|маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Душанбе|шаҳри Душанбе}}
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = 
|касб                 = [[овозхон]]
|навъи садо           = [[тенори лирикӣ]]&lt;ref name=&quot;ЭМТ&quot; /&gt;
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = 
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}
'''Умар Зиёев''' (''Зиёев Умар Хайруллоевич''; {{ВД-Дебоча}}) — [[овозхон]]и эстрадаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон|Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон]] (1989)&lt;ref&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб [[Ёрмуҳаммади Сучонӣ]]. — Д., 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;, [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2003)&lt;ref name=&quot;ЭМТ&quot;&gt;{{ЭМТ|Зиёев Умар Хайруллоевич|7|муаллиф=|саҳифаҳо=246}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Донишномаи Душанбе&quot;&gt;Зиёев Умар Хайруллоевич // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 291. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Умар Зиёев 28 феврали соли 1951 дар ноҳияи Орҷонкизеобод ба дунё омадааст. Соли 1971 факултети механикаи [[Донишгоҳи техникии Тоҷикистон|Институти политехникии Точикистонро]] хатм кардааст&lt;ref name=&quot;ЭМТ&quot; /&gt;. Дар солҳои донишҷӯӣ дар ансамбли «Орбита»-и ноҳияи Орҷоникидзеобод ва дар ансамбли донишкада суруд мехонд. Баъди хатми донишкада ба зодгоҳаш баргашта, дар яке аз корхонахо ҳамчун муҳандис ба кор даромад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/02/28/iz-mehanika-v-artisty-soyuznogo-znacheniya-umaru-ziyoevu-72/|title=Из механика в артисты союзного значения: Умару Зиёеву - 72|website=asiaplus.news|date=2023-02-28|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=ru|accessdate=2024-03-18}}&lt;/ref&gt;.

Дар солҳои 1973—1993 овозхони ансамбл ва солҳои 1993—2000 роҳбари бадеии [[Гулшан (ансамбли эстрадӣ)|ан­самбли эстрадии «Гулшан»]] буд&lt;ref name=&quot;ЭМТ&quot; /&gt;. Соли 2000 дастаи ҳунарии «Сипар»-и Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистонро бо дастгирии вазир [[Ҳомиддин Шарифов|Ҳумдин Шарифов]] таъсис дод&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230228/umar-ziyoevmehoam-tarihi-gulshan-ro-navisam|title=Умар Зиёев: &quot;Мехоҳам таърихи “Гулшан”-ро нависам&quot;|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=old.asiaplustj.info|date=2023-02-28|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-03-18}}&lt;/ref&gt; ва то соли 2013 роҳбари бадеии ин ансамбл буд. Соли 2013 Умар Зиёев бо рутбаи полковники милитсия бознишаста шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2016/02/28/artist-soyuznogo-znacheniya-65-let-narodnomu-artistu-umaru-ziyoevu/#:~:text=28%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B9%2065-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9,%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%20%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8%20%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D1%80%20%D0%97%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2.&amp;text=%D0%9F%D0%B8%D0%BA%20%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8B%20%D0%B2%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE-%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%8F,%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D1%83%D1%82%20%D0%B2%20%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%86%D0%B0%D1%85%20%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%85%20%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B5%D0%B2.|title=Артист союзного значения: 65 лет Народному артисту Умару Зиёеву|website=asiaplus.news|date=2016-02-28|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-03-18}}&lt;/ref&gt;.

== Сурудаҳо ==
Бар­но­маҳои консертии Умар Зиёев асосан аз сурудҳои тоҷикӣ (эст­радӣ, классикӣ ва халқӣ), инчунин русӣ, озарӣ, афғонӣ, эронӣ, укройнӣ, беларусӣ, гурҷӣ ва ғайра иборат аст. Сурудҳои «Кишвари маҳбуб» (1982, оҳанги П. Булбул-ӯғлӣ), «Малика» (1978, оҳанги Г. Александров), «Сад раҳ дар интизорат» (1990, шеър ва оҳанги эронӣ) дар ҷумҳуриҳои собиқ ИҶШС сурудҳои беҳ­тарини сол до­ниста шудаанд&lt;ref name=&quot;Донишномаи Душанбе&quot; /&gt;.

Умар Зиёев сурудҳои «Тоҷикис­тон тӯй дорад», «Су­руди тантанавии милитсия», «Ҷашни фирӯз», «Ҷони ширин» ва ғайраро бо маҳорати баланд ва лаҳни хуш сароидааст&lt;ref name=&quot;ЭМТ&quot; /&gt;.

== Сафарҳои ҳунарӣ ==
Дар саҳнаҳои Маскав ҳунарнамоӣ&lt;ref name=&quot;Донишномаи Душанбе&quot; /&gt; ва дар ҳайати ансамбли «Гулшан» ба аксар ҷум­ҳу­ри­ҳои собиқ [[ИҶШС]] ва чандин киш­варҳои дунё, аз ҷумла [[Олмон]], [[Полша|Ла­ҳистон]], [[Афғонистон]], [[Фаронса]] ва ғайра сафарҳои ҳу­нарӣ кардааст.

== Даргузашт ==
Умар Зиёев 17 марти 2024 дар шаҳри Душанбе дар 73-солагӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/03/18/umar-ziyoev-ovozhoni-shinohtavu-ro%d2%b3bari-gulshan-u-sipar-darguzasht-%d3%afro-imr%d3%afz-dar-luchob-ba-hok-mesuporand/|title=Умар Зиёев, овозхони шинохтаву роҳбари “Гулшан”-у “Сипар” даргузашт. Ӯро имрӯз дар Лучоб ба хок месупоранд|website=asiaplus.news|date=2024-03-18|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-03-18}}&lt;/ref&gt;.

== Унвону ҷоизаҳо ==
Умар Зиёев бо унвонҳои Ҳунарпешаи хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1989) ва  Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2003) қадр шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷ. 3. Д., 2004
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>aqurx3xp6llyp2ps0zc5tbk63ltsuqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Султони Кабир (бозор)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297307</id>
    <revision>
      <id>1488079</id>
      <parentid>1327886</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="qp3j284y49e22hfyrs2b1xcqbjndeda" xml:space="preserve">'''«Султони Кабир»''' (''ҶДММ «Султони Кабир»'') — бузургтарин [[бозор]]и масолеҳи сохтмон ва техникаи маишӣ дар [[Душанбе]].

== Таъсиси бозор ==
10 июни 1998 таъсис ёфтааст. Аз моҳи майи 2000 ҳудуди бозори «Султони Кабир» васеъ гардида, ҳоло масоҳати он 4,7 га мебошад ва дар бозор бештар аз 2 ҳазор нафар соҳибкор фаъолият менамояд. Бозор дорои дуконҳои фурӯши маҳсулоти гуногун, анбору бағочхонаҳо, нуқтаҳои тиҷоратӣ ва айвонҳои тиҷоратии махсусгардонидашудаи фурӯши молҳо мебошад. ҶДММ «Султони Кабир» барои рушди фаъолияти корӣ, фароҳам овардани шароити мусоиди кору зиндагӣ, паст кардани сатҳи бекорӣ, ҳифзи ҳуқуқ ва манфиатҳои кормандону соҳибкорон, баланд бардоштани сатҳи хидматрасонӣ ба харидорон тамоми имкониятҳоро истифода мебарад. 

ҶДММ «Султони Кабир» фаъолияти васеъи хайрхоҳона ва расонидани кумакҳои башардӯстонаро ба табақаҳои камбизоати аҳолӣ ва зарардидагони офатҳои табиӣ амалӣ менамояд. Дар давоми солҳои 2009—2014 ҷамъият аз ҳисоби маоши ҳайати роҳбарӣ маблағи бештар аз 56 ҳазор сомониро ба ҳисоби Фонди ҷамъиятии хайрияи Тоҷикистон гузаронидааст. Аз ҳисоби даромади ҷамъият барои сохтмони хонаҳои иқоматӣ ба зарардидагони шаҳри Кӯлоб бар асари борони сели моҳи майи 2010 маблағи 335 ҳазор сомонӣ ва ба зарардидагони ноҳияи Ваҳдат дар соли 2014 ба маблағи 151 ҳазор сомонӣ ёрӣ расонид. Ҷамъият дар Барномаи рушди футбол ва ҷалби аҳолӣ ба варзиш саҳм гирифта, дастаи футболи «Султони Кабир» дар соли 2013 ғолиби чемпионати шаҳри Душанбе гардид. Муассиси ҶДММ «Султони Кабир» — Кабиров Аваз Султонович.

== Тахриби бозор ==
Аз 1 марти соли 2022 «Султони Кабир» пурра баста шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/03/01/on-%d2%b7o-haridor-nest-savdogaroni-sultoni-kabir-dar-borai-k%d3%afchidan-ba-bozori-k%d3%afshoniyon/|title=“Он ҷо харидор нест”. Савдогарони “Султони Кабир” дар бораи кӯчидан ба бозори “Кӯшониён”|website=asiaplus.news|date=2022-03-01|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-03-01}}&lt;/ref&gt;. Соҳибкорон ба бозори «Кӯшониён» кӯчиданд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Султони Кабир // [[Донишномаи Душанбе]]. — Душанбе: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016, — С. 587. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

[[Гурӯҳ:Бозорҳои Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе]]</text>
      <sha1>qp3j284y49e22hfyrs2b1xcqbjndeda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯзӣ Аҳмад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297605</id>
    <revision>
      <id>1488112</id>
      <parentid>1318332</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6231" sha1="6nrgtmfsgbxko5ssh1jdz1zjv42toit" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Рӯзӣ Аҳмад
 |номи аслӣ        = Рӯзиқул Аҳмадов
 |тасвир           = Рӯзӣ Аҳмад.jpg
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд = 30.04.1935
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|вилояти Қашқадарё}}, [[ҶШС Узбакистон]]
 |шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт= 05.03.2022
 |маҳалли даргузашт= [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ       = [[фолклоршиносӣ]], [[мардумшиносӣ]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои филология}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||}}
 |алма-матер       = [[Университети давлатии Тоҷикистон]]
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (1996)
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}

'''Рӯзӣ Аҳмад''' (''Рӯзиқул Аҳмадов''; [[30 апрел]]и [[1935]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/04/30/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-30-aprelya-2021-goda/|title=Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, день в истории, прогноз погоды на 30 апреля 2021 года|website=asiaplus.news|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2022-03-10}}&lt;/ref&gt; [[вилояти Қашқадарё]], [[ҶШС Узбакистон]] — [[5 март]]и [[2022]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — фолклоршиноси маъруфи тоҷик, пажӯҳишгари расму ойинҳои наврӯзӣ дар Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/tajik/institutional/2012/03/120314_sq_navruz_meeting|title=Ҳамоиши &quot;Наврӯз - ҷашни байналмилалӣ&quot; дар Душанбе|website=www.bbc.com|publisher=BBC Tajik/Persian|lang=tg|accessdate=2022-03-10}}&lt;/ref&gt;, номзади илмҳои филология (1973). [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (1996).

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Самарқанд (1953), Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин.

== Корнома ==
Корманди шуъбаи фолклори ИЗА ба номи Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон, аспирант (1965-68), муассис ва барандаи маҳфили телевизионии эҷодиёти халқ «Чашма» (1968-73), тарҷумон (1974—1976) ва дипломат (1980—1982) дар Афғонистон, мудири шуъбаи фолклори Институти забон ва адабиёт (1998—2006). Ширкатдори чандин экспедитсияҳои фолклорӣ (1954, Истаравшан, Шаҳристон; 1955, Айнӣ, Масчо; 1956, Панҷакент).

== Пажӯҳиш ==
Дар ғанӣ гардондани Ганҷинаи фолклории ба номи Р. Амонов саҳми муносиб гузоштааст. Натиҷаи ҷустуҷӯйҳои фолклориаш дар маҷмӯаҳои «Фолклори водии Зарафшон» ва «Намунаи фолклори диёри Рӯдакӣ» чоп шудаанд. Зимни фаъолият дар Афғонистон намунаҳои зиёди осори шифоҳии бадеии тоҷикони Афғонистонро низ гирд овардааст. Дар мавзӯи «Фолклори маросимҳои баҳории тоҷик» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст (1973). Доир ба ҷашни Наврӯз ва суннатҳои он (аз соли 1957) таҳқиқот анҷом додааст. Муаллифи беш аз 500 таълифот роҷеъ ба фолклор, забон ва адабиёти муосиру классик ва робитаҳои адабӣ. Мақолаҳои илмиаш дар Узбакистон, Эрон, Афғонистон ва Руссия нашр шудаанд. Аҳмад Рӯзиев яке аз мураттибони «Куллиёти фолклори тоҷик» буда, дар таҳияи каталоги фолклори тоҷик низ саҳм дорад. Ба фаъолияти адабиву тарҷумонӣ низ машғул буда, 24 филми бадеиро ба тоҷикӣ тарҷима кардааст. Муаллифи чандин филмнома низ мебошад. Ширкатдори чандин ҳамоиш ва конфронсҳои байналмилаливу ҷумҳуриявӣ.

Дар таҳияи мақолаҳои марбут ба фолклори нашрияҳои «[[Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик|Энциклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик]]» ва «[[Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]]» (ҷилдҳои 2, 4, 5, 6), «Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик» (ҷилдҳои 1, 2, 3) саҳми арзанда дорад.

== Осор ==
* Наврӯзи хуҷастапай. Д., 1978;
* Наврӯз дар Варорудон (бо хатти форсӣ). Д., 2005;
* Фолклори маросимҳои мавсимии тоҷикони Осиёи Марказӣ. Д., 2007;
* Ҷойгоҳи маросим ва аъёди исломӣ дар фарҳанги мардуми тоҷик (бо хатти форсӣ). Д., 2010.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Кормандони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>6nrgtmfsgbxko5ssh1jdz1zjv42toit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобо Худойдодов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297849</id>
    <revision>
      <id>1487952</id>
      <parentid>1297367</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6863" sha1="gc4e15wz2s2xcxuq5j1m0iot65xuxfg" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном                 = Бобо Худойдодов
 |номи аслӣ           = 
 |тасвир              = Бобо Худойдодов.jpg
 |бар                 = 
 |тавсифи тасвир      = 
 |таърихи таваллуд    = 04.06.1927
 |зодгоҳ              = деҳаи Зери Ҳисор, {{Зодгоҳ|ноҳияи Панҷакент}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |шаҳрвандӣ           = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт   = 20.04.1991
 |маҳалли даргузашт   = деҳаи Зери Ҳисор, {{МаҳаллиДаргузашт|ноҳияи Панҷакент}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |фазои илмӣ          = [[омӯзгорӣ]]
 |ҷойҳои кор          = 
 |дараҷаи илмӣ        = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои филология}}
 |унвонҳои илмӣ       = {{Унвонҳои илмӣ||}}
 |алма-матер          = 
 |роҳбари илмӣ        = 
 |шогирдони маъруф    = 
 |маъруф ба           = 
 |ҷоизаҳо             = 
 |имзо                = 
 |бари имзо           = 
 |сайт                = 
 |викитека            = 
 |викианбор           = 
}}
'''Бобо Худойдодов''' ([[4 июн]]и [[1927]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/06/04/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-4-iyunya-2021-goda/|title=Анонсы событий, день в истории, прогноз погоды на 4 июня 2021 года|website=asiaplus.news|date=2021-06-04|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2022-03-17}}&lt;/ref&gt;, деҳаи Зери Ҳисор, [[ноҳияи Панҷакент]] — [[20 июн]]и [[1991]], ҳамонҷо) — [[Адабиётшиносӣ|адабиётшинос]], [[омӯзгор]], {{рӯзноманигор}}, {{тарҷумон}}&lt;nowiki/&gt;и тоҷик, номзади илмҳои филология. Узви Иттиҳодияи рӯзноманигорони ИҶШС, Аълочии матбуоти ИҶШС, Аълочии маорифи халқи РСС Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Бобо Худойдодов 21 июли соли 1927 дар деҳаи Зери Ҳисори ноҳияи Панҷакент ба дунё омадааст. Маълумоти нахустинро дар зодгоҳаш дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент гирифтааст. Солҳои 1949—1953 донишҷӯйи факултаи забону адабиёти тоҷикии Донишкадаи омӯзгории Сталинобод (Душанбе) буд ва ин таълимгоҳи олиро бо стипендияи сталинӣ хатм кардааст.

== Корнома ==
Бобо Худойдодов аз соли 1941 то соли 1990 вазифаҳои гуногунро иҷро кардааст: муаллими мактабҳои собиқ ноҳияи Колхозчиён, корманди адабии рӯзномаи «Тоҷикистони сурх», муҳаррири «Газетаи муаллимон», шунавандаи Мактаби олии ҳизбии назди Кумитаи Марказии ҲКИШ дар шаҳри Маскав, мудири шуъбаи ҳаёти ҳизбии рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ», муҳаррири рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон», котиби масъули маҷаллаи «Мактаби Советӣ», аспиранти кафедраи адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе, котиби масъули рӯзномаи «Педагоги ҷавон», директори осорхонаи ба номи Садриддин Айнӣ, Академияи улуми Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳаррири маҷаллаи «Мактаби советӣ», сармуҳаррири нашриёти «Ирфон», директори Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти илмҳои педагогии Вазорати маорифи РСС Тоҷикистон, директори нашриёти «Маориф», муаллими кафедраи назария ва таърихи кори пионерӣ ва комсоли Донишгоҳи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе.

== Фаъолияти илмӣ ==
Муаллифи монографияҳои Романи Ҷалол Икромӣ «Духтари оташ» (1967), «Шоир ва айёми мо» (1976), «Се очерк дар бораи се адиб» (1982), рисолаҳои «Ҷалол Икромӣ» (1969), «Тип ва типикунонӣ дар эҷодиёти бадеӣ» (1976), «Роҳи эҷодии Ҷалол Икромӣ» (1976) ва ғайраҳо мебошад.

== Тарҷумонӣ ==
Бобо Худойдодов повести Густав Ябе «Роҳи дуруст», (1971), «Сайёраи барои одамон»-и Ю. Оганесян (1977), «Ҳикояҳо ва афсонаҳо»-и К. Д. Ушинский (1980), «Методикаи корҳои тарбиявӣ дар мактаб»-и Ю. И. Болдирев (1979), китобҳои дарсии «Таърихи педагогика» (1982), «Педагогика» (1980)-ро ба забони тоҷикӣ гардонидааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бо нишонҳои «Аълочии матбуоти ИҶШС», «Аълочии маорифи халқи РСС Тоҷикистон», ифтихорномаҳои РСС Тоҷикистон, КМ ВЛКСМ ва медалҳои зиёде қадрдонӣ карда шудааст.

== Даргузашт ==
Бобо Худойдодов 20 июни соли 1991 дар зодгоҳаш даргузашт. Мазораш дар қабристони деҳа воқеъ гардидааст.

== Некдошт ==
Бо қарори мақомоти иҷроияи Ҳукумати шаҳри Панҷакент аз соли 1997 мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 53-и деҳаи Марғедар ба номи Бобо Худойдодов номгузорӣ шудааст.

== Осор ==
* Б. Худойдодов. Романи Ҷалол Икромӣ “Духтари оташ” — Душанбе: «Ирфон», — 1967. — 113 с.

* Б. Худойдодов. Шоир ва айёми мо. — Душанбе: «Ирфон», — 1976

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>gc4e15wz2s2xcxuq5j1m0iot65xuxfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абобил</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299055</id>
    <revision>
      <id>1488134</id>
      <parentid>1315913</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6307" sha1="oikh452jazzzln0m7rmmuj93m4v5aix" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
'''Абобил''' ({{lang-fa|ابابیل}}) — аз [[паҳпод]]ҳои [[артиши Эрон]], ки имконияти бурди маводди мунфаҷира ва инчунин худинфиҷориро дорад. Шуҳрати бештари он ба далели парвоз бар фарози нови Винсенниси неруҳои дарёии Амрико мебошад. Абобил 2 дорои бурди амалиётии 100 то 150 километр, мудовимати парвозии 75 то 120 дақиқа, иртифоъи парвози тақрибан 4 ҳазор м ва суръати зиёда аз 250 километр дар соат мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=دُر دری : فصلنامه ای در افق فرهنگ مشترک افغانستان، ایران و تاجکستان|url=http://dx.doi.org/10.29171/azu_acku_serial_az771_daal44_v1376_n1|publisher=Afghanistan Centre at Kabul University|date=1997}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dx.doi.org/10.21203/rs.3.rs-50860/v1|title=Drone-Drone Collisions Over New York City|author=Edward Walbridge|website=dx.doi.org|date=2020-08-05|accessdate=2022-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Тарҳи Абобил пас аз гузарондани мароҳили таҳқиқотӣ дар 25 сентябри 1986 ба манзури тавлиди анбӯҳ ба саноеъи ҳавопаймосозии [[Эрон]] мунтақил шуд. Ин паранда бо таваҷҷуҳ ба шароит ва заруратҳои замони ҷанг то соли 1989 ба сурати ғайристондорт ва якбормасраф бо қобилияти ҳамли 40 килограм маводди мунфаҷира тавлид гардид. Аз соли 1990 бо таваҷҷуҳ ба ниёзмандиҳои ҷадиди неруҳои мусаллаҳ, иқдом ба тарроҳии дубораи тамоми бахшҳои болу бадана, сомонаҳои новбарӣ ва ҳидояту контроли ин паҳпод шуд ва аз соли 1991 ин ҳавопаймо дар хатти тавлиди анбӯҳ қарор гирифт ва имрӯза ҳавопаймои бидуни сарнишинии стандарт ва чандбормасраф аст.

Намунаҳои ҷадиди он муҷаҳҳаз ба сомонаи 123 (пойдоркунандаи худкор) ва ҷипиос (JPS) аст. Ин сомона дорои қобилитҳои гуногун аст, аз ҷумла парвози осон бо эминии бештар тавассути халабон ғайриҳирфаӣ (дар бурди баланд ва кӯтоҳ), бархости худкор ва фуруди нимахудкор, барномарезӣ ва ҳидояти рӯйи як масири дилхоҳ ба кумаки сомонаи новбарии ҷаҳонӣ, имкон қатъ кардани иртиботи пойгоҳ бо паҳпод, ирсоли иттилоот аз паҳпод ба пойгоҳ, андозаи кунҷҳои авҷгирӣ ва ғалт, миқдори сӯхт, велтожи ботриҳо, иртифоъ, суръати паймоиш ва чанд канали озод.

[[Исроил]] муддаӣ аст, ки «[[Ҳизбуллоҳ]]»-и [[Лубнон]] дасти кам дувоздаҳ паҳподи Абобилро пеш аз ҷанги соли 2006 дарёфт кард ва се тои онро ҳам дар ҷараёни даргириҳо ба самти Исроил равона кард, ки ҷитҳои исроилӣ пеш аз онки ҳар гуна хисорате тавассути ин паҳподҳо ворид шавад, онҳоро безарар карданд.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Ephron, Henry|url=http://dx.doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.6012124|publisher=Oxford University Press|date=2000-02|series=American National Biography Online}}&lt;/ref&gt;

== Тавлид дар Тоҷикистон ==
Корхонаи тавлиди паҳподи Абобил-2 тавассути мутахассисони саноеъи дифоъи [[Ҷумҳурии Исломии Эрон]] ва вазорати дифоъ ва пуштибонии неруҳои мусаллаҳ бо ҳузури сарлашкар Муҳаммад Боқирӣ ва [[Шералӣ Мирзо]] вазири дифоъи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва ҷамъе аз фармондеҳони олирутбаи кишвари Тоҷикистон дар моҳи апрели соли 2022 дар шаҳри [[Душанбе]] ифтитоҳ шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/05/17/dar-to%d2%b7ikiston-korhonai-iste%d2%b3soli-pa%d2%b3pod-yo-tajyora%d2%b3oi-besarnishini-eron%d3%a3-sohta-shud/|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2022-05-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ir.voanews.com/a/iran-drone-production-tajikistan/6576844.html|title=افتتاح خط تولید پهپادهای نظامی ایران در تاجیکستان|website=صدای آمریکا|lang=fa|accessdate=2022-05-24}}&lt;/ref&gt;[https://www.iribnews.ir/fa/news/3447066/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D9%87%D9%BE%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%84-%DB%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%B4%D8%AF] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220519203121/https://www.iribnews.ir/fa/news/3447066/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%BE%D9%87%D9%BE%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%84-%DB%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%B4%D8%AF |date=2022-05-19 }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Паҳподҳо]]</text>
      <sha1>oikh452jazzzln0m7rmmuj93m4v5aix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Паймони миллии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299377</id>
    <revision>
      <id>1487955</id>
      <parentid>1457791</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2902" sha1="qfxlvnmu82cvbp45wz7k5tl4zi042ob" xml:space="preserve">{{Созмон}}
'''Паймони миллии Тоҷикистон''' — созмони сиёсие, ки аз ҷониби намояндагони мухолифони бадарғаи Тоҷикистон таъсис дода шудааст.

Ин созмон моҳи сентябри соли 2018 дар [[Варшава]] аз ҷониби намояндагони [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]], ки дар Тоҷикистон мамнӯъ ва ҳамчунин се созмони дигар («Анҷумани озодандешони Тоҷикистон», «Ислоҳот ва рушди Тоҷикистон» ва «Анҷумани муҳоҷирони Осиёи Марказӣ») таъсис дода шудаанд.

[[Додгоҳи олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] рӯзи 15 августи соли 2019 Паймони миллии Тоҷикистонро як иттиҳодияи террористӣ-экстремистӣ эътироф кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sud.tj/markazi-matbuot/khabarho/284/|title=МАЪЛУМОТНОМА|website=sud.tj|accessdate=2022-09-06}}&lt;/ref&gt; ва вебсайти он дар Тоҷикистон масдуд шуд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2019/10/14/verhovnyj-sud-priznal-naczionalnyj-alyans-tadzhikistana-ekstremistskoj-organizacziej/ Верховный суд признал «Национальный альянс Таджикистана» экстремистской организацией]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BE%D0%BF%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F-%D0%B7%D0%B0-%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%B6%D0%BE%D0%BC-%D0%B2-%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B5-%D0%B0-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%83 Таджикистан: оппозиция за рубежом в раздрае, а власти набирают силу]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tajikta.tj/ru/news/v-tadzhikistane-natsionalnyy-alyans-priznan-ekstremistskoy-organizatsiey В Таджикистане национальный альянс признан экстремистской организацией]{{Пайванди мурда|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cabar.asia/ru/tadzhikistan-vozmozhnosti-i-potentsial-obedinennoj-oppozitsii?pdf=13971 Таджикистан: возможности и потенциал объединенной оппозиции]{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]]
* [[Гурӯҳи 24]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳизбҳои мамнӯъ]]</text>
      <sha1>qfxlvnmu82cvbp45wz7k5tl4zi042ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Севийя (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299399</id>
    <revision>
      <id>1487837</id>
      <parentid>1459195</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T13:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1487837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3335" sha1="3cxrm4etwloo0axuwikf0kg6ujd09vs" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Севийя}}
{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #FF6347
 |матн           = #000000
 |ном            = {{Парчами Испания}} Севийя
 |мавсими ҷорӣ   = 2024/2025
 |логотип        =
 |номи пурра     = ''Sevilla Fútbol Club S.A.D.''
 |лақаб          = ''Sevillistas (Севийиҳо)&lt;br&gt;Los Rojiblancos (Сурх-сафедҳо)&lt;br&gt;Mingianos (Мингиянҳо)&lt;br&gt;Los Nervionenses (Асабиҳо)''
 |таъсис         = 25.01.1890
 |барҳам         = 
 |майдон         = {{Парчами Испания}} «[[Рамон Санчес Писхуан (варзишгоҳ)|Рамон Санчес Писхуан]]», [[Севийя]]
 |ғунҷоиш        = 43 883
 |молик          = 
 |президент      = {{Парчами Испания}} [[Хосе Мария дел Нидо Карраско]]
 |мудир          = 
 |мудири кул     = 
 |мураббӣ        = {{Парчами Аргентина}} [[Матиас Алмейда]]
 |капитан        = {{Парчами Сербия}} [[Неманя Гудел]]
 |рейтинг        = ҷойи 36-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2022-03-19}}&lt;/ref&gt;
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = Midea
 |мусобиқа       = [[Ла Лига]]
 |мавсим         = 2025/26
 |мавқеъ         = '''ҷойи 13-ум'''
 |сайт           = https://www.sevillafc.es/
 |pattern_la1    = _sevilla2526h
 |pattern_b1     = _sevilla2526h
 |pattern_ra1    = _sevilla2526h
 |pattern_sh1    = _sevilla2526h
 |pattern_so1    = _adidasonblackl
 |leftarm1       = FFFFFF
 |body1          = FFFFFF
 |rightarm1      = FFFFFF
 |shorts1        = FFFFFF
 |socks1         = e20000
 |pattern_la2    = _sevilla2526a
 |pattern_b2     = _sevilla2526a
 |pattern_ra2    = _sevilla2526a
 |pattern_sh2    = _sevilla2526a
 |pattern_so2    = _3_stripes_white
 |leftarm2       = E20001
 |body2          = E20001
 |rightarm2      = E20001
 |shorts2        = E20001
 |socks2         = E20001
 |pattern_la3    = _sevilla2526t
 |pattern_b3     = _sevilla2526t
 |pattern_ra3    = _sevilla2526t
 |pattern_sh3    = _sevilla2526t
 |pattern_so3    = _adidasonblackl
 |leftarm3       = 950000
 |body3          = 950000
 |rightarm3      = 950000
 |shorts3        = 950000
 |socks3         = 950000
}}

'''«Севи́йя»''' ({{lang-es|Sevilla Fútbol Club S.A.D.}}; {{IPA-es|seˈβiʎa ˈfuðβol ˈkluβ}}) — бошгоҳи футболи [[Испания|испониёӣ]], ки дар шаҳри [[Севийя]] қарор дорад.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==

== Ҷоизаҳо ==

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.sevillafc.es/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Севийя»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Испониё]]</text>
      <sha1>3cxrm4etwloo0axuwikf0kg6ujd09vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаҳриёр Ахмедов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299403</id>
    <revision>
      <id>1488098</id>
      <parentid>1462470</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5586" sha1="qqxrlncxucoyq1wyu5as23mu7wvoor1" xml:space="preserve">{{Варзишгар
| ном              = Шаҳриёр Ахмедов
| тасвир           =
| бар              = 
| тавсифи тасвир   = 
| ҷинс             = мард
| номи пурра       = Ахмедов Шаҳриёр Саидович
| лақаб            = 
| шаҳрвандӣ        = {{RUS}}
| бошгоҳ           = 
| зодрӯз           = 03.06.1993
| зодгоҳ           = 
| солҳои маснад    = 
| тахассус         = [[Акс:Boxing pictogram.svg|20x20px]] Муштзанӣ
| мураббиён        = Валерий Моткин, [[Юрий Емелянов]]
| қад              = 172 см
| масса            = то 60 кг
| медалҳо          = 
{{турнир|[[Қарамонии муштзании Русия]]}}
{{медал|Нуқра|[[Қарамонии муштзании Русия 2015|Самара]]|то 56 кг}}
{{медал|Нуқра|[[Қарамонии муштзании Русия 2016|Оренбург]]|то 56 кг}}
{{медал|Нуқра|[[Қарамонии муштзании Русия 2017|Грозний]]|то 56 кг}}
{{медал|Нуқра|[[Қарамонии муштзании Русия 2018|Якутск]]|то 56 кг}}
{{медал|Биринҷӣ|[[Қарамонии муштзании Русия 2019|Самара]]|то 60 кг}}
{{турнир|[[Бозиҳои ҷангии ҷаҳонӣ]]}}
{{медал|Биринҷӣ|Вуҳон|то 60 кг}}
| boxrec_id        = 852245
| викианбор        = 
}}
'''Шаҳриёр Ахмедов''' (''Ахмедов Шаҳриёр Саидович''; зод. [[3 июн]]и [[1993]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tapology.com/fightcenter/fighters/285642-shahriyor-akhmedov|title=Shahriyor Akhmedov|website=Tapology|lang=en|accessdate=2022-06-14}}&lt;/ref&gt;, [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[Муштзанӣ|муштзани]] тоҷик. Устоди варзиши дараҷаи байнулмилалӣ (2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://infosport.ru/person/8160|title=АХМЕДОВ Шахриер Саидович|website=infosport.ru|publisher=Спортивная Россия|lang=ru|accessdate=2022-06-14}}&lt;/ref&gt;. Қаҳрамони Русия дар байни навҷавонон, чаҳор бор финалисти Мусобиқоти қаҳрамонии Русия дар миёни бузургсолон (2015, 2016, 2017, 2018), барандаи бисёре аз мусобиқоти байнулмилалӣ.

== Зиндагинома ==
Шаҳриёр Ахмедов дар шаҳри Душанбе дар хонаводаи тоҷик ба дунё омадааст. Ибтидо ӯ худашро дар навъҳои куштӣ — [[ҷуду]], куштии озод, классик имтиҳон кард. Дар соли 2006, замоне ки 13-сола буд, ба таври тасодуфӣ ба мактаби муштзанӣ дар Якка-чинор сар зад, он замон [[Шералӣ Достиев]] муштзани саршинос дар онҷо тамрин мекард. Техникаи олии ӯ Шаҳриёрро шигифтзада кард ва зери назари ӯ шурӯъ ба тамрин намуд. Замоне, ки мураббиаш ба Амрико рафт, бо бародараш Баҳриддин Достиев ва баъдан бо Абдуррашид Мамадҷонов тамрин кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2013/11/27/shahriyor-ahmedov-dvigatsya-kak-roj-dzhons-bit-kak-majk-tajson/|title=Шахриёр Ахмедов: «Двигаться, как Рой Джонс, бить, как Майк Тайсон»|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-06-14|archivedate=2023-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230403165016/https://www.asiaplustj.info/news/sports/20131127/shakhrier-akhmedov-dvigatsya-kak-roi-dzhons-bit-kak-maik-taison}}&lt;/ref&gt;.

Шаҳриёр Ахмедов дар Новосибирск зиндагӣ мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sports.tj/shahrier-ahmedov-beret-verh-na-vechere-kosti-czju/|title=Шахриер Ахмедов берет верх на вечере Кости Цзю|publisher=SPORTS.tj|lang=ru|accessdate=2022-06-14}}&lt;/ref&gt;.

== Дастовардҳои варзишӣ ==
* [[Қаҳрамонии муштзании Русия 2015]] — {{2}};
* [[Қаҳрамонии муштзании Русия 2016]] — {{2}};
* [[Қаҳрамонии муштзании Русия 2017]] — {{2}};
* [[Қаҳрамонии муштзании Русия 2018]] — {{2}};
* [[Қаҳрамонии муштзании Русия 2019]] — {{3}}.
* [[Бозиҳои ҷангии ҷаҳонӣ]] 2019 — {{3}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://uniorsport.ru/military_world_games_china_2019.php|title=Всемирные военные игры - 2019|website=uniorsport.ru|accessdate=2022-06-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.wuhan2019mwg.cn/file/RESULTS-7th%20CISM%20Military%20World%20Games-%E6%80%BB%E6%88%90%E7%BB%A9%E5%86%8C.pdf|title=7th CISM Military World Games|website=web.archive.org|accessdate=2022-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191112134942/https://results.wuhan2019mwg.cn/file/RESULTS-7th%20CISM%20Military%20World%20Games-%E6%80%BB%E6%88%90%E7%BB%A9%E5%86%8C.pdf|archivedate=2019-11-12}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Варзишгарони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Муштзанони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>qqxrlncxucoyq1wyu5as23mu7wvoor1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Далер Имомалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299439</id>
    <revision>
      <id>1487876</id>
      <parentid>1444210</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11187" sha1="96wlkvdcgmdre3ib343wvzmxbwgamtg" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Далер Имомалӣ''' (зод. [[28 июл]]и [[1988]], [[ноҳияи Ҳисор]]) — коргардони филм&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/peliculas-series/personas/daler-imomali-2452372|title=Daler Imomali - Biografía, mejores películas, series, imágenes y noticias|website=La Vanguardia|date=2022-05-18|lang=es|accessdate=2022-06-17|archivedate=2022-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220617084447/https://www.lavanguardia.com/peliculas-series/personas/daler-imomali-2452372}}&lt;/ref&gt;, мустанадсоз, ҳунарпеша, {{рӯзноманигор|тоҷик|Тоҷикистон}}, муҷрии барномаҳои радиоӣ ва блогери тоҷик. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Далер Имомалӣ 28 июли 1988 дар ноҳияи Ҳисор ба дунё омадааст. Мактаби кинотеатри хонагии «Дидор», Мактаби филмбардорони ҷавони «Тоҷикфилм» ва [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]]ро дар соли 2013 хатм кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artdoc.media/ru/author/29319/|title=Далер Имомали|website=Artdoc.Media|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;. Дар замони дар донишкада таҳсил доштан ба курсҳои махсуси кутоҳмуддати рӯзноманигорӣ ва мастерклассҳо низ мерафт&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/musohiba/daleri-imomaly-qonunhoi-vao-moneai-faolijati-ozodi-zhurnalistijand/|title=Далери Имомалӣ: қонунҳои ВАО монеаи фаъолияти озоди журналистиянд|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=|date=2021-07-31|publisher=Фараж|lang=tg|accessdate=2022-06-17}}{{Пайванди мурда|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==

=== Рӯзноманигорӣ ===
Баъди хатми донишкада ҳеч яке театрҳо Далерро ба кор напазируфтанд. Баъдан ӯ сӯи [[радиои «Имрӯз»]] рафт ва оғоз ба фаъолияти расмии рӯзноманигорӣ кард&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Аввалин барномааш дар ин радио лавҳаҳои гузоришии якдақиқаина буд ва минбаъд муҷрии барномаи табрикотии «Барои ҳам», барномаи таҳлилии «Ҳарфи шумо» ва чанде дигар аз барномаҳо то соли 2016 буд.

Далер Имомалӣ аз солҳои 2017—2021 дар [[радиои «Ватан»]] фаъолият карда ва муаллифи барномаҳои «Пресс-Клуб» ва «Шабдарав» ва дар замони ҳамагирии Covid-19 муаллифи лоиҳаи «Covid-19. Муҳоҷират. Ватан» буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://media.tj/tj/dar-radioi-vatan-ro-e-ba-koronavirus-va-tasiri-on-ba-mu-o-iron-loi-a-amal-kardand/|title=Дар радиои «Ватан» роҷеъ ба коронавирус ва таъсири он ба муҳоҷирон лоиҳа амалӣ карданд|website=Internews дар Тоҷикистон|date=2021-11-29|lang=tg|accessdate=2022-06-17|archivedate=2022-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220817164145/https://media.tj/tj/dar-radioi-vatan-ro-e-ba-koronavirus-va-tasiri-on-ba-mu-o-iron-loi-a-amal-kardand/}}&lt;/ref&gt;.

=== Театр ===
Далер Имомалӣ узви Гурӯҳи театрии «Нигоҳи нав»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://faraj.tj/habari-ruz/barandagoni-ozmuni-dehi-man-jak-porai-hoki-vatan-jelon-gardidand-navor/|title=Барандагони озмуни “Деҳи ман як пораи хоки Ватан” эълон гардиданд (навор)|author=|website=|date=2019-09-19|publisher=Фараж|lang=tg|accessdate=2022-06-17|archivedate=2022-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220520182231/https://faraj.tj/habari-ruz/barandagoni-ozmuni-dehi-man-jak-porai-hoki-vatan-jelon-gardidand-navor/}}&lt;/ref&gt; ва яке аз мубтакирони Ҷашнвораи театрии «Нигоҳи нав» аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/24994720.html|title=Шоҳҷоизаи «Нигоҳи нав» ба касе нарасид|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/tajik/news/2014/05/140517_zm_nigohi_nav_theater|title=Ифтитоҳи ҷашнвораи теотрии 'Нигоҳи нав' барои ҳунармандони ҷавон|website=www.bbc.com|date=2014-05-17|publisher=BBC Tajik/Persian|lang=tg|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;.

== Филмҳои мустанад ==
* «Духтари Сайҳун» ([[Суғдсинамо]], 2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/new-documantary-about-tajik-poet-farzona/27443061.html|title=Зиндагӣ ва шеъри Фарзона дар филми &quot;Духтари Сайҳун&quot;|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mYy1EFONU3o|title=Духтари Сайҳун - Saykhun Daughter (English subtitles)|author=Муҳиддин Музаффар, Далер Имомалӣ|publisher=Суғдсинамо}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://faraj.tj/sahifai-asosy/farhang/ba-ni-on-az-bipursam-ba-shumo-avob-g-jam/|title=Ба ниҳон аз ӯ бипурсам, ба шумо ҷавоб гӯям|author=Саъдулло Раҳимов|website=|date=2020-12-26|publisher=Фараж|lang=tg|accessdate=2022-06-17}}{{Пайванди мурда|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* «Соҳибватан» (2017)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=31788|title=«СИМО». Нахустин фестивали телевизионии филмҳои мустанад ҷамъбаст гардид|author=М. Табарӣ|website=jumhuriyat.tj|date=2017-12-07|publisher=Ҷумҳурият|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;
* «Умар-ако» (Суғдсинамо, 2019)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2019/12/filmi-nahustini-ta-mina-akimova-ta-ti-unvoni-pudina-so-ibi-oizai-millii-lolai-tillo-gardid/|title=Ҷоизаи миллии «Лолаи тилоӣ» дар соҳаи кинематография ҷамъбаст гардид|date=2019-12-2|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=tg|accessdate=2022-06-17|archivedate=2022-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221001193849/https://khovar.tj/2019/12/filmi-nahustini-ta-mina-akimova-ta-ti-unvoni-pudina-so-ibi-oizai-millii-lolai-tillo-gardid/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artdoc.media/ru/movie/umar_ako_2019_30/|title=Умар-ако|website=Artdoc.Media|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/peliculas-series/peliculas/movie-646246|title=Умар-ако (película 2019) - Tráiler. resumen, reparto y dónde ver. Dirigida por Daler Imomali|website=La Vanguardia|date=2022-06-17|lang=es|accessdate=2022-06-17|archivedate=2022-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220617084448/https://www.lavanguardia.com/peliculas-series/peliculas/movie-646246}}&lt;/ref&gt;
* «Кӯчаи Умед-612» (Суғдсинамо, 2020)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/07/k-chai-umed-612-filmi-korgardoni-to-ik-daler-imomal-ba-kinofestivali-xvi-bajnalmilalii-azon-davat-shud/|title=«КӮЧАИ УМЕД-612». Филми коргардони тоҷик Далер Имомалӣ ба Кинофестивали XVI байналмилалии Қазон даъват шуд|date=2020-07-09|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=tg|accessdate=2022-06-17|archivedate=2022-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221001191919/https://khovar.tj/2020/07/k-chai-umed-612-filmi-korgardoni-to-ik-daler-imomal-ba-kinofestivali-xvi-bajnalmilalii-azon-davat-shud/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20200708/Khudonazarov-film-ofarida-Daler-Imomaliro-arzyobi-kard-1031542622.html|title=Худоназаров филми офаридаи Далер Имомалиро арзёбӣ кард|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2020-07-08|lang=tg|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artdoc.media/ru/movie/kuchai_umed_612_2020_51/|title=Улица Надежды-612|website=Artdoc.Media|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;
* «Шаҳре дар Театр»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=4g7Fbb2emxY|title=Шаҳре дар театр (Филми мустанад) {{!}} The city in the Theater (Documentary film)|publisher=Theatre of Konibodom}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://vatan.tj/pages/138|title=Филми мустанаде дар коргардонии Далер Имомалӣ|website=vatan.tj}}&lt;/ref&gt; (2020)
* «Сулҳ мир тынчтык» (2021)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://media.tj/opredeleny-finalisty-konkursa-mediacamp-award-2021/|title=Определены финалисты конкурса MediaCAMP Award 2021|website=Internews в Таджикистане|date=2021-09-06|lang=ru|accessdate=2022-06-17}}{{Пайванди мурда|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/31249237.html|title=Далери Имомалӣ: Дар марзи Тоҷикистону Қирғизистон ягон ҷангталабро надидам|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
* Ҷоизаи эътирофи ҷамъиятии «Шаҳрванди соли 2021»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/22/dar-dushanbe-sha%d2%b3rvandi-soli-2021-ro-malum-kardand/|title=Дар Душанбе “Шаҳрванди соли 2021”-ро маълум карданд|author=Нигина Аслонова|website=asiaplus.news|date=2021-12-21|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://vatan.tj/pages/170|title=Далер Имомали - «Гражданин года 2021»|website=vatan.tj}}&lt;/ref&gt;
* Барандаи ҷоизаи «Эътимод»-и Шӯрои ВАО Тоҷикистон (2022)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/habari-ruz/ojizai-iqbol-iljoszoda-modar-umedvor-ast/|title=Ҷоизаи Иқбол Илёсзода: Модар умедвор аст...|author=Меҳрофарин Наҷевуллоев|website=Фараж|date=2022-05-06|lang=tg|accessdate=2022-06-17|archivedate=2023-06-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230608151731/https://farazh.tj/habari-ruz/ojizai-iqbol-iljoszoda-modar-umedvor-ast/}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{хурд}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Синамогарони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>96wlkvdcgmdre3ib343wvzmxbwgamtg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kitobz.tj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299470</id>
    <revision>
      <id>1488069</id>
      <parentid>1441807</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="2z2nwfxsyy11u0h0jv621z9w6ti5shi" xml:space="preserve">{{Вебгоҳ
|ном        = kitobz.tj
|логотип    =
|url        = https://www.kitobz.tj/
|намо       =
|имзо       =
|тиҷорӣ     = ҳа
|навъ       = онлайн мағозаи китобҳо
|сабтином   = озод 
|забонҳо    = русӣ, тоҷикӣ
|макон      = {{Парчамбандӣ|Русия}}: &lt;ref&gt;Reg.ru, https://hostingchecker.com/#kitobz.tj&lt;/ref&gt;
|молик      = Китобз
|бунёнгузор = Китобз
|оғоз       = [[2019]] &lt;ref&gt;https://www.ozodi.org/a/29701660.html&lt;/ref&gt;
|унвон      = 
|даромад    = 
|суди холис = 
}}

'''Китобз''' ({{lang-en|Kitobz}}, «'''www.kitobz.tj'''») — онлайн мағозаи китобҳо, аввалин онлайн сомонаи фурӯши китобҳо дар Тоҷикистон.

== Таърих ==
Бахром Садиев, созандаи интернет-мағозаи «Kitobz». Дар аввал ҳар китобро метавонист тавассути ворид шудан ба саҳифаи «Kitobz» дар Фейсбук ва Instagram фармоиш дод. Баъдтар моҳи марти соли 2019 сомонаи Kitobz ба кор дароварда шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/29701660.html|title=В соцсетях появился таджикский книжный онлайн магазин “Kitobz&quot;|date=2019-01-10}}&lt;/ref&gt;.

== Китобхонаҳои хиёбонӣ ==
Дар соли 2021 лоиҳаи Kitobz.tj тасмим гирифт, ки дар шаҳри Душанбе “китобхонаҳои хиёбонии”-и ройгон ташкил кунад. Ҳадаф аз ин иқдом ҷалби мардум ба китобхонӣ аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/21/kitobhona%d2%b3oi-bepul-dar-hiyobonu-k%d3%afcha%d2%b3oi-pojtaht/|title=Китобхонаҳои бепул дар хиёбону кӯчаҳои пойтахт|author=Виктория Петрова|website=asiaplus.news|date=2021-01-21|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-01-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://halva.tj/tj/articles/education/kitobkhona_oi_kuchag_chist_va_ba_sha_ri_dushanbe_lozimand/|title=&quot;Китобхонаҳои кучагӣ&quot; чист ва ба шаҳри Душанбе лозиманд?|website=halva.tj|lang=ru|accessdate=2023-01-24|archivedate=2023-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230124083224/https://halva.tj/tj/articles/education/kitobkhona_oi_kuchag_chist_va_ba_sha_ri_dushanbe_lozimand/}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Нигаред низ ==
* [[Somon.tj]]

== Пайвандҳо ==
* {{расмӣ|www.kitobz.tj}}
* {{Facebook|kitobz}}
* {{Instagram|kitobz}}
* {{Twitter|kitobz}}


{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ширкатҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Интернет мағозаҳои китобҳо]]</text>
      <sha1>2z2nwfxsyy11u0h0jv621z9w6ti5shi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мулло Нуров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>300547</id>
    <revision>
      <id>1487935</id>
      <parentid>1324072</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4015" sha1="9w6ubzpgga6vlf9u9bixh1ya6sp0xz8" xml:space="preserve">{{Шахс
|тасвир  = Мулло Нуров.jpeg
}}
'''Мулло Нуров''' (''Нуров Ёрмаҳмад Нурмаҳмадович''; [[8 март]]и [[1936]], [[Шайнаки Гадо (деҳа, н. Рӯдакӣ)|Шайнаки Гадо]], [[ноҳияи Ҳисор]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[2 декабр]]и [[1992]], [[Тоҷикистон]]) — майори милиса&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/bitpart/m/sov/243931/bio/|title=Мулло Нуров|website=Кино-Театр.Ру|accessdate=2022-08-10}}&lt;/ref&gt;, бозраси [[БДА]] ва яке аз намодҳои [[Душанбе]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/24326435.html|title=Мулло Нуров – рамзи Душанбеи осуда|author=Барот Юсуфӣ|website=Радиои Озодӣ|date=2011-09-13|publisher=Озодӣ|lang=tg|accessdate=2022-08-10}}&lt;/ref&gt; дар замони шӯравӣ.

== Зиндагинома ==
Ӯ 8 марти 1936 дар рустои Шайнаки Муллогадои ноҳияи Ҳисор севумин писар дар хонаводаи Нурмаҳмад Нуров ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/11/10/chestnyj-gaishnik-eto-ne-mif-rasskaz-o-samom-spravedlivom-inspektore-gai-tadzhikistana/|title=Честный гаишник – это не миф. Рассказ о самом справедливом инспекторе ГАИ Таджикистана|website=asiaplus.news|date=2019-11-10|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-08-10}}&lt;/ref&gt;. Падараш номи ӯро Ёрмаҳмад гузошт. Писари боҳушу доно бузург шуд. Падараш дар хона ҷувози равғанкашӣ дошт, ӯ дар ин кор падарашро ёрӣ мекард ва дар лаҳзоти истироҳат аз ӯ дарси хондани Қуръон мегирифт. Дар ҳаштсолагӣ Ёрмуҳаммад бештаре аз оёти Қуръонро азёд кард, ки боиси ба худ гирифтани номи дувумаш — Мулло гардид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kulturologia.ru/blogs/020420/45976/|title=Как жил и погиб самый честный гаишник СССР, которого до сих пор вспоминают в Таджикистане|website=Культурология|accessdate=2022-08-10}}&lt;/ref&gt; ва ӯ то поёни умр бо ин ном зиндагӣ кард&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Ба гуфтаи бастагонаш, ӯ аз кӯдакӣ шефтаи мошинҳо буд ва орзу дошт, ки ба унвони ронанда кор кунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://emerging-europe.com/after-hours/the-most-honest-cop-in-the-soviet-union/|title=Mullo Nurov, the most honest cop in the Soviet Union|author=Christian Mamo|website=Emerging Europe|date=2021-06-26|lang=en|accessdate=2022-08-10}}&lt;/ref&gt;. Дар даҳаи 1950 ба сафи Артиши Шӯравӣ даъват шуд. Ӯ дар Қазоқистон, дар мавзеъҳои мушакии Байконур хидмат кардааст. Ба гуфтаи худи Нуров, дар артиш ронандаи «падар»-и мушаксозони ИҶШС [[Сергей Королев]] буд ва ҳамзамон ба ӯ муяссар шуд, ки фазонавардони машҳур, аз ҷумла [[Валентина Терешкова]]ро аз наздик бубинад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bigpicture.ru/istoriya-mullo-nurova-samogo-chestnog/|title=История Мулло Нурова — самого честного гаишника СССР, который оштрафовал даже свою жену|website=БигПикча НОВОСТИ В ФОТОГРАФИЯХ|date=2022-04-04|lang=ru|accessdate=2022-08-10}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Душанбе]]</text>
      <sha1>9w6ubzpgga6vlf9u9bixh1ya6sp0xz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҷмааи «Истиқлол»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301074</id>
    <revision>
      <id>1488160</id>
      <parentid>1484232</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12792" sha1="bjbqxp3mg8edpotp8xizu4i0ijq92s9" xml:space="preserve">[[Акс:Stele of Independence of Tajikistan. 2022 summer.jpg|thumb|Арки асосӣ, даромадгоҳи маҷмааи «Истиқлол»]]
[[Акс:Stele of Independence of Tajikistan. Main arch 03.jpg|thumb|Арки асосӣ, даромадгоҳи маҷмааи «Истиқлол»]]
[[Акс:Stele of Independence of Tajikistan 01.jpg|thumb|Боғи маҷмааи «Истиқлол»]]

'''Маҷмааи «Истиқлол»''' (ҳамчун Маҷмааи «Истиқлол ва Озодӣ») — дар маркази ш. [[Душанбе]] дар [[хиёбони Рӯдакӣ]] ва кӯчаи Саид Носир дар назди [[Донишгоҳи омӯзгории Тоҷикистон]] ҷойгир аст. 
Маҷмааи «Истиқлол» дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[8 сентябр]]и [[соли 2022]] кушода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи &quot;Истиқлол&quot; чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt; Маҷмааи «Истиқлол» 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.

Масоҳати умумии маҷмааи рамзи «Истиқлол» 11 ҳазору 900 метри мураббаъро дар бар гирифта, майдони зери сохтмон 4 ҳазору 761 метри мураббаъ мебошад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи &quot;Истиқлол&quot; чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;

Дар қисмати болои маҷмаа тоҷи қутраш 8 метра, ки аз [[титан (элемент)|титан]] сохта шудааст, ҷойгир мебошад. Дар рамзи «Истиқлол» тоҷ ҳамчун рамзи давлатдорӣ, истиқлол, соҳибдавлативу соҳибтамаддунӣ ва таърихи омӯзандаи миллати куҳанбунёди тоҷикро таҷассум мекунад. Пояи маҷмаа пирамидаи ҳаштруя буда, аз 7 даромадгоҳ иборат мебошад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;/&gt;

Ошёнаи якуми иншооти мазкур аз 7 толори кушоду барҳавои намоишгоҳ, қабули меҳмонон ва толори синамои 5D бо 12 ҷойи нишаст иборат аст.

== Осорхона ==
Дар ошёнаи дуюми маҷмаа Осорхонаи таърихии шаҳри Душанбе ташкил карда шудааст, ки  аз галерея ва «Тахти тоҷикон» иборат буда, 15 ҳуҷраи корӣ, маҷлисгоҳ ва ҳуҷраи назорати камераҳои мушоҳидавӣ дорад.
Осорхона марҳилаҳои гуногуни таърихиро дар бар гирифта, дар он асосан бозёфтҳое, ки зимни гузаронидани кофтуковҳои археологӣ дар ҳудуди шаҳри Душанбе дарёфт гардидаанд, ҷамъоварӣ шудааст. Аз ҷумла, дар он ҷо табарҳои сангӣ, ки аз маҳаллаи Лучоб ва соҳили дарёи Душанбе дарёфт гардида, мутааллиқ ба [[асри санг]] мебошанд, ҷой дода шудаанд.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;/&gt;

== Рамзҳо ва меъмориҳои диққатҷалбкунанда ==
Аз ҷумла, “дарахти ҳаёт” бо реша, тана ва шохаҳои он рамзи зиндагии ҷовидона ва сарсабзию устувории ҳаёт, тоҷпоя — рамзи пойдору устувор ва бардавом нигоҳ доштани тоҷ, ҳафт гунбази гирдогирди муҷассама рамзи 7 қабати замину осмон, 7 иқлим, 7 ранги асосии табиат ва 7 зинаи ташаккули илму маърифат ва худшиносию ҷаҳоншиносии инсониятро ифода менамоянд.&lt;ref name=&quot;halva.tj&quot;&gt;{{Cite web|url=https://halva.tj/tj/articles/education/maydoni_isti_lol_mu_izai_notakrori_memor_va_albi_poytakht/|title=Майдони “Истиқлол”. Муъҷизаи нотакрори меъморӣ ва қалби пойтахт|author=|website=halva.tj|date=2022-09-12|publisher=|lang=tg|accessdate=2023-01-04|archivedate=2023-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230104060435/https://halva.tj/tj/articles/education/maydoni_isti_lol_mu_izai_notakrori_memor_va_albi_poytakht/}}&lt;/ref&gt;

Яке аз меъмориҳои диққатҷалбкунандаи ин меъморӣ аз берун 14 деворнигораи андозаи 9 бар 5,20 метр иҳотанамуда мебошад, ки ин чаҳордаҳ деворнигора таърихи зиёда аз шашҳазорсолаи халқи тоҷик, вобаста ба марҳалаҳои таърихӣ бо аксу рамзҳо таҳти унвонҳои гуногун тасвир ёфтааст. Дар ин чаҳордаҳ деворнигора таърихи зиёда аз шашҳазорсолаи халқи тоҷик, вобаста ба марҳалаҳои таърихӣ бо аксу рамзҳо таҳти унвонҳои гуногун тасвир ёфтааст.

Деворнигораҳо бо унвонҳои мухталиф аз қабили “Каюмарс ва Ҷамшед ҳамчун шоҳи аввалини ақвоми ориёӣ, шиносоӣ бо китоби Авесто”, “Ба сари қудрат расидани Куруши Кабир ва муттаҳид намудани сарзаминҳои ориёӣ”, “Муборизаи Спитамен бо Искандари Мақдунӣ” бо номи муҳорибаи “Санги суғдӣ”, доир ба се давлати абарқудрати аҷдодӣ - Ашкониён, Кушониён, Сосониён, “Деваштич. Давлатдории Тоҳириён ва Саффориён”, “Сомониён. Исмоили Сомонӣ. Вазирон, аҳли илму адаб”,  “Тоҷикон дар асрҳои XI - XVI”, “Темурмалик – қаҳрамони халқи тоҷик”, дастовардҳои фарҳангии як марҳалаи тӯлонии таърихи ниёкон бо нишон додани акси китобу катибаҳои асримиёнагӣ ва намунаи санъату ҳунар, шоирону адибон аз Абдураҳмони Ҷомӣ то Аҳмади Дониш, доир ба шаҳрҳои бузурги таърихии тоҷикон Саразм, Гонур, Балх, Нисо, Марв, Самарқанд, Бухоро, Тахти Сангин, Хуҷанд, Панҷакенти қадим, Бунҷикат, Ҳулбук, Қалъаи Ҳисор, Ҳирот, Ғазна, “Таърихи нав. Сохтмонҳои бузург”, “Давраи истиқлолият. Қасри Арбоб, Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Майдони Дӯстӣ, сохтмони аср – НБО-и “Роғун” ва дастовардҳои замони истиқлолият барои бинанда маълумот медиҳад.&lt;ref name=&quot;halva.tj&quot;/&gt;
== Майдони маҷмаа ==
Яке аз дигар ҷозибаҳои Маҷмааи “Истиқлол” майдони тамошои он мебошад, ки дар ошёнаи 14 дар баландии 94 метр ҷойгир аст. Майдони тамошо доирашакл буда, дорои 4 дурбини калонҳаҷм мебошад, ки тавассути он намои пойтахти кишвар ва зебоиҳои онро метавон мушоҳида намуд.&lt;ref name=&quot;halva.tj&quot;/&gt;
== Тахти рамзии Шоҳ Исмоили Сомонӣ ==
Дар осорхонаи Майдони “Истиқлол” ва Маҷмааи меъмории рамзи “Истиқлол&quot; тахти рамзии [[Исмоили Сомонӣ|Шоҳ Исмоили Сомониро]], ки бо назардошти арзишҳои таърихӣ сохта шудааст, шинос шудан мумкин аст.

Ин тахт пурра бо усули миллӣ ороиш ва кандакорӣ шудааст. Иттилоъ дода шуд, ки тоҷи дар болои тахт ҷойдодашуда аз тиллои тозаи истеҳсоли Тоҷикистон сохта шудааст. Тоҷро сангҳои қиматбаҳо, аз қабили алмосҳои диаметрашон 3 ва 2 миллиметра,  ёқути кабуди диаметраш 15 миллиметр, тилло ва тиллои сафед ва лаъли Бадахшон бо андозаи 22 ба 15 миллиметра зинат медиҳанд. Дар рӯйи тахт фарри шоҳии тиллоӣ гузошта шудааст. Фарр, ки нишони давлатдорӣ ва тахту тоҷ аст, бо 68 шуои зардӯзӣ оро ёфта, бо тоҷи заррин пайваст шудааст ва ин ишора ба эҳёи нави Тоҷикистони соҳибистиқлол ва 68 шаҳру навоҳии ҷумҳурӣ мебошад. Ҳар як риштаи зардӯзишуда бо риштаи филизии тиллоӣ кашида шудааст.

Аз ду тарафи тахт [[Грифон|шерҳои болдор]] бо минқори уқоб ҷойгир аст, ки бо шакли бозубанд аз [[Хазинаи Амударё]] ёфт шудааст. Тахт дар байни чортоқ ҷойгир буда, атрофи онро сутунҳои чӯбини бо сангҳои қиматбаҳои маҳаллӣ ороёфта иҳота кардаанд. Паси тахт бо деворнигораҳои [[Шаҳри бостонии Панҷакент|Панҷакенти Қадим]], Варахша, [[Афросиёб (шаҳр)|Афросиёб]] ва [[Қалъаи Қаҳқаҳа (Бунҷикат)|Бунҷикат]] бо истифода аз сангҳои қиматбаҳо сохта шудааст.

Атрофи онро ҳафт калиди тиллоии рамзӣ аз ҳафт шаҳри  қаламрави имрӯзаи ҷумҳурӣ Душанбе, Саразм, Хуҷанд, Истаравшан, Ҳисор, Ямчун ва Хулбук, инчунин нусхаи намунаҳои санъати волои [[Хазинаи Амударё]] -  бозубанди тиллоӣ ва Аробачаи тиллоӣ гузошта шудааст.&lt;ref name=&quot;halva.tj&quot;/&gt;

== Нигаред ==
* [https://www.youtube.com/shorts/zx8HkcDtNeA Майдони “Истиқлол” ва Маҷмааи меъмории рамзи “Истиқлол” дар шаҳри Душанбе]
* [https://www.youtube.com/watch?v=oV0dgcmFLBA МАЙДОН ВА БУРҶИ ИСТИҚЛОЛ-ДУШАНБЕ 2022]
* [https://khovar.tj/2024/05/majdoni-isti-lol-in-inshooti-mu-tasham-va-sajyo-ii-sha-ri-dushanbe-ast-ki-dili-sokinonu-me-mononi-pojtahtro-tashir-kardaast/ «МАЙДОНИ ИСТИҚЛОЛ». Ин иншооти муҳташам ва сайёҳии шаҳри Душанбе аст, ки дили сокинону меҳмонони пойтахтро тасхир кардааст ]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Муассисаҳои фарҳангии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>bjbqxp3mg8edpotp8xizu4i0ijq92s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даргирӣ дар марзи Қирғизистон-Тоҷикистон (2022)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301113</id>
    <revision>
      <id>1487958</id>
      <parentid>1320210</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5478" sha1="d4utfyiw18jk0n2m6xw03p954lej3uo" xml:space="preserve">{{Даргирии низомӣ}}
'''Даргирӣ дар марзи Қирғизистон-Тоҷикистон дар соли 2022''' — даргирие миёни нерӯҳои мусаллаҳи Қирғизистону [[Артиши Тоҷикистон|Тоҷикистон]] аст, ки рӯзи 14 сентябр дар остонаи нишасти сарони Созмони ҳамкории Шанхай дар [[Самарқанд]] оғоз шуда, то 19 сентябр идома кард.

Ин даргирӣ бузургтарин ва хунинтарин дар таърихи кашмакашҳои Қирғизистону Тоҷикистон дар марз ба шумор меравад. Ин задухӯрдҳо бо истифодаи густурдаи системаҳои мушакҳои сершумор (РЗСО Град, Ураган), [[паҳпод]]ҳо, зарбаҳои мушакӣ ба шаҳрҳои марзии [[Бодканд]] ва [[Исфара]] нигаронида шуда буд. Ба гуфтаи мақомоти Қирғизистон, дар ҷараёни даргириҳо 59 нафар аз ҷониби Қирғизистон кушта шуда, тақрибан 140 ҳазор нафар тахлия карда шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/feature/2022/09/19/na-granitse-kirgizii-i-tadzhikistana-chetyre-dnya-prodolzhalis-boi|title=На границе Киргизии и Таджикистана четыре дня продолжались бои. Главное Десятки человек погибли, сотни пострадали|website=Meduza|lang=ru|accessdate=2022-09-20}}&lt;/ref&gt;. Тибқи иттилои Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷониби Тоҷикистон 41 нафар ба ҳалокат расидаанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/ru/мир/мид-таджикистана-подтвердил-гибель-41-человека-в-конфликте-на-границе-/2688800|title=МИД Таджикистана подтвердил гибель 41 человека в конфликте на границе|website=www.aa.com.tr|accessdate=2022-09-20}}&lt;/ref&gt; . Радиои Озодӣ рӯйхати кушташудагони ҷониби Тоҷикистонро нашр кард&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/32042707.html|title=Список жертв конфликта 14-17 сентября на таджикско-кыргызской границе|website=Радио Озоди|lang=ru|accessdate=2022-09-20}}&lt;/ref&gt;. Ба иттилои мақомоти Қирғизистон, дар набардҳо беш аз 200 сарбози тоҷик кушта, ҳудуди 400 нафар захмӣ шудаанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://economist.kg/novosti/2022/09/19/tadzhikistan-poteryal-ubitymi-bolee-200-voennosluzhashhih-sovbez-kr/|title=Таджикистан потерял убитыми более 200 военнослужащих – Совбез КР|lang=en|accessdate=2022-09-20}}&lt;/ref&gt; . Ба гуфтаи мақомоти Тоҷикистон, дар тӯли 12 соли ахир дар марзи Тоҷикистону Қирғизистон беш аз 230 ҳодисаи истифода аз силоҳ рух додааст&lt;ref name=&quot;автоссылка3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/09/19/bolee-230-vooruzhennyh-inczidentov-proizoshli-za-poslednie-12-let-na-tadzhiksko-kyrgyzskoj-granicze-mid/|title=Более 230 вооруженных инцидентов произошли за последние 12 лет на таджикско-кыргызской границе, - МИД}}&lt;/ref&gt; .

== Пешзамина ==
[[Қирғизистон]] ва [[Тоҷикистон]]ро [[Марзи Қирғизистон-Тоҷикистон|984 километр марзи давлатӣ аз ҳам ҷудо мекунад]]. Дар ҳамин ҳол, ҳудудан нисфи хатти марз [[аломатгузорӣ]] нашудааст ва ба ин далел сокинони марзии ҳарду кишвар бо мушкили дастрасӣ ба об, чарогоҳ ва роҳҳо рӯбарӯ ҳастанд. Ҳудудҳои баҳсбарангез дар дарозии тақрибан 30 % сарҳади байни ду кишварро ташкил медиҳанд&lt;ref name=&quot;автоссылка104&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/russian/news-56930390|title=Конфликт из-за воды: Бишкек заявил об атаке Таджикистана на пять погранзастав|date=2021-04-30|publisher=[[Русская служба Би-би-си]]|deadlink=no|accessdate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210501052941/https://www.bbc.com/russian/news-56930390|archivedate=2021-05-01}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Муносибатҳои Тоҷикистону Қирғизистон]]
* [[Марзи Қирғизистон-Тоҷикистон]]
* [[Даргирӣ дар марзи Қирғизистон-Тоҷикистон (2021)]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Низоъҳои марзӣ]]
[[Гурӯҳ:Сентябри соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2022]]
[[Гурӯҳ:Муносибатҳои Тоҷикистону Қирғизистон]]</text>
      <sha1>d4utfyiw18jk0n2m6xw03p954lej3uo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алишер Мирзонабот</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301843</id>
    <revision>
      <id>1487895</id>
      <parentid>1482264</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10039" sha1="01mepgqtjtkjz6cais8cuj8m7van1t9" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Алишер (Ҳамном)|Алишер}}
{{Ҳамнасабҳо |Мирзонабот (Ҳамнасаб)|Мирзонабот}}
{{Сиёсатмадор
 |ном                  = Алишер Мирзонабот
|номи аслӣ            = Алишер Худобердӣ Мирзонабот
|тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи мустаъор        = 
 |таърихи таваллуд     =  27.08.1980
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Ноҳияи Рӯшон}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |таърихи даргузашт    =  
 |маҳалли даргузашт    =  
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}}  
 |таҳсилот             = Донишкадаи ҳарбии КНБ-и Ҷумҳурии Қазоқистон (2003). Академияи сарҳадии Хадамоти федералии бехатарии Федератсияи Россия (2006). Мактаби Олии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018).
 |дараҷаи илмӣ         =  
 |унвонҳои илмӣ        =  
 |миллат               = тоҷик
 |эътиқод              = 
 |ҳизб                 = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]
 |ғояҳои асосӣ         = 
 |навъи фаъолият       = Муовини Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]].
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 
 |ҷоизаҳо                = медали Марзбони шуҷои Ватан (2015), медали ҷашнии 30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2021), {{Ордени Шараф}} дараҷаи II (2022).
 |соядаст              = 
 |бари соядаст         = 
 |вебгоҳ               = 
 |викианбор            = 
}}
'''Алишер Мирзонабот''' (''Алишер Худойбердӣ Мирзонаботов''; {{ВД-Дебоча}}) — давлатмард ва низомии [[Тоҷикистон|тоҷик]], [[Гундсолор|генерал-майор]]. Раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] (аз 2021), муовини Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII.

== Зиндагинома ==
Алишер Мирзонабот 27 августи соли 1980 дар [[ноҳияи Рӯшон]] ба дунё омадааст. Соли 1997 мактаби № 4-и ноҳияи Рӯшон ва соли 2003 Донишкадаи ҳарбии КНБ-и Ҷумҳурии Қазоқистонро хатм кардааст. Инчунин муҳассили Академияи сарҳадии Хадамоти федералии бехатарии Федератсияи Русия (2006) ва Мактаби Олии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018) буд.

== Фаъолият ==
Баъди хатми мактаб дар сафи қӯшунҳои сарҳадӣ, аз соли 1998 то соли 2000 дар қисми низомии 2730 (Душанбе) хидмат кардааст.

Моҳи марти соли 2003 муовини сардори ситоди қисми 2107-и Қӯшунҳои сарҳадии ноҳияи Мурғоби Тоҷикистон, аз январи соли 2004 то моҳи августи соли 2005 сардори ситоди як қисми ҳарбӣ шуда, баъдан дар вазифаҳои гуногун дар қӯшунҳои сарҳадӣ то соли 2017 хидмат кардааст.

Моҳи сентябри соли 2017 дар вазифаи муовини раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон кор карда, то моҳи сентябри соли 2018 дар ин мақом кор кардааст.

Моҳи сентябри соли 2018 муовини аввали раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] таъйин шуд.

* 24 ноябри соли 2020 бо фармони [[Президенти Тоҷикистон|раисиҷумҳури Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] раиси шаҳри [[Хоруғ]] таъйин шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/ru/node/24687|title=О назначении Мирзонабота А. Х. исполняющим обязанности председателя города Хорога Горно-Бадахшанской автономной области|author=|website=|date=2020-11-24|lang=ru|deadlink=no|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220703192757/http://www.president.tj/ru/node/24687|archivedate=2022-07-03}}&lt;/ref&gt;.
* 5 ноябри соли 2021 бо фармони [[Президенти Тоҷикистон]] Раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] таъйин шуда, дар ин вазифа Ёдгор Файзовро иваз кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/ru/node/27159|title=О назначении Мирзонабота А. Х. исполняющим обязанности председателя Горно-Бадахшанской автономной области|author=|website=|date=2020-11-24|lang=ru|accessdate=}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://majmilli.tj/rohbariyat/|title=РОҲБАРИЯТИ МАҶЛИСИ МИЛЛӢ|author=|website=www. majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-02-08|archivedate=2025-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250113235236/https://majmilli.tj/rohbariyat/}}&lt;/ref&gt;
* Аз 26 августи соли 2022 аз ҳавзаи интихоботии бисёрмандатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон № 1 дар ҷараёни даъват узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI интихоб шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://majmilli.tj/6045-2/|title=МИРЗОНАБОТ Алишер Худобердӣ|author=|website=www. majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-02-08|archivedate=2024-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240826234245/https://majmilli.tj/6045-2/}}&lt;/ref&gt;
* Аз 28 марти соли 2025 аз ҳавзаи интихоботии [[ВМКБ]] № 1 узви [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII интихоб шудааст.
* Аз 11 апрели соли 2025 — Муовини Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум, солҳои 2025—2030.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://majmilli.tj/muovini-rais/|title=Муовини Раис - Мирзонабот Алишер|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Рутбаи ҳарбии генерал-майорро дошта, барои хизматҳои сазовор ва содиқона ба давлату миллати тоҷик бо мукофотҳои давлатӣ сарфароз гардидааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://majmilli.tj/rohbariyat/|title=РОҲБАРИЯТИ МАҶЛИСИ МИЛЛӢ|author=|website=www. majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-02-08|archivedate=2025-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250113235236/https://majmilli.tj/rohbariyat/}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаву орденҳо ==
* Ордени «Шараф» дараҷаи II (2022).
* медали «Марзбони шуҷои Ватан» (2015),
* медали ҷашнии «30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2021),

== Оила ==
Оиладор, чор фарзанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://tj.sputniknews.ru/20220619/rakhmon-podpisal-ukaz-o-naznachenii-glavy-gorno-badakhshanskoy-oblasti-1049325889.html Рахмон подписал указ о назначении главы Горно-Бадахшанской области]
* [https://asiaplus.news/2021/11/10/soldat-bokira-v-murgabe-i-zampred-gknb-chto-izvestno-o-novom-glave-gbao/ Солдат Бокира в Мургабе и зампред ГКНБ: Что известно о новом главе ГБАО?]
* [https://asiaplus.news/tg/2021/11/15/%d2%b3ukumati-vmkb-%d2%b3olnomai-rasmii-raisi-viloyatro-nashr-kard-41-sola-va-hatmkardai-du-donishgo%d2%b3i-hori%d2%b7%d3%a3/ Ҳукумати ВМКБ ҳолномаи расмии раиси вилоятро нашр кард: 41-сола ва хатмкардаи ду донишгоҳи хориҷӣ]

[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси милли Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]]
[[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]]</text>
      <sha1>01mepgqtjtkjz6cais8cuj8m7van1t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2019</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302019</id>
    <revision>
      <id>1488102</id>
      <parentid>1485050</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32510" sha1="15n7gidlhzvigktjgjzkkum571yeo2d" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2019}}
{{Оғози сол|2019}}

== Рӯйдодҳо ==
* [[2 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Фармони №1170 '''солҳои 2019–2021-ро «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон вусъат додани рушди деҳот, сайёҳӣ ва дастгирии ҳунарҳои мардумӣ буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-elon-namudani-sol-oi-2019-2021/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон намудани солҳои 2019-2021
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.kumitaizabon.tj/tg/content/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»
|website=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== [[Январ]] ==
* [[23 январ]]  — маҷмӯаи суханрониҳои [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] таҳти унвони '''«О современном мире и основных аспектах внешней политики Республики Таджикистан» ба забони русӣ''' дар Душанбе ба нашр расид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/tg/2019/01/23/nashri-kitobi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-doir-ba-%d2%b7a%d2%b3oni-muosir-va-siyosati-hori%d2%b7%d3%a3/
|title=Нашри китоби Эмомалӣ Раҳмон доир ба ҷаҳони муосир ва сиёсати хориҷӣ
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=23 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/
|title=Январи соли 2019 — бойгонии АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[26 январ]]  — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати ҷашни [[Сада]] табрикот ироа намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/tabrikoti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-peshvoi-millat-mu-taram-emomal-ra-mon-ba-munosibati-ashni-sada/
|title=Табрикоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати ҷашни Сада
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[27 январ]]  — дар шаҳри [[Душанбе]], дар Боғи фарҳангию фароғатии Фирдавсӣ, ҷашни [[Сада]] баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/01/sada-muzhda-az-omodag-va-pesha-namudani-kor-oi-navi-kishovarzist/
|title=«Оташи ҷашни Сада оташи меҳри Ватан аст!..»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 январи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[30 январ]] — тибқи Индекси дарки [[коррупсия]] барои [[соли 2018]], [[Тоҷикистон]] зинаи [[152]]-юмро ишғол намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/cpi/2018/index/geo
|title=2018 Corruption Perceptions Index — Results
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.transparency.org/en/publications/corruption-perceptions-index-2018
|title=Corruption Perceptions Index 2018
|website=Transparency International
|publisher=Transparency International
|date=30 январи 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]] ==
* [[16 феврал]] — тибқи маълумоти нашршудаи АМИТ «Ховар», [[Тоҷикистон]] аз рӯи афзоиши маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ дар байни кишварҳои [[ИДМ]] пешсаф буд; афзоиши [[ММД]] 7,3 дарсадро ташкил дод.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/02/to-ikiston-az-r-i-afzoishi-mmd-dar-bajni-kishvar-oi-idm-peshsaf-ast/
|title=Тоҷикистон аз рӯи афзоиши ММД дар байни кишварҳои ИДМ пешсаф аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[19 феврал]] — қоидаҳои нави бақайдгирӣ ва фурӯши [[симкорт|симкортҳо]] ҷорӣ гардиданд; [[шаҳрвандӣ|шаҳрвандони]] [[Тоҷикистон]] на бештар аз [[2]] [[симкорт]] гирифта метавонистанд ва барои бақайдгирӣ шиносномаи намунаи нав талаб карда мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/tg/2019/02/19/%d2%9boida%d2%b3oi-navi-fur%d3%afshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kamera%d2%b3oi-video/
|title=Қоидаҳои нави фурӯши симкорт: бо шиносномаи нав ва зери назорати камераҳои видео
|website=Asia-Plus
|publisher=Оҷонсии иттилоотии «Азия-Плюс»
|date=19 феврали 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Март]] ==
* [[2 март]] — [[Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] марҳалаи асосии бақайдгирии [[довталаб|довталабонро]] барои ИМД-2019 оғоз намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/markazi-millii-test-mar-illai-asosii-ba-ajdgirii-dovtalabon-o-o-z-shud/
|title=Маркази миллии тестӣ: Марҳилаи асосии бақайдгирии довталабон оғоз шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[7 март]] — Кӯҳҳои [[Помир|Помири]] Тоҷикистон ба рӯйхати '''«100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон»''' барои соли 2019 шомил гардида, дар минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором ҷойи сеюмро гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/boz-yak-hushhabar-k-oi-pomiri-to-ikiston-ba-r-jhati-100-samti-be-tarini-sajyo-ii-a-on-shomil-gardidand/
|title=БОЗ ЯК ХУШХАБАР: Кӯҳҳои Помири Тоҷикистон ба рӯйхати 100 самти беҳтарини сайёҳии ҷаҳон шомил гардиданд!
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

* [[8 март]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба муносибати Рӯзи Модар табрикот ироа намуд ва саҳми занонро дар рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъкид кард.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-sa-mi-zanonu-bonuvoni-so-ibkor-dar-e-yo-namudanu-tara-dodani-unar-oi-mardum-baso-arzishmandu-nazarras-meboshad/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон: «Саҳми занону бонувони соҳибкор дар эҳё намудану тараққӣ додани ҳунарҳои мардумӣ басо арзишманду назаррас мебошад»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=8 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[20 март]]  — дар шаҳри [[Норак]] татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии [[Нерӯгоҳи барқи обии Норак]]» оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/03/o-ozi-tatbi-i-loi-ai-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-norak34522/
|title=Оғози татбиқи лоиҳаи «Барқарорсозии Неругоҳи барқи обии Норак»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=20 марти 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/results/2019/04/29/rehabilitation-of-the-nurek-hydropower-plant
|title=Rehabilitation of the Nurek Hydropower Plant
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[Апрел]] ==
* [[2 апрел]]  — дар шаҳри [[Хуҷанд]] '''«Роҳи танобӣ»''' аз [[Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ]] то [[Муҷассамаи Исмоили Сомонӣ дар Хуҷанд|Маҷмааи шоҳ Исмоили Сомонӣ]] аз болои [[дарёи Сир]] мавриди истифода қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/04/prezidenti-to-ikiston-emomal-rah-mon-ro-i-tanob-dar-sha-ri-hugsds-andro-iftito-namudand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Роҳи танобӣ»-ро дар шаҳри Хуҷанд ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/01/emomal-ra-mon-va-sol-oi-rushdi-de-ot-sajyo-va-unar-oi-mardum-solnomai-peshvoi-millat-2019/
|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (Солномаи Пешвои миллат — 2019)
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2020
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[8 апрел]] — дар мусобиқаи Гран-при [[Анталия]] оид ба [[дзюдо]] паҳлавони тоҷик [[Комроншоҳи Устопириён]] медали биринҷӣ ба даст овард; натиҷаи расмии мусобиқа нишон медиҳад, ки ӯ дар вазни то 90 кг ҷойи сеюмро гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.ijf.org/athlete/10855/results?results_rank_group=all
|title=Komronshokh USTOPIRIYON — Results
|website=International Judo Federation
|publisher=International Judo Federation
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.ozodi.org/a/29866391.html
|title=Комроншоҳ дар Гран-прии ҷудо дар Анталия медал гирифт
|website=Радиои Озодӣ
|publisher=RFE/RL
|date=7 апрели 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Май]] ==
* [[16 май]]–[[17 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] Конфронси сатҳи баланд оид ба «Ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он, аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир ва ҷиноятҳои муташаккил» баргузор гардид. Дар натиҷа '''«Эъломияи Душанбе»''' қабул шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/05/17/
|title=Аз рӯи натиҷаҳои конфронси сатҳи баланди мубориза бо терроризм ва манбаъҳои маблағгузории он Эъломияи Душанбе қабул гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=17 майи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.un.org/counterterrorism/
|title=United Nations Office of Counter-Terrorism
|website=United Nations
|publisher=United Nations
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== Июн ==
* [[15 июн]] — дар шаҳри [[Душанбе]] таҳти раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳамоиши панҷуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё (МҲТБО) баргузор гардид. Дар он сарони давлатҳо ва ҳукуматҳо ва намояндагони кишварҳои иштирокчӣ ширкат намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/06/elomiyai-pan-umin-sammiti-mashvarati-amkor-va-tadbir-oi-bovar-dar-osiyo-nazari-umum-ba-minta-ai-amntar-va-shukufotari-m-tbo/
|title=Эъломияи панҷумин саммити Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.s-cica.org/
|title=Conference on Interaction and Confidence Building Measures in Asia
|website=CICA
|publisher=CICA Secretariat
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]] — Президенти Ҷумҳурии Мардумии Чин [[Си Ҷинпин]] бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад ва миёни Тоҷикистону Чин як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/event/%27news/7022
|title=Баёнияи муштараки Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Мардумии Чин
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=15 июни 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/
|title=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|website=Ministry of Foreign Affairs of China
|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[6 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар [[ноҳияи Балҷувон]] роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалингро мавриди истифода қарор дод.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://sputnik.tj/20190806/Rohi-moshingard-Kangurt-Baljuvon-Khovaling-kushoda-shud-1029584175.html
|title=Роҳи мошингарди Кангурт — Балҷувон — Ховалинг кушода шуд
|website=Sputnik Тоҷикистон
|publisher=Sputnik Тоҷикистон
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-mulo-ot-bo-faolonu-sokinoni-no-iyai-bal-uvon/
|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар мулоқот бо фаъолону сокинони ноҳияи Балҷувон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=6 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[23 август]] — дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)]] оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум» расман оғоз гардид. Дар доираи лоиҳа таҷдиди шаш агрегати нерӯгоҳ пешбинӣ шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/o-ozi-kor-oi-ta-didu-bar-arorsozii-nerugo-i-bar-i-obii-ajro-um/
|title=Оғози корҳои таҷдиду барқарорсозии Неругоҳи барқи обии «Қайроққум»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=23 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/42358-014/main
|title=Tajikistan: Rehabilitation of Kairakkum Hydropower Plant
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[27 август]]  — дар [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ|ноҳияи Исмоили Сомонии]] шаҳри [[Душанбе]] Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма» ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-korhonai-iste-soli-ob-oi-tashnagishikan-va-ma-suloti-mashrubotii-siyoma-ro-dar-sha-ri-dushanbe-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Корхонаи истеҳсоли обҳои ташнагишикан ва маҳсулоти машруботии «Сиёма»-ро дар шаҳри Душанбе ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=27 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/27/
|title=27/08/2019 — АМИТ «Ховар»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[31 август]] — Ансамбли фолклории «Бадахшон» дар Фестивали XII байналмилалии мусиқии «Таронаҳои Шарқ» дар шаҳри [[Самарқанд]] миёни 28 [[ансамбл]] ва гурӯҳи эҷодӣ сазовори ҷойи сеюм гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/08/ansambli-badahshon-dar-festivali-tarona-oi-shar-sazovori-oji-seyum-gardid/
|title=Ансамбли «Бадахшон» дар Фестивали «Таронаҳои Шарқ» сазовори ҷойи сеюм гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=31 августи 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Сентябр]] ==
* [[9 сентябр]]  — агрегати дуюми [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ба кор дароварда шуд. Маросими ба кор даровардани агрегат бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/marosimi-ba-kor-darovardani-agregati-duyumi-nerugo-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Маросими ба кор даровардани агрегати дуюми Неругоҳи барқи обии «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/amomadi-tantanav-ba-iftihori-28-solagii-isti-loliyati-davlatii-um-urii-to-ikiston-va-o-ozi-kori-agregati-duyumi-ner-go-i-bar-i-obii-ro-un/
|title=Ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 28-солагии Истиқлолияти давлатӣ ва оғози кори агрегати дуюми НБО «Роғун»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=9 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/09/10/world-bank-group-supports-energy-and-economic-development-in-tajikistan
|title=World Bank Group Supports Energy and Economic Development in Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=10 сентябри 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[11 сентябр]] — дар шаҳри [[Кӯлоб]] бо гузоштани санги асос сохтмони қитъаи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» оғози расмӣ бахшида шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/09/o-ozi-navsozii-ro-i-k-lob-shamsiddin-sho-in-bo-ishtiroki-prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon/
|title=Оғози навсозии роҳи «Кӯлоб — Шамсиддин Шоҳин» бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=11 сентябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adb.org/projects/44421-024/main
|title=Tajikistan: Dushanbe-Uzbekistan Border Road Improvement Project
|website=Asian Development Bank
|publisher=Asian Development Bank
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Октябр]] ==
* [[16 октябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи авф»'''-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуд. Лоиҳа ба муносибати 25-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/10/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-loi-ai-onuni-um-urii-to-ikiston-dar-borai-avf-ro-ba-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-peshni-od-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф»-ро ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 октябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.adlia.tj/
|title=Махзани мутамаркази иттилооти ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=ADLIA
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
* [[24 октябр]] — [[Бонки Ҷаҳонӣ]] дар гузориши «Doing Business 2020» хабар дод, ки [[Тоҷикистон]] бо ҷойи 106-ум аз 190 иқтисод дар қатори даҳ иқтисоди аз ҳама беҳтаршудаи ҷаҳон қарор гирифтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate
|title=Doing Business 2020 Records Important Results in Tajikistan’s Emergent Reform Program to Improve the Business Climate
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=24 October 2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
|accessdate=2026-08-19
|archivedate=2026-05-11
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260511021829/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/10/24/doing-business-2020-records-important-results-in-tajikistans-emergent-reform-program-to-improve-the-business-climate
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://documents.worldbank.org/curated/en/703921575350150410/pdf/Doing-Business-2020-Comparing-Business-Regulation-in-190-Economies-Economy-Profile-of-Tajikistan.pdf
|title=Doing Business 2020 — Economy Profile: Tajikistan
|website=World Bank
|publisher=World Bank
|date=2019
|language=en
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — дар Тоҷикистон 25-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Дар шаҳри Душанбе маҷлиси тантанавӣ баргузор шуда, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар он суханронӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/11/konstitutsiya-sho-sutun-va-murrifi-davlatu-millat-sanadi-ta-dirsoz-va-tajinkunandai-ro-i-peshrafti-on-ast999/
|title=Конститутсия — шоҳсутун ва муаррифи давлату миллат, санади тақдирсоз ва таъйинкунандаи роҳи пешрафти он аст
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=4 ноябри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/
|title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|publisher=Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== [[Декабр]] ==

* [[4 декабр]] — бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоботи даъвати нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ барои [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] таъин гардид; интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[27 март|27 марти]] [[соли 2020]] пешбинӣ шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-dar-ravandi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-to-ikiston-46-avzai-intihobot-tashkil-karda-meshavand/
|title=ИНТИХОБОТ-2020. Дар раванди баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон 46 ҳавзаи интихоботӣ ташкил карда мешаванд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=7 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-baroi-ar-yak-izbi-siyos-to-40-da-i-a-va-ti-efiri-rojgon-peshbin-namud/
|title=ИНТИХОБОТ-2020: Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ барои ҳар як ҳизби сиёсӣ то 40 дақиқа вақти эфири ройгон пешбинӣ намуд
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=16 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

* [[26 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми навбатии худро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ироа намуд]].&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/emomal-ra-mon-sharti-mu-imi-ba-dast-ovardani-muvaffa-iyat-dar-muboriza-bo-terrorizm-va-ekstremizm-faoliyati-amo-angshudavu-bosamari-ma-omoti-ifzi-u-u-ast/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Шарти муҳими ба даст овардани муваффақият дар мубориза бо терроризм ва экстремизм фаъолияти ҳамоҳангшудаву босамари мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аст»
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/taxonomy/term/5/68|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=|website=president.tj|date=|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2021-04-23}}&lt;/ref&gt;

* [[26 декабр]] — зимни ироаи Паём [[соли 2020]] бо мавзӯи «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» эълон гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

* [[26 декабр]] — [[Шоири халқии Тоҷикистон]] [[Муҳаммад Ғоиб]] барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/26/
|title=Дастовардҳои соли 2019. Муҳаммад Ғоиб барандаи Ҷоизаи адабии Ассамблеяи байнипарлумонии ИДМ ба номи Чингиз Айтматов гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=26 декабри 2019
|language=tg
|access-date=19 августи 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2019}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|3}}
[[Гурӯҳ:Соли 2019| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2019]]</text>
      <sha1>15n7gidlhzvigktjgjzkkum571yeo2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302020</id>
    <revision>
      <id>1487883</id>
      <parentid>1485051</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58939" sha1="rru32ugxossvv75pp90nxe5mr56vtmp" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2020}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2020}}

== Рӯйдодҳо ==
* '''Соли 2020''' — дар соли 2020 Паёми алоҳидаи солонаи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ироа нагардид. [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми қаблии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон  26 декабри соли 2019 пешниҳод шуда, Паёми навбатӣ 26 январи соли 2021 баргузор гардид. ]]&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/event/missives
|title=Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — Моддаи 55
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2019/12/iroai-payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikiston-4/
|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2019-12-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[январ]] ==
* [[20 январ]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ҷаласаи васеи [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳти раёсати [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] баргузор гардид. Дар ҷаласа натиҷаҳои фаъолияти соли 2019 ва вазифаҳои соли 2020, аз ҷумла татбиқи Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030, баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today |title=An enlarged session of government taking place in Dushanbe today |website=Asia-Plus |date=20 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[22 январ]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] созишномаи сармоягузорӣ оид ба ҷорӣ намудани низоми автоматикунонидашудаи назорат ва баҳисобгирии неруи барқ дар шаҳри Душанбе ро тасдиқ кард. Арзиши умумии лоиҳа '''88 миллион доллари ИМА''' буда, насби беш аз '''250 ҳазор''' ҳисобкунаки нави барқиро дар назар дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/01/22/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe/ |title=New electricity billing meters to be installed in Dushanbe |website=Asia-Plus |date=22 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[23 январ]] — [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] номзадии Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]ро ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе пешбарӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/01/23/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature/ |title=Rustam Emomali nominated for Dushanbe legislature |website=Asia-Plus |date=23 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/01/ |title=Январи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

== [[феврал]] ==
* [[21 феврал]] — дар шаҳри [[Душанбе]] ба муносибати 27-солагии таъсиси [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] паради ҳарбӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/regions/central-asia/tajikistan-en/ |title=Tajikistan — February 2020 news archive |website=Asia-Plus |date=21 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[25 феврал]] — Бонки ҷаҳонӣ барои лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетикаи Тоҷикистон '''134 миллион доллари ИМА''' маблағгузории грантӣ тасдиқ намуд. Ҳадафи лоиҳа баланд бардоштани устувории молиявӣ ва самаранокии ширкати «Барқи Тоҷик» ва беҳтар намудани таъминоти барқ буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2020/02/27/rossiya-ogranichit-aviasoobshhenie-s-iranom/ |title=World Bank approves $134 million grant for Tajikistan's power sector |website=Asia-Plus |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

* [[29 феврал]] — дар [[Тоҷикистон]] ҷаласаи нахустини Ситоди ҷумҳуриявӣ оид ба пешгирии сирояти коронавируси нави [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ва интиқоли он ба ҷумҳурӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/ |title=Феврали соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=29 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan at Government’s request |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== [[март]]==
* [[1 март]] — дар Тоҷикистон интихоботи [[вакил|вакилон]] ба [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон 50,40% овозҳои рӯйхати ҳизбиро гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагонро эълон намуд |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan/443986 |title=Parliamentary Elections, 1 March 2020 |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[2 март]] — Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии интихоботи [[1 март|1 марти]] [[соли 2020]] эълон намуд. Аз рӯи рӯихати  ҳизбӣ [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] — 50,40%, [[Ҳизби аграрии Тоҷикистон]] — 16,50%, [[Ҳизби ислоҳоти иқтисодии Тоҷикистон]] — 16,61%, [[Ҳизби сотсиалистии Тоҷикистон]] — 5,15% ва [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]] — 5,10% овоз гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагон |website=АМИТ «Ховар» |date=2 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[13 март]] — Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе номзадии [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомалиро]] ба узвияти [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешбарӣ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/03/13/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli/ |title=Dushanbe mayor nominated for Majlisi Milli |website=Asia-Plus |date=13 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[17 март]] — [[Маҳмадтоир Зокирзода]] дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, Раиси Маҷлиси намояндагон интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2020/03/17/ma%d2%b3madtoir-zokirzoda-raisi-ma%d2%b7lisi-namoyandagon-intihob-shud/ |title=Маҳмадтоир Зокирзода раиси Маҷлиси намояндагон интихоб шуд |website=Asia-Plus |date=17 March 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[18 март]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] барои ҳамоҳангсозии чораҳои пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] ситоди байниидоравиро таъсис дод ва нақшаи омодагӣ ва вокуниш ба пандемия таҳия гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[27 март]] — интихоботи [[вакил|вакилони]] [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-LC01/election/TJ-LC01-E20200301 |title=Tajikistan House of Representatives March 2020 Election |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[апрел]] ==

* [[2 апрел]] — Бонки ҷаҳонӣ барои Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи Лоиҳаи фаврии[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] '''11,3 миллион доллари ИМА''' [[грант]] тасдиқ намуд. Маблағ барои хариди маҷмӯи ташхис, таҷҳизоти муҳофизатӣ ва омода намудани тақрибан 100 кати муҷаҳҳази бахши эҳё ва табобати шадид пешбинӣ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/tajikistan-gets-world-bank-financing-to-respond-to-covid-19-pandemic |title=Tajikistan Gets World Bank Financing to Respond to COVID-19 Pandemic |website=World Bank |date=2 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[17 апрел]] — Дар иҷлосияи якуми [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]], даъвати шашум, [[Рустами Эмомалӣ]] Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб гардид. [[Раҷаббой Аҳмадзода]] муовини якум ва [[Ёдгор Файзов]] муовини Раиси Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/vienna/view/5928/address-by-the-president-of-tajikistan-at-the-first-session-of-majlisi-milli-national-assembly-sixth-convocation |title=Address by the President of Tajikistan at the First Session of Majlisi Milli |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/04/17/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan/ |title=President’s son elected to hold the second highest post in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=17 April 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/TJ/TJ-UC01/ |title=National Assembly of Tajikistan |website=Inter-Parliamentary Union |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[30 апрел]] — Тоҷикистон аввалин ҳолатҳои расман тасдиқшудаи сирояти [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]]-ро эълон кард. Тибқи маълумоти [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], дар рӯзи аввал '''15 ҳолат''' тасдиқ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] ==

* [[1 май]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ҷаласа оид ба масъалаҳои мубориза бо бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]], баргузор намуд. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки чораҳои беҳдоштӣ, безараргардонии ҷойҳои ҷамъиятӣ ва корҳои фаҳмондадиҳиро пурзӯр намоянд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/05/01/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19/ |title=Rahmon holds meeting to discuss issues of combating infectious diseases, including COVID-19 |website=Asia-Plus |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[12 май]] — мақомоти шаҳри [[Душанбе]] бо мақсади пешгирии паҳншавии [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон]] қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либосро то [[31 май]] тамдид карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/ |title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=12 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[14 май]] — [[Тоҷикистон]] аз [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] барои расонидани кӯмаки дастаҳои махсуси тиббии ҳолатҳои фаврӣ дар мубориза бо  [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дархости расмӣ намуд. То 13 май дар кишвар 801 ҳолати сироят ва 28 фавт ба қайд гирифта шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://extranet.who.int/emt/content/emt-request-assistance-tajikistan-14-may-2020 |title=EMT Request for Assistance: Tajikistan |website=World Health Organization |date=14 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/europe/news/item/01-05-2020-who-europe-covid-19-mission-on-route-to-tajikistan-at-government-s-request |title=WHO/Europe COVID-19 mission on route to Tajikistan |website=World Health Organization |date=1 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[20 май]] — Шӯрои уламои Маркази исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор кард, ки [[Иди Фитр]] рӯзи [[24 май]] таҷлил шавад ва бинобар вазъи эпидемиологӣ [[намоз|намози ид]] дар хонаҳо гузаронида шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/dar-hona-samimona-idi-saidi-fitr-dar-to-ikiston-24-maj-ta-lil-karda-meshavad/ |title=Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 24 май таҷлил карда мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html |title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ |website=Радиои Озодӣ |date=20 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[26 май]] — '''Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими''' назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллӣ дастур дод, ки то беҳтар шудани вазъи эпидемиологӣ '''барои баргузории маросимҳои арӯсӣ иҷозат надиҳанд'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html |title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19 |website=Радиои Озодӣ |date=26 May 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/05/ |title=Майи соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] ==

* [[10 июн]] — шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''4763''' нафар расид; аз онҳо 2947 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба коронавирус 48 нафар буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 |title=Coronavirus: 4,763 officially confirmed COVID-19 cases reported in Tajikistan as of June 10, 2020 |website=Asia-Plus |date=11 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/334214/WHO-EURO-2020-1083-40829-55183-eng.pdf |title=COVID-19 technical mission of experts to Tajikistan |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[17 июн]] —  Тоҷикистон созишномаи маблағгузорӣ бо Фонди ОПЕК оид ба рушди байналмилалӣ барои ҷудо намудани '''40 миллион доллари ИМА''' барои сохтмони роҳи [[Обигарм]]–[[Нуробод]]ро тасдиқ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/all-news/ |title=Tajikistan news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=17 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/06/ |title=Июни соли 2020 |website=АМИТ «Ховар» |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[18 июн]] —  Тоҷикистон созишнома бо Бонки ҷаҳониро оид ба лоиҳаи барқарорсозии молиявии соҳаи энергетика тасдиқ кард. Барои татбиқи он гранти '''134 миллион доллари ИМА''' пешбинӣ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project |title=Tajikistan ratifies agreement with World Bank on the Power Utility Financial Recovery Project |website=Asia-Plus |date=18 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/02/25/world-bank-supports-sustainable-and-efficient-power-sector-in-tajikistan |title=World Bank Supports Sustainable and Efficient Power Sector in Tajikistan |website=World Bank |date=25 February 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[24 июн]] —  Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳоди Ҳукумати Тоҷикистонро оид ба имтиёзҳо ба аҳолӣ ва соҳибкории хурду миёна дар шароити пандемияи[[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] тасдиқ намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/economics/ |title=Tajikistan economic news archive — June 2020 |website=Asia-Plus |date=24 June 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[июл]]  ==

* [[2 июл]] — дар шаҳри [[Хуҷанд]], дар мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе», гузаргоҳи зеризаминӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Арзиши сохтмони иншоот тақрибан '''20 миллион сомонӣ''' буда, масоҳати он 5054,4 метри мураббаъро ташкил медод.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=Дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва Осиёи Марказӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=2 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/regions/central-asia/tajikistan-en/ |title=Tajikistan news archive — July 2020 |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[6 июл]] —  дар ноҳияи [[Данғара]]и вилояти Хатлон сохтмони маҷмааи бузурги парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистон мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Тибқи лоиҳа, маҷмаа аз 24 бинои мурғхона иборат буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад |website=АМИТ «Ховар» |date=6 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/economics/ |title=Tajikistan economic news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[13 июл]] —  Вазири адлияи Тоҷикистон иттилоъ дод, ки дар шаш моҳи аввали сол 41 маҳбус аз бемориҳои гуногун фавтидаанд, аз ҷумла 11 нафар аз илтиҳоби шуш.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/news/tajikistan/society/20200713/41-prison-inmates-have-died-in-tajikistan-over-h1-2020 |title=41 prison inmates have died in Tajikistan over H1 2020 |website=Asia-Plus |date=13 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/society/ |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[август]]  ==

* [[6 август]] —  дар ҷаласаи муштараки Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор қабул гардид, ки интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи [[11 октябр]]и соли 2020 баргузор карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд |website=АМИТ «Ховар» |date=6 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/07/20/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6/ |title=The date for presidential election in Tajikistan expected to be on August 6 |website=Asia-Plus |date=20 July 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[11 август]] — тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ, шумораи ҳолатҳои расман тасдиқшудаи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар Тоҷикистон ба '''7827''' нафар расид. Аз онҳо 6614 нафар шифо ёфта, шумораи фавтҳои расман вобаста ба COVID-19 ба 62 нафар расида буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/08/11/coronavirus-42-new-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-yesterday-2/ |title=42 new officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan yesterday |website=Asia-Plus |date=11 August 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[11 август]] — Дар Тоҷикистон дар доираи сиёсати саноатикунонии босуръати кишвар то ин сана 83 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси 1135 ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Аз ҷумла, 34 корхона ба [[вилояти Суғд]], 21 корхона ба [[вилояти Хатлон]], 2 корхона ба [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]], 13 корхона ба [[шаҳри Душанбе]] ва 13 корхона ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ рост меомаданд. Рушди корхонаҳои нав ба зиёд шудани истеҳсолоти саноатӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/bunyodi-83-korhonai-navi-sanoat-adami-muassir-dar-samti-sanoatikunonii-mamlakat/
|title=Бунёди 83 корхонаи нави саноатӣ — қадами муассир дар самти саноатикунонии мамлакат
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-11
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2020/08/zav-zav-izoda-imsol-dar-to-ikiston-83-korhonai-navi-sanoat-mavridi-istifoda-aror-girift/
|title=Завқӣ Завқизода: «Имсол дар Тоҷикистон 83 корхонаи нави саноатӣ мавриди истифода қарор гирифт»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2020-08-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[сентябр]]  ==

* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон паёми шодбошӣ ирсол намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми шодбошии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=АМИТ «Ховар» |date=8 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] дар шаҳри [[Панҷакент]] ҷашни '''5500-солагии Саразм''' баргузор гардид. Саразм ҳамчун яке аз қадимтарин марказҳои протошаҳрии Осиёи Марказӣ соли 2010 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дохил шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/london/view/4408/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5 500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=12 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://icesco.org/en/2020/09/14/almalik-icesco-works-unwaveringly-to-protect-islamic-world-heritage/ |title=AlMalik: ICESCO Works Unwaveringly to Protect Islamic World Heritage |website=ICESCO |date=14 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/washington/view/4822/5500th-anniversary-of-the-ancient-city-of-sarazm |title=5,500th anniversary of the ancient city of Sarazm |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=14 January 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] барномаи интихоботии номзад ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] нашр гардид. Дар он аз ҷумла ду баробар зиёд намудани ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишвар дар давоми ҳафт соли минбаъда пешбинӣ мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/09/15/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years/ |title=Emomali Rahmon promises to double Tajikistan's GDP in seven years |website=Asia-Plus |date=15 September 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events of the Ministry of Foreign Affairs |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]]  ==

* Аз [[1 октябр]] то [[15 октябр]]и [[соли 2020]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирӣ бояд дар аввали соли 2021 пешниҳод мешуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |website=АМИТ «Ховар» |date=20 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/society/ |title=Tajikistan society news |website=Asia-Plus |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt; 

* [[11 октябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[интихоботи президентии Тоҷикистон (2020)|интихоботи президентӣ]] баргузор гардид. Тибқи натиҷаҳои пешакӣ, Президенти амалкунанда [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо гирифтани '''90,92%''' овозҳо барои муҳлати нави ҳафтсола интихоб шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/10/12/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time/ |title=Emomali Rahmon won the presidential elections in Tajikistan for the fifth time |website=Asia-Plus |date=12 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odihr.osce.org/odihr/elections/tajikistan |title=Elections in Tajikistan |website=OSCE/ODIHR |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои ниҳоии интихоботи президентиро эълон кард. Эмомалӣ Раҳмон '''3 853 987 овоз''' ё '''90,92%''' гирифта, интихобшуда эълон гардид; иштироки интихобкунандагон '''85,44%''' буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov |title=ЦИК Таджикистана огласила окончательные итоги президентских выборов |website=Asia-Plus |date=14 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/10/15/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections/ |title=Central electoral commission announces the final results of the presidential elections |website=Asia-Plus |date=15 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[30 октябр]]и [[соли 2020]] дар Қасри «Кохи Сомон»-и шаҳри Душанбе маросими савгандёдкунии [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои муҳлати панҷуми президентӣ баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/10/30/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president/ |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president |title=Emomali Rahmon swears in for his fifth term as Tajikistan's president |website=Asia-Plus |date=30 October 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[ноябр]]  ==

* [[2 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди интихоб шудани Президент [[Эмомалӣ Раҳмон]] истеъфои худро эълон кард. Баъдан ташкили ҳайати нави Ҳукумат оғоз гардид ва [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи Сарвазирро нигоҳ дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/governance/ |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=2 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/11/04/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet/ |title=Cabinet reshuffle: Who is in Emomali Rahmon’s new cabinet |website=Asia-Plus |date=4 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] дар Тоҷикистон [[Рӯзи милитсияи тоҷик]] таҷлил гардид ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кормандони мақомоти корҳои дохилиро табрик намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/governance/ |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=10 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[13 ноябр]]и [[соли 2020]] дар ноҳияи Мурғобии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон неругоҳи офтобии '''220 киловатт''' ба истифода дода шуд. Он бо дастгирии [[USAID]] ва дар ҳамкорӣ бо Ҳукумати Тоҷикистон ва ширкати Pamir Energy сохта шуда, ҳамчун неругоҳи офтобии баландтарин аз сатҳи баҳр дар ҷаҳон муаррифӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/11/13/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan/ |title=Tajikistan’s largest solar power plant launched in Gorno Badakhshan |website=Asia-Plus |date=13 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://tj.usembassy.gov/ |title=U.S. Embassy in Tajikistan |website=U.S. Embassy in Tajikistan |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[18 ноябр]]и [[соли 2020]] Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва як қатор сохторҳои давлатӣ тағйироти кадрӣ ворид намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/category/topics/governance/ |title=Tajikistan power news archive — November 2020 |website=Asia-Plus |date=18 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ҳукумати Тоҷикистон барои анҷоми сохтмони [[Нерӯгоҳи барқи обии Роғун]] ҷалби қариб '''340 миллион доллари ИМА''' қарзҳои берунӣ ба нақша гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/11/24/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp/ |title=Tajikistan intends to attract US$340 million of external loans for completion of construction of Roghun HPP |website=Asia-Plus |date=24 November 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]]  ==

* [[3 декабр]] —  Бонки рушди Авруосиё гузориш дод, ки маҳдудиятҳои таъмини неруи барқ ба фаъолияти иқтисодии Тоҷикистон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар баъзе ноҳияҳои деҳот таъмини барқ ба чанд соат дар як рӯз маҳдуд шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/03/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report/ |title=Electricity rationing hinders economic activity in Tajikistan, says EDB report |website=Asia-Plus |date=3 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.adb.org/countries/tajikistan/main |title=Tajikistan: Economy and development |website=Asian Development Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[9 декабр]] —  ширкати «Барқи Тоҷик» хабар дод, ки аз [[10 декабр]] таъмини мунтазами неруи барқ дар тамоми минтақаҳои кишвар барқарор карда мешавад. Ширкат таъкид намуд, ки корҳои таъмир ва иваз намудани таҷҳизоти кӯҳна дар шабакаҳо ба анҷом мерасанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/09/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10/ |title=Barqi Tojik: All regions will have regular electricity supplies beginning on December 10 |website=Asia-Plus |date=9 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan |title=World Bank in Tajikistan |website=World Bank |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[10 декабр]] —  дар ҷаласаи муштараки [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси миллӣ]] ва [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳайати нави [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] тасдиқ гардид. [[Қоҳир Расулзода]] вазифаи [[Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон|Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистонро]] нигоҳ дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/10/parliament-approves-new-composition-of-government-today/ |title=Parliament approves new composition of government today |website=Asia-Plus |date=10 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[10 декабр]] —  тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ шумораи расман тасдиқшудаи ҳолатҳои [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] ба '''12 588''' нафар расид; 88 нафар фавтида ва қисми зиёди беморон шифо ёфта буданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2020/12/11/coronavirus-in-tajikistan-12588-officially-confirmed-cases-of-covid-19-reported-in-tajikistan-as-of-the-evening-of-december-10/ |title=Coronavirus in Tajikistan: 12,588 officially confirmed cases of COVID-19 reported in Tajikistan as of the evening of December 10 |website=Asia-Plus |date=11 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[23 декабр]] —  баъди тақрибан даҳ соли таваққуф интиқоли [[газ|гази табиии]] [[Ӯзбекистон]] ба [[вилояти Суғд]] аз нав оғоз гардид. Дар марҳилаи аввал [[газ]] барои корхонаҳои саноатӣ ва дигар истеъмолкунандагон пешбинӣ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ru/node/291686 |title=Гази Ӯзбекистон дубора баъди 10 сол ба Суғд омад |website=Asia-Plus |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ozodi.org/a/31015476.html |title=Гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид |website=Радиои Озодӣ |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201223/Gazi-tabii-Uzbekiston-ba-Sugd-rasid-masulin-guftand-avval-ba-ki-medihand-1032510954.html |title=Гази табии Ӯзбекистон баъди 10 сол ба Суғд расид |website=Sputnik Тоҷикистон |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[23 декабр]] —  Бонки ҷаҳонӣ дар гузориши иқтисодии тирамоҳии худ қайд кард, ки пандемияи COVID-19 ба иқтисоди Тоҷикистон таъсири назаррас расонида, рушди иқтисодӣ дар нӯҳ моҳи соли 2020 то '''4,2%''' коҳиш ёфтааст, дар ҳоле ки дар ҳамин давраи соли 2019 ин нишондиҳанда 7,2% буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/tajikistan/publication/economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan Economic Update – Fall 2020 |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/12/23/tajikistan-economic-update-fall-2020 |title=Tajikistan’s Post COVID-19 Recovery Could be Faster and More Sustainable with Private Sector Participation |website=World Bank |date=23 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[24 декабр]] —  дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dushanbe.tj/articles/439-iftito-i-korhonai-korkardi-sang-oi-oroish-va-hud-iloi-dmm-asrori-sang-dar-sha-ri-dushanbe |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои ҶДММ «Асрори санг» дар шаҳри Душанбе |website=Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар Душанбе |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[24 декабр]] —  дар минтақаи саноатии шаҳри [[Душанбе]] корхонаи коркарди санги хоро ва мармари «СТОУН Сервис» ба истифода дода шуд. Корхона аз ҷониби ҶДММ «Строй комплекс» сохта шуда, иқтидори солонаи он '''150 ҳазор метри мураббаъ''' маҳсулоти сангӣ буда, барои '''150 нафар''' ҷойи кори доимӣ фароҳам овард.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://akn.tj/tj/2020/12/24/commissioning-of-a-granite-and-marble-processing-enterprise-in-dushanbe/ |title=Ифтитоҳи корхонаи коркарди санги хоро ва мармар дар шаҳри Душанбе |website=Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.medt.tj/ru/news/novosti-ministerstva/1749-sdacha-v-ekspluatatsiyu-predpriyatiya-po-pererabotke-granita-i-mramora-v-gorode-dushanbe |title=Сдача в эксплуатацию предприятия по переработке гранита и мрамора в городе Душанбе |website=Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik.tj/20201224/Rahmon-guft-panj-sol-hojati-voridot-korkhona-sangi-khoro-marmar-1032515428.html |title=Раҳмон гуфт, дар панҷ сол ҳоҷати воридот намемонад: ифтитоҳи корхонаи санги хоро ва мармар |website=Sputnik Тоҷикистон |date=24 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

* [[25 декабр]] —  тибқи гузориши расонаҳои Тоҷикистон, ихтироъкори тоҷик Абдусафо Умарҷонов, декани факултети металлургияи [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], аз ҷониби Академияи илмҳои табиии Русия бо сертификат ва [[медал|медали]] ба номи [[Алфред Нобел]] қадрдонӣ гардид. Ӯ соҳиби беш аз даҳ патенти ихтироъкорӣ ва тақрибан 60 дастури таълимӣ, мақола ва монография буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2020/12/25/donishmandi-to%d2%b7ik-medali-nobel-ba-dast-ovard/ |title=Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард |website=Asia-Plus |date=25 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=43041 |title=Олими тоҷик медали Нобел гирифт |website=Ҷумҳурият |date=8 January 2021 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[25 декабр]]— Дар доираи корҳои созандагӣ ва татбиқи ҳадафи стратегии саноатикунонии босуръати кишвар дар минтақаи саноатии шаҳри [[Левакант]] корхонаҳои нави истеҳсолӣ ва як қатор иншооти соҳаи маориф мавриди истифода қарор гирифтанд. Раванди бунёди корхонаҳои нави саноатӣ ҳамчун қисми сиёсати давлатии рушди истеҳсолоти ватанӣ ва таъсиси ҷойҳои нави корӣ арзёбӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/22136
|title=Маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва натиҷаҳои рушди иқтисодиву иҷтимоӣ
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[31 декабр]] — дар [[Тоҷикистон]] дар як шабонарӯз ҳолати нави сироятёбӣ аз [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба қайд гирифта нашуд. Аз оғози бақайдгирии беморӣ то ин сана дар кишвар '''13 296''' ҳолати сироят, '''12 851''' ҳолати шифоёбӣ ва '''90''' фавт ба қайд гирифта шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/habari-hush-dar-yak-shabonar-zi-ohir-dar-to-ikiston-yagon-olati-siroyatyob-az-koronavirus-ba-ajd-girifta-nashudaast/ |title=Хабари хуш! Дар як шабонарӯзи охир дар Тоҷикистон ягон ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус ба қайд гирифта нашудааст |website=АМИТ «Ховар» |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2020-mtr/country-story/2020/laboratory-system-strengthening-in-tajikistan-important-factor-in-the-response-to-covid-19-during-2020 |title=Laboratory system strengthening in Tajikistan important factor in the response to COVID-19 during 2020 |website=World Health Organization |date=2020 |access-date=2026-08-19 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kchs.tj/node/1805 |title=Ситуация по коронавирусу на 31 декабря 2020 года: Таджикистан |website=Кумитаи ҳолатҳои фавқулода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=31 December 2020 |access-date=2026-08-19 |language=ru}}&lt;/ref&gt;
* [[Соли 2020]] — дар  [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 300 корхонаю коргоҳи нави саноатӣ бо 6500 ҷойи нави корӣ мавриди истифода супорида шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25010
|title=Натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоии Тоҷикистон дар соли 2020
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2020}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}} 
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2020| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2020]]</text>
      <sha1>rru32ugxossvv75pp90nxe5mr56vtmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тоҷикистон дар соли 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302030</id>
    <revision>
      <id>1487982</id>
      <parentid>1480572</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76234" sha1="a184sel09mb2mdr297dqez0yugk7trw" xml:space="preserve">== [[декабр]]и [[соли 2020]] ==
* [[31 декабр]]и [[соли 2020]] шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 296''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''12 799''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 31.12.2020 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[31 декабр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''83 200 986''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 815 161''' нафар фавтиданд, ''58 987 491'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''21 081 896''' ба ҳамин сироят гирифторанд. Кишварҳое ки зиёда аз як миллион нафарро  [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] фаро гирифтааст, шаҳрвандони — [[ИМА]], [[Ҳиндустон]], [[Бразилия]], [[Русия]], [[Фаронса]], [[Туркия]], [[Бритониёи Кабир]], [[Италия]], [[Испания]], [[Аргентина]], [[Колумбия]], [[Олмон]], [[Мексика]], [[Лаҳистон]], [[Эрон]], [[Украина]], [[Африқои Ҷанубӣ]] ва [[Перу]] дохил шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 31.12.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[30 декабр]]и [[соли 2020]] Захираҳои тилоии Бонки Миллии Тоҷикистон дар соли сипаришуда дар пасманзари болоравии рекордии нархи тило дар ҷаҳон қариб нисф афзоиш ёфтанд. Нархи миёнаи тилое, ки аз БМТ озодона дастрасанд, 42,2% баланд шуд.&lt;ref&gt;[https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20201230/zolotie-slitki-natsbanka-tadzhikistana-v-2020-godu-podorozhali-na-422/Золотые слитки Нацбанка Таджикистана в 2020 году подорожали на 42,2%]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[25 декабр]]и [[соли 2020]] Академияи илмҳои табиии Русия Абдусафо Умарҷонов, декани факултети менталургияи Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон дар шаҳри Бӯстон барои нақши муассир дар рушди ихтироъкорӣ, таълимот дар мактабҳои олӣ ва ҷавобгӯй будани китобу корҳои илмияш ба меъёрҳои байналмиллалӣ бо сертификат ва медали ба номи Алфред Нобел ва ҷоизаи пулӣ қадрдон кардааст.&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/12/25/donishmandi-to%d2%b7ik-medali-nobel-ba-dast-ovard/ / Донишманди тоҷик медали Нобел ба даст овард]&lt;/ref&gt;
* [[24 декабр]]и [[соли 2020]] Дар минтақаи саноатии шаҳри Душанбе Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]]  корхонаи коркарди сангҳои ороишӣ ва худҷилои Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Асрори санг”-ро мавриди баҳрабардорӣ қарор доданд.
* [[24 декабр]]и [[соли 2020]] Корхонаи коркарди санги хоро ва мармари “СТОУН Сервис”-ро Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Строй комплекс” мутобиқ ба стандартҳои ҷаҳонӣ сохта, ба истифода дод.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/12/7prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-dushanbe-korhonai-korkardi-sangi-horo-va-marmarro-iftito-namudand/ |title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Душанбе Корхонаи коркарди санги хоро ва мармарро ифтитоҳ намуданд |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2021-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615214327/https://khovar.tj/2020/12/7prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-dushanbe-korhonai-korkardi-sangi-horo-va-marmarro-iftito-namudand/ }}&lt;/ref&gt;
* [[23 декабр]]и [[соли 2020]] Пас аз чанд соли &quot;танаффус&quot;, рӯзи [[23 декабр]]и [[соли 2020]] , гази табии Узбекистон ба вилояти Суғд расид. &quot;Ҳоло ҳар куб газро аз Узбекистон ба 130 доллар мегирем. Ин нарх даҳ сол пеш аз 340 то 360 доллар буд”, - шарҳ дод мудири ширкати &quot;Суғдиёнгаз&quot; &lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/31016527.html/ Баъди солҳо &quot;танаффус&quot; гази Узбекистон ба Суғд расид, аммо мардум дар навбати аввал нестанд]&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]]и [[соли 2020]] шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''12 923''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''12 374''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''89''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 19.12.2020 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''76 271 605''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 686 527''' нафар фавтиданд, ''53 523 094'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''21 081 896''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 19.12.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[15 декабр]]и [[соли 2020]] Дар даври дуюм ва ниҳоии интихоботи [[президенти Молдова|президентии Молдова]], [[Майя Санду]], иқтисоддони собиқи Бонки Ҷаҳонӣ, рӯзи [[15 декабр]] 57,7 дарсади раъйҳоро ба даст овард ва ғалаба кард.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/30954095.html/ Дар интихоботи президентии Молдова номзади аврупогаро пирӯз шуд]&lt;/ref&gt;
* [[15 декабр]]и [[соли 2020]] Коллеҷи интихоботии ИМА пирӯзии [[Ҷо Байден]]ро, рӯзи душанбеи [[14 декабр]], ҳамчун Президенти ИМА ба расмият шинохт.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/31001412.html/ Байден пас аз таъйиди расмии пирӯзӣ: &quot;Демократия ғалаба кард&quot;]&lt;/ref&gt;
* [[10 декабр]]и [[соли 2020]] Дар майдони Озодии шаҳри [[Боку]]и [[Озарбойҷон]] рӯзи [[10 декабр]]и [[соли 2020]] , ба ифтихори [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|хатми ҷанг]] дар [[Ҷумҳурии Қарабоғи Кӯҳӣ|Қарабоғи Куҳӣ]], гузашти низомӣ ташкил шуд.&lt;ref&gt;[https://www.centralasian.org/a/30995091.html/ Дар Боку ба ифтихори хатми ҷанги Қарабоғ гузашти низомӣ ташкил шуд]&lt;/ref&gt;

== [[ноябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати 24 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''11 971''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''11 355''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''86''' нафар расид&lt;ref name=&quot;covid.tj&quot;&gt;[https://covid.tj/ covid.tj]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[24 ноябр]]и [[соли 2020]] соати 18:42. Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''59 732 450''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 405 789''' нафар фавтиданд, ''41 323 353'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''17 003 308''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 24.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[16 ноябр]]и [[соли 2020]] Бино ба хабари  Комисиияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ, собиқ [[Сарвазири Қирғизистон]] ва иҷрокунандаи вазифаи президенти Қирғизистон [[Содир Ҷабборов]] барои иштирок дар интихоботи  президенти  ин кишвар номзадияшро пешниҳод кард. Вай номзади мустақил аст. Ба Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ 65 нафар  ҷиҳатьи иштирок дар интихоботи президентӣ ҳуҷҷат супоридаанд, аз ин теъдод ду нафар – Б. Бакетаев ва Ҷ. Турғуналиев аризаҳояшонро пас гирифтаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/11/yake-az-shastu-se-nafar-sodir-abborov-nomzadiyashro-ba-mansabi-prezidenti-ir-iziston-peshni-od-kard/ |title=ЯКЕ АЗ ШАСТУ СЕ НАФАР. Содир Ҷабборов номзадияшро ба мансаби президенти Қирғизистон пешниҳод кард |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155745/https://khovar.tj/2020/11/yake-az-shastu-se-nafar-sodir-abborov-nomzadiyashro-ba-mansabi-prezidenti-ir-iziston-peshni-od-kard/ }}&lt;/ref&gt;
* [[11 ноябр]]и [[соли 2020]] соати 15:39:37. Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''51 950 727''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 282 118''' нафар фавтиданд, ''36 491 764'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''14 176 845''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 11.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[10 ноябр]]и [[соли 2020]] [[Арманистон]], [[Озарбойҷон]] ва [[Русия]] [[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020|Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳиро]] имзо карданд. Созишнома воридшавии нерӯҳои посдори сулҳи Русияро ба Қарабоғи Кӯҳӣ ва ба Озарбойҷон додани як қисми қаламрави Қарабоғи Кӯҳӣ, аз ҷумла шаҳри Шушаро пешбинӣ мекунад.&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/politics/10/11/2020/5fa9b4249a794714efa5ea83?from=from_main_2 Армения заключила мир и пошла на уступки Азербайджану./ Арманистон сулҳ баст ва ба Озарбойҷон гузашт кард]&lt;/ref&gt; Боз нигаред:&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2020/11/10/azerbajdzhan-armeniya-i-rossiya-obyavili-ob-okonchanii-vojny-v-nagornom-karabahe/ Озарбойҷон, Арманистон ва Русия дар бораи хатми ҷанг дар Қарабоғи Кӯҳӣ хабар доданд]&lt;/ref&gt; 
* Муфассал:[[Созишномаи оташбас дар Қарабоғи Кӯҳӣ аз 10 ноябри соли 2020 ]]
* [[9 ноябр]]и [[соли 2020]] Тибқи иттилои ''Fox News'', [[Ҷо Байден]] 50,2 фоизи овозҳои интихобкунандагонро ба даст овард. 74,5 миллион нафар одам овози худро ба ӯ додааст. (Интихоботи Президенти [[ИМА]] [[3 ноябр]] баргузор гардидааст) Ин нишондод нисбат ба [[Доналд Трамп]] 4 миллион нафар зиёдтар мебошад. Ба ҳамин тартиб, демократ Байден рекорди соли 2008 гузоштаи [[Барак Обама]]ро шикаст. Вай амалан 69,5 миллион овоз (52,93 фоиз) гирифта буд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/11/ascao-bajden-az-i-ati-shumorai-ziyodtarini-ovoz-oi-ba-nomzad-ba-prezidenti-ima-dodashuda-rekordi-obamaro-shikast/ |title=Ҷо Байден аз ҷиҳати шумораи зиёдтарини овозҳои ба номзад ба президенти ИМА додашуда рекорди Обамаро шикаст |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/11/ascao-bajden-az-i-ati-shumorai-ziyodtarini-ovoz-oi-ba-nomzad-ba-prezidenti-ima-dodashuda-rekordi-obamaro-shikast/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 ноябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 6 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''49 016 480''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 239 375''' нафар фавтиданд, ''34 979 953'' нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''12 797 152''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref name=&quot;koronovirus.site&quot;&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 6.11.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 6.11.2020):
# [[ИМА]] — сироятёфтагон — '''9 919 522''' нафар; фавтиданд — '''240 953''' нафар
# [[Ҳиндустон]] — сироятёфтагон — '''8 411 034''' нафар; фавтиданд — '''125 029''' нафар
# [[Бразилия]] — сироятёфтагон — '''5 614 258''' нафар; фавтиданд — '''161 779''' нафар
# [[Русия]] — сироятёфтагон — '''1 712 858''' нафар; фавтиданд — '''29 509''' нафар
# [[Фаронса]] — сироятёфтагон — '''1 601 367''' нафар; фавтиданд — '''39 037''' нафар
*'''Илова''' Инчунин ба шумораи умумии сироятёфтагоне, ки зиёда аз як миллион нафарро фаро гирифтаанд шаҳрвандони — [[Испания]], [[Аргентина]], [[Бритониёи Кабир]] ва [[Колумбия]] дохил шудаанд.&lt;ref name=&quot;koronovirus.site&quot;/&gt;
* [[5 ноябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 5 ноябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон 11 ҳазору 219 нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба 10 494 нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба 83 нафар расид&lt;ref name=&quot;covid.tj&quot;/&gt;

== [[октябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[26 октябр]]и [[соли 2020]] Вазирони корҳои хориҷии [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]]  бо муовини котиби давлатии [[ИМА]] Стивен Биган мулоқот карданд ва пас аз он  сулҳи башардӯстонаро дар Қарабоғи Кӯҳӣ эълон карданд. Оташбас аз 26 октябр соати 08:00 эътибор пайдо мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/rus/2020/10/ssha-obyavili-o-peremirii-v-karabahe/ |title=США объявили о перемирии в Карабахе |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155750/https://khovar.tj/rus/2020/10/ssha-obyavili-o-peremirii-v-karabahe/ }}&lt;/ref&gt;
* '''Илова''' Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад.&lt;ref name=&quot;centralasian.org&quot;&gt;[https://www.centralasian.org/a/30877995.html Арманистон аз &quot;шаби нисбатан ором&quot; дар Қарабоғи Куҳӣ хабар дод]&lt;/ref&gt; Аз 27 сентябр дар минтақаи баҳсии вилояти [[Қарабоғи Кӯҳӣ]] миёни нерӯҳои [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]] задухӯрди шадид давом дорад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/09/28/zaduh%d3%afrdi-shadid-miyoni-ner%d3%af%d2%b3oi-armaniston-va-ozarboj%d2%b7on-dar-%d2%9barabo%d2%93i-k%d3%af%d2%b3%d3%a3/ Задухӯрди шадид миёни нерӯҳои Арманистон ва Озарбойҷон дар Қарабоғи Кӯҳӣ]&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]]и [[соли 2020]] Варзишкори амрикоӣ Ҷон Ҷонс дар рейтинги беҳтарин размандагони UFC, новобаста аз вазн, аз ҷои аввал ба фоидаи Ҳабиб даст кашид.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146907/Lazzat-bar-Jons-joi-avvalro-dar-reytingi-UFC-ba-Nurmuhammadov-dod.html Лаззат бар: Ҷонс ҷои аввалро дар рейтинги UFC ба Нурмуҳаммадов дод]&lt;/ref&gt; Қаҳрамони UFC Ҳабиб Нурмуҳаммадов, пас аз ба итмом расонидани корномаи худ ҳамчун размикор, ният дорад мураббӣ шавад.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146828/Malum-shud-ki-Habib-Nurmuammadov-pas-az-khatmi-karera-ash-chi-kor-khohad-kard-video.html Маълум шуд, ки Ҳабиб Нурмуҳаммадов пас аз хатми “карера”-аш чӣ кор хоҳад кард]&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 25 октябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''42 924 533''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 154 761''' нафар фавтиданд, 31 666 683 нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''''10 103 089''''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 25.10.2020):
# :ИМА - сироятёфтагон — '''8 827 932''' нафар; фавтиданд — '''230 068''' нафар
# :Ҳиндустон - сироятёфтагон — '''7 863 892''' нафар; фавтиданд — '''118 567''' нафар
# :Бразилия - сироятёфтагон — '''5 381 224''' нафар; фавтиданд — '''156 926''' нафар
# :Русия - сироятёфтагон — '''1 497 167''' нафар; фавтиданд — '''25 821''' нафар
# :Испания - сироятёфтагон — '''1 110 372''' нафар; фавтиданд — '''34 752''' нафар
* [[24 октябр]]и [[соли 2020]] [[Ҳабиб Нурмуҳаммадов]]и русиягӣ дифои сеюми камарбанди қаҳрамони сабуки UFC-ро анҷом дода, рақиби амрикоии худ Ҷастин Гетҷиро мағлуб кард. Мубориза барои ҳарифон шиддатнок гузашт ва дар даври дуввум Ҳабиб бо усули буғӣ кардан ҳарифашро шикаст дод.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/sport/20201025/1032146073/Uqob-boz-boloi-qulla-ast-Habib-Getjiro-maglub-kard.html. Уқоб боз болои қулла аст: Ҳабиб Гетҷиро бо усули &quot;буғӣ&quot; шикаст дод]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Пас аз набард Ҳабиб Нурмуҳаммадов гуфт, ки ин охирин набарди ӯ дар чемпионати UFC аст.&lt;ref&gt;[https://sportmail.ru/article/mma/43884805/?frommail=1 Хабиб Нурмагомедов победил Джастина Гэтжи и завершил карьеру]&lt;/ref&gt; 
* [[20 октябр]]и [[соли 2020]] Никола Пашинян ва Илҳом Алиев дар бораи гуфтушуниди ҳалли осоиштаи муноқиша дар Қарабоғи Кӯҳӣ дар ш. Москва изҳори розигӣ намудаанд, аммо онҳо дар мавқеи худ истодаанд&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/2020/10/20/pashinyan-i-aliev-gotovy-k-peregovoram-no-stoyat-na-svoyom/ Пашинян и Алиев &quot;готовы к переговорам&quot;, но стоят на своём]&lt;/ref&gt;
* [[19 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 19 октябр шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз  '''40 268 496''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 118 294''' нафар фавтиданд, 30 111 748 нафар шифо ёфтаанд, ва то ҳол дар ҷаҳон '''''9 038 454''''' ба ҳамин сироят гирифторанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 19.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
Вазъи сироятёфтагон аз рӯи кишварҳо (Омори COVID-19 дар рӯзи 19.10.2020):
# :ИМА - сироятёфтагон — '''8 387 799''' нафар; фавтиданд — '''224 730''' нафар
# :Ҳиндустон - сироятёфтагон — '''7 548 238''' нафар; фавтиданд — '''114 642''' нафар
# :Бразилия - сироятёфтагон — '''5 235 344''' нафар; фавтиданд — '''153 905''' нафар
# :Русия - сироятёфтагон — '''1 399 334''' нафар; фавтиданд — '''24 187''' нафар
# :Аргентина - сироятёфтагон — '''989 680''' нафар; фавтиданд — '''26 267''' нафар
* [[20 октябр]]и [[соли 2020]] Натиҷаҳои пешакии маъракаи муҳими  сиёсӣ - '''барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Ҷумҳурии Тоҷикистон''', аз 1 то 15 октябри соли 2020  гузаронида шуд. Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии соли 2020 дар Тоҷикистон, аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон аввали соли 2021 пешниҳод мешаванд |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155812/https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ }}&lt;/ref&gt;
* [[19 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 19 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]]  '''10 ҳазору 493''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''9 511''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''80''' нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.coronavirus-monitor.info/country/tajikistan/ |title=Статистика распространения коронавируса в Таджикистане на сегодня, 19 октября 2020 Омори Тоҷикистон дар рӯзи 19.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817184035/https://coronavirus-monitor.info/country/tajikistan/ |archivedate=2021-08-17 }}&lt;/ref&gt;
* [[15 октябр]]и [[соли 2020]] 30 октябри соли 2020 мувофиқи Конститутсия (Қонуни Асосӣ)-и Тоҷикистон Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон  баъди интихоб шудан дар ҷаласаи муштараки Маҷлисҳои намояндагон ва миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон савганд ёд мекунад.&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-30-oktyabr-bo-guzashti-nizom%d3%a3-savgand-yod-mekunad/]&lt;/ref&gt;
* [[14 октябр]]и [[соли 2020]] И.в. Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон [[Сооронбой Жээнбеков]] 14 октябр фармонро «Дар бораи таъйин кардани сарвазир ва аъзои ҳукумати Ҷумҳурии Қирғизистон» имзо кард. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар, профессор Равшанбек Собиров муовини сарвазири ҶҚ таъйин шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/prezidenti-ir-iziston-ajati-navi-ukumatro-tasdi-kard-ro-bari-an-umani-to-ikoni-kishvar-muovini-sarvazir-tajin-shud/ |title=ПРЕЗИДЕНТИ ҚИРҒИЗИСТОН ҲАЙАТИ НАВИ ҲУКУМАТРО ТАСДИҚ КАРД. Роҳбари Анҷумани тоҷикони кишвар муовини сарвазир таъйин шуд |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155803/https://khovar.tj/2020/10/prezidenti-ir-iziston-ajati-navi-ukumatro-tasdi-kard-ro-bari-an-umani-to-ikoni-kishvar-muovini-sarvazir-tajin-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[12 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти пешакии КМИР-и Тоҷикистон, сарвари давлати амалкунандаи ҷумҳурӣ [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маъракаи интихоботи президентӣ ғолиб омад. Ба ҷонибдории Эмомалӣ Раҳмон — '''90,92%''' ё худ — '''3 миллиону 837 ҳазору 927 нафар''' раъйдиҳандагон овоз доданд &lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/12/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-bori-pan%d2%b7um-dar-intihoboti-prezident%d3%a3-%d2%93olib-omad/ Эмомалӣ Раҳмон бори панҷум дар интихоботи президентӣ ғолиб омад]&lt;/ref&gt;
* [[9 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, то субҳи 9 октябр шумори умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар саросари ҷаҳон зиёда аз '''36 753 904''' нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ '''1 066 856''' кас фавтиданд, 27 667 552 нафар шифо ёфтаанд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://koronovirus.site/ |title=Коронавирус COVID-19 Global Cases/Донишгоҳи Хопкинс, Омори COVID-19 дар рӯзи 9.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811195227/https://koronovirus.site/ |archivedate=2021-08-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[9 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 9 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] 10 ҳазору 097 нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба 8914 нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба 78 нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.coronavirus-monitor.info/ |title=Онлайн карта, Мировая статистика Сабти Coronavirus COVID-19 дар рӯзи 9.10.2020 |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703033519/https://coronavirus-monitor.info/ |archivedate=2021-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* [[6 октябр]]и [[соли 2020]] Натиҷаҳои [[Интихоботи парлумонӣ дар Қирғизистон (2020)|интихоботи парлумонии рӯзи 4 октябри Қирғизистон]] беэътибор эълон шуданд.&lt;ref&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/06/nati%d2%b7a%d2%b3oi-intihoboti-porlumonii-%d2%9bir%d2%93iziston-beetibor-elon-shud/ Натиҷаҳои интихоботи парлумонии Қирғизистон беэътибор эълон шуд ]&lt;/ref&gt;
* [[5 октябр]]и [[соли 2020]] Тибқи маълумоти Донишгоҳи Хопкинс, шумори умумии сироятёфтагон аз COVID-19 дар саросари ҷаҳон зиёда аз 34,9 млн нафарро ташкил дода, аз ин беморӣ 1 025 647 кас фавтиданд.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[https://asiaplus.news/tg/2020/10/05/sabti-boz-1-favt-az-covid-19-dar-r%d3%afz%d2%b3oi-istiro%d2%b3at/ Сабти боз 1 фавт аз COVID-19 дар рӯзҳои истироҳат]&lt;/ref&gt;
* [[5 октябр]]и [[соли 2020]] Ба ҳолати то субҳи 5 октябр шумори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар [[Тоҷикистон]] 9 ҳазору 935 нафарро ташкил медиҳад. теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ боз 1 нафар зиёд шуда, аз оғози пандемия ба 78 нафар расид.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* [[27 сентябр]] - [[15 октябр]]и [[соли 2020]]  Дар минтақаи баҳсии вилояти [[Қарабоғи Кӯҳӣ]] миёни нерӯҳои [[Арманистон]] ва [[Озарбойҷон]] задухӯрди шадид давом дорад.&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;/&gt;
* '''Илова''' Низоъи Озарбойҷону Арманистон бар сари Қабароғи Куҳӣ аз охирин солҳои мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ идома дорад. Минтақаи мазкур, ки бештари бошандагонаш арманӣ ҳастанд, дар соли 1991 эълом кард, ки аз Озарбойҷон ҷудо ва мустақил мешавад.&lt;ref name=&quot;centralasian.org&quot;/&gt;
== [[сентябр]]и [[соли 2020]] ==
* [[16 сентябр]]и [[соли 2020]] Теъдоди афроди олуда ба вируси корона дар ҷаҳон ба беш аз 29 миллион нафар расидааст, ки аз ин теъдод  дасти ‌кам 933 ҳазор нафар ҷони худро аз даст дода ва ҳудуди 21 миллион нафар  ҳам беҳбуд ёфтаанд.&lt;ref&gt;[https://sputnik-tj.com/asia/20200916/1031908238/Shumori-jonbokhtagon-az-virusi-korona-dar-iran-ba-23-hazoru-453-nafar-rasid.html / Шумори ҷонбохтагон аз вируси корона дар Эрон ба 23 ҳазору 453 нафар расид]&lt;/ref&gt;
* [[15 сентябр]]и [[соли 2020]] Расман ба иттилои Вазорати тандурустии ҶТ, аз 30 апрел то 15 сентябри с. 2020 9 ҳазору 129 ҳолати гирифторшавӣ ба коронавирус ошкор шуда, аз ин 7 ҳазору 896 нафар ё 86,4%-и беморон шифо ёфтанд, теъдоди фавтидагон аз ин беморӣ ба 73 нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sputnik-tj.com/incidents/20200915/1031905266/Afzoishi-favt-az-COVID-19-dar-Tojikiston-tasdiqi-Vazorat.html/ |title=Афзоиши фавт аз COVID-19 дар Тоҷикистон: тасдиқи Вазорат  |accessdate=2021-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925010649/https://sputnik-tj.com/incidents/20200915/1031905266/Afzoishi-favt-az-COVID-19-dar-Tojikiston-tasdiqi-Vazorat.html |archivedate=2020-09-25 }}&lt;/ref&gt;
* [[14 сентябр]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Қарори Раиси Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон  Бахтиёр  Худоёрзода дар бораи бақайдгирии номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/arori-raisi-kmir-dar-borai-ba-ajdgirii-nomzad-o-ba-mansabi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-tasvib-rasid/ |title=Қарори Раиси КМИР дар бораи бақайдгирии номзадҳо ба мансаби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тасвиб расид |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2020-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201008230514/https://khovar.tj/2020/09/arori-raisi-kmir-dar-borai-ba-ajdgirii-nomzad-o-ba-mansabi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-ba-tasvib-rasid/ }}&lt;/ref&gt;  
* [[12 сентябр]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати иштирок дар тантанаҳои ҷашнӣ бахшида ба 5500-солагии Саразм, ба ин макони таърихӣ ташриф оварданд. Дар ин мавзеи бостонӣ муаррифии Рамзи Саразм, бо баландии 27 метр,  Дарвозаи Саразм, Осорхонаи таърихӣ-бостоншиносии Саразм бо иштироки Пешвои миллат сурат гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-5500-solagii-sarazm1/ |title=Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар тантанаҳои ҷашни 5500-солагии Саразм |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155739/https://khovar.tj/2020/09/ishtiroki-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-tantana-oi-ashni-5500-solagii-sarazm1/ }}&lt;/ref&gt;
* [[11 сентябр]]и [[соли 2020]] Рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» ба муносибати ҷашни 90-солагии худ дар ҳаҷми 90 саҳифа ба нашр расид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/r-znomai-avononi-to-ikiston-dar-a-mi-90-sa-ifa-ba-nashr-rasid/ |title=Рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» дар ҳаҷми 90 саҳифа ба нашр расид |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/09/r-znomai-avononi-to-ikiston-dar-a-mi-90-sa-ifa-ba-nashr-rasid/ }}&lt;/ref&gt; 
* [[8 сентябр]]и [[соли 2020]] Паёми Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ |title=Паёми Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори 29-умин солгарди истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155741/https://khovar.tj/2020/09/payomi-shodboshii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-ba-iftihori-29-umin-solgardi-isti-loli-davlatii-um-urii-to-ikiston/ }}&lt;/ref&gt;

== [[август]]и [[соли 2020]] ==
* [[10 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Шурӯъ аз оғози пандемияи коронавирус то имрӯз шумораи гирифторони COVID-19 бо ошкор гардидани 219 598 ҳолати нав давоми шабонарӯзи охир дар ҷаҳон ба 20 026 161 нафар расид. Шумораи зиёди ҳолатҳои сироятёбӣ дар ИМА ба қайд гирифта шудааст — 5 199 444. Баъдан Бразилия (3 035 582), Ҳиндустон (2 215 074), Россия (887 536), Африқои Ҷанубӣ (559 859), Мексика (480 278), Перу (478 024), Колумбия (387 481) Чили (373 056) ва Испания (361 442) ҷойгиранд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/shumorai-giriftoroni-covid-19-dar-a-on-ba-besh-az-20-million-nafar-rasid/ |title=Шумораи гирифторони COVID-19 дар ҷаҳон ба беш аз 20 миллион нафар расид  бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155807/https://khovar.tj/2020/08/shumorai-giriftoroni-covid-19-dar-a-on-ba-besh-az-20-million-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt;
* [[10 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон тавсия додааст: [[17 август]]и соли равон  дар ҳамаи муассисаҳои таълимӣ, новобаста аз шакли ташкилию ҳуқуқӣ соли таҳсили 2020-2021 оғоз меёбад. Барои тамоми муассисаҳои таҳсилоти олии касбии мамлакат, ки дар низоми таҳсилоти кредитӣ фаъолият менамоянд, тибқи Стандарту барномаҳои таълимӣ дар як ҳафта дар ҳаҷми 15 соат ва дар як рӯз дар ҳаҷми 3 соат дарсҳои фаъол ташкил ва ба роҳ монда мешаванд. Барои давомнокии дарсҳо дар муассисаҳои таълимӣ дар ин тартиб 3 тавсия мешниҳод карда шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/maktab-o-dar-sharoiti-pandemiya-vazorati-maorif-va-ilm-tartibi-barguzorii-dars-o-dar-muassisa-oi-talimiro-ba-tasvib-rasond/ |title=Вазорати маориф ва илм тартиби баргузории дарсҳо дар муассисаҳои таълимиро ба тасвиб расонд  бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/08/maktab-o-dar-sharoiti-pandemiya-vazorati-maorif-va-ilm-tartibi-barguzorii-dars-o-dar-muassisa-oi-talimiro-ba-tasvib-rasond/ }}&lt;/ref&gt;
* [[9 август]]и [[соли 2020]] Рӯзи 9 август дар Беларус интихоботи президентӣ баргузор шуд. Ба иттилои расмӣ, раиси ҷумҳури феълӣ [[Александр Лукашенко]] 80,08 дарсади ройи мардумро соҳиб шудааст. Мақомот мегӯянд, 10,09 дарсади мардум аз Светлана Тихановская, рақиби асосии Лукашенко, пуштибонӣ карданд.&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/belarus-pas-az-intikhobot/30777452.html/ Беларус баъд аз интихобот: Чӣ мегузарад?  бештар...]&lt;/ref&gt;
* [[6 август]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/.  Дар ҷаласаи дуюми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум қарор қабул гардид, ки Интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] рӯзи якшанбе, [[11 октябр]]и [[соли 2020]]  таъйин карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ |title=Рӯзи Интихоботи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин карда шуд бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155744/https://khovar.tj/2020/08/5555sfsyfr-zi-intihoboti-prezidenti-um-urii-to-ikiston-tain-karda-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[5 август]]и [[соли 2020]] Рӯзи [[5 август]] дар бандари шаҳри [[Байрут]] миқдори зиёди селитраи аммиак таркид. Дар ин таркиш ҳудуди 6 ҳазор нафар захмӣ шуда, 300 ҳазор нафар бехонаву ҷо шуданд. Ҳасан Диёб, нахуствазири [[Лубнон]], дар пайи эътирозҳои густурдаи мардумӣ рӯзи [[10 август]] аз мақомаш истеъфо дод.&lt;ref&gt;[https://www.ozodi.org/a/30777286.html/ Таркиши Байрут. Ҳукумати Лубнон пас аз эътирозҳо истеъфо дод.  бештар...]&lt;/ref&gt;

== [[июл]]и [[соли 2020]] ==
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ дар [[ноҳияи Данғара]]и [[вилояти Хатлон]] бузургтарин фабрикаи парандапарварӣ ба истифода  дода мешавад. Ин комплекси муҳташами парандапарварӣ дар деҳаи Хоҷа Шақиқи Балхии Ҷамоати деҳоти Себистони ноҳияи мазкур  бунёд гардида, мувофиқи лоиҳа, дар ин ҷо 24 бинои мурғхона — ҳар кадом бо дарозии 96 метр бунёд мегардад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ |title=Дар Данғара комплекси муҳташами парандапарварӣ ба истифода дода мешавад  бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155801/https://khovar.tj/2020/07/ab-ai-buzurgi-sozandag-dar-sha-ru-de-oti-to-ikiston-dar-dan-ara-kompleksi-mu-tashami-parandaparvar-ba-istifoda-doda-meshavad/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ Шабонарӯзи гузашта (5 июл) дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 49 ҳолати нави сироятёбӣ ба COVID-19 ошкор гардида, шумораи онҳо дар муддати аз 30 апрел то 6 июл ба 6262 нафар расид.Ба иттилои манбаъ, то имрӯз дар мамлакат 4914 нафар ё худ 78,4%-и гирифторони COVID-19 шифо ёфта, аз ин беморӣ 53 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ |title=Дар Тоҷикистон шумораи гирифторони коронавируси нав ба 6262 нафар расид  бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt; (то 15 июн дар ҶТ 5097 нафар кас гирифтори COVID-19 буд)
* Имрӯзҳо дар 85 беморхонаи ҷумҳурӣ зиёда аз 7 ҳазору 500 табиб ва 25 ҳазор корманди миёнаи тиб барои табобати сироятёфтагон сафарбар шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ |title=Дар Тоҷикистон шумораи гирифторони коронавируси нав ба 6262 нафар расид бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155756/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-dar-to-ikiston-shumorai-giriftoroni-koronavirusi-nav-ba-6262-nafar-rasid/ }}&lt;/ref&gt;
* [[6 июл]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/ дар муддати 4 ҳафтаи гузашта (аз 15 июн то 6 июл) дар ҷаҳон ба сирояти COVID-19 зиёда аз 3 500 000 кас гирифтор шудаанд. Тибқи маълумоти нави СУТ, давоми шабонарӯзи гузашта 175 499 ҳолати нави гирифторшавӣ ба COVID-19 ошкор шуда, 3 572 нафар сироятшудагон фавтидаанд. Шумораи умумии ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон 11 580 119 нафар ва теъдоди фавтидагон 537 179 кас мебошад. Ҳамзамон то имрӯз дар ҷаҳон 6 547 935 нафар гирифторони ин беморӣ шифо ёфтаанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-11-5-million-nafar-gardid/ |title=Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 11,5 миллион нафар гардид бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155747/https://khovar.tj/2020/07/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-11-5-million-nafar-gardid/ }}&lt;/ref&gt;

::Ба даҳгонаи кишварҳое, ки дар онҳо теъдоди зиёди гирифторони коронавирус ба қайд гирифта шудааст (омори 6 июли  с 2020): 
# ИМА (2 983 155 нафар), 
# Бразилия (1 604 585), 
# Ҳиндустон (699 402), 
# Россия (687 862), 
# Перу (302 718), 
# Испания (297 625), 
# Чили (295 532), 
# Британияи Кабир (285 416), 
# Мексика (256 848)  
# Италия (241 611) дохил мешаванд.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;
* [[2 июл]]и [[соли 2020]] Дар шаҳри [[Хуҷанд]] дар кӯчаи Шарқ гузаргоҳи зеризаминии мавзеи бозори марказии «Панҷшанбе» мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуд....Иншооти мазкур ба маблағи 20 миллион сомонӣ сохта ба истифода дода шуд.... Масоҳати умумии қитъаи замини ҷудогардида 5054,4 м2, дарозии иншоот 260, бараш 18 метр буда, аз 10 даромад иборат аст. Ин дарозтарин гузаргоҳи зеризаминӣ дар Тоҷикистон ва дар минтақаи Осиёи Марказӣ мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ |title=ДАРОЗТАРИН ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ ДАР ТОҶИКИСТОН ВА ОСИЁИ МАРКАЗӢ. бештар... |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155826/https://khovar.tj/2020/07/daroztarin-guzargo-i-zerizamin-dar-to-ikiston-va-osiyoi-markaz-on-imr-z-dar-sha-ri-hu-and-dar-mavzei-bozori-markazii-pan-shanbe-mavridi-istifoda-aror-doda-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[2 июл]]и [[соли 2020]] Шӯрои Амнияти [[Созмони Милали Муттаҳид]] қатънома '''дар бораи оташбаси &quot;пурра ва фаврӣ&quot;''' дар саросари ҷаҳон барои мубориза бо пандемияи коронавирус, ки беш аз ним миллион нафар ҷони худро аз даст додааст, қабул кард, хабар медиҳад вебсайти UN News. Ин даъват ба амалиёти низомӣ алайҳи &quot;Давлати Исломӣ&quot;(ДАИШ), &quot;Алқоида&quot;, &quot;Ҷабҳаи ал-Нусра&quot;  ва дигар ташкилотҳои террористӣ дахл надорад.&lt;ref&gt;[https://fergana.site/news/119718/|title=Совбез ООН принял резолюцию о прекращении войн для борьбы с коронавирусом/ бештар...]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== [[июн]]и [[соли 2020]] ==
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] Мақомоти Тоҷикистон бахше аз маҳдудиятҳои вобаста ба коронавируси навро дар шаҳри [[Душанбе]] бекор карданд ва ба фаъолияти дубораи даҳҳо кошонаи ҳусну сартарошхона, нуқтаҳои фурӯши телефон ва бозорҳои либос иҷозаи фаъолият доданд. Кори ин бозору марказҳои хидматрасонӣ ​аз охири моҳи апрел ба далели паҳншавии бемории COVID-19 мутаваққиф шуда буд. Ба иттилои шаҳрдории Душанбе рӯзи [[15 июн]] ҳудуди 10 200 тоҷир дубора ба кори худ шурӯъ карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30671579.html|title=Бахше аз маҳдудиятҳои вобаста ба коронавирус дар Тоҷикистон бекор шуд.|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt; 
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Тибқи охирин маълумоти СУТ, дар ҷаҳон давоми шабонарӯзи гузашта 123 783 ҳолати нави гирифторшавӣ ба COVID-19 ошкор шуда, 3 258 бемор фавтидаанд. Ҳамин тариқ, шумораи умумии ҳолатҳои ошкоршудаи COVID-19 дар ҷаҳон 7 989 586 буда, теъдоди фавтидагон 435 491 мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/06/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-ba-8-million-nafar-nazdik-meshavad/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон ба 8 миллион нафар наздик мешавад|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-16|archivedate=2020-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615212701/https://khovar.tj/2020/06/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-ba-8-million-nafar-nazdik-meshavad/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Дар муддати аз 30 апрел то соати 18:00 дақиқаи 15 июн дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 5097 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави CОVID-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ то кунун дар мамлакат 3503 (68,7%) нафар шифо ёфтаанд. Ҳамзамон, то таърихи зикргардида дар мамлакат аз ин беморӣ 50 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/06/habari-favr-dar-to-ikiston-62-olati-navi-siroyatyob-ba-covid-19-ba-ajd-girifta-shud/|title=Дар Тоҷикистон 62 ҳолати нави сироятёбӣ ба COVID-19 ба қайд гирифта шуд|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-16|archivedate=2020-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615212644/https://khovar.tj/2020/06/habari-favr-dar-to-ikiston-62-olati-navi-siroyatyob-ba-covid-19-ba-ajd-girifta-shud/}}&lt;/ref&gt;
* [[15 июн]]и [[соли 2020]] Бисёр кишварҳои аврупоӣ шурӯъ аз 15-16-уми июн марзҳои худро ба рӯи кишварҳои ҳамсоя боз мекунанд ва ин як қадами бузург дар паи се моҳи маҳдудиятҳо мебошад. Олмон, Белгия, Фаронса, Юнон ва Ҷумҳурии Чех дар миёни кишварҳое мебошанд, ки аз имрӯз ва Австрия аз 16 июн марзҳоро боз мекунанд. Бозкушоии ҳамоҳангшудаи марзҳо дар ҳоле ҷараён дорад, ки ҳафтаи гузашта Комиссиюни Аврупо машварат дод, ки кишварҳои узв марзҳояшонро боз кунанд. Бозкушоии марзҳо бештар марбут ба шаҳрвандони [[Иттиҳоди Аврупо]], [[Бритониё]] (Пас аз [[31 январ]]и [[соли 2020]], [[Бритониё]] аз иттиҳод хориҷ шуд) ва аксар [[Кишварҳои узви Иттиҳоди Аврупо|кишварҳои ҳавзаи Шенген]]  мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30671232.html|title= Аврупо марзҳоро боз мекунад, Амрикову Осиё ҳамоно бо хуруҷи вирус дастбагиребонанд|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt; 
* [[14 июн]]и [[соли 2020]] Чин даҳлези нави нақлиётии худро ба Узбекистон боз мекунад. Дар мавриди роҳандозии нахустин блок-поезд дар даҳлези чандҳолата (мультимодальный)-и Чин-Қирғизистон-Узбекистон аввали июн дафтари матбуоти Вазорати сармоягузорӣ ва тиҷорати берунии Узбекистон хабар дод. Гуфта мешавад, ки блок-поезд бо 25 контейнер ба Тошканд тавассути истгоҳи роҳи оҳани “Лонжу”-и музофоти Гонсу (Чин) тариқи Қошғар ба Шинҷон ва порти Иркештами Қирғизистон, аз он ҷо ба шаҳри Ӯш ва минбаъд ба самти Узбекистон меравад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/сарнавишти-роҳи-оҳани-чин-то-тоҷикистон/30669994.html|title= Даҳлези нав ва сарнавишти роҳи оҳан аз Чин то Тоҷикистон|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-06-16}}&lt;/ref&gt;

== [[май]]и [[соли 2020]] ==
* [[30 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/.  30 май  дар Тоҷикистон 3807 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави COVID-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ то кунун дар мамлакат 1865 нафар шифо ёфтаанд. Ҳамзамон, то таърихи зикргардида дар мамлакат аз ин беморӣ 47 нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/covid-19-dar-to-ikiston-3807-nafar-bo-tashhisi-siroyati-koronavirusi-navi-covid-19-oshkor-gardidaast/|title=COVID-19. Дар Тоҷикистон 3807 нафар бо ташхиси сирояти коронавируси нави COVID-19 ошкор гардидааст|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200531174436/https://khovar.tj/2020/05/covid-19-dar-to-ikiston-3807-nafar-bo-tashhisi-siroyati-koronavirusi-navi-covid-19-oshkor-gardidaast/}}&lt;/ref&gt;
* [[28 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Дар ҷаҳон шумораи гирифторони навъи нави коронавируси COVID-19 давоми шабонарӯзи гузашта 106 ҳазору 475 нафар зиёд шуда, ба '''5 миллиону 814 ҳазору 593''' нафар расид. Ҳамзамон аз ин теъдод то имрӯз 2 миллиону 515 ҳазору 490 кас шифо ёфтаанд ва 357 ҳазору 977 тан вафот кардаанд, хабар медиҳад АМИТ «Ховар» бо истинод ба маълумоти Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ (СУТ).&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-5-8-million-nafar-gardid/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 5,8 миллион нафар гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[28 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. Ба даҳгонаи кишварҳое, ки дар онҳо теъдоди зиёди гирифторони коронавирус ба қайд гирифта шудааст, ИМА (1 746 217 нафар), Бразилия (414 661), Россия (379 051), Испания (283 849), Британияи Кабир (231 139), Италия (231 139), Франсия (182 913), Германия (181 895), Туркия (159 797) ва Ҳиндустон (159 054) дохил мешаванд. Аз ҳама бештар беморон дар ИМА (490 151), Испания (196 958), Бразилия (166 647), Германия (163 200), Россия (150 993), Италия (147 101), Туркия (122 793), Эрон (112 988), Чин (78 288) ва Ҳиндустон (67 929) шифо ёфтаанд. Ба қатори давлатҳое, ки дар онҳо т'''еъдоди зиёди ҳолатҳои фавт''' ба қайд гирифта шудааст, '''ИМА (102 114 нафар), Британияи Кабир (37 460), Италия (33 072), Франсия (28 596), Испания (27 118), Бразилия (25 697), Белгия (9 388), Мексика (8 597), Германия (8 533) ва Эрон (7627)''' шомил мебошанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;
* [[26 май]]и [[соли 2020]] Кумитаи дин ва танзими расму маросими миллӣ дар Тоҷикистон ба мақомоти маҳаллии кишвар дастур додааст, ки то беҳбуди вазъият барои баргузории маросимҳои арӯсӣ ба сокинон иҷозат надиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30635131.html|title=Дар Тоҷикистон гузарондани тӯю маъракаҳоро манъ карданд. Сабаб бемории COVID-19|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[24 май]]и [[соли 2020]] Ҷӯрабек Назрӣ (Назриев), донишманд ва овозхони маъруфи тоҷик, рӯзи 24-уми май дар 74-солагӣ даргузашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/%D2%B7%D3%AF%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA-%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%80%D3%A3-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B3%D1%83%D0%B7%D0%B0%D1%88%D1%82/30631152.html|title=Ҷӯрабек Назрӣ, донишманд ва овозхони маъруфи тоҷик даргузашт.|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt; 
* [[24 май]]и [[соли 2020]] Шӯрои уламои Тоҷикистон қарор кард, ки Иди [[Рамазон]] ё Фитр дар Тоҷикистон 24 май фаро мерасад, аммо ба фарқ аз солҳои гузашта намози ид ва идгардак баргузор намегардад. Мақомот аз сокинон хостаанд, идро дар хона бо аъзои оила ҷашн гиранд. Ин тасмим ба густариши коронавируси нав дар Тоҷикистон рабт дорад, ки дар бист рӯзи ахир ба тақрибан ду ҳазор нафар сироят карда, боис ба марги 41 нафар шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/30623662.html|title=Иди Фитр дар Тоҷикистон 24 май аст, вале бе намози дастҷамъӣ|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* [[17 май]]и [[соли 2020]] /АМИТ «Ховар»/. 17 май дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 1524  ҳолати сирояти коронавируси нави КОВИД-19 ошкор гардида, аз ин беморӣ 39  нафар фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-1524-nafar-rasid/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ! Шумораи гирифторони коронавирус дар Тоҷикистон ба 1524 нафар расид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200528225549/http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-1524-nafar-rasid/}}&lt;/ref&gt;
* [[12 май]]и [[соли 2020]] Комиссияи олии «Бародарии инсонӣ», ки қароргоҳаш дар Амороти Муттаҳидаи Араб воқеъ аст, аз тамоми мардуми ҷаҳон даъват ба амал овард, ки рӯзи панҷшанбе, 14 май тибқи оини дин, мазҳаб ва таълимоти худ даст ба дуо бардоранд, аз Худованд илтиҷо намоянд, ки   COVID-19-ро  бартараф созад, инсониятро аз ранҷу азобҳои имрӯза наҷот диҳад ва ба олимон кумак кунад, то табобати онро пайдо намоянд ва дунёро аз оқибатҳои тиббӣ, иқтисодӣ ва гуманитарии пандемияи коронавирус наҷот диҳанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/bad-az-pandemiya-zamin-be-tarin-makon-baroi-zindagii-insoniyat-ho-ad-shud-a-on-baroi-hotima-yoftani-pandemiyai-covid-19-dast-ba-duo-mebardorad/|title=Ҷаҳон барои хотима ёфтани пандемияи COVID-19 даст ба дуо мебардорад|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200525111308/http://khovar.tj/2020/05/bad-az-pandemiya-zamin-be-tarin-makon-baroi-zindagii-insoniyat-ho-ad-shud-a-on-baroi-hotima-yoftani-pandemiyai-covid-19-dast-ba-duo-mebardorad/}}&lt;/ref&gt;
* [[12 май]]и [[соли 2020]] Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе бо мақсади ҳифзи тандурустии сокинони пойтахт аз пешгирии бемории сироятии коронавирус (COVID-19) қатъ намудани  фаъолияти ҳамаи бозорҳои фурӯши либосаи шаҳрро, новобаста аз шакли моликият ва тобеияти идоравӣ то 31 майи соли 2020 тамдид намуд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/|title=Қатъи фаъолияти бозорҳои фурӯши либос дар шаҳри Душанбе то 31 май тамдид карда шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-05-30|archivedate=2020-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200529220050/https://khovar.tj/2020/05/habari-favr-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-to-ikiston-ba-461-nafar-rasid/}}&lt;/ref&gt;
* [[7 май]]и [[соли 2020]] 7 май дар Тоҷикистон 82 ҳолати нави сироятёбӣ аз COVID-19 ба қайд гирифта шуда, шумораи беморон ба 461 нафар расид. Ҳамзамон, давоми шабонарӯзи гузашта 4 ҳолати фавт сабт гардида, дар умум 12 нафар беморони гирифтори ин навъи нави коронавирус фавтидаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/05/yvmyvcovid-19-ati-faoliyati-bozor-oi-fur-shi-libos-dar-sha-ri-dushanbe-to-31-maj-tamdid-karda-shud/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ! Шумораи гирифторони коронавирус дар Тоҷикистон ба 461 нафар расид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;

== [[апрел]]и [[соли 2020]] ==
* [[30 апрел]]и [[соли 2020]] [[30 апрел]]и [[соли 2020]] дар ҷаҳон шумораи гирифторон ба намуди нави коронавируси [[Дунёгирии COVID-19‎‎|COVID-19]] '''''3 миллиону 220 ҳазору 969 нафар буда, аз онҳо 1 миллиону 1 ҳазору 72 кас шифо ёфтаанд ва 228 ҳазору 251 тан вафот кардаанд.'''''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/|title=COVID-19. Шумораи гирифторони коронавирус дар ҷаҳон беш аз 3,2 миллион нафар гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200510171233/http://khovar.tj/2020/04/covid-19-shumorai-giriftoroni-koronavirus-dar-a-on-besh-az-3-2-million-nafar-gardid/}}&lt;/ref&gt;
* [[30 апрел]]и [[соли 2020]] тибқи маълумоти Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[29 апрел]]и [[соли 2020]] — 15 ҳодисаи тасдиқшудаи бемории сироятии коронавирусии [[Дунёгирии COVID-19‎‎|COVID-19]], аз ҷумла дар [[вилояти Суғд]] — 10 (даҳ) ҳодиса ва дар шаҳри [[Душанбе]] — 5 (панҷ) ҳодиса аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар  ба қайд гирифта шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/|title=ХАБАРИ ФАВРӢ: Дар Тоҷикистон ҳодисаҳои тасдиқшудаи бемории сироятии CОVID-19 аз намунаҳои биологии ҳодисаҳои гумонбар ба қайд гирифта шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2020-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501194848/https://khovar.tj/2020/04/vmyhabari-favr-dar-to-ikiston-odisai-tasdi-shudai-bemorii-siroyatii-covid-19-az-namuna-oi-biologii-odisa-oi-gumonbar-ba-ajd-girifta-shud/}}&lt;/ref&gt;
* [[29 апрел]]и [[соли 2020]] Бобоҷон Назаров - донишманди тоҷики муқими Лондон шеваи нав барои муолиҷаи COVID-19-ро ошкор кардааст, ки дар сурати озмоишҳои муваффақиятомез метавонад, барои дармони миллионҳо мардум дар сайёра кумак кунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/донишманди-тоҷик-шеваи-муолиҷаи-ковид-19-ро-ошкор-кардааст/30582969.html|title=Донишманди тоҷики муқими Бритониё шеваи муолиҷаи КОВИД-19-ро ошкор кардааст|author=|website=www.ozodi.org|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-04-30}}&lt;/ref&gt;
* [[17 апрел]]и [[соли 2020]] Иҷлосияи якуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даъвати шашум баргузор гардид. Аъзои Маҷлиси миллӣ тариқи овоздиҳии пинҳонӣ, [[Рустами Эмомалӣ|Рустами Эмомали]]ро ба вазифаи Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷонибдорӣ намуданд.

== [[март]]и [[соли 2020]] ==
* [[17 март]]и [[соли 2020]]  [[Маҳмадтоир Зокирзода]]  дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати шашум Раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/node/22639|title=Иштирок дар ҷаласаи якуми иҷлосияи якуми Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2020-03-18}}&lt;/ref&gt;
* [[1 март]]и [[соли 2020]] интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Тибқи рӯйхати ҳизбӣ дар парлумони нав: ҲХДТ-ро 12 нафар, ҲАТ-ро - 4 нафар, ҲИИТ-ро 4 нафар, ҲДТ-ро 1 нафар ва ҲСТ-ро 1 нафар вакил намояндагӣ мекунанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{Cite web |url=http://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ |title=ИНТИХОБОТ-2020. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистонро эълон намуд |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221104155751/https://khovar.tj/2020/03/intihobot-2020-komissiyai-markazii-intihobot-va-rajpurs-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-namud/ }}&lt;/ref&gt; 
* [[1 март]]и [[соли 2020]] дар интихоботи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон — 4 миллиону 245 ҳазору 951 нафар интихобкунандагон иштирок намуданд, ки ин 86,4%-и шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад, шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 52 ҳазору 30 нафар ё 1,39%-ро ташкил медиҳад.
* Тибқи натиҷаҳои ниҳоии интихобот дар 41 ҳавзаи якмандатии интихоботӣ: ҲХДТ - 35 нафар, ҲАТ - 3 нафар, ҲКТ - 2 нафар ва ҲИИТ - 1 нафар пирӯзӣ ба даст оварда, ба парлумон роҳ ёфтанд.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;/&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XXI]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 2020-ум]]
[[Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2020]]</text>
      <sha1>a184sel09mb2mdr297dqez0yugk7trw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2021</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302031</id>
    <revision>
      <id>1487885</id>
      <parentid>1485959</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43102" sha1="bhyvho1udmt5bjq6t4zsmhzhe53h9fj" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2021}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2021}}
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]]— муқаррароти тағйиру иловаҳо ба '''Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон''' ба амал даромад, ки аз ҷумла тартиби андозбандии хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷиро танзим менамуд. Тағйирот дар заминаи рушди босуръати тиҷорати электронӣ ва хизматрасониҳои рақамӣ қабул гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: тағйиру иловаҳо ба Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/docs/kodex/KATJ2021_tj.pdf |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.andoz.tj/News?pageNumber=30 |title=Андоз аз хизматрасониҳои электронии шахсони хориҷӣ |publisher=Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-01-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2021/01/25/nalogovyj-komitet-tadzhikistana-otvetil-na-voprosy-pro-nalog-na-gugl/ |title=Все о новом Налоговом кодексе: «налог на Google» |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-25 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[15 январ]] — [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон]] ба барқарор намудани парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни [[Душанбе]] ва [[Тошканд]] розӣ шуданд. Парвозҳо пас аз танаффуси вобаста ба пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] барқарор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори мақомоти ваколатдори Тоҷикистон оид ба иҷозаи барқарор намудани парвозҳо.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/01/15/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights/ |title=Dushanbe and Tashkent reach agreement on resumption of bilateral regular air flights |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route |title=Somon Air launches the second flight on Dushanbe-Tashkent air route |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-22 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[26 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]] ба [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Паём «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои рушди кишвар, таъсири [[пандемияи COVID-19]], рушди иқтисодиёт, саноатикунонии босуръат, маориф, илм, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ, сиёсати ҷавонон ва самтҳои сиёсати хориҷӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Аз ҷумла, пешниҳод гардид, ки озмуни ҷумҳуриявии «Илм — фурӯғи маърифат» баргузор карда шавад ва барои дастгирии иҷтимоии гурӯҳҳои осебпазир тадбирҳои иловагӣ андешида шаванд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/22558
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/26/
|title=26/01/2021 — маводи АМИТ «Ховар» оид ба ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-26
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/01/27/
|title=Маводи АМИТ «Ховар» оид ба иҷрои дастуру супоришҳои Паёми 26 январи соли 2021
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-01-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]] ==
* [[1 феврал]] — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] пас аз танаффусе, ки аз сабаби пандемияи [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19]] ба вуҷуд омада буд, барои адои ибодат дубора боз шуд. Марказ, ки [[соли 2009]] ҳамчун нахустин Маркази Исмоилия дар [[Осиёи Марказӣ]] ифтитоҳ шуда буд, ҳамчунин ҳамчун макони баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва маърифатӣ истифода мешавад. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои Маркази Исмоилия оид ба боз шудани он.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2021/01/27/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-dar%d2%b3oi-hudro-boz-mekunad/ |title=Маркази Исмоилия дар Душанбе 1 феврал дарҳои худро боз мекунад |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 |title=Dushanbe Ismaili Center expected to open its doors on February 1 |publisher=Asia-Plus |date=2021-01-27 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[15 феврал]] — Мувофиқи маълумоти [[Бонки миллии Тоҷикистон]], давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан,  ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.&lt;ref&gt;[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[19 феврал]] — Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон [[Завқӣ Завқизода]] дар нишасти матбуотии солонаи вазорат '''фаъолияти Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистонро''' баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-27 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}&lt;/ref&gt;
== [[Март]]==
* [[9 март]] — Тоҷикистон аввалин кишвари [[Осиёи Марказӣ]] гардид, ки тавассути '''механизми COVAX  192 000 вояи ваксинаи AstraZeneca/Oxford''' бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] қабул кард. Ин аввалин интиқоли ваксинаҳои COVAX ба [[Осиёи Марказӣ]] буд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи расмии ЮНИСЕФ оид ба ворид шудани ваксина ба Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/ru/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81-%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D1%8B/%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D1%8B-%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B2-covid-19-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%8E%D1%82-%D0%B2-%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%83%D1%8E-%D0%B8%D0%B7-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%B9-%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B8 |title=Дозы вакцины против COVID-19 поступают в Таджикистан |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-08 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[23 март]] — дар [[Тоҷикистон]] маъракаи расмии эмгузаронӣ бар зидди [[Дунёгирии COVID-19 дар Тоҷикистон|COVID-19-ро]] оғоз гардид. Намояндаи [[ЮНИСЕФ]] дар Тоҷикистон Усама Маккавӣ Хогалӣ аввалин шахсе шуд, ки дар доираи маъракаи расмӣ ваксина гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: иттилоияи ЮНИСЕФ оид ба оғози маъракаи эмгузаронӣ.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/covid-19-vaccination-campaign-started-tajikistan |title=COVID-19 vaccination campaign started in Tajikistan |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0 |title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility |publisher=UNICEF Tajikistan |date=2021-03-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt; 
== [[Апрел]] ==
* [[1 апрел]] — парвозҳои мунтазами ҳавоӣ байни Тоҷикистон ва [[Русия]] пас аз таваққуфи беш аз яксолаи вобаста ба пандемияи COVID-19 барқарор гардиданд. Парвози мунтазами хатсайри Душанбе—Москва аз ҷониби ширкатҳои [[Somon Air]] ва Utair анҷом дода шуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор дар бораи барқарор намудани алоқаи ҳавоии мунтазам.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/03/26/somon-air-and-utair-to-operate-regular-flights-between-dushanbe-and-moscow/ |title=Somon Air and Utair to operate regular flights between Dushanbe and Moscow |publisher=Asia-Plus |date=2021-03-26 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/04/05/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices/ |title=Airlines and air ticket office warned not to sell tickets at inflated prices |publisher=Asia-Plus |date=2021-04-05 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out |title=Russia finally opens its borders to Tajik migrants |publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=2021-04-09 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
* [[14 апрел]] — Шабакаи нави телевизионии Тоҷикистон — «[[ТВ Илм ва табиат]]» ба фаъолияти худ оғоз намуд. Шабака бо мақсади тарғиби илм, технология, навоварӣ, дастовардҳои соҳаи маориф ва рушди ҷаҳонбинии илмии ҷомеа таъсис дода шуд. Идеяи таъсиси шабака моҳи марти соли 2020 зимни мулоқоти Президенти Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар пешниҳод шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/04/imr-z-dar-dushanbe-shabakai-navi-televizioni-to-ikiston-ilm-va-tabiat-iftito-gardid/
|title=Имрӯз дар Душанбе Шабакаи нави телевизиони Тоҷикистон «Илм ва табиат» ифтитоҳ гардид
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Дар бораи таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/meetings_with_intelligentsia/20428
|title=Мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо намояндагони зиёиёни кишвар
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2020-03
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Май]] ==
* [[Май]]  — [[Тоҷикистон]] барои пешгирии паҳншавии бемориҳои сироятӣ дар кӯдакон бо дастгирии [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] ва [[ЮНИСЕФ]] маъракаҳои иловагии эмгузаронӣ, аз ҷумла бар зидди фалаҷ, баргузор намуд. Дар соли 2021 барои эмгузаронии кӯдакон дар Тоҷикистон миллионҳо воя ваксина ворид карда шуд. ''Санади тасдиқкунанда: иттилооти ЮНИСЕФ ва ТУТ оид ба маъракаи иммунизатсия.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.unicef.org/tajikistan/tg/%D0%B2%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%B3%D0%BE-%D2%B3%D0%B0%D1%91%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D2%B7%D0%BE%D1%82-%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B8%D1%80%D0%BE%D1%82-%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B8-%D0% наслҳо-гузашта-ҳозира-ва-ояндаи-кӯдакон |title=Ваксинаҳо ҳаётро наҷот медиҳанд |publisher=UNICEF Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news/item/20-03-2021-circulating-vaccine-derived-poliovirus-type-2-detected-in-tajikistan |title=Circulating vaccine-derived poliovirus type 2 detected in Tajikistan |publisher=World Health Organization |date=2021-03-20 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Июн]] ==
* [[Июн]]  — [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи таъсири тағйирёбии иқлим ба захираҳои об, пиряхҳо ва рушди устуворро ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати хориҷии худ пеш бурд. Ин масъалаҳо дар фаъолияти Тоҷикистон дар доираи [[Созмони Милали Муттаҳид]] ва омодагӣ ба чорабиниҳои байналмилалии об мавқеи муҳим доштанд. ''Санади тасдиқкунанда: ҳуҷҷатҳои СММ оид ба ташаббусҳои обии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/hi/desa/opening-remarks-international-decade-action- |title=International High-Level Conference on the International Decade for Action Water for Sustainable Development |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sdgs.un.org/ga75-statement/tajikistan |title=Tajikistan: Statement at the United Nations |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Июл]] ==
* [[5 июл]] — дар робита ба шиддат гирифтани вазъ дар шимоли [[Афғонистон]] ва наздик шудани нооромиҳо ба сарҳади Тоҷикистон ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дастур дод, ки барои таҳкими сарҳади давлатӣ бо Афғонистон '''20 ҳазор нафар низомиёни эҳтиётӣ''' сафарбар карда шаванд. ''Санади тасдиқкунанда: қарор ва супоришҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26120 |title=Ҷаласаи Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-07-05 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2021/07/05/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tys-voennosluzhashhih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoj-graniczy/ |title=Эмомали Рахмон поручил мобилизовать 20 тыс. военнослужащих резерва для укрепления таджикско-афганской границы |publisher=Asia-Plus |date=2021-07-05 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n21/235/81/pdf/n2123581.pdf |title=Report of the Secretary-General on the situation in Afghanistan |publisher=United Nations |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — бо раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Шӯрои амнияти дастҷамъии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ  (СААД) [[Эмомалӣ Раҳмон]] иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД оид ба вазъи [[Афғонистон]] ва таъсири он ба амнияти давлатҳои узви созмон баргузор гардид. Кишварҳои узви СААД ба тақвияти ҳамкории амниятӣ ва таҳкими қитъаи Тоҷикистону Афғонистон таваҷҷуҳ карданд. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои расмии иҷлосияи ғайринавбатии СААД.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=On the results of the extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=CSTO |date=2021-08-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/news/news_odkb/ob-itogakh-vneocherednoy-sessii-soveta-kollektivnoy-bezopasnosti-odkb-posvyashchennoy-situatsii-v-af/ |title=Об итогах внеочередной сессии Совета коллективной безопасности ОДКБ |publisher=ОДКБ |date=2021-08-23 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/08/24/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council/ |title=Situation in Afghanistan was the topic of an extraordinary session of the CSTO Collective Security Council |publisher=Asia-Plus |date=2021-08-24 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Сентябр]] ==
* [[7 сентябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «[Қонун дар бораи авф»-ро қабул кард. Қонун 7 сентябр бо рақами №1803 ба имзо расид ва ба муносибати 30-солагии [[Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Тибқи маълумоти расмӣ, татбиқи қонун тақрибан 11 500 нафарро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ ё адои ҷазо озод намуд. ''Санади тасдиқкунанда: Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021 №1803 «Дар бораи авф».'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140144 |title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 7 сентябри соли 2021, №1803 «Дар бораи авф» |publisher=ADLIA — Маркази миллии қонунгузорӣ |date=2021-09-07 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140147 |title=Қарори Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 сентябри соли 2021, №485 |publisher=ADLIA |date=2021-09-06 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/node/26414 |title=Пешниҳоди лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи авф» ба Маҷлиси намояндагон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-08-30 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[9 сентябр]] — [[Тоҷикистон]] 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро таҷлил намуд. Дар [[Душанбе]] чорабиниҳои асосии ҷашнӣ, аз ҷумла роҳпаймоии осоиштаи идона баргузор гардиданд. ''Санади тасдиқкунанда: суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаласаи ботантана ва чорабиниҳои ҷашнии 9 сентябр.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/independence/23918 |title=Суханронӣ дар ҷаласаи ботантана ба муносибати 30-солагии истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-08 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://president.tj/node/26497 |title=Иштирок дар роҳпаймоии осоиштаи ҷашнӣ ба ифтихори 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-09 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://president.tj/node/28034 |title=Эмомалӣ Раҳмон ва 30-соли истиқлоли давлатӣ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[15 сентябр]] — [[16 сентябр]] — дар [[Душанбе]] ҷаласаҳои сохторҳои оинномавии Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ баргузор шуданд. Дар ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД вазъи байналмилалӣ ва минтақавӣ, махсусан вазъи Афғонистон ва таъсири он ба амнияти кишварҳои узви созмон баррасӣ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: санадҳо ва натиҷаҳои ҷаласаи Шӯрои амнияти дастҷамъии СААД.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=On September 16, in Dushanbe, the Collective Security Council discussed international and regional security problems |publisher=CSTO |date=2021-09-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://en.odkb-csto.org/news/news_odkb/na-sovmestnom-zasedanii-smid-smo-i-kssb-v-dushanbe-15-sentyabrya-obsudili-voenno-politicheskuyu-obst/ |title=The military-political situation in the CSTO zone of responsibility discussed in Dushanbe |publisher=CSTO |date=2021-09-15 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://odkb-csto.org/session/2021/sovet-kollektivnoy-bezopasnosti-16-sentyabrya-v-dushanbe-obsudil-problemy-mezhdunarodnoy-i-regionaln/ |title=Совет коллективной безопасности 16 сентября 2021 года в Душанбе |publisher=ОДКБ |date=2021-09-16 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[16 сентябр]] — [[17 сентябр]] — дар шаҳри Душанбе саммити 20-солагии [[Созмони ҳамкории Шанхай]] баргузор гардид. Дар натиҷаи саммит 30 санад қабул шуда, аз ҷумла Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва қарорҳо вобаста ба тавсеаи созмон ба имзо расиданд. ''Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбегии 20-солагии СҲШ ва маҷмӯи санадҳои саммит.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eng.sectsco.org/20210917/782639.html |title=Dushanbe Declaration on the 20th Anniversary of the SCO |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://rus.sectsco.org/20210917/779946.html |title=По итогам юбилейного саммита в Душанбе подписано 30 документов |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |date=2021-09-17 |language=ru |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event_by_theme/international_structures/sco/23976 |title=Изҳороти матбуотӣ пас аз ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви СҲШ |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-09-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[23 сентябр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи 76-уми Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] суханронӣ намуда, масъалаҳои амнияти минтақавӣ, вазъи [[Афғонистон]], тағйирёбии иқлим ва масъалаҳои обро баррасӣ кард. ''Санади тасдиқкунанда: матни суханронии Президенти Тоҷикистон дар Маҷмаи умумии СММ.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/en/ga/info/meetings/76schedule.shtml |title=Schedule of General Assembly plenary and related meetings |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://estatements.un.org/estatements/10.0010/20210923/5DX0mCyb94TX/7gFmxNvNm7PQ_en.pdf |title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan |publisher=United Nations |date=2021-09-23 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Октябр]] ==
* [[12 октябр]] — Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон натиҷаҳои пешакии Барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020-ро муаррифӣ намуд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ба ҳолати [[1 октябр|1 октябри]] [[соли 2020]] '''аҳолии Тоҷикистон 9 миллиону 661 ҳазор нафарро ташкил дод''', нисбат ба барӯйхатгирии [[соли 2010]] 2 миллиону 97 ҳазор нафар ё 27,7 фоиз зиёд шудааст. ''Санади тасдиқкунанда: натиҷаҳои пешакии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/12/dar-10-sol-shumorai-a%d2%b3olii-to%d2%b7ikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast/ |title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-12 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2020/10/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-omor-nati-a-oi-peshakii-bar-jhatgirii-a-ol-va-fondi-manzil-dar-to-ikiston-avvali-soli-2021-peshni-od-meshavand/ |title=Натиҷаҳои пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзил дар Тоҷикистон |publisher=АМИТ «Ховар» |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[29 октябр]] — дар [[Душанбе]] намояндагии «Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон»  таъсис ёфт. Масъала дар шароити шиддат гирифтани вазъи сиёсиву низомӣ дар Афғонистон ва афзоиши таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба шимоли ин кишвар матраҳ гардид. ''Санади тасдиқкунанда: иттилои сафорати Афғонистон ва гузориши расонаҳои Тоҷикистон.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/29/rasman-dar-dushanbe-daftari-%d2%b7ab%d2%b3ai-mu%d2%9bovimati-millii-af%d2%93oniston-boz-shud-navshuda/ |title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд |publisher=Asia-Plus |date=2021-10-29 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2021-07-19/note-correspondents-the-joint-declaration-the-islamic-republic-of-afghanistan-and-the-taliban |title=Note to Correspondents on Afghanistan |publisher=United Nations |date=2021-07-19 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Ноябр]] ==
* [[3 ноябр]] — [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҳрири нави Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кард. Кодекси нав шумораи андозҳоро аз 10 то 7 намуд кам намуда, меъёри андоз аз арзиши иловашударо аз соли 2022 паст кардан ва як қатор имтиёзҳои андозиро пешбинӣ намуд. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси намояндагон аз 3 ноябри соли 2021 №549.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&amp;compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-11-03 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/11/03/tajikistan-adopts-the-new-tax-code/ |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;
== [[Декабр]] ==
* [[7 декабр]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] ду корхонаи нави саноатӣ, аз ҷумла корхонаи истеҳсоли чароғпояҳои светодиодӣ ва лампаҳо, ба истифода дода шуданд. Ба фаъолият оғоз намудани иқтидорҳои нави истеҳсолӣ дар доираи корҳои созандагӣ бахшида ба 30-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон ва сиёсати саноатикунонии кишвар сурат гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/dar-dushanbe-du-korhonai-sanoatii-iste-sol-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Душанбе ду корхонаи саноатии истеҳсолӣ ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-08
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://president.tj/node/25799
|title=Рушди шабакаҳои нави телевизионӣ ва сиёсати давлатии ҷавонон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[14 декабр]]  — Муассисаи давлатии телевизиони «[[ТВ Илм ва табиат]]» пахши барномаҳои худро оғоз намуд. Шабака дар доираи «Бистсолаи омӯзиши илмҳои табиӣ, дақиқ ва риёзӣ» таъсис дода шуда, вазифаи асосии он тарғиби илмҳои табиатшиносӣ, дақиқ, риёзӣ ва техникӣ, ихтироъкорӣ ва навоварӣ мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/09/dar-ilm-va-tabiat-direktori-nav-tajn-shud-dar-advali-barnoma-oi-shabakai-navi-televizion-ch-nav-
|title=Дар «Илм ва табиат» директори нав таъйин шуд; дар ҷадвали барномаҳои шабакаи нави телевизионӣ чӣ навгониҳо ба амал меоянд?
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-09
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/education/22992
|title=Таъсиси шабакаи телевизионии «Илм ва табиат»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[16 декабр]] — [[ЮНЕСКО]] мусиқии анъанавии тоҷикии [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]]-ро ба [[Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО| Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дар ЮНЕСКО]] ворид кард. Қарор дар ҷаласаи 16-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО қабул гардид. ''Санади тасдиқкунанда: қарори ЮНЕСКО 16.COM 8.B.41.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/decisions/16.COM/8.B.41 |title=Decision of the Intergovernmental Committee: 16.COM 8.B.41 — Falak |publisher=UNESCO |date=2021-12-16 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/falak-01725 |title=Falak — Tajikistan |publisher=UNESCO Intangible Cultural Heritage |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ich.unesco.org/en-state/tajikistan-TJ |title=Tajikistan — Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[17 декабр]] — [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Кодекси нави андози Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҷонибдорӣ намуд. Кодекс, ки 23 декабр бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба расмият даромад, аз 1 январи соли 2022 мавриди амал қарор гирифт. ''Санади тасдиқкунанда: қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 17 декабри соли 2021 №217.'' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mmih.adlia.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=140740&amp;compareid=166024 |title=Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон |publisher=ADLIA |date=2021-12-17 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2021/11/03/tajikistan-adopts-the-new-tax-code/ |title=Tajikistan adopts the new Tax Code |publisher=Asia-Plus |date=2021-11-03 |language=en |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/event/missives/24852 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» |publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=2021-12-21 |language=tg |accessdate=2026-08-20}}&lt;/ref&gt;

* [[21 декабр]] —  [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат  [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон Паёми дуюми худро дар соли 2021 «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ» пешниҳод намуд. Дар он натиҷаҳои '''30 соли Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон''', рушди иқтисодию иҷтимоӣ, саноатикунонии босуръат, энергетика, маориф, тандурустӣ, сиёсати иҷтимоӣ ва масъалаҳои амнияти миллӣ баррасӣ шуданд. Пешниҳоди асосии иқтисодию саноатии Паём эълон намудани солҳои [[2022]]–[[2026]] ҳамчун '''«Солҳои рушди саноат»''' буд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/missives/24852
|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ»
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2021-12-21
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2021/12/21-dekabr-alasai-shashumi-yak-oyai-ma-lisi-mill-va-ma-lisi-namoyandagoni-um-urii-to-ikiston-davati-shashum-doir-megardad/
|title=21 декабр ҷаласаи шашуми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагон баргузор мегардад
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2021-12-20
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/node/28034
|title=Натиҷа ва пешниҳодҳои Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соли 2021
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* Эзоҳ: Баъди пешниҳоди Паёми 21 декабри соли 2021 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[6 январ|6 январи]] [[соли 2022]], №309 '''солҳои 2022–2026 «Солҳои рушди саноат»''' эълон гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2022/01/farmoni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-dar-borai-sol-oi-rushdi-sanoat-elon-namudani-sol-oi-2022-2026/
|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи «Солҳои рушди саноат» эълон намудани солҳои 2022–2026
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2022-01-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2021}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}} 
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2021| ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2021]]</text>
      <sha1>bhyvho1udmt5bjq6t4zsmhzhe53h9fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тоҷикистон дар соли 2021</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302033</id>
    <revision>
      <id>1488031</id>
      <parentid>1486571</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45337" sha1="3z4tjoyge77aye2anzhprn0pg2tu9sd" xml:space="preserve">== [[декабр]]и [[соли 2021]] ==
* [[24 декабр]] Дар 30 соли ҳамкорӣ [[Амрико]] дар бахшҳои мухталиф, аз ҷумла иқтисод, амнияти озуқаворӣ, тандурустӣ, таъминоти оби тоза, маориф, амният, дастрасӣ ба нерӯи барқ ба [[Тоҷикистон]] 1,8 млрд доллари америкоӣ кумак намудааст. Дар ин бора сафорати ИМА дар Тоҷикистон хабар медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/24/dar-30-sol-amriko-ba-to%d2%b7ikiston-18-mlrd-k%d3%afmak-kardaast/|title=Дар 30 сол Амрико ба Тоҷикистон $1,8 млрд кумак кардааст|author=www.asiaplustj.info|date=2021-12-24|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-12-26}}&lt;/ref&gt;.
* [[21 декабр]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар паём ба Маҷлиси Олии кишвар солҳои 2022-2026-ро панҷсолаи рушди саноат эълон намуда, дастур дод, ки беш аз 500 ҳазор ҷойи корӣ таъсис дода, даромади аҳолӣ ду баробар зиёд карда шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/21/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-2002-2026-ro-pan%d2%b7solai-rushdi-sanoat-elon-kard/|title=Эмомалӣ Раҳмон 2002-2026-ро панҷсолаи рушди саноат эълон кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-12-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-12-26}}&lt;/ref&gt;.
* [[21 декабр]]  [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар паёми имсолааш ба Маҷлиси Олии кишвар асосан дар мавриди боло бурдани маош, ислоҳоти маориф, норизоятӣ аз сатҳи забондонии кадрҳо, иқтисоди сабз, рушди саноат, ҳуши сунъӣ ва хиёнат накардан ба миллату давлат суҳбат кард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/21/maosh-kalla%d2%b3oi-hol%d3%a3-i%d2%9btisodi-sabz-%d2%b3ushi-sun%d3%a3-va-hiyonat-nakardan-mu%d2%b3imtarin-nukta%d2%b3oi-imsolai-payomi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon/|title=Маош, каллаҳои холӣ, иқтисоди сабз, ҳуши сунъӣ ва хиёнат накардан: муҳимтарин нуктаҳои имсолаи паёми Эмомалӣ Раҳмон|author=www.asiaplustj.info|date=2021-12-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-12-26}}&lt;/ref&gt;.
* [[16 декабр]] [[ЮНЕСКО]] - Созмони Милали Муттаҳид оид ба масъалаҳои илм, маориф ва фарҳанг ворид гардидани номинатсияи [[Фалак (мусиқии анъанавӣ)|«Фалак»]] -и тоҷикиро ба Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият расман эълон намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://asiaplus.news/tg/2021/12/16/falak-i-to%d2%b7ik%d3%a3-rasman-ba-fe%d2%b3risti-merosi-far%d2%b3angii-%d2%93ajrimoddii-bashariyat-dohil-shud/ |title=“Фалак”-и тоҷикӣ расман ба Феҳристи мероси фарҳангии ғайримоддии башарият дохил шуд|author=www.asiaplustj.info|date=2021-12-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-12-26}}&lt;/ref&gt;.  
* [[13 декабр]] Узви дастаи мунтахаби Тоҷикистон оид ба бокс Миҷгона Самадова дар мусобиқаи байналмилалии “Ҷоми ҷаҳон миёни кишварҳои истеҳсолкунандаи нефт” сазовори медали тило шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/13/to%d2%b7ikduhtar-ba-daryofti-medali-tilloi-%d2%b7omi-%d2%b7a%d2%b3onii-boks-sharayofb-gardid/|title=Тоҷикдухтар ба дарёфти медали тилои Ҷоми ҷаҳонии бокс шараёфб гардид|author=www.asiaplustj.info|date=2020-12-13|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-12-26}}&lt;/ref&gt;. 
* [[8 декабр]] Ба ҳолати 1 октябри соли 2021 ҳаҷми умумии қарзи берунаи Тоҷикистон 3 млрд 262,1 млн долларро ташкил медиҳад, хабар медиҳад Вазорати молияи ҷумҳурӣ. Таносуби қарзи хориҷӣ ба МДД 38,2%-ро ташкил медиҳад. Ҳудуди иҷозашуда - 40%. Дар сохтори қарзи беруна 96,4% ба “қарзи бевоситаи давлатӣ рост меояд, ки иҷрои хидматрасониҳои ҳукуматро таъмин мекунад”. Ин ҷо сари қарзҳое сухан меравад, ки барои амалисозии лоиҳаҳои давлатии сармоягузорӣ ҷалб шудаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/08/%d2%9barzi-berunai-to%d2%b7ikiston-dar-9-mo%d2%b3-184-mln-dollar-afzud/|title=Қарзи берунаи Тоҷикистон дар 9 моҳ 18,4 млн доллар афзуд|author=www.asiaplustj.info|date=2020-12-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-12-26}}&lt;/ref&gt;.

== [[ноябр]]и [[соли 2021]] ==
* [[29 ноябр]] Ҳукумати [[ВМКБ]] аз поёни эътирозҳои 4-рӯза хабар дода, мегӯянд миёни намояндагони эътирозагрон ва тими гуфтушуниди ҳукумати вилоят тавофуқоте ба даст омадааст.
* [[18 ноябр]] Қасри президент дигар дар 100-сомона нест, ҷойашро Кохи Наврӯз гирифт &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/11/18/%d2%9basri-prezident-digar-dar-100-somona-nest-%d2%b7ojashro-kohi-navr%d3%afz-girift/|title=Қасри президент дигар дар 100-сомона нест, ҷойашро Кохи Наврӯз гирифт|author=www.asiaplustj.info|date=2020-11-18|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-11-18}}&lt;/ref&gt;. 
* [[15 ноябр]] Вазорати саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон рӯйхати маҳсулоти озуқавориро чоп кард, ки ҷумҳурӣ эҳтиёҷоти дохилии худро бо онҳо пурра қонеъ гардонда метавонад. Ҳиссаи орду гандум дар ҳаҷми умумии воридоти Тоҷикистон дар зарфи 9 моҳи соли равон 6%-ро ташкил додааст. Тӯли 9 моҳи соли 2021 дар дохили кишвар 854 ҳазор тонна гандум истеҳсол шудааст, ки 0,9% зиёдтар нисбат ба ҳамин давраи соли 2020 мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/11/15/to%d2%b7ikiston-musta%d2%9bilona-hudashro-bo-non-tamin-karda-metavonad/|title=Қасри президент дигар дар 100-сомона нест, ҷойашро Кохи Наврӯз гирифт|author=www.asiaplustj.info|date=2020-11-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-11-15}}&lt;/ref&gt;.

== [[октябр]]и [[соли 2021]] ==
* [[29 октябр]] Дар Душанбе дафтари [[Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон|Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон]] кушода шуд. Дар ин бора ба «Азия-Плюс» аз сафорати Афғонистон дар Тоҷикистон хабар доданд. [[Аҳмад Масъуд]] дар шимоли [[Афғонистон]] [[Ҷабҳаи муқовамати миллии Афғонистон|Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон]]ро таъсис дод, ки эътилофи шӯришии қавмии зидди «[[Толибон]]» аст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/29/rasman-dar-dushanbe-daftari-%d2%b7ab%d2%b3ai-mu%d2%9bovimati-millii-af%d2%93oniston-boz-shud-navshuda/|title=Дар Душанбе дафтари Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон кушода шуд|author=www.asiaplustj.info|date=2020-10-29|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-10-29}}&lt;/ref&gt;.
* [[15 октябр]] Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] шаҳрванадони кишварро бо ҷашни бостонии [[Меҳргон]] табрику таҳният гуфт. Тоҷикистон ҷашни Меҳргонро дар фазои соҳибистиқлолии мамлакат таҷлил намуда, онро ба қатори ҷашнҳои расмӣ ба қонунгузории кишвар ворид кардаааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-to%d2%b7ikistoniyonro-bo-%d2%b7ashni-me%d2%b3rgon-tabrik-kard/|title=Эмомалӣ Раҳмон тоҷикистониёнро бо ҷашни Меҳргон табрик кард|author=www.asiaplustj.info|date=2020-10-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-10-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 октябр]] Дар Агентии омори назди Ҳукумати ҶТ муаррифии натиҷаи пешакии барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили Тоҷикистон дар соли 2020 баргузор гардид. Иттилоъ дода шуд, ки ба ҳолати '''1 октябри соли 2020 аҳолии Тоҷикистон 9 млн 661 ҳазор нафар'''ро ташкил медиҳад. Аз шумораи умумии аҳолӣ  дар ҷумҳурӣ мардҳо 4 млн 901 ҳазор нафар ва занҳо 4 млн 760 ҳазор нафарро ташкил медиҳанд. Беш аз 2 млн 528 ҳазор нафар ё 26,2%-и аҳолӣ шаҳрнишин ва 7 млн  133 ҳазор нафар ё 73,8%-ро аҳолии деҳот ташкил медиҳанд. Ҳамин тариқ шумораи аҳолии ҷумҳурӣ нисбат ба барӯйхатгирии аҳолӣ ва фонди манзили соли 2010-ум '''2 млн 097 ҳазор нафар ё 27,7% зиёд шудааст'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/12/dar-10-sol-shumorai-a%d2%b3olii-to%d2%b7ikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast/|title=Дар 10 сол шумораи аҳолии Тоҷикистон беш аз 2 млн зиёд шудааст|author=www.asiaplustj.info|date=2020-10-12|publisher=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2020-10-12}}&lt;/ref&gt;.&lt;/ref&gt;.

== [[сентябр]]и [[соли 2021]] ==
* [[17 сентябр]] Дар маҷмааи “Кохи Наврӯз”-и шаҳри Душанбе, 17 сентябр ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои узви Созмони ҳамкории Шанхай (СҲШ) бахшида ба 20-умин солгарди таъсиси Созмон ба кор оғоз намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/09/17/dar-dushanbe-nishasti-%d2%b7ashnii-s%d2%b3sh-ba-kor-o%d2%93oz-kard/|title=Шаҳрдорӣ: Тайи 16 рӯзи ахир дар пойтахт ягон ҳолати сироят аз COVID-19 сабтнашудааст|author=|4=www.asiaplustj.info|date=2020-09-17|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-09-17|archivedate=2021-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211029150205/https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20210917/dar-dushanbe-nishasti-ashnii-ssh-ba-kor-ooz-kard}}&lt;/ref&gt;.
* [[15 сентябр]] 15 сентябр дар шаҳри Душанбе таҳти раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷаласаи муштараки Шӯрои вазирони корҳои хориҷӣ, Шӯрои вазирони мудофиа ва Кумитаи котибони шӯроҳои амниятии кишварҳои узви Созмони Аҳдномаи амнияти дастҷамъӣ (СААД) баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/09/dar-dushanbe-alasai-mushtaraki-shvkh-shvm-va-kksha-saad-barguzor-gardid/|title=Дар Душанбе ҷаласаи муштараки ШВКХ, ШВМ ва ККША СААД баргузор гардид|author=|4=www.khovar.tj|date=2020-09-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-09-15|archivedate=2021-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210916154123/https://khovar.tj/2021/09/dar-dushanbe-alasai-mushtaraki-shvkh-shvm-va-kksha-saad-barguzor-gardid/}}&lt;/ref&gt;.
* [[13 сентябр]] Аз оғози пандемия дар ҷумҳурӣ ҳамагӣ 17 ҳазору 84 ҳолати сироятёбӣ аз коронавирус сабт шуда, то имрӯз 16 ҳазору 953 нафари онҳо аз ин беморӣ шифо ёфтаанд. Шумори умумии фавтидагон аз ин беморӣ 124 нафарро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/09/14/sha%d2%b3rdor%d3%a3-taji-16-r%d3%afzi-ahir-dar-pojtaht-yagon-%d2%b3olati-siroyat-az-covid-19-sabt-nashudaast/|title=Дар Душанбе нишасти ҷашнии СҲШ ба кор оғоз кард|author=|www.asiaplustj.info|date=2020-09-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-09-14}}&lt;/ref&gt;.
* [[13 сентябр]] Ба ҳолати ҷорӣ дар ҳудуди Тоҷикистон 2 млн 168 ҳазору 537 нафар (37,2%) нафар шаҳрвандони синни аз 18-сола болои мамлакат ба ваксинатсия зидди бемории коронавируси COVID-19 фаро гирифта шуданд.
* [[10 сентябр]] Ба муносибати 30-юмин солгарди Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон 9 сентябр дар шаҳри Душанбе раҳпаймоии пуршукӯҳи осоишта доир гардид, ки дар он зиёда аз 30 ҳазор нафар кормандони вазорату идораҳо, афроди касбу кори гуногун, омӯзгрону муҳассилини муассисаҳои таълимӣ ва сокинони пойтахт иштирок карданд.Суратгузориши ҷолибу диданӣ аз ин чорабинӣ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/09/10/30-%d2%b3azor-ba-iftihori-30-solag%d3%a3-ra%d2%b3pajmoii-mardum%d3%a3/|title=30 ҳазор ба ифтихори 30-солагӣ.Раҳпаймоии мардумӣ|author=|www.asiaplustj.info|date=2020-09-10|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-09-10}}&lt;/ref&gt;.

== [[август]]и [[соли 2021]] ==
* [[31 август]] Омори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]]: Теъдоди умумии маризони коронавирус дар Тоҷикистон ба '''16 852''' баробар шуд, ки аз ин миён '''16 698''' бемор комилан сиҳат ёфтаанд ва теъдоди қурбониён аз коронавирус  ба '''124''' нафар баробар шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://covid.tj/|title=Портали ягонаи миллӣ оид ба коронавирус (COVID-19)|author=|website=covid.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-08-31}}{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[31 август]] Раисиҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон, ба бархе аз мансабдорони кунуниву пешина ва вакилони парлумон мукофоти давлатӣ супурд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/08/31/idomai-mukofotgiri%d2%b3o-az-rustami-emomalivu-ubajdulloevu-dostiev-to-beg-sabur/|title=Идомаи мукофотгириҳо: аз Рустами Эмомаливу Убайдуллоеву Достиев то Бег Сабур|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2020-08-31}}&lt;/ref&gt;.
* [[25 август]] Эмомалӣ Раҳмон раисҷумҳури Тоҷикистон дар мулоқоти имрӯзаш бо вазири корҳои хориҷии Покистон Шоҳ Маҳмуд Қурайшӣ мавқеи Тоҷикистонро дар қиболи ҳаводиси Афғонистон ва тассаруфи ин кишвар аз сӯйи гурӯҳи &quot;Толибон&quot; равшан кард. Мавқеи Тоҷикистон дар баробари &quot;Толибон&quot;: Ҳукумати фарогир бо иштироки тоҷикон ташкил шавад.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/08/25/mav%d2%9bei-to%d2%b7ikiston-dar-barobari-tolibon-%d2%b3ukumati-farogir-bo-ishtiroki-to%d2%b7ikon-tashkil-shavad/ shavad|title=Мавқеи Тоҷикистон дар баробари &quot;Толибон&quot;:Ҳукумати фарогир бо иштироки тоҷикон ташкилшавад|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2020-08-25}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
* [[18 август]] Раисиҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар як маросими хос ба 120 нафар мукофот ва унвону ҷоизаҳои давлатӣ супоридааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/08/18/ordeni-sharaf-navisandavu-%d2%b3ofizi-hal%d2%9b%d3%a3-kormandi-shoistavu-hidmati-shoista-%d2%b7oizavu-unvon%d2%b3oi-davlat%d3%a3-ba-120-nafar/|title=Ордени &quot;Шараф&quot;, нависандаву ҳофизи халқӣ, корманди шоиставу хидмати шоиста: ҷоизаву унвонҳои давлатӣ ба 120 нафар|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2020-08-18}}&lt;/ref&gt;.
* [[17 август]] Ба ҳолати шоми [[17 август]]и [[соли 2021]] дар ҳудуди Ҷумҳури Тоҷикистон 1 миллиону 755 ҳазору 958 нафар шаҳрвандон ё 29,5% аҳолӣ ваксина, ҷумла беш аз 212 ҳазор нафар онҳо вояи дуюми  ваксинаро гирифтаанд. Ҷиҳати ҳифзи аҳолӣ аз гирифторӣ ба бемории [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] 4 миллиону 160 ҳазору 740 воя ваксина вориди Ҷумҳури Тоҷикистон гардонида шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/08/vaksina-vositai-past-kardani-shiddati-bemorii-covid-19-dar-dushanbe-marakai-emkunii-a-ol-bar-ziddi-bemorii-koronavirus-77-i-ro-gardid/|title=ВАКСИНА – ВОСИТАИ ПАСТ КАРДАНИ ШИДДАТИ БЕМОРИИ COVID-19. Дар Душанбе маъракаи эмкунии аҳолӣ бар зидди бемории коронавирус 77% иҷро гардид|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-08-18|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819133655/https://khovar.tj/2021/08/vaksina-vositai-past-kardani-shiddati-bemorii-covid-19-dar-dushanbe-marakai-emkunii-a-ol-bar-ziddi-bemorii-koronavirus-77-i-ro-gardid/}}&lt;/ref&gt;

== [[июл]]и [[соли 2021]] ==
* [[28 июл]]и [[соли 2021]] Шаби [[26 июл]] и [[соли 2021]] ширкати ҳавопаймоии &quot;Turkish Airlines&quot;, 1,5 миллион воя ваксинаи &quot;Moderna&quot;- ро аз Амрико ба Душанбе интиқол дод. Ваксинаҳо ба Тоҷикистон дар доираи барномаи COVAX ворид карда шуданд, ки тибқи он ҷумҳурӣ дар моҳи марти соли равон бо истифода аз маблағҳое, ​​ки аз ҷониби ҳукумати ИМА низ қисман дода шудааст, 192,000 воя ваксинаи &quot;AstraZeneca&quot; гирифтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20210728/tojikiston-vaksinzan-moderna-oghoz-1041238901.html|title= Дар Тоҷикистон ваксинзанӣ бо &quot;Moderna&quot; оғоз шуд|author=|website=sputnik-tj.com|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-07-28}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;covid.tj дар рӯзи 21.07.2021&quot;&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 21.07.2021 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[21 июл]] Омори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]]: Теъдоди умумии маризони коронавирус дар Тоҷикистон ба '''14228 ''' баробар шуд, ки аз ин миён '''13 801''' бемор комилан сиҳат ёфтаанд ва теъдоди қурбониён аз коронавирус  ба '''114''' нафар баробар шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20210721/afzoish-marg-giriftor-koronavirus-tojikiston-1041036982.html|title= Афзоиши маргу гирифторӣ ба коронавирус дар Тоҷикистон|author=|website=sputnik-tj.com|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-07-21}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;covid.tj дар рӯзи 21.07.2021&quot;/&gt;
* [[21 июл]]и [[соли 2021]]  Хабаргузории Trend бо истинод ба Azerbaijan Airlines хабар додааст, ки Тоҷикистон аз Озарбойҷон 40 ҳазор вояи доруи англисӣ-шведӣ барои коронавируси ваксинаи AstraZeneca гирифт.; Тоҷикистон интизори қабули ваксинаи коронавирус аз чанд кишвари дигар аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20210721/kishvar-tojikiston-vaksina-koronavirus-1041037142.html|title= Боз як кишвари дигар ба Тоҷикистон ваксинаи коронавирус медиҳад|author=|website=sputnik-tj.com|date=|publisher= sputnik-tj.com|lang=tg|accessdate=2020-07-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[19 июн]] Ҳайати олимпии Тоҷикистон иборат аз 10 варзишгар аз рӯи чор намуди варзиш дар Бозиҳои олимпии Токио-2020 ширкат мекунанд: Усмонов Баҳодур, Негматуллоев Шаббос, Зуҳуров Сиёвуш (бокс), Маҳмадбеков Сомон, Муродов Акмал, Устопириён Комроншоҳ, Раҳимов Темур (ҷудо), Аҳмадиев Илдар (варзиши сабук), Тюрина Анастасия ва Ишанов Олимҷон (шиноварӣ).  гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varzishtv.tj/tj/news/temur-ra-imov-parchambardori-ayati-olimpii-to-ikiston/|title= Темур Раҳимов – парчамбардори ҳайати олимпии Тоҷикистон|author=|website=varzishtv.tj |date=|publisher=varzishtv.tj |lang=tg|accessdate=2020-06-11}}&lt;/ref&gt;.

== [[июн]]и  [[соли 2021]] ==
* [[25 июн]] Барандагони Ҷоизаҳои адабии ба номи Айнӣ ва Турсунзода дар соли 2021 муайян шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/06/barandagoni-oiza-oi-adabii-ba-nomi-ajn-va-tursunzoda-muajyan-shudand/|title=Барандагони Ҷоизаҳои адабии ба номи Айнӣ ва Турсунзода  муайян шуданд.|author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-25|archivedate=2021-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210625180934/https://khovar.tj/2021/06/barandagoni-oiza-oi-adabii-ba-nomi-ajn-va-tursunzoda-muajyan-shudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[16 июн]] Омори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 308''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''13 218''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 16.06.2021 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[12 июн]] [[11 июн]]и [[соли 2021]] Чемпионати '''ЕВРО-2020''' оид ба футбол оғоз гардид./Бо бозӣ байни дастаҳои [[Туркия]] ва [[Италия]] дар гурӯҳи &quot;А&quot; рақобатҳои деринтизори Евро-2020 оғоз шуданд. Натиҷаи бозӣ: Туркия — Италия — 0:3 (0:0)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ftv.tj/news/4563-evro-2020-bo-avtogol-ooz-gardid.html|title= ЕВРО-2020 бо автогол оғоз гардид|author=|website=ftv.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-12}}&lt;/ref&gt;.
* [[11 июн]] Ҷудокори (дзюдо) маъруфи Тоҷикистон [[Комроншоҳи Устопириён]], ки дар вазни - 90кг баромад мекунад, соҳиби роҳхат ба Бозиҳои олимпии Токио-2020 гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/06/fbxdfmuborak-bod-komronsho-ustopiriyon-ba-bozi-oi-olimpii-tokio-2020-ro-hat-girift/|title=МУБОРАК БОД! Комроншоҳ Устопириён ба Бозиҳои олимпии Токио-2020 роҳхат гирифт|author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-06-11|archivedate=2021-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624200354/https://khovar.tj/2021/06/fbxdfmuborak-bod-komronsho-ustopiriyon-ba-bozi-oi-olimpii-tokio-2020-ro-hat-girift/}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 июн]] Миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд. Дар доираи сафари расмии Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев дар Тоҷикистон дар маҷмӯъ 36 ҳуҷҷат ба имзо расид.&lt;ref&gt;[https://tvt.tj/miyoni-tochikiston-va-uzbekiston-sanadkhoi-navi-khamkori-ba-imzo-rasidand 10.06.2021]&lt;/ref&gt;
* [[7 июн]] Варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё оид ба самбо миёни наврасон, ҷавонон ва калонсолон, ки 4-6 июни соли равон  дар шаҳри Тошканди Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор шуд, сазовори  22 медал – 4 тило, 9 нуқра, 9 биринҷӣ шуданд.&lt;ref&gt;[https://tvt.tj/sambochiyoni-tochik-dar-chempionati-osiyo-miyoni-navrason-chavonon-va-kalonsolon-dar-toshkand-4 07.06.2021]&lt;/ref&gt;
* [[3 июн]] Дар ҷараёни мулоқоту музокироти сатҳи олӣ - Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо Сарвазири Ҷумҳурии Исломии Покистон Имрон Хон,  ҳолати кунунӣ ва дурнамои робитаҳои кишварҳо, инчунин, масъалаҳои умдаи минтақавӣ ва байналмилалӣ баррасӣ карда шуд.&lt;ref&gt;[https://tvt.tj/charayon-va-natichakhoi-mulokotu-muzokiroti-satkhi-olii-tochikistonu-pokiston 03.06.2021]&lt;/ref&gt;

== [[май]]и [[соли 2021]] ==
* [[28 май]] Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи зиёд намудани андозаи нафақаҳои гурӯҳҳои алоҳидаи нафақагирон (аз 1 сентябри соли 2021), ки ба онҳо нафақа аз рӯи маъюбӣ таъйин ва пардохт мегардад.&lt;ref&gt;[https://tvt.tj/farmoni-prezidenti-chumkhurii-tochikiston-dar-borai-ziyod-namudani-andozai-nafakakhoi-gurukhkhoi 28.05.2021]&lt;/ref&gt;
* [[20 май]] Мамнуъгоҳи табиии «[[Бешаи палангон]]», воқеъ дар ҷануби Тоҷикистон  ба рӯйхати [[Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО]] дар меҳвари мулоқоти Раиси Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати  Ҷумҳурии Тоҷикистон Баҳодур Шерализода бо мудири Дафтари минтақавии ЮНЕСКО дар Алмаато хонум Криста Пиккат қарор гирифт.&lt;ref&gt;[https://tvt.tj/beshai-palangon-ba-ruyhati-merosi-chakhonii-yunesko-vorid-karda-meshavad 20.05.2021]&lt;/ref&gt;

== [[апрел]]и [[соли 2021]] ==
* [[30 апрел]] Омори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 308''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''13 218''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 30.04.2021 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[30 апрел]] Дар суҳбати телефонии сарони давлатҳои [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] ба мувофиқа расиданд, ки ба таври фаврӣ рӯзи [[1 май]]и [[соли 2021]] ҷаласаи Комиссияҳои байниҳукуматии ҷонибҳоро оид ба делимитсия ва демаркатсия дар шаҳри [[Баткен]]и [[Ҷумҳурии Қирғизистон]] доир намоянд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/04/88prezident-oi-to-ikiston-va-ir-iziston-vaz-dar-marzro-barras-namudand/|title=Президентҳои Тоҷикистон ва Қирғизистон вазъ дар марзро баррасӣ намуданд|author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-30|archivedate=2021-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210430171759/https://khovar.tj/2021/04/88prezident-oi-to-ikiston-va-ir-iziston-vaz-dar-marzro-barras-namudand/}}&lt;/ref&gt;.
* [[28 апрел]] Муноқишаи байни шаҳрвандони Тоҷикистон ва Қирғизистон [[28 апрел]]и [[соли 2021]], соати 16:00 дар мавзеи нуқтаи обтақсимкунии “Головной”, воқеъ дар болои дарёи Исфара ва ҳудуди деҳаи Хоҷаи Аълои [[ҷамоати Чоркӯҳ]]и шаҳри [[Исфара]] дар натиҷаи амалҳои иғвоангезонаи шаҳрвандони Ҷумҳурии Қирғизистон ва сангпартоии онҳо ҷониби шаҳрвандони Тоҷикистон сар зад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/04/markazi-matbuoti-shun-oi-sar-adii-kdam-t-habar-medi-ad-6/|title=Маркази матбуоти Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ ҶТ хабар медиҳад|author=|website=khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2020-04-28|archivedate=2021-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210430170854/https://khovar.tj/2021/04/markazi-matbuoti-shun-oi-sar-adii-kdam-t-habar-medi-ad-6/}}&lt;/ref&gt;. Муноқишаи номбурда 29 апрел давом кардааст. Бар асари тирпаронии шаҳрвандони ду ҷониб ҷароҳатҳои гуногуни ҷисмонӣ расонида шудаанд. 
* [[20 апрел]] Омори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 308''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''13 218''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 20.04.2021 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
* [[8 апрел]] Моҳи шарифи [[Рамазон]] ([[соли 2021]]) дар [[Тоҷикистон]] [[13 апрел]] оғоз мешавад. Дар ин бора ба [[АМИТ «Ховар»]] аз Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон хабар доданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2021/04/sanai-o-ozi-mo-i-sharifi-ramazon-dar-to-ikiston-muajyan-shud/ |title=Санаи оғози моҳи шарифи Рамазон дар Тоҷикистон муайян шуд. /khovar.tj/ 8.04.2021 |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221127184411/https://khovar.tj/2021/04/sanai-o-ozi-mo-i-sharifi-ramazon-dar-to-ikiston-muajyan-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[7 апрел]] Мавқеи Тоҷикистон дар раддабандии нави ФИФА муайян шуд. Дастаи  мунтахаби Тоҷикистон бо касби 1151.1 имтиёз дар зинаи 121-ум боқӣ монд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2021/04/mav-ei-to-ikiston-dar-raddabandii-navi-fifa-muajyan-shud/ |title=Мавқеи Тоҷикистон дар раддабандии нави ФИФА муайян шуд. /khovar.tj/ 8.04.2021 |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221127184405/https://khovar.tj/2021/04/mav-ei-to-ikiston-dar-raddabandii-navi-fifa-muajyan-shud/ }}&lt;/ref&gt;
* [[5 апрел]] Навори видеоии [[Манижа Сангин]] ба суруди [[Russian Woman]] («Зани рус»), ки бо он [[Русия]]ро дар 65-умин озмуни байналмилалии «[[Озмуни Евровижн|Евровижн-2021]]» дар [[Роттердам]]и [[Нидерландия]] муаррифӣ карда буд, дар шабакаи расмии озмун, дар [[YouTube]] миёни 39 клипи иштирокчиёни намоиши [[соли 2021]] беш аз 6,7 миллион тамошобин пайдо карда, дар байни онҳо машҳуртарин шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2021/04/navori-videoii-manizha-dar-shabakai-evrovidenie-miyoni-ishtirokchiyoni-soli-2021-az-ama-mash-urtarin-shud/|title=«Навори видеоии Манижа дар шабакаи «Евровидение» миёни иштирокчиёни соли 2021 аз ҳама бештар машҳур шуд|author=|website=www.khovar.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-08|archivedate=2021-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210501011401/https://khovar.tj/2021/04/navori-videoii-manizha-dar-shabakai-evrovidenie-miyoni-ishtirokchiyoni-soli-2021-az-ama-mash-urtarin-shud/}}&lt;/ref&gt;

== [[Март]]и [[соли 2021]]  ==
* [[27 март]] Ситоди ҷумҳуриявӣ барои баргузор намудани тӯйи домодию арусӣ бо иштироки то сад нафар бо риоя намудани чораҳои беҳдоштӣ ва зиддиэпидемикӣ иҷозат дод &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2021/03/sitodi-um-uriyav-baroi-barguzor-namudani-t-ji-domodiyu-arus-bo-ishtiroki-to-sad-nafar-bo-rioya-namudani-chora-oi-be-dosht-va-ziddiepidemik-i-ozat-dod/ |title=Ситоди ҷумҳуриявӣ барои баргузор намудани тӯйи домодию арусӣ бо иштироки то сад нафар бо риоя намудани чораҳои беҳдоштӣ ва зиддиэпидемикӣ иҷозат дод  /khovar.tj/ 27.03.2021 |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221127184429/https://khovar.tj/2021/03/sitodi-um-uriyav-baroi-barguzor-namudani-t-ji-domodiyu-arus-bo-ishtiroki-to-sad-nafar-bo-rioya-namudani-chora-oi-be-dosht-va-ziddiepidemik-i-ozat-dod/ }}&lt;/ref&gt;
* [[21 март]]  [[Ҷозеф Байден]] ба [[Эмомалӣ Раҳмон]]: «Соли ҷорӣ ИМА ва Тоҷикистон 30-солагии шарикӣ ва ҳамкориро ҷашн мегиранд»&lt;ref&gt;[http://tvt.tj/chozef-bayden-ba-emomali-rakhmon-soli-chori-ima-va-tochikiston-30-solagii-shariki-va-khamkoriro/Ҷозеф Байден ба Эмомалӣ Раҳмон: «Соли ҷорӣ ИМА ва Тоҷикистон 30-солагии шарикӣ ва ҳамкориро ҷашн мегиранд» /tvt.tj/21.03.2021]&lt;/ref&gt;
* [[9 март]] Нахустин ваксинаи ширкати британиягии Оксфорд «AstraZeneca», ки тибқи иҷозатномаи он дар «Пажӯҳишгоҳи зардобаҳои Ҳиндустон» (Srum Institute of India) истеҳсол шудааст,аз ҷониби [[Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ]] (COVAX) ба Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷудо гардид, аз [[Деҳлӣ]] ба Душанбе интиқол дода шуд.&lt;ref&gt;[http://tvt.tj/covid-19-nahustin-vaksina-bar-ziddi-koronavirus-az-dekhli-ba-dushanbe-intikol-doda-shud/ COVID-19 Нахустин ваксина бар зидди коронавирус аз Деҳлӣ ба Душанбе интиқол дода шуд /tvt.tj/9.03.2021]&lt;/ref&gt;
* [[9 март]] Дар [[ноҳияи Шаҳринав]]  обидаи нави меъморӣ бо номи  «I love Shahrinav» («Ман Шаҳринавро дӯст медорам») насб карда шуд. Лоиҳаи нави меъморӣ дар ҳалқагардиши сари пули Қаратоғ, воқеъ дар шоҳроҳи [[Душанбе]] — [[Турсунзода]] амалӣ гардид.&lt;ref&gt;[http://tvt.tj/dar-shakhrinav-loikhai-navi-memori-i-love-shahrinav-amali-gardid/ Дар Шаҳринав лоиҳаи нави меъморӣ — «I love Shahrinav» амалӣ гардид /tvt.tj/9.03.2021]&lt;/ref&gt;

== [[феврал]]и [[соли 2021]] ==
* [[27 феврал]] Омори сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 308''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''13 218''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 27.02.2021 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[26 феврал]] Дар конфронси [[Созмони Милали Муттаҳид]] оид ба савдо ва рушд (UNCTAD) &quot;Ҳисоботи технология ва инноватсия 2021&quot; аз чоп баромад. Аз ҷиҳати омодагӣ ба рушди технологияҳои пешрафта, Тоҷикистон дар байни [[Тимури Шарқӣ]] ва [[Иттиҳоди Қамар]] ҷойгир аст ва дар байни 158 кишвари дар рейтинг зикршуда ҷои 143-ро ишғол мекунад. Аз кишварҳои [[ИДМ]] [[Русия]] дар ҷои 27, [[Беларус]] дар ҷои 59, [[Қазоқистон]] дар ҷои 62, [[Арманистон]] дар ҷои 83, [[Озарбойҷон]] дар ҷои 100, [[Қирғизистон]] дар ҷои 115 мебошанд.&lt;ref&gt;[http://avesta.tj/2021/02/26/tadzhikistan-okazalsya-v-kontse-rejtinga-po-gotovnosti-k-razvitiyu-novyh-tehnologij/ Таджикистан оказался в конце рейтинга по готовности к развитию новых технологий /avesta.tj/2021/02/26/]&lt;/ref&gt; 
* [[26 феврал]]  Пас аз натиҷаҳои соли гузашта, Тоҷикистон ҳаҷми қарзи хориҷии худро зиёд кард. Дар аввали моҳи январи соли 2021 ин рақам 3,2 миллиард доллар буд. Бояд қайд кард, ки ин 43,8 фоизи маҷмӯи маҳсулоти дохилии ҷумҳурӣ (ММД)-ро ташкил медиҳад. Ҳамин тариқ, барои ҳар як шаҳрванди кишвар 339 доллар рост меояд.&lt;ref&gt;[https://tj.sputniknews.ru/economy/20210226/1032894307/Kazhdyy-zhitel-Tadzhikistana-dolzhen-339-dollarov.html /sputniknews.ru/ 26.02.2021]&lt;/ref&gt;
* [[19 феврал]]  Вазири рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон Завқӣ Завқизода дар нишасти матбуотии солонаи вазорат фаъолияти [[Минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон]]ро баррасӣ намуд. Гуфта шуд, ки то январи соли 2021, ҳамагӣ 72 ширкатҳои саноатӣ номнавис шудаанд. 30 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»]], 25 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»]], 11 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Панҷ»]], 5 субъект дар [[Минтақаи озоди иқтисодии «Ишкошим»]] ва 1 субъект дар Минтақаи озоди иқтисодии “Кулоб”.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ |title=Дар минтақаҳои озоди иқтисодии Тоҷикистон 72 корхона фаъолият мекунанд /halva.tj/ 19.02.2021 |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2021-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513032354/https://halva.tj/tj/news/dar_minta_a_oi_ozodi_i_tisodi_oi_to_ikiston_72_korkhona_faoliyat_mekunand/ }}&lt;/ref&gt;
* [[15 феврал]] Мувофиқи маълумоти БМТ, давоми соли 2020 барориши кортҳои пардохтии бонкӣ ба таври назаррас афзоиш ёфт: шумораи умумии кортҳои аз ҷониби бонкҳои ватанӣ баровардашуда то охири соли 2020 зиёда аз 3,2 миллион ададро ташкил дод. То ҳолати 31 декабри соли 2020 шумораи банкоматҳо ва терминалҳои электронӣ дар Тоҷикистон мутаносибан,  ба 1281 ва 5710 адад расидааст. Шумораи банкоматҳо давоми соли 2020 ба миқдори 403 адад ва шумораи терминалҳои электронӣ — 362 адад зиёд шудааст.&lt;ref&gt;[https://khovar.tj/2021/02/dar-to-ikiston-tedodi-amyon-oi-elektron-ta-riban-5-marotiba-afzoish-yoftaast/Дар Тоҷикистон теъдоди ҳамёнҳои электронӣ * тақрибан 5 маротиба афзоиш ёфтааст /khovar.tj/ 15.02.2021]{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[4 феврал]] Дар Тоҷикистон шумораи гӯсфандони кӯҳӣ ([[архар]] ё «Марко Поло») ба беш аз 26 ҳазору 480 сар расидааст. Тибқи маълумоти Кумитаи ҳифзи муҳити зист, саршумораи [[бузи пармашох|бузҳои пармашох]]  беш аз 2,7 ҳазор сар, [[гавазни бухороӣ]] — аз 500 то 520 сар, [[бабри барфӣ|бабрҳои барфӣ]] то 300-350 сар ва [[хирси бӯр|хирсҳои бӯр]] — то 800 сар зиёд шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2021/02/fafyadar-to-ikiston-shumorai-ajvonoti-nodir-afzoish-meyobad/ |title=Дар Тоҷикистон шумораи ҳайвоноти нодир афзоиш меёбад /khovar.tj/ 4.02.2021 |accessdate=2022-11-04 |archivedate=2022-11-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221127184423/https://khovar.tj/2021/02/fafyadar-to-ikiston-shumorai-ajvonoti-nodir-afzoish-meyobad/ }}&lt;/ref&gt;

== [[январ]]и [[соли 2021]] ==
* [[14 январ]] Шумораи умумии сироятёфтагон аз [[Дунёгирии COVID-19|COVID-19]] дар Тоҷикистон '''13 308''' нафарро ташкил медиҳад. Теъдоди шифо ёфтагон ба '''13 218''' нафар ва теъдоди фавтидагон аз коронавирус дар ҷумҳурӣ ба '''90''' нафар расид&lt;ref&gt;[https://covid.tj/ covid.tj дар рӯзи 14.01.2021 ]{{Пайванди мурда|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|2}}

[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XXI]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 2020-ум]]
[[Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2021]]</text>
      <sha1>3z4tjoyge77aye2anzhprn0pg2tu9sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муҳаббат Сатторӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302121</id>
    <revision>
      <id>1488166</id>
      <parentid>1422462</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="j9hh885c3jf3jqw9i3ksm24wpw7fvq1" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Муҳаббат Сатторӣ''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[ҳунарпешаи театр]] ва [[коргардони филм]]. Аълочии кинематографияи Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Муҳаббат Сатторӣ 1-уми январи соли 1967 дар ноҳияи Фархор ба дунё омадаааст. Соли 1988 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро хатм карда, дар Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ ҳунар озмуда, дар чандин намоишнома нақши хурду калон бозидааст&lt;ref&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;.

Ӯ яке аз коргардонҳои «[[Тоҷикфилм]]» ва директори ширкати филмбардории «Суҳайл-Синамо» мебошад.

== Филмҳо ==

=== Коргардонӣ ===
* 2007 — «Пайванди шикаста»
* 2008 — «Падруду пайғом»
* 2009 — «Афсонаи хоб»
* 2011 — «Заррандуд»
* 2014 — «[[Як ҷаҳон аз ману ту (филм)|Як ҷаҳон аз ману ту]]»
* 2016 — «Маро бубахш» (соли 2016)
* 2019 — «Кохи нур»
* 2019 — «90 соли кинои тоҷик»
* 2019 — «Рақси зиндагӣ»

=== Таҳиякунандагӣ ===
* 2017 — «Бархез модар»

== Даргузашт ==
Муҳаббат Сатторӣ 24 августи соли 2023 дар синни 56-солагӣ дар Душанбе аз олам чашм пӯшид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/24/tar%d2%93ibgari-far%d2%b3angi-mill%d3%a3-bud-darguzashti-korgardoni-to%d2%b7ik-mu%d2%b3abbat-sattor%d3%a3/|title=“Тарғибгари фарҳанги миллӣ буд”. Даргузашти коргардони тоҷик Муҳаббат Сатторӣ|website=asiaplus.news|date=2023-08-24|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-01-04}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон ва Аълочии кинематографияи Тоҷикистон буда, ҳамчунин Корманди шоистаи Тоҷикистон аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://javonon.tj/news/culture/durakhshi-sitorai-noayen-dar-samoi-sinamo/|title=ДУРАХШИ “СИТОРАИ НОАЁН” ДАР САМОИ СИНАМО|website=javonon.tj|accessdate=2022-11-09|archivedate=2022-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220602011626/http://javonon.tj/news/culture/durakhshi-sitorai-noayen-dar-samoi-sinamo/}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Занон-коргардонҳои синамои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргардонҳои киностудияи “Тоҷикфилм”]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>j9hh885c3jf3jqw9i3ksm24wpw7fvq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаҳноз Комилзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302286</id>
    <revision>
      <id>1487963</id>
      <parentid>1471118</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9197" sha1="2g5ygwx1zc9fmf3q8519rjuim57ux8m" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Шаҳноз Комилзода''' (''Комилзщда Шаҳнози Аҳмадшоҳ''; {{ВД-Дебоча}}) — {{рӯзноманигор}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2022/09/65i-odna-v-pole-voin-eto-o-shahnoze-komilzoda-pohozhej-na-glavnuyu-geroinyu-odnoimennogo-amerikanskogo-filma/|title=И ОДНА В ПОЛЕ ВОИН. Это о Шахноз Комилзода, похожей на главную героиню одноименного американского фильма|publisher=НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru|accessdate=2022-11-15|archivedate=2022-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221115122010/https://khovar.tj/rus/2022/09/65i-odna-v-pole-voin-eto-o-shahnoze-komilzoda-pohozhej-na-glavnuyu-geroinyu-odnoimennogo-amerikanskogo-filma/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2016/03/09/global-voices-opredelila-6-samyh-populyarnyh-v-facebook-tadzhikskih-zhenshhin/|title=Global Voices определила 6 самых популярных в Facebook таджикских женщин|website=asiaplus.news|date=2016-03-09|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-11-15}}&lt;/ref&gt;, блогнавис ва фаъоли маданӣ. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (аз 2012).

== Зиндагинома ==
Шаҳноз Комилзода 1 январи соли 1982 дар шаҳри Душанбе хонаводаи рӯзноманигор [[Аҳмадшоҳ Комилзода]] ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/working-women-trying-to-balance-office-and-family-lives/24922075.html|title=Шаҳноз Комилзода: Кор ва оила дар ду паллаи тарозу|author=Барот Юсуфӣ|website=Радиои Озодӣ|date=2013-03-07|lang=tg|accessdate=2022-11-15}}&lt;/ref&gt;. Як муддат, бино бар нооромиҳои [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]], Шаҳноз ва хонаводаи онҳо дар солҳои 1995—1997 ба Эрон кӯч бастанд. Ӯ дар соли 1998 аз дабиристон фориғуттаҳсил шуд. Ва дар ҳамон сол вориди факултети таърих, бахши равобити байнулмилали [[Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон]] шуд ва дар соли 2003 бо мадраки диплумосӣ аз он фориғуттаҳсил шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajikdiplomat.wordpress.com/%d0%b2%d1%8b%d0%bf%d1%83%d1%81%d0%ba%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%b8-graduates/|title=Выпускники / Graduates|website=THE NEW GENERATION OF TAJIK DIPLOMACY|date=2012-03-12|lang=en|accessdate=2022-11-15}}&lt;/ref&gt;.

Шаҳноз иштирокдори омӯзишҳои чандрасонаӣ,  рӯзноманигории ҳирфаӣ ва мудирияти равобити умумӣ дар Вашингтон (2003), Теҳрон (2007), Маскав (2012), Сочи (2013), Душанбе (2015), Алматӣ (2015), Маскав (2017) мебошад. 

== Хонавода ==
Шаҳноз Комилзода дар соли 2003 бо Баҳрин Қаноъат (набераи [[Мӯъмин Қаноат|Мӯъмин Қаноъат]]) издивоҷ кард, ки ҳосили ин издивоҷ ду фарзанд — як писару як духтар бо номҳои Сурӯш ва Мумтоз Баҳрин ҳастанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dialog.tj/news/kogda-sryvaetsya-otdykh-iz-za-oshibki-v-dokumente|title=Когда срывается отдых из-за ошибки в документе|author=Диалог|website=www.dialog.tj|date=2016-04-29|lang=ru|accessdate=2022-11-15|archivedate=2022-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221115140008/https://www.dialog.tj/news/kogda-sryvaetsya-otdykh-iz-za-oshibki-v-dokumente}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/womens-day-working-mothers/24921988.html|title='It's Really Hard': Working Mothers Talk, From Tajikistan To Czech Republic|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|lang=en|accessdate=2022-11-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20200606/Musibat-dar-khonavodai-Mumin-kanoat-naberai-42-solaash-jaoni-foniro-padrud-guft-1031373628.html|title=Мусибат дар хонаводаи Мӯъмин Қаноат: набераи 42 - солааш ҷаҳони фониро падруд гуфт|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2020-06-06|lang=tg|accessdate=2022-11-15}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
Соли 1999, зимни таҳсил аз тарафи Донишгоҳ ӯро барои таҷрибаомӯзӣ ба маркази матбуоти Вазорати умури хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон равон карданд, ки баъдан дар онҷо аз сентябри 2001 то декабри 2002 ба унвони рӯзноманигор ва мутарҷим кор кард. Ҳамзамон бо таҳсил, аз декабри 2000 то сентябри 2001 дар шабакаи телевизиюнии давлатии «[[ТВТ]]» ба унвони сармуҳаррири барномаҳои ҷавонон машғул ба кор шуд.  Аз декабри 2002 то июли 2008 ба унвони рӯзноманигор, раиси «Родию Фардо» кор мекард. Пас аз фориғуттаҳсилӣ аз донишгоҳ, ҳамзамон бо «Родию Фардо» аз январи 2005 то сентябри 2006 ба унвони сухангӯ дар созмони ғайридавлатии «Модар» машғул ба кор шуд. Аз 4 сентябри 2006 ба унвони муовини сармуҳаррири барномаҳои фарҳангӣ-тафреҳии «[[ТВ Баҳористон]]» фаъолият кард. Аз январи 2008 то феврали 2009 ба унвони рӯзноманигори маҷаллаи «Бонувони Тоҷикистон» ва ҳамзамон аз июли 2008 то июни 2009 ба унвони котиби масъули замимаи «Бозаргон»-и ҳафтанома «Миллат» машғул ба кор буд. Аз марти 2010 то ноябр 2011 котиби масъули рӯзномаи «Иқтисод» Институти иқтисодиёти Тоҷикистон буд. Аз ноябри 2011 то январи 2015 ба унвони мудири равобити умумӣ дар ширкати «МегаФон Точикистон», аз январи 2015 то октябри 2017 ба унвони мутахассиси бахши мудирияти C&amp;B кор кардааст. Аз феврали 2018 бо ширкати «55 Group» ва ҳамзамон аз феврали 2019 ба унвони намояндаи расмии ТВ «Iran International» дар Тоҷикистон кор мекунад. Донандаи хуби забонҳои русӣ ва англисӣ (ҳадди васат) мебошад.

=== Синамо ва телевизиюн ===
Филмноманависи филми синамоии «Тақдир» (коргардон Аслам Ёдгоров, 2009)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/tajik/news/2009/08/090814_zm_tajentertainment|title=Барномаи тафреҳии тоҷикӣ, 14 август: Нахустнамоиши филми “Тақдир”|website=www.bbc.com|date=2009-08-14|publisher=BBC Tajik/Persian|lang=tg|accessdate=2022-11-15}}&lt;/ref&gt;, нависанда ва коргардони бисёре аз барномаҳои телевизиюнӣ монанди «Субҳи ҷавонӣ», «Бӯстони Алифбо», «1,2,3,4» ва чандин барномаҳои ҷашнии зинда мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2012);
* Радабандии «Global Voices» дар бахши «Маликаи шабака» (Queen of the Networks) (Who Rule the Roost on Facebook; 2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://globalvoices.org/2016/03/08/six-tajik-mothers-that-rule-the-roost-on-facebook/|title=Six Tajik Mothers Who Rule the Roost on Facebook|author=Annika Milisic-Stanley Art|website=Global Voices|date=2016-03-08|lang=en|accessdate=2022-11-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ru.globalvoices.org/2016/03/13/47337/|title=Шесть матерей из Таджикистана, которые задают тон на Facebook|website=Global Voices по-русски|date=2016-03-13|lang=ru|accessdate=2022-11-16}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=http://mediasavod.tj/ambassador-komilzoda|title=Cафирони саводи расонаӣ дар Тоҷикистон. Шаҳноз Комилзода|website=mediasavod.tj|accessdate=2022-11-15}}
* {{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/women-anniversary-international/24922039.html|title=A Day In The Life Of A Tajik Mother|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|lang=en|accessdate=2022-11-15}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>2g5ygwx1zc9fmf3q8519rjuim57ux8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чилахон Холов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302316</id>
    <revision>
      <id>1488081</id>
      <parentid>1442843</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6937" sha1="rmklmu0t91s4pc7afywj4qljtwk7o57" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|тасвир = Чилахон Холов.jpg
}}
'''Чилахон Холов''' (''Холов Чиллахон Саидович''; [[22 декабр]]и [[1957]], деҳаи [[Кангурт (деҳа, н. Темурмалик)|Кангурт]], [[ноҳияи Совет]] — [[8 феврал]]и [[2023]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]] ва оҳангсози тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] ([[1994]]).

== Зиндагинома ==
Чилахон Холов 22 декабри соли 1957 дар деҳаи Кангурти ноҳияи Совет ба дунё омадааст. Факултаи физикаи Университети давлатии Тоҷикистонро соли 1980 ба хатм кардааст. Дар баробари таҳсил мудом дар маҳфилу шабнишиниҳо овозхонӣ мекард ва узви фаъоли ансамбли «Наврӯз»-и назди донишгоҳ буд. Ахиран муҳаббат ба ҳунару мусиқӣ баъди хатми донишгоҳ ӯро ба Филармонияи давлатии Тоҷикистон овард.

Соли 1986 дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон ансамбли фолклорӣ-этнографии «[[Ганҷина (дастаи ҳунарӣ)|Ганҷина]]» таъсис ёфт, ки роҳбарии онро [[Зафар Нозим]] ба уҳда дошт. Бар асоси озмун ва дарёфти баҳои баланди ҳайати доварон вориди ансамбл шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://javonon.tj/news/politics/chilakhon-kholov-khishti-unar-za-mat-gilash-masuliyat-ast-/|title=Чилахон Холов: “Хишти ҳунар заҳмат, гилаш масъулият аст”|website=javonon.tj|accessdate=2022-11-16|archivedate=2022-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220111064100/http://javonon.tj/news/politics/chilakhon-kholov-khishti-unar-za-mat-gilash-masuliyat-ast-/}}&lt;/ref&gt;. Нахустин сабти Чилахон Холов бадеҳа ё дуэти «Бозубандамро бидеҳ» буд, ки барои ин овозхони он вақт ҷавон шуҳрати саросарӣ овард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ittiloot.com/tj/all/society/46951-chilahon-holov-arro-shudaast-dar-ai-ovozhoni-mabub-duo-kuned-video.html|title=Чилахон Холов ҷарроҳӣ шудааст. дар ҳаққи овозхони маҳбуб дуо кунед|website=Агентии иттилоотии мустақил.  «ҲАМСИНФ»|lang=ru|accessdate=2022-11-16|archivedate=2022-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221116140655/https://ittiloot.com/tj/all/society/46951-chilahon-holov-arro-shudaast-dar-ai-ovozhoni-mabub-duo-kuned-video.html}}&lt;/ref&gt;.

Солҳои 1980—1991 сарояндаи Филармонияи давлатии Точикистон, 1991—2002 роҳбари ансамбли фолклорию этнографии «Ганҷина», 2002—2003 роҳбари бадеии ансамбли давлатии «Фалак», 2003—2005 директори дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радио, аз соли 2005 роҳбари гурӯҳи эҷодии ТВ Сафина, 2015—2017 директори &quot;Кохи Ҷомӣ&quot;, муаллими дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cccp.tj/tj/farhang/item/5655-30-surud-dar-5-sol.html|title=30 суруд дар 5 сол - СССР - Мо метавонем!|author=Умари Шерхон|website=cccp.tj|date=2019-01-06|publisher=Рӯномаи СССР|accessdate=2023-02-08|archivedate=2019-09-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190917200101/http://www.cccp.tj/tj/farhang/item/5655-30-surud-dar-5-sol.html}}&lt;/ref&gt;.

== Сурудаҳо ==
Солҳои аввал бештар ба таронаҳои халқӣ таваҷҷӯҳ намуда, «Кадудона», «Фалак», «Қошуқтарош», «Хамида мӯи сиёҳ» барин сурудҳои дилнишинро ба хидмат овард. Минбаъд ба ашъори шуарои пешину муосир муроҷиат намуд, дар ҳавои оҳангҳои хеш «Тарки соғар», «Рӯи ту», «Муборак бошад», «Ёди Ватан», «Шаби борон», «Сад умед», «Бачагӣ», «Омад хазон», «Саломат мекунам» барин сурудҳо эҷод кард, ки писанди умум афтоданд.

Ба Ҳиндустон, Ироқ, Голландия, Русия, Фаронса ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст.

== Беморӣ ва даргузашт ==
Чилахон Холов пас аз бемории тӯлонӣ шаби 8 феврали 2023 дар сини 66-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-02-08|author=|date=2023-02-08|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Даргузашти ҳунарманди шинохта Чилахон Холов|url=https://www.ozodi.org/a/32261264.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/02/08/darguzashti-%d2%b3unarpeshai-shoistai-to%d2%b7ikiston-chillahon-holov/|title=Даргузашти Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Чиллахон Холов|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2023-02-08|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;. Чиллахон Холов аз чанд моҳи ахир аз беморӣ ранҷ мебурд ва тақрибан як сол пеш аз даргузашташ ӯро ҷарроҳии гурда ҳам карда буданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20230208/hunarmand-shinokhta-tojik-chilakhon-kholov-darguzasht-1054768897.html|title=Ҳунарманди шинохта тоҷик Чилахон Холов даргузашт|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2023-02-08|lang=tg|accessdate=2023-02-08}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* Холов Чилахон Саидович // Кӯлоб. Энсиклопедия. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2006. — С. 548. — 640 с. — ISBN 5-89870-071-4.

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rmklmu0t91s4pc7afywj4qljtwk7o57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бонки байналмилалии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302566</id>
    <revision>
      <id>1488124</id>
      <parentid>1442001</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3629" sha1="8dsgpr6a4umgnnchg585zgo3jfvf3nu" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи бонк
| номи бонк          = Бонки байналмилалии Тоҷикистон
| логотипи бонк      = 
| шакли шахси ҳуқуқӣ = [[Ҷамъияти саҳомии пӯшида]]
| иҷозатнома         = 
| фаъолият           = Бонки умумӣ
| соли таъсис        = [[2014]]
| номҳои пешина      = 
| макон              = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}: [[Душанбе]]
| афроди калидӣ      = 
| соҳа               = 
| сармояи аввалия    = 
| сармояи худӣ       = 
| дороиҳо            = 
| фоидаи холис       = 
| шумораи кормандон  = 
| аудитор            = 
| сарчашмаҳо         = 
| вебгоҳ             = {{URL|http://www.ibt.tj/}}
}}
'''Бонки байналмилалии Тоҷикистон''' ({{lang-ru|Международный банк Таджикистана}}, номи пурра '''Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи «Бонки байналмилалии Тоҷикистон»'''; пешина '''ҶДММ ТАҚХ «Стандарт финанс»''') — яке аз бонкҳои [[Тоҷикистон]].

== Таърих ==
ҶДММ ТАҚХ «Стандарт финанс» иҷозатномаи БМТ № 0000027-ро дар моҳи апрели соли 2014 дарёфт намудааст. Ҳангоми таъсис додани ташкилот роҳбарият ва саҳмдорон дар назди худ ҳадаф гузошта буданд, ки воситаҳои молиявии худ ва шариконро барои маблағгузории муассисаҳои хурд ва ҳамчунин рушди қарздиҳии истеъмолӣ ҷалб намоянд.

Таваҷҷуҳи хос дар ин ҳолат ба қарзҳо барои таҳсилот ва қарзҳо ҷиҳати беҳсозии шароити зиндагӣ дода мешавад. Дар ин маврид стратегияи ташкилот меъёрҳои нисбатан паст барои фоизҳо ва муҳлатҳои нисбатан дарози пардохти қарзҳоро дар назар дорад.

29 феврали соли 2016 ҶДММ ТАҚХ «Стандарт финанс» иҷозатномаи БМТ № 0000060 — ро дарёфт намуда, ба ҶСП «Бонки байналмилалии Тоҷикистон» табдил ёфт.

Дар 22 июли 2025 [[Mastercard]] дар ҳамкорӣ бо Бонки байналмилалии Тоҷикистон кортҳои нави Mastercard Platinum ва Mastercard World Elite-ро муаррифӣ намуд. Онҳо барои истифода дар пардохтҳои байналмилалӣ пешбинӣ шуда, инчунин дорои баъзе хизматрасониҳои иловагӣ, аз ҷумла дастрасӣ ба Lounge Key ва хидматҳои Fast Track мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/07/22/mezhdunarodnyj-bank-tadzhikistana-predstavlyaet-premialnye-karty-mastercard/|title=Международный банк Таджикистана представляет премиальные карты Mastercard|website=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-09-06}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{сайти расмӣ|http://www.ibt.tj}}

{{Бонкҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>8dsgpr6a4umgnnchg585zgo3jfvf3nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андарак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302859</id>
    <revision>
      <id>1487959</id>
      <parentid>1461685</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="dot9fhmo8yvidmlr2t89xc36mlb24q7" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Деҳа
| номи тоҷикӣ = Андарак
| номи аслӣ = Андарак
| кишвар = Қирғизистон
| минтақа = Вилояти Бодканд{{!}}Бодканд
| шакли минтақа = Вилоят
| ноҳия = Ноҳияи Лайлак{{!}}Лайлак
| ҷомеа = Сумбула
| шакли ҷомеа = Округи деҳавӣ
| забони расмӣ = қирғизӣ
| аҳолӣ = 8078
| соли барӯйхатгирӣ = 2020
| ҳайати миллӣ = [[қирғизҳо]] ва [[тоҷикон]]
| ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он
| вақти минтақавӣ = +6
}}'''Андарак''' ({{Lang-ky|Андарак}}) — деҳа дар [[Ноҳияи Лайлак|ноҳияи Лайлаки]] [[вилояти Бодканд]], [[Қирғизистон]]
Дар гузашта қисме аз [[ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ]] буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/11/23/tadzhiksko-kyrgyzskie-pogranichnye-konflikty-kto-na-samom-dele-agressor/|title=Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2022-11-30}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.
Аҳолӣ — 5997 нафар дар соли 2009&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf|title=Перепись населения Киргизии 2009 н|website=web.archive.org|date=2011-08-10|accessdate=2022-11-28|archivedate=2011-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf}}&lt;/ref&gt;, 8078 нафар дар соли 2020&lt;ref&gt;{{cite web|title = Численность населения областей, районов, городов, поселков городского типа, айылных аймаков и айылов (сел) Кыргызской Республики|website = Национальный статистический комитет Кыргызской Республики|url = http://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/|date = 2020|accessdate = 2020-10-19|archive-date = 2020-10-22|archive-url = https://web.archive.org/web/20201022184426/http://stat.kg/ru/statistics/download/operational/825/|deadlink = no}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
{{Ноҳияи Лайлак}}
[[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Лайлак]]</text>
      <sha1>dot9fhmo8yvidmlr2t89xc36mlb24q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алимахмадов, Некруз Давлатбекович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303392</id>
    <revision>
      <id>1487945</id>
      <parentid>1441839</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16168" sha1="hi28knmgep3vdla1zd7al8tfemq408c" xml:space="preserve">{{Футболбоз
| ном = Некруз Алимахмадов
| тасвир = Nekruz Alimakhmadov during the match.jpg
| номи пурра = Некруз Алимахмадов Давлатбекович
| лақаб = 
| таърихи таваллуд = 10.08.1995
| зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
| шаҳрвандӣ = {{TJK}}
| қад = 168
| вазн = 69
| мавқеъ = [[ҳимоятгар (футбол)|ҳимоятгар]]
| бошгоҳи кунунӣ = 
| шумора = 
| бошгоҳҳои ҷавонон = 
| бошгоҳҳо = 
| бошгоҳҳои мураббигарӣ = 
| мунтахаби миллӣ = 
}}

'''Некруз Алимахмадов Давлатбекович''' ({{Забон-тг|Некруз Алимахмадов Давлатбекович}}, [[10 август|10 августи]] [[Соли 1995|1995]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[Футбол|футболбоз]] ва варзишгари тоҷик, футзалбози [[Тими миллии футболи Тоҷикистон|тими миллии Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fft.tj/chempionat-azii-2016-fotoobzor-matcha-tadzhikistan-kitajskij-tajbej-3-3/|title=Чемпионат Азии-2016: фотообзор матча Таджикистан – Китайский Тайбэй – 3:3 – Федерация Футбола Таджикистана|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213030845/https://fft.tj/chempionat-azii-2016-fotoobzor-matcha-tadzhikistan-kitajskij-tajbej-3-3/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/32042628.html|title=Сборная Таджикистана по футзалу в Дубае готовится к Кубку Азии-2022|website=Радио Озоди|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sports.tj/sipar-ustupil-pojtaht-stal-tretim/|title=«Сипар» уступил, «Пойтахт» стал третьим – SPORTS.tj: Новости спорта в Таджикистане, СНГ и мире|lang=en|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://halva.tj/news/tadzhikskiy_futbolist_pereshel_v_kazakhstanskiy_klub/|title=Таджикский футболист перешел в казахстанский клуб|website=halva.tj|lang=ru|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213030850/https://halva.tj/news/tadzhikskiy_futbolist_pereshel_v_kazakhstanskiy_klub/}}&lt;/ref&gt;.

Иштирокчии &quot;Чемпионати Осиё-2016&quot;, барандаи Ҷоми Тоҷикистон 2020&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajsohtmon.tj/ru/news_ru/9709-futzal-sbornaya-tadzhikistana-provela-kontrolnye-vstrechi-protiv-klubov-superligi-kyrgyzstana.html|title=Футзал. Сборная Таджикистана провела контрольные встречи против клубов Суперлиги Кыргызстана|website=Кумитаи меъморӣ ва сохтмони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213030848/https://tajsohtmon.tj/ru/news_ru/9709-futzal-sbornaya-tadzhikistana-provela-kontrolnye-vstrechi-protiv-klubov-superligi-kyrgyzstana.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajikistan24.com/sbornaja-tadzhikistana-po-futzalu-nachala-uchebno-trenirovochnyj-sbor-v-gulistone/|title=Сборная Таджикистана по футзалу начала учебно-тренировочный сбор в Гулистоне|author=Редакция|website=Таджикистан 24|date=2022-09-05|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213030848/https://tajikistan24.com/sbornaja-tadzhikistana-po-futzalu-nachala-uchebno-trenirovochnyj-sbor-v-gulistone/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20220412/tajikistan-futzal-final-kubok-asia-2022-1047577558.html|title=Сборная Таджикистана по футзалу вышла в финал Кубка Азии - 2022|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=20220412T1642+0500|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sports.tj/tadzhikskie-futzalisty-sygrajut-s-klubami-oae-v-ramkah-podgotovki-k-ka-2023/|title=Таджикские футзалисты сыграют с клубами ОАЭ в рамках подготовки к КА-2023 – SPORTS.tj: Новости спорта в Таджикистане, СНГ и мире|lang=en|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;.

== Тарҷумаи ҳол ==
[[Акс:Nekruz_Alimakhmadov_Official.jpg|чап|мини|199x199пкс| Некруз дар рафти чемпионат]]

=== Кӯдакӣ ===
Некрӯз 10 августи соли 1995 дар [[Душанбе|шаҳри Душанбе]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sport.kg/main_news/69379-sbornaja-kyrgyzstana-po-futzalu-pobedila-tadzhikistan-v-tovarischeskom-matche.html|title=Сборная Кыргызстана по футзалу победила Таджикистан в товарищеском матче|website=Ежедневная спортивная газета Кыргызстана Sport.kg|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;, дар оилаи оддии коргар ба дунё омадааст: модараш [[Омӯзгор|муаллими]] [[физика]] ва [[Риёзиёт|математика]] буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20220411/tajikistan-nepal-kubok-asia-2022-1047543799.html|title=Таджикская сборная по футзалу разгромила непальцев на Кубке Азии - 2022|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=20220411T1728+0500|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;. Некрӯз мактаби миёнаи 51 -ро хатм карда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://avesta.tj/2017/04/11/dan-start-novomu-sezonu-professionalnoj-futzalnoj-ligi/|title=Дан старт новому сезону профессиональной футзальной лиги|author=Бахтиёр Мусоев|website=Avesta - информационное агентство|date=2017-04-11|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;, сипас ба Донишгоҳи варзишӣ дохил шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/09/14/soro-kompaniya-stala-obladatelem-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/|title=«Соро компания» стала обладателем Кубка Таджикистана-2020 по футзалу {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/09/10/soro-kompaniya-i-ravshan-razygrayut-kubok-tadzhikistana-2020-po-futzalu/|title=«Соро компания» и «Равшан» разыграют Кубок Таджикистана-2020 по футзалу {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;. Пас аз хатми донишгоҳ ба Донишгоҳи технологӣ ҳамчун барномасоз-иқтисодчӣ дохил шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fft.tj/chempionat-azii-2016-fotoobzor-matcha-tadzhikistan-kitajskij-tajbej-3-3/|title=Чемпионат Азии-2016: фотообзор матча Таджикистан – Китайский Тайбэй – 3:3 – Федерация Футбола Таджикистана|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213030845/https://fft.tj/chempionat-azii-2016-fotoobzor-matcha-tadzhikistan-kitajskij-tajbej-3-3/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://avesta.tj/2019/01/08/futzalisty-tadzhikistana-sygrayut-dva-tovarishheskih-matcha-s-turtsiej/|title=Футзалисты Таджикистана сыграют два товарищеских матча с Турцией|author=Бахтиёр Мусоев|website=Avesta - информационное агентство|date=2019-01-08|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sport.kg/main_news/69379-sbornaja-kyrgyzstana-po-futzalu-pobedila-tadzhikistan-v-tovarischeskom-matche.html|title=Сборная Кыргызстана по футзалу победила Таджикистан в товарищеском матче|website=Ежедневная спортивная газета Кыргызстана Sport.kg|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ ба футболи касбӣ машғул шуданро аз хурдсолӣ оғоз кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fft.tj/tag/nekruz-alimahmadov/|title=Некруз Алимахмадов – Федерация Футбола Таджикистана|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213032400/https://fft.tj/tag/nekruz-alimahmadov/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2019/12/futzal-soro-kompaniya-sravnyala-schet-v-finalnoj-serii-s-siparom/|title=Футзал: «Соро компания» сравняла счет в финальной серии с «Сипаром» {{!}} НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213035911/https://khovar.tj/rus/2019/12/futzal-soro-kompaniya-sravnyala-schet-v-finalnoj-serii-s-siparom/}}&lt;/ref&gt;, бозии аввал дар солҳои донишҷӯӣ буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20170525/tadzhikskiye-futzalisty-uluchshili-svoi-pozitsii-mirovom-reytinge-1022394824.html|title=Таджикские футзалисты поднялись на 71 строчку в мировом рейтинге|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=20170525T1935+0500|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;. Нахустин бозии касбӣ соли 2013 буд, ки Некрӯз дар ҳайати тими миллии Тоҷикистон бозӣ мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20151116/1017508717.html|title=ФФТ: сборная РТ в шаге от выхода на чемпионат Азии-2016 по футзалу|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=20151116T1200+0500|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sports.tj/sipar-obladatel-superkubka-tadzh/|title=«Сипар» – обладатель Суперкубка Таджикистана по футзалу – SPORTS.tj: Новости спорта в Таджикистане, СНГ и мире|lang=en|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2016 дар бозии Чемпионати [[Осиё]] оид ба футзал, ки дар он тими Тоҷикистон бозӣ карда буд - 4:5 ба фоидаи дастаи [[Таиланд|Тайланд]], ки дар Тошканд баргузор шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20160211/1018458441.html|title=Сборная Таджикистана уступила тайским футзалистам|author=Sputnik Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=20160211T1832+0500|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;. Соли 2020 Ҷоми футзали Тоҷикистон-2020 баргузор шуд, ки дар он футзалбозони пойтахт бар тими “Равшан”-и Кӯлоб бо ҳисоби 8:4 пирӯз шуданд, Некрӯз дар ҳайати дастаи “Соро хет-трик кард”&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novosti-tadzhikistana.ru/soro-kompaniya-obladatel-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/|title=«Соро-компания» – обладатель Кубка Таджикистана-2020 по футзалу {{!}} Новости Таджикистана Сегодня|website=novosti-tadzhikistana.ru|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213034708/https://novosti-tadzhikistana.ru/soro-kompaniya-obladatel-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fft.tj/soro-kompaniya-obladatel-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/|title=«Соро компания» – обладатель Кубка Таджикистана-2020 по футзалу – Федерация Футбола Таджикистана|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213034708/https://fft.tj/soro-kompaniya-obladatel-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/}}&lt;/ref&gt;.

== Карера ==

=== Муваффакиятхо ===

* Ҷойи дуюм дар Чемпионати [[Қирғизистон]] (2019)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novosti-tadzhikistana.ru/futzal-sbornaya-tadzhikistana-provela-kontrolnye-vstrechi-protiv-klubov-superligi-kyrgyzstana/|title=Футзал. Сборная Таджикистана провела контрольные встречи против клубов Суперлиги Кыргызстана {{!}} Новости Таджикистана Сегодня|website=novosti-tadzhikistana.ru|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213034712/https://novosti-tadzhikistana.ru/futzal-sbornaya-tadzhikistana-provela-kontrolnye-vstrechi-protiv-klubov-superligi-kyrgyzstana/}}&lt;/ref&gt;
* Чемпиони чоркаратаи Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2020/09/soro-kompaniya-obladatel-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/|title=«Соро компания» – обладатель Кубка Таджикистана-2020 по футзалу {{!}} НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213034717/https://khovar.tj/rus/2020/09/soro-kompaniya-obladatel-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/}}&lt;/ref&gt;
* Барандаи секаратаи Ҷоми Тоҷикистон&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tajikistan24.com/sipar-satal-obladatelem-superkubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/|title=«Сипар» сатал обладателем Суперкубка Таджикистана-2020 по футзалу|author=Редакция|website=Таджикистан 24|date=2020-07-27|lang=ru-RU|accessdate=2022-12-13|archivedate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213034721/https://tajikistan24.com/sipar-satal-obladatelem-superkubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/}}&lt;/ref&gt;

=== Мукофотхо ===

* Барандаи секаратаи Суперҷоми Тоҷикистон&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
* Беҳтарин бозигари Ҷоми Тоҷикистон 2020&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sport.kg/thefootball/futsal/60431-opredelilsja-obladatel-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu.html|title=Определился обладатель Кубка Таджикистана-2020 по футзалу|website=Ежедневная спортивная газета Кыргызстана Sport.kg|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;
* Беҳтарин пивот Тоҷикистон 2020&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://prosports.kg/news/470623-chempionat-tadzhikistana-sipar-chotbaeva-vyigral-pervyi-match-finalnoi-serii|title=Чемпионат Таджикистана: «Сипар» Чотбаева выиграл первый матч финальной серии|website=Prosports.kg|lang=ru|accessdate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;
* Яке аз голзанҳои беҳтарини тими миллии Тоҷикистон

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Футболбозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 10 август]]</text>
      <sha1>hi28knmgep3vdla1zd7al8tfemq408c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инъом Тоҳиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303434</id>
    <revision>
      <id>1487976</id>
      <parentid>1326172</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4074" sha1="37zvt265n12b97aqhkoyupdt54pzedm" xml:space="preserve">{{Олим
|тасвир  = Ином Тоҳиров.jpg
}}
'''Инъом Тоҳиров''' (''Тоҳиров Инъом Ғафурович''; [[1940]], Сталинобод — [[27 ноябр]]и [[2022]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/11/28/skonchalsya-obladatel-pervogo-patenta-v-tadzhikistane-uchenyj-inom-tohirov/|title=Скончался обладатель первого патента в Таджикистане ученый Ином Тохиров|website=asiaplus.news|date=2022-11-28|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2022-12-15}}&lt;/ref&gt;, [[Душанбе]]) — доктори [[илмҳои техникӣ]] (1999). Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон (2001).

== Зиндагинома ==
Соли 1967 Донишкадаи муҳандисии сохтмони Маскавро ба итмом расонда, дар аспирантураи он хондааст. Аз соли 1972 дар [[Донишгоҳи техникии Тоҷикистон|Институти политехникии Тоҷикистон]] ба сифати ассистент, муаллим, дотсент, мудири кафедраи бинокорӣ заҳмат кашидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://web.ttu.tj/tj/department/44|title=Асосҳо, таҳкурсиҳо ва иншооти зеризаминӣ|website=web.ttu.tj|accessdate=2022-12-15}}&lt;/ref&gt;. Солҳои 1981—1991 директори шуъбаи душанбегии Институти умумииттифоқии илмӣ- таҳқиқотии ҳифзи обҳои Кумитаи давлатии ҳифзи табиати СССР буд. Аз соли 1993 вазифаҳои муовин ва муовини аввали директор, директори Маркази миллии патенту иттилооти Тоҷикистонро иҷро кардааст.

Муаллифи беш аз 100 мақолаи илмӣ, аз ҷумла 10 монография, 16 ихтироъу патенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ИДМ мебошад.

== Осор ==

* Современные методы уплотнения и закрепления лессовых просадочных и водонасышнных грунтов в Таджикской ССР. – Д., 1979;
* Аварии зданий и сооружений на лессовых просадочных грунтах в сейсмических условиях Таджикской ССР. – Д., 1989;
* Уплотнение лессовых просадочных грунтов замачиванием и энергией взрывов в сейсмических условиях Центральной Азии. (Теоритические исследования). – Д., 1996;
* Уплотнение лессовых просадочных грунтов замачиванием и энергией взрывов в сейсмических условиях Центральной Азии. (Эксперементальные исследование). Часть 1, 2. – Д., 1998.
* Уплотнение лессовых просадочных грунтов замачиванием и энергией взрывов в сейсмических условиях Центральной Азии. (Практика, рекомендации). – Д., 1998;
* Уплотнение лессовых просадочных грунтов Центральной Азии замачиванием и энергией взрывов: Дисс… доктора тех. наук. – Д., 1999;
* Ихтироъкорони Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Д., 2001 (тоҷикӣ, русӣ, инглисӣ).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони илми тоҷик (асри ХХ-аввали асри ХХI) / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ; Зери таҳрири Сайфидин Назарзода. — Душанбе, 2016. — 720 с.</text>
      <sha1>37zvt265n12b97aqhkoyupdt54pzedm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Всеволод Веселовский</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303600</id>
    <revision>
      <id>1487968</id>
      <parentid>1326769</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4024" sha1="2nx6e4wnq4fvemd0q30sge20l04rw9t" xml:space="preserve">{{Меъмор}}
'''Веселовский Всеволод Глебович''' (1914—2001) — [[меъмор]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/03/23/vsevolod-veselovskij-arhitektor-kotoryj-postroil-v-tadzhikistane-vsyo/|title=Всеволод Веселовский – архитектор, который построил в Таджикистане всё|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2022-12-20}}&lt;/ref&gt;, Меъмори хидматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон (1977), дорандаи Ҷоизаи давлатии ҶШС Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ дар соҳаи адабиёт, санъат ва меъморӣ (ба хотири ҳайкали В. И. Ленин дар собиқ ш. Ленинобод, 1974).

== Зиндагинома ==
Пас аз хатми Институти муҳандисии сохтмони маишии ш. Ленинград (1937) барои кор ба Тоҷикистон фиристода мешавад. Тарҳи куллии шаҳракҳо, совхозҳо, МТС-ҳо ва нахустин колхозҳо дар ҷумҳурӣ, лоиҳаҳои мукаммали ш-ҳои Ленинобод (ҳоло Хуҷанд) ва Қӯрғонтеппа аз ҷумлаи корҳои ӯянд. Дар солҳои 1937-39 ӯ нахустин лоиҳаи генералии Хуҷанд — Ленинобод — Хуҷандро тарҳрезӣ кард, ки дурнамои рушди шаҳрро дар соҳили рости д. Сир муайян месохт. Солҳои 1941-45 дар ҶБВ иштирок намуд. Баъди ҷанг то соли 1957 дар ш-ҳои Ленинград, Вилнюс ва Омск кор кард. Соли 1960 бо дархости Ҳукумати Тоҷикистон ба Душанбе баргашт. Соли 1963 кор бар лоиҳаи генералии Ленинободро идома дод. Дар солҳои 1979-80 аз ҷониби Всеволод Веселовский тарҳи рушди ояндаи ин шаҳр то соли 2005 пешниҳод гардид. Солҳои 1961-80 муовини Раиси Госстройи ҶШС Тоҷикистон, 1962-79 дар чаҳор давра раиси ИМ Тоҷикистон, солҳои 1965, 1970 ва 1975 узви раёсат ва узви садорати ИМ СССР интихоб мешавад. Соли 1962 бо ибтикори Всеволод Веселовский, дастгирии ИМ Тоҷикистон ва Ҳукумати ҷумҳурӣ дар Институти политехникӣ (ҳозира Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи М. С. Осимӣ) шуъбаи меъморӣ кушода шуд.

Всеволод Веселовский муаллифи чандин лоиҳа, аз ҷумла муҷтамаи ДМТ дар ш. Душанбе аст. Солҳои 1946-57 раиси ИМ Литва, 1958-60 сарвари шуъбаи ИМ ИҶШС дар ш. Омск, 1961-76 раиси ИМ Тоҷикистон буд. Дар ш. Вилнюс (1955) ва Душанбе (1965) Хонаи меъморонро таъсис дод. Муаллиф ва шарикмуаллифи чандин китобу мақолаву очерк, аз ҷумла китоби «Архитектура Советского Таджикистана» (ду бор нашр шудааст).

== Ыоизащо ==
Бо орденҳои Ҷанги Ватанӣ (дараҷаи 1), Ситораи Сурх, «Нишони Фахрӣ», грамотаҳои фахрии Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон ва РСС Литва сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Веселовский Всеволод Глебович|3|муаллиф=Р. Муқимов}}</text>
      <sha1>2nx6e4wnq4fvemd0q30sge20l04rw9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шарифи Мисайзод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304102</id>
    <revision>
      <id>1488057</id>
      <parentid>1470066</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7574" sha1="1ie39pakazum0lby299jxddqm2v365o" xml:space="preserve">{{Шахс
 |ном                  = Шарифи Мисайзод
 |номи аслӣ            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               = Шарифи Мисайзод.jpg
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |зодрӯз               = 06.01.1966
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт    = 16.06.2016
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[Тоҷикистон]]
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 
 |пеша                 = {{рӯзноманигор|асри XXI|Тоҷикистон}}, {{шоир|асри XXI|Тоҷикистон|тоҷик}}
 |ҷоизаҳо              = 
 |соядаст              = 
 |вебгоҳ               = 
 |викианбор            = 
}}
'''Шарифи Мисайзод''' (''Шарифи Шайдо''; зод. [[6 январ]]и [[1966]], [[ноҳияи Восеъ]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]] — [[16 июн]]и [[2016]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — {{рӯзноманигор}}, муҷрии барномаҳои радиоӣ, {{шоир}} ва {{нависанда}}&lt;nowiki/&gt;и тоҷик. Узви Иттиҳодияи рӯзноманигорони Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Шарифи Мисайзод 6 январи соли 1966 ба дунё омадааст. Фориғутаҳсили шӯъбаи рӯзноманигории факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]] дар соли 1990 мебошад.

Фаъолияти кориро соли 1992 аз идораи ахбори Радиои Тоҷикистон шурӯъ карда, яке аз масъулин ва ровиёни барномаи маъруфи «Хоки Ватан» буд. Бо ташкил гардидани Радиои «Садои Душанбе» 18 январи соли 1999 то вопасин лаҳзаҳои умр фаъолияти рӯзноманигории худро дар ҳамин радио идома додааст. 

Ӯ аввалин рӯзноманигоре ба шумор мерафт, ки дар радио гузориши мустақими телефониро ба роҳ мондаасту заминагузори он дар Радиои Садои Душанбе мебошад. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/r-znomanigori-shinohta-sharifi-misajzod-az-olam-darguzasht/|title=Рӯзноманигори шинохта Шарифи Мисайзод аз олам даргузашт — АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru-RU|accessdate=2025-06-10}}&lt;/ref&gt;

Шарифи Мисайзод аз даврони донишҷӯӣ бо тахаллуси «Шайдо» шеър менавишт&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://nabzifayzobod.tj/index.php/vokunish/906-shakarguftori-nabzi-fajzobod-az-olam-guzasht|title=Шакаргуфтори “Набзи Файзобод” аз олам гузашт|author=Ҷӯрабек МУЪМИН|website=nabzifayzobod.tj|date=2016-07-21|publisher=[[Набзи Файзобод]]|accessdate=2023-01-06}}&lt;/ref&gt;. Навиштаҳояш дар матбуоти даврӣ нашр шудаанд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Ӯ табъи латиф ҳам дошт ва аз ӯ хушгӯиҳои зиёде ҳам ба ёдгор мондааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/27801764.html|title=Шарифи Мисайзод аз олам чашм пӯшид|website=Радиои Озодӣ|date=2016-06-16|lang=tg|accessdate=2023-01-06}}&lt;/ref&gt;

=== Хонавода ===
Шарифи Мисайзод падари чор фарзанд аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://javonon.tj/news/social/sharif-moro-tark-kard/|title=Шариф моро тарк кард|website=javonon.tj|accessdate=2023-01-06|archivedate=2023-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230106050800/http://javonon.tj/news/social/sharif-moro-tark-kard/}}&lt;/ref&gt;.

== Даргузашт ==
Шарифи Мисайзод субҳи 16 июни 2016 дар синни 50 бар асари бемории қалб дар манзилаш даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=26757|title=Маросими видоъ бо Шарифи Мисайзод (АКС) »|website=Озодагон|date=2016-06-16|accessdate=2023-01-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Шарифи Мисайзод барои хидматҳои шоён бо унвонҳои Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Аълочии матбуоти Тоҷикистон, Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон қадр гардидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://akhbor.com/-p6414-171.htm|title=Ёде аз Шарифи Мисайзод|website=akhbor.com|date=2018-06-16|lang=|accessdate=2023-01-06|archivedate=2023-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230106044645/https://akhbor.com/-p6414-171.htm}}&lt;/ref&gt;.

Дар соли 2014 барои барномаи «Салому алейкум, диёрам!» ҷоизаи беҳтарин радиожурналисти сол дар озмуни «Ҷило»-ро ба даст оварда буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/jilo-2014-/25332204.html|title=Ҷоизаҳои Давлатманду Нигора ва Сиддиқу Фарҳоди Дарё дар &quot;Ҷило-2014&quot;|website=Радиои Озодӣ|date=2014-04-14|lang=tg|accessdate=2023-01-06}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ дар соли 2016 пас аз маргаш барои саҳмаш дар журналистикаи тоҷик бо ҷоизаи Лоҳутӣ қадрдонӣ шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/lohuti-prise-granted-for-tajik-journalists-/28059009.html|title=Иршод Сулаймонӣ, Шарифи Мисайзод... барандагони ҷоизаи Лоҳутӣ. ВИДЕО|author=Хуршеди Ҳамдам, Шодмони Ятим|website=Радиои Озодӣ|date=2016-10-17|lang=tg|accessdate=2023-01-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2016/10/18/zhurnalisti-to%d2%b7ik-pas-az-marg-ba-%d2%b7oizai-lo%d2%b3ut%d3%a3-sazovor-donista-shud/|title=Журналисти тоҷик пас аз марг ба ҷоизаи Лоҳутӣ сазовор дониста шуд|website=asiaplus.news|date=2016-10-18|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2023-01-06}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Осор ==
* Сано ба Ишқ (маҷмӯъаи ашъор), 2012&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

* Аввалу охири ишқ (маҷмӯъаи ашъор ва ёдномаи дӯстон), 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sadoimardum.tj/far-ang/r-namoii-avvalu-ohiri-ish/|title=Рӯнамоии «Аввалу охири ишқ»|author=Ворис|date=202-06-18|publisher=[[Садои мардум]]|lang=|accessdate=2023-01-06|archivedate=2023-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230106045139/https://sadoimardum.tj/far-ang/r-namoii-avvalu-ohiri-ish/}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>1ie39pakazum0lby299jxddqm2v365o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шоҳрух Юнусов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304522</id>
    <revision>
      <id>1487966</id>
      <parentid>1441668</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="0k5k24royhh8422o6mmh2viutpp5l9b" xml:space="preserve">{{Мусиқидон}}
'''Шоҳрух Юнусов''' ([[23 август]]и [[1998]], [[Конибодом]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и уперо, чандзабондон.

== Зиндагинома ==
Шоҳрух Юнусов 23 августи соли 1998 дар оилаи зиёӣ ба дар ҷамоати Пӯлодони Конибодом ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2018/01/11/shohruh-yunusov-nash-chelovek-v-milane/|title=Шохрух Юнусов – наш человек в Милане|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2023-01-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://halva.tj/tj/articles/our_people/to_ikpisare_ki_shu_rati_a_on_dorad_sho_rukh_yunusov_kist/|title=Тоҷикписаре, ки шуҳрати ҷаҳонӣ дорад. Шоҳрух Юнусов кист?|author=Мансур Шоев|website=halva.tj|lang=tg|accessdate=2023-01-17|archivedate=2023-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230117092547/https://halva.tj/tj/articles/our_people/to_ikpisare_ki_shu_rati_a_on_dorad_sho_rukh_yunusov_kist/}}&lt;/ref&gt;. Ӯро асосан падарбузурги муаллимаш тарбия кардааст. Шоҳрух Юнусов то синфи шашум дар мактаби миёнаи №25-и шаҳри Конибодом хонда сипас таҳсилоташро дар Литсейи тоҷикӣ-туркии шаҳри Хуҷанд идома додааст. Вале пас аз се соли таҳсил дар Хуҷанд соли 2014 раисиҷумҳури Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар яке аз консертҳо ҳунари Шоҳрухро дида ӯро барои идомаи таҳсил ба Мактаби байнулмилалии шаҳри Душанбе даъват кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/27408610.html|title=Шоҳрух дар Франкфурт &quot;Шоҳҷоиза&quot; гирифт|website=Радиои Озодӣ|lang=tg|accessdate=2023-01-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20171027/shohruh-yunusov-1023711429.html|title=Шоҳрух Юнусов: раисҷумҳури Тоҷикистон роҳамро ба операи ҷаҳонӣ кушод|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2017-10-27|lang=tg|accessdate=2023-01-17}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Шоҳрух Юнусов дар 12-солагӣ дар озмуни “Sanremo Junior 2010” дар Итолиё сазовори ҷоизаи аввал гардид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/tajik/news/2010/05/100507_zm_tajentertainment|title=Барномаи тафреҳии тоҷикӣ: 7 май|website=www.bbc.com|publisher=BBC Tajik/Persian|lang=tg|accessdate=2023-01-17}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}</text>
      <sha1>0k5k24royhh8422o6mmh2viutpp5l9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dodaho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304685</id>
    <revision>
      <id>1488163</id>
      <parentid>1482972</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2044" sha1="1m4hbnqpwzw12baxi3ep6tnkzon2vb6" xml:space="preserve">{{Вебгоҳ
|ном        = Dodaho
|логотип    = Logo Dodaho.jpg
|url        = https://www.dodaho.tj/
|намо       =
|имзо       =
|тиҷорӣ     = не
|навъ       = ҷустуҷӯгари веб, пойгоҳи додаҳо
|сабтином   = озод
|забонҳо    = русӣ, тоҷикӣ
|макон      = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|молик      = Dodaho
|бунёнгузор = [[Файзуллоҷон Сафаров]]
|оғоз       = [[2022]]
|унвон      = 
|даромад    = 
|суди холис = 
}}
«'''Dodaho'''» ('''Додаҳо''') — сомонаи миллии ҷустуҷӯӣ дар [[Тоҷикистон]].

Сомонаи ҷустории www.dodaho.tj тақрибан 1 корбар истифода мебаранд ва дар манобеъи Додаҳо зиёда аз 500 ҳазор китоби электронӣ, адабиёти дилхоҳ ва бо 35 забони олам маълумоти муфид мавҷуд аст. Аммо айни хол кор накарда истодааст, азбаски Додагихо мусор яъне помойка мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/10/13/it-park-i-%d3%afzbekiston-yak-brauzeri-to%d2%b7ikiro-10-mln-narh-kardaast/|title=“IT Park”-и Ӯзбекистон як браузери тоҷикиро $10 млн нарх кардааст|author=Мазҳаб Ҷумъа|website=asiaplus.news|date=2022-10-13|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-01-24}}&lt;/ref&gt;

Муаллиф ва падидоварӣ сомона [[Файзуллоҷон Сафаров]] аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jom.tj/2022/02/25/search-system/|title=Системаи ҷустории миллиро дар Тоҷикистон кӣ месозад? - JOM|author=[[Фурқати Низом]]|date=2022-02-25|lang=|accessdate=2023-01-23}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Пойгоҳи додаҳо]]
[[Гурӯҳ:Низомҳои ҷустуҷӯӣ]]</text>
      <sha1>1m4hbnqpwzw12baxi3ep6tnkzon2vb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ӯсмакашӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304842</id>
    <revision>
      <id>1488063</id>
      <parentid>1334563</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4419" sha1="9ig4wf6ic2vafidp0dosqophlluauge" xml:space="preserve">'''Ӯсмакашӣ''' — бахше аз ороиши суннатии занони тоҷик.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2019/05/13/%d3%afsma-vositai-d%d3%afstdoshtai-bibi%d2%b3oi-mo-ch%d3%a3-naf%d2%b3o-dorad/|title=Ӯсма - воситаи дӯстдоштаи бибиҳои мо чӣ нафъҳо дорад?|website=asiaplus.news|date=2019-05-13|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-01-27}}&lt;/ref&gt; 

Занону духтарон баргҳои [[Васма|васмаро]] фишурда, оби сабзашро ба абрӯвон ва мӯйи худ мемоланд. Барои кашидан ба чашму абрӯ барги ӯсмаи тахминан 10-25 см-ро истифода мебаранд. Ӯсма кашидан ба чашму абрӯвон хоси занону духтарон аст. Бо фаро расидани фасли баҳор дар палу палчаҳо тухми ӯсма мепошанд. Бо вуҷуди он, ки дар шароити имрӯза маводи фаровон барои рангу бори абрӯвон мавҷуданд, анъанаи ӯсмакашӣ то ҳанӯз чун мероси ниёгон дар миёни занону модарони тоҷик хеле устувор аст. Ӯсма ба абрӯвон тобиши сабзи хокистарранг медиҳад. Дар мавриди мунтазам кашидани ӯсма абрӯвон ба худ ранги сиёҳи ғализ мегирад, ки ин ҳусну ҷамоли бонувонро даҳчанд афзун мекунад.

Баргҳои тару тозаи онро гирифта, 10-15 дақиқа то пажмурда шуданашон дар соя нигоҳ медоранд, пиёлаи рӯгардонро гузошта баргҳои пажмурдаро то ҳосил шудани шираи он кафмол мекунанд, шираи ҳосилшудаи ӯсма дар чуқурчаи таги он ҷамъ мешавад. Афшурдаи тару тозаи ӯсмаро ба зудӣ аввал дар як абрӯ, баъд дар дувумин мемоланд. Ин амалро то тамом шудани оби ӯсма такрор мекунанд. Абрӯвон аз оби ӯсма сер шуда, аз болою пойин ранги ғализ мегирад. Ӯсмаро ҳамчунин бо хати нафис дар байни ҳар ду абрӯ ҳам мемоланд. Чунин ороиши рӯй ба занон хеле писанд аст. Дар ҷараёни ӯсмакашӣ чашму абрӯвонро якчанд маротиба бо оби ӯсма мекашанд, то тамом шудани оби ӯсма. Баъди хушк шудани ӯсма абрӯвонро бо об эҳтиёткорона мешӯянд. Барои захираи фасли зимистон ӯсмаро хушконида, майда мекунанд. Дар вақти даркорӣ ба он оби ҷӯшонидашуда ҳамроҳ карда, то хунук шуданаш нигоҳ ё онро то 2 дақиқа дар об ҷӯшонида, сард менамоянд. Он барои молидан тайёр мешавад. Ӯсмаро ҳамчунин ба пӯсти сар, мӯйҳо, пилкҳои чашмон ва мижгонҳо мемоланд. Ӯсма барои равшании чашм, биноӣ хуб аст. Ӯсмаро дар бозорҳо дар шакли тар ва хушк мефурӯшанд. Қариб дар тамоми қитъаҳои замини ҳавлигӣ онро месабзонанд. Одатан, ба пали ӯсма хокистари чӯб мепошанд. Агар кас ҳар рӯз ӯсма кашад, баъд аз 2 ҳафта абрӯвон ва мижжаҳо ғафсу сиёҳ ва хушрӯй мешаванд. Равғани ӯсма барои табобати резиши мӯй ва барқарорсозии решаи осебрасидаи мижгонҳо, абрӯвон ва мӯйҳо истифода мешавад.

Тарзи истифодаи равғани ӯсма. Равғани тозаи ӯсмаро шабона ба абрӯ ва мижжа молида, саҳар бо собун мешӯянд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>9ig4wf6ic2vafidp0dosqophlluauge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мағфират Каримова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304995</id>
    <revision>
      <id>1487932</id>
      <parentid>1423689</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9019" sha1="4xqndoys83qj3yp1nhtmdfibxndtna8" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном            = Мағфират Каримова
|номи пурра     = Махфират Калоновна Каримова
|тартиб         = 
|тасвир         = 
|вазифа         = Муовини Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон
|парчам         = 
|аввалдавр      = [[1961]]
|охирдавр       = [[1974]]
|пешгузашта     = 
|ҷонишин        = 
|вазифа_2       = Муовини якуми вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон
|тартиб_2       = 
|парчам_2       = 
|аввалдавр_2    = [[1956]]
|охирдавр_2     = [[1961]]
|ҷонишин_2      = 
|тартиб_3       = 
|парчам_3       = 
|таърихи таваллуд = 18.09.1923
|зодгоҳ         = [[Хуҷанд]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт = 10.03.2012
|маҳалли даргузашт = {{МаҳаллиМарг||}}
|таҳсилот       = [[Институти педагогии шаҳри Душанбе]] (1950)
|ҷоизаҳо        = {{{!}} style=&quot;background: transparent&quot;
{{!}}{{!}}{{ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{ордени Байрақи Сурхи Меҳнат}}{{!!}}{{Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941—1945»}}
{{!}}}
}}
'''Мағфират Каримова''' (''Каримова Махфират Калоновна''; [[18 сентябр]]и [[1923]], [[Хуҷанд]] — [[10 март]]и [[2012]], [[Душанбе]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;) — [[омӯзгор]], ходими давлатию ҷамъиятӣ ва сиёсатмадори тоҷику шӯравӣ. Муовини Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.molbulak.ru/news/tadzhikistan/9-zhenshchin-tadzhikistana-povliyavshie-na-khod-istorii-strany/|title=9 женщин Таджикистана, повлиявшие на ход истории страны|author=|website=www.molbulak.ru|date=2018-04-20|lang=en|accessdate=2023-01-31|archivedate=2023-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230131125504/https://www.molbulak.ru/news/tadzhikistan/9-zhenshchin-tadzhikistana-povliyavshie-na-khod-istorii-strany/}}&lt;/ref&gt; (1961—1974).

== Зиндагинома ==
Мағфират Каримова 18 сентябри соли 1923 дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Падараш қабл аз ба дунё омадани ӯ даргузашт. Модар ба танҳои ӯро бо хоҳараш бузург кард&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2013/09/19/mahfirat-karimova-ot-parandzhi-do-vysokoj-tribuny/|title=Махфират Каримова: от паранджи до высокой трибуны|author=Манижа КУРБАНОВА|website=asiaplus.news|date=2013-09-19|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-01-31}}&lt;/ref&gt;. Мағфират Каримова баъди хатми мактаби № 5, соли 1936 ба Омӯзишгоҳи омӯзгории занона дохил шуда, соли 1939 онро бомуваффақият ба итмом расонидааст. Солҳои 1939—1941 муҳассили Донишгоҳи дусолаи омӯзгории шаҳри Хуҷанд, сипас, соли 1950 ӯ [[Институти педагогии шаҳри Сталинобод|Институти педагогии шаҳри Сталинободро]] хатм кардааст.

=== Хонавода ===
Мағфират Каримова соҳиби се фарзанд мебошад. Ҳар се фарзандаш маълумоти олӣ гирифтанд: Тоҷинисо номзади илмҳои тиб, духтури маъруф дар вилояти Суғд, Каримҷон номзади илмҳои иқтисодӣ, Рустамҷон шарқшинос.

Ӯ дар баробари ҳама сахтиҳои зиндагӣ муқовамат кард, бахусус дар солҳои охири умраш, ки шавҳару писаронашро аз даст дод&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Корнома ==
Мағфират Каримова фаъолияти кориашро ба ҳайси омӯзгор аз соли 1941 дар мактаби ҳафтсолаи № 5 ба номи Калинини шаҳри Хуҷанд оғоз менамояд. Моҳи июли соли 1948 бо фармони вазири маориф ӯро ба вазифаи директори мактаби миёнаи № 10 ба номи Садриддин Айнӣ ва ҳамзамон директори Интернати занонаи № 10 ва директори Омӯзишгоҳи занонаи шаҳри Сталинобод таъйин намудаанд. Соли 1953 Мағфират Каримоваро ба вазифаи мудири шуъбаи маорифи халқи шаҳри Сталинобод пешбарӣ карданд ва дар соли 1956 ӯ нахуст муовин, сипас муовини якуми вазири маорифи ҶШС Тоҷикистон таъйин мешавад&lt;ref&gt;{{книга|автор=Ҷонон Бобокалонова|часть=|заглавие=Нури маърифат|оригинал=|язык=|ссылка=|издание=|ответственный=муҳ. А. Остонова|место=Д.|издательство=Матбуот|год=2000|том=|страницы=|страниц=128|isbn=6-00-200000-0}}&lt;/ref&gt;.

Соли 1961 ӯро ба вазифаи муовини Раиси Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон муносиб донистанд, ӯ аввалин зан дар ҷумҳурӣ буд, ки чунин вазифаи баландро сазовор гардид. Аз 29 апрели соли 1974 то 22 январи соли 1986 вазифаи раиси раёсати Ҷамъияти дӯстӣ ва робитаҳои фарҳангии ҶШС Тоҷикистон бо кишварҳои хориҷиро бар уҳда дошт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=47065|title=Рӯзгоре барои ибрат|author=Аъзам МӮСОЕВ|website=jumhuriyat.tj|date=2022-07-26|publisher=[[Ҷумҳурият]]|accessdate=2023-01-31}}&lt;/ref&gt;.

Раиси комиссияи доимии Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон доир ба масъалаҳои меҳнат, маишати занон ва ҳифзи модару кӯдак (1975–1986). Вакили Анҷумани 1-уми муаллимони ҶШС Тоҷикистон (1945), Депутати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон (даъватҳои 5–10), депутати Шӯрои депутатҳои халқи ноҳияи Октябри шаҳри Сталинобод (1948–1953), Шӯрои депутатҳои халқи шаҳри Сталинобод (1953–56). Узви Кумитаи занони ИҶШС (1974–1986), Кумитаи ҳифзи сулҳ ва Бунёди сулҳи Тоҷикистон (аз 1961), Шӯрои марказии Ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{ЭМТ|Каримова Махфират Калоновна|9|муаллиф=Н. Шарипов}}&lt;/ref&gt;. 

=== Хадамоти ҷамъиятӣ ===
Солҳои 1958—1986 ӯро узви комиссияи назорат, узви Кумитаи марказии Ҳизби коммунистии ҶШС Тоҷикистон интихоб карданд. Аз соли 1950 узви Кумитаи якдилии Осиё ва Африқо буд.

Мағфират Каримова аз соли 1986 ба бознишаста шуд, вале дар корҳои ҷамъиятӣ, хоса байни занон ва ҷавонон иштирок мекард.

== Ҷоизаҳо ==
Мағфират Каримова бо се Ордени Байрақи Сурхи Меҳнат (1960, 1965, 1971), ордени «Нишони фахрӣ» (1959), медали «Барои меҳнати шоиста дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941—1945», 5 медали иттифоқ, медали тиллоии Хазинаи Сулҳи Иттифоқ, 5 Ифтихорномаи Раёсати Шӯрои олии Ҷумҳурӣ, унвони «Аълочии Маорифи халқ» ва унвони «Муаллими шоистаи мактабщои Тоыикистон» (1965) қадрдонӣ шудааст.

== Даргузашт ==
Мағфират Каримова 10 марти соли 2012 даргузашт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>4xqndoys83qj3yp1nhtmdfibxndtna8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валӣ Самад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305042</id>
    <revision>
      <id>1487993</id>
      <parentid>1453512</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10332" sha1="tadfb2v9pj6xl8k0nufs16irvvnnyay" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Валӣ Самад''' (''Валиҷон Самадов''&lt;ref&gt;''Баҳодур Б.'' [http://jumhuriyat.tj/index.php?art_id=31076 Валӣ Самад: забони тоҷикӣ тавонманд аст.]  // [[Рӯзномаи «Ҷумҳурият»|Ҷумҳурият]] – 2015. – 5 октябр (№: 508).&lt;/ref&gt;; [[20 январ]]и [[1936]], деҳаи [[Ворух]], [[ноҳияи Исфара]] — [[24 октябр]]и [[2019]], [[Душанбе]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2019/10/24/adabiyotshinosi-to%d2%b7ik-val%d3%a3-samad-az-olam-darguzasht/|title=Адабиётшиноси тоҷик Валӣ Самад аз олам даргузашт|author=Мусои Бобоҳоҷӣ|website=asiaplus.news|date=2019-10-24|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-02-02}}&lt;/ref&gt;) — [[Адабиётшиносӣ|адабиётшинос]], [[Забоншиносӣ|забоншинос]], [[Шоҳномапажӯҳӣ|шоҳномапажӯҳ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://shahnamehpajohan.ir/%d9%88%d9%84%db%8c-%d8%b5%d9%85%d8%af-%d8%b4%d8%a7%d9%87%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d9%be%da%98%d9%88%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%ac%db%8c%da%a9-%d8%af%d8%b1%da%af%d8%b0%d8%b4%d8%aa/|title=ولی صمد شاهنامه پژوه تاجیک درگذشت|author=باشگاه شاهنامه پژوهان|website=باشگاه شاهنامه پژوهان|date=2019-10-25|lang=fa|accessdate=2023-02-02|archivedate=2023-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202144603/https://shahnamehpajohan.ir/%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%B5%D9%85%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA/}}&lt;/ref&gt; ва нависандаи саршиноси тоҷик&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.khabaronline.ir/news/1314184/ولی-صمد-دانشمند-سرشناس-تاجیک-درگذشت|title=ولی صمد دانشمند سرشناس تاجیک درگذشت|website=خبرآنلاین|date=2019-10-25|lang=fa|accessdate=2023-02-02}}&lt;/ref&gt; Узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1994). Аз ӯ ба унвони «падари забони тоҷикӣ» ёд мешавад&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/08/04/2127633/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%B5%D9%85%D8%AF-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|title=ولی صمد؛ پدر زبان تاجیکی و برنده کتاب سال ایران- اخبار ترکیه و او|website=Tasnim|date=2019-10-26|publisher=خبرگزاری تسنیم|lang=fa|accessdate=2023-02-02}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Валӣ Самад 20 январи соли 1936 дар деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара зода шудааст. Соли 1956 Омӯзишгоҳи педагогии Конибодом, соли 1961 факултаи таъриху филологияи [[Институти давлатии педагогии Ленинобод|Институти давлатии педагогии Ленинободро]] хатм карда, нахуст ба ҳайси референти Ҷамъияти «Дониш»-и вилоят (1961–1962), сипас ассис­тенти Кафедраи таърихи То­ҷики­стони Институтти давлатии педагогии Ленинобод (1963) будааст.

Соли 1964 вориди аспирантураи Институти давлатиии педагогии Душанбе шуда, курси асосиро дар шуъбаи робитаҳои адабии Институти адабиёти ба номи Низомии АИ Озарбойҷон (1964–1966)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{ЭМТ|Валии Самад|3|муаллиф=[[М. Диловаров]]}}&lt;/ref&gt; гузаронида, соли 1976 дар мавзӯи «Масъалаҳои умдаи пайванди адабии халқҳои тоҷику озар дар садаи XIX» рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст.

Аз соли 1966 ходими хурди илмӣ, ходими калони илмӣ ва аз соли 2003 ходими пешбари илмии [[Институти забон ва адабиёти Рӯдакӣ]] буд&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

== Фаъолияти илмӣ ==
Валӣ Самад дар раванди ҷустуҷӯ ва пажӯҳишҳои хеш асосан ба сарнавишт ва ҷойгоҳи адабиёти форс-тоҷик дар ҳавзаҳои адабии Қафқоз ва Русия, аз ин адабиёт чиро гирифтани адибону олимони мардумони дигар, чӣ тавр гирифта шудан, ба кадом мақсад истифода бурдан, чӣ баҳ­ра­ҳо бардоштани онҳо ва ҳамзамон чӣ арзиш доштани ҷавҳари ин баҳрабардориҳо ба адабиёту фарҳанги он ҳавзаҳо аҳаммият додааст&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Валӣ Самад апрели 1960 дар ҳамоиши XXII илмии до­ниш­ҷӯёни мактабҳои олӣ дар шаҳри Тифлис ширкат варзида, дар мавзӯъи «Робитаҳои адабии тоҷику гурҷӣ» маъ­рӯза хонд. Таассуроти сафараш ба Қаф­қозро дар нахустин мақолаи илмию оммавиаш «14 рӯз дар Қафқоз» (грӯзномаи «Ҳақиқати Ленинобод», 14 апрели 1960) иброз доштааст.

Валӣ Самад дар даврони фаъолияти илмӣ ва адабиётии худ беш аз 15 китобу 35 мақола дар ҳавзаҳои гуногуни таъриху адабиёт ба чоп расондааст. Ҳавзаи тахассусии навиштаҳои вай бо тамаркуз бар равобити адабии мардуми тоҷик бо русҳо, озариҳо, гурҷиҳо, арманиҳо, туркманҳо, тоторҳо ва узбакҳо мебошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Китобу рисолаҳои «Масъалаҳои асосии равобити адабии халқҳои тоҷику озар дар садаи XIX» (ба забони русӣ; Боку-Душанбе, 1975), «Пайвандҳои адабӣ-омили муҳимми рушди адабиёт» (1976), «Тӯшаи ҳамдилӣ» (1989), «Аз қаъри Хазар то авҷи Зуҳал» (1992), «Фирдавсӣ ва Шоҳнома дар Қафқоз» (Теҳрон, 2000)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bonyadferdowsitous.ir/%d9%81%d8%b1%d8%af%d9%88%d8%b3%db%8c-%d9%88-%d8%b4%d8%a7%d9%87%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d9%82%d9%81%d9%82%d8%a7%d8%b2/|title=فردوسی و شاهنامه در قفقاز|website=بنیاد فردوسی شاخه توس|lang=fa|accessdate=2023-02-02|archivedate=2023-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202132019/http://bonyadferdowsitous.ir/%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2/}}&lt;/ref&gt;, «Дурахши як ахтари сӯзон» (ҷ.1, 2001; ҷ.2, 2013), «Бозгашт ба Ироншаҳр» (Ереван, 2003; дар ҳаммуаллифии Вика Аракелян), «Шоҳномаи Фирдавсӣ ва Чернишевский»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ketab.ir/book/b73e10f5-83be-453e-a3a6-9e7304168b5c|title=شاهنامه فردوسی و چرنیشفسکی (نقش تمدن ایرانی در تاریخ فرهنگ روسی)|website=ketab.ir|publisher=خانه کتاب و ادبیات ایران|accessdate=2023-02-02|archivedate=2023-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202135014/https://ketab.ir/book/b73e10f5-83be-453e-a3a6-9e7304168b5c}}&lt;/ref&gt; (2004, 2005), «Меҳрнома» (ба муносибати ҷашни 80-умин солгарди зодрӯзи устод Муҳаммадҷон Шакурӣ; Теҳрон 2007) аз беҳин дастовардаҳои илмию адабии Валӣ Самад ҳаст.

Валӣ Самад узви раёсати Бунёди байналмилалии забони форсии тоҷикӣ (аз июли 1989), узви ифтихории Иттифоқи нависандагони Озарбойҷон (аз октябри 1993), узви ифтихории Ассотсиатсияи ховаршиносони Арманистон (аз марти 2003), узви раёсати Анҷумани дӯстии Эрону Тоҷикистон (аз марти 2003), узви ҳайати таҳририяи маҷаллаи «Рӯдакӣ» (Эрон, 2000) ва маҷаллаи «Адаб» (Тоҷикистон, 2001) буд.

== Ифтихорот ==
* Ҷоизаи Китоби соли Эрон дар соли 2005 барои китоби «Шоҳномаи Фирдавсӣ ва Чернишевский»;
* Дипломи дараҷаи II барои китоби «Шоҳномаи Фирдавсӣ ва Чернишевский» дар Озмуни байнулмилалии кишварҳои ИДМ дар заминаи фарҳанг (Маскав, 2005) .

== Осор ==
* Тӯшаи ҳамдилӣ. — {{Д.}} : Адиб, 1989. — 208 с.
* Аз қаъри Хазар то авҷи Зуҳал. — {{Д.}} : Маориф, 1991. — 224 с

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шокирзода Ш. Васлгари дилҳо ва тамаддунҳо/Адаб, 2003, № 2;
* Сатторзода А. Достони марди донишманд, миллатпараст ва намакшинос. Дар китоби Валӣ Самад. «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ва Чернишевский. Д., 2004;
* Осорномаи Валӣ Самад. Д., 2006;
* Гавҳар­шинос, гавҳарнигор, гаварниҳод. Маҷ. «Адаб», 2012, № 1-2.

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>tadfb2v9pj6xl8k0nufs16irvvnnyay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ширин Набиева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>305598</id>
    <revision>
      <id>1487915</id>
      <parentid>1462474</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="86vozj3z591ynqzyoue2xqa1aw3nsv8" xml:space="preserve">{{Варзишгар
 |ном                   = Гулрӯ Ҳоҷиева
 |тасвир                = 
 |бар                   = 
 |тавсифи тасвир        = 
 |ҷинс                  = зан
 |номи пурра            = 
 |номи аслӣ             = 
 |ном ҳангоми таваллуд  = 
 |лақабҳо               = 
 |лақаб                 = 
 |шаҳрвандӣ             = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |тахассус              = таэквон-до
 |бошгоҳ                = 
 |таърихи таваллуд      = 20.04.1997
 |зодгоҳ                = 
 |таърихи даргузашт     = 
 |маҳалли даргузашт     = 
 |солҳои корнома        = 
 |тарафи корӣ           = 
 |мураббӣ               = 
 |қад                   = 
 |вазн                  = 
 |унвон                 = 
 |медалҳо               = 
 |вебгоҳ                = 
 |викианбор             = 
}}
'''Ширин Набиева''' (зод. [[20 апрел]]и [[1997]]) — [[варзишгар]] (таэквондо), Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ. Ғолиби Чемпионати Осиё (2012), ҷоизадори Чемпионати ҷаҳон дар Эстония (2012), ғолиби Чемпионати Осиё дар Непал (2014), Чемпиони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 2009 то 2013. Ғолиби Чемпионати ҷаҳон байни бонувони наврас, (Душанбе, 2014; се медали тило).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Муҳаммадраҳимова Шаҳло // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 451. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://asiaplus.news/2015/01/29/zolotoj-sezon-tadzhiskoj-taekvondistki-shirin-nabievoj/|title=Золотой сезон таджиской таэквондистки Ширин Набиевой|author=Cайфиддин КАРАЕВ|website=asiaplus.news|date=2015-01-29|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-02-08|archivedate=2023-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230208062030/https://asiaplustj.info/news/sports/20150129/zolotoi-sezon-tadzhiskoi-taekvondistki-shirin-nabievoi}}

[[Гурӯҳ:Варзишгарони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>86vozj3z591ynqzyoue2xqa1aw3nsv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Туркманҳои Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306679</id>
    <revision>
      <id>1488120</id>
      <parentid>1459465</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7544" sha1="6px5l33d8u1stsw3kv2q7h13iy1c0x8" xml:space="preserve">'''Туркманҳои Тоҷикистон''' — яке аз калонтарин ақаллиятҳои миллии [[Тоҷикистон]].

Асосан дар ҷамоати деҳоти ба номи Гардӣ Гулмуродови [[ноҳияи Дӯстӣ]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://avesta.tj/2022/12/13/strong-turkmenistan-postroit-na-yuge-tadzhikistana-shkolu-s-turkmenskim-yazykom-obucheniya-strong/|title=Туркменистан построит на юге Таджикистана школу с туркменским языком обучения – Новости Таджикистана – Avesta.tj|accessdate=2023-03-10}}&lt;/ref&gt;, инчунин дар [[Ноҳияи Шаҳритӯс|ноҳияҳои Шаҳритус]], [[Ноҳияи Ҷайҳун|Ҷайҳун]] ва [[Ноҳияи Қубодиён|Қубодиёни]] [[вилояти Хатлон]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/12/13/turkmenistan-postroit-shkolu-v-tadzhikistane-dlya-540-uchashhihsya-na-turkmenskom-yazyke/|title=Туркменистан построит школу в Таджикистане для 540 учащихся на туркменском языке {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2023-03-10}}&lt;/ref&gt;. Онҳо асосан ба парвариши ангур машғуланд&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2023-03-09|first=Радиои|last=Озодӣ|date=2022-10-16|work=Радиои Озодӣ|title=Боғдорони туркман дар Хатлон аз фаровонӣ ва арзонӣ гуфтанд. ВИДЕО|url=https://www.ozodi.org/a/32085349.html}}&lt;/ref&gt;.

Соли 2022 Туркманистон дар деҳаи ба номи Эргаш Султонови ноҳияи Дӯстӣ ба сохтмони мактаби ба номи Махтумқулӣ бо забони туркманӣ барои 540 ҷойи нишаст оғоз кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/32024652.html|title=Туркменистан построит в Таджикистане школу на 540 мест|website=rus.ozodi.org|accessdate=2023-03-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://avesta.tj/2022/12/13/strong-turkmenistan-postroit-na-yuge-tadzhikistana-shkolu-s-turkmenskim-yazykom-obucheniya-strong/|title=Туркменистан построит на юге Таджикистана школу с туркменским языком обучения – Новости Таджикистана – Avesta.tj|accessdate=2023-03-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/12/13/turkmenistan-postroit-shkolu-v-tadzhikistane-dlya-540-uchashhihsya-na-turkmenskom-yazyke/|title=Туркменистан построит школу в Таджикистане для 540 учащихся на туркменском языке {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2023-03-10}}&lt;/ref&gt;.

== Шумора ==
Тибқи барӯйхатгирии соли 2010 шумораи туркманҳо 15171 нафар (ва дар соли 2022 то 25 ҳазор нафар&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/12/13/turkmenistan-postroit-shkolu-v-tadzhikistane-dlya-540-uchashhihsya-na-turkmenskom-yazyke/|title=Туркменистан построит школу в Таджикистане для 540 учащихся на туркменском языке {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2023-03-10}}&lt;/ref&gt;) буд. Онҳо ба ҷуз аз [[Забони туркманӣ|забони модарии туркмании]] худ [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] ва [[Забони русӣ|русиро]] низ медонанд.

== Таърих ==
Таърихи туркманҳои [[Тоҷикистон|тоҷик]], аз ҷумла решаҳои генетикии онҳо бо туркманҳои [[Туркманистон]] зич алоқаманд аст. Чӣ дар асрҳои миёна ва чӣ дар замони нав аз Тоҷикистон ба Туркманистон ва аз Туркманистон ба Тоҷикистон кӯчидани туркманҳо як ҳодисаи маъмул буд. Дар шаҳрҳои алоҳида [[тоҷикон]] маҳаллаҳо ташкил карда мешуданд, ки дар онҳо туркманҳо сукунат доштанд ва аз рӯи пайдоишашон номҳо дода мешуданд. Масалан, аз [[Бекигарии Шеробод|бекигарии қаблан мавҷудбудаи Шеробод]] 12 маҳаллаи туркманӣ ташкил шуда буд, ки дар калонтаринашон туркманшиҳҳо зиндагӣ мекарданд. Аз ин рӯ, ӯро «Шиҳоба» меноманд - (Паттакасар). Дар вилояти Горгандепе, дар сохили чапи дарёи [[Вахш]] аз Узин то Йиликел сар карда, дар масофаи 12—15 километр деҳаҳои туркман воқеъ гардидаанд. Яке аз онҳо Гаратуркман ном дошт, ки дар он қабилаи Эрсарӣ зиндагӣ мекард. Туркманҳои Йиликелӣ бо туркманҳои минтақаи шарқии Тоҷикистон алоқаи зич доштанд ва ҳатто хешу табор шуда, духтарони худро ба шавҳар медоданд ва писарони худро ба духтарони Йиликелӣ ба занӣ медоданд. Онҳо инчунин ба тиҷорат машғул буданд. Туркманҳои тоҷик пас аз садсолаҳо ба дигар ҷойҳои [[Осиёи Миёна]] кӯчида, бо [[Ӯзбекҳо|узбекҳо]] омехта шуданд, ки ин ба шумораи онҳо таъсири калон расонд. Таъсири туркманҳо ба маданияти тоҷикон бузург аст: дар баъзе маҳалҳо [[тоҷикон]] бо нақшу нигори туркманӣ гилем медӯзанд &lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/3055 Туркмены, проживающие в Республике Таджикистан: история и современность]&lt;/ref&gt; .

Соли 1994 дар [[Тоҷикистон]] Ҷамъияти фарҳангии туркманҳо таъсис ёфт. Имрӯз он ҳамчун як бахши хориҷии Ассотсиатсияи башардӯстонаи туркманҳои ҷаҳон сабти ном шудааст. Намояндагони диаспораи туркманҳо борҳо ба [[Туркманистон]] мераванд, дар конфронсҳо, фестивалҳо ва дигар чорабиниҳои фарҳангӣ, ки аз ҷониби Ассотсиатсияи башардӯстонаи туркманҳои ҷаҳон гузаронида мешаванд, фаъолона иштирок мекунанд.

19 феврали соли ҷорӣ дар хоҷагии дайхани ба номи. Э. Султонов, аввалин маркази маданию ахборотии туркман дар Тоҷикистон кушода шуд.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Ақвоми Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>6px5l33d8u1stsw3kv2q7h13iy1c0x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карина Комил</title>
    <ns>0</ns>
    <id>306842</id>
    <revision>
      <id>1487931</id>
      <parentid>1455909</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8350" sha1="c7nw8fjfgi18uf82bmhpx9vo5vbxdqu" xml:space="preserve">{{Мусиқидон}}
'''Карина Комил''' ({{lang-en|Karina Komil}}; {{ВД-Дебоча}}) — [[овозхон]], мудел ва блогери тоҷику рус, иштирокдори намоишҳои телевизионӣ ва озмунҳои байналмилалии зебоӣ.

== Зиндагинома ==
Карина Комил 5 марти соли 1991 дар Русия дар хонаводаи варзишгар ва омӯзгор ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20220226/karina-komil-model-tajikistan-1045711541.html|title=История таджикской Золушки, или Как Карина Комил покоряет мир моды|author=|website=Sputnik Таджикистан|date=2022-02-26|lang=ru|accessdate=2023-03-14}}&lt;/ref&gt;. Бо гузашти солҳо, ӯ дар чандин кишвари Осиёи Марказӣ зиндагӣ мекард ва Карина ҳар куҷо, ки буд эҳсос мекард дар хонаи худ аст ва тамоми муддат ба корҳои эҷодии мухталиф алоқа дошт. 

== Фаъолият ==
Карина аз рӯи ихтисос ҳуқуқшинос аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/musohiba/duhtari-dunjo-pajrahai-muvaffaqijati-karina-komil/|title=“Духтари дунё”. Пайраҳаи муваффақияти Карина Комил|author=Ҳафизуллошҳ Тоҳирӣ|website=Фараж|date=2022-08-20|lang=tg|accessdate=2023-03-14|archivedate=2023-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230314113128/https://farazh.tj/musohiba/duhtari-dunjo-pajrahai-muvaffaqijati-karina-komil/}}&lt;/ref&gt;, аммо вай инчунин тавонистаст дар театр-студияи «Падида» рақс кунад, ба сурудхонӣ машғул шаваду чандин оҳангҳои мусиқиро сабт кунад ва ҳатто барои онҳо клип созад.

Яке аз сурудаҳои ӯ — «„Истиқлол“ бизан гол!» гимни [[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|дастаи футболи «Истиқлол»]] мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20180225/surudi-karina-komil-1024846080.html|title=Суруди Карина Комил барои дастаи футболи &quot;Истиқлол&quot;|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2018-02-25|lang=tg|accessdate=2023-03-14}}&lt;/ref&gt;

Дар синни 20-солагӣ ворид ҳирфаи муделӣ шуд, дар муддати кӯтоҳе тавонист ба суръат аз санҷишҳо, озмунҳо, подиумҳо гузарад, тамоми нозукиҳои ин соҳаро фаҳмад.

Карина фаъолияташо дар кишварҳои гуногун, аз қабили Укройн, Қазоқистон, Русия, Тоҷикистон, Иморот, Арабистони Саудӣ идома додааст. Вай дар намоиши машҳури телевизионии Дом-2, намоишҳои муд, озмунҳои зебоии ҷаҳонӣ — World Next Top Model 2016 (Лубнон) Miss Union 2016 ширкат кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.starway-magazine.ru/izvestnaya-model-i-pevica-karina-komil-o-sebe-o-bloge-o-karere-i-o-zhizni-v-saudovskoj-aravii/|title=Известная модель и певица Карина Комил: о себе, о блоге, о карьере и о жизни в Саудовской Аравии|website=STARWAY MAGAZINE|date=2022-02-16|lang=ru|access-date=2022-06-05|accessdate=2023-03-14|archivedate=2022-10-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221014174214/https://www.starway-magazine.ru/izvestnaya-model-i-pevica-karina-komil-o-sebe-o-bloge-o-karere-i-o-zhizni-v-saudovskoj-aravii/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wday.ru/moda-shopping/style/predstavleniya-o-mode-stile-i-krasote-v-arabskikh-stranakh-razlichiya-i-udivitelnye-fakty/|title=Представления о моде, стиле и красоте в арабских странах: различия и удивительные факты {{!}} WDAY|author=Анна Морозова|website=www.wday.ru|lang=ru|access-date=2022-06-05|accessdate=2023-03-14|archivedate=2022-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220206130809/https://www.wday.ru/moda-shopping/style/predstavleniya-o-mode-stile-i-krasote-v-arabskikh-stranakh-razlichiya-i-udivitelnye-fakty/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tj.vesti.news/istoriya-tadzhikskoi-zolushki-ili-kak-karina-komil-pokoryaet-22022621000012.htm|title=История таджикской Золушки, или Как Карина Комил покоряет мир моды|author=Платные опросы|website=tj.vesti.news|access-date=2022-06-05|accessdate=2023-03-14|archivedate=2025-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250528221248/http://tj.vesti.news/istoriya-tadzhikskoi-zolushki-ili-kak-karina-komil-pokoryaet-22022621000012.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nm.tj/culture/41626-urozhenka-tadzhikistana-primet-uchastie-v-konkurse-krasoty-miss-druzhba-narodov-v-baku.html|title=Уроженка Таджикистана примет участие в конкурсе красоты «Мисс Дружба народов» в Баку|website=Главные новости Таджикистана {{!}} Лента новостей ИА &quot;Независимое мнение&quot; {{!}} Новости Таджикистана сегодня|lang=ru|access-date=2022-06-05}}&lt;/ref&gt;.

Акси ӯ дар муқоваи Glamour Bulgaria&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://models.com/work/glamour-bulgaria-glamour-bulgaria-december-2021-digital-cover-with-karina-komil-by-abdulrahman|title=Glamour Bulgaria December 2021 digital cover with Karina Komil by Abdulrahman (Glamour Bulgaria)|website=MODELS.com|accessdate=2023-03-14}}&lt;/ref&gt; ва корҳои ӯ дар саҳифаҳои маҷаллаҳои машҳури муд ба монандии Vogue Arabia, Magazine HIA ва Zahrat Khaleeji нашр шудаанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/12/21/tadzhikskaya-fotomodel-popala-na-oblozhku-zhurnala-vogue-arabia/|title=Таджикская фотомодель попала на обложку журнала Vogue Arabia|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|access-date=2022-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia-centr.ru/publications/tadzhikskaya-model-vpervye-popala-v-zhurnal-vogue/|title=Таджикская модель впервые попала в журнал Vogue|website=ia-centr.ru|lang=ru|access-date=2022-06-05|accessdate=2023-03-14|archivedate=2022-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221015083934/https://ia-centr.ru/publications/tadzhikskaya-model-vpervye-popala-v-zhurnal-vogue/}}&lt;/ref&gt;.

Карина Комил солҳои ахир дар Арабистони Саудӣ ба сар мебарад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://actualnews.org/exclusive/423672-rossijskij-bloger-dala-intervju-o-svoej-zhizni-v-saudovskoj-aravii.html|title=Российский блогер дала интервью о своей жизни в Саудовской Аравии|website=Актуальные новости|lang=ru|access-date=2022-06-05}}{{Пайванди мурда|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20220425/model-tojik-ruhiya-varzishi-istiqlol-1047935495.html|title=Чун Шакира суруд: модели тоҷик аз рӯҳияи варзишии &quot;Истиқлол&quot; дастгирӣ кард|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2022-04-25|lang=tg|accessdate=2023-03-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.metronews.ru/novosti/world/reviews/rossiyanka-pereehala-zhit-v-odnu-iz-samyh-zakrytyh-stran-mira-1798254/|title=Россиянка переехала жить в одну из самых закрытых стран мира|website=metronews.ru|date=2021-06-09|access-date=2022-06-05}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{вебгоҳи расмӣ|https://karinakomil.com}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>c7nw8fjfgi18uf82bmhpx9vo5vbxdqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мавлона Наҷмуддинова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307020</id>
    <revision>
      <id>1488005</id>
      <parentid>1484685</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4937" sha1="h348yfhdbf2nn0gmaceuanagzgujvz8" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Мавлона Наҷмуддинова
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|таърихи таваллуд     = 7.11.1971
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Ленин|ноҳияи Рӯдакӣ}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[ҳунарпешаи театр]], [[ҳунарпешаи филм]], [[садопеша]]
|солҳои фаъолият      = 1995 — то ҳол
|самт                 = 
|ҷоизаҳо              = 
|imdb_id              = 
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}
'''Мавлона Наҷмиддинова''' (зод. [[7 октябр]]и [[1971]], [[ноҳияи Ленин]]) — [[ҳунарпешаи театр]]у синамо ва садопешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2026). Барандаи [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ|Ҷоизаи давлатии Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ]] (2024)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20240906/taqdimi-joizai-rudaki-ba-daler-nazarov-1064225708.html|title=Тақдими ҷоизаи Рӯдакӣ ба Далер Назаров|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2024-09-06|lang=tg|accessdate=2025-01-08}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Мавлона Наҷмуддинова 7 октябри соли 1971 дар ноҳияи Рӯдакӣ ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/musohiba/najmiddinova-hatto-masulini-farhang-ba-teatr-nameojand/|title=Наҷмиддинова: ҳатто масъулини фарҳанг ба театр намеоянд!|author=|website=2021-10-16|date=2021-10-16|publisher=[[Фараж]]|lang=|accessdate=2023-03-19|archivedate=2023-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230319195857/https://farazh.tj/musohiba/najmiddinova-hatto-masulini-farhang-ba-teatr-nameojand/}}&lt;/ref&gt;. Соли 1994 ба Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон дохил шуда, бо роҳбарии [[Фаррух Қосим]], ки барои [[Театри Аҳорун|театри «Аҳорун»]] ҳунарпешаҳои касбиро омода менамуд, ба кори театр пайваст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bonuvon.tj/index.php/tj/fe-rist/far-ang/3348-pajro-ai-unar-az-a-orun-to-ba-gardun|title=Пайроҳаи ҳунар: Аз «Аҳорун» то ба гардун|author=Аноҳито|website=www.bonuvon.tj|date=2019-11-22|publisher=[[Бонувони Тоҷикистон]]|accessdate=2023-03-19}}&lt;/ref&gt;. Соли 2004 ба Театри русии ба номи Владимир Маяковский даъват шуд ва ҳамзамон дар ду театр фаъолият мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/10/12/mavlona-na%d2%b7middinova-to-ba-far%d2%b3ang-ar%d2%b7-naguzorem-ba-hudshinosii-mill%d3%a3-namerasem/|title=Мавлона Наҷмиддинова: &quot;То ба фарҳанг арҷ нагузорем, ба худшиносии миллӣ намерасем!&quot;|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2021-10-12|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-03-19}}&lt;/ref&gt;.

== Филмшиносӣ ==

* «Ниқоб» (коргардон О. Маликов, «Тоҷикфилм»)
* «Офицеры» (коргардон М. Алиев, Русия)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kinoart.tj/ru/actors/najmudinova-m.html|title=Мавлона Наджмуддинова|website=www.kinoart.tj|publisher=Киноарт|accessdate=2023-03-19}}&lt;/ref&gt;
* «Сарнавишт» (коргардон Х. Қурбон, «Тоҷикфилм»)
* «Умеди охирин» (коргардон С. Қодирӣ, «Тоҷикфилм»)
* «Маҳдӣ» (коргардон С. Қодирӣ, «Тоҷикфилм»)
* «Шамсуддин Шоҳин» (коргардон С. Қодирӣ, «Тоҷикфилм»

== Ҷоизаҳо ==
* [[2022 ]] — Ҷоизаи филми «Тоҷи Сомон» барои Беҳтарин нақши зан дар филми «Автобус»-и коргардон [[Абдулҳай Зокиров]];
* 2024 —  Ҷоизаи давлатии Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>h348yfhdbf2nn0gmaceuanagzgujvz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Савлатмоҳ Ҳақназарова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307021</id>
    <revision>
      <id>1488129</id>
      <parentid>1434663</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2931" sha1="t1k2lmckiobelyq0lsea7zrwpluvauw" xml:space="preserve">{{Синамогар
| ном            = Савлатмоҳ Ҳақназарова
| номи аслӣ      = Савлатмо Ақназарова
| тасвир         = 
| бар            = 
| тавсифи тасвир = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| таърихи таваллуд = 2.3.1992
| зодгоҳ = {{Зодгоҳ||}} [[Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт = 
| маҳалли даргузашт = 
| шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| касб = [[ҳунарпешаи театр]], [[ҳунарпешаи филм]], [[садопеша]]
| солҳои фаъолият = 
| самт = 
| imdb_id = 
| anim_id = 
| сайт = 
| ҷоизаҳо = 
}}
'''Савлатмоҳ Ҳақназарова''' (зод. [[2 март]]и [[1992]], [[ноҳияи Қумсангир]], [[Тоҷикистон]]) — [[ҳунарпешаи театр]]у синамо ва садопешаи тоҷик.

== Зиндагинома ==
Савлатмоҳ Ҳақназарова дар соли 2 марти 1992 дар ноҳияи Қумсангир ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sadoimardum.tj/maorif/bo-chunin-avonon-oyandai-omeai-mo-nek-ast/|title=Бо чунин ҷавонон ояндаи ҷомеаи мо нек аст|author=Миҷгона Мирзоева|date=2013-10-24|publisher=«Садои мардум»|lang=tg|accessdate=2024-03-12|archivedate=2024-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240312051601/https://sadoimardum.tj/maorif/bo-chunin-avonon-oyandai-omeai-mo-nek-ast/}}&lt;/ref&gt;. Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистонро хатм карда ҳунарпешаи Театри Лоҳутӣ аст.

== Филмшиносӣ ==
* 2014 — «Фасли рӯъё» (коргардон [[Муҳаммадраббӣ Исмоилов]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kinoart.tj/ru/actors/aknazarova-s.html|title=Савлатмо Акназарова|website=www.kinoart.tj|publisher=Киноарт|accessdate=2023-03-19}}&lt;/ref&gt;
* «Меҳрубонии модар» (коргардон Қ. Ҳомид)
* 2015 — «Парӣ аз паси кӯҳи Қоф» (коргардон Баҳром Сайфуддинов)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2015/04/02/nahustnamoishi-filmi-par%d3%a3-az-pasi-k%d3%af%d2%b3i-%d2%9bof-dar-dushanbe/|title=Нахустнамоиши филми «Парӣ аз паси кӯҳи Қоф» дар Душанбе|author=Аъзам Аҳруллоев|website=asiaplus.news|date=2015-04-02|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-03-19}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==

* 2023 — Аълочии фарҳанги Тоҷикистон

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>t1k2lmckiobelyq0lsea7zrwpluvauw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хиёбони Исмоили Сомонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307333</id>
    <revision>
      <id>1488179</id>
      <parentid>1433916</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2480" sha1="mm86l763na9r6udkmxvwd19p5p8x46p" xml:space="preserve">{{Қуттии универсалӣ}}

'''Хиёбони Исмоили Сомонӣ''' — яке аз кӯчаҳои асосии шаҳри [[Душанбе]].
[[Акс:Somoni street in Dushanbe.jpg|300px|thumb|Хиёбони Исмоили Сомонӣ, соли 2014]]

== Ҷуғрофия ==

== Таърих ==
Дар замони шӯравӣ хиёбон кӯчаи Путовский номида мешуд, ба шарафи амир [[Исмоили Сомонӣ]] дар [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)|солҳои 1990]] дар доираи маъракаи эҳёи ҳувияти миллӣ гирифта шуда, ба номи он гузоштаанд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/03/03/pervyj-arhitektor-dushanbe-kto-sproektiroval-glavnuyu-uliczu-tadzhikskoj-stoliczy/|title=Первый архитектор Душанбе. Кто спроектировал главную улицу таджикской столицы|author=Шерматов Г.|website=ASIA-Plus|date=2020-01-07|deadlink=no|accessdate=2020-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408232114/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20200107/pervii-arhitektor-dushanbe-kto-sproektiroval-glavnuyu-ulitsu-tadzhikskoi-stolitsi|archivedate=2022-04-08}}&lt;/ref&gt;. Имрӯз хиёбони Исмоили Сомонӣ яке аз бонуфузтарин кӯчаҳои шаҳр маҳсуб мешавад. Хонаҳо дар биноҳои истиқоматӣ, ки дар қад-қади хиёбон ҷойгиранд, аз фонди манзил дар аксари шаҳрҳо хеле гаронтаранд.

== Биноҳои хиёбон ==
[[Акс:National_Museum_of_Tajikistan_2.JPG|300px|thumb|Осорхонаи миллии Тоҷикистон дар хиёбони Исмоили Сомонӣ, бинои 11]]

[[Акс:Ismaili_Center,_Dushanbe,_Tajikistan.JPG|300px|thumb|Маркази Исмоилия дар хиёбони Исмоили Сомонӣ]]

* бинои 11 — [[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]]
* хонаи 14 — [[Кохи Наврӯз]]
* хонаи 26 — [[Кохи Борбад]]
* бинои 45 — Қасри теннис
* хонаи 47 — [[Маркази исмоилияи Душанбе]] 
* хонаи 26/1 – [[Hyatt Regency Dushanbe Hotel|Меҳмонхонаи Hyatt Regency Душанбе]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ|30em}}
[[Гурӯҳ:Хиёбонҳои Душанбе]]</text>
      <sha1>mm86l763na9r6udkmxvwd19p5p8x46p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исмоили Маҳмадзоир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307437</id>
    <revision>
      <id>1488110</id>
      <parentid>1453742</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9512" sha1="soi06ikpinjt167ay5de5kv3gt99jqi" xml:space="preserve">{{Шахс
| имя = Исмоил Махмадзоир
| оригинал имени = {{lang-tg|Исмоил Маҳмадзоир}}
| полное имя = 
| изображение =
| ширина = 
| имя при рождении = Исмоил Махмадзоир
| дата рождения = 11.07.1997
| место рождения = [[Душанбе]], [[Республика Таджикистан]]
| гражданство = {{Флагификация|Таджикистан}}
| род деятельности = [[предприниматель]], [[инвестор]]
| отец = Махмадзоир Сохибов
| мать = Фируза Рахмонова
}}
'''Исмоил Махмадзоир''' (тав. [[11 июл|11 июли]] [[Соли 1997|1997]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — соҳибкори тоҷик. Президенти [[Федератсияи ҷудои Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mir24.tv/news/16533264/ismoil-mahmadzoir-stal-novym-prezidentom-federacii-dzyudo-tadzhikistana|title=Исмоил Махмадзоир стал новым президентом Федерации дзюдо Таджикистана|website=МИР 24|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213071844/https://mir24.tv/news/16533264/ismoil-mahmadzoir-stal-novym-prezidentom-federacii-dzyudo-tadzhikistana|archivedate=2022-12-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ijf.org/news/show/his-name-is-ismoil-mahmadzoir|title=His Name Is Ismoil Mahmadzoir|website=www.ijf.org|lang=en|deadlink=no|accessdate=2022-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221216103949/https://www.ijf.org/news/show/his-name-is-ismoil-mahmadzoir|archivedate=2022-12-16}}&lt;/ref&gt; (аз ноябри соли 2022), инчунин сарпарасти кулли бошгоҳи футболи [[Равшан (бошгоҳи футбол)|«Равшан»]] ва сарпарасти варзиши кибер-варзии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Набераи калонии [[Президенти Тоҷикистон|Президенти кунунии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] .

== Зиндагинома ==
Исмоили Маҳмадзоир [[11 июл|11 июли]] [[соли 1997]] дар шаҳри [[Душанбе]] таваллуд шудааст. Ӯ писари [[Фирӯза Раҳмонова]], духтари калонии раисиҷумҳури Тоҷикистон ва домоди нахустинаш [[Маҳмадзоир Соҳибов]] аст. Мавсуф фориғуттаҳсили Литсейи президентии шаҳри Душанбе мебошад. Соли 2018 [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро]] бо ихтисоси молия ва қарз ва соли 2021 донишҷӯи Академияи кишоварзӣ ва идораи давлатии Русия дар назди Президенти Федератсияи Русия дар шаҳри Маскавро бо ихтисоси мудирияти давлатӣ ва маҳаллӣ хатм кард. 

=== Маснад ===
Моҳи ноябри соли 2022 раиси Федератсияи ҷудои Тоҷикистон интихоб шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20221119/vnuk-rakhmon-glava-federatsii-dzudo-tajikistan-1052942022.html|title=Исмоил Махмадзоир получил высокую должность в Таджикистане|website=tj.sputniknews.ru|lang=ru|deadlink=no|accessdate=2022-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221212113104/https://tj.sputniknews.ru/20221119/vnuk-rakhmon-glava-federatsii-dzudo-tajikistan-1052942022.html|archivedate=2022-12-12}}&lt;/ref&gt; ( [[Федератсияи байналмилалии ҷуду|IJF]] &lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ijf.org/news/show/his-name-is-ismoil-mahmadzoir|title=His Name Is Ismoil Mahmadzoir|website=www.ijf.org|lang=en|deadlink=no|accessdate=2022-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221216103949/https://www.ijf.org/news/show/his-name-is-ismoil-mahmadzoir|archivedate=2022-12-16}}&lt;/ref&gt; ). Дар он роҳбарияти Кумитаи миллии олимпӣ, аъзои кумитаи иҷроияи федератсия, мураббиён, доварон ва варзишгарони номдори кишвар иштирок доштанд. Номзадиро хамаи хозирон дастгирӣ карданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=eq7mbHtkWWY|title=Баромади Президенти Ташкилоти ЗЮДОИ ТОЧИКИСТОН Исмоил Мухаммадзохир|lang=ru-RU|deadlink=no|accessdate=2022-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221212125922/https://www.youtube.com/watch?v=eq7mbHtkWWY&amp;gl=US&amp;hl=en|archivedate=2022-12-12}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/32138182.html|title=Старший внук Эмомали Рахмона избран президентом Федерации дзюдо Таджикистана|website=rus.ozodi.org|deadlink=no|accessdate=2022-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221212101306/https://rus.ozodi.org/amp/32138182.html|archivedate=2022-12-12}}&lt;/ref&gt;

Муассиси ширкати холдингии &quot;IM GROUP&quot;. Холдинги &quot;IM GROUP&quot; аз бузургтарин ширкатҳои хусусии Тоҷикистон аст, ки соли 2016 таъсис ёфтааст. Ширкат сохторҳои гуногунро дар соҳаҳои тиҷорат, сохтмон ва тавлидот дар бар мегирад. «IM GROUP» инчунин ба лоиҳаҳои ояндадоре, ки аз ҷониби соҳибкорони ҷавони кишвар бунёд гардидаанд, сармоягузорӣ мекунад ва бо анъанаҳои дастгирии иҷтимоии сокинони кишвар машҳур аст. Дурнамои ширкат на танҳо ба рушди тиҷорат, балки ба беҳтар кардани вазъи иҷтимоии ҷомеа низ нигаронида шудааст. Ширкати ӯ дар соли 2022 &quot;Сарпарасти платина&quot;-и нахустин Қаҳрамонии веломипедронии Осиё ва паралимпии &quot;Душанбе 2022&quot; гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/03/18/im-group-podderzhala-chempionat-azii-po-shossejnomu-i-paralimpijskomu-velosportu/|title=«IM GROUP» поддержала Чемпионат Азии по шоссейному и паралимпийскому велоспорту {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|deadlink=no|accessdate=2022-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221219105018/https://www.asiaplustj.info/ru/news/sports/20220318/im-group-podderzhal-chempionat-azii-po-shosseinomu-i-paralimpiiskomu-velosportu|archivedate=2022-12-19}}&lt;/ref&gt;

Исмоили Маҳмадзоир пайваста дастаи футболи «[[Равшан (бошгоҳи футбол)|Равшан]]»-и Кӯлоб &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sports.tj/ismoili-mahmadzoir-prishel-na-pomoshh-kulyabskomu-ravshanu/|title=Исмоили Махмадзоир пришел на помощь кулябскому «Равшану» – SPORTS.tj: Новости спорта в Таджикистане, СНГ и мире|lang=en|accessdate=2022-12-12}}&lt;/ref&gt; ро дастгирӣ намуда, ба бошгоҳи варзиши «Ҳоҷӣ Шариф» сарпарастӣ мекунад.{{Сарчашма нест|13|12|2022}}

=== '''Умури хайриявӣ''' ===
Исмоили Маҳмадзоир ба рушди варзиш дар Тоҷикистон саҳмгузор буда, баргузории чорабиниҳо, мусобиқаҳои гуногунро сармоягузорӣ ва дастгирӣ мекунад. Ӯ вақти зиёдеро ба корҳои хайрия бахшида, ба маъюбон, занон ва кӯдакони бемор кумак мекунад.

== Мукофот ==

* Ҷоизаи миллии Топ-50 «Барои саҳм дар рушди ҷомеа» (Тоҷикистон) дар соли 2022. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/55667|title=В Душанбе наградили победителей премии ТОП-50 по версии радио «Ватан» по итогам 2022 года|author=Вечёрка|website=Вечёрка|date=2022-12-13|lang=ru-RU|deadlink=no|accessdate=2022-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221219105011/https://vecherka.tj/archives/55667|archivedate=2022-12-19}}&lt;/ref&gt;

== Қайдҳо ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* [https://rus.ozodi.org/a/32138182.html Набераи калонии Эмомалӣ Раҳмон раиси Федератсияи дзюдои Тоҷикистон интихоб шуд]
* [https://www.ijf.org/news/show/his-name-is-ismoil-mahmadzoir Номи ӯ Исмоил Маҳмадзоир аст]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1997]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 11 июл]]</text>
      <sha1>soi06ikpinjt167ay5de5kv3gt99jqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Федератсияи санъати муҳорибаҳои омехтаи Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307546</id>
    <revision>
      <id>1487947</id>
      <parentid>1436520</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60707" sha1="mhebb1vd6eqnf7zjy8sapj21tpgejjn" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи созмони илмӣ
 |ном                = Федератсияи санъати муҳорибаҳои омехтаи  Тоҷикистон (TAJMMAF)
 |тасвир             =
 |номбайнал          = Tajikistan Mixed Martial Arts Federation
 |таъсис             = 2017
 |навъ               = санъати муҳорибаҳои омехта
 |президент          = [[Даврон Ҷураев]]
 |макон              = {{flag|Тоҷикистон}}
 |сайт               = https://tajmma.tj/}}
'''Федератсияи санъати муҳорибаҳои омехтаи Тоҷикистон''' ({{Lang-en | Tajikistan Mixed Martial Arts Federation}}) — ташкилоти варзишӣ 31 октябри соли 2017, №1805 дар Вазорати адлия ба қайди давлатӣ гирифта шудааст ва аз 15 ноябри соли 2019 фаъолияти худро оғоз намуда, дар асоси талаботҳои қонунгузории амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, оинномаи худ ва стандартҳои Федератсияи байналмилалии санъати муҳорибаҳои омехтаи ғайрикасбӣ ([https://en.wikipedia.org/wiki/International_Mixed_Martial_Arts_Federation IMMAF]) фаъолият мекунад.

Ҳадафи аз ифтитоҳи Федератсияи санъати муҳорибаҳои омехтаи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] — фароҳам овардани шароити мусоид барои варзишгарони ҷавону наврас, калонсолон ва ба ин васила рушди тарбияи ҷисмонӣ ва ташаккули тарзи ҳаёти солим дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]].

== Роҳбарият ==
* Даврон Ҷураев – Раиси Федератсия
* Бахтиёр Хоҷаев – Ноиби Раиси Федератсия
* Хушмаҳмад Пиров – Директори иҷроиявии Федератсия
* Фарҳод Муртазоев – Роҳбари намояндаги дар ш. Душанбе
* Олег Гришин – Роҳбари коллегияи доварон

== Мусобиқаҳои дохилӣ ==
Дар доираи фаъолияти худ Федератсияи санъати муҳорибаҳои омехтаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамасола мусобиқаҳои зеринро баргузор мекунад:

* Мусобиқаи ҷумҳуриявӣ миёни калонсолон
* Мусобиқаи ҷумҳуриявӣ миёни наврасон ва ҷавонон
* Мусобиқаи кушоди шаҳри Душанбе
* Мусобиқаи кушоди вилояти Хатлон
* Мусобиқаи кушоди вилояти Суғд
* Мусобиқаҳои вилоятӣ

Дар ҳама мусобиқаҳои дохилӣ Федератсия номинатсияҳои беҳтаринро дар алоҳидагӣ байни ҷавонон ва калонсолон дар самтҳои зерин пешниҳод ва қадрдонӣ менамояд, инҳо «Варзишгари беҳтарин», «Нокаути беҳтарин», «Сабмишени беҳтарин» ва «Муҳорибаи беҳтарин» мебошанд.

== Қоидаҳо ==
Қоидаҳои мазкури намуди варзиши &quot;санъати муҳорибаҳои омехтаи ғайрикасбӣ&quot; ([https://en.wikipedia.org/wiki/Mixed%20martial%20arts Amateur Mixed Martial Arts] (AMMA)) тибқи талаботҳои асосии қоидаҳои техникӣ ва Қоидаҳои мусобиқаҳои кушодаи муҳорибаҳои омехта аз ҷониби Федератсияи байналмилалии санъати муҳорибаҳои омехта IMMAF таҳия гардида, барои ташкилотҳое, ки мусобиқаи муҳорибаҳои омехтаи ғайрикасбиро дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил менамоянд, ҳатмӣ мебошанд.
Тибқи талаботи [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D0%B1%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D1%8B%D1%85 IMMAF]{{Пайванди мурда|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 5 категорияи синнусолии мусобиқаҳои АММА ((Amateur Mixed Martial Arts )-ро танзим менамояд:

'''Тибқи талаботи IMMAF, 5 категорияи синнусолии мусобиқаҳои АММА (Amateur Mixed Martial Arts)-ро танзим менамояд:'''

'''Наврасон:'''
* Youth C (U14): 12–13 сола
* Youth B (U16): 14–15 сола
* Youth A (U18): 16–17 сола
'''Ҷавонон:'''
* Juniors (U21): 18-20 сола
'''Калонсолон:'''
* Seniors 18+: аз 18 сола боло

'''Давомнокии рақобат'''
* Youth C (U14): 12–13 сола – 1 раунд – 3 дақиқа
* Youth B (U16): 14–15 сола – 1 раунд – 4 дақиқа
* Youth A (U18): 16–17 сола – 3 раунд 2-дақиқагӣ (танаффус байни раундҳо 60 сония)
* Juniors U21 ва Seniors +18: 3 раунд 3-дақиқагӣ (танаффус байни раундҳо 60 сония)

''Бо мақсади ба варзишгарон пешниҳод намудани вақти иловагии рақобат дар рафти мусобиқа (тибқи синну сол зиёд намудан), он аз 3 то 4 ва то 6 дақиқа мутаносибан зиёд гардонида мешавад.

Рақобат набояд таҳти шакли ду давр сурат гирад, зеро эҳтимолияти натиҷаи мусовӣ хеле меафзояд.''

'''Қоидавайронкуниҳо'''
* Бо сар задан;
* Кофтани чашм дар дилхоҳ шакл;
* Газидан ва ё ба ҳариф туф кардан;
* Кашидани ҷоғ (шакли доштани моҳӣ)
* Кашидани муй
* Партофти ҳариф ба канвас бо сар ва ё гардан ба поён;
* Задан ба ҳароммағз ва ё пушти сар. Ҳароммағз думғозаро дар бар мегирад;
* Зарба ба гулӯ дар дилхоҳ шакл ва ё чанг задан ба найи нафас;
* Дароз намудани ангуштон ба сӯи рӯи/чашми ҳариф;
* Задани зарба бо оринҷ аз самти боло ба поён (12 то 6);
* Дилхоҳ намуди зарба ба қадкашак;
* Бо пошна ва ё бо пой ба сари ҳарифи дар замин афтода задан;
* Бо сахтии пой ҷаҳидан ба варзишгари базаминафтода;
* Доштани дастпӯшакҳо, шортҳо, сипарҳо ва ё либосҳои варзишии ҳариф;
* Доштан ва ё чанг задани девораҳо бо ангуштони даст ва ё пой;
* Усули дардовар ба буғумҳои хурд (ангуштон ва ангуштони пой);
* Партофтани ҳариф берун аз майдони муҳориба
* Барқасдона андохтани ангушт ба дилхоҳ сурохӣ, буриш ва ё захмҳои ҳарифи худ;
* Харошидан, пучидан ва тоб додани бадан;
* Беҷуръатӣ (саркашӣ намудан аз алоқа ва ё пайваста партофтани каппа аз даҳон ва ё нишон додани ҷароҳати қалбакӣ);
* Истифодаи лафзи қабеҳ дар майдони муҳориба;
* Ошкоро риоя накардани дастури доварон;
* Рафтори ғайриварзишие, ки ба ҳариф ҷароҳат мерасонад;
* Ба ҳариф пас аз баромадани садои зангула ҳуҷум намудан, дар охири давраи муҳориба;
* Ба ҳариф дар давоми танаффус ҳуҷум намудан;
* Ҳамла намудан ба ҳарифе, ки зери назорати довар қарор дорад;
* Дахолат аз тарафи кунҷ ва ё сониясанҷҳои санъаткори муҳорибаи омехта;
* Истифодаи моддаҳои ғайр ба сар ва ё бадан бо мақсади ба даст овардани афзалият.

&lt;hr&gt;
'''Усулҳои манъшуда'''

Илова бар қоидавайронкуниҳои дар боло зикргардида, усулҳое, ки новобаста аз дараҷа ва синну соли гурӯҳҳо дар АММА манъ мебошанд, инҳо ба ҳисоб мераванд:

* Зарбаи дилхоҳ бо оринҷ ва бозу ба сар ё бадан;
* Ҳиил Ҳук (тоб додани пошна).
* Тобдиҳӣ, печондани гардан, усули “зарфакушояк”, таслимнамоӣ ва / ё ягон усули дарднок, ки дар он фишор ба гардан ё сутунмӯҳра дода мешавад;
* Бо зону ба сари ҳариф задан
* Илова бар қоидавайронкуниҳо ва усулҳои манъшудаи болозикр барои мусобиқаҳои ғайрикасбӣ маҳдудиятҳои зерин низ барои категорияи наврасони қайдшуда пешбинӣ гардидаанд:
* Дар мусобиқаҳои дилхоҳ категорияҳои наврасон Youth A, B ва C зарба ба сар ва рӯй иҷозат дода намешавад.

'''Youth С – Наврасони 12-13 сола'''
# Ягон зарба бо зону;
# Ягон зарба ба варзишгари базаминафтода;
# Лат додани китф ва пой аз зону поён то пошна;
# Гирифтани банди даст;
# Усулҳои дардовари пойҳо;
# Усулҳои дардовари дастон;
# Партофти дурушт, партофт тавассути китф/сар ё ҷаҳиш;
# Буғикунии “гилиотин” дар тамоми намудаш;
# Зарбаҳои мустақим ба зону;
# Зарба бо пой аз поён ба боло дар ҳолати партер;
# Бо сахтии пой ҷаҳидан ба варзишгари базаминафтода.
# Дилхоҳ партофт ба воситаи рон ё дигар шаклҳои ҳамин намуди партофт бо назорати сар ва даст иҷозат дода мешавад.

'''Youth В – Наврасони 14-15 сола'''

# Ягон зарба бо зону;
# Ягон зарба ба варзишгари базаминафтода;
# Лат додани китф ва пой аз зону поён то пошна;
# Гирифтани банди даст;
# Усулҳои дардовари пойҳо (усулҳои иҷозатдодашудаи барои пой – вайронкунии “ахиллесови буғум“ усули “рақами чор” танҳо дар пои рости ҳариф иҷро карда мешавад.);
# Усулҳои дардовари дастон;
# Партофти дурушт, партофт тавассути китф/сар ё ҷаҳиш;
# Буғикунии “гилиотин” дар тамоми намудаш;
# Зарбаҳои мустақим ба зону;
# Зарба бо пой аз поён ба боло дар ҳолати партер;
# Бо сахтии пой ҷаҳидан ба варзишгари базаминафтода.

''Доштани усули “рақами чор” танҳо дар пойи рости ҳариф иҷро карда мешавад. Вақте ки пойи ҳариф ба зону қад шудааст, иҷрои ин усул манъ аст.

Буғии “гилиотин” метавонад бо даст иҷро карда шавад ва дар ҳолати партер анҷом дода шавад.'' 
 
'''Youth А – Наврасони 16-17 сола'''
# Ягон зарба бо зону;
# Ягон зарба ба варзишгари базаминафтода. Дар ин ҳолат танҳо зарба бо даст ба бадан иҷозат дода шудааст. 
# Лат додани китф ва пой аз зону поён то пошна;
# Гирифтани банди даст;
# Партофти дурушт, партофт тавассути китф/сар ё ҷаҳиш;
# Буғикунии “гилиотин” дар тамоми намудаш;
# Зарбаҳои мустақим ба зону;
# Зарба бо пой аз поён ба боло дар ҳолати партер;
# Бо сахтии пой ҷаҳидан ба варзишгари базаминафтода.

''Усули доштани “рақами чор” танҳо дар пойи рости ҳариф иҷро карда мешавад. Вақте ки пойи ҳариф ба зону қад шудааст, иҷрои ин усул манъ аст.
Буғии “гилиотин” бояд дар ҳолати партер анҷом дода шавад.''

== Дастовардҳои размкорони тоҷик дар арсаи байналмилалӣ ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
===[[Соли 2021]]===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 30 Июл - 1 Август, 2021
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{BUL}}, [[София]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.org/2021/08/02/2021-immaf-youth-world-medallists/ Чемпионати ҷаҳон миёни наврасон ва ҷавонон 2021]
|-
! Варзишгар !! Синну сол !! Вазн !! style=&quot;background:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;background:#CCCCCC&quot; | Нуқра !! style=&quot;background:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Умед Маҳмадиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 16-17 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||  || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] || rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 4
|-
|Хуршед Қудратов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 14-15 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 67 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]]  || 
|-
|Аслиддини Баҳриддин ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 14-15 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 40 kg ||  || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Исмоил Зайниддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 12-13 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 40 kg ||  || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|}
&lt;hr&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 16-20 Август, 2021
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{RUS}}, [[Казан]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.org/championship/2021-immaf-Калонсолон-junior-european-open-championships/ Открытый Чемпионат Европы среди взрослых и юниоров 2021]{{Пайванди мурда|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол!! Вазн !! style=&quot;bacкгround:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;bacкгround:#CCCCCC&quot; | Нуқра  !! style=&quot;bacкгround:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Алиакбар Арзакулов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг ||  || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] || rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 6
|-
|Отабек Раҷабов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]]  || 
|-
|Беҳрӯз Хуршедзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]]  || ||
|-
|Амирҳамза Исламов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг ||  || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|-
|Бахтиёр Хусайнов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг ||  || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|-
|Икромҷон Ахмедов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг ||  || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|}
&lt;hr&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 8-11 Сентябр, 2021
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: [[Чехия]], [[Прага]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.org/championship/immaf-senior-junior-world-cup-prague/ Ҷоми ҷаҳон миёни ҷавонон ва калонсолон 2021]
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол!! Вазн !! style=&quot;bacкгround:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;bacкгround:#CCCCCC&quot; | Нуқра  !! style=&quot;bacкгround:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Муҳаммад Салохиддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]]  || || || rowspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 8
|-
|Хаким Абдуллоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Отабек Раҷабов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]]  || ||
|-
|-
|Беҳрӯз Хуршедзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]   ||
|-
|Абубакр Боймуродов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|-
|Бахтиёр Ҳусайнов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|-
|Икромҷон Ахмедов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|-
|Ҷовидон Маҳмудов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|}
&lt;hr&gt;
===[[Соли 2022]]===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 24-29 Январ, 2022
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{UAE}}, [[Абу-Даби]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.org/championship/2021-immaf-world-championships/ Чемпионати ҷаҳон миёни ҷавонон ва калонсолон 2021]
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол!! Вазн !! style=&quot;bacкгround:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;bacкгround:#CCCCCC&quot; | Нуқра  !! style=&quot;bacкгround:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Ёқубҷон Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг ||  || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]|| rowspan=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 7
|-
|Муҳаммад Салоҳиддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Беҳрӯз Хуршедзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] ||
|-
|-
|Қосим Сардоров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] ||
|-
|Асадбек Маннонов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 120+кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Бахтиёр Ҳусайнов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Ҷовидон Маҳмудов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] ||
|-
|}
&lt;hr&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 17-20 Август, 2022
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{UAE}}, [[Абу-Даби]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.org/championship/2022-immaf-youth-world-championships/ Чемпионати ҷаҳон байни наврасони 12-17 сола ]
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Категория !! Вазн !! style=&quot;bacкгround:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;bacкгround:#CCCCCC&quot; | Нуқра  !! style=&quot;bacкгround:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Ислом Саидов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || || rowspan=&quot;21&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 21
|-
|Аминҷон Сайвалиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Яҳё Ҷумаев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] ||
|-
|-
|Талабшо Ниёзов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Аҳмадшоҳ Абдуллоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Ҷамшед Неъматов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] ||
|-
|Фарҳоди Давлаталӣ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -40 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||
|-
|Исмоил Зайниддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -44 кг ||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]  ||
|-
|Абубакр Нормуратов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -44 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Амруллои Амриддин ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -48 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]   || 
|-
|Саидамир Хаскашов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -48 кг || ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Муҳаммад Саидзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -52 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] ||   || 
|-
|Абубакр Алиҷонзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -57 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] ||   || 
|-
|Абубакр Ғафуров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -62 кг ||||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Хайёмҷон Чуянов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -31 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||
|-
|Абубакир Рустамов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -31 кг ||||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Сунатулло Наврузов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -34 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||
|-
|Хуршеҷон Шокиров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -37 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||
|-
|Сатторов Абубакр ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -48 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]   || 
|-
|Абдунаим Раҳимов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | -44 кг ||||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Маҳмуд Пиров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 57+кг ||||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|}

&lt;hr&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 27-30 Октябр, 2022
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{TJK}}, [[Душанбе]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.org/championship/2022-immaf-asian-championships/ Чемпионати Осиё миёни ҷавонон ва калонсолон 2022]
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Категория !! Вазн !! style=&quot;bacкгround:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;bacкгround:#CCCCCC&quot; | Нуқра  !! style=&quot;bacкгround:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Воҳид Зоҳидзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || || rowspan=&quot;35&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 35
|-
|Ёкубҷон Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Отабек Раҷабов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:gold medal icon.svg|15px]]  ||||
|-
|Лутфулло Соҳибназаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Умарҷон Мансуров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:gold medal icon.svg|15px]]  ||||
|-
|Суҳробҷон Чакалов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг ||||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Умар Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:gold medal icon.svg|15px]]  ||||
|-
|Накуном Усмонов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг ||||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Муслиҳиддини Файзиддин ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг ||||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Довудшоҳ Зиёев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 кг ||||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Тоҳир Валиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 кг ||||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Билолиддин Неъматов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 93 кг ||||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Қавдил Муҳаммад Фируз ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 120.2 кг ||||||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:bronze medal icon.svg|15px]]  
|-
|Муниса Раҳмонова ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Бонувон: Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 47.6 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:gold medal icon.svg|15px]]  ||||
|-
|Мавлуда Иброҳимова ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Бонувон: Ҷавонон (U21)  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 47.6 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Манижа Самадова  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Бонувон: Ҷавонон (U21)  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Шоҳона Гозоева  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Бонувон: Ҷавонон (U21)  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Исрофил Комилзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Муҳаммад Салохиддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] |||| 
|-
|Зафаршо Шомирсаидов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Акром Узоков ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] |||| 
|-
|Мирзобек Умаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Шоймард Абдулназаров  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Манучеҳр Риоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] |||| 
|-
|Исомиддин Зокиров  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Масъуд Одинаев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] |||| 
|-
|Ҷовидон Маҳмудов  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.3 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Халид Толибзода  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Қосим Сардоров  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Анвар Лангариевич ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 93 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Абдулло Назаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 93 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Фируз Холов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 120.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Шоҳрух Фатоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | +120.2 кг || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Абдубашир Бафоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | +120.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Ватансултон Шакаршоева ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Бонувон: Калонсолон 18+  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|}
&lt;hr&gt;
===[[Соли 2023]]===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 11-18 Феврал, 2023
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{SRB}}, [[Белград]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.org/championship/2022-immaf-world-championships/ Чемпионати ҷаҳон миёни ҷавонон ва калонсолон 2022]
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол!! Вазн !! style=&quot;bacкгround:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;bacкгround:#CCCCCC&quot; | Нуқра  !! style=&quot;bacкгround:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Воҳид Зоҳидзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21)||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 кг || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || || rowspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 12
|-
|Лоиқ Икромов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] || 
|-
|Отабек Раҷабов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Лутфулло Соҳибназаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Умар Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Мустафо Алибеков ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 кг |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Манижа Самадова ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Бонувон: Ҷавонон (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Муҳаммад Салоҳиддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 кг ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Мирзобек Умаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] || 
|-
|Акром Узаков ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Масъуд Одинаев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Азмуддин Ваҳобов  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Калонсолон 18+ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 120.2 кг || || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 2-5 Август, 2023
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{UAE}}, [[Абу-Даби]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.smoothcomp.com/en/event/11324/results Чемпионати ҷаҳон миёни наврасон 2023] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230904072633/https://immaf.smoothcomp.com/en/event/11324/results |date=2023-09-04 }}
&lt;br&gt; 
|-
! Варзишгар !! Синну сол !! Вазн !! style=&quot;background:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;background:#CCCCCC&quot; | Нуқра !! style=&quot;background:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
| Сайалӣ Камолов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||  || rowspan=&quot;13&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 13
|-
| Отабек Раҷабов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
| Ҷавоҳир Шодиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Абубакр Ғаффуров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Икболҷони Иномҷон ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
| Юсуф Иброҳимзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 40 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Исмоил Зайниддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 48 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]] 
|-
|Муҳаммад Саидзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 57 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Муҳаммадҷон Пиров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 62 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Санҷарбек Раҳматуллоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 67 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Нуршед Қувватов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth С ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 31 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||
|-
| Хуршедҷон Шокиров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 40 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||  
|-
| Ёқуб Искандарзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth С ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 62 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 19-25 Ноябр, 2023
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{ALB}}, [[Тирана]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.smoothcomp.com/en/event/11324/results Чемпионати ҷаҳон 2023] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230904072633/https://immaf.smoothcomp.com/en/event/11324/results |date=2023-09-04 }}
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол !! Вазн !! style=&quot;background:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;background:#CCCCCC&quot; | Нуқра !! style=&quot;background:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
| Бежан Хоҷалиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||  || rowspan=&quot;18&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 17
|-
|Мудасир Сайалиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Ёкубҷон Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Бузургмеҳр Сайфуллозода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Одина Назаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Иброҳим Раҳимзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Манижа Самадова ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Воҳид Зоҳидзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Лоиқ Икромов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||
|-
|Отабек Раҷабов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||
|-
|Акром Узаков ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Умар Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Масъуд Одинаев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Беҳрӯз Хуршедзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Ҷовидон Маҳмудов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Сарабеки Сироҷиддин ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 kg |||| || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Қосим Сардоров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors +18 ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align: left;&quot; | Сана: 10-16 Декабр, 2023
|+ style=&quot;text-align: left;&quot; | Макон: {{flag|Баҳрайн}}, [[Манама]]
|+ style=&quot;text-align: left;&quot; | [https://immaf.smoothcomp.com/en/event/14022 Чемпионати Осиё 2023] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231219115421/https://immaf.smoothcomp.com/en/event/14022 |date=2023-12-19 }}
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол !! Вазн !! style=&quot;background:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;background:#CCCCCC&quot; | Нуқра !! style=&quot;background:#CC9966&quot; |Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Ёқуб Турсунзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 34 kg || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] ||  || rowspan=&quot;18&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 6
|-
|Фирузҷон Амриддинзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 37 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Муҳаммад Аҳмадов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Ислом Саидов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21)  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Наврӯз Қаҳоров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21)  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
|Иброҳим Раҳимзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors (U21) ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|}

=== [[Соли 2024]] ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Сана: 6-10 Август, 2024
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | Макон: {{UAE}}, [[Абу-Даби]]
|+ style=&quot;text-align:left;&quot; | [https://immaf.smoothcomp.com/en/event/16789 Чемпионати ҷаҳон миёни наврасон 2024] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240901164454/https://immaf.smoothcomp.com/en/event/16789 |date=2024-09-01 }}
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол !! Вазн !! style=&quot;background:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;background:#CCCCCC&quot; | Нуқра !! style=&quot;background:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Фарҳоди Давлаталӣ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] ||  || rowspan=&quot;23&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 23
|-
|Исмоил Зайниддинов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||    || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Муҳаммад Саидзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 kg || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]] || 
|-
|Амруллои Амриддин ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 kg ||    || ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
| Муҳаммадчон Пиров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
| Муҳаммадчон Абдуллозода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
| Синои Абуалӣ ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 kg ||    || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|-
| Абдулло Шоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth A  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 93 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
| Абубакр Рустамов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 40 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
| Ҳусейнчон Баротов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 40 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
| Хайдарҷон Қарабеков ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 44 kg ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
| Умар Шарифов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 48 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
| Ёсин Нурмаҳмадов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Абубакр Сатторов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 57 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Ёқуб Искандарзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 72 kg ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Усмон Назаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth B ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Ҳалимҷон Давлатов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth С ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 31 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Нуршед Қувватов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth С  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 34 kg ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
| Умарҷон Файзалиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 34 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Акмал Собирзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 37 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Амир Собирзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 48 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Муҳаммадали Саъдуллоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth С ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || ||  
|-
| Илҳом Хамидов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Youth C  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 57 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;text-align: left;&quot; | Сана: 18-22 Август, 2024
|+ style=&quot;text-align: left;&quot; | Макон: {{PAK}}, [[Лаҳор]]
|+ style=&quot;text-align: left;&quot; | [https://immaf.smoothcomp.com/en/event/17770 Чемпионати Осиё 2024] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240914151939/https://immaf.smoothcomp.com/en/event/17770 |date=2024-09-14 }}
&lt;br&gt;
|-
! Варзишгар !! Синну сол !! Вазн !! style=&quot;background:#FFD700&quot; | Тилло !! style=&quot;background:#CCCCCC&quot; | Нуқра !! style=&quot;background:#CC9966&quot; | Биринҷӣ !! Ҳамагӣ
|-
|Сайалӣ Камолов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 52.2 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || |  ||  || rowspan=&quot;23&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | 14
|-
|Ёкубҷон Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Аҳмадшоҳ Абдуллоев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Иброҳим Раҳимзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Парвизшоҳ Қурбоналиев ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Мустафо Алибеков ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Juniors ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Воҳид Зоҳидзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 56.7 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Бузургмеҳр Сайфуллозода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 61.2 kg ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Умар Сафаров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Суҳробҷон Чақалов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Senioirs  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 65.8 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Беҳрӯз Хуршедзода ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Senioirs  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 70.3 kg ||   || || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Bronze medal icon.svg|15px]]
|-
|Ҷовидон Маҳмудов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 77.1 kg ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]|| 
|-
|Қосим Сардоров ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 83.9 kg ||style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Gold medal icon.svg|15px]] || || 
|-
|Азмуддин Ваҳобов ||style=&quot;text-align:center;&quot; | Seniors  ||style=&quot;text-align:center;&quot; | 120.2 kg ||   || style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Silver medal icon.svg|15px]]||
|}
*

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
* [https://varzishtv.tj/tj/news/dastovardi-shoyeni-varzishgaroni-to-ik-az-rishtai-mu-oriba-oi-omekhta-dar-a-ramonii-a-on-miyeni-navr/?_utl_t=tm Дастоварди шоёни варзишгарони тоҷик аз риштаи муҳорибаҳои омехта дар Қаҳрамонии ҷаҳон миёни наврасон дар АМА] — '' «VarzishTV», 13 августа 2024''
* [https://asiaplus.news/2024/08/13/yunye-bojczy-mma-tadzhikistana-dobilis-triumfalnogo-uspeha-na-mirovom-chempionate/ Юные бойцы ММА Таджикистана добились триумфального успеха на мировом чемпионате ] — '' «Asia-Plus», 13 августа 2024''
* [https://repost.uz/tadjikistan-na-chm-po-immaf Воспитанники TAJMMAF показали отличный результат на Чемпионате мира по MMA] — ''«Repost.uz», 11 август 2024''
* [https://immaf.org/2024/05/23/tajikistan-mma-federation-hosts-record-breaking-national-youth-tournament-ahead-of-world-youth-championships/?fbclid=PAZXh0bgNhZW0CMTEAAaY5ybtFAHRM1428EPIZmorDA4n5Xz8kGwrcBmYbzdmcKzRwTbk8mtFh6Qc_aem_AZZ5KP3lmnaxivBfaMho8r94emOUaco1TIWLjKj2HFEI3bEfbmXRiUZjdTQZzcCbj5m1mXQ5pu-_FI0mAVeD5cyt Tajikistan MMA Federation hosts record-breaking national youth tournament ahead of World Youth Championships] — ''«IMMAF», 23 мая 2024''

* [https://asiaplus.news/2024/05/13/respublikanskij-turnir-tajmmaf-put-k-chempionatu-mira/ Республиканский турнир TAJMMAF: путь к Чемпионату мира] — ''«Asia-Plus», 13 мая 2024''

* [https://repost.uz/mnogo-medaley-vzyali Атлеты из Таджикистана стали лидерами чемпионата мира по смешанным единоборствам] — ''«Repost.uz», 27 ноября 2023''

* [https://sport24.ru/mma/news-599805-tadzhikistan-stal-liderom-v-medalnom-zachete-na-chempionate-mira-po-mma-v-albanii Таджикистан стал лидером в медальном зачете на чемпионате мира по MMA в Албании] — ''«Sport24.ru», 27 ноября 2023''

* [https://asiaplus.news/2023/11/28/tadzhikistan-stal-liderom-po-kolichestvu-zavoevannyh-medalej-na-chempionate-mira-po-mma-v-albanii/ Таджикистан стал лидером по количеству завоеванных медалей на чемпионате мира по ММА в Албании] — ''«Asia-Plus», 28 ноября 2023''

* [https://varzishtv.tj/tj/news/soli-bobaror-baroi-tajmmaf/ Соли бобарор барои TAJMMAF] — ''«Varzish TV», 20 декабря 2021''

* [https://immaf.org/2022/05/24/tajikistan-mixed-martial-arts-federation-hold-inaugural-national-youth-championships/ Tajikistan Mixed Martial Arts Federation Hold Inaugural National Youth Championships] — ''«immaf.org», 24 май 2022''

* [https://immaf.org/2022/09/15/immaf-announces-2022-asian-championships-in-tajikistan/ IMMAF announces 2022 Asian Championships in Tajikistan] — ''«immaf.org», 15 сентября 2022''

* [https://asiaplus.news/2022/10/29/vpervye-v-takom-masshtabe-v-dushanbe-prohodit-chempionat-azii-po-mma/ Впервые в таком масштабе: в Душанбе проходит Чемпионат Азии по ММА] — ''«Asia-Plus», 29 октября 2022''

* [https://asiaplus.news/2022/10/18/probiznes-davron-dzhuraev-o-biznese-sporte-uspehe-i-lichnoj-zhizni/ PROбизнес: Даврон Джураев о бизнесе, спорте, успехе и личной жизни] — ''«Asia-Plus», 18 октября 2022''

* [https://www.ozodi.org/a/32110344.html 35 медали Тоҷикистон дар аввалин қаҳрамонии Осиё оид ба муҳорибаҳои омехта] — ''«Радиои Озодӣ», 1 ноября 2022''

* [https://sport24.ru/news/mma/2022-11-01-chempionat-azii-po-lyubitelskomu-mma-itogi-rezultaty-chempionat-po-mma-v-dushanbe «Мы не намерены опускать планку». Таджикистан не оставил шансов соперникам на Чемпионате Азии по любительскому MMA] — ''«sport24.ru», 2 ноября 2022''

* [https://varzishtv.tj/tj/news/be-tarinshcho-dar-a-on-federatsiyai-mu-oriba-oi-omekhtai-to-ikiston-tajmmaf-yak-ator-oiza-oi-baynalm/ Беҳтаринҳо дар ҷаҳон: Федератсияи муҳорибаҳои омехтаи Тоҷикистон (TAJMMAF) як қатор ҷоизаҳои байналмилалӣ гирифт] — ''«Varzish TV», 17 февраля 2023''

* [https://repost.uz/tajmmaf-itogi-sezona TAJMMAF подвела итоги прошедшего сезона] — ''«repost.uz», 20 марта 2023''

* [https://asiaplus.news/2023/03/22/put-k-pobede-tajmmaf-opredelila-luchshih/ Путь к победе. TAJMMAF определила лучших] — ''«Asia-Plus», 22 марта 2023''
* [https://old.asiaplustj.info/ru/news/sports/20230525/budutshie-chempioni-kak-v-dushanbe-proshel-respublikanskii-turnir-sredi-yunih-sportsmenov-po-mma Будущие чемпионы: Республиканский турнир среди юных спортсменов по MMA] — ''«Asia-Plus», 25 мая 2023'
* [https://sport24.ru/mma/news-599805-tadzhikistan-stal-liderom-v-medalnom-zachete-na-chempionate-mira-po-mma-v-albanii Таджикистан стал лидером в медальном зачете на чемпионате мира по MMA в Албании] — ''«Sport 24», 27 ноября 2023''
* [https://repost.uz/mnogo-medaley-vzyali Атлеты из Таджикистана стали лидерами чемпионата мира по смешанным единоборствам] — ''«Repost.uz», 27 ноября 2023''
* [https://sports.tj/tadzhikistan-lider-chempionata-mira-po-mma/ Таджикистан – лидер чемпионата мира по MMA!] — ''«Repost.uz», 27 ноября 2023''</text>
      <sha1>mhebb1vd6eqnf7zjy8sapj21tpgejjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соро компания</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308019</id>
    <revision>
      <id>1487916</id>
      <parentid>1470766</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9442" sha1="a33h8l6bl4eu4d2c57p46bye95ibjkh" xml:space="preserve">{{манбаъ}}
{{сабк}}
{{Ҷаъбаи БФ
|ном        = КФ «Соро компания»
|таъсис     = [[2013]]
|логотип    = 
|номи пурра = Клуби футзали «Соро компания»
|лақаб      = Соро
|майдон     = Маҷмааи варзишии Кумитаи андози ҶТ ([[Душанбе]])
|ғунҷоиш    = 1500 нафар
|президент  = {{Парчами Тоҷикистон}} Тоҷиддин Давлатов
|мураббӣ    = {{Парчами Тоҷикистон}} [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2,_%D0%9F%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B2_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Пайрав Воҳидов]
|капитан    = {{Парчами Тоҷикистон}} [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2,_%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87#:~:text=%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8%CC%81%20%D0%90%D0%B7%D0%B8%CC%81 Файзалӣ Сардоров]
|сарпараст  = {{Парчами Тоҷикистон}} [[ҶДММ «Соро Компания»]]
|мусобиқа   = Суперлигаи футзали Тоҷикистон
|мавсим     = [[Лигаи футзали Тоҷикистон 2024/2025|2024/2025]]
|мавқеъ     = [[Акс:golden star.svg|20px|Қаҳрамони кунунӣ]] '''Қаҳрамон''' (5-ум бор)

|сайт       = 
| pattern_la1 = 
| pattern_b1  = 
| pattern_ra1 = 
| pattern_sh1 = 
| pattern_so1 = 
| leftarm1    = ffffff
| body1       = ffffff
| rightarm1   = ffffff
| shorts1     = 4cc369
| socks1      = ffffff
&lt;!-- гостевая форма --&gt;
| pattern_la2 = 
| pattern_b2  = 
| pattern_ra2 = 
| pattern_sh2 = 
| pattern_so2 = 
| leftarm2    = 4cae63
| body2       = 4cae63
| rightarm2   = 4cae63
| shorts2     = 2a2c29
| socks2      = 4cae63
}}

'''Бошгоҳи футзали «Соро компания»''' ({{lang-en| FC Soro Company}}) — бошгоҳи футзал аз шаҳри [[Душанбе]] аст. Соли [[2013]] аз ҷониби ширкати ватании [[ҶДММ «Соро Компания»]] таъсис ёфтааст.

Серҷоизатарин бошгоҳи [[Тоҷикистон]] буда, 11-то ҷоми расмӣ, аз ҷумла 5 маротиба қаҳрамонии Тоҷикистон (2018, 2019, 2021, 2022, 2025), 3-то [[Ҷоми Тоҷикистон]], 3-то [[Суперҷоми Тоҷикистон]] дорад.

==Таърих==
[[Акс:Soro win SuperCup 2023.jpg|мини|чап]]
* Пеш аз баромади аввалинаш дар [[Лигаи касбии футзали Тоҷикистон]] даста гоҳ-гоҳ дар мусобиқаҳои гуногуни ҳаваскорон ширкат мекард.

* Соли 2015 «Соро компания» баромади худро дар чемпионати Тоҷикистон - Серияи «PRO» оғоз карда, ҳамон сол соҳиби медалҳои нуқра гардид.

* Соли 2018 қаҳрамони Лигаи касбии футзали Тоҷикистон шуда, ба [https://en.wikipedia.org/wiki/2019_AFC_Futsal_Club_Championship чемпионати Осиё миёни бошгоҳҳо] роҳхат гирифт. Аз рӯи натиҷагирӣ дар Лигаи қаҳрамонҳои Осиё «Соро компания» ба 10 гонаи беҳтарини дастаҳои Осиё дохил шуд.

* Соли 2020 бори нахуст дар таърихи худ барандаи [[Ҷоми Тоҷикистон]] шуда, инчунин медалҳои нуқраи Лигаи касбии футзалро ба даст овард.

* Соли 2021 ба хазинаи дастовардҳои даста медалҳои тиллои Серияи «PRO», Лигаи касбии футзал ва [[Ҷоми Тоҷикистон]] зам шуд.

* Соли 2022 низ &quot;хет-трики тиллоӣ&quot; кард.

* Дар мавсими 2024/2025 «Соро компания» таҳти роҳбарии Пайрав Воҳидов дар финали Суперлигаи футзали Тоҷикистон бар дастаи «Истиқлол» пирӯз шуда, маротибаи панҷум ба унвони қаҳрамонӣ даст ёфт.

==Роҳбарияти бошгоҳ==
* Тоҷиддин Давлатов — Президенти бошгоҳ
* Нуриддин Давлатов — Директори варзишӣ
* Элчибек Элчибеков — Менеҷер
* Аҳмад Саидов — Сардори даста 
* Суҳроб Раҳмонов - Маъмур
* Шарофиддин Талабов - Мураббӣ-таҳлилгар
* Фаррух Нозимзода - Сухангӯй

==Дастовардҳои даста==
* Қаҳрамони Тоҷикистон (5): 2018, 2019, 2021, 2022, 2024/2025
* Ғолиби мусобиқаи байналмилалии Ҷоми «Олимп» (1): 2019
* Барандаи Ҷоми Тоҷикистон (3): 2020, 2021, 2022
* Барандаи Суперҷоми Тоҷикистон (3): 2020, 2021, 2022

== Ширкати «Соро» дар [https://en.wikipedia.org/wiki/2019%20AFC%20Futsal%20Club%20Championship Чемпионати Осиё оид ба футзал миёни бошгоҳҳо-2019] ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Давр !! Даста !! Ҳисоб !! Даста
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 1 || {{Парчами Индонезия}} «Вамос» ([[Индонезия]]) || style=&quot;text-align:center;&quot; | 6:4 || {{Парчами Тоҷикистон}} «Соро компания» ([[Тоҷикистон]])
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 2 ||{{Парчами Тоҷикистон}} «Соро компания» ([[Тоҷикистон]]) || style=&quot;text-align:center;&quot; | 2:7 ||{{Парчами Лубнон}} «Бейрут» ([[Лубнон]])
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | 3 ||{{Парчами Тоҷикистон}} «Соро компания» ([[Тоҷикистон]]) || style=&quot;text-align:center;&quot; | 6:5 ||{{Парчами Мянма}} «Виктория» ([[Мянма]]) 
|-
|}

==Дастовардҳои бозингарон==
{{Парчами Тоҷикистон}}[https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2,_%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Файзалӣ Сардоров]

* Беҳтарин футзалбози дар Тоҷикистон: 2017, 2021, 2022
* Беҳтарин бозингари Ҷоми Қирғизистон 2019

== Пайвандҳо ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=R9K1W3u_uE4 Барномаи махсуси «Мегӯянд, ки...» дар бораи дастаи «Соро компания»] — ''«ТВ Сафина», 2024''
* [https://fft.tj/soro-kompaniya-chempion-superligi-tadzhikistana-2025-po-futzalu/ «Соро компания» – чемпиони Суперлигаи Тоҷикистон-2025 оид ба футзал]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ''«fft.tj», 2025''
* [https://ftv.tj/news/7644-soro-kompanija-soli-sejum-barandai-superomi-toikiston-megardad.html/ «Соро компания» соли сеюм барандаи Суперҷоми Тоҷикистон мегардад] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230516171454/https://ftv.tj/news/7644-soro-kompanija-soli-sejum-barandai-superomi-toikiston-megardad.html |date=2023-05-16 }} — ''«ТВ Футбол», 2023''
* [https://varzishtv.tj/tj/news/soro-kompaniya-a-ramoni-chorkaratai-to-ikiston-oid-ba-futzal-shud/ «Соро компания» қаҳрамони чоркаратаи Тоҷикистон оид ба футзал шуд] — ''«ТВ Варзиш», 2022''
* [https://asiaplus.news/tg/2021/06/07/soro-kompaniya-super%d2%b7omi-futzali-to%d2%b7ikistonro-so%d2%b3ib-shud/ «Соро-компания» Суперҷоми футзали Тоҷикистонро соҳиб шуд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230530161459/https://asiaplustj.info/news/sports/20210607/soro-kompaniya-superomi-futzali-toikistonro-soib-shud/ |date=2023-05-30 }} — ''«Азия-Плюс», 2021''
* [https://www.ozodi.org/a/31852753.html/ &quot;Соро компания&quot; бори дуюм паиҳам барандаи Суперҷоми футзали Тоҷикистон шуд] — ''Ozodi.org, 2022''
* [https://tj.sputniknews.ru/20230514/soro-kompaniya-superkubok-tadjikistan-futzal-1057097043.html/ &quot;Соро компания&quot; в третий раз выиграла Суперкубок Таджикистана по футзалу] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240415190221/https://tj.sputniknews.ru/20230514/soro-kompaniya-superkubok-tadjikistan-futzal-1057097043.html |date=2024-04-15 }} — ''sputniknews.ru», 2023''

; Шабакаҳои иҷтимоӣ
* [https://t.me/SOROCOMPANY Телеграм]
* [https://www.instagram.com/fcsoro_futsal/ Инстаграм]
* [https://www.facebook.com/FCSorocompany/ Фейсбук]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футзали Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>a33h8l6bl4eu4d2c57p46bye95ibjkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ҶДММ «Соро Компания»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308075</id>
    <revision>
      <id>1488115</id>
      <parentid>1413809</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4397" sha1="1laa1l01wrcld5m764njh15cjcmk34s" xml:space="preserve">{{манбаъ}}
{{Ширкат
 |ном                   = ҶДММ «Соро  Компания»
 |номҳои пештара        = 
 |логотип               = [[Акс:LLC_SoroCompany_logo.png|150px|марказ]]

 |навъ                  = ҶДММ
 |таъсисёбӣ             = 2013
 |асосгузорон           = Давлатов Баҳриддин Ҷумъаевич
 |барҳамхӯрӣ            = 
 |сабаби барҳамхӯрӣ     = 
 |ворис                 = 
 |макон                 = {{Парчами Тоҷикистон}} [[Тоҷикистон]], [[Душанбе]], куч.Карамова 65А
 |афроди калидӣ         = 
 |листинг дар биржа     = 
 |бахш                  = Нуқтаҳои фурӯши сӯзишворӣ
 |маҳсулот              = газ, бензин, сӯзишвории дизелӣ
 |гардиш                = 
 |фоидаи амалиётӣ       = 
 |фоидаи соф            = 
 |активҳо               = 
 |сармоягузорӣ          = 
 |шумораи кормандон     = 175
 |ширкати модарӣ        = 
 |ширкатҳои духтарӣ     = 
 |сайт                  = www.sorocompany.tj
}}

'''[[Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуд|ҶДММ]] «Соро  Компания»'''  ({{lang-en| LCC Soro Company}}) соли 2013 бо қарори муассиси ширкат - Давлатов Баҳриддин Ҷумъаевич дар асоси Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуд» ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқие, ки фаъолияти субъектҳои соҳибкориро танзим мекунанд, таъсис ёфтааст.

==Шабакаи нуқтаҳои фурӯши сӯзишворӣ «Soro oil»==
Ширкати мазкур дар саросари [[Тоҷикистон]] 30 нуқтаи фурӯши сӯзишворӣ маъруф бо номи «Soro oil» дорад, аз ҷумла:

* Дар шаҳри [[Душанбе]] — 12 НФС
* Дар шаҳри [[Ҳисор]] — 3 НФС
* Дар шаҳри [[Ваҳдат]] — 3 НФС
* Дар шаҳри [[Турсунзода]] — 2 НФС
* Дар ноҳияи [[Ноҳияи Рӯдакӣ |Рудакӣ]] — 6 НФС
* Дар ноҳияи [[Шаҳринав]] — 1 НФС
* Дар ноҳияи [[Ёвон]] — 1 НФС
* Дар ноҳияи [[Ноҳияи Балҷувон | Балҷувон]] — 1 НФС
* Дар ноҳияи [[Ноҳияи Хуросон |Хуросон]] — 1 НФС

== «Соро Компания» ва варзиш ==
Соли 2013 ширкати «Соро Компания» як клуби футболи хурдро бо ҳамин ном таъсис дод. Имрӯз бошгоҳи [[Соро компания|«Соро компания»]] серҷоизатарин даста дар [[Тоҷикистон]] ба ҳисоб меравад. Ин тим 4 карат қаҳрамони [[Тоҷикистон]] оид ба футзал, барандаи се Суперҷоми Тоҷикистон ва дорандаи  се  Ҷоми Тоҷикистон мебошад.

== Пайвандҳо ==
* [https://eprocurement.gov.tj/tj/register/supplierreg/show/110759// ҶДММ «Соро Компания» дар феҳристи фармоишгарони давлатӣ ворид карда шудааст] — ''Феҳристи иштирокчиёни беэътимоди хариди давлатӣ''

* [https://asiaplus.news/2023/05/01/istochniki-v-tadzhikistane-usilili-proverki-vseh-zapravok/ В Таджикистане усилили проверки всех заправок] — ''&quot;Азия-Плюс&quot;, май 2023''

* [https://rus.ozodi.org/a/29079590.html// Компания «Умед-88» выставила на продажу все свои АЗС] — ''&quot;Ozodi&quot;, 2018''

* [https://www.youtube.com/watch?v=Js4bbt8IX-s&amp;ab_channel=FCSOROCOMPANY// Игроки сборной Таджикистана по футзалу были финансово награждены от «Соро компании»] — ''&quot;YouTube&quot;, 2022''</text>
      <sha1>1laa1l01wrcld5m764njh15cjcmk34s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдусалом Маҳмадназаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308205</id>
    <revision>
      <id>1487984</id>
      <parentid>1351590</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2222" sha1="ksvf4d8odvubeg8qdiar8ev18e7lnym" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Абдусалом Маҳмадназаров''' ([[14 апрел]]и [[1948]], [[Хоруғ]]) — луғатнигор ва {{тарҷумон|Тоҷикистон}}&lt;nowiki/&gt;и тоҷик, доктори илмҳои филология.

== Зиндагинома ==
Абдусалом Мамадназаров 14 апрели соли 1948 дар шаҳри Хоруғ дар оилаи деҳқонба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zoa.tnu.tj/tj/lu-atnigor-va-tar-umoni-be-amto/|title=Луғатнигор ва тарҷумони беҳамто|author=Рустам Шодиев|date=2023-04-05|publisher=[[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]|lang=|accessdate=2023-06-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2018/04/14/pokoritel-oksforda/|title=Покоритель Оксфорда|author=Фахриддин ХОЛБЕК|website=asiaplus.news|date=2018-04-14|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-06-16}}&lt;/ref&gt;. Соли 1955 ба мактаби ибтидоӣ ба номи Калинин, баъдан дар соли 1958 ба мактаб-интернати шаҳри Хоруғ рафта, онро соли 1966 хатм кардааст. Шуъбаи забони англисии Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро соли 1970 бо ихтисоси «Омӯзгори забони англисӣ» хатм кардааст.

== Корнома ==
Фаъолияти кории худро ба сифати устоди забони англисӣ дар мактаби № 20-и деҳаи Искичи ноҳияи Ҳисор оғоз намудааст. Аз моҳи ноябри соли 1970 то моҳи ноябри соли 1971 дар сафи қувваҳои мусаллаҳи Иттиҳоди Шуравӣ хизмат кардааст. Баъди адои хизмат аз моҳи феврали соли 1972 устоди забони англисӣ дар кафедраи забони англисии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>ksvf4d8odvubeg8qdiar8ev18e7lnym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гулбаҳор Шокирова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>310263</id>
    <revision>
      <id>1488168</id>
      <parentid>1372448</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4643" sha1="olyvjwc9tm47gdmp76b6kwc2vucbxcy" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Гулбаҳор Шокирова
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Гулбаҳор Шокирова.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} 
|касб                 = 
|навъи садо           = 
|асбоб                = [[дутор]]
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = [[Ансамбли давлатии «Шашмақом»]]
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = 
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}
'''Гулбаҳор Шокирова''' (''Шокирова Гулбаҳор Рустамовна''; зод. [[12 май]]и [[1984]], [[Ӯротеппа]], [[вилояти Ленинобод]]) — [[овозхон]] ва [[навозанда]]и тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-05}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Гулбаҳор Шокирова 12 майи соли 1984 дар шаҳри Ӯротеппа ба дунё омадааст. Соли 2000-ум синфи рубобро дар шуъбаи созҳои халқии мактаби санъати бачагонаи шаҳри Истаравшан ба итмом расонда баъдан, солҳои 2000—2004 дар шуъбаи торию камонӣ — асбоби скрипкаи [[Коллеҷи санъати ба номи Содирхон Ҳофиз|Омӯзишгоҳи ҳунари Содирхон Ҳофизи шаҳри Хуҷанд]] таҳсил намуда, онро бо ихтисоси ҳунарпешаи ансамбл, омӯзгори асбоби скрипка ва роҳбари ҳайати худфаъолиятӣ ба итмом расонд. Соли 2007 ба шуъбаи мут­рибони анъанавии [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон]] аз рӯи ихтисоси дуторнавозӣ дохил шуда соли 2012 онҷоро ҳамчун ҳунарпешаи ансамбл ва омӯзгор хатм кард&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Корнома ==
Гулбаҳор Шокирова фаъолияташро ба ҳайси овозхон ва думбранавози ансамбли фолклорӣ-этнографии «Фалак»-и вилояти Суғд ва овозхони ансамбли эстрадии «Садои Суғд» идома бахшид. Ӯро соли 2011 ба [[ансамбли «Дарё»]] ба кор пазируфтанд. Тӯли 6 сол вай аз устодон [[Саидқул Билолов]], [[Қурбоналӣ Абдуллоев]], [[Лола Азизова]], [[Муҳаррама Шарифова]] ва дигарон нозукиҳои сурудҳои халқиро омӯхт ва мустақилона ба эҷоди суруд пардохт.

Гулбаҳор Шокирова аз соли 2017 ҳунарпешаи [[Ансамбли давлатии «Шашмақом»]] аст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://bonuvon.tj/index.php/tj/fe-rist/far-ang/3624-12-maj-r-zi-shashma-om|title=Гулбаҳор Шокирова: «Бе мақом ҳеҷам»|author=О. Хоҷаева|date=2020-05-50|publisher=[[Бонувони Тоҷикистон]]}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* 2023 — [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>olyvjwc9tm47gdmp76b6kwc2vucbxcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзоумари Мирзоаҳмад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311022</id>
    <revision>
      <id>1488169</id>
      <parentid>1373506</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5891" sha1="lntce5q70qsuz8r223may5frzwmxhpt" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Мирзоумари Мирзоаҳмад
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = Мирзоумари Мирзоаҳмад.jpg
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Мирзоумар Мирзоахмедов
|таърихи таваллуд     = 24.09.1961
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Хуҷанд|ноҳияи Ғафуров}}, [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[ҳунарпешаи театр]], [[ҳунарпешаи синамо]]
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] ([[2023]])
|imdb_id              = 
|anim_id              = 
|сайт                 = 
}}
'''Мирзоумари Мирзоаҳмад''' (''Мирзоумар Мирзоахмедов''; зод. [[24 сентябр]]и [[1961]], [[ноҳияи Хуҷанд]], [[вилояти Ленинобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[ҳунарпешаи театр|ҳунарпешаи театри]] тоҷик, ҳаҷвнигор, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-05}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Мирзоумари Мирзоаҳмад 24 сентябри соли 1961 дар ноҳияи Хуҷанди вилояти Ленинобод ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби №15-и ноҳия дар соли 1978 ба шуъбаи актёрии [[Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистон]] то соли 1982 таҳсил карда, аз устодони бузурги ҳунар [[Аскар Абдураҳмонов]], [[Фаррух Қосимов]], [[Шамсӣ Қиёмов]], [[Хушназар Майбалиев]], [[Назар Назаров]], [[Азиза Азимова]] ва дигарон нозукиҳои ҳунари актёриро омӯхтаст.

== Корнома ==
Дар соли 1982 баъди хатми донишкада дар Театри давлатии мазҳака ва мусиқии ба номи Камоли Хуҷандӣ ба фаъолият оғоз кард ва то имрӯз дар ин макон кору фаъолият дорад.

=== Театр ===
Мирзоумари Мирзоаҳмад тайи солҳои фаъолият дар саҳнаи Театри Хоҷа Камол беш аз 50 нақшҳои хурду бузург офарид, ки Журден аз «Ашрофпарат»-и Ж. Б. Молйер, Домоди пир аз «Табиби паррон»-и ҳамин драматург, «Қорӣ почо» аз «Абдуи Хуҷандӣ» (варианти тоҷикишудаи «Найрангҳои Скопен»-и Ж. Молйер аз ҷониби режиссёр [[Барзу Абдураззоқов]]), Профессор Шодизода аз «Шаҳраки мо»-и Т. Уайлдер, Афандӣ аз «Панҷ зани Афандӣ»-и Иброҳимбеков ва ғайра аз ҷумлаи нақшҳои барҷастаи офаридаи ӯ дар саҳнаи театранд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Ҳаҷв ===
Як бахши муҳими фаъолияти эҷодии Мирзоумари Мирзоаҳмад ба Театр-студияи «Хандинкамон» алоқманд аст. Маҳз тавассути иҷрои нақшҳо дар саҳнаҳои ин гуруҳи ҳаҷвӣ ҳунарманд дар саросари кишвар машҳур шудааст.

=== Синамо ===
Дар филми «[[Падари моҳтобӣ]]»-и Бахтиёр Худоназаров, «[[Дов (филм, 2022)|Дов]]»-и Муҳиддини Музаффар, филмҳои ҳаҷвии «Таксӣ» ва «Наврӯз дар Наврӯз»-и «Хандинкамон» нақшҳои лаҳзаӣ офаридааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://oila.tj/news/mirzoumari-mirzoamad-dar-umram-nashi-bad-naofaridaam|title=Мирзоумари Мирзоаҳмад: Дар умрам нақши бад наофаридаам!|author=Одили Нозир|website=oila.tj|date=2023-09-01|publisher=ОИЛА|lang=tg|accessdate=2023-09-19}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Мирзоумари Мирзоаҳмад ба унвони «Аълочии фарҳанги Тоҷикистон», медали «Хидмати Шоиста» (2009) ва унвони «Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон» (2023) қадр шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{YouTube|y9878sPN1Uw|Барномаи “Шоми Хуҷанд” бо меҳмонии ҳунарманд Мирзоумар Мирзоахмедов|logo=}}
* {{YouTube|o4xlMyVSQ-4|Мирзоумари Мирзоаҳмад, ҳаҷвнигоронро чи гуфт? Барномаи Чеҳра|logo=}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои театри Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>lntce5q70qsuz8r223may5frzwmxhpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рустам Ятимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311527</id>
    <revision>
      <id>1487944</id>
      <parentid>1470760</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15638" sha1="c6n703hrzf8xyjzvkhmv4ocetev57de" xml:space="preserve">{{Футболбоз
|ном        = Рустам Ятимов 
|ҷинс       = м
|номи пурра = Рустам Бобораҳимович Ятимов&lt;br&gt;({{lang-en|''Rustam Boborahimovich Yatimov''}})
|лақаб      = 
|тасвир     = 
|бар        = 
|тавсифи тасвир = 
|таърихи таваллуд = 13.07.1998
|зодгоҳ     = {{зодгоҳ|Нижний Новгород}}, [[Русия]]
|шаҳрвандӣ  = {{Парчами Тоҷикистон|20px}} [[Тоҷикистон]] &lt;br&gt; {{Парчами Русия|20px}} [[Русия]]
|қад        = 194
|вазн       = 
|мавқеъ     = дарвозабон
|бошгоҳи кунунӣ    = {{Парчами Русия|20px}} «[[Ростов (бошгоҳи футбол)|Ростов]]»
|шумора            = 1
|бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол
|2016|{{Парчами Русия|20px}} «Волга НН»|
|2017|{{Парчами Тоҷикистон|20px}} «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»|
|2017|{{Парчами Русия|20px}} «[[Пари Нижний Новгород (бошгоҳи футбол)|Олимпиетс]]»|}}
|бошгоҳҳо  = {{маснад дар футбол
|2018—2024|{{Парчами Тоҷикистон|20px}} «[[Истиқлол (бошгоҳи футбол)|Истиқлол]]»|84 (-?)
|2024—{{Т.ҳ.}}|{{Парчами Русия|20px}} «[[Ростов (бошгоҳи футбол)|Ростов]]»|20 (-26)}}
|мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол
|2018|{{Парчами Тоҷикистон}} Тоҷикистон (то 23 сола)|3 (-?)
|2019—{{Т.ҳ.}}|{{Парчами Тоҷикистон}} [[Тими миллии футболи Тоҷикистон|Тоҷикистон]]|40 (-40)}}
| медалҳо = 
|азнавсозии маълумот дар бораи бошгоҳ = 
|азнавсозии маълумот дар бораи мунтахаб = 
|викианбор = 
}}

'''Рустам Ятимов''' ({{lang-fa|''رستم یتیموف''}}; [[14 июл]]и [[1998]], [[Нижний Новгород]], [[Русия]]) — футболбози [[Тоҷикистон|тоҷик]], дарвозабони бошгоҳи «[[Ростов (бошгоҳи футбол)|Ростов]]» ва [[Тими миллии футболи Тоҷикистон|тими миллии Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Рустам Ятимов 13 июли соли 1998 дар Нижний Новогороди Русия ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=2281|title=«Истиклол» подписал воспитанника «Волги»|website=fc-istiklol.tj|date=2017-02-24|publisher=Официальный сайт ФК Истиклол|accessdate=2023-10-02|archivedate=2019-06-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190626074343/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1}}&lt;/ref&gt;. Ӯ ба футболи тоҷик бори аввал моҳи октябри соли 2016 омад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20200824/Orzui-boz-Angliya-darvozabon-Rustam-Yatimov-dar-borai-futbol-va-zindag---video-1031786275.html|title=Орзуи бозӣ дар Англия: дарвозабон Рустам Ятимов дар бораи футбол ва зиндагӣ - видео|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2020-08-24|lang=tg|accessdate=2023-10-02}}&lt;/ref&gt; ва 24 феврали соли 2017 бошгоҳи «Истиқлол» имзои Рустам Ятимовро бо қарордоди панҷсола эълом кард&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Дастовардҳо ==
=== «Истиқлол» ===

* [[Лигаи олии футболи Тоҷикистон]]
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (6):''' 2018&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=3615|title=Истиклол стал семикратным чемпионом Таджикистана!|language=ru|website=fc-istiklol.tj|date=2018-11-07|publisher=FC Istiklol|accessdate=2018-11-14|archive-date=2018-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114224344/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=3615|url-status=live|archivedate=2018-11-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181114224344/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=3615}}&lt;/ref&gt;, 2019&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4194|title=Истиклол — восьмикратный чемпион Таджикистана!|language=ry|website=fc-istiklol.tj/|date=2019-09-27|publisher=FC Istiklol|accessdate=2019-09-27|archive-date=2021-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118225011/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4194|url-status=live|archivedate=2021-11-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211118225011/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4194}}&lt;/ref&gt;, 2020&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4792|title=Истиклол в седьмой раз подряд завоевал золотые медали|language=ru|website=fc-istiklol.tj/|date=2020-09-20|publisher=FC Istiklol|accessdate=2020-09-20|archive-date=2020-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113191313/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4792|url-status=live|archivedate=2020-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201113191313/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4792}}&lt;/ref&gt;, 2021&lt;ref&gt;{{cite web |title=ИСТИКЛОЛ ПОЛУЧИЛ КУБОК ЗА ПОБЕДУ В COCA-COLA-ЧЕМПИОНАТЕ ТАДЖИКИСТАНА-2021! |url=http://fft.tj/istiklol-poluchil-kubok-za-pobedu-v-coca-cola-chempionate-tadzhikistana-2021/ |website=fc-istiklol.tj/ |publisher=FC Istiklol |access-date=2021-12-01 |language=ru |date=2021-11-24 |archive-date=2021-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201080335/http://fft.tj/istiklol-poluchil-kubok-za-pobedu-v-coca-cola-chempionate-tadzhikistana-2021/ |url-status=live |accessdate=2025-06-27 |archivedate=2021-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201080335/http://fft.tj/istiklol-poluchil-kubok-za-pobedu-v-coca-cola-chempionate-tadzhikistana-2021/ }}&lt;/ref&gt;, 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=5763|title=Истиқлол маротибаи 11-ум чемпиони Тоҷикистон шуд!|language=tj|website=fc-istiklol.tj/|date=2022-11-04|publisher=FC Istiklol|access-date=2022-11-05|archive-date=2022-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105111721/http://www.fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=5763|url-status=live|accessdate=2025-06-27|archivedate=2022-11-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105111721/http://www.fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=5763}}&lt;/ref&gt;, 2023&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fft.tj/istiklolu-vruchen-chempionskij-kubok-za-pobedu-v-chempionate-tadzhikistana-2023/|title=«ИСТИКЛОЛУ» ВРУЧЕН ЧЕМПИОНСКИЙ КУБОК ЗА ПОБЕДУ В ЧЕМПИОНАТЕ ТАДЖИКИСТАНА-2023|language=ru|website=fft.tj|date=2023-12-10|publisher=Football Federation Tajikistan|access-date=2023-12-11|archive-date=2023-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211074721/https://fft.tj/istiklolu-vruchen-chempionskij-kubok-za-pobedu-v-chempionate-tadzhikistana-2023/|url-status=live|accessdate=2025-06-27|archivedate=2023-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211074721/https://fft.tj/istiklolu-vruchen-chempionskij-kubok-za-pobedu-v-chempionate-tadzhikistana-2023/}}&lt;/ref&gt;
* [[Ҷоми футболи Тоҷикистон]]
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (4):''' 2018&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2018/10/29/istiklol-stal-semikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana-2/|title=«Истиклол» стал семикратным обладателем Кубка Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2023-12-23}}&lt;/ref&gt;, 2019&lt;ref&gt;{{cite web |title=Истиклол - восьмикратный обладатель Кубка Таджикистана! |url=http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4280 |website=fc-istiklol.tj/ |publisher=FC Istiklol |accessdate=2019-11-24 |language=Russian |date=2019-11-24 |archive-date=2019-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207044323/http://www.fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4280 |url-status=live |archivedate=2019-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191207044323/http://www.fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4280 }}&lt;/ref&gt;, 2022&lt;ref&gt;{{cite web |title=«ИСТИКЛОЛ» ПО ПЕНАЛЬТИ ОБЫГРАЛ «КУКТОШ» И СТАЛ ДЕВЯТИКРАТНЫМ ОБЛАДАТЕЛЕМ КУБКА ТАДЖИКИСТАНА |url=https://fft.tj/istiklol-po-penalti-obygral-kuktosh-i-stal-devyatikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana/ |website=fft.tj/ |publisher=Football Federation of Tajikistan |access-date=2022-10-31 |language=ru |date=2022-10-29 |archive-date=2022-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030053259/https://fft.tj/istiklol-po-penalti-obygral-kuktosh-i-stal-devyatikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana/ |url-status=live |accessdate=2025-06-27 |archivedate=2022-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221030053259/https://fft.tj/istiklol-po-penalti-obygral-kuktosh-i-stal-devyatikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana/ }}&lt;/ref&gt;, 2023&lt;ref&gt;{{cite web |title=«ИСТИКЛОЛ» ОБЫГРАЛ «РАВШАН» И СТАЛ ДЕСЯТИКРАТНЫМ ОБЛАДАТЕЛЕМ КУБКА ТАДЖИКИСТАНА |url=https://fft.tj/istiklol-obygral-ravshan-i-stal-desyatikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana/ |website=fft.tj |publisher=Football Federation Tajikistan |access-date=2023-11-02 |language=Russian |date=2023-11-01 |archive-date=2023-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120171417/https://fft.tj/istiklol-obygral-ravshan-i-stal-desyatikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana/ |url-status=live |accessdate=2025-06-27 |archivedate=2023-11-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231120171417/https://fft.tj/istiklol-obygral-ravshan-i-stal-desyatikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana/ }}&lt;/ref&gt;
* [[Суперҷоми Тоҷикистон]]
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (4):''' 2019&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fft.tj/superkubok-tadzhikistana-2019-fotoobzor-matcha-istiklol-hudzhand-3-0/|title=Суперкубок Таджикистана-2019: фотообзор матча «Истиклол» – «Худжанд» – 3:0 – Федерация Футбола Таджикистана|lang=ru-RU|access-date=2023-12-23|archive-date=2023-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223191036/https://fft.tj/superkubok-tadzhikistana-2019-fotoobzor-matcha-istiklol-hudzhand-3-0/|url-status=live|accessdate=2025-06-27|archivedate=2023-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223191036/https://fft.tj/superkubok-tadzhikistana-2019-fotoobzor-matcha-istiklol-hudzhand-3-0/}}&lt;/ref&gt;, 2020&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4495|title=Истиклол стал девятикратным обладателем Суперкубка Таджикистана|language=ru|website=fc-istiklol.tj/|date=2020-04-04|publisher=FC Istiklol|accessdate=2020-04-04|archive-date=2020-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918144431/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4495|url-status=live|archivedate=2020-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200918144431/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=4495}}&lt;/ref&gt;, 2021&lt;ref&gt;{{cite web |title=Истиклол выиграл первый трофей в сезоне! |url=http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=5037 |website=fc-istiklol.tj/ |publisher=FC Istiklol |access-date=2021-04-03 |language=ru |date=2021-04-03 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106114709/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=5037 |url-status=live |accessdate=2025-06-27 |archivedate=2021-11-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211106114709/http://fc-istiklol.tj/index.php?view=1&amp;news=5037 }}&lt;/ref&gt;, 2022&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fft.tj/istiklol-stal-odinnadtsatikratnym-obladatelem-superkubka-tadzhikistana/|title=ИСТИКЛОЛ СТАЛ ОДИННАДЦАТИКРАТНЫМ ОБЛАДАТЕЛЕМ СУПЕРКУБКА ТАДЖИКИСТАНА|language=ru|website=fft.tj/|date=2022-05-08|publisher=Tajikistan Football Federation|access-date=2022-05-09|archive-date=2022-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024095555/https://fft.tj/istiklol-stal-odinnadtsatikratnym-obladatelem-superkubka-tadzhikistana/|url-status=live|accessdate=2025-06-27|archivedate=2022-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220508225111/http://fft.tj/istiklol-stal-odinnadtsatikratnym-obladatelem-superkubka-tadzhikistana/}}&lt;/ref&gt;

=== «Ростов» ===
* [[Ҷоми футболи Русия]]
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2018

=== Мунтахаби миллии Тоҷикистон ===
* [[Ҷоми шоҳи Тайланд (футбол)|Ҷоми шоҳи Тайланд]]: 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fft.tj/sbornaya-tadzhikistana-stala-pobeditelem-turnira-king-s-cup-2022-v-tailande/|title=Сборная Таджикистана стала победителем турнира «King’s Cup 2022» в Таиланде! – Федерация Футбола Таджикистана|lang=ru-RU|access-date=2023-12-23|archive-date=2022-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926022323/https://fft.tj/sbornaya-tadzhikistana-stala-pobeditelem-turnira-king-s-cup-2022-v-tailande/|url-status=live|accessdate=2025-06-27|archivedate=2022-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220926022323/https://fft.tj/sbornaya-tadzhikistana-stala-pobeditelem-turnira-king-s-cup-2022-v-tailande/}}&lt;/ref&gt;

=== Инфиродӣ ===
* Дарвозабони соли Тоҷикистон 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/12/13/futbolnaya-liga-tadzhikistana-nazvala-luchshego-trenera-i-futbolista-sezona-2022/|title=Футбольная лига Таджикистана назвала лучшего тренера и футболиста сезона-2022 {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2024-07-01}}&lt;/ref&gt;
* Беҳтарин футболбози Тоҷикистон 2023&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/12/30/v-tadzhikistane-nazvany-luchshie-futbolisty-2023-goda/|title=В Таджикистане названы лучшие футболисты 2023 года {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2024-07-01|archive-date=2024-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724212521/https://www.asiaplustj.info/ru/news/sports/20231230/v-tadzhikistane-nazvani-luchshie-futbolisti-2023-goda|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

[[Гурӯҳ:Футболбозони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Нижний Новгород»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Истиқлол»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ростов»]]</text>
      <sha1>c6n703hrzf8xyjzvkhmv4ocetev57de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобоҷон Ҷамолзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312735</id>
    <revision>
      <id>1488152</id>
      <parentid>1382175</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3068" sha1="91opl1g386icpsd284nvbdx7d3y4uv9" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
 |ном                  = Бобоҷон Ҷамолзода
 |номи аслӣ            = 
 |зодрӯз               = 22.05.1976
 |зодгоҳ               = [[ноҳияи Данғара]]
 |тасвир               = Бобоҷон Ҷамолзода.jpg
 |бар                  = 220px
 |тавсифи тасвир       = 
 |лақаб                = 
 |тахаллус             = 
 |мансубият            = 
 |солҳои хидмат        = [[2002]] то имрӯз
 |рутба                = генерал лейтенант
 |намуди қушун         = Гвардияи миллӣ
 |фармондеҳ            = 
 |қисм                 = 
 |ҷанг                 = 
 |ҷоизаҳо              =
 |викианбор            = &lt;!-- БЕ пешванди Category: --&gt;
 |равобит              = 
 |истеъфо              = 
 |соядаст              = 
}}

'''Бобоҷон Ҷамолзода''' ([[22 май]]и [[соли 1976]], [[ноҳияи Данғара]]) — арбоби низомии тоҷик, Фармондеҳи [[гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз 20 ноябри соли 2013).

== Зиндагинома==
Бобоҷон Ҷамолзода [[22 май]]и соли [[1976]] дар [[ноҳияи Данғара]]и [[вилояти Хатлон]] ба дунё омадаст.

Оиладор соҳиби чор фарзанд.

== Фаъолияти хизматӣ ==
Бобоҷон Ҷамолзода то моҳи ноябри [[соли 2013]] — командири қисми ҳарбии 051057-и қувваҳои махсуси (спецназ) [[Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] адоӣ вазифа карда ва аз [[20 ноябр]]и соли 2013 бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фармондеҳи Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардид&lt;ref&gt;https://asiaplus.news/tg/2013/11/20/polkovnik-b-%d2%b7amolzoda-farmonde%d2%b3i-gordi-mill%d3%a3-tain-shud/ Фармондеҳи ГМҶТ таъин гардид&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Ҳамчунин нигаред ==
* [[Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]

== Пайвандҳо ==
* [http://gmjt.tj сомонаи ГМҶТ]
* [https://centrasia.org/person2.php?st=1384936958 Биография_Бободжон_Джамолзода]
* [http://www.news.tj/ru/news/natsionalnuyu-gvardiyu-tadzhikistana-vozglavil-polkovnik-bobodzhon-dzhamolzoda Национальную_гвардию_Таджикистана возглавил_полковник_Бободжон_Джамолзода] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180621154843/http://www.news.tj/ru/news/natsionalnuyu-gvardiyu-tadzhikistana-vozglavil-polkovnik-bobodzhon-dzhamolzoda |date=2018-06-21 }}

[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>91opl1g386icpsd284nvbdx7d3y4uv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маркази исмоилияи Душанбе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312772</id>
    <revision>
      <id>1487922</id>
      <parentid>1461796</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5443" sha1="ptae7v89zned8mgh2zyam8lxajrvbgv" xml:space="preserve">{{Масҷид}}
'''Маркази исмоилияи Душанбе''' —  маркази масоили мазҳабӣ ва фарҳангии [[Исмоилия|исмоилиёни]] [[Тоҷикистон]]. 

== Таърих ==
Сохтмони Маркази исмоилияи шаҳри Душанбе соли 2003 оғоз&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/24533332.html|title=Официальная регистрация исмаилитского центра в Душанбе|website=[[Радио «Свобода»]]|date=2012-03-31|deadlink=no|accessdate=2020-10-12|archive-date=2020-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017064642/https://rus.ozodi.org/a/24533332.html}}&lt;/ref&gt; ва 12 октябри соли 2009 бо иштироки Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Шоҳзода Карим Оғохони IV]] расман ифтитоҳ шуд.

Ин панҷумин маркази исмоилия дар саросари ҷаҳон ва нахустин марказ дар Осиёи Марказӣ аст. Қаблан чунин марказҳо дар Британияи Кабир, Конодо, Португалия ва Имороти Муттаҳидаи Арабӣ сохта шудаанд.

== Ҳадафи марказ ==
Маркази исмоилияи шаҳри Душанбе натанҳо ҷойи ибодат, балки маркази фарҳангие низ мебошад, ки ба наздикшавӣ ва муколама байни фарҳангҳои гуногун ва дину мазҳабҳо мусоидат менамояд.

Танҳо ҷамоатхона бинои хос динист, ки дар он пайравони мазҳаби исмоилия барои ибодат меоянд. Рӯзҳои шанбе ва якшанбе дарҳои марказ барои ҳамаи хоҳишмандон боз аст: аз соати 9 то соати 12 барои шахсони хоҳишманд экскурсия гузаронида мешавад.

Ҳадафи марказ андеша ва намояндагӣ аз дарки ақлонӣ ва рӯҳонии ислом аз тарафи ҷамоати исмоилӣ, уҳдадориҳои иҷтимоии он, низому тартиби он, муносибатҳои мусбии он бо ҷамоатҳое, ки дӯшодуш бо исмоилиён зиндагӣ доранд. 

Дар маросими гузошта шудани хишти аввали марказ (30 августи 2003) Шоҳзода Карим Оғохон иброз дошта буд: ''«Умеди ман ин аст, ки ин Марказ ба ҷаҳониён ёдрас мекунад: суннатҳои маънавӣ ва омӯзишии Осиёи Марказӣ ба тамаддунҳои атрофи худ таъсири мудом ва мусбат доштанд, ҳарчанд, мутаассифона, он маъмулан сарфи назар ё нодуруст фаҳмида мешавад»''. Ҳузури ҳамешагии ҷамоати исмоилӣ рамзи ҳамбастагии ҷанбаи рӯҳоният ва дунявият, ҷойгоҳ барои доир намудани тадбирҳои иҷтимоӣ, фарҳангӣ, мазҳабӣ-маросимӣ, вохӯриҳои зеҳнӣ ва ҷустуҷӯҳои маърифати рӯҳонӣ мебошад. 

== Сохтмон ==
Тарҳи бинои Маркази исмоилия бар асоси ёдгориҳои бузурги таърихии минтақа, омезиши ҳунари меъморӣ бо бисёр ҷанбаҳои ҳунармандии исломӣ, истифодаи баъзе суннатҳои мазҳабӣ дар сохтору банду басти бино бунёд гардида, он яке аз биноҳои зеботарини Душанбе ба шумор меравад.

Майдони Маркази исмоилияи шаҳри Душанбе 16 гектар ва бинои марказ 3 гектарро фаро мегирад. Барои бунёди деворҳои марказ аз Самарқанд 3 миллион дона хишт оварда шуд. Дохили бино ба аз 4 бахш – маъмурӣ, иҷтимоӣ, барои ҷавонон ва маърифатӣ бо китобхона иборат аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2018/10/15/guzorishi-tasvir%d3%a3-az-markazi-ismoiliyai-sha%d2%b3ri-dushanbe/|title=Гузориши тасвирӣ аз Маркази исмоилияи шаҳри Душанбе|author=Таҳмина Охонвалиева|website=asiaplus.news|date=2018-10-15|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-12-11}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Маркази исмоилияи Душанбе // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 397—398. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ниёишгоҳҳо дар Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Ислом дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Исмоилия]]</text>
      <sha1>ptae7v89zned8mgh2zyam8lxajrvbgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раҷабалӣ Раҳмоналӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312787</id>
    <revision>
      <id>1488114</id>
      <parentid>1457673</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4854" sha1="7x1d9hjfau4g08mw9b3f4m1h5yumj5t" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
|номи аслӣ = Раҷабалӣ Файзалиевич Раҳмоналиев
|тасвир = Rajabali Rahmonali (2023) (cropped).jpg
|зодрӯз               = 07.10.1967
 |зодгоҳ               = [[ноҳияи Данғара]]
|рутба                = генерал полковник
|намуди қушун         = Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ
}}

'''Раҷабалӣ Раҳмоналӣ''' ([[7 октябр]]и [[соли 1967]], [[ноҳияи Данғара]]) — генерал-полковник, фармондеҳи низомии [[Артиши Тоҷикистон|нерӯҳои мусаллаҳи]] [[Тоҷикистон]]. Аз соли 2013 сардори Сарраёсати Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://akhbor-rus.com/-p4388-179.htm|title=В ДУШАНБЕ ГОСПИТАЛИЗИРОВАНЫ 14 ТОП-ОФИЦЕРОВ ГКНБ, В ТОМ ЧИСЛЕ КОМАНДУЮЩИЙ ПОГРАНВОЙСК ТАДЖИКИСТАНА|website=akhbor-rus.com|lang=en|accessdate=2021-05-12|archivedate=2021-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512024006/https://akhbor-rus.com/-p4388-179.htm}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.skpw.ru/sections/skpw/pv/tajikistan.html|title=Первый заместитель Председателя - Командующий Пограничными войсками Государственного комитета национальной безопасности Республики Таджикистан|website=www.skpw.ru|accessdate=2021-05-12}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Раҷабалӣ Файзалиевич Раҳмоналиев 7 октябри соли 1967 дар [[Данғара|ш. Данғара]], [[Вилояти Хатлон]]и [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] маркази [[ноҳияи Данғара]] таваллуд шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Соли 1989 Мактаби олии сохтмони ҳарбӣ-сиёсии Таллинро бо ихтисоси ҳарбӣ-сиёсӣ хатм кардааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;Дар давоми хизмат дар [[Челябинск]] ва РСС Қазоқистон буд. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1075309716|title=РАХМОНАЛИЕВ (РАХМОНАЛИ) Раджабали Файзалиевич {{!}} ЦентрАзия|website=centrasia.org|accessdate=2021-05-12}}&lt;/ref&gt;
Оиладор, соҳиби панҷ фарзанд аст.

== Фаъолият ==
Моҳи марти соли 1992 ба сафи [[Артиши Тоҷикистон|Артиши миллии Тоҷикистон]] омада, дар [[Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон|Вазорати дифоъ]] дар вазифаҳои муовини комиссари ҳарбӣ хизмат кардааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Дар солҳои [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] дар отряди [[Фронти халқии Тоҷикистон|Фронти Халқии Тоҷикистон]] хизмат кардааст. &lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Моҳи январи соли 2004 ба ҷои Ғаффор Мирзоев фармондеҳи [[Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Гвардияи миллӣ]] шуд. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 20 ноябри соли 2013 муовини аввали раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон таъин шуд, ки ҳамзамон бо вазифаҳои сардори Сарраёсати Қӯшунҳои сарҳадӣ ва Фармондеҳи Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ кор мекунад. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Акс:Раҷабалӣ Раҳмоналӣ 2019.jpg|thumb|250px|Фармондеҳи қӯшунҳои сарҳадии КДАМ, генерал-полковник Раҷабалӣ Раҳмоналӣ дар Тошкент соли 2019.&lt;ref&gt;https://asiaplus.news/2019/03/26/komanduyushhij-pogranvojskami-tadzhikistana-obsudit-v-tashkente-obstanovku-na-rubezhe-s-afganistanom/&lt;/ref&gt;]]

== Ҷоизаҳо ==
Дорандаи мукофотҳои давлатӣ: ордени «Спитамен» (1997), [[Ордени Шараф|ордени «Шараф»]] (1999) ва ордени «Зарринтоҷ дараҷаи II» (2013). &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.skpw.ru/sections/skpw/pv/tajikistan.html Раджабали Рахмонали]

[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1967]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]
[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>7x1d9hjfau4g08mw9b3f4m1h5yumj5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Обид Ҳомидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313437</id>
    <revision>
      <id>1487994</id>
      <parentid>1384615</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3155" sha1="qt5a9hlsa6cq51i4jk6yvbt7g1hqnpk" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Обид Ҳомидов''' (9 майи 1926, [[Бухоро]] — 24 октябри 2019, [[Душанбе]]) — таҳиякунанда, нахустин сарвари [[Телевизиони Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Обид Ҳомидов 9 майи соли 1926 дар Бухоро ба дунё омадааст. Солҳои 30-юм оилаи Ҳомидовҳо ба Душанбе кӯчида, Обид дар ин ҷо мактаби миёнаро хатм кардааст ва муддате ба рӯзноманигорӣ машғул шудааст. Аввали соли 1945 ба аскарӣ рафта, пас аз панҷ сол ба хона бармегардад.

Пас аз хатми донишкадаи омӯзгорӣ Обид Ҳомидов дар соҳаи синамо ба фаъолият пардохта, баъд аз чанде нозири шуъбаи таблиғоти Кумитаи марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон таъин мешавад.

Соли 1959 Обид Ҳомидов аввалин сарвари телевизиони Тоҷикистон таъин шуда, солҳои 60-ум ӯро ба кор дар киностудияи «Тоҷикфилм» мегузаронанд. Дар ин ҷо бо мусоидати ӯ филми «Парчами Кова» (коргардон Борис Кимёгаров), филми аввалин аз рӯйи асари Фирдавсӣ «Шоҳнома», филми таърихии «Ситорае дар тирашаб» (коргардон Абдусалом Раҳимов) бахшида ба Аҳмади Дониш ва дигар филмҳо наворбардорӣ шуданд. Солҳои 70-ум Обид Ҳомидов ба Театри академӣ-драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ роҳбарӣ кардааст.

Обид Ҳомидов 3 писар дорад, ки пешаи падарро интихоб кардаанд. Яке аз онҳо [[Оқил Ҳомидов]] соли 1984 Донишкадаи давлатии умумиттифоқии кинематография (ВГИК)-ро дар Маскав аз рӯйи ихтисоси наворбардор-басаҳнагузорандаи филмҳои ҳунарӣ ва мустанад хатм кард. Аз соли 1994 Оқил Ҳомидов дар Лаҳистон зиндагӣ дошта, ба киностудияи худаш роҳбарӣ мекунад.

== Даргузашт ==
Обид Ҳомидов 24 октябри соли 2019 даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/10/25/czeremoniya-proshhaniya-s-byvshim-glavoj-tadzhikfilma-obidom-hamidovym-sostoitsya-v-dushanbe-v-12-chasov/|title=Даргузашти аввалин сарвари ТВ Тоҷикистон ва собиқ роҳбари “Тоҷикфилм”|author=Мусои Бобоҳоҷӣ|website=asiaplus.news|date=2019-10-25|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-01-08}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>qt5a9hlsa6cq51i4jk6yvbt7g1hqnpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рустам Шукуров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313720</id>
    <revision>
      <id>1487937</id>
      <parentid>1449796</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16728" sha1="lg5i01qsc68pi0nc8sr2pq59fx5njn6" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Рустам Шукуров''' (''Шукуров Рустам Муҳаммадович''; {{ВД-Дебоча}}) — {{Таърихнигор|Русия|тоҷик}}, бизонсшинос, [[Эроншиносӣ|эроншинос]] ва [[туркшиносӣ|туркшинос]]и тоҷики аҳли Русия, [[Доктори илм|доктори илмҳои таърих]] (2012), [[профессор]]. Узви {{Бе тарҷума 5|Central Eurasian Studies Society|Анҷумани мутолеъоти Авруосиёи Марказӣ|en|Central Eurasian Studies Society|&quot;Ҷамъияти пажӯҳишгарони Авруосиёи Марказӣ&quot;}}.

== Зиндагинома ==
Рустам Шукуров 12 октябри соли 1961 дар шаҳри Душанбе дар хонадони донишманди тоҷик [[Муҳаммадҷон Шакурӣ]] ва муаллимаи риёзӣ Клавдия Василевна Луканина (1922—2011) ба дунё омадааст. Рустам Шукуров ҳамчунин аз хурдӣ дузабона ба воя расидааст. То синни 16-солагӣ дар Тоҷикистон зиндагӣ мекард. Сипас, ба Маскав рафт ва пас аз хатми мактаб ба факултаи таърихи [[Донишгоҳи давлатии Маскав]] дохил шуда, соли 1984 онро хатм кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hist.msu.ru/departments/8823/people/teachers/40634/|title=Шукуров Рустам Мухамедович|website=www.hist.msu.ru|accessdate=2024-01-14}}&lt;/ref&gt;. Бо маслиҳати роҳбари худ [[Карпов, Сергей Павлович|Сергей Павлович Карпов]] таърихи муносибатхои мусулмонону насрониро дар Бизонс омӯзишу пажӯҳиш мекунад&lt;ref&gt;«Текст далеко не всегда совпадает с истиной». Беседа Дмитрия Ермольцева с Рустамом Шукуровым // [[Неприкосновенный запас (журнал)|Неприкосновенный запас]]. № 136. 2021. С. 236&lt;/ref&gt;. Аз соли 1984 дар аспирантураи факултаи торих таҳсил карда, соли 1990 дар мавзӯи «Имперотурии Требизонд ва Шарқ (1204—1461») рисолаи номзадияшро дифоъ кардааст. Аз соли 1991 дар кафедраи торихи асрҳои миёна, факултаи торихи Донишгоҳи давлатии Маскав ва дар лабораторияи омӯзиши кишварҳои баҳри Сиёҳ ва Бизонс дар асрҳои миёна кору пажӯҳиш мекунад.

Соли 2012 дар мавзӯи «Туркҳо дар ҷаҳони Бизонс дар асрҳои XIII—XV» рисолаи докторияшро дифоъ кардааст.

== Хонавода ==
[[Акс:Рустам, Шариф ва Анвар Шакуриҳо.jpg|мини|402x402пкс|Акси бародарон Рустам, [[Шариф Шукуров|Шариф]] ва [[Анвар Шукуров|Анвар]] ибтидои солҳои [[Соли 2000|2000]]-ум [[Маскав]]]]


* Падари бобоияш — [[Шарифҷон Махдуми Садри Зиё]] (1865—1932), зиёӣ, нависанда, қозӣ.
* Падараш — [[Муҳаммадҷон Шакурӣ]] (Муҳаммад Шукуров, 1925—2012), филолог, адабиётшинос, мунаққид.
* Модар — Клавдия Василевна Луканина (1922—2011), муаллими математикаи мактаб.
* Бародар — [[Шариф Шукуров]] (зод. 1948), ҳунаршинос, пажӯҳишгари таърих ва назарияи ҳунари Эрон, корманди Пажӯҳишгоҳи ховаршиносии Академияи илмҳои Русия.
* Бародар — [[Анвар Шукуров]] (зод. 1952), ахтарфизикдон, профессори Мактаби математика, омор ва физики [[Донишгоҳи Нукастел|Донишгоҳи Нюкасл]].
* Ҳамсар — Ирина (Ари) Вареш – маҷор&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ovozitojik.uz/news/view?slug=dar-suxbati-naberai-sharifjon-mahdumi-sadri-ziyo|title=ДАР СУҲБАТИ НАБЕРАИ ШАРИФҶОН-МАХДУМИ САДРИ ЗИЁ - Ovozitojik.uz|website=ovozitojik.uz|accessdate=2024-01-14|archivedate=2024-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114060657/https://ovozitojik.uz/news/view?slug=dar-suxbati-naberai-sharifjon-mahdumi-sadri-ziyo}}&lt;/ref&gt;
* ​Писар — [[Оят Шукуров]] (зод. 1989), меъмор (Бюрои Ҳора), омӯзгор ([[Мактаби олии тарроҳии Бритониё|МОТБ]], МАРШ).

== Фаъолияти илмӣ ==
Соҳаи таваҷҷӯҳи илмии Рустам Шукуров торих ва фарҳанги [[Имперотурии Бизонс]] ва робитаи он бо ҷаҳони туркиву эронӣ, мушкилоти ҳамкориҳои мазҳабию қавмӣ мебошад. Рустам Шукуров дар ташаккули самти ховаршиносӣ дар бизонсшиносии муосир саҳми арзанда гузоштааст. Рустам Шукуров ба омӯзиши падидаи ҳувияти Бизонс ва формулаҳои худшиносии халқҳои турку эронӣ дар чаҳорчӯби анъанаи [[Византия|Бизонс]], мушкилоти муносибатҳои байни тамаддунҳо ва парадигмаҳои татбиқи онҳо дар заминаи империя ва омӯзиши ҳофизаи фарҳангии Бизонс таваҷҷуҳ кардаст&lt;ref&gt;The Byzantine Turks, 1204—1461 / R. Shukurov. — Leiden, Boston: Brill Academic Publishers, 2016. — 528 p. — (The Medieval Mediterranean: Peoples, Economies and Cultures, 400—1500)&lt;/ref&gt;.

Рустам Шукуров инчунин дар бораи [[адабиёти тасаввуф]] дар Эрони асримиёнагӣ, торихи ислом, торих ва фарҳанги Осиёи Марказӣ дар асрҳои 19-20 асарҳо эҷод кардааст.

Рустам Шукуров бо марказҳои ҷаҳонии Бизонс ва Эроншиносӣ (корҳои тадқиқотӣ дар Академияи илмҳои Британия (1995, 1996), Хонаи илмҳои инсонии Париж (2001, 2002, 2012, 2014), Донишгоҳи Анкара (2019), Маркази омӯзиши тамаддунҳои Осиёи Хурд дар Донишгоҳи Коч дар Истанбул (2018), дар Маркази тадқиқоти Бизонс дар Думбартон Окс (2004—2005, 2015), дар лоиҳаи Академияи илмҳои Австрия (2019—2021), ва ғайра.), дар донишгоҳҳо ва марказҳои илмии хориҷи кишвар (ИМА, Британияи Кабир, Фаронса, Олмон, Италия, Маҷористон, Туркия, Қазоқистон, Австрия ва ғайра) оид ба таърихи Бизонс ва Ислом лексияҳо мехонад ва дар маконҳои ҷаҳонии касбӣ (Сорбонна, Метрополитен) Осорхона, ANAMED (Истанбул), BOO (Майнс/Франкфурт), IMAFO (Вена) ва ғ.)баромадҳо мекунад. Аъзои комитетҳои программавии конгресси байналхалқии византинистон, симпозиуми байналхалкии Требизонд ва ғайра мебошад. Ҳамкории илмӣ ва дустии дерина тақдири Р.М Шукуров ва Энтон Бриер, М. Баливе, Н- Гарсоян, И. Шевченко, Д. Оболенский, Е. Патлаян, А.Лайу, С.Рэдфорд, К.Рэпп, Э. Пиккок, К Фосс, А Эффенбергер ва бисьёр дигар олимон пайвастааст. Бо матнҳо ба забонҳои юнонии қадим ва миёна, форсӣ, арабӣ, туркӣ, лотинӣ, славянии ҷанубӣ ва картвелӣ кор мекунад, анъанаҳои дастнависи Бизонс ва [[Мусульманская историография|осиёиро]] меомӯзад.

Корманди Музеи давлатии санъати Шарқ мебошад. Узви Феҳристи федеролии коршиносон дар соҳаи илмию техникии Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия (то соли 2019), КМИТ ба номи П. М. Третяков ва Ассотсиатсияи миллии коршиносони силоҳ мебошад. Мутахассис оид ба тавсифи осори бадеӣ, хонандаи катибаҳои арабӣ, форсӣ ва арабографӣ дар ашёи асрҳои миёна ва замони нав мебошад. Дар соли 2015 дар ҳамкорӣ бо сармутахассиси Осорхонаи Шарқ Н. В. Сазонова дар бораи лакҳои эронӣ дар коллексияи осорхона китоб навишта аст.

Узви ҳайати таҳририяи Бизонс Муваққатӣ. Муассис ва ташкилкунандаи лоиҳаи байналмилалии илмии «Sol Invictus», бахшида ба ҳамкории фарҳангҳо ва динҳо дар фазои баҳри Миёназамин (2016) мебошад. Мураттиби маҷмӯаҳои муҳими илмии асримиёнагии рус «Бегона: Таҷрибаи мағлубият» ва «Баҳр ва соҳилҳо» ба ҳисоб меравад.

== Ҷоизаҳо ==
* Барандаи Ҷоизаи Ломоносов барои саҳмаш дар рушди илми таърихи Русия (2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hist.msu.ru/about/gen_news/25217/|title=Сотрудники исторического факультета МГУ - лауреаты премий имени М.В.Ломоносова|website=www.hist.msu.ru|accessdate=2024-01-14}}&lt;/ref&gt;.

== Осор ==
Муаллифи беш аз 150 асар, аз ҷумла дар мавриди антропологияи иҷтимоии Бизонс, проблемаҳои муносибатҳои байни Бизонсҳо ва туркзабонҳо, равандҳои этникӣ дар ҷамъиятхои асримиёнагӣ, таҳаввули маданияти ҷамъиятҳои насронию мусулмонӣ, таърихи муосири Маркази Осиё мебошад.

=== Монографияҳо ===
* Choukourov Ch., Choukourov R. [https://www.academia.edu/3547007/Peuples_dAsie_Centrale Peuples d’Asie Centrale] / trad. A. Garcia, Y. Gauthier. — Paris: Syros, 1994. — 230 p. — ISBN 2-84146-027-4.
* Шукуров Р. М., Шукуров Ш. М. [https://www.academia.edu/Центральная_Азия_опыт_истории_духа Центральная Азия: Опыт истории духа]{{Пайванди мурда|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — {{М.}}: Панорама, 1996. — 160 с.; 2-е издание, дополненное. — М., 2001. — 256 с.
* Шукуров Р. М. [https://istina.msu.ru/publications/book/4439784/ Великие Комнины и Восток (1204—1461)]. / под ред. С.&amp;amp;nbsp;П.&amp;amp;nbsp;Карпова. — {{СПб.}}: Алетейя, 2001. — 446 с. — (Византийская библиотека: Исследования). — ISBN 5-89329-337-1;
* Shukurov R. [https://istina.msu.ru/publications/book/21020509/ The Byzantine Turks, 1204—1461]. — Leiden, Boston: Brill Academic Publishers, 2016. — 528 p. — (The Medieval Mediterranean: Peoples, Economies and Cultures, 400—1500). — ISBN 9789004305120, {{ISBN|9789004307759}}; {{DOI|10.1163/9789004307759}};
* Шукуров Р. М. [https://istina.msu.ru/publications/book/73688753/ Тюрки в византийском мире (1204—1461)]. — {{М.}}: Издательство Московского университета, 2017. — (Труды исторического факультета МГУ. Вып. 74; Серия II: «Исторические исследования»: 33). — 631 с. — ISBN 978-5-19-011131-6;
* Сазонова Н. В., Шукуров Р. М. Иранские лаки в собрании Государственного музея Востока. Каталог коллекции. — {{М.}}: Государственный Музей Востока, 2015. — 367 с.
* Шукуров Р. М., Шукуров Ш. М. Asiyai Markazi. Daramadi bar ruhiyyati mardum. — Markazi asnad wa ta’rikhi diplumasi Tehran, 2008. — 245 S.

=== Тарҷумаҳо ===
* Muḥammad Sharīf-i Ṣadr-i Ziya [https://www.academia.edu/2050654/The_personal_history_of_a_Bukharan_intellectual_the_diary_of_Mu%E1%B8%A5ammad_Shar%C4%ABf_i_%E1%B9%A2adr_i_Ziya The Personal History of a Bukharan Intellectual: The Diary of Muḥammad Sharīf-i Ṣadr-i Ziya] / Transl. from the Original Manuscript R. Shukurov; with an Introd. Study and Comment. M. Shakuri (Shukurov) / ed. E. A. Allworth, Sh. Tadjabakhsh. — Leiden, Boston: Brill, 2004. — 407 p. — (Brill’s Inner Asian Library; 9). — [[:ru:Special:BookSources/9004131612|ISBN 90-04-13161-2]], {{DOI|10.1017/s0021911807001076}};
* [[:ru:Михаил Панарет|Михаил Панарет]]. [https://www.academia.edu/38885827/Michael_Panaretos_Chronicle_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%82_%D0%9C_%D0%9E_%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%85_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D0%B7%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%85%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D0%A1_%D0%9F_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%A0_%D0%9C_%D0%A8%D1%83%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%87_%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82_%D0%90_%D0%9C_%D0%9A%D1%80%D1%8E%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%A1%D0%9F%D0%B1_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9%D1%8F_2019_ О Великих Комнинах (Трапезундская хроника)] / Пер. и коммент.: С. П. Карпов, Рустам Шукуров; издание греч. текста: А. М. Крюков. — {{СПб.}}: Алетейя, 2019. — 175 с. — (Новая византийская библиотека: Источники). — [[:ru:Special:BookSources/9785907115644|ISBN 978-5-907115-64-4]].

=== Китобҳои дарсӣ ===
* Бойцов М. А., Шукуров Р. М. История средних веков: Западная Европа, Бизонс и ранний ислам: Учебник для 6 класса. — 5-е изд. — Екатеринбург: Артефакт, 2019. — Ч. 1. — 368 с. — ISBN 978-5-907094-38-4.
* Бойцов М. А., Шукуров Р. М. Всеобщая история: История средних веков: Учебник для 6 класса общеобразовательных организаций. — 6-е изд. — {{М.}}: Русское слово, 2017. — 264 с. — ISBN 978-5-00-092961-2.
* Дмитриева О. В., Шукуров Р. М., Пименова Л. А. От Средневековья к Новому времени: Экспериментальный учебник для 8 класса. — {{М.}}: Мирос, 1997. — 432 с.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://asiaplus.news/2022/06/30/rustam-shukurov-o-czivilizaczii-ee-proshlom-budushhem-i-svoem-puti/ Рустам Шукуров дар бораи тамаддун, гузашта, оянда ва роҳи ӯ] (сӯҳбат)
{{ПБ}}


[[Гурӯҳ:Зодагони Иттиҳоди Шӯравӣ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Душанбе]]</text>
      <sha1>lg5i01qsc68pi0nc8sr2pq59fx5njn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Феҳристи Ҳунарпешагони халқии Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313875</id>
    <revision>
      <id>1488050</id>
      <parentid>1484752</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28430" sha1="lrlh8hize13n45ocjcg0if2w8ykmpfh" xml:space="preserve">Унвони «'''[[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]]'''» аз соли 1990 ҷойгузини унвони «[[Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон]]» шудааст. Дар зер феҳристи Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон бар пояи соли дарёфти унвон оварда шудааст.

== Таърихҳои номаълум ==

* [[Мушаррафа Қосимова|Қосимова, Мушаррафа]] (1918—2019) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Юлдуз Усмонова|Усмонова, Юлдуз]] (зод. 1963) — овозхон, [[Ӯзбекистон|Ҷумҳурии Узбакистон.]]
* [[Ғуфрон Раҳимбоев|Раҳимбоев, Ғуфрон]] (зод. 1949) — дойранавоз&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;

== 1990-ум ==

=== 1990 ===

* [[Шамсӣ Қиём|Қиёмов, Шамсӣ]] (1920—2000) — коргардон, драматург
* [[Бурҳон Маҳмадқулов|Маҳмадқулов, Бурҳон]] (1945—2023) — овозхон
* [[Шарофиддин Сайфиддинов|Сайфиддинов, Шарофиддин]] (1929—2015), оҳангсоз
* [[Носир Ҳасанов|Ҳасанов, Носир]] (1935—2021) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Воҳид Эшонхоҷаев|Эшонхоҷаев, Воҳид]]  (1944—2012) — ҳунарпешаи балет&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== 1991 ===

* [[Заррагул Искандарова|Искандарова, Заррагул]] (зод. 1938) — ҳунарпешаи театр, раққоса&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Раҷабгул Қосимова|Қосимова, Раҷабгул]] (зод. 1944) — ҳунарпешаи театр&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;Раҷабгул Қосимова // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 362—363. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;

=== 1994 ===

* [[Амонулло Қодиров|Қодиров, Амонулло]] (1945—2020) — ҳунарпешаи театр
* [[Сурайё Қосимова|Қосимова, Сурайё]] (зод. 1957) — овозхон
* [[Убайдуллоҳ Раҷаб|Раҷабов, Убайдулло]] (1941—2021) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Абдуҷалил Ҳошимов|Ҳошимов, Абдуҷалил]] (зод. 1944) — овозхон

=== 1996 ===

* [[Бобоҷон Азиз|Азизов, Бобоҷон]] (1950—2021) — овозхон, ҳунарпешаи театр
* [[Даврон Алиматов|Алиматов, Даврон]] (1950—2014) — ҳунарпеша ва овозхон
* [[Хушназар Майбалиев|Майбалиев, Хушназар]] (1938—2011) — коргардони театр
* [[Шодӣ Солеҳ|Салиҳов, Шодӣ]] (зод. 1947) — ҳунарпеша ва коргардон
* [[Сафарбегим Тошхӯҷаева|Тошхӯҷаева, Сафарбегим]] (зод. 1947) — овозхон

=== 1997 ===
* [[Фаррух Қосим|Қосимов, Фаррух]] (1948—2010) — ҳунарпеша ва коргардони театр
* [[Холмаҳмад Маҷидов|Маҷидов, Холмаҳмад]] (зод. 1948) —хормейстер
* [[Беҳрон Меҳробов|Меҳробов, Беҳрон]] (1937—2014) — раҳбари мусиқӣ, навозанда
* [[Озодамоҳ Муҳтарамова|Муҳтарамова, Озодамоҳ]] (зод. 1955—2021) — овозхон&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/04/08/darguzashti-ozodamo%d2%b3-mu%d2%b3taramova-ovozhoni-shinohtai-to%d2%b7ik/|title=Даргузашти Озодамоҳ Муҳтарамова овозхони шинохтаи тоҷик|website=asiaplus.news|date=2021-04-08|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;

=== 1998 ===

* [[Саидмурод Мардонов|Мардонов, Саидмурод]] (зод. 1940) — ҳунарпешаи театр
* [[Мирзоватан Миров|Миров, Мирзоватан]] (зод. 1949) — ҳунарпешаи театр, овозхон ва оҳангсоз
* [[Муродбек Насриддинов|Насриддинов, Муродбек]] (зод. 1951) — овозхон ва оҳангсоз
* [[Абдураҳим Неъматов|Неъматов, Абдураҳим]] (зод. 1942) — ҳунарпеша, овозхон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Мавлуда Обидова|Обидова, Мавлуда]] (1948—2020) — ҳунарпешаи театр&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;Обидова Мавлуда // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 484—485. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Тағоймурод Розиқов|Розиқов, Тағоймурод]] (зод. 1946) — ҳунарпеша ва коргардон
* [[Гуландом Сафаралиева|Сафаралиева, Гуландом]] (зод. 1947) — ҳунарпешаи театр
* [[Светлана Шамгунова|Шамгунова, Светлана]] (зод. 1941) — ҳунарпешаи театр&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== 1999 ===
* [[Гулсара Абдуллоева|Абдуллоева, Гулсара]] (зод. 1948) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Исо Абдурашидов|Абдурашидов, Исо]] (1947—2018) — ҳунарпешаи театру синамо, коргардон
* [[Саидқул Билолов|Билолов, Саидқул]] (зод. 1953) — овозхон
* [[Боймуҳаммад Ниёзов|Ниёзов, Боймуҳаммад]] (1927—2009) — оҳангсоз
* [[Қурбоналӣ Раҳмон|Раҳмонов, Қурбоналӣ]] (1954—2021) — овозхон
* [[Низом Ҳамробоев|Ҳамробоев, Низом]] (1948—2014) — овозхони опера&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;Ҳамробое Низом // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 662. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Толиб Шаҳидӣ|Шаҳидӣ, Толиб]] (зод. 1946) — оҳангсоз

== 2000-ум ==

=== 2000 ===

*[[Фаррух Зокиров|Зокиров, Фаррух]] (зод. 1945) — овозхон, Узбакистон
*[[Адолат Комилова|Комилова, Адолат]] (зод. 1953) — овозхон
*[[Мардон Мавлонов|Мавлонов, Мардон]] (зод. 1963) — овозхон, Узбакистон
* [[Мирзоазиз Мамадазизов|Мамадазизов, Мирзоазиз]] (1930—2006) — ҳунарпеша ва коргардони театр
* [[Шамсиддин Муҳиддинов|Муҳиддинов, Шамсиддин]] (зод. 1950) — овозхон
* [[Оятбегим Сабзалиева|Сабзалиева, Оятбегим]] (зод. 1942) — овозхони опера&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;Сабзалиева Оятбегим // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 550. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;

=== 2001 ===

* [[Парда Қосим|Қосимов, Парда]] (зод. 1947) — овозхон
* [[Ибодулло Машраб|Машрабов, Ибодулло]] (зод. 1954) — ҳунарпешаи театр, овозхон
* [[Юнус Юсупов|Юсупов, Юнус]] (зод. 1949) — ҳунарпеша ва коргардон кино
* [[Абдувалӣ Абдурашидов|Абдурашидов, Абдувалӣ]] (зод. 1959) — мусиқидон
* [[Аҳмадшоҳ Улфатшоев|Улфатшоев, Аҳмадшоҳ]] (1945—2020) — ҳунарпешаи театру синамо

=== 2002 ===

* [[Дилором Баҳромова|Баҳромова, Дилором]] (1946—2009) — ҳунарпешаи театр
* [[Ғолиб Исломов|Исломов, Ғолиб]] (зод. 1947) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Раҳмондӯсти Қурбониён|Қурбонов, Раҳмонқул]] (1944—2021) — ҳунарпешаи театру синамо, ҳаҷвнигор
* [[Акбар Мирраҷабов|Мирраҷабов, Акбар]] (зод. 1959) — овозхони опера
* [[Сусанна Узоқова|Узоқова, Сусанна]]  (зод. 1938) — раққосаи балет

=== 2003 ===

* [[Маҳмадбек Ғаниев|Ғаниев, Маҳмадбек]] (зод. 1957) — овозхон ва авозанда&lt;ref&gt;{{ЭМТ|Ғаниев Маҳмадбек Идиматович|5|муаллиф=}}&lt;/ref&gt;
* [[Комилҷон Ғаниев|Ғаниев, Комилҷон]] (1950—2023) — овозхон
* [[Миралӣ Достиев|Достиев, Миралӣ]] (зод. 1958) — овозхони опера
* [[Умар Зиёев|Зиёев, Умар]] (зод. 1951) — овозхони эстрада&lt;ref name=&quot;ЭМТ&quot;&gt;{{ЭМТ|Зиёев Умар Хайруллоевич|7|муаллиф=|саҳифаҳо=246}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Донишномаи Душанбе&quot;&gt;Зиёев Умар Хайруллоевич // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 291. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Файзулло Каримов|Каримов, Файзулло]]  (зод. 1959) — раққос ва балетмейстер
* [[Муборакшо Ҷумъаев|Ҷумъаев, Муборакшо]] (1938—2013) — оҳангсоз ва навозанда&lt;ref&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;

=== 2004 ===

* [[Дилбар Умарова|Умарова, Дилбар]] (зод. 1949) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/12075|title=Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ|website=www.president.tj|date=2004-09-03|publisher=Президенти Тоҷикистон|accessdate=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;
* [[Адҳам Холиқов|Холиқов, Адҳам]] (зод. 1948) — овозхони опера&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

=== 2005 ===

* [[Нурулло Абдуллоев|Абдуллоев, Нуруллоҳ]] (зод. 1948) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Сталина Азаматова|Азаматова, Сталина]] (1940—2020) — ҳунарпешаи балет ва синамо
* [[Рустам Дулоев|Дулоев, Рустам]] (зод. 1961) — овозхони опера&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Дулоев Рустам Назриевич // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 227—228. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Баҳодур Неъматов|Неъматов, Баҳодур]] (зод. 1954) — овозхон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Асланшоҳ Раҳматуллоев|Раҳматуллоев, Асланшоҳ]] (зод. 1954) — ҳунарпеша ва коргардон
* [[Бурҳониддин Раҷабов|Раҷабов, Бурҳониддин]] (зод. 1958) — ҳунарпеша ва коргардони театр
* [[Шарофат Рашидова|Рашидова, Шарофат]] (зод. 1948) — раққоса
* [[Фирӯз Умаров|Умаров, Фирӯз]] (зод. 1954) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;Умаров Фирӯз Буйдоқович // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 621—622. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;

=== 2006 ===

* [[Саодат Азизова|Азизова, Саодатхон]] (зод. 1951) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Насриддин Нуриддинов|Нуриддинов, Насриддин]] (зод. 1952) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref&gt;Нуриддинов Насриддин // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 481. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Хосияти Зарафшонӣ|Ортиқова, Хосият]]  (зод. 1960) — овозхон&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;Хосияти Зарафшонӣ // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 654. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Тоҷинисо Саидова|Саидова, Тоҷинисо]] (зод. 1953) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Савринисо Сабзалиева|Сабзалиева, Савринисо]] (1948—2020) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Набиҷон Ҷалолов|Ҷалолов, Набиҷон]] (зод. 1956), коргардони театр

=== 2007 ===

* [[Шералӣ Абдулқайсов|Абдулқайсов, Шералӣ]] (1951—2021) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Асалбек Назриев|Назриев, Асалбек]] (зод. 1948) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref&gt;Назриев Асалбек // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 468. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Шамсӣ Низомов|Низомов, Шамсӣ]] (1937—2015) — коргардони театр

=== 2008 ===

* [[Марат Орифов|Орифов, Марат]] (1935—2018) — ҳунарпешаи синамо&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/3038|title=Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ|website=www.president.tj|date=2008-09-02|publisher=Президенти Тоҷикистон|accessdate=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;
* [[Асалбегим Саодатова|Саодатова, Асал]] (1950—2021) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* [[Абдуллои Султон|Султонов, Абдуллоҳ]] (1955—2010) — овозхон&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* [[Қиёмиддин Чақалзода|Чақалзода, Қиёмиддин]] (1945—2021) — ҳунарпешаи театру синамо, ҳаҷвнигор&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* [[Афзалшоҳ Шодиев|Шодиев, Афзалшоҳ]] (зод. 1962) — овозхон&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

=== 2009 ===

* [[Лола Азизова|Азизова, Лола]] (зод. 1963) — овозхон&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/2628|title=Зиёда аз 150 нафар бо мукофотҳои давлатӣ сарфароз гардиданд|website=www.president.tj|date=2009-09-07|publisher=Президенти Тоҷикистон|accessdate=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;
* [[Соибсултон Алиназарова|Алиназарова, Соҳибсултон]] (1944—2020) — ҳунарпешаи театр&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* [[Амриддин Кабир|Кабиров, Амриддин]] (зод. 1958) — овозхон&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* [[Ортиқ Қодир|Қодиров, Ортиқ]] (зод. 1957) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2222&quot;&gt;Қодиров Ортиқ // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 560—561. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Сороҷон Сабзалиева|Сабзалиева, Сороҷон]] (зод. 1954) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:222&quot;&gt;Сабзалиева Сороҷон // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 550—551. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.&lt;/ref&gt;
* [[Меҳринисо Ҳоҷибоева|Ҳоҷибоева, Меҳринисо]] (зод. 1959) — ҳунарпешаи театр, овозхон&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

== 2010-ум ==

=== 2010 ===
* [[Зулфия Тӯйчиева|Тӯйчиева, Зулфия]] (зод. 1953) — ҳунарпешаи театр
* [[Қурбоналӣ Ёқубов|Ёқубов, Қурбоналӣ]] (зод. 1949) — навозанда ва найнавоз

=== 2011 ===

* [[Озода Ашӯрова|Ашӯрова, Озода]] (зод. 1970) — овозхон, мақомсаро
* [[Муҳаммадалӣ Маҳмадов|Маҳмадов, Муҳаммадалӣ]] (зод. 1951) — ҳунарпешаи синамо
* [[Маҳингул Назаршоева|Назаршоева, Маҳингул]] (зод. 1955) — ҳунарпешаи театр, раққоса&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Қурбон Собир|Собиров, Қурбон]] (зод. 1961) — ҳунарпешаи театру синамо
* [[Тулқун Тоҷибоев|Тоҷибоев, Тулқун]] (зод. 1961) — овозхон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Майрам Турсунова|Турсунова, Майрам]] (зод. 1951) — ҳунарпешаи театр&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Давлаталӣ Убайдуллоев|Убайдуллоев, Давлаталӣ]] (зод. 1954) — ҳунарпеша ва коргардони театр
* [[Бобоҷон Ҳасанов|Ҳасанов, Бобоҷон]] (зод. 1947) — овозхон, ҳунарпешаи театру синамо
* [[Абдулхайр Ҳошимов|Ҳошимов, Абдулхайр]] (зод. 1943) — овозхон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== 2012 ===

* [[Зулхумор Иброҳимова|Иброҳимова, Зулхумор]] (зод. 1952) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/3371|title=Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ|website=www.president.tj|date=2012-09-06|publisher=Президенти Тоҷикистон|accessdate=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;
* [[Имомбердӣ Мингбоев|Мингбоев, Имомбердӣ]] (зод. 1941) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* [[Баҳодур Миралибеков|Миралибеков, Баҳодур]] (зод. 1950) —коргардони театр&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* [[Имом Раҳмониён|Раҳмонов, Имомалӣ]] (зод. 1969) — устоди рақс&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

=== 2013 ===

* [[Аловуддин Абдуллозода|Абдуллозода, Аловуддин]] (1965—2022) — ҳунарпешаи театру синамо, коргардони театр

=== 2014 ===

* [[Сабоҳат Қосимова|Қосимова, Сабоҳат]] (1951—2023) — ҳунарпешаи театр
* [[Абдусалом Раҳимзода|Раҳимзода, Абдусалом]] (зод. 1944) — навозанда, оҳанг­соз, ҳунарпешаи театр

=== 2016 ===

* [[Муҳаммадҷон Шодӣ|Шодиев, Муҳаммадҷон]] (зод. 1954) — ҳунарпешаи театр
* [[Исроил Файзиддинов|Файзиддинов, Исроил]] (зод. 1965) — овозхон ва оҳангсоз

=== 2017 ===
* [[Маҳмадалӣ Айюбӣ|Аюбов, Маҳмадалӣ]] (зод. 1956) — овозхон ва ҳунарпешаи театр
* [[Назирмад Мӯсоев|Мӯсоев, Назирмад]] (1952—2021) — ҳунарпешаи театру синамо

=== 2018 ===

* [[Шералӣ Ҷӯраев|Ҷӯраев, Шералӣ]] (зод. 1947) — овозхон ва оҳангсоз, Узбакистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2018/08/30/sheral%d3%a3-%d2%b7%d3%afraev-bo-unvoni-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-sarfaroz-gardonida-shud/|title=Шералӣ Ҷӯраев бо унвони “Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон” сарфароз гардонида шуд|website=asiaplus.news|date=2018-08-30|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-01-16}}&lt;/ref&gt;
* [[Матлуба Дадабоева|Халилова, Мавлуда]] (зод. 1955, Матлуба Дадбоева) — овозхон ва мақомасаро, Узбакистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kun.uz/ru/56767476|title=Эмомали Рахмон наградил Абдулла Арипова, Зокиржона Алматова и Исмоила Джурабекова орденами|author=|website=Kun.uz|date=2018-08-30|lang=ru|accessdate=2024-01-16}}&lt;/ref&gt;
* [[Ҷамшед Исмоилов|Исмоилов, Ҷамшед]] (1956—2020) — овозхон

== 2020-ум ==

=== 2020 ===

* [[Шавкат Халилзода|Халилзода, Шавкат]] (1956—2023) — ҳунарпеша ва коргардони театр

=== 2021 ===

* [[Фурқат Саид|Саидзода, Фурқат]] (зод. 1967) — овозхон ва оҳангсоз&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20210818/ovozhonho-unvon-giriftand-saidzoda-sohiba-alovatov-nazriev-1041719219.html|title=Овозхонҳо унвону мукофот гирифтанд: аз Саидзода то Соҳиба ва Аловатову Назриев - аксҳо|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2021-08-18|lang=tg|accessdate=2024-01-16}}&lt;/ref&gt;
* [[Муҳаррама Шарифзода|Шарифзода, Муҳаррама]] (зод. 1963) — овозхон

=== 2022 ===

* [[Рӯзибой Идизода|Идизода, Рӯзибой]] (зод. 1969) — овозхон
* [[Нуралӣ Шерматов|Шерматов, Нуралӣ]] (зод. 1964) — найнавоз ва оҳангсоз

=== 2023 ===

* [[Моҳрухсор Сафиева|Сафиева, Моҳрухсор]] (зод. 1962) — овозхон&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-05}}&lt;/ref&gt;
* [[Баҳром Қодиров|Қодиров, Баҳром]] (зод. 1972) — дуторнавоз ва оҳангсоз&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

=== 2024 ===

* [[Ёдгор Саъдиев|Саъдиев, Ёдгор]] (зод. 1946) — ҳунарпеша, Узбакистон&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.president.tj/node/33162|title=Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ ба як гурӯҳ ҳунармандони Тоҷикистону Узбекистон|website=www.president.tj|publisher=Президенти Тоҷикистон|accessdate=2024-04-18}}&lt;/ref&gt;
* [[Исматулло Холиқов|Холиқов, Исматулло]] (зод. 1960) — овозхон ва оҳангсоз&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vfarhang.tj/2024/08/29/%D0%B8%D0%BC%D1%80%D3%AF%D0%B7-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE/|title=Имрӯз Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба истиқболи ҷашни 33-солагии Истиқлолияти давлатӣ ба намояндагони касбу кори гуногун мукофот ва унвону ҷоизаҳои давлатӣ супориданд.|date=2024-08-29|publisher=[[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]]|lang=tg|accessdate=2024-08-29|archivedate=2024-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240829102944/https://vfarhang.tj/2024/08/29/%D0%B8%D0%BC%D1%80%D3%AF%D0%B7-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8-%D2%B7%D1%83%D0%BC%D2%B3%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D2%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE/}}&lt;/ref&gt; 

=== 2025 ===

* [[Тӯрахон Аҳмадхон|Аҳмадхонов, Тӯрахон]] (зод. 1935) — ҳунарпешаи театр, коргардон ва драматург&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/52378|title=Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ|website=|date=2025-08-25|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;
* [[Исфандиёр Ғуломзода|Ғуломзода, Исфандиёр]]  (зод. 1947) — ҳунарпешаи театру синамо&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* [[Дилором Сатторзода|Сатторзода, Дилором]] (зод. 1973) — рақоса&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/08/25/az-ozoda-ra%d2%b3monu-ru%d2%9biya-%d2%9burbonova-to-ra%d2%b3im-saidzoda-va-mu%d2%b3ammadsaid-sho%d2%b3iyon-boz-ki%d2%b3o-imr%d3%afz-mukofoti-davlat%d3%a3-giriftand/|title=Аз Озода Раҳмону Руқия Қурбонова то Раҳим Саидзода ва Муҳаммадсаид Шоҳиён. Боз киҳо имрӯз мукофоти давлатӣ гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2025-08-25|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;

=== 2026 ===

* [[Баҳрулло Абдуллоев|Абдуллоев, Баҳрулло]](зод. 1965) — овозхон&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/08/25/joi/|title=Ба 165 кас унвону ҷоиза ва мукофоти давлатӣ тақдим шуд. Кӣ чӣ ҷоиза гирифт?|date=2026-08-25|publisher=Азия-Плюс|lang=tg|accessdate=2026-08-25}}&lt;/ref&gt;
* [[Соҳиба Давлатшоева|Давлатшоева, Соҳиба]] (зод. 1970) — овозхон ва навозанда&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* [[Сабзагул Қурбонова|Қурбонова, Сабзагул]] (зод. 1952) — ҳунарпешаи театр&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* [[Обид Назариён|Назариён, Обид]] (зод. 1964) — ҳунарпешаи театр'''&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;'''
* [[Дилбар Сулаймонӣ|Сулаймонӣ, Дилбар]] (зод. 1959) — ҳунарпешаи театр ва овозхон&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* [[Елена Тиллоева|Тиллоева, Елена]] (зод. 1979) — хормейстер, аввалин роҳбари бадеии [[Театри миллии Тоҷикистон|Театри миллӣ]]&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* [[Манзура Ҳабибова|Ҳабибова, Манзура]] (зод. 1974) — раққоса&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Феҳристи Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон| ]]</text>
      <sha1>lrlh8hize13n45ocjcg0if2w8ykmpfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хайруллоҳ Насруддин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313897</id>
    <revision>
      <id>1488061</id>
      <parentid>1423345</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4202" sha1="q5n4clmfl3ccjej8v6y1z297ldzhaog" xml:space="preserve">{{Мусиқидон}}
'''Хайруллоҳ Насруддин''' (''Хайрулло Насриддинов''; зод. [[1 ноябр|1 ноябри]] [[1949]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;, [[ноҳияи Бойсун]], [[вилояти Сурхондарё]]) — [[овозхон]] ва ҳунарпешаи тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2008)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, [[Ҳофизи халқии Тоҷикистон]] ([[2023]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20231006/zodai-boysuni-uzbeksiton-khayrullo-nasriddinov-hofizi-khalqi-tojikiston-1059832338.html|title=Ба зодаи Бойсуни Ӯзбекситон Хайрулло Насриддинов унвони Ҳофизи халқии Тоҷикистон супурданд|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2023-10-06|lang=tg|accessdate=2024-01-16}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Хайрулло Насриддинов 1 ноябри соли 1949 дар деҳаи Пусурхии ноҳияи Бойсуни вилояти Сурхондарёи Узбакистон ба дунё омадааст. Падараш Насриддин Нуъмонов солҳои 20-ум яке аз аввалин муассисони мактабҳои нав дар Бойсун ва бародараш [[Иноят Насруддин]] нависанда ва рӯзноманигор маъруфи тоҷик мебошанд.

Авоили солҳои 1970-ум [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон|Донишкадаи ҳунарҳои зебои Тоҷикистонро]] хатм карда, муддати начандон зиёд ба ҳайси ҳунарпеша дар [[Театри Лоҳутӣ]] кор кардааст. Сипас бо исрори падараш ба Бойсун баргашта, то ҳол дар театрҳои маҳаллӣ фаъолият дорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2018/07/26/tarihi-surudi-yak-%d2%b3unarmand-az-%d3%afzbekiston-ki-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-ba-%d3%af-%d2%b3amovoz%d3%a3-kard/|title=Таърихи суруди як ҳунарманд аз Ӯзбекистон, ки Эмомалӣ Раҳмон ба ӯ ҳамовозӣ кард|author=Аваз Юлдашев|website=asiaplus.news|date=2018-07-26|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-01-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ovozitojik.uz/news/view?slug=maxfili-hushoburange-barguzor-shud|title=Маҳфили хушобуранге баргузор шуд|author=Мирасрор Аҳроров|website=ovozitojik.uz|publisher=Овози тоҷик|accessdate=2024-01-16|archivedate=2024-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240116182306/https://ovozitojik.uz/news/view?slug=maxfili-hushoburange-barguzor-shud}}&lt;/ref&gt;.

== Эҷод ==
Дар равияи ҳавоҳои дилфиреби халқӣ бо такмилу ислоҳҳо  навоҳои зиёдеро  чун «Падарҷон», «Ташнагӣ», «Гули саҳар», «Роҳи сафед», «Ҳиҷоб», «Сабоҳ», «Модар», « Чашми ман», « Муроди дил», «Таманно», «Марав ту», «Тӯй», «Сабзаи орзу», «Лайлӣ», «Табассум», «Вафо», «Ҷони интизорам» ба савғо  овардааст. Вале беҳтарин таронааш бешак, суруди «Тоҷикам» аст, ки торҳоро дар хилқати  садоҳои форам зери итоаташ гирифта, онро бо ифтихор ва шевотарин сабк ба қалби ҳаммиллатон расондааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳофизони мардумии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндаҳои Ӯзбекистон]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>q5n4clmfl3ccjej8v6y1z297ldzhaog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳром Қодиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313899</id>
    <revision>
      <id>1488167</id>
      <parentid>1388666</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3279" sha1="isl5cs6v1byw5u21b3mb3s44z8iycdi" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = 
|ном                  = Баҳром Қодиров
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 25.12.1972
|зодгоҳ               = {{зодгоҳ|ноҳияи Ховалинг}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[дуторнавоз]], [[оҳангсоз]]
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2005) &lt;br&gt; [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2023)
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}
'''Баҳром Қодиров''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[дуторнавоз]] ва [[оҳангсоз]]и тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2005), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2023-09-05}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Баҳром Қодиров 25 декабри 1972 дар деҳаи Даҳанишоли ноҳияи Ховалинги вилояти Кӯлоб ба дунё омадааст. Соли 1994 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М.Турсунзодаро ба итмом расон­да, ба сифати мутриб дар дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радиои ҷумҳурӣ фаъолият менамояд. Ҳамзамон ба оҳангсозӣ шуғл варзида, албоми навоҳояшро бо номи «Эй санам» пешкаши ҳаводорон кардааст. Ба Русия, Олмон, Лаҳистон, Руминия, Голландия, Фаронса ва дигар давлатҳо сафарҳои ҳунарӣ анҷом бахшидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>isl5cs6v1byw5u21b3mb3s44z8iycdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заррагул Искандарова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313964</id>
    <revision>
      <id>1487928</id>
      <parentid>1386934</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4548" sha1="slkfni30g3obu8xwi2m3gpchurt5zhx" xml:space="preserve">{{Ходими театр}}
'''Заррагул Искандарова''' ([[27 апрел|27 апрели]] [[1938]], деҳаи Емс, [[ноҳияи Рӯшон]], ВМКБ — [[17 июн|17 июни]] [[2016]], [[Хоруғ]]) — [[ҳунарпешаи театр]] ва [[раққоса|раққосаи]] тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон]] (1979), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1991).

== Зиндагинома ==
Мулкамонова Заррагул Искандаровна 27 апрели соли 1938 дар деҳаи Емс, дар ноҳияи Рӯшони ВМКБ дар хонаводаи аҳли ҳунару фарҳанг ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/01/09/hranitelnicza-kak-zarragul-iskandarova-otdala-zhizn-narodnym-tanczam/|title=Хранительница. Как Заррагул Искандарова отдала жизнь народным танцам|website=asiaplus.news|date=2022-01-09|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Падараш Искандар зодаи ҳамин деҳа буда, ҳунарпеша буд ва дар аспдавонӣ ҳам яке аз беҳтарин чобуксаворон буд. Модараш Марворид аз деҳаи Поршиневи ноҳияи Шуғнон буд. Заррагул дар муҳите пур аз созу овоз ба воя расид.

Институти давлатии театрӣ-бадеии ба номи А. Островскийи шаҳри Тошкандро соли 1964 ба итмом расондааст.

=== Хонавода ===
Заррагул Искандарова панҷ фарзанд — як писар ва чаҳор духтар дошт. Ҳама фарзандонаш донишомӯхтаи донишгоҳ ҳастанд, вале ҳеч кадомаш роҳи модарро пеш нагирифтааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20220427/naberai-zarragul-iskandarova-1022173559.html|title=Заррагул Искандарова бо пои баста дар саҳна|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2022-04-27|lang=tg|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
Фаъолияти корииашро соли 1956 чун раққосаи Филармонияи давлатии Тоҷикистон оғоз намуда, то соли 1959 идома додааст. Аз соли 1965 дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хоруғ ба сифати ҳунарпеша ва раққоса ҳунарнамоӣ кардааст. Дар саҳнаи ин театр симои занони гуногунсолу гуногунхислатро офарида, ба бинанда ҷаҳони ботинии қаҳрамононашро кушодааст. «Қишлоқи тиллоӣ», «Тошбек ва Гулқурбон», «Гулҳои сиёҳ», «Мо аз Боми Ҷаҳон», «Ашрофпараст», «Ақида» аз зумраи намоишномаҳоанд, ки дар онҳо нақши асосӣ бозидааст. Аммо бештар ҳамчун раққоса ном ёфтааст, рақсҳои халқии помирӣ (шуғнонӣ, рӯшонӣ, ишкошимӣ, бартангӣ ва ғайра) бо тамоми назокату фасоҳат аз сӯяш адо мешуданд, рақсҳои умумии зиёдро таҳия намудааст&lt;ref&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;.

== Даргузашт ==
Заррагул Искандарова рӯзи 17 июни соли 2016 дар 78-солагӣ даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=26784|title=Заррагул, ҳунарманди мардумии Тоҷикистон даргузашт|website=|date=2016-06-18|publisher=Озодагон|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Бо Грамотаи Фахрии Президиуми Совети Олии Тоҷикистон тақдир шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>slkfni30g3obu8xwi2m3gpchurt5zhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Озодамоҳ Муҳтарамова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313970</id>
    <revision>
      <id>1488157</id>
      <parentid>1386999</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5349" sha1="ow270xbgsyueegsoohbbctcgflt6z17" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = 
|ном                  = Озодамоҳ Муҳтарамова
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 20.08.1955
|зодгоҳ               = {{зодгоҳ|ноҳияи Шӯрообод|ноҳияи Шоҳин}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 8.4.2021
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[овозхон]]
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон]] (1989) &lt;br&gt; [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1997)
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}
'''Озодамоҳ Муҳтарамова''' ([[20 август]]и [[1955]], [[ноҳияи Москва]] — [[8 апрел|8 апрели]] [[2021]]) — [[овозхон]]и тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон]] (1989), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (1997)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/04/08/darguzashti-ozodamo%d2%b3-mu%d2%b3taramova-ovozhoni-shinohtai-to%d2%b7ik/|title=Даргузашти Озодамоҳ Муҳтарамова овозхони шинохтаи тоҷик|website=asiaplus.news|date=2021-04-08|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Озодамоҳ Муҳтарамова 20 августи соли 1955 дар деҳаи Шоҳони ноҳияи Шӯробод ба дунё омада, барои таҳсил ба ноҳияи Москва меравад. Аз синни 13-солагиаш дар театри халқии ноҳия ҳамчун овозхон ба фаъолият оғоз мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20210408/darguzasht-ozodamoh-muhtaramova-1035088863.html|title=Даргузашти Озодамоҳ Муҳтарамова, Ҳунарманди мардумии Тоҷикистон|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2021-04-08|lang=tg|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;. Дар театри мазкур нозукиҳои мусиқиро аз ҳофизи шинохтаи мардумӣ [[Одина Ҳошим]] хуб омӯхта, то ба овозхони касбӣ расидааст.

Баъди хатми мактаби миёна (1973) дар Театри халқии ноҳияи Москва ба фаъолият пардохт ва то соли 2000 дар ин ҷо ҳунарнамоӣ кард. 

Солҳои 2000—2005 сарояндаи ансамбли этнографии назди раёсати фарҳанги вилояти Хатлон кор кардааст, аз соли 2006 сарояндаи ансамбли этнографии «Ганҷина»-и Филармонияи давлатии Тоҷикистон буд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;.

=== Хонавода ===
Ҳамсари Озодамоҳ Муҳтарамова овозхон ва оҳангсоз [[Маҳмадбек Ғаниев]] аст&lt;ref&gt;{{YouTube|G2vUM3C2xMg|Озодамоҳ Муҳтарамова — Чеҳраи хунар|lang=tg|logo=}}&lt;/ref&gt;.

== Таронаҳо ==
Таронаҳояш аз лиҳози бакоргирии перояҳои ҳунарӣ қобили таваҷҷӯҳанд, дар лаҳнаш меҳре ва ҷӯшише пинҳон аст, ки аз гиреҳи эҳсоси шунаванда убур менамояд. Теъдоди сурудҳои хондааш аз сад мегузарад. «Модар», «Чашми тар», «Тоҷикистон», «Танҳоӣ», «Шаби ҳиҷрон», «Ошиқон», «Эй дил», «Сарви гуландом», «Рози дил», «Кӯзаро бишкаста», «Маскваи ман», «Ноз» аз зумраи беҳтарин таронаҳояш мебошанд&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Ба Афғонистон, Покистон, Арабистон, Туркия, Банкок, Таиланд, Лаҳистон, Олмон, Фаронса ва дигар давлатҳо сафари ҳунарӣ анҷом додааст&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Даргузашт ==
Озодамоҳ Муҳтарамова 8 апрели 2021 дар синни 66-солагӣ даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ow270xbgsyueegsoohbbctcgflt6z17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фурқат Саид</title>
    <ns>0</ns>
    <id>313971</id>
    <revision>
      <id>1488043</id>
      <parentid>1397176</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8330" sha1="f3eofr40dryoac3z70h0a696ueqad5l" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               = 
|ном                  = Фурқат Саид
|номи аслӣ            = Фурқат Саидзода
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Саидов Фурқатулло Фатҳуллоевич
|номи пурра           = 
|таърихи таваллуд     = 05.10.1967
|зодгоҳ               = {{зодгоҳ|ноҳияи Шаҳринав}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      = 
|кишвар               = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[овозхон]], [[мақомсаро]], [[оҳангсоз]]
|навъи садо           = 
|асбоб                = 
|сабк                 = 
|номи мустаъор        = 
|гурӯҳ                = 
|ҳамкорӣ              = 
|ношир                = 
|ҷоизаҳо              = [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2013) &lt;br&gt; [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2021) &lt;br&gt;[[Ҳофизи халқии Ӯзбекистон]] (2024)&lt;ref&gt;https://asiaplus.news/tg/2024/04/18/az-yulduz-usmonova-to-fur%d2%9bati-said-ta%d2%9bdimi-unvoni-%d2%b3ofiz-va-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikistonu-%d3%afzbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar/&lt;/ref&gt;.
|викианбор            = 
|викитека             = 
|вебгоҳ               = 
}}
'''Фурқати Саид''' (''Саидов Фурқатулло Фатҳуллоевич''; зод. [[5 октябр]]и [[1967]], деҳаи Қади Ҷӯйбор, [[ноҳияи Шаҳринав]]) — [[овозхон]], [[мақомсаро]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/57903/%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%AA-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%AA-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF|title=موسیقی شنیدنی تاجیکی با صدای «فرقت سعید» آوازخوان نامدار تاجیکستان|website=آیفیلم|date=2020-04-03|publisher=ifilm|lang=fa|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;, [[оҳангсоз]] ва мусиқидони тоҷик. [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2013), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2021)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20210818/ovozhonho-unvon-giriftand-saidzoda-sohiba-alovatov-nazriev-1041719219.html|title=Овозхонҳо унвону мукофот гирифтанд: аз Саидзода то Соҳиба ва Аловатову Назриев - аксҳо|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2021-08-18|lang=tg|accessdate=2024-01-16}}&lt;/ref&gt;, [[Ҳофизи халқии Ӯзбекистон]] (2024)&lt;ref&gt;https://asiaplus.news/tg/2024/04/18/az-yulduz-usmonova-to-fur%d2%9bati-said-ta%d2%9bdimi-unvoni-%d2%b3ofiz-va-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikistonu-%d3%afzbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar/&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Фурқати Саид соли 5 октябри соли 1967 дар деҳаи Қади Ҷӯйбори ноҳияи Шаҳринав ба дунё омадааст. Солҳои 1986—1992 дар шуъбаи овозхонии анъанавӣ факултаи мусиқии тоҷикии Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода дониш омӯхтааст&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://oila.tj/news/asrori-zindagii-furati-said|title=Асрори зиндагии Фурқати Саид|author=Мирсаид Сатториён|website=oila.tj|date=2020-08-17|publisher=[[Оила (рӯзнома)|«Оила»]]|lang=tg|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
Фаъолияти ҳунариашро аз соли 1992 ба сифати овозхон дар ансамбли «Ҷаҳоноро» оғоз намуда, солҳои 2004—2005 ҳунарманди ансамбли «Дарё», 2005—2007 сармуҳаррири идораи барномаҳои мусиқии Телевизиони Тоҷикистон ва аз соли 2007 то кунун ба ҳайси роҳбари бадеии ансамбли давлатии «Шашмақом» ба номи Фазлиддин Шаҳобови Кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон кор мекунад.

== Таронаҳо ==
Сурудҳои классикӣ ва халқиро хуб адо мекунад. «Ушшоқи Ҳисор», «Талқинчаи Сабо», «Мустазоди Рок», «Ушшоқи Хуқанд», «Савти Чоргоҳ» барин шохаҳои овозии «Шашмақом»-ро бо сабки хос суруда, ба хазинаи Радиои тоҷик ворид сохтааст. Мусаннифи чандин суруд, аз қабили «Зиндагӣ», «Эй Ватан», «Соҳибдилон», «Риштаи умр», «Ҳасрати дил», «Эй ёраки ҷон», «Интизорӣ», «Ба дӯст», «Дигар аст», «Ёди ту кунам», «Бекасӣ», «Сирри пинҳон», «Худо расид», «Эй санам», «Гули себ», «Танҳоӣ», «Бинои ишқ», «Шоми фироқ», «Масти шароб», «Ғарибӣ», «Шабнами гулҳо», «Риштаи ҷон», «Дил меравад», «Эй парӣ», «Янгамо», «Мутриби ишқ», «Шаби боронӣ», «Дили мо» ва ғайра мебошад&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;.

Маҷмӯъаи чанде аз оҳангҳояш бо номҳои «Мутриби ишқ» (2015) ва «Навои андалеб» (2020) ба нашр расидаст.

== Сафарҳои ҳунарӣ ==
Ба кишварҳои Русия, Эрон, Озарбойҷон, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ, Қазоқистон ва Амрико сафари ҳунарӣ намудааст. Иштирокдори ҷашнвораи байналмилалии Шашмақом (Ню-Йорк, 2016) ва Фестивали байналмилалии Шашмақом (Конибодом, 2017) аст&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. 

=== Доварӣ дар «Навоҳанг» ===
Фурқати Саид ба унвони довар дар фасли чаҳоруми мусобиқаи «Навоҳанг»- телевизиюни «ifilm2»-и Эрон дар поёни соли 2023 дар канори Ориф Ҷаъфарӣ ва Шоҳрасул Қосимӣ ҳузур дошт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/81516/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%AA--%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B5%D9%84-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%852?Da|title=اجرایی زیبا از «فرقت سعید زاده» داور تاجیکستانی «نواهنگ4»+ویدیو|website=آیفیلم|date=2023-12-30|publisher=ifilm|lang=fa|accessdate=2024-01-18}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
Бо медали «Хидмати шоиста» (2007)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, унвони ифтихории «Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон» (2013)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ва унвони ифтихории «Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон» (2021)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; қадр шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>f3eofr40dryoac3z70h0a696ueqad5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ризо Баҳромзод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314131</id>
    <revision>
      <id>1488078</id>
      <parentid>1487087</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14765" sha1="koe4f7x9bskku8irzggxe8xqb6nls09" xml:space="preserve">{{Олим|ҷойҳои кор=Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ|сайт=https://istina.msu.ru/profile/rbd-tnu@mail.ru/}}
'''Ризои Баҳромзод''' ({{ВД-Дебоча}}) — {{физикдон|Тоҷикистон}}, {{ахтаршинос|Тоҷикистон}} ва донишманди тоҷик&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://your.tj/tadzhikskaja-nauka-i-jekonomicheskoe-razvitie-istorija-mirovoj-jekonomiki-vypusk-13/,%20https://your.tj/tadzhikskaja-nauka-i-jekonomicheskoe-razvitie-istorija-mirovoj-jekonomiki-vypusk-13/|title=Таджикская наука и экономическое развитие. История мировой экономики. Выпуск #13|date=2021-04-02|publisher=YOUR|lang=ru|accessdate=2024-01-24}}{{Пайванди мурда|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, номзади илмҳои физика ва математика (2023)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://istina.msu.ru/workers/10348198/|title=Бахромзод Ризои|publisher=ИСТИНА}}&lt;/ref&gt;. Узви ҷавони Иттиҳоди байналмилалии астрономон (2026)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iau.org/Profile?ID=43058|title=Member Information of Dr. Rizoi Bakhromzod|website=International Astronomical Union (IAU)}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Ризои Баҳромзод 20 декбари соли 1991 дар деҳоти Овчиқалъачаи ноҳияи Бобоҷон Ғафуров дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20180604/moscow-rizo-bakhromzod-tajikistan-nauka-1025720889.html|title=Из маленького таджикского села в большую науку в РФ: путь Ризо Бахромзода|author=|website=Sputnik Таджикистан|date=2018-06-04|lang=ru|accessdate=2024-01-24}}&lt;/ref&gt;. Солҳои 1998—2009 дар мактаби № 8-и ба номи М. Осимӣ таҳсил карда, дар солҳои 2009—2014 факултети физикаи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]&lt;nowiki/&gt;ро бо дипломи аъло хатм кардааст.

Дар солҳои донишҷӯйӣ солҳои 2011-2013 се сол паиҳам дар олимпиадаи ҷумҳуриявии донишҷӯён аз фанни фалсафа сазовори ҷойи якум гардида, соли 2013 бо Шоҳҷоиза сарфароз гардидааст, ки дар таърихи олимпиадаҳои ҷумҳуриявии донишҷӯён бори аввал сурат гирифтааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tnu.tj/index.php/tj/kafedrai-astronomija/|title=Кафедраи астрономия|author=Сафаров Абдуҷалол|website=Донишгоҳи миллии Тоҷикистон}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
Лаборанти Институти астрофизикаи Академияи илмҳои Тоҷикистон (2013, таҳри роҳбарии [[Хурсанд Ибодинов]]), ходими хурди илмӣ (2014), и. в. мудири Маркази байналмиллалии таҳқиқоти ҳастаии [[Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ]] (2018-2019) ва ходими пешбари илмии институти мазкур &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://phti.tj/ru/2023/07/07/%d1%8d%d0%ba%d1%81%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b8%d0%bc%d0%b5%d0%bd%d1%82-%d0%bf%d0%b0%d0%bc%d0%b8%d1%80-%d0%b8-%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%86%d0%b5%d1%81%d1%81-%d0%bf%d0%be%d0%b4%d0%b3%d0%be%d1%82%d0%be%d0%b2/|title=“Эксперимент Памир” и процесс подготовки научных кадров по изучению космических лучей высоких энергий – Физико-технический институт им. С.У.Умарова Академии наук Республики Таджикистан|date=2023-07-07|lang=ru-RU|accessdate=2024-03-05|archivedate=2024-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240305053951/https://phti.tj/ru/2023/07/07/%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82-%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%80-%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B3%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%B2/}}&lt;/ref&gt; (аз 2019), ҳамзамон муҳаррири пешбари [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик]] (2019-2024). Солҳои 2019-2021 дар [[Филиали Донишгоҳи давлатии Москва ба номи Михаил Ломоносов дар шаҳри Душанбе]] аз фанни физика дарс гуфтааст. 

== Фаъолияти илмӣ ==
Ризои Баҳромзод фориғуттаҳсили бахши аспирантураи [[Донишгоҳи давлатии Маскав]] дар солҳои 2014—2018 буда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lomonosov-msu.ru/rus/user/profile/141714|title=Ризои Бахромзод|website=lomonosov-msu.ru|publisher=Ломоносов|accessdate=2024-01-24}}&lt;/ref&gt;, дар мавзӯи «Рушди усулҳои ҷудосозии селҳо аз γ-квантҳои энергияашон беҳад баланд аз рӯи маълумоти детекторҳои черенковии таҷҳизоти баландкӯҳӣ» рисолаи номзадӣ дар соли 2023 ҳимоя кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vak.tj/index.php/navgon/e-lon-o-oid-ba-himoyai-dissertatsiyaho/4969-imoyai-rizoi-bakhromzod|title=Ҳимояи Ризои Бахромзод|website=vak.tj|date=2023-02-02|publisher=КОА|accessdate=2024-01-24|archivedate=2024-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240124165052/https://vak.tj/index.php/navgon/e-lon-o-oid-ba-himoyai-dissertatsiyaho/4969-imoyai-rizoi-bakhromzod}}&lt;/ref&gt;.

Дар самтҳои омӯзиши нурҳои кайҳонии баландэнергия, гамма ахтаршиносӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168900221008275|title=The search and analysis of optimal criteria for the selection of extensive air showers from gamma-quanta by Cherenkov telescopes|author=R. Bakhromzod, V.I. Galkin|website=Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section A|date=2021-12-01|publisher=Elsevier B.V.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://link.springer.com/article/10.3103/S0027134918020078|title=A Method for Estimation of the Parameters of the Primary Particle of an Extensive Air Shower by a High-Altitude Detector|website=Moscow University Physics Bulletin|date=2019-01-29|publisher=Springer Nature}}&lt;/ref&gt;, манбаъҳои барқароршавандаи энергия&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vestnik.mpei.ru/index.php/vestnik/article/view/1198|title=Оценка потенциала солнечной и ветровой энергии в Таджикистане с использованием мультикритериального метода|website=Вестник МЭИ}}&lt;/ref&gt; ва таърихи илм таҳқиқот анҷом медиҳад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://arxiv.org/abs/2505.18219|title=Legacy of Avicenna in Astronomy|author=Rizoi Bakhromzod|website=arXiv|date=2025-05-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://arxiv.org/abs/2410.04053|title=Nowruz, Umar Khayyam, Calendar and Constellations|author=Rizoi Bakhromzod|website=arXiv|date=2024-10-5}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ котиби масъули маҷаллаи илмии тақризшавандаи Фурӯғи илм (Бахши «Илмҳои табиӣ – риёзӣ») &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vak.tj/es.furugh/editorial.php|title=Фурӯғи илм (Бахши «Илмҳои табиӣ – риёзӣ»)|website=Фурӯғи илм|publisher=Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон}}&lt;/ref&gt;, узви ҳайати таҳририяи маҷаллаи илмии &quot;Tajikistan Journal of Sciences &amp; Technology&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tjstjournal.yolasite.com/Editorial-Board.php|title=Editorial Board|website=Tajikistan Journal of Science and Technology|publisher=Tajikistan Journal of Science and Technology}}&lt;/ref&gt; ва мушовири маҷаллаи илмӣ-техникии &quot;Илм ва техника&quot; аст.

=== Фаъолияти илмӣ-оммавӣ ===
Ризои Баҳромзод ба тарғиб ва оммавигардонии илм машғул буда&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/shash-iftihori-to%D2%B7ik-lideroni-zamoni-isti%D2%9Blol-ki%D2%B3oyand/|title=Шаш ифтихори тоҷик. Лидерони замони истиқлол киҳоянд?|author=Фазлиддин Асозода|website=Pressa.tj|date=2021-09-24|lang=|accessdate=2024-01-24}}&lt;/ref&gt;, дар шабакаҳои иҷтимоӣ, телевизиону радио, расонаҳо ва рӯзномаву маҷаллаҳо доир ба қонунҳои табиат, дастовардҳои илми муосир ва равандҳои таҳқиқоти илмӣ мавод нашр мекунад. Муассиси гурӯҳи фейсбукии Илми муосир аст, ки бештар аз 11 ҳазор узв дорад. Ӯ иштирокдори Ҳамоиши мубодилаи таҷрибаҳо миёни Чин ва кишварҳои Осиёи Марказӣ доир ба баланд бардоштани саводнокии илмӣ дар шаҳри Урумчии Чин аст, ки рӯзҳои 21-22 августи соли 2025 доир гардид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2025/08/predstavitel-tadzhikistana-prinyal-uchastie-v-rabote-foruma-po-prodvizheniyu-nauki-v-kitae/|title=Представитель Таджикистана принял участие в работе форума по продвижению науки в Китае|website=НИАТ «Ховар»|date=2025-08-25}}&lt;/ref&gt;. Ҳамчунин, дар Курси байналмилалии омӯзишии «Камарбанд ва роҳ» оид ба тавонмандсозии технологияҳои шамол ва нигоҳдории ҳидроген дар Донишгоҳи технологии Муғулистони Дохилии Чин (12-26 майи 2026) ва Даври омӯзиши байналмилалии дипломатияи илмӣ дар шаҳри Триести Италия (20-23 июли 2026) иштирок кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2026/07/dar-davri-om-zishii-bajnalmilal-dar-italiya-masoili-diplomatiyai-ilm-va-amkorii-bajnalmilal-barras-meshavand/|title=Дар даври омӯзишии байналмилалӣ дар Италия масоили дипломатияи илмӣ ва ҳамкории байналмилалӣ баррасӣ мешаванд|website=АМИТ Ховар|date=2026-07-22}}&lt;/ref&gt;.

Узви гурӯҳи корӣ ва ҳайати ҳакамони Озмуни ҷумҳуриявии «Илм-фурӯғи маърифат» буда&lt;ref&gt;&quot;Илм - фурӯғи маърифат&quot; - омили муҳимми таҳаввулоти зеҳнӣ. Маҷаллаи &quot;Илм ва ҳаёт&quot;, №1, саҳ. 4-5, 2022.&lt;/ref&gt;, яке аз муаллифони китоби &quot;Тафсири Низомномаи ҷумҳуриявии «Илм – фурӯғи маърифат» ва талаботи он&quot; мебошад&lt;ref&gt;{{Китоб|муаллиф=Ф. Раҳимӣ, З.Ҳ. Раҳмонов, Г.И. Қоҳирова, А.С. Саидов, А.А. Солеҳзода, Ф. Шокир, А.М. Сафаров, Б. Бобозода, О. Маҷидов, Р. Баҳромзод, Х.Р. Раҳмонов|ном=Тафсири Низомномаи ҷумҳуриявии «Илм – фурӯғи маърифат» ва талаботи он|нашриёт=Дониш|шаҳр=Душанбе|саҳифаҳо=204|ссылка=https://ravshanfikr.tj/ilm-furugi-marifat/mavodho/72-nizomnomai-ozmun-va-talaboti-on/443-nizomnomai-ozmuni-um-uriyavii-ilm-fur-i-ma-rifat.html}}&lt;/ref&gt;. 

== Таълифот ==
Муаллифи беш аз 20 мақолаи илмӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.elibrary.ru/author_items.asp?authorid=958230|title=СПИСОК ПУБЛИКАЦИЙ АВТОРА БАХРОМЗОД РИЗО|website=eLibrary.Ru|publisher=Научная электронная библиотека}}&lt;/ref&gt; дар маҷаллаҳои тақризшаванда ва иштирокдории семинару конфронсҳои байналмиллалӣ мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tnu.tj/index.php/ru/v-tnu-proshla-mezhdunarodnaja-konferencija-na-temu-sovremennye-voprosy-astrofiziki/|title=В ТНУ ПРОШЛА МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ НА ТЕМУ «СОВРЕМЕННЫЕ ВОПРОСЫ АСТРОФИЗИКИ»|website=Таджикский национальный университет|date=2024-04-17}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* 2020 — барандаи Ҷоизаи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон барои олимони ҷавон.
* 2021 — ғолиби озмуни «Next30 — Раҳбарони ҷавони Осиёи Марказӣ»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tj.usembassy.gov/ru/go-viral-network-and-u-s-embassy-dushanbe-aannounce-winners-of-next30-eemerging-lleaders-ccompetition-ru/|title=Go Viral Tajikistan и посольство США в Душанбе объявил имена победителей конкурса &quot;Next30&quot;|author=|website=Посольство США в Таджикистане|date=2021-09-17|publisher=U. S. Embassy Dushanbe|lang=ru|accessdate=2024-01-24|archivedate=2024-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240421115948/https://tj.usembassy.gov/ru/go-viral-network-and-u-s-embassy-dushanbe-aannounce-winners-of-next30-eemerging-lleaders-ccompetition-ru/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
* 2021 — 30 ҷавони муваффақи сол дар Тоҷикистон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/06/az-naberai-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-to-mudiri-alif-bonk-30-%d2%b7avoni-muvaffa%d2%9bi-to%d2%b7ikiston-kistand/|title=Аз набераи Эмомалӣ Раҳмон то мудири &quot;Алиф Бонк&quot;: 30 ҷавони муваффақи Тоҷикистон кистанд? {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-03-05}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>koe4f7x9bskku8irzggxe8xqb6nls09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобо Ҳамдамов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314268</id>
    <revision>
      <id>1488116</id>
      <parentid>1482192</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20910" sha1="7qc9bcgcx1eegmqldyn2tvyp6evkx4u" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
 |мухотаб              = 
 |ном                  = Бобо Ҳамдамов
 |номи аслӣ            = 
 |тасвир               =
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |нишон                = 
 |имзои нишон          = 
 |бари нишон           =

&lt;!—ИТТИЛООТ ДАР БОРАИ ВАЗИФА--&gt;
 |вазифа               = Раиси [[Суди Олии ҶШС Тоҷикистон]]
 |парчам               = 
 |пешгузашта           = 
 |ҷонишин              = С. Мамедов
 |аввалдавр            = [[соли 1929]]
 |охирдавр             = [[соли 1932]]
 |вазифа_2             = [[Раиси шаҳри Сталинобод]]
 |парчам_2             = 
 |парчам2_2            =
 |пешгузашта_2         = Л. Ризоев
 |ҷонишин_2            = А. Ёрмуҳаммадов
 |аввалдавр_2          = [[соли 1932]]
 |охирдавр_2           = [[соли 1933]]
 
 |викианбор            = 
}}
'''Бобо Ҳамдамов''' ({{ВД-Дебоча}}) — давлатмарди шӯравии тоҷик, аввалин Раиси [[Суди Олии ҶШС Тоҷикистон]], [[Раиси шаҳри Душанбе|Раиси шаҳри Сталинобод]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1403022541|title=ХАМДАМОВ Бобо {{!}} ЦентрАзия|website=centrasia.org|accessdate=2024-01-31}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Бобо Ҳамдамов  соли 1902 дар деҳаи Ярми ноҳияи Масчо  ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2014/04/14/mahallya-zarafshon-2-pereimenovana-v-chest-b-hamdamova/|title=Махалля Зарафшон-2 переименована в честь Б.Хамдамова {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-01-31}}&lt;/ref&gt;. Солҳои 1921—1922 коргари корхонаҳои навоҳии [[Фарғона]] буд. Солҳои 1923—1924 ихтиёрӣ ба сафҳои [[Артиши Сурх]] дохил шуда, ба сифати роҳбалад ва мукташиф (разведчик) дар отряди 4-уми ихтиёрии полки аскарони савораи 12-ум хидмат кардааст. Солҳои 1924—1925 раиси шӯрои деҳоти [[Палдорак (деҳа, н. Масчо)|Палдорак]]&lt;nowiki/&gt;и ноҳияи Масчо, солҳои 1925—1926 раиси Кумитаи иҷроияи вилояти Ӯротеппа, солҳои 1926—1928 раиси Суди ҳавза (округ)-и вилояти Ӯротеппаву Панҷакент буд. Аз моҳи марти соли 1928 то моҳи январи соли 1929 дар вазифаи Раиси суди калони ҶМШС Тоҷикистон фаъолият намудааст. Аз моҳи январи соли 1929 то моҳи августи соли 1929 ҷонишини раиси Кумитаи иҷроияи вилояти Кӯлоб буд. Ҳамон сол дубора раиси Суди калони ҶМШС Тоҷикистон таъйин шуд. Баъди 26 октябри соли 1929 бо қарори Кумитаи Иҷроияи Марказии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] таъсис ёфтани Суди олӣ нахустин раиси Суди Олии ҶШС Тоҷикистон ва муовини Комиссари Халқии Адлия оид ба қисми судӣ гардид ва дар ин вазифа то соли 1932 кор кард.

Бобо Ҳамдамов узви Кумитаи иҷроияи марказии Шӯроҳои ҶМШС Тоҷикистон (интихоботи якум, дуюм, сеюм) ва узви Президиуми Кумитаи Иҷроияи Марказии ҶШС Тоҷикистон (интихоботи чорум) буд ва ба ҳайси намояндаи Ҳукумати Тоҷикистон дар чанде аз ноҳияҳо дар таъсиси мактабҳо, сохтмони роҳҳо, ислоҳоти замин, воридкунии техникаи хоҷагии қишлоқ, обёрии заминҳо, ташкил намудани хоҷагиҳои коллективӣ ва шӯроҳо саҳм гузоштааст.

Солҳои 1932—1933 Бобо Ҳамдамов бо пешниҳод ва дастгирии [[Шириншо Шотемур|Шириншоҳ Шотемур]] — Раиси Президиуми Кумитаи Иҷроияи Марказии ҶШС Тоҷикистон, дар вазифаи Раиси шӯрои вакилони халқи шаҳри Сталинобод фаъолият намудааст, яъне дуюмин раиси шаҳри Сталинобод буд.

Бобо Ҳамдамов моҳи июни соли 1933 дар асоси мактубҳои беимзо ба иштирок дар созмони миллатгароёнаи зидди инқилобӣ гунаҳгор гардида, 8 моҳ — то моҳи марти соли 1934 дар маҳбаси Раёсати муттаҳидаи сиёсии давлатии назди Шӯрои комиссарони халқии ИҶШС — мақомоти махсуси амнияти давлатии ИҶШС (ОГПУ при СНК СССР), дар шаҳри Тошканд нигоҳ дошта шуд. Бегуноҳиаш исбот гашт. Аз маҳбас озод шуда, ба сафи Ҳизби коммунист барқарор гардид.

Ӯсолҳои 1935—1936 муовини сардори хоҷагии коммуналӣ ва заминсозии Тоҷикистон буд. Солҳои 1936—1937 колхозчии колхози «Коммуна»-и ноҳияи Масчо ва раиси Ҷамъияти матлуботи ин ноҳия, муовини сардори раёсати хоҷагии коммуналӣ ва заминсозии Тоҷикистон буд.

Солҳои таъқибот (репрессияи солҳои сиюм) ӯ дубора бо туҳмат, ки гӯё узви созмони зиддишӯравии буржуазии миллатгароӣ бошад, аз июли соли 1937 то майи соли 1939 дар маҳбаси тафтишотии Комиссариати халқии умури дохилаи (Народный комиссариат внутренних дел) шаҳри Сталинобод нигоҳ дошта шуд. Баъди исботи бегуноҳӣ ва озодшавӣ аз ҳабсхона, моҳи январи соли 1940 ба сафи Ҳизби коммунист барқарор гардид.

Бобо Ҳамдамов солҳои 1940—1954 муовини раиси Ҷамъияти хӯроквории шаҳри Ӯротеппа, раиси Ҷамъияти матлубот, сардори Раёсати кишоварзӣ, раиси колхози «Коммуна» ва раиси колхози ба номи Андреев дар ноҳияи Масчо буд. Солҳои 1954—1955 ба ҳайси намояндаи ваколатдори Вазорати маҳсулоттаёркунии Иттифоқи Шӯравӣ дар ноҳияҳои Масчо ва Пролетар адои хидмат намудааст.

Соли 1954 баъди қабули қарори Шӯрои Вазирони ҶШС Тоҷикистон дар бораи аз ноҳияҳои кӯҳӣ ба водӣ кӯчонидани аҳолӣ бо супориши Ҳукумати ҷумҳурӣ Бобо Ҳамдамов роҳбарии кӯчонидани аҳолии якчанд деҳаи Масчои куҳнаро ба уҳда гирифт ва аввалин шуда бо ҳамдеҳагони худ ва мардуми деҳоти дигари ин ноҳияи кӯҳистон ба [[Ноҳияи Ҷаббор Расулов|ноҳияи Пролетар]] кӯчид.

Солҳои 1955—1963 дар колхози ба номи Молотови ин ноҳия (баъд номи Молотов ба «Ленинград» иваз шуд) сардори бригадаи сохтмончиён, муовини раис, дар колхози навбунёди «Ҳаёти нав» дар вазифаи раиси аввалини ин хоҷагӣ ва ҷонишини раис кор кардааст.

Ӯ узви сексияи тоҷикистонии собиқадорони инқилоб ва ҷанг дар назди Хонаи афсарони шаҳри Душанбе буд. Ӯ соли 1963 ба нафақа баромадааст. Нафақагир барои хидматҳои махсус дар назди Ҳукумати Тоҷикистон буд.

== Даргузашт ==
Бобо Ҳамдам соли 1972 дар синни 70-солагӣ вафот кардааст. Дар қабристони деҳаи [[Зарафшон (деҳа, н. Ҷаббор Расулов)|Зарафшон]]&lt;nowiki/&gt;и ноҳияи Пролетар (ҳоло Ҷаббор Расулов) ба хок супурда шудааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бобо Ҳамдамов барои хидматҳояш дар назди халқу ватан бо ордену медалҳо ва ифтихорномаҳо қадр шудааст: 
* Ордени Байрақи Сурхи Меҳнати РСС Тоҷикистон (Қарори Президиуми КИМ РСС Тоҷикистон аз 3.12.1932, протоколи № 31);

* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок дар Ҷанги Бузурги Ватании солҳои 1941—1945» (Қарори Президиуми Шӯрои Олии ИҶШС аз 6.06.1945);

* Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок» ба муносибати ҷашни 100-солагии В. И. Ленин (аз номи Президиуми Шӯрои Олии ИҷШС мукофотонида шудааст. 28.3.1970);

* Ифтихорномаи КМ ҲК Тоҷикистон, Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистон ва Шӯрои Вазирони Тоҷикистон (№ 310, ш. Душанбе, 1967);

== Некдошт ==
# Дар асоси қарори Кумитаи иҷроияи вакилони ноҳияи Пролетар (ҳоло Ҷаббор Расулов) аз 20.02.1991, № 64, колхози «Съезди 22 партия» ва кӯчаи марказии деҳаи Зарафшони ин ноҳия ба номи Бобо Ҳамдамов гузошта шудааст;
# Мувофиқи қарори Ҳукумати шаҳри Душанбе аз 1.02.1995, № 72 ва Қарори Раиси ноҳияи Фрунзеи (ҳоло Сино) ш. Душанбе, № 479, аз 5. 11. 2002, маҳаллаи Зарафшон-2 -и пойтахт ба номи Бобо Ҳамдамов номгузорӣ гардида, лавҳаи хотираи абадии ин арбоби давлатию ҷамъиятӣ дар девори шимолии бинои 2 М −1-и ин маҳалла насб карда шуд. Маросими насби лавҳаи хотираи абадӣ 13 апрели соли 2014 сурат гирифт;
# Мувофиқи қарори Ҳукумати ноҳияи Ҷаббор Расулов аз 3.09.1995 дар маркази деҳаи Зарафшони ноҳияи Ҷаббор Расулов нимпайкараи биринҷии Бобо Ҳамдамов гузошта шудааст;
# Мувофиқи қарори раиси ноҳияи Ҷаббор Расулов аз 29. 7. с. 2002, таҳти № 122 ва қарори раиси вилояти Суғд аз 19.08. 2002 таҳти № 192 ҷашни 100-солагии Бобо Ҳамдамов дар ноҳияҳои Ҷаббор Расулов, Мастчоҳ ва Кӯҳистони Мастчоҳ таҷлил гардид. Ба ин муносибат яке аз кӯчаҳои марказии шаҳраки Бӯстони ноҳияи Мастчоҳ ба номи Бобо Ҳамдамов гузошта шуд;
# Мувофиқи қарори раиси ноҳияи Ҷаббор Расулов аз 12.11.2012, таҳти № 603 дар ноҳия 110-солагии Бобо Ҳамдамов ҷашн гирифта шуд. Ба ин муносибат бо ташаббуси домоди хонавода — Арбоби илм ва техникаи Тоҷикистон, доктори илми тиб, профессор, асабпизишк, зиндаёд Рачабалиев Шералӣ ва бо дастгирии Ҳукумати ноҳияи Ҷаббор Расулов осорхонаи шахсии Бобо Ҳамдамов таъсис ва ифтитоҳ гардид;
# Дар асоси қарори раиси ноҳияи Ҷаббор Расулов аз 26.11. 2015, № 596, номи осорхонаи шахсӣ ба номи Хона — осорхонаи Бобохон Ҳамдамов иваз карда шудааст. Соли 2019 Хона — осорхонаи ба номи Бобо Ҳамдамов дар ноҳияи Ҷаббор Расулов барои иштироки фаъолона дар Озмуни ҷумҳуриявии осорхонаҳо таҳти унвони «Оинаи таърих» бо Дипломи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардидааст;
# Бо қарори Маҷлиси вакилони халқи вилояти Суғд, даъвати чорум аз 25.12.2014, № 529, мактаби таҳсилоти асосии № 30-и ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ ба номи Бобохон Ҳамдамов гузошта шудааст;
# Расм ва маълумоти мухтасар оид ба ҳаёт ва фаъолияти Бобо Ҳамдамов дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон ва осорхонаҳои таърихӣ — кишваршиносии шаҳрҳои Хуҷанд, Истаравшан, Кӯлоб, Панҷакент, ноҳияҳои Данғара, Абдураҳмони Ҷомӣ, Темурмалик, Ҷаббор Расулов (ҷамоати Ғӯлакандоз) ва Осорхонаи ба номи Саидалӣ Вализода (дар зерсохтори Муҷтамаи ҷумҳуриявии осорхонаҳои Кӯлоб) маҳфузанд.


== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Аз чап ба рост - Пӯлод Ҳомидов, Бобо Ҳамдамов, Ғуломҷон Ҳамдамов ва Аҳрор Мухторов. Ш. Сталинобод, с. 1950.jpg|Аз чап ба рост: Пӯлод Ҳомидов, Бобо Ҳамдамов, Ғуломҷон Ҳамдамов ва Аҳрор Мухторов. Ш. Сталинобод, с. 1950.
&lt;/gallery&gt;

== Филмҳои ҳуҷҷатӣ ==
* «Ҳақиқати таърих — ҳақиқати ҳаёт». Муаллиф ва коргардон Шавкат Муҳаммадиев. Шабакаи телевизиони «Тоҷикистон». 17 июни с. 2013;
* Навори ҳуҷчатии иттилоотӣ дар бораи номгузории маҳалла дар шаҳри Душанбе. 13 апрели с. 2014. (Дар барномаҳои «Ахбор»-и шабакаҳои телевизионии «Тоҷикистон», «Сафина», «Ҷаҳоннамо», «Пойтахт» пахш шудааст);
* Навори ҳуҷҷатии иттилоотӣ дар бораи Хона — осорхонаи Бобо ҳамдамов. Барномаи «Ахбор»-и телевизиони «Сафина». Дар вилояти Суғд намоиш дода шудааст. С. 2018;
* Навори ҳуҷҷатии иттилоотӣ дар бораи номгузории мактаби № 30, ноҳияи Кўҳистони Мастчоҳ. Аз тарафи телевизиони Суғд пахш шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭСТ|Ҳамдамов Бобо|8|саҳ=361|муаллиф= }}
* Ҳамдамов Бобо // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2016. — С. 660—661. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
* Ҷалол Икромӣ. «Он чӣ аз сар гузашт». Ёддоштҳо. Душанбе, 2009.
* Сорбон. Куллиёт. Ҷилди 6. Душанбе, «Эҷод», 2009.
* «Родмарди ҷонфидо», Душанбе, нашриёти «Ирфон», 2001. (Маҷмӯаи мақолаҳо, хотираҳо, шеърҳо дар бораи Б. ҳамдам. Ёддоштҳои Б. Ҳамдам (саҳ.72-118).
* &quot;Бо номи халқ. Хотираҳои Б. ҳамдам. Ба чоп тайёркунанда Дилафрӯз Икромӣ. Нашриёти «Ирфон», Душанбе, с. 1976.
* «Солдат революции». Статья. Автор И. Каландаров. Журнал «Социализм: теория и практика», № 1- 2, (13-14), 2002.
* «Бобо ҳамдам — председатель Сталинабада». Статья. Автор И. Каландаров. Газета «Паёми Душанбе», 19.11. 2004 г.
* «Таърихро корнамоиҳои арзандаи фарзандони бонангу номус ба вуҷуд овардаанд». Мақола. Муаллиф Барнои Валӣ. Рӯзномаи «Инсон ва қонун». № 3 (184). Марти с. 2017.
* «Ҳақбин. Мақола. Муаллиф Умари Шерхон. Рӯзномаи „Минбари халқ“, № 45 (1181), 31.10. 2018.
* „Бобохон ҳамдамов кӣ буд?“. Мақола. Муаллиф ҳусейни Нарзулло. Рӯзномаи „Садои мардум“, № 11(3961), 26.1.2019.
* „Мубориз“. Мақола. Муаллифон Шералӣ Раҷабалиев, Сайфуллоҳи Муллоҷон. „ҷавонони Тоҷикистон“, № 44 (9626), 31.10.2019.
* „ҳаёти пурталотуми як муборизи воқеӣ“. Мақола. Муаллифон Шералӣ Раҷабалиев, Сайфуллоҳи Муллоҷон. Рӯзномаи „Машъал“, № 12 (8025), 25.4.2020.
* „ҳақшинос“. Мақола. Муаллиф Умари Шерхон. Рӯзномаи „Ҷумҳурият“, № 212 (24067) 28.10.2020.
* Ёде аз корнома». Мақола. Муаллифон Шарифҷон Шарифов, Фаридун Миракзода. Рӯзномаи «Минбари халқ», № 50 (1396), 21.12. 2022.
* «Улица в Душанбе названа именем Бобо Хамдамова». Статья. Автор Талъат Нигорова. Газета «Вечерний Душанбе», 15 апреля 2014 г.
* «Хӯшаҳо аз гӯшаи хотироти падар». Пора аз достони мустанад. Муаллиф Мирзо Шукурзода. «Адабиёт ва санъат», № 3(2233), 18.1.2024.
* «Бобохон Ҳамдамов — нахустин раиси Суди Олии ҶШС Тоҷикистон». Муаллиф Раҷабалиев Ш. // Машъал. — Мастчоҳ, 30 марти 2017.

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=15481|title=Бобобхон Ҳамдамов – авалин раиси Суди Олии Тоҷикистон|author=Мунаввари сафар|website=www.jumhuriyat.tj|date=2014-08-13|publisher=Нашрияи расмии Тоҷикистон - «Ҷумҳурият»|accessdate=2021-02-23}}
* {{Cite web|url=http://sadoimardum.tj/far-ang/bobohon-amdamov-k-bud-porae-az-r-zgori-nahustin-raisi-sudi-olii-mamlakat/|title=Бобохон Ҳамдамов кӣ буд?|author=Ҳусейни Назрулло|website=sadoimardum.tj|date=2019-01-26|publisher=«Садои мардум»|lang=tg|accessdate=2021-02-23|archivedate=2021-04-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418153634/http://sadoimardum.tj/far-ang/bobohon-amdamov-k-bud-porae-az-r-zgori-nahustin-raisi-sudi-olii-mamlakat/}}

[[Гурӯҳ:Даргузаштагони ноҳияи Ҷаббор Расулов]]</text>
      <sha1>7qc9bcgcx1eegmqldyn2tvyp6evkx4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шотемур, Шириншо Шириншоевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314275</id>
    <revision>
      <id>1487997</id>
      <parentid>1388275</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1079" sha1="54le4u54y92wkbp6fhbap871r0yb0vi" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Шириншо Шириншоевич Шотемур''' ({{ВД-Дебоча}}) — радиологи тоҷики аҳли Шӯравӣ ва Рӯсия, номзади илмҳои тиб, дотсент, мудири шуъбаи диагностика ва томографияи радиатсионии беморхонаи Боткини шахри Маскав.

== Даргузашт ==
Шириншо Шотемури хурдӣ дар синии 88-солагӣ пас аз бемории вазнини тӯлонӣ  дар Маскав 3 июни 2020 даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/06/08/skonchalis-dvoe-synovej-geroya-tadzhikistana-shirinsho-shotemura/|title=Даргузашти ду писари Қаҳрамони Тоҷикистон Шириншо Шотемур|author=Мусои Бобоҳоҷӣ|website=asiaplus.news|date=2020-06-08|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-01-31}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Русия]]
[[Гурӯҳ:Табибони Русия]]</text>
      <sha1>54le4u54y92wkbp6fhbap871r0yb0vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саидбухорӣ Маҷидов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314314</id>
    <revision>
      <id>1488055</id>
      <parentid>1388412</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2260" sha1="0dtrbyvnss6r2wypr0k5g3poid4jy7o" xml:space="preserve">{{Ходими театр
|таърихи таваллуд   = 15.08.1952
|таърихи даргузашт  = 31.07.2014
}}
'''Саидбухорӣ Маҷидов''' (15 августи 1952, ноҳияи Восеъ — 31 июли 2014, Душанбе) — арбоби фарҳангӣ, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон (1994)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Соли 1974 Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзодаро хатм намуда, ба сифати маъмури Театри халқии ноҳияи Ҳамадонӣ (1974—1975), роҳбари бадеӣ ва директори Хонаи маданият (1975—1978), мудири шӯъбаи фарҳанги ҳамин ноҳия (1978—1995), сардори идораи фарҳанги вилояти Хатлон (1995—2003), директори Театри давлатии лӯхтаки шаҳри Душанбе ва сарвари ансамбли давлатии рақсии «Лола» (2003—2012), директори [[Филармонияи давлатии Тоҷикистон]] (2012—2014) буд.

== Даргузашт ==
Саидбухорӣ Маҷидов шоми 31 июли 2014 бар асари бемори дил дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2014/08/01/darguzashti-sobi%d2%9b-ro%d2%b3bari-filarmoniyai-davlatii-to%d2%b7ikiston/|title=Даргузашти собиқ роҳбари Филармонияи давлатии Тоҷикистон|website=asiaplus.news|date=2014-08-01|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-02-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/tajik/news/2014/08/140801_if_majidov_death|title=Саидбухорӣ Маҷидов, раиси пешини Филҳормунии давлатии Тоҷикистон, даргузашт|website=www.bbc.com|date=2014-08-01|publisher=BBC Tajik/Persian|lang=tg|accessdate=2024-02-01}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>0dtrbyvnss6r2wypr0k5g3poid4jy7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бахтовар Раҳмонзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314497</id>
    <revision>
      <id>1487957</id>
      <parentid>1452508</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4062" sha1="51yvth3xycozto8904katval5r9gseu" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном = Бахтовар Раҳмонзода
| номи аслӣ = Раҳмонзода Бахтовар Раҳматулло
| ном ҳангоми таваллуд = 
| тасвир = Бахтовар Раҳмонзода.jpg
| бар = 
| тавсифи тасвир = 
| таърихи таваллуд = 23.02.1984
| зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Данғара}}, [[вилояти Кӯлоб]], ҶШС Тоҷикистон
| табаият = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| шаҳрвандӣ = 
| падар = 
| модар = 
| ҳамсар = 
| фарзандон = 
| пеша = коргардони овоз
| ҷоизаҳо = Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2007) &lt;br&gt; [[медали Хидмати шоиста]] (2022).
| соядаст = 
| сайт = 
| викианбор =
}}
'''Бахтовар Раҳмонзода''' (''Раҳмонзода Бахтовар Раҳматулло''; зод. [[23 феврал]]и [[1984]], [[ноҳияи Данғара]], [[вилояти Кӯлоб]]) — фарҳангӣ ва [[Коргардон|коргардони]] овоз, аълочии фарҳанги [[Тоҷикистон]], дорандаи [[Медали «Хидмати шоиста»|медали Хидмати шоиста]].

== Зиндагинома ==
Бахтовар Раҳмонзода 23 феврали соли 1984 дар [[ноҳияи Данғара]] дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Дар мактаби миёнаи № 2 [[ноҳияи Данғара]] ва [[Коллеҷи фарҳанги Тоҷикистон|Коллеҷи фарҳанги Тоҷикистон ба номи П.Ҷ. Буйдоқов]] бо ихтисоси коргардон таҳсил кардааст. [[Донишгоҳи давлатии Кӯлоб|Донишгоҳи давлатии шаҳри Кӯлоб]] ба ихтисоси ҳуқуқшинос ва [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|Академияи идоракунии давлати назди Президенти Тоҷикистон]] бо ихтисоси идоракунии давлатӣ хатм кардаст.

== Корнома ==
Фаъолияти кории худро аз соли 2003 дар [[Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ]] сар карда то соли 2014 мутахассиси студияи сабтти овоз буд. Аз соли 2015 муовини аввали директори Иттиҳодияи давлати гурӯҳҳои эҷодию консертӣ, баъдан аз соли 2017 то соли 2023 директори Иттиҳодияи давлатии гурӯҳҳои эҷодию консертӣ буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2017/08/30/ministr-kultury-tadzhikistana-proizvel-kadrovye-perestanovki-v-svoem-vedomstve/|title=Министр культуры Таджикистана произвел кадровые перестановки в своем ведомстве|author=Аваз Юлдашев|website=asiaplus.news|date=2017-08-30|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-02-08}}&lt;/ref&gt;.

Бахтовар Раҳмонзода аз моҳи сентябри соли 2023 директори [[Филармонияи давлатии Тоҷикистон]] таъйин шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oila.tj/news/padari-sitorai-karomatulloro-ba-kori-digar-guzaronidand|title=Падари Ситораи Кароматуллоро ба кори дигар гузарониданд|author=Мирсаид Сатториён|website=oila.tj|date=2023-09-19|publisher=Оила|lang=tg|accessdate=2024-02-08}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* 2007 — Аълочии фарҳанги Тоҷикистон
* 2022 — [[Медали «Хидмати шоиста»|медали Хидмати шоиста]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>51yvth3xycozto8904katval5r9gseu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳмуд Тошматов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315582</id>
    <revision>
      <id>1487936</id>
      <parentid>1446267</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12663" sha1="4hcdcl6f3x4bk46wn0y7ktamrcpiy34" xml:space="preserve">{{Олим}}

'''Маҳмуд Тошматов''' (''Тошматов Маҳмуд Негматович;'' зод. [[6 август|30 майи]] соли [[Соли 1960|1960]], ноҳияи [[Ашт]], [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]) — [[Иқтисоддон|иқтисоддони]] [[Тоҷикистон|тоҷик]], '''–''' собиқ муовини ректор оид ба таълим ва идораи сифати таҳсилоти [[Донишгоҳи технологии Тоҷикистон]], [[номзади илмҳои иқтисодӣ]], [[дотсент]], и.в. [[профессор]],''' '''академики [[Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]''',''' мушовири байналмилали оид ба  сифати таҳсилоти маълумоти олӣ, [[Аълочии маорифи Тоҷикистон|Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tut.tj/?page_id=2070|title=Сомонаи расмиии Донишгоҳи технологи Тоҷикистон|date=16.03.2023|accessdate=2024-03-16|archivedate=2024-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316121118/https://tut.tj/?page_id=2070}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Тошматов Маҳмуд Негматович 30 майи соли 1960 дар деҳаи [[Ашти Боло (деҳа, н. Ашт)|Ашти]] ноҳияи [[Ноҳияи Ашт|Ашт]] дар оилаи ходими давлатӣ таваллуд шудааст.  Тайи солҳои 1967-1977 дар  мактаби таҳсилоти ҳамагонии  рақами 1-и ноҳияи Ашт таҳсил намуда, ҳамон сол, яъне соли 1977 бо супоридани танҳо ду имтиҳони қабул ба факултети «Сохтмони саноатӣ ва шаҳрванди»-и Донишкадаи политехникии Тоҷикистон дохил шудааст. Соли 1980 баъди хатми курси сеюм бо роххати [[Вазорати маорифи Тоҷикистон|Вазорати маорифи]] [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]] ҳамчун донишҷӯи аълохон ба Донишкадаи сохтмони-муҳандисии ш. [[Киив|Киев]] ба таҳсил фиристонида шуда ин донишкадаро соли 1982 бомуваффиқият хатм намудааст.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/05/29/blestyashhij-pedagog-i-vydayushhijsya-uchyonyj-mahmudu-toshmatovu-60-let/|title=Блестящий педагог и выдающийся учёный: Махмуду Тошматову 60 лет {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-03-18}}&lt;/ref&gt;

== Кор ва фаъолият ==
Фаъолияти меҳнатии худро ӯ аз  1 ноябри соли 1982 ба ҳайси ассистенти кафедраи «Иқтисоди ва идораи дар сохтмон»-и Донишкадаи политехникии Тоҷикистон шурӯъ намудааст. Моҳи июли соли 1984 ба шӯъбаи рузонаи аспирантураи Донишкадаи муҳандисӣ- иқтисодии шаҳри [[Санкт-Петербург|Ленинград]] (ҳозира [[Санкт Петербург]]) дохил шуда, рисолаи номзадии худро дар мавзӯъи “Методические основы перестройки структуры регинального управления строительством (на примере Таджикской ССР)” 11 июни соли 1987 ҳимоя намудааст. Баъд аз хатми аспирантура ба шаҳри [[Душанбе]] бозгашта то моҳи феврали соли 1988 дар вазифаи ассистенти кафедраи «Иқтисодиёт ва идоракунӣ дар сохтмон»-и Донишкадаи политехникии [[Тоҷикистон дар соли 2019|Тоҷикистон]] фаъолият намудааст. Январи соли 1988 дар шаҳри [[Душанбе]] бо қарори Кумитаи сохтмони [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶСС]] Шӯъбаи комплексии Тоҷикистонии    Пажуҳишгоҳи марказии илмӣ- тадқиқотии иқтисодиёт ва идоракунӣ дар сохтмони Кумитаи давлатии сохтмони [[ИҶШС]] таъсис дода шуд. Ҳадаф аз ташкили чунин сохтор оғоз гардидани ислоҳот дар тамоми соҳаҳои хоҷагии халқи кишвар, аз он ҷумла дар соҳаи [[сохтмон]] буд. Бо ин муносибат як гуруҳ олимони ҷавони иқтисоддони Донишкадаи политехникии Тоҷикистон бо супориши муовини [[Сарвазир]]&lt;nowiki/&gt;и даври ҶТ ба Шӯъбаи комплексии Тоҷикистонии Пажуҳишгоҳи марказии илмӣ- тадқиқотии иқтисодиёт ва идоракунӣдар сохтмони Кумитаи давлатии сохтмони [[ИҶШС]] бо тариқи гузариш ба кор шурӯъ намуданд. Тошматов М.Н. аз моҳи феврали соли 1988 то сентябри соли 1991 дар вазифаи мудири сектори Пажуҳишгоҳи марказии илмӣ- тадқиқотии иқтисодиёт ва идоракунӣ дар сохтмони Кумитаи давлатии сохтмони [[ИҶШС]] фаъолият намудааст.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Фаъолиятҳои илмӣ ==
Аз сентябри соли 1991 пас аз пош хӯрдани [[Иттиҳоди Шӯравӣ|ИҶШС]] ва барҳам хӯрдани Шӯъбаи комплексии Тоҷикистонӣ боз ба фаъолияти омӯзгорӣ бозгашта то сентябри соли 1996 дар вазифаҳои муаллими калон, и.в. [[дотсент]], дотсент, и.в. мудири кафедраи «Технология ва ташкили истеҳсолоти сохтмон»-и  Донишгоҳи политехникии [[Тоҷикистон]] фаъолият намудааст.
Маҳмуд Тошматов аз сентябри соли 1996 фаъолияти омӯзгории худро дар Донишгоҳи технологии Тоҷикистон оғоз намуд.
[[Акс:Маҳмуд Тошматов ҳангоми сафари корӣ.jpg|мини|Маҳмуд Тошматов дар яке аз сафарҳои корӣ]]
Заминаҳои пажӯҳиши илмии ӯ мавзӯъҳои муҳими рушди босуботи иқтисоди [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] сиёсат ва раванди тезонидани [[сармоягузорӣ]] ба бахшҳои [[иқтисодиёт]], масъалаҳои сиёсати сармоягузории [[Корхона|корхонаҳо]], самтҳои баланд бардоштани самаранокии комплекси сохтмонии ҶТ, фазои [[сармоягузорӣ]] ва самтҳои беҳтар намудани он, имтиёзҳои сиёсати [[сармоягузорӣ]] дар шароити иқтисоди гузароиш, аҳамият ва мавқеъи сармоягузории хориҷӣ дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба ҳисоб меравад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2016/11/mahmud-toshmatov-v-blizhajshie-15-let-tadzhikistanu-neobhodimo-obespechit-vysokij-temp-rosta/|title=Махмуд Тошматов: «В ближайшие 15 лет Таджикистану необходимо обеспечить высокий темп роста» {{!}} НИАТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru-RU|accessdate=2024-03-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://mts.tj/wp-content/uploads/2020/06/2017-%E2%84%96-3-53.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2024-03-25 |archivedate=2024-03-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240325174653/https://mts.tj/wp-content/uploads/2020/06/2017-%E2%84%96-3-53.pdf }}&lt;/ref&gt;

Ӯ яке аз таҳиягарони “Низомномаи  таҳсилоти олии касбии  [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар шароити низоми кредитии таҳсилот” мебошад. Бо талошҳои ӯ лоиҳаҳое мисли [[ТЕМПУС]], ЭРАСМУС+ ва MIND  дар [[Донишгоҳи технологии Тоҷикистон|донишгоҳи технологӣ]] роҳандозӣ шудааст.

== Осор ==
Муҳмуд Тошматов  муаллифи 8 [[китоби дарсӣ]] ва дастурҳои таълимӣ мебошад:

# '''Статистические методы изучения взаимосвязи социально-экономических явлений'''. Учебное пособие. –Душанбе: Ирфон, 2020. -48с., &lt;nowiki&gt;ISBN 978-99975-1-233-8&lt;/nowiki&gt;;
# '''Экономическая география Республики Таджикистан'''. – Душанбе: Ирфон, 2005. – 132 с., &lt;nowiki&gt;ISBN 5-667-01377-7&lt;/nowiki&gt;;
# '''Основы внешнеэкономических связей'''. Учебное пособие. – Душанбе: Ирфон, 2001.-192 с.; 
# '''Страхование.''' Учебное пособие. - Душанбе: Ирфон, 2009.-528 с., &lt;nowiki&gt;ISBN 978-99947-63-51-1&lt;/nowiki&gt;; 
# '''Основы экономики и организации внешнеэкономической деятельности.''' Учебное пособие. - Душанбе: Ирфон, 2009.-192с., &lt;nowiki&gt;ISBN 978-99947-63-66-5&lt;/nowiki&gt;; 
# '''Иқтисоди хурд.''' Учебное пособие. – Душанбе: «Ирфон», 2011.-249с., &lt;nowiki&gt;ISBN 978-99947-0-443-9&lt;/nowiki&gt;; 
# '''Макроиқтисод.''' [[Китоби дарсӣ]]. - Душанбе: «Нашри  Камол», 2020. - 180с., ISBN 978-999755-1-224-6; 
# '''Экономика предприятия'''. Учебное пособие. – Душанбе: ТУТ, 2023. – 244с., ISBN 978-99985-854- 0-9.      

Чор монографияи таълимӣ:

# '''Инвестиционный потенциал Республики Таджикистан: особенности формирования и проблемы эффективного использования'''. – Душанбе: «Ирфон», 2012. - 220с., &lt;nowiki&gt;ISBN 978-99947-0-954-0&lt;/nowiki&gt;; 
# '''Теоретические аспекты инновационного развития национальной экономики'''. – Душанбе: «Ирфон», 2022. – 208с., &lt;nowiki&gt;ISBN 978-99985-55-38-9&lt;/nowiki&gt;; 
# '''Пасандозҳои аҳолӣ ҳамчун иқтидори захираҳои сармоягузорӣ. – Душанбе: ДТТ, 2022. – 204с.,''' &lt;nowiki&gt;ISBN 978-99985-616-3-9&lt;/nowiki&gt;; 
# Танзими андозбандии фаъолияти [[сармоягузорӣ]] дар Ҷумҳурии Тоҷикистон. -  '''Душанбе: ДТТ, 2022. – 200с,''' ISBN 978-99985-915-6  

== Ҷоизаҳо ==
Барои хадмоти бисёрсолонаи бенуқсон дар соҳаи маориф, тайёр намудани кадрҳои болаёқат ва иштироки фаъолона дар ҳаёти ҷамъият бо фармони [[Президенти Тоҷикистон|Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аз 23.07.2021, №213 бо медали “ [[Медали «Хидмати шоиста»|Хидмати шоиста]] ” қадр карда шудааст. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;[[Аълочии маорифи Тоҷикистон|Аълочии маорифи ҶТ]], академики [[Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон|академияи муҳандисии Ҷумҳурии]] Тоҷикистон мебошад.

== Эзоҳ ==

== Сарчашма ==</text>
      <sha1>4hcdcl6f3x4bk46wn0y7ktamrcpiy34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зинҳор Насрӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316559</id>
    <revision>
      <id>1488123</id>
      <parentid>1440241</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10019" sha1="8srhiq5n7xcmwnh17w17jw8uh22m38i" xml:space="preserve">{{Шахс
| тасвир = [[Акс:Zinhor Nasri 5.jpg|249px|center]]
| род деятельности = Мудири ширкат
| награды и премии = Техноблогери сол (2023)
| Ширкат = Ширкати фанноварии [[Navju]]
}}

'''Зинҳор Насрӣ''' (''Зинҳор Насриддинзода''; [[16 май]] [[Соли 1999|1999]], [[Искодар|деҳаи Искодар]], [[ноҳияи Айнӣ]]) — [[барномасоз]], [[соҳибкор]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://limu.tj/main/bussines/my_blagotvorno_vliyaem_na_uroven_kultury_v_strane_|title=Зинхор Насри. Руководит интернет-магазином книг, является маркетологом в Navju Technologies.|date=2021-01-16|publisher=Limu Media|accessdate=2024-05-03|archivedate=2022-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929152229/https://limu.tj/main/bussines/my_blagotvorno_vliyaem_na_uroven_kultury_v_strane_/}}&lt;/ref&gt;, [[блогер]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://telegra.ph/Zin%D2%B3or-Nasr%D3%A3-Dar-internet-boyad-bo-zaboni-hudamon-faol-gardem-04-25|title=Зинҳор Насрӣ: Дар интернет бояд бо забони худамон фаъол гардем|author=Ҳафизуллоҳ Тоҳирӣ|website=Telegraph|date=2024-04-25|accessdate=2024-05-03}}&lt;/ref&gt;, фаъоли иҷтимоӣ ва [[викинавис]]и тоҷик&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2024-05-03|author=Рао/Ро|date=2024-01-31|language=tg|work=Радиои Озодӣ|title=Wikipedia-и тоҷикӣ 20-сола шуд. Мушкилу пешрафт кадом аст? ВИДЕО|url=https://www.ozodi.org/a/32799882.html}}&lt;/ref&gt;. Ҳаммуассис&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://navju.tech/about-us/|title=О нас|website=Navju Tech|lang=ru|accessdate=2024-05-03}}&lt;/ref&gt; ва мудири ширкати фанноварии «[[Navju]]», техноблогери сол (2023)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/12/26/kto-oni-15-luchshih-blogerov-tadzhikistana/|title=Кто они 15 лучших блогеров Таджикистана? {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-05-03}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Зинҳор Насрӣ 16 майи соли 1999 дар [[Искодар|деҳаи Искодари]] [[ноҳияи Айнӣ]] дар хонадоне илмдӯст шашумин фарзанд, ва аз ҳама хурдӣ ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://your.tj/tj/az-hurd-o-oz-kuned-zin-or-ch-tavr-az-barnomasozi-internet-ma-oza-o-to-ba-ammuassisii-shirkati-navju-tech-rasid/|title=«Аз хурд оғоз кунед!» Зинҳор чӣ тавр аз барномасози интернет – мағозаҳо то ба ҳаммуассисии ширкати Navju Tech расид|author=Файзуллохон Обидов|publisher=your.tj}}&lt;/ref&gt;. Давраи наврасиаш дар шаҳри Душанбе сипарӣ шуда, мактаби № 50-и [[Душанбе|шаҳри Душанберо]] хатм кардааст. Вай айни хатми мактаб мехост, ки тарҷумон ё сафир шавад, аз ин рӯ, ихтисоси тарҷумони забони олмониро дар [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] омӯхт.

== Корнома ==
Зинҳор Насрӣ фаъолияти барноманависиро аз даврони мактабӣ бо худомӯзӣ аз худ карда, чанд лоиҳаи худро дар даврони донишҷӯйи месозад.

Зинҳор соли 2017 ҳамроҳи дӯсташ Зубайдуллои Абдуқаюм лоиҳаи «Донишхона»-ро тарҳрезӣ намудаву муаррифӣ кард ва чун мутахассиси соҳаи IT шиноха шуд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. «Донишхона» аз соли 2017 то 2019 аз ҷониби [[Кумитаи ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон|Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш]] пуштибонӣ мешуд.

Соли 2020 бо Хайёми Сарахон ширкати фанноварии «Navju»-ро таъсис дода, ҳамчун ҳаммуассис ва мудири технологӣ фаъолият мекунад. Фаъолияти асосии ширкати «Navju» ба сохтани веб-сомонаҳо, барномаҳои мобилӣ, веб-платформаҳо мебошад.

Соли 2022 Зинҳор Насрӣ роҳбари Ассотсиатсияи стартапҳои Тоҷикистон интихоб шуда, то соли 2024 роҳбарии онро ба дӯш дошт&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Соли 2024 дар доираи ширкати «Navju» лоиҳаи абрии «[[Navju Cloud]]» — ро таъсис медиҳад, ки ба хариди [[Доменҳои миллии дараҷаи аввал|домен]] ва [[хостинг]], SSL-сертификат ва [[Почтаи электронӣ|почтаи корпоративӣ]] барои муштариён пешниҳод мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DAn3QnZoDnz/|title=Instagram|website=www.instagram.com|accessdate=2025-04-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.navju.cloud/|title=Navju Cloud|website=www.navju.cloud|accessdate=2025-04-16}}{{Пайванди мурда|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Блогинг ==
Зинҳор Насрӣ фаъолияти блогерии худро аз оғози соли 2023 дар [[Instagram|Инстаграм]] оғоз менамояд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cn-HRu_omEA/|title=Instagram|website=www.instagram.com|accessdate=2025-04-16}}&lt;/ref&gt; Муҳтавои асосии блогҳояш ба омӯзиши фанноварӣ, лайфхакҳо дар самти барномаҳои мобилӣ ва қиссаву таърихи ширкатҳои фанноварии дунё мебошад. Зинҳор Насрӣ дар оғози фаъолияти блогерӣ таҳти никнейми «Zinhor Lifehack» баромад мекунад ва дертар соли 2024 онро ба «Zinhor Digital» иваз мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.instagram.com/accounts/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.instagram.com%2Fzinhor_digital%2F&amp;is_from_rle|title=Instagram|website=www.instagram.com|accessdate=2025-04-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-tech.kz/vedushhie-it-blogery-tadzhikistana-poleznye-ssylki-dlya-razvitiya-v-sfere-tehnologij/|title=Ведущие IT-блогеры Таджикистана: полезные ссылки для развития в сфере технологий|author=The Tech|website=https://the-tech.kz/|date=23.08.2024}}&lt;/ref&gt;

Соли 2023 дар маросими «Беҳтарин блогери 2023 сол», ки аз ҷониби Ассотсиатсияи блогерони Тоҷикистон баргузор гашт, Зинҳор Насрӣ ҳамчун «Техноблогери соли 2023» интихоб гашт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oila.tj/news/zinor-nasr-ch-tavr-blogeri-sol-shud|title=Зинҳор Насрӣ чӣ тавр блогери сол шуд?|website=oila.tj|lang=tg|accessdate=2025-04-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/12/26/kto-oni-15-luchshih-blogerov-tadzhikistana/|title=Кто они 15 лучших блогеров Таджикистана? {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-04-16}}&lt;/ref&gt;

Аз соли 2024 бо муассиси ширкати фанноварии Ливо Ҷаҳонгир Ҷалолов дар сабт ва баровардани подкастҳои якҷоя маслиҳад намуда, худи ҳамон сол дар якҷоягӣ 2 подкасти [[YouTube|Youtube]]-и «Digital Millat» мебароранд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/@digitalmillat|title=Digital Millat {{!}} Диҷитал Миллат|website=YouTube|lang=en|accessdate=2025-04-16}}&lt;/ref&gt;

== Викинависӣ ==
Зинҳор Насрӣ аз соли 2019 ба викинависӣ шурӯъ намуда, соли 2021 расман бо ному насаби худ дар лоиҳаҳои [[Wikipedia|Wikimedia]] сабти ном мекунад. Соли 2024 Зинҳор Насрӣ яке аз ташкилкунандагони асосии маросими «20-солагии Википедияи Тоҷикӣ» ба ҳисоб меравад. Сентябри ҳамон сол ӯ дар CEE Meetiing 2024 дар Истанбули Туркия аз номи Tajik Wikimedians User Group иштирок мекунад.

Соли 2025 дар Digital Fest 2025 Зинҳор Насрӣ оиди Викимедиа ва лоиҳаҳои он ва муҳим будани Википедия дар рушди забони тоҷикӣ баромад мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalfest.tj/|title=Digital Fest Tajikistan – 2025|website=digitalfest.tj|lang=ru-RU|accessdate=2025-04-16|archivedate=2024-10-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241013043600/http://digitalfest.tj/}}&lt;/ref&gt;

Аз апрели 2025 ӯ ҳамчун шахси калидӣ дар Tajik Wikimedians User Group барои 2 соли минбаъда интихоб мегардад.

== Ҷоизаҳо ==
* Техноблогери сол (Душанбе, 2023)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oila.tj/news/blogeroni-soli-2023-muayyan-shudand|title=Блогерони соли 2023 муайян шуданд|author=Мирсаид Сатториён|date=2023-12-25|publisher=Оила}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}</text>
      <sha1>8srhiq5n7xcmwnh17w17jw8uh22m38i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>О Мобайл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316659</id>
    <revision>
      <id>1487999</id>
      <parentid>1443693</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2417" sha1="4j7fyr0s0fp7hbmju7j53qddx48hcrk" xml:space="preserve">{{Ширкат
| company_logo =
| key_people = Фирдавс Зеваров - директори генералӣ
}}
«'''О Мобайл'''» (''ҶСП «O Mobile»'') — ширкати мобилии маҷозӣ дар [[Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vdushanbe.ru/catalog/hitech/omobile_tj/|title=«O Mobile» — оператор мобильной связи {{!}} Интернет-провайдеры {{!}} Справочник города Душанбе|website=vdushanbe.ru|accessdate=2024-05-07}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Ширкати «О Мобайл» дар охири моҳи октябри соли 2020 дар бозори Тоҷикистон ба кор оғоз кард&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://diyor.tj/dushanbe/mobilnie-operatori/o-mobile/|title=O Mobile - народный оператор.Отзывы,контакты,адрес,вакансии|website=Diyor.tj|lang=ru|accessdate=2024-05-07|archivedate=2024-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240507172714/https://diyor.tj/dushanbe/mobilnie-operatori/o-mobile/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2020/10/10/narodnyj-i-dostupnyj-chto-predlozhit-polzovatelyam-novyj-operator-o-mobile/|title=“Народный и доступный”. Что предложит пользователям новый оператор &quot;O Mobile&quot;|author=Мехрангез Турсунзода|website=asiaplus.news|date=2020-10-10|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-05-07}}&lt;/ref&gt;. Ин ширкат оператори мобилии маҷозӣ мебошад ва аз фанновариҳоии ширкати [[Tcell]] зери бренди нав истифода мебарад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Бартарии асосии ин оператори мобилӣ сиёсати нархгузории он аст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Ширкат барои сокинони Тоҷикистон хидматрасонии алоқаи овозиро пешниҳод менамояд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://omobile.tj/taj/o-kompanii|title=Дар бораи ширкат {{!}} O'Mobile|website=omobile.tj|accessdate=2024-05-07|archivedate=2024-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240507171218/https://omobile.tj/taj/o-kompanii}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Операторони алоқаи мобилӣ дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>4j7fyr0s0fp7hbmju7j53qddx48hcrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Комил Ёдгор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316858</id>
    <revision>
      <id>1487926</id>
      <parentid>1443692</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6409" sha1="cgd0tdwwitopzpcgsc21rdz0f42g5dx" xml:space="preserve">{{Рассом
 |ном                  =  Комил Ёдгор
 |номи аслӣ            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |тасвир               =
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 
 |зодгоҳ               = 
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |табаият              = 
 |шаҳрвандӣ            = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |жанр                 = 
 |сабк                 = 
 |омӯзиш               = 
 |пуштибонон           = 
 |унвонҳо              = 
 |ҷоизаҳо              = [[Рассоми халқии Тоҷикистон]] (1999)
 |сайт                 = 
 |имзо                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Комил Ёдгор''' (''Комил Ёдгоров''; зод. [[6 май]]и [[1950]], [[ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]) — [[рассом]] ва нақ­қоши тоҷик. [[Рассоми халқии Тоҷикистон]] (1999), академики Академияи мусаввирии Тоҷикистон (2010)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Зиндагинома ==
Комил Ёдгор 6 майи соли 1950 дар деҳаи Ҳадишаҳри ноҳияи Масчои вилояти Ленинобод ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2017/03/13/komil-yodgor-illyustrator-tadzhikskoj-istorii/|title=Комил Ёдгор - иллюстратор таджикской истории|author=Саодат Рахими|website=asiaplus.news|date=2017-03-13|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-05-13}}&lt;/ref&gt;. Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимови шаҳри Душанбе (1971) ва Институти давлатии рассомии Мас­кав ба номи В. И. Суриков (1978). Роҳбари бадеии маҳфили рассомии Хонаи пионерони ноҳияи Мастчоҳ (1971-73), муаллими Омӯ­зиш­гоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов (1979—1981), рассоми Фонди бадеии Тоҷикистон (1981-92), Котиби ИР Тоҷикистон (1987—1992). Аз соли 1992 дар ноҳияи Масчо зиндагӣ ва эҷод мекунад.

== Эҷод ==
Комил Ёдгор рассоми мо­нументалӣ аст. Нахустин наққошии шогирдонаи Комил Ёдгор «Марги Робияи Балхӣ» (1972) ном дошта, шоираро дар даруни ҳаммоми тафсон дар ҳоли дар девори гармоба бо хуни хеш навиштани мисрае тасвир кардааст. Аввалин асари касбии ӯ — «Парастуи нахустин» ба аввалин омӯз­горзанони водии Рашт Абдуллоева Сайрам­бибӣ, Гадоева Оламбибӣ ва Қоси­мова Маълумбибӣ, ки 16 апрели 1929 дастаи босмачиёни Фузайл Махсум ба қатл расонидаанд, бахшида шудааст. Баъдан мусав­ва­раҳои «Гулҳои Зарафшон» (1980), «Ошёни Норак», «Парастуҳои заминҳои нав­корам» (1982), «Ағбаи Шаҳ­ристон», «Пиллаи Дилварзин» (1983), «Нон» (1984) ва ғайра ба ӯ шуҳрат оварданд. Асарҳои ҷолиби Комил Ёдгор дар сол­ҳои соҳибистиқлолии Тоҷи­кистон «Фоҷиаи булбул» (аз ҳаёти сароянда К. Қур­бо­нов), «Нури ситораи дур» (ба муносибати 1100-солагии давлати Сомониён), «Тарки дарбор» (ба муносибати 1150-солагии Абуабдуллоҳ Рӯ­дакӣ), «Қатли шоир» (ба муносибати 150-солагии Нақибхон Туғ­рал), «Суғд­дух­тарон», «Ҳамсояҳо», «Атои Худо», «Субҳ», «Даравгар» ва ғ. мебошанд. Акси асари «Тарки дарбор»-и Комил Ёдгор (2009) дар Эрон бо номи «Тарки Бухоро» интишор ёфт, ки мазмуни васеътарро касб карда, ба Бухорои бе Рӯдакӣ — сардафтари адабиёти форс-тоҷик ишора мекунад. Дар мусаввараи «Қатли шоир» манзараи қатли Нақибхон Туғрал дар соҳили д. Зарафшон тасвир гардидааст. Комил Ёдгор наққоши соҳибҳунар буда, бо асарҳояш беш аз 50 иншооту имо­ратҳои фарҳангию давлатиро дар шаҳрҳои Душанбе, Ху­ҷанд, Қӯрғонтеппа оро додааст.

Комил Ёдгор муддате дар Ҳолланд ва Булғористон зиста, чандин мусаввара офаридааст, ки ҳоло дар толорҳои Қасри шо­ҳии Ҳолланд ва Намоишгоҳи ҳунарҳои нафисаи шаҳри София маҳфузанд. Манзараҳои кашидаи Комил Ёдгор толори Бонки Ҷаҳониро, ки дар Вашингтон воқеъ аст, зеб медиҳанд. Асарҳои Комил Ёдгор дар ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, Чехословакия, Булғория, Кореяи Шимолӣ, Никарагуа, Ҷопон ва ғайра намоиш дода шудаанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Ёдгоров Комил|6|муаллиф=|саҳифаҳо=}}
* {{ЭАСТ|Ёдгоров Комил|1|муаллиф=}}
* Молодые художники. Таджикистан. М., 1987.
* Сӯҳбати ҷонпарвари «Омӯз­гор». Д., 2011.

[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рассомони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>cgd0tdwwitopzpcgsc21rdz0f42g5dx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тӯлқин Хоҷа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316937</id>
    <revision>
      <id>1487992</id>
      <parentid>1399537</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1279" sha1="ez1zksuf5flnmbs8uzx5ovkzcy90jvq" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Тӯлқин Хоҷа''' ([[17 сентябр|17 сентябри]] [[Соли 1956|1956]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/09/17/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-17-sentyabrya-2019-goda/|title=Салом алейкум, Тоҷикистон! Анонс, як рӯзи таърих, вазъи обуҳаво {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2024-05-16}}&lt;/ref&gt;, [[ноҳияи Данғара]]) — {{шоир}}&lt;nowiki/&gt;и узбектабори [[Тоҷикистон]].

== Зиндагинома ==
Тӯлқин Хоҷа фарзанди миллати узбек буд, вале дар мактаби №5-и ноҳияи Данғара аз забону адабиёти тоҷик дарс мегуфт ва шеърҳояшро низ ба забони тоҷикӣ иншо намудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/giryai-abru-handai-navba-or-kulliyot-i-shoir-tul-in-ho-a-az-chop-baromad/|title=«Гиряи абру хандаи навбаҳор». «Куллиёт»-и шоир Тулқин Хоҷа аз чоп баромад|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2024-05-16}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>ez1zksuf5flnmbs8uzx5ovkzcy90jvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Номҳои нави кӯчаҳо Душанбе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316967</id>
    <revision>
      <id>1487962</id>
      <parentid>1470025</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18116" sha1="sd3k60vh8h4av0ylvrsrqgumz99w2kf" xml:space="preserve">

Дар ин мақола бо тартиби номи кӯҳна→номи нав феҳраст оварда шудааст.

== Хиёбонҳо ==

* хиёбони Ленин→хиёбони Рӯдакӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tajikistan.turkestan.ru/tj/dushanbe/streets.html|title=::ТАДЖИКИСТАН - Список переименованных улиц г. Душанбе|website=www.tajikistan.turkestan.ru|access-date=2024-05-15|accessdate=2024-05-19|archivedate=2014-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141109082731/http://www.tajikistan.turkestan.ru/tj/dushanbe/streets.html}}&lt;/ref&gt;
* хиёбони Правда→хиёбони Саъдии Шерозӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://vdushanbe.ru/guide/street-dushanbe/|title=Улицы города Душанбе {{!}} Путеводитель {{!}} Справочник города Душанбе|website=vdushanbe.ru|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* хиёбони Путовский→хиёбони Исмоили Сомонӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* хиёбони Путовский→хиёбони Нусратулло Махсум&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== 1-9 ==
* кӯчаи 1 май→кӯчаи Ғафур Ғулом&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи 1-2 селексионӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; →кӯчаи Мирзобек→кӯчаи Гулобод
* кӯчаи 9 январ→кӯчаи Сафармуҳаммад Айюбӣ&lt;ref name=&quot;a+2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/06/11/polnyj-spisok-staryh-i-novyh-nazvanij-rajonov-i-gorodov-tadzhikistana-a-takzhe-ulicz-dushanbe/|title=Полный список старых и новых названий районов и городов Таджикистана, а также улиц Душанбе {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи 40-солагии Октябр→кӯчаи Раҳмон Набиев&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи 40 соли Октябр→кӯчаи Фурузон&lt;ref name=&quot;a+&quot;&gt;{{Cite web|url=https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20161129/v-stolitse-tadzhikistana-pereimenovani-16-ulits-s-sovetskim-nazvaniem|title=В столице Таджикистана переименованы 16 улиц с советским названием {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=old.asiaplustj.info|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи 40-солагии Тоҷикистон→кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳоров&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== А ==

* кӯчаи Авул-1→кӯчаи Бунёдкорон&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Авул-2→кӯчаи Ободкорон&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Ак. Попов→кӯчаи Ак. Акобир Адҳамов&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Алексей Толстой→кӯчаи Яккабоғ&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Алхитой→кӯчаи Сабзазор&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Аманал→кӯчаи Саидали Вализода&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Б ==

* кӯчаи Бабушкин →кӯчаи Бахтобод&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Бауман→кӯчаи Султон Умаров&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://vecherka.tj/archives/12541|title=Все улицы города переименованы|lang=ru-RU|last=Вечёрка|website=Вечёрка|date=2014-03-04|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Боткин→кӯчаи Нақибхон Туғрал&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Будённий→кӯчаи Акбар Махсумов&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== В ==

* кӯчаи Варзобская→кӯчаи Варзоб&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20180316/dushanbe-pereimenovan-ryad-ulic-1025022137.html|title=В Душанбе переименовали ряд улиц|lang=ru|first=Sputnik|last=Таджикистан|website=Sputnik Таджикистан|date=20180316T0930+0500|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Ватутин→кӯчаи Хайрулло Абдуллоев&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* кӯчаи Варзоб ГЭСи боло→кӯчаи Шаббода&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* кӯчаи Варзоб ГЭСи поён→кӯчаи Гулсанг
* кӯчаи Войков→кӯчаи Рӯҳафзо&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/28315579.html|title=“Шахидкароянток” переименован в “Диловарон”|website=rus.ozodi.org|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Володарский→кӯчаи Минҳоҷ Ғуломов&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Воровской→кӯчаи Шифо&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;

== Г ==

* кӯчаи Ғарбӣ→кӯчаи Деваштич&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Гастелло→кӯчаи Гузарбоғ&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Гастелло (5-6 гузаргоҳҳо)→кӯчаи Сайф Раҳимзода Афардӣ&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Глинки→кӯчаи Нурафзо&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.news.tj/ru/news/ulitsu-v-dushanbe-nazvali-v-chest-sukhroba-sharipova|title=Улицы города Душанбе {{!}} Путеводитель {{!}} Справочник города Душанбе|website=vdushanbe.ru|access-date=2024-05-15|accessdate=2024-05-19|archivedate=2017-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170823020554/http://news.tj/ru/news/ulitsu-v-dushanbe-nazvali-v-chest-sukhroba-sharipova}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Гогол→кӯчаи Маҳмадулло Холов&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Гончаров→кӯчаи Гулрез&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Гризодубовая →кӯчаи Абу Муслим&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Д ==

* кӯчаи Деповская→кӯчаи Дилшоди Барно&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Дзержинский→кӯчаи Горкий→кӯчаи Теҳрон&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Дмитров→кӯчаи Ҳамдӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Добролюбов→кӯчаи Садоқат&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Дунаевский→кӯчаи Спитамен&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ж ==

* кӯчаи Жданов→кӯчаи Борбад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Железняк→кӯчаи Ҳикмат Ризо&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== З ==

* кӯчаи Заводская→кӯчаи Камонгарон&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Зарафшон-2→кӯчаи Бобо Ҳамдам&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== И ==

* кӯчаи Ибни Сино→кӯчаи Лутфулло Бузургзода&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Интернатсионалӣ→кӯчаи Сафаралӣ Раҷабов&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== К ==

* кӯчаи Каленин→кӯчаи Авесто&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Камола→кӯчаи Чинор Имомов&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Каратегинский→кӯчаи Бӯстон 
* кӯчаи Карл Маркс→кӯчаи Лоиқ Шералӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2014/12/15/znakomstvo-s-drugim-dushanbe-gorod-na-zare/|title=Знакомство с «другим» Душанбе: Город на заре {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2024-05-16}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Карл Маркс 2-юм гузаргоҳ→кӯчаи Зиёдулло Шаҳидӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Киров→кӯчаи Шарифҷон Ҳусейнзода&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Клара Сеткин (Сино)→кӯчаи Ғаффор Мирзо&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Клара Сеткин (Фирдавсӣ)→кӯчаи Маҳмудбек Нарзибеков&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Ковал→кӯчаи Фирдавсӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Кожзавод→кӯчаи Чармгарон&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Колхозная→кӯчаи Фазлиддин Муҳаммадиев&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Коммуналӣ→кӯчаи Малика Собировая&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Коммунистӣ→кӯчаи Ш. Шотемур&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Комсомол→кӯчаи Арғувон&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Комсомол→кӯчаи Фотеҳ Ниёзӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Коргар→кӯчаи Карин Манн&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Костюшко→кӯчаи Муллоёри Ванҷӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Котовский→кӯчаи Абдуҷаббор Қаҳҳорӣ&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* кӯчаи Кошевой→кӯчаи Ваҳҳобҷон Имонов&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* кӯчаи Красная Армия→кӯчаи Ҳабиб Аҳрорӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Красних партизан→кӯчаи Мирзо Турсунзода&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Куйбишев→кӯчаи Ак. Раҷабовҳо&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Курган→кӯчаи Аминҷон Шукӯҳӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Кутузов→кӯчаи Дарвоз&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Л ==

* кӯчаи Ломоносов→кӯчаи Нурулло Ҳувайдуллоев&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Ломоносов 2→кӯчаи Низомии Ганҷавӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Лутфӣ→кӯчаи Лутфӣ Обидхоҷаев&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== М ==

* кӯчаи Мазаев→кӯчаи Ғаффор Валаматзода&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Макаров→кӯчаи Зардушт&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* кӯчаи Матросов→кӯчаи Рустам Амакӣ&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Матюшенко→кӯчаи Балъамӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Менделеев→кӯчаи Зикрулло Хоҷаев&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Менжинский→кӯчаи Солеҳҷона Боҳиров&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web|url=https://avesta.tj/2014/11/24/v-dushanbe-pereimenovany-neskolko-ulits/|title=В Душанбе переименованы несколько улиц - Новости Таджикистана - Avesta.tj|lang=ru-RU|date=2014-11-24|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Мир→кӯчаи Чаманзор&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* кӯчаи Михайлов→кӯчаи Самад Ғанӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Мичурин→кӯчаи Нарзиқулов И.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Морозов→кӯчаи Малик Ашӯров&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.news.tj/ru/news/pereimenovany-dve-stolichnye-ulitsy|title=|accessdate=2024-05-19|archivedate=2016-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160424043949/http://news.tj/ru/news/pereimenovany-dve-stolichnye-ulitsy}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Московская→кӯчаи Москва&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Н ==

* кӯчаи Набережная→кӯчаи Муҳиддин Аминзода&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Нестеров → кӯчаи Абдулқодирхоҷаи Савдо&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== О ==

* кӯчаи Озодии Занон→кӯчаи Фазлиддина Шаҳобов&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Орҷоникидзе→кӯчаи Бохтар&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Осипенко→кӯчаи Суҳайлӣ Ҷавҳаризода&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Островской→кӯчаи Хусрави Деҳлавӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== П ==

* кӯчаи Павлов→кӯчаи Гулдаст&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Панфилов→кӯчаи Бобо Ҷобиров&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* кӯчаи Парвина→кӯчаи Мирсаид Миршакар&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Пархоменко→кӯчаи Меҳрубон&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Петровский→кӯчаи Гулафшон&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rus.ozodi.org/a/28146342.html|title=&quot;Толстой&quot; и &quot;Матросов&quot; исчезнут с карты Душанбе|lang=ru|website=Радио Озоди|date=2016-11-29|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Пионерская→кӯчаи Ғанӣ Абдулло&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Пионерская 1-ум гузаргоҳ→кӯчаи Ҳанифа Мавлонов&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Плеханов→кӯчаи Зафар Нозим&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* кӯчаи Подстансия→кӯчаи Мирсаид Алии Ҳамадонӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Привокзалная→кӯчаи Қутбӣ Киром&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Проектний→кӯчаи Муҳаммад Осимӣ&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Пролетар→кӯчаи Пӯлод Толис&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Пугачёв→кӯчаи Шариф Раҳимов&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* кӯчаи Патриса Лумумба→кӯчаи Пӯлодӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Патриса Лумумба (2-9 гузаргоҳ)→кӯчаи Маҳмадалӣ Қурбонов&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Р ==

* кӯчаи Разин→кӯчаи Зуфирхон Ҷавҳарӣ&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
* кӯчаи Револютсия→кӯчаи Файзулло Ансорӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Репин→кӯчаи Хайрулло Мирзоев&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Рӯдакӣ→кӯчаи Саид Носир&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== С ==

* кӯчаи Садовая→кӯчаи Ҷумъа Одина&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Свердлов→кӯчаи Мустафо Содиқов&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Свириденко→кӯчаи Бухоро&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Семашко→кӯчаи Фаридуни Аттор&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Сергея Лазо →кӯчаи Бодомзор&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Сеченов→кӯчаи Закариёи Розӣ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;/ кӯчаи Дамир Дӯстмуҳаммадов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.tj/ru/news/v-dushanbe-pereimenovany-nekotorye-ulitsy-0|title=|accessdate=2024-05-19|archivedate=2018-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180709172435/http://news.tj/ru/news/v-dushanbe-pereimenovany-nekotorye-ulitsy-0}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Советӣ→кӯчаи Аълохон Афсаҳзод&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Софя Ковалевская→кӯчаи Аҳрор Мухторов&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Спартак→кӯчаи Гурминҷ Завқибеков&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Студентӣ→кӯчаи Шукуфон&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Суриков→кӯчаи Абдулло Назрӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/|title=АМИТ &quot;Ховар&quot; — Хабарҳои Тоҷикистон ва ҷаҳон|lang=ru-RU|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;

== Т ==

* кӯчаи Табачная→кӯчаи Навбаҳор&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* кӯчаи Ташкентская→кӯчаи Тошкент&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* кӯчаи Телман→кӯчаи Қурбон Раҳимов&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Титов→кӯчаи Мирзо Мастонгулов&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Томин→кӯчаи Само&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2016/05/26/v-dushanbe-pereimenovany-uliczy-shmidta-i-tomina/|title=В Душанбе переименованы улицы Шмидта и Томина {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2024-05-15}}&lt;/ref&gt;
* кӯчаи Тунис→кӯчаи Хоразмӣ&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* кӯчаи Тургенев→кӯчаи Одина Ҳошим&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== У ==

* кӯчаи Ушаков→кӯчаи Возеҳ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ф ==

* кӯчаи Фабричная→кӯчаи Раҳим Ҷалил&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Федин→кӯчаи Муродулло Шерализода&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Федин 2→кӯчаи Асадулло Ғуломов&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Фрунзе→кӯчаи Ҳомид Маҳмудов&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Фурманов→кӯчаи Абдуфаттоҳ Одинаев&lt;ref name=&quot;a+2&quot; /&gt;
* кӯчаи Фучик→кӯчаи Миралӣ Маҳмадалӣ&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;

== Х ==

* кӯчаи Халтурин→кӯчаи Носирҷон Маъсумӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Хлопзаводская→кӯчаи Ҳабибулло Назаров&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ч ==

* кӯчаи Чайкина Лиза→кӯчаи Давлат Гадоев&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;
* кӯчаи Чайковский→кӯчаи Наҷмиддин Абдуллоев&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* кӯчаи Чапаев→кӯчаи Шероз&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Чекалин→кӯчаи Сариосиё&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Чехов→кӯчаи Нисор Муҳаммад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Чкалов→кӯчаи Қандил Ҷӯраев&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Ҷ ==

* кӯчаи Ҷарқишлоқ→кӯчаи Панҷрӯд

== Ш ==

* кӯчаи Шапкин→кӯчаи Моёншо Назаршоев&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Шараф (қисм)→кӯчаи Икромӣ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Шаумян→кӯчаи Сӯҳроб Шарипов&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Шерак→кӯчаи Роҳи нав&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* кӯчаи Шестопавлов→кӯчаи Дилкушо&lt;ref name=&quot;a+&quot; /&gt;
* кӯчаи Шмидт→кӯчаи Сафо&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* кӯчаи Шураксой→кӯчаи Исомиддин Соатов&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* кӯчаи Шорс→кӯчаи Саломиддин Шаропов

== Ю ==

* кӯчаи Южно-Обходная→кӯчаи Зарнисор&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==

* [https://vdushanbe.ru/guide/street-dushanbe/ Улицы Душанбе]
* [https://geodzen.com/tj/dushanbe/streets Улицы Душанбе]

[[Гурӯҳ:Кӯчаҳои Душанбе]]</text>
      <sha1>sd3k60vh8h4av0ylvrsrqgumz99w2kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шокирҷон Ҳакимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318148</id>
    <revision>
      <id>1487995</id>
      <parentid>1414225</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4082" sha1="fir66ref19x4hv9yaj7m7gfmhzm2aaj" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор
|Ном              = Шокирҷон Ҳакимов
| номи аслӣ             = 
| тасвир                   = 
|Бар              = 
|тавсифи тасвир      = Раиси [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]]
|Ном ҳангоми таваллуд = 
|Номи мустаор     = 
|Санаи таваллуд   = 19.04.1966
| зодгоҳ                = 
|Санаи марг       = 
|Маҳалли марг     = 
|Шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|ИҶШС}} &lt;br /&gt;{{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|Маълумот         = [[Донишгоҳи техникии Тоҷикистон]] (1990), [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (1998)
|Миллат           = [[Тоҷик]]
|Эътиқод          = [[Ислом]]
|Ҳизб             = [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]]
|Идеяҳои асосӣ    = 
|навъи фаъолият  = 
|Ҷоизаҳо          = 
|Сайт             = 
|Викианбор        = 
}}

'''Шокирҷон Ҳакимов'''— [[сиёсатмадор]]и маъруфи [[Тоҷикистон|тоҷик]], [[ҳуқуқшинос]], [[доктори илм]]ҳои ҳуқуқ, [[профессор]], муовини раиси [[Ҳизби сотсиал-демократии Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;
{{cite web|| last = Юлдошев| first = Аваз | url= https://asiaplus.news/tg/2019/11/19/shokir%d2%b7on-%d2%b3akimov-nati%d2%b7a%d2%b3oi-intihobot-ba-%d2%b3ukumat-vobasta-ast/ 
|title= Шокирҷон Ҳакимов: Натиҷаҳои интихобот ба ҳукумат вобаста аст
|publisher=[[Азия-Плюс]]
|date= 19 ноября, 2019
|accessdate=2024-06-26
}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Шокирҷон Ҳакимов [[19 апрел]]и [[1966]] дар шаҳри [[Конибодом]] ба дунё омадааст. Соли 1990 [[Донишгоҳи техникии Тоҷикистон]]ро хатм намудааст. Баъд аз хатми [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] аз рӯи ихтисоси иқтисод (1998) дар аспирантураи Пажуҳишгоҳи фалсафа ва ҳуқуқ таҳсил кардааст (1998-2002). Мудири кафедраи ҳуқуқ ва муносибатҳои байнулмилалии Донишкадаи технологияи инноватсионӣ ва коммуникатсионии Тоҷикистон буд&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite web |url= https://centrasia.org/person.php?st=1217849355 |title= ХАКИМОВ Шокирчон Косимчонович |accessdate=2024-06-26 |language=ru| publisher = centrasia.org }}&lt;/ref&gt;. Муаллифи зиёда аз 120 таълифоти илмӣ ва илмӣ-методӣ аст&lt;ref&gt;{{Cite web |url= https://www.dialog.tj/news/shokirdzhon-khakimov-napisal-monografiyu-o-konstitutsionalizme |title= Шокирджон Хакимов написал монографию о конституционализме |date= 10.04.2018 |accessdate= 2024-06-26 |language= ru |publisher= Фонд &quot;Диалог Цивилизаций&quot; |archivedate= 2024-06-26 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20240626152541/https://www.dialog.tj/news/shokirdzhon-khakimov-napisal-monografiyu-o-konstitutsionalizme }}&lt;/ref&gt;.

=== Ҳаёти оилавӣ ===
Оиладор, соҳиби 4 фарзанд мебошад&lt;ref name=&quot;bio&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{YouTube|9KtqDttjRbg|Шокирҷон Ҳакимов боздошти хабарнигоронро танқид кард}} ([[Радиои Аврупои Озод/Радиои Озодӣ|Ozodivideo]])

{{хурд}}
{{DEFAULTSORT:Ҳакимов, Шокирҷон}}

[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>fir66ref19x4hv9yaj7m7gfmhzm2aaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзо Бекматов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319003</id>
    <revision>
      <id>1487970</id>
      <parentid>1486537</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7829" sha1="q9tafh2jytw8exmcouhu8clecvulgfx" xml:space="preserve">{{Давлатмард
 |тасвир            = Мирзо Бекматов.jpg
 |вазифа            = Котиби якуми кумитаи Ҳизби коммунист дар шаҳри Кӯлоб
 |тартиб            = 
 |парчам            = 
 |парчам2           = 
 |нахуствазир       = 
 |аввалдавр         = 1965
 |охирдавр          = 1974
 |пешгузашта        = 
 |ҷонишин           = 
 |вазифа_2          = 
 |тартиб_2          = 
 |парчам_2          = 
 |парчам2_2         = 
 |нахуствазир_2     = 
 |аввалдавр_2       = 
 |охирдавр_2        = 
 |пешгузашта_2      = 
 |ҷонишин_2         = 
 |таҳсилот          = 
 |дараҷаи илмӣ      = 
 |касб              = 
 |эътиқод           = 
 |таърихи таваллуд  = 22.08.1924
 |зодгоҳ            = [[ноҳияи Шӯрообод]]
 |таърихи даргузашт = 02.02.2021
 |маҳалли даргузашт = [[Кӯлоб]]
 |ҷоизаҳо           = {{Ордени Инқилоби Октябр}}
}}
'''Мирзо Бекматов''' (22 августи 1924, деҳаи Зардолувак, ноҳияи Шӯрообод — 2 феврали 2021, Кӯлоб) — [[давлатмард]] ва [[сиёсатмадор]]&lt;nowiki/&gt;и тоҷик, иштирокдори [[Ҷанги Бузурги Ватанӣ]] (1943—1945). [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2002).

== Зиндагинома ==
Мирзо Бекматов 22 августи соли 1924 дар деҳаи Зардолуваки ноҳияи Шӯроободи вилояти Кӯлоб дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2022/08/zhizn-zamechatelnyh-lyudej-mirzo-bekmatov-ushyol-chtoby-ostatsya/|title=Жизнь замечательных людей. Мирзо Бекматов: ушёл, чтобы остаться|date=2022-08-22|publisher=[[Ховар (хабаргузорӣ)|Ховар]]}}&lt;/ref&gt;.

Дар синни даҳсолагӣ дар як рӯз аз падару модар маҳрум гаштааст. Дар хонаи ятимони ноҳияи Шӯрообод тарбия гирифта, ӯ бо роҳхат ба Комбинати педагогии шаҳри Кӯлоб дохил шуда ва баъди хатми  он чун аълочии хониш ба техникуми роҳсозии Душанбе барои идомаи таҳсил рафтааст. 

=== Хонавода ===
Мирзо Бекматов 8 фарзандро ҳамроҳи хамсараш, муаллимаи хидматнишондодаи ҶТ Соҷида Аккалаева  ба воя расонидааст.

== Корнома ==
Соли 1950 баъд аз хатми Мактаби олии КМ ВЛКСМ дар шаҳри Маскав бо дархости Кумитаи марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон ба ҷумҳурӣ баргашта, дар вазифаҳои гуногуни комсомолӣ, ҳизбӣ, фарҳангӣ кор мекунад.

Солҳои 1959—1964 ба сифати ҷонишини якуми раис, раиси Комиҷроияи шаҳри Кӯлоб, аз соли 1965 то соли 1974 котиби якуми кумитаи Ҳизби коммунист дар шаҳри Кӯлоб&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/05/09/az-yatim%d3%a3-to-vatansoz%d3%a3-r%d3%afzgori-sarsupurdae-ki-az-%d2%b7ang-ba-siyosat-rasid/|title=Аз ятимӣ то Ватансозӣ: рӯзгори сарсупурдае, ки аз ҷанг ба сиёсат расид|author=Нуралӣ Давлат|website=asiaplus.news|date=2024-05-09|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-08-14}}&lt;/ref&gt;, солҳои 1974—1986 раиси Кумитаи назорати халқии вилояти Кӯлоб кор кардааст.

Фаъолияти бисёрсолаи бенуқсон, хизматҳои Мирзо Бекматов дар назди Ватан аз ҷониби давлат бо мукофотҳои давлатӣ ва сипосномаю ифтихорномаҳо қадрдонӣ гардидааст.

Ӯ ду маротиба намояндаи мардумӣ дар Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон интихоб шуда, инчунин иштирокдори 23-юмин Анҷумани ҲКИШ буд.

Аз соли 1987 то охири умр раиси Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати минтақаи Кӯлоби вилояти Хатлон, узви Президиуми Шӯрои собиқадорони ҷанг ва меҳнати Тоҷикистон ва узви Шӯрои собиқадорони ИДМ буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20210202/Darguzasht-Mirzo-Bekmatov-kuhansarboz-Klob-1032745759.html|title=Даргузашти Мирзо Бекматови 97-сола, ахирон куҳансарбоз аз Кӯлоб|author=|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2021-02-02|lang=tg|accessdate=2024-08-14}}&lt;/ref&gt;.

== Ифтихороту ҷоизаҳо ==
Бо «Ордени Инқилоби Октябр» ва даҳҳо медалу ифтихорномаҳо, унвони ифтихории «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (2002) медали ҷашнии «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2011) қадр шудааст.

Мирзо Бекматов шаҳрванди ифтихории шаҳри Кӯлоб  (2001), «Шаҳрванди фахрӣ»-и Ҷумҳурии Беларус ва Ҷумҳурии Литва мебошад.

Чанд сол қабл ба Мирзо Бекматов рутбаи низомии «Полковники гвардия» дода шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moypolk.ru/soldier/bekmatov-mirzo-bekmatovich|title=Бессмертный полк. Куляб. Бекматов Мирзо Бекматович|website=www.moypolk.ru|date=2024-05-04|lang=ru|accessdate=2024-08-14}}&lt;/ref&gt;.

== Таълифот ==
Муаллифи китобҳои «Таърихи ташкилёбии Ҳокимияти Шӯравӣ дар шаҳру ноҳияҳои гурӯҳи Кӯлоб», «Комбриг Томин», «Раиси ревком Саидҷон Назаров», қиссаи ҳуҷҷатии «Ёди он айёми пурошӯб», «Ғолибон», «Назаре ба гузаштаи айём», «По зову времени»&lt;ref&gt;{{Cite book|title=По зову времени (Answering the call of time)|url=http://archive.org/details/taj-mem-018|publisher=Irfon|date=2010|first=M.|last=Bekmatov}}&lt;/ref&gt;, «Паҳлӯҳои зиндагӣ» ва «Умри босамар» инчунин даҳҳо мақолаҳои публитсистӣ мебошад.

== Даргузашт ==
Мирзо Бекматов 2 феврали 2021 дар шаҳри Кӯлоб даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/02/02/ushel-iz-zhizni-vidnyj-tadzhikskij-gosudarstvennyj-deyatel-mirzo-begmatov-dopolneno/|title=Ушел из жизни видный таджикский государственный деятель Мирзо Бегматов (ДОПОЛНЕНО)|author=Билоли Шамс, Аваз Юлдашев|website=asiaplus.news|date=2021-02-02|publisher=[[ASIA-Plus]]|accessdate=2024-08-14}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Дорандагони медали ҷашнии «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»]]</text>
      <sha1>q9tafh2jytw8exmcouhu8clecvulgfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тоҷикистон дар соли 2022</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320751</id>
    <revision>
      <id>1488039</id>
      <parentid>1415040</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41616" sha1="j6vatcr7ujqvjiqezjwcy1w7zyusiun" xml:space="preserve">== [[декабр]]и [[соли 2022]] ==
* [[23 декабр]]и [[соли 2022]] Дар Тоҷикистон маошу нафақа ва стипендия дар [[соли 2023]] аз 20 то 25 дарсад боло мераванд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/23/maoshu-nafa%d2%9ba-va-stipendiya-dar-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand/|title=Маошу нафақа ва стипендия дар соли 2023 аз 20 то 25 дарсад боло мераванд|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[20 декабр]]и [[соли 2022]] Суруд ва сарояндаҳои беҳтарини сол - Tarona Music Award-2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/20/surud-va-saroyanda%d2%b3oi-be%d2%b3tarini-sol-tarona-music-award-2022/|title=Суруд ва сарояндаҳои беҳтарини сол - Tarona Music Award-2022|author=www.asiaplus.tj|date=2022-12-20|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[15 декабр]]и [[соли 2022]]  [[Мирганд Шаҳбозов|Академик Мирганд Шаҳбозов]] дар шаҳри Тошканд ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод”-ро соҳиб шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/akademik-shaҳbozov-ҷoizai-sitoraҳoi-ittiҳod-va-2-million-rublro-soҳib-shud/|title=Академик Шаҳбозов ҷоизаи “Ситораҳои Иттиҳод” ва 2 миллион рублро соҳиб шуд|author=www.pressa.tj|date=2022-12-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-27}}&lt;/ref&gt;.

== [[ноябр]]и [[соли 2022]] ==
* [[ноябр]]и [[соли 2022]] Собиқ ноиби президенти Тоҷикистон дар замони [[Раҳмон Набиев]] – [[Нарзулло Дӯстов|Нарзулло Дӯстовро]] дар шаҳри Тошканд ба хок супоридаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/darguzashti-noibi-raҳmon-nabiev-narzullo-dӯstov-kist/|title=Даргузашти ноиби Раҳмон Набиев. Нарзулло Дӯстов кист?|author=www.pressa.tj|date=2022-12-02|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-12-22}}&lt;/ref&gt;.
* [[16 ноябр]]и [[соли 2022]] Дар суханронӣ ба ифтихори 30-юмин солгарди баргузории [[Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар [[Қасри Арбоб |Қасри Арбоб Қасри таърихии «Арбоб»]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ин рӯйдоди тақдирсозро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-i-losiyai-xvi-sh-roi-oliro-o-ozi-ravandi-davlatsozii-to-ikon-nomidand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон  Иҷлосияи XVI Шӯрои Олиро оғози раванди давлатсозии тоҷикон номиданд|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[16 ноябр]]и [[соли 2022]] Тоҷикистон дар рейтинги кишварҳо аз ҷиҳати сифатнокии роҳҳо аз зинаи 70 ба 50 боло баромад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/to-ikiston-az-r-i-sifati-ro-o-dar-idm-oi-duyum-va-dar-osiyoi-markaz-zinai-avvalro-ish-ol-mekunad-kishvari-mo-dar-rejtingi-kishvar-oi-a-on-bo-in-nishondi-anda-yakbora-20-zina-bolo-baromad/|title=ТОҶИКИСТОН АЗ РӮИ СИФАТИ РОҲҲО ДАР ИДМ ҶОИ ДУЮМ ВА ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ ЗИНАИ АВВАЛРО ИШҒОЛ МЕКУНАД|author=www.khovar.tj|date=2022-11-16|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;.  
* [[14 ноябр]]и [[соли 2022]] Тоҷикистон мехоҳад дар &quot;рейтинг&quot;-ҳои ҷаҳонӣ мавқеашро боло барад. Онҳо кадом &quot;рейтингҳо&quot; ҳастанд? &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/11/14/to%d2%b7ikiston-meho%d2%b3ad-dar-rejting-%d2%b3oi-%d2%b7a%d2%b3on%d3%a3-mav%d2%9beashro-bolo-barad-on%d2%b3o-kadom-rejting%d2%b3o-%d2%b3astand/|title=Тоҷикистон мехоҳад дар &quot;рейтинг&quot;-ҳои ҷаҳонӣ мавқеашро боло барад. Онҳо кадом &quot;рейтингҳо&quot; ҳастанд?|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 ноябр]]и [[соли 2022]] Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-korgo-i-d-zandagii-ma-ina-ro-dar-sha-ri-guliston-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи дӯзандагии «Маҳина»-ро дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;.  ва [[Коргоҳи пойафзолбарории “Маҳина”|коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро]] дар шаҳри Гулистон мавриди истифода қарор доданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korgo-i-pojafzolbarorii-ma-ina-ro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)| Гулистон]] коргоҳи пойафзолбарории «Маҳина»-ро мавриди истифода қарор доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[14 ноябр]]и [[соли 2022]] Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-sha-ri-b-ston-korhonai-iste-soli-masole-i-sohtmon-ba-istifoda-doda-shud/|title=Дар шаҳри Бӯстон корхонаи истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ ба истифода дода шуд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;. 
* [[14 ноябр]]и [[соли 2022]] Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти [[ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»]]-ро дар [[ноҳияи Деваштич]] ба истифода доданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/prezidenti-mamlakat-emomal-ra-mon-korgo-i-korkard-va-bandu-basti-dmm-meva-oi-azorchashma-ro-dar-no-iyai-devashtich-ba-istifoda-dodand/|title=Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон коргоҳи коркард ва банду басти ҶДММ «Меваҳои ҳазорчашма»-ро дар ноҳияи Деваштич ба истифода доданд.|author=www.asiaplus.tj|date=2022-11-14|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 ноябр]]и [[соли 2022]] Дар даҳ моҳ дар Тоҷикистон зиёда аз 25 ҳазор субъектҳои хоҷагидор ба қайди давлатӣ гирифта шудаанд &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/11/dar-da-mo-dar-to-ikiston-ziyoda-az-25-azor-subekt-oi-ho-agidor-ba-ajdi-davlat-girifta-shudaand/|title=Дар даҳ моҳ дар Тоҷикистон зиёда аз 25 ҳазор субъектҳои хоҷагидор ба қайди давлатӣ гирифта шудаанд |author=www.khovar.tj|date=2022-11-12|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;.

== [[октябр]]и [[соли 2022]] ==
* [[5 октябр]]и [[соли 2022]] 70-солагии зодрӯзи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/10/05/abdufatto%d2%b3-sharifzoda-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-zodr%d3%afzashonro-dar-i%d2%b3otai-farzandonu-pajvandon-%d2%b7ashn-megirand/|title=Абдуфаттоҳ Шарифзода: “Эмомалӣ Раҳмон зодрӯзашонро дар иҳотаи фарзандону пайвандон ҷашн мегиранд”|author=www.asiaplus.tj|date=2022-10-05|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-10-07}}&lt;/ref&gt;.
== [[сентябр]]и [[соли 2022]] ==
* [[8 сентябр|8 сентябри]] [[соли 2022]] дар маркази шаҳри [[Душанбе]] [[Маҷмааи «Истиқлол»]] кушода шуд. [[Маҷмааи «Истиқлол»]] 121 метр баландӣ дорад, ки он рамзӣ аст, яъне қисми поёнии маҷмаа 30 метр — рамзи 30-солагии Истиқлоли давлатӣ ва қисмати болоӣ 91 метр мазмуни дар соли 1991-уми асри XX ба даст овардани Истиқлолро ифода менамояд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/|title=Осорхона, саҳни тамошо ва кинотеатри 5D. Маҷмааи &quot;Истиқлол&quot; чиро дар бар мегирад?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/|date=2022-09-10|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;
* [[2 сентябр]]и [[соли 2022]] Аз оғози соли 2022 дар минтақаҳои озоди иқтисодии /МОИ/ Тоҷикистон ба маблағи 243 миллион сомонӣ (қариб 24 миллион доллар) маҳсулот истеҳсол шудааст. Дар моҳҳои январ ва июли соли равон аз панҷ Минтақаи озоди иқтисодии кишвар дар ду Минтақаи озоди иқтисодӣ –[[Минтақаи озоди иқтисодии «Суғд»|/МОИ/ «Суғд»]] ва [[Минтақаи озоди иқтисодии «Данғара»|/МОИ/ «Данғара»]] маҳсулот истеҳсол гардида, тамоми маблағҳо аз ҳисоби фаъолияти субъектҳои минтақаҳои озоди иқтисодии «Суғд» ва «Данғара» ба даст омадаанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-09-01|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt;
== [[август]]и [[соли 2022]] ==
* [[29 август]]и [[соли 2022]] Дар айни замон дар [[Тоҷикистон]] 16 корхонаи истеҳсоли [[семент]] фаъолият мекунанд. Иқтидори умумии солонаи онҳо 5,6 миллион тонна маҳсулот мебошад.Истеҳсолкунандагони асосӣ ҶДММ «Ҷунтай Моҳир» ва  [[Корхонаи ҶДММ “Хуаҷиан Ғаюр Индастриал”|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] дар [[Ёвон]], инчунин [[Корхонаи ҶДММ &quot;Хуаксин Ғаюр - Суғд-семент&quot;|ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]] ([[вилояти Суғд|Суғд]]) мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/08/dar-to-ikiston-boz-yak-korhonai-iste-soli-sement-ba-kor-medaroyad/|title=Дар Тоҷикистон боз як корхонаи истеҳсоли семент ба кор медарояд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-08-29|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt;
* [[18 август]]и [[соли 2022]] Дар гузориши чанде пеш нашршудаи Бонки авруосиёии рушд гуфта мешавад, ки аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 ҳаҷми [[ММД]] ба ҳар сари аҳолӣ дар [[Арманистон]] 4679, [[Беларус]] - 7333, [[Қазоқистон]] - 10 155, [[Қирғизистон]] - 1328, [[Русия]] - 12 196 ва дар [[Тоҷикистон]] - 878 долларро ташкил додаанд.Бино ба маълумоти Агентии омори ҶТ, аз рӯи натиҷаҳои соли 2021 [[ММД]]-и [[Тоҷикистон]] ба 98,9 млрд сомонӣ (ҳудуди 8,8 млрд доллар) баробар шуда, шумори аҳолии доимии кишвар то 1 январ ба 9 млн 934,4 ҳазор нафар расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/08/18/to%d2%b7ikiston-yagona-kishvari-pasosh%d3%afrav%d3%a3-miyoni-kambizoattarin%d2%b3o-az-r%d3%afi-%d2%b3a%d2%b7mi-mmd-ba-sari-a%d2%b3ol%d3%a3-ast/|title=Тоҷикистон ягона кишвари пасошӯравӣ миёни камбизоаттаринҳо аз рӯи ҳаҷми ММД ба сари аҳолӣ аст|author=www.asiaplus.tj|date=2022-08-18|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-09-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[июл]]и [[соли 2022]] ==

* [[30 июл]]и [[соли 2022]] Дар Тоҷикистон 288 субъекти хидматрасонии сайёҳӣ, аз ҷумла 182 меҳмонхона, 29 ҳостел ва мотел, 50 осоишгоҳ, 6 осоишгоҳи кӯдакона ва лагерҳои солимгардонӣ, 7 марказҳои муолиҷавӣ ва дармонгоҳҳои солимгардонӣ, 8 хонаи истироҳатӣ, 1 пансионат ва кемпинг, инчунин 5 пойгоҳи сайёҳӣ ва истироҳатӣ фаъолият доранд.&lt;ref&gt; {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/to-iddin-razoda-tashrifi-sajyo-on-ba-to-ikiston-arib-3-marotiba-afzudaast/|title=Шумораи сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон қариб 3 маротиба афзудааст|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-30|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-09-21}} &lt;/ref&gt; 
* [[7 июл]]и [[соли 2022]] Reuters бо истинод ба мақомоти Иттиҳодияи Аврупо хабар медиҳад, ки Бонки сармоягузории Аврупо (EIB) қасд дорад бузургтарин сармоягузор дар нерӯгоҳи Роғун шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2022/07/07/reuters-evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostrojku-roguna-milliardy/ |title=Reuters: Евросоюз поручил направить на достройку Рогуна миллиарды|author=|website=www.asiaplus.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=ru|accessdate=2022-07-07}}&lt;/ref&gt;
* [[7 июл]]и [[соли 2022]] 19 [[Ёдгориҳои мероси таърихӣ-фарҳангии Тоҷикистон|ёдгориҳои мероси таърихию фарҳангии Тоҷикистон]] ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО ворид гардид. Ин ёдгориҳо зимни ҷаласаи 10-уми Кумитаи ёдгориҳои ҷаҳони Ислом, ки [[4 июл|4]] - [[7 июл|7 июли]] [[соли 2022]] дар [[Марокаш|Шоҳигарии Марокаш]] баргузор гардид, тасдиқ шудаанд. Аз 19 адад ёдгориҳои таърихию фарҳангии Тоҷикистон, 2 адади он ба Феҳристи асосии мероси фарҳангии ҷаҳони Ислом шомил гардида, 17 адади дигараш бошад, ба Феҳристи пешакӣ ворид шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on|title=ДАСТОВАРДҲОИ БУЗУРГИ ФАРҲАНГИИ ТОҶИКИСТОН ДАР САТҲИ ҶАҲОН:|author=|website=www.vfarhang.tj|date=2022-07-07|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-07-07|archivedate=2022-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220713175053/https://vfarhang.tj/index.php/tj/khabar-o/6499-dastovard-oi-buzurgi-far-angii-to-ikiston-dar-sat-i-a-on}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/07/muzhda-19-yodgorii-tarihiyu-far1-angii-to-ikiston-ba-fe-risti-merosi-far-angii-moddii-isesko-shomil-gardid/|title=19 ёдгории таърихию фарҳангии Тоҷикистон ба феҳристи мероси фарҳанги моддии ИСЕСКО шомил гардиданд|author=|website=www.khovar.tj|date=2022-07-07|publisher= |lang=tg|accessdate=2022-07-07}} &lt;/ref&gt;

== [[июн]]и [[соли 2022]] ==

* [[21 июн]]и [[соли 2022]] Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад. Масофаи роҳ 916 километрро ташкил дода, қатора муддати 21 соат дар роҳ хоҳад буд. Қобили зикр аст, ки ҳаракати қатораҳо байни Тоҷикистону Ӯзбекистон ҳанӯз солҳои 90-уми асри гузашта қатъ шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/21/vagon%d2%b3oi-nav-tabloi-ittiloot%d3%a3-%d2%9batorai-dushanbe-toshkand-ba-ro%d2%b3-baromad/ |title=Вагонҳои нав, таблои иттилоотӣ... Қатораи Душанбе-Тошканд ба роҳ баромад|author=www.asiaplus.tj|date=2022-06-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[6 июн]]и [[соли 2022]] [[Мерган Шаҳбозов]], [[риёзидон]] ва академики тоҷик барандаи ҷоизаи &quot;Ситораҳои Иттиҳод&quot;-и созмони Иттиҳоди давлатҳои Мустақил шуд. Дар ин бора Кумитаи иҷроияи ин созмон хабар медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/06/06/olimi-riyozidoni-to%d2%b7ik-mergand-sha%d2%b3bozov-barandai-%d2%b7oizai-sitora%d2%b3oi-itti%d2%b3od-i-idm-shud/|title=Олими риёзидони тоҷик Мерганд Шаҳбозов барандаи ҷоизаи &quot;Ситораҳои иттиҳод&quot;-и ИДМ шуд|author=www.asiaplustj.|date=2022-06-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-06}}&lt;/ref&gt;. 
* [[3 июн]]и [[соли 2022]] Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар доираи сафари расмӣ дар толори Қасри Президенти Ҷумҳурии Узбекистон бо Роҳбари кишвари дӯст [[Шавкат Мирзиёев]] ба таври маҷозӣ бо пахши тугмаи рамзӣ барои оғози татбиқи лоиҳаи муштарак миёни Тоҷикистон ва Узбекистон доир ба сохтмони нерӯгоҳҳои барқи обӣ дар ҳавзаи [[дарёи Зарафшон]] асос гузоштанд.Мутахассисони ҳарду ҷониб барои бунёди нерӯгоҳҳо бо иқтидори умумии 320 МВт марҳилаҳои асосноккунии техникӣ-иқтисодии лоиҳа ва дигар корҳоро ба анҷом мерасонанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tvt.tj/ishtiroki-emomali-rakhmon-va-shavkat-mirziyoev-dar-marosimi-machozii-ogozi-amaligardonii-loikhai|title=Иштироки Эмомалӣ Раҳмон ва Шавкат Мирзиёев дар маросими маҷозии оғози амалигардонии лоиҳаи муштараки бунёди 2 неругоҳи барқи обӣ дар ҳавзаи дарёи Зарафшон дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон|author=www.tvt.tj|date=2022-06-3|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-06-3}}&lt;/ref&gt;.

== [[май]]и [[соли 2022]] ==

* [[30 май]]и [[соли 2022]] Баъди анҷоми музокироти расмӣ дар ҳузур ва бо иштироки сарони давлатҳои Тоҷикистон ва Эрон Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Исломии Эрон [[Иброҳим Раисӣ |Сайид Иброҳим Раисӣ]] 16 санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tvt.tj/marosimi-imzoi-sanadkhoi-navi-khamkori-miyoni-chumkhurii-tochikiston-va-chumkhurii-islomii-eron|title=Маросими имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Исломии Эрон|author=www.tvt.tj|date=2022-05-30|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-05-30}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 май]]и [[соли 2022]] Дар аввалин Фестивали байналмилалии [[зардӯзӣ]], гулдӯзӣ ва [[заргарӣ]], ки аз 21 то 25 майи [[соли 2022]] дар шаҳри [[Бухоро]]и [[Ҷумҳурии Узбекистон]] ҷараён гирифт, се нафар ҳунармандони тоҷик ҷойҳои ифтихориро соҳиб гардиданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tvt.tj/khunarmandoni-tochik-dar-avvalin-festivali-baynalmilalii-zarduzi-gulduzi-va-zargari-sokhibi-choykhoi|title=Ҳунармандони тоҷик дар аввалин Фестивали байналмилалии зардӯзӣ, гулдӯзӣ ва заргарӣ соҳиби ҷойҳои ифтихорӣ ва ҷоизаҳои махсус гардиданд|author=www.tvt.tj|date=2022-05-27|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-05-27}}&lt;/ref&gt;.
* [[17 май]]и [[соли 2022]] Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ – &quot;Абобил 2&quot; боз шуд. Бурди амалётии ин паҳпод 100 километр буда ва давомнокии парвози &quot;Абобил 2&quot; аз 75 то 120 дақиқаро дар бар мегирад. Ҳамчунин ин паҳпод метавонад то баландии 11000 ҳазор поӣ (3352.8 метр) ва бо суръати 250 километр дар соат парвоз кунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/05/17/dar-to%d2%b7ikiston-korhonai-iste%d2%b3soli-pa%d2%b3pod-yo-tajyora%d2%b3oi-besarnishini-eron%d3%a3-sohta-shud/|title=Дар Тоҷикистон корхонаи истеҳсоли паҳпод ё тайёраҳои бесарнишини эронӣ сохта шуд|author=www.asiaplustj|date=2022-05-17|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-05-17}}&lt;/ref&gt;.

== [[апрел]]и [[соли 2022]] ==

* [[28 апрел]]и [[соли 2022]] Дар [[ноҳияи Данғара]] Пешвои миллат  [[Эмомалӣ Раҳмон]] нахуст марҳилаҳои 3 ва 4-уми [[Маҷмааи нассоҷии ҶСП «Ҷунтай-Данғара Син Силу Текстил»]]-ро мавриди истифода қарор доданд. Марҳилаи аввали Маҷмааи нассоҷии Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи «Ҷунтай-Данғара Син Силу Текстил» бо иқтидори коркарди 10 ҳазор тонна нахи пахта ва истеҳсоли 7600 тонна риштаи баландсифат моҳи августи соли 2016 ба истифода дода шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/o-ozi-safari-korii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-dan-ara-va-iftito-i-mar-ila-oi-3-va-4-umi-ma-maai-nasso-ii-sk-untaj-dan-ara-sin-silu-tekstil/|title=Оғози сафари кории Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Данғара ва ифтитоҳи марҳилаҳои 3 ва 4-уми Маҷмааи нассоҷии ҶСП «Ҷунтай-Данғара Син Силу Текстил»|author=www.khovar.tj|date=2021-04-28|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-04-29}}&lt;/ref&gt;.
* [[23 апрел]]и [[соли 2022]] Суханронии Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором. Дар суханронии Президенти [[Тоҷикистон]] мавриди зикр аст, ки «Тоҷикистон ҳамчун ташаббускори  [[Даҳсолаи байналмилалии “Об барои рушди устувор”|Даҳсолаи нави амал “Об барои рушди устувор”]] “Раванди оби Душанбе”''-ро оғоз бахшида, соли 2018 Конфронси нахустини сатҳи баландро оид ба Даҳсола доир намуд ва баргузории Конфронси навбатии онро аз 6 то 9 июни соли 2022 дар назар дорад. Конфронси дуюми Душанбе ҳамчун ҳалқаи асосӣ барои пайвастани занҷираи чорабиниҳои гуногуни ҷаҳонӣ, аз ҷумла Саммити имрӯза хидмат хоҳад карда, дар раванди омодагӣ ба Конфронси соли ояндаи [[Созмони Милали Муттаҳид]] оид ба баррасии миёнамуҳлати Даҳсолаи об нақши калидӣ хоҳад дошт. Конфронси соли 2023 дар [[Ню-Йорк]], ки зери ҳамраисии Тоҷикистон ва Подшоҳии Нидерландия сурат хоҳад гирифт, баъд аз қариб панҷоҳ соли нахустин Конфронси оби соли 1977-и Созмони Милали Муттаҳид баргузор мегардад.»&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/04/suhanronii-peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-marosimi-iftito-i-sammiti-chorumi-obi-kishvar-oi-minta-ai-osiyo-va-u-yonusi-orom/|title=Суханронии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маросими ифтитоҳи Саммити чоруми оби кишварҳои минтақаи Осиё ва Уқёнуси Ором.|author=www.khovar.tj|date=2021-04-23|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-04-24}}&lt;/ref&gt;.
* [[18 апрел]]и [[соли 2022]] Сарвари давлат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва намояндаи ширкати чинии «ТВЕА» Чжан Син бо пахши тугмаи рамзӣ ба тариқи онлайн ба фаъолияти коргоҳи холисгардонии тило ва нуқраи Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди &quot;ТВЕА Душанбе Майнинг” дар мавзеи Кумарғи Болои ноҳияи Айнӣ оғоз бахшиданд. Дар ин корхона истеҳсоли 4 тонна тило ва 1 тонна нуқра дар як сол дар назар аст. Консентрати маъдан аз конҳои “Кумарғи боло” ва “Дуобаи Шарқӣ” истихроҷ карда мешавад. Захираи умумии кони “Кумарғи Боло” 51 тонна ва “Дуобаи Шарқӣ” 23,7 тонна, дар умум 74,7 тонна тило мебошад. Тибқи нақша, кони “Дуобаи Шарқӣ” моҳи июни соли 2023 ба истифода дода мешавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/04/to-ikiston-kishvari-daryo-oi-tillo-dar-um-ur-korhona-oi-navi-istihro-va-korkardi-metalli-imatba-o-ba-faoliyat-pardohtand/|title=ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ. Дар ҷумҳурӣ корхонаҳои нави истихроҷ ва коркарди металли қиматбаҳо ба фаъолият пардохтанд|author=www.khovar.tj|date=2021-04-18|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-04-18}}&lt;/ref&gt;.
* [[17 апрел]]и [[соли 2022]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Исфара]] коргоҳи пойафзолбарории ҶДММ «Базеб»-ро ба истифода доданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2022/04/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-1korgo-i-pojafzolbarorii-dmm-bazeb-ro-ba-istifoda-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Исфара коргоҳи пойафзолбарории ҶДММ «Базеб»-ро ба истифода доданд|author=www.khovar.tj|date=2021-04-17|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-04-17}}&lt;/ref&gt;.
*  [[14 апрел]]и [[соли 2022]] Cафари президент ба [[вилояти Суғд]] аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар [[ноҳияи Айнӣ]] оғоз шуд. Дар ин корхона ҳаҷми истеҳсоли солонаи фулузоти тило 2,2 тонна ва сурма 21 ҳазор тоннаро ташкил медиҳад &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/04/14/cafari-prezident-ba-su%d2%93d-az-iftito%d2%b3i-korhonai-talko-gold-dar-no%d2%b3iyai-ajn%d3%a3-o%d2%93oz-shud/|title=Cафари президент ба Суғд аз ифтитоҳи корхонаи “ТАЛКО Голд” дар ноҳияи Айнӣ оғоз шуд|author=www.khovar.tj|date=2021-04-15|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-04-15}}&lt;/ref&gt;.
*  [[13 апрел]]и [[соли 2022]] Пас аз як рӯзи тирпаронӣ ва музокирони чандсоата дар марз фармондеҳони неруҳои марзбонии Тоҷикистону Қирғизистон бегоҳии [[13 апрел]]и [[соли 2022]] зери се протокол имзо гузоштанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/04/13/se-protokol-ba-imzo-rasid-hulosai-mulo%d2%9boti-%d2%b3ajat%d2%b3oi-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston/|title=Се протокол ба имзо расид:Хулосаи мулоқоти ҳайатҳои Тоҷикистону Қирғизистон|author=www.khovar.tj|date=2021-04-13|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-04-15}}&lt;/ref&gt;.

== [[март]]и [[соли 2022]] ==

* [[21 март]]и [[соли 2022]] Сарвари давлат [[Эмомалӣ Раҳмон]] Мақбараи [[Ҷалолиддини Балхӣ|Ҷалолиддини Балхиро]]   дар [[ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ]] ифтитоҳ намуданд. Пас аз маросими пардабардорӣ аз рӯи муҷассамаи Мавлоно [[Ҷалолиддини Балхӣ]], Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ифтитоҳи «[[Мақбараи Ҷалолиддини Балхӣ]]», «[[Хона-музейи Ҷалолиддини Балхӣ]]»-ро мавриди истифода қарор доданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/03/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-ma-barai-aloliddini-balhiro-iftito-namudand/|title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон Мақбараи Ҷалолиддини Балхиро ифтитоҳ намуданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24}}&lt;/ref&gt;. &lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/03/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-hona-muzeji-aloliddini-balhiro-mavridi-istifoda-aror-dodand/|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон Хона-музейи Ҷалолиддини Балхиро мавриди истифода қарор доданд|author=www.khovar.tj|date=2021-03-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-03-24}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]]и [[соли 2022]] ==

* [[24 феврал]]и [[соли 2022]] [[Владимир Путин]], раисҷумҳури Русия субҳи панҷшанбеи [[24 феврал]]и [[соли 2022]] фармони амалиёти низомии вижа дар минтақаи Донбасси [[Украина]]ро содир кард.Тибқи гузоришҳо, пас аз содир шудани фармони Путин, чандин садои таркиш дар [[Киев]], [[Одесса]], [[Харков]], Днепр ва дигар шаҳрҳои пойтахти Украина шунида шудааст ва нерӯҳо аз чанд мавқеъ дар Русия ва Белорус вориди қаламрави Украина шуданд. &quot;[[Мавҷи Олмон]]&quot; дар як матлаб ин [[Ҳамлаи Русия ба Укроин (2022)|ҳамлаи Русияро ба Укроин]] ғасибона унвон карда, навиштааст, ки &quot;президенти Русия 24 февраля ҷанг алайҳи Укроинро эълон кард, вале онро &quot;амалиёни вижаи низомӣ дар Донбасс&quot; номид&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/24/rusiya-amaliyot-dar-ukroinro-o%d2%93oz-kard-habar%d2%b3o-az-%d2%b3amla-ba-kievu-odessa-merasad/|title=Русия амалиёт дар Укроинро оғоз кард. Хабарҳо аз ҳамла ба Киеву Одесса мерасад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-22|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[22 феврал]]и [[соли 2022]] [[Владимир Путин]], раисҷумҳури Русия, истиқлоли ду минтақаи ҷудоиталаби Укроин - Луҳанск ва Донетскро эътироф кард. Путин ба вазорати дифои кишвараш дастур дод, ки дар ин ду минтақа бо ворид кардани неруҳои мусаллаҳи Русия &quot;сулҳро таъмин&quot; кунад. Луҳанск  ва Донетск ду минтақаи таҳти назорати ҷудоихоҳони зери ҳимояти Маскав мебошанд. Ин амалкарди Путин норизоятии шадиди Киев ва дареғогӯйиҳои сарони [[НАТО]] ва кишварҳои дигари Ғарбро ба бор овард.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/02/22/putin-isti%d2%9blol-i-donetsk-va-lu%d2%b3ansk-du-minta%d2%9bai-%d2%b7udoitalabi-ukroinro-etirof-kard/|title=Путин &quot;истиқлол&quot;-и Донетск ва Луҳанск, ду минтақаи ҷудоиталаби Укроинро эътироф кард|author=www.khovar.tj|date=2021-02-22|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[11 феврал]]и [[соли 2022]] Дар соли сипаригардида (2021) ба иқтисодиёти Тоҷикистон беш аз 700 миллион доллари амрикоӣ сармояи хориҷӣ ворид гардидааст, ки аз он 340 миллион долларро сармояи мустақим ва 370 миллион долларро дигар намуди сармояҳо ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/chin-1miyoni-kishvar-oi-sarmoyaguzor-ba-to-ikiston-peshsaf-ast/|title=Чин миёни кишварҳои сармоягузор ба Тоҷикистон пешсаф аст|author=www.khovar.tj|date=2021-02-11|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 феврал]]и [[соли 2022]] Соли 2022 дар арафаи ҷашни байналмилалии Наврӯз телевизиони ''«Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ»'' ба фаъолият шурӯъ мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/02/dar-arafai-ashni-navr-z-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-ba-faoliyat-shur-mekunad/|title=Дар арафаи ҷашни [[|Наврӯз]] телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» ба фаъолият шурӯъ мекунад|author=www.khovar.tj|date=2021-02-08|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;. 
* [[4 феврал]]и [[соли 2022]] Соли 2022 барои баргузории се озмуни ҷумҳуриявӣ - «Тоҷикистон-Ватани азизи ман»,  «Илм-фурӯғи маърифат» ва «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» 7 млн 930 ҳазор сомонӣ (ҳудуди $700 ҳазор) сарф мешавад. Дар ин бора амрҳои раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон 3 феврал ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://asiaplus.news/tg/2022/02/04/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-baroi-barguzorii-se-ozmun-%d2%b3ududi-8-mln-somon%d3%a3-%d2%b7udo-kard/ |title=Эмомалӣ Раҳмон барои баргузории се озмун ҳудуди 8 млн сомонӣ ҷудо кард|author=www.asiaplustj.info|date=2021-02-04|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== [[январ]]и [[соли 2022]] ==
* [[31 январ]]и [[соли 2022]] Соли 2021 истеҳсоли  неруи  барқ дар ҷумҳурӣ 20  млрд 624,6 млн. кВт-соатро ташкил дод, ки ин меъёр нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 853,8 млн кВт-соат зиёд буда, суръати афзоиш 104,3 фисад таъмин карда шуд.Дар ин бора имрӯз зимни нишасти матбуотӣ Вазири энергетика ва захираҳои оби Ҷумҳурии Тоҷикистон Далер Ҷумъа ба хабарнигорон иттилоъ дод.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://khovar.tj/2022/01/daler-uma-iste-soli-nerui-bar-dar-to-ikiston-besh-az-20-mlrd-kvt-soatro-tashkil-dod/|title=Далер Ҷумъа: Истеҳсоли неруи барқ дар Тоҷикистон беш аз 20 млрд кВт-соатро ташкил дод|author=www.khovar.tj|date=2021-01-31|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-01-31}}&lt;/ref&gt;. 
* [[29 январ]]и [[соли 2022]] Натиҷаи гуфтушунид:Раиси КДАМ Тоҷикистон С. Ятимов ва К.Тошиев (Қирғизистон) тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад &lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://asiaplus.news/tg/2022/01/29/nati%d2%b7ai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu%d2%9b-kardand-protokoli-1-maji-2021-ro-purra-i%d2%b7ro-shavad/|title=Натиҷаи гуфтушунид: Ятимов ва Тошиев тавофуқ карданд протоколи 1 майи 2021-ро пурра иҷро шавад|author=www.asiaplustj.info|date=2021-01-29|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-01-31}}&lt;/ref&gt;.
* [[28 январ]]и [[соли 2022]] Шумори кушташудаҳои ҷониби Тоҷикистон дар даргириҳои марзии шоми 27 январ бо Қирғизистон ба ду нафар расид.&quot;Ҷонибҳо баъди баррасиву муҳокимаи муноқишаи мусаллаҳонаи сарҳадӣ ба чунин мувофиқа расиданд, ки оташбас эълон гардида, то соати 08:00 дақиқаи таърихи 28 январи соли 2022 тамоми қувваю воситаҳои иловагӣ ва техникаҳои ҷангӣ аз хати сарҳади давлатӣ ба мавқеи доимии қарордошташон баргардонида шаванд&quot;,-хабар медиҳад Неруҳои марзбонӣ. 
* [[21 январ]]и [[соли 2022]] Сарвазири мамлакат [[Қоҳир Расулзода]] &quot;Оид ба натиҷаҳои рушди иқтисодию иҷтимоӣ дар соли 2021&quot; таъкид дошт, ки дар соли таҷлили ҷашни 30-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон беш аз 25 ҳазор иншооти гуногуни таъйиноти истеҳсоливу иҷтимоӣ ба истифода дода шуданд. Ҳаҷми маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ ба 98,9 млрд сомонӣ баробар гардида, суръати афзоиши он 9,2 фоизро ташкил намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/01/21/%d2%b3ukumat-az-soli-2021-nati%d2%b7agir%d3%a3-va-vazifa%d2%b3oi-soli-%d2%b7oriro-muajyan-kard/|title=Ҳукумат аз соли 2021 натиҷагирӣ ва вазифаҳои соли ҷориро муайян кард|author=www.asiaplustj.info|date=2022-01-21|publisher=|lang=tg|accessdate=2022-01-31}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XXI]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 2020-ум]]
[[Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2022]]</text>
      <sha1>j6vatcr7ujqvjiqezjwcy1w7zyusiun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст (озмун)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320870</id>
    <revision>
      <id>1488052</id>
      <parentid>1462432</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12984" sha1="44iht6euyp0qrsrr421eee3keeky030" xml:space="preserve">{{Озмун}}
«'''Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст'''» — озмуни ҷумҳуриявии китобхонӣ дар [[Тоҷикистон]], ки бо мақсади ташвиқ ба китобхонӣ ва рушди маърифати наврасону ҷавонон ва аҳолӣ бо ибтикори Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, [[Эмомалӣ Раҳмон]], аз соли 2019 оғоз гардидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.prezident.tj/event/documents/commands/17675|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 9 феврали соли 2019, таҳти №АП-1165|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|accessdate=2024-11-29|archivedate=2024-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241202173815/https://www.prezident.tj/event/documents/commands/17675}}&lt;/ref&gt;.

== Ҳадафҳо ==
Озмун бо мақсади баланд бардоштани завқи китобхонӣ, тақвияти неруи зеҳнӣ, дарёфти чеҳраҳои нави суханвару сухандон, арҷ гузоштан ба арзишҳои миллию фарҳангӣ, инкишофи қобилияти эҷодӣ, таҳкими эҳсоси худогоҳию худшиносӣ, такмили захираи луғавӣ, тақвияти ҷаҳони маънавӣ миёни аҳолии кишвар, аз ҷумла хонандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, хонандагон ва донишҷӯёни муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ, баъд аз муассисаҳои таҳсилоти касбӣ (магистрҳо, аспирантҳо, докторантҳо), омӯзгорони ҳамаи зинаҳои таҳсилот, ходимони илмию адабии муассисаҳои илмиву эҷодӣ, фарҳангу санъат, калонсолон, намояндагони касбу кори гуногун ва дигар табақаҳои аҳолии кишвар доир мегардад.

== Сарпараст ва масъулони озмун ==
Сарпарасти озмун [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буда, масъулони баргузории озмун [[Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]], [[Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]], [[Китобхонаи миллии Тоҷикистон]], [[Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] мебошанд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://jumhuriyat.tj/94-nizomnomai-ozmuni-umurijavii-furi-subi-dono-kitob-ast.html|title=Низомномаи Озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» » Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон|lang=ru|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;.

== Таркиби озмун ==
Озмун аз чор давр иборат аст, ки аввал дар сатҳи мактабҳо ва муассисаҳои таълимӣ, баъдан дар сатҳи шаҳру ноҳияҳо ва вилоятҳо гузаронида мешавад. Номзадҳои беҳтарин ба даври ҷумҳуриявӣ роҳ меёбанд.

=== Бахшҳо ===
Озмун аз рӯи шаш номинатсия баргузор мешавад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

* адабиёти кӯдакон ва наврасон;
* адабиёти классикии тоҷик;
* адабиёти муосири тоҷик;
* адабиёти ҷаҳон;
* эҷоди назм;
* эҷоди наср.

Дар ҳар номинатсия, иштирокдорон китобҳои муайянро мутолиа карда, дониш ва дарки худро аз онҳо пешниҳод мекунанд.

== Ҷоизаҳо ==
Ғолибон дар даври ҷумҳуриявӣ бо ҷоизаҳои пулӣ ва ифтихорномаҳо қадрдонӣ мешаванд. Ин иқдом инчунин барои эътирофи ҷавонон дар сатҳи давлатӣ мусоидат мекунад.

=== Барандагони ҷоизаи асосӣ ===
* 2019 — бидуни ғолиби асосӣ
* 2020 — Раъно Насриддинова, хонандаи синфи 11 аз [[Панҷакент|шаҳри Панҷакент]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/12/rano-nasriddinova-so-ibi-sho-oiza-i-fur-i-sub-i-dono-kitob-ast-dar-soli-2020-gardid/|title=Раъно Насриддинова соҳиби «Шоҳҷоиза»-и «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» дар соли 2020 гардид|date=2020-12-18|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20201224/Rano-Nasriddinova-az-hisobi-Shohjoiza-muhiti-solimi-kitobkhoni-bunyod-mekunem-1032519601.html|title=Барандаи Шоҳҷоизаи “Фурӯғ” аз зебоии олами адабиёту муҳити хароби фарҳангӣ дар шаҳр гуфт|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2020-12-24|lang=tg|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;;
* 2021 — бидуни ғолиби асосӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/ozmuni-furu%D2%93i-sub%D2%B3i-dono%D3%A3-kitob-ast-%D2%B7ambast-shud-kistand-%D2%93olibon/|title=Озмуни “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст” ҷамъбаст шуд. Кистанд ғолибон?|website=Pressa.tj|date=2021-12-16|lang=|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;
* 2022 — Шаҳло Сайдалиева, хонандаи синфи 9 аз [[ноҳияи Данғара]]​&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2022/12/19/sho%d2%b3%d2%b7oizai-fur%d3%af%d2%93i-sub%d2%b3i-dono%d3%a3-ro-sha%d2%b3lo-sajdalieva-so%d2%b3ib-shud-%d2%b7oizadoroni-digarro-bishnosed/|title=Шоҳҷоизаи “Фурӯғи субҳи доноӣ...”-ро Шаҳло Сайдалиева соҳиб шуд. Ҷоизадорони дигарро бишносед|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2024-11-29|archivedate=2024-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241203032259/https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20221219/shooizai-furi-subi-dono-ro-shalo-saidalieva-soib-shud-oizadoroni-digarro-bishnosed}}&lt;/ref&gt;;
* 2023 — Шукрона Тоҳирӣ, донишҷӯи курси сеюми факултаи ҳуқуқшиносии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2023/11/barandai-sho-oiza-i-fur-i-sub-i-dono-kitob-ast-shukrona-to-ir-meho-am-bo-arzi-siposu-minnatdor-dastovardi-hudro-ba-prezidenti-to-ikiston-e-do-namoyam/|title=Барандаи «Шоҳҷоиза»-и «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» Шукрона Тоҳирӣ: «Мехоҳам бо арзи сипосу миннатдорӣ дастоварди худро ба Президенти Тоҷикистон эҳдо намоям»|date=2023-11-16|publisher=АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;;
* 2024 — чор тан ғолиби асосӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/11/4-nafar-dovtalaboni-ozmuni-um-uriyavii-fur-i-sub-i-dono-kitob-ast-sazovori-sho-oiza-i-1-gardidand/|title=4 нафар довталабони Озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» сазовори «Шоҳҷоиза»-и озмун гардиданд|author=Зарангези Латиф|date=2024-11-23|publisher=АМИТ «Ховар»|lang=|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;:
** Малика Ҳасанова, хонандаи синфи 11 аз [[Кӯлоб|шаҳри Кӯлоб]] дар номинатсияи адабиёти кӯдакону наврасон ва осори шифоҳӣ;
** Шаина Мабатқадамова, хонандаи синфи 9 аз [[Хоруғ|шаҳри Хоруғ]] дар номинатсияи адабиёти классики тоҷик;
** Сабрина Шарифзода, хонандаи синфи 11 аз [[ноҳияи Восеъ]] дар номинатсияи адабиёти муосири тоҷик; 
** Асилабону Алимова, хонандаи синфи 3 аз [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] дар номинатсияи адабиёти ҷаҳон.
*2025 — чор тан ғолиби асосӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/dar-ozmuni-um-uriyavii-fur-i-sub-i-dono-kitob-ast-4-dovtalab-so-ibi-sho-oiza-gardid/|title=Дар Озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» 4 довталаб соҳиби Шоҳҷоиза шуд|author=Зарангези Латиф|date=2025-12-04|publisher=АМИТ «Ховар»|lang=|accessdate=2025-12-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/12/04/%d2%93oliboni-ozmuni-fur%d3%af%d2%93-malum-shudand-ki%d2%b3o-so%d2%b3ibi-sho%d2%b3%d2%b7oiza-va-140-%d2%b3azor-somon%d3%a3-gardidand/|title=Ғолибони озмуни “Фурӯғ...” маълум шуданд. Киҳо соҳиби “Шоҳҷоиза” ва 140 ҳазор сомонӣ гардиданд?|author=Шоираи Қудрат|website=asiaplus.news|date=2025-12-04|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-12-11}}&lt;/ref&gt;:
** Табассуми Ҷиёнхон, хонандаи синфи 10&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maorif.tj/news/other/tabassumi-ienxon-sooiza-zindagiiamro-tagiir-dod-va-masieuliiatamro-bestar-namud|title=Табассуми Ҷиёнхон: Шоҳҷоиза зиндагиямро тағйир дод ва масъулиятамро бештар намуд|author=Ирода Тилабова|website=Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-05|publisher=«Омӯзгор»|lang=tg|accessdate=2025-12-11}}&lt;/ref&gt; аз [[ноҳияи Муъминобод]] дар номинатсияи адабиёти кӯдакону наврасон ва осори шифоҳӣ;
** Анушервон Раҳимов, донишҷӯи курси сеюми&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maorif.tj/news/other/anuservon-raimov-sooiza-baroiam-nerui-toza-baxsid-to-ki-bestar-biomzam|title=Анушервон Раҳимов: Шоҳҷоиза бароям неруи тоза бахшид, то ки бештар биомӯзам|author=Сумая Юсупова|website=Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-05|publisher=«Омӯзгор»|lang=tg|accessdate=2025-12-11}}&lt;/ref&gt; [[Донишгоҳи давлатии Данғара]] дар номинатсияи адабиёти классики тоҷик;
** Умеда Шарифова, хонандаи синфи 4&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maorif.tj/news/other/umeda-sarifova-bo-irodai-qav-bovarii-komil-va-omzisi-vaseie-sazovori-sooiza-sudam|title=Умеда Шарифова: Бо иродаи қавӣ, боварии комил ва омӯзиши васеъ сазовори шоҳҷоиза шудам|author=Ҷасури Қиёмиддин|website=Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-07|publisher=«Омӯзгор»|lang=tg|accessdate=2025-12-11}}&lt;/ref&gt; аз [[ноҳияи Масчо]] дар номинатсияи адабиёти муосири тоҷик;
** Фариса Холиқова, хонандаи синфи 11&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maorif.tj/news/other/farisa-xoliqova-golibi-sooiza-sudan-natiai-zamat-va-omzisi-bardavom-ast|title=Фариса Холиқова: Ғолиби шоҳҷоиза шудан натиҷаи заҳмат ва омӯзиши бардавом аст|author=Шаҳноза Бобомуродова|website=Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-05|publisher=«Омӯзгор»|lang=tg|accessdate=2025-12-11}}&lt;/ref&gt; аз [[ноҳияи Рӯдакӣ]] дар номинатсияи адабиёти ҷаҳон.

== Натиҷаҳо ==
Озмун дар рушди фарҳанги китобхонӣ дар байни ҷавонон таъсири мусбат гузоштааст. Тибқи иттилои расонаҳо, теъдоди иштирокчиён ҳар сол афзоиш ёфта, иштирок аз тамоми гӯшаҳои кишвар фаро гирифта мешавад [3].

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Озмунҳо]]</text>
      <sha1>44iht6euyp0qrsrr421eee3keeky030</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тоҷикистон дар соли 2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320902</id>
    <revision>
      <id>1488028</id>
      <parentid>1415569</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="cl872v446xqkpegalsfwj34luv9a3xo" xml:space="preserve">== [[феврал]]и [[соли 2023]] ==
* Дар даҳаи дуюми моҳи феврали соли 2023 — маҷрои [[Амударё]] 722 млн метри мукаабро ташкил дод, ки нисбат ба пешгӯишуда 50 млн метри мукааб камтар аст. Маҷрои (вуруди) об ба [[обанбори Норак]] назар ба пешбинишуда 24 метри мукааб кам шуда, мутаносибан партоб аз обанбор низ коҳиш ёфт. Ҳаҷми [[обанбори Норак]] дар ин муддат 7,1 млрд метри мукаабро ташкил дода, ин назар ба ҳаҷме, ки ин обанбор ғунҷонда метавонад, беш аз 3 млрд метри мукааб камтар аст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/02/29/kishvar%d2%b3oi-osiyoi-markaz%d3%a3-obro-ch%d3%a3-guna-ta%d2%9bsim-kardand/|title=Кишварҳои Осиёи Марказӣ обро чӣ гуна тақсим карданд?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/news|date= 2024-02-15|publisher= |lang=tg|accessdate=2023-12-02}}&lt;/ref&gt;

== [[ноябр]]и [[соли 2023]] ==
* [[15 ноябр|15 ноябри]] [[соли 2023]] — &quot;Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди “Фаровон&quot;, ([[ҶДММ “Фаровон” (Хуҷанд)]])) —  дар [[Хуҷанд]] мавриди баҳрабардорӣ қарор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.prezident.tj/node/31916|title= Ифтитоҳи корхонаҳои истеҳсоли масолеҳи бинокорӣ дар шаҳри Хуҷанд|author=|website=www.prezident.tj|date= 2023-11-15|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-12-04}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]]и [[соли 2023]] ==
[[23 декабр|23 декабри]] [[соли 2023]] — байни Тоҷикистону Қирғизистон 90%-и хатти сарҳад мувофиқа шудааст. Пас аз барқарор шудани фаъолияти комиссияҳои корӣ дар моҳи октябр муяссар шуд, ки 120 километри сарҳад муайян карда шавад. Масофаи умумии сарҳади байни Тоҷикистону Қирғизистон 980 км-ро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/01/12/charo-ba%d2%b3si-marzii-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-ba-muno%d2%9bishai-musalla%d2%b3ona-pechid/|title=Чаро баҳси марзии Тоҷикистону Қирғизистон ба муноқишаи мусаллаҳона печид?|author=|website=www.asiaplustj.info/tj/news|date= 2024-01-12|publisher= |lang=tg|accessdate=2023-12-02}}&lt;/ref&gt; 

{{хурд}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XXI]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 2020-ум]]
[[Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 2023]]</text>
      <sha1>cl872v446xqkpegalsfwj34luv9a3xo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Худойдод Орифӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>320933</id>
    <revision>
      <id>1488104</id>
      <parentid>1462458</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2082" sha1="a9brb5d5n1fqm76ym5csjaqr9rgcwpm" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Худойдод Орифӣ''' (зод. [[3 ноябр]]и [[1953]], [[ноҳияи Вахш]]) — ҳунарпеша&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/05/02/parastu-2023-charo-tedode-az-%d2%b3avodoroni-teatr-natavonistand-%d2%9bismat-ro-tamosho-kunand/|title=“Парасту-2023”. Чаро теъдоде аз ҳаводорони театр натавонистанд “Қисмат”-ро тамошо кунанд?|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2023-05-02|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2024-12-03}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ва коргардони театру синамо.

== Зиндагинома ==
Худойдод Орифӣ 3 ноябри соли 1953 дар ноҳияи Вахши вилояти Қурғонтеппа ба дунё омадааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=VZeyG-3hL44|title=Ахтарони ҳунар: Орифӣ. Роҳи душвор|website=YouTube}}&lt;/ref&gt;. Соли 1970 мактаби № 13 шаҳри Қурғонтеппаро хатм кардааст. Солҳои 1972—1976 шуъбаи актёрии Донишкадаи санъати Тоҷикистонро хатм кардааст.

== Корнома ==
Фаъолияти эҷодиашро баъди хатми донишкада тавассусти роҳхати Вазорати фарҳанг ба ҳайси ҳунарпеша дар [[Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ|Театри Пушкини]] шаҳри Ленинобод оғоз карда то соли 1982 онҷо кор кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=qH1rhTMvJHc|title=Суҳбати эҷодӣ бо Худойдод Орифӣ|website=YouTube}}&lt;/ref&gt;. Баъдан дар Театри Қурғонтеппа то соли 1987 ҳунарнамоӣ кардааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>a9brb5d5n1fqm76ym5csjaqr9rgcwpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ҶСП &quot;Фридом Бонк Тоҷикистон&quot;</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321083</id>
    <revision>
      <id>1488143</id>
      <parentid>1416528</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4192" sha1="ajtkb5w61ud8r3lqtrdgrhzbo5wqk4e" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи бонк
 |ном                     =  
 |номи аслӣ               = ҶСП &quot;Фридом Бонк Тоҷикистон&quot; 
 |логотип                 = 
 |тасвир                  = 
 |зернависи тасвир        = 
 |шакл                    = [[Ҷамъияти саҳҳомии пӯшида]] 
 |фаъолият                =  
 |иҷозатнома              = 
 |бимаи пасандозҳо        = 
 |листинг дар биржа       = 
 |соли таъсис             = [[2024]]
 |номҳои пешина           = 
 |макон                   = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}: [[Душанбе]] хиёбони Рудаки 81B
 |афроди калидӣ           = Нисинбаев Даурен Ертаевич&lt;small&gt;(Раиси Раёсат)&lt;/small&gt;
 |сармояи аввалия         =  
 |сармояи худӣ            = 
 |дороиҳо                 = 
 |фоидаи холис            = 
 |шумораи кормандон       = 
 |ҷамъияти асосӣ          = бонки “Фридом Бонк Қазоқистон” 
 |ҷамъиятҳои фаръӣ        = 
 |аудитор                 = 
 |сарчашмаҳо              = 
 |вебгоҳ                  = http://www.freedombank.tj/
}}

ҶСП &quot;Фридом Бонк Тоҷикистон&quot; — Ҷамъияти саҳомии пӯшидаи &quot;Фридом Бонк Тоҷикистон&quot; соли 2024 дар ш. Душанбе ба фаъолият шурӯъ намудааст.

Бонки миллии Тоҷикистон ба ҶСП “Фридом Бонк Тоҷикистон” барои анҷом додани амалиёти бонкӣ бо пули миллӣ ва асъори хориҷӣ иҷозатнома додааст. Фирдавс Толибзода, раиси Бонки миллии Тоҷикистон бо Нисинбаев Даурен Ертаевич, иҷрокунандаи вазифаи раиси Раёсати ҶСП “Фридом Бонк Тоҷикистон“ мулоқот карда, ба ӯ дастуру тавсияҳо додааст.
“Дар маросими супоридани иҷозатнома ҷиҳати васеъ намудани шабакаи фаъолияти бонк, ҷалби амонат ва пасандозҳо, додани қарзҳо, кушодани воҳидҳои сохторӣ дар тамоми минтақаҳои ҷумҳурӣ, зиёд намудани хизматрасониҳои бонкӣ, аз ҷумла хизматрасониҳои рақамӣ дастуру тавсияҳо дода шуд” 

ҶСП “Фридом Бонк Тоҷикистон” бонки фаръии “Фридом Бонк Қазоқистон” мебошад. Бино ба маълумоти Бонки миллии Ҷумҳурии Қазоқистон, то 1 декабри соли 2023, “Фридом Бонк Қазоқистон”  аз рӯи дороиҳо дар бозори миёнаравии молиявии Қазоқистон мақоми 8-умро ишғол мекард.

Моҳи августи соли ҷорӣ, узви Шӯрои директорони ҶСК “Фридом Бонк Қазоқистон” гуфта буд, дар назар аст, ки дар бонки мазкур дар Тоҷикистон як маркази IT-хаб таъсис дода шавад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/10/17/dar-to%d2%b7ikiston-boz-yak-bonki-nav-fridom-bonk-to%d2%b7ikiston-i%d2%b7ozai-faoliyat-daryoft-kard/|title=Дар Тоҷикистон боз як бонки нав - “Фридом Бонк Тоҷикистон” иҷозаи фаъолият дарёфт кард|author=www.asiaplustj.info|date=2024-10-17|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;
== Пайвандҳо ==
* [https://www.freedombank.tj/ freedombank.tj ]
* [https://nbt.tj/tj/banking_system/banks.php Бонкҳо]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Бонкҳои Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Бонкҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ajtkb5w61ud8r3lqtrdgrhzbo5wqk4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ҶДММ «Артел Авесто Электроникс»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321087</id>
    <revision>
      <id>1488142</id>
      <parentid>1416556</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4785" sha1="6nlxp3nrkocaipbd5osflynveak42pu" xml:space="preserve">'''Корхонаи мушатраки «Артел Авесто Электроникс»''' ё ''' СП ООО «Artel Avesto Electronics»''' — корхонаи муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон дар шакли [[Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуд]]. 
Корхонаи истеҳсоли таҷҳизоти маишии «Артел Авесто Электроникс» феврали соли 2019 дар шаҳри Душанбе барои истифода қарор гирифтааст. Коргоҳҳои истеҳсолии корхонаи муштараки нав дар кӯчаи Ҳувайдуллоев, дар соҳили дарёи Душанбе, наздикии Маркази савдои “Ёвар” шаҳри [[Душанбе]] бунёд шудаанд.

== Таърихи ифтитоҳи корхона ==
Ширкат моҳи феврали соли 2019 бо иштироки баробари ҳиссаи ҶДММ «Avesto Group» ([[Тоҷикистон]]) ва ҶДММ «Artelggineering And Management» ([[Ӯзбекистон]]) дар асоси созишномаи Сармоягузорӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҶДММ «Avesto Group» ва ҶДММ «Artelggineering And Management» дар бораи сохтмон ва истифодаи корхона оид ба истеҳсоли техникаи маишӣ «Артели Авесто Электроникс» дар шаҳри Душанбе таъсис дода шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/09/06/artel-buzurgtarin-fabrikai-iste%d2%b3soli-tehnikai-maish%d3%a3-ch%d3%a3-tavr-faoliyat-mekunad/|title=Artel. Бузургтарин фабрикаи истеҳсоли техникаи маишӣ чӣ тавр фаъолият мекунад?|author=www.asiaplustj.info/|date=2024-09-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-09}}&lt;/ref&gt;
Қобили зикр аст, ки маҳсулоти Artel дар бозори Тоҷикистон аллакай муаррифӣ шуда, ба аҳолии кишвар писанд омад. Корхонаи “Artel” соли 2011 таъсис ёфта, барои эҳтиёҷоти хоҷагии халқи Ӯзбекистон таҷҳизоти маишии барқӣ истеҳсол мекунад. Номгӯйи маҳсулоти корхона 500 адад, иқтидори солонаи истеҳсолот – беш аз 5 млн. адад таҷҳизоти маишӣ ва 10 млн. адад чароғҳои каммасрафи барқиро ташкил медиҳад.

Дар ҷаласаи шӯрои [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Тоҷикистон]] таҳти роҳбарии раиси палатаи поёнии парлумон [[Шукурҷон Зуҳуров]] Созишномаи сармоягузорӣ байни ҳукумати Тоҷикистон, ҶДММ «Авесто Гурӯҳ» ва ҶДММ «Artelggineering And Management»-и Ӯзбекистон оид ба сохтмон ва истифодабарии корхонаи истеҳсоли таҷҳизоти маишии «Артел Авесто Электроникс» дар шаҳри Душанбе баррасӣ шуд.

Корхонаи муштараки нав ба сармоягузории умумии 10 млн. доллари ИМА сохта шуда, барои бунёд ва муҷаҳҳаз гардонидани он ҳар кадоме аз тарафҳо 5 млн. долларӣ ҷудо кардаанд. 
Нахуст дар остонаи ҷашни Наврӯз корхона ба истеҳсоли чангкашак ва обгармкунак, сипас то охири сол ба истеҳсоли телевизор ва мошини либосшӯйӣ  оғоз мекунад.
“Ориён Инвест” ва “Узагротехсаноатхолдинг” трактор истеҳсол мекунанд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/09/06/artel-buzurgtarin-fabrikai-iste%d2%b3soli-tehnikai-maish%d3%a3-ch%d3%a3-tavr-faoliyat-mekunad/|title=Artel. Бузургтарин фабрикаи истеҳсоли техникаи маишӣ чӣ тавр фаъолият мекунад?|author=www.asiaplustj.info/|date=2024-09-06|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-09}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Саноати Тоҷикистон]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Корхонаҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]</text>
      <sha1>6nlxp3nrkocaipbd5osflynveak42pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ҶДММ «Чжунгтсай Моҳир Семент»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321089</id>
    <revision>
      <id>1488141</id>
      <parentid>1416562</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2486" sha1="9k63me40ougsz5ovpm97p2q8d9r9zv3" xml:space="preserve">'''ҶДММ «Чжунгтсай Моҳир Семент»''' — корхонаи бузурги истеҳсоли [[семент]] дар [[ноҳияи Ёвон]] [[23 август|23 августи]] [[соли 2016]] таъсис ёфтааст.
== Таърихи ифтитоҳи корхона ==
Корхонаи мазкур бо иқдоми соҳибкори ватанӣ  Баҳриддин Ҷӯрахонов дар майдони 22 гектар бунёд гардида, барои сохтмони он сармояи  умумӣ дар ҳаҷми  958 миллион сомонӣ ҷалб шудааст, ки  35 фоизи ин маблағ  саҳми соҳибкори ватанӣ ва боқимонда 65 фоиз сармояи хориҷӣ мебошад.

Дар заминаи корхонаи мазкур  аз  ҳисоби  маблағҳои умумӣ  бунёду ба истифода додани коргоҳи истеҳсоли варақаҳои гаҷӣ бо маблағи  120 миллион сомонӣ ва иқтидори 1 миллион метри квадратӣ дар як сол ҳамчунин бунёди  коргоҳи истеҳсоли халтаҳои қоғазӣ бо маблағи  80  миллион  сомонӣ ва иқтидори 80 миллион халта дар як сол дар назар дошта шудааст.
Иқтидори истеҳсолии корхона  ба  1 миллиону 200 ҳазор тонна семент дар  як сол баробар  буда, оянда  дар он  ва  ду  корхонаи дигари дар марҳилаи дуюм бунёдшаванда  850 нафар бо ҷойи  кори доимӣ ва маоши хуб таъмин мегарданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2016/08/24/iftito%d2%b3i-korhonai-navbatii-buzurgi-iste%d2%b3soli-sement-dar-yovon-2/|title=Ифтитоҳи корхонаи навбатии бузурги истеҳсоли семент дар Ёвон|author=www.asiaplustj.info/|date=2016-08-24|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-12-10}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Саноати Тоҷикистон]]
* [[ҶДММ «Хуаксин Ғаюр Семент»]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргоҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Хатлон]]
[[Гурӯҳ:Ноҳияи Ёвон]]</text>
      <sha1>9k63me40ougsz5ovpm97p2q8d9r9zv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дорои Дӯст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321262</id>
    <revision>
      <id>1487901</id>
      <parentid>1431859</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="kzktm9x9urtqrkcytwpgxobmkbi1iq6" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Дорои Дӯст''' ({{ВД-Дебоча}}) — {{рӯзноманигор}}и тоҷик.

== Зиндагинома ==
Дорои Дӯст 1 июли соли 1940 дар рустои Сарчашмаи ноҳияи Шаҳрисабз ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodagon.com/index.php?newsid=6328|title=«Дар ҷустуҷӯи Дӯст» ба нашр расид|website=|date=2012-10-23|publisher=Озодагон|accessdate=2024-12-18}}&lt;/ref&gt;. Соли 1957 мактаби миёнаи №21 ба номи Карл Марксро хатм кардааст. Фориғутаҳсили факултаи таъриху филологияи Институти давлатии педагогии шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко мебошад. 

Баъди хатми донишкада дар соли 1963 дар рӯзномаи «Маориф ва маданият» ба кор оғоз кард ва беш аз 40 сол дар ин нашрия фаъолият намуд.

Ӯ бо сармуҳаррири вақти ин нашрия [[Бӯринисо Бердиева|Бӯриннисо Бердиева]] дар эҳё кардани ҷашни наврӯз нақши бориз гузошт ва даҳҳо мақолаҳои илмӣ-оммавӣ дар ин бора ба чоп расонид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/12/18/darguzashti-su%d2%9brot-i-to%d2%b7ik-dar-dushanbe/|title=Даргузашти Суқроти тоҷик дар Душанбе|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2024-12-18}}&lt;/ref&gt;.

Дорои Дӯст баъди бонишаста шудан аз фаъолияти журналистӣ канор рафт ва солҳои охири умрашро дар ҳалқаи пайвандонаш мегузаронд.

== Ҷоизаҳо ==
Бо нишонҳои «Барои меҳнати шуҷоатнок», «Аълочии маорифи Тоҷикистон», «Аълочии маорифи СССР» ва «Корманди шоистаи Тоҷикистон» сазовор гардидааст.

== Даргузашт ==
Дорои Дӯст 17 декабри 2024 дар 84-солагӣ дар шаҳри Душанбе даргузашт ва ӯро дар Оромгоҳи Сариосиё ба хок супориданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/darguzashti-zhurnalisti-sarshinosi-to%D2%B7ik-doroi-d%D3%AFst/|title=Даргузашти журналисти саршиноси тоҷик Дорои Дӯст|website=Pressa.tj|lang=|accessdate=2024-12-18}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>kzktm9x9urtqrkcytwpgxobmkbi1iq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лидия Сечкина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321273</id>
    <revision>
      <id>1488118</id>
      <parentid>1420238</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="mansmog1elqamvcxiuh3bu2dlla585z" xml:space="preserve">{{Донишманд}}
'''Лидия Сечкина''' ({{lang-ru|Лидия Петровна Сечкина}}; {{ВД-Дебоча}}) — {{муаррих}}&lt;nowiki/&gt;и шӯравӣ ва тоҷикистонӣ, доктори илмҳои таърих, профессор, Корманди шоистаи маданияти Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Лидия Петровна Сечкина 12 марти соли 1927 дар шаҳри Орёл таваллуд шудааст. Соли 1951 баъди хатми факултаи шарқшиносии Донишгоҳи Ленинград ба сифати муаррихи шарқшинос ба филиали Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ дар Тоҷикистон, ки ҳамон сол ба Академияи илмҳои Тоҷикистон табдил ёфт ва имрӯз ниҳоди миллии илмист, ба кор даъват шуд. Замони ба кор омадани Лидия Сечкина устод Садриддин Айнӣ президенти Академияи илмҳои кишвар буд. Ҳамин тавр, фаъолияти муаррих ба Тоҷикистон пайваст ва ӯ шуруӯъ аз соли 1951 то соли 1992 дар Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии АИ ба сифати ходими хурд, ходими калон ва ходими пешбари илм фаъолият кард. Дар ин ҷо рисолаи номзадиву докторӣ дифо намуд ва барои омӯзиши таърихи Тоҷикистон нақши мунир гузошт. Бо шуруъ шудани ҷанги шаҳрвандӣ соли 1993 Лидия Сечкина ҳамроҳи оилааш ба Амрико кӯч баст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/123521/|title=Муаррихи тоҷик Лидия Сечкина дар Амрико даргузашт|author=Одил Нозир|website=Pressa.tj|date=2021-01-13|lang=tg|accessdate=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;.

== Таълифот ==
Тӯли фаъолияти хеш дар Тоҷикистон Л. П. Сечкина зиёда аз 70 асари илмӣ нашр кард, ки муҳимтарини онҳо китобҳои «Доблестные сыны Таджикистана на фронтах Отечественной войны (1941—1945 гг.)»; «Твои герои, Таджикистан: Об участниках Великой Отечественной войны из Таджикистана, удостоенных звания Героя Советского Союза»; «Таджикистан в годы Великой Отечественной войны, 1941—1945» мебошад. Таълифоти охири Л. Сечкина дар ҷилди 5-уми китоби «Таърихи халқи тоҷик» (2012) ба нашр расидааст.

== Даргузашт ==
Лидия Сечкина 11 январи соли 2021 дар шаҳри Бостони ИМА бар асари бемории куруно даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/01/12/ne-stalo-lidii-sechkinoj-vedushhego-istorika-tadzhikistana/|title=Не стало Лидии Сечкиной – ведущего историка Таджикистана|author=Камолудин Абдуллоев|website=asiaplus.news|date=2021-01-12|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=ru|accessdate=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>mansmog1elqamvcxiuh3bu2dlla585z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷабборӣ Бурҳониддини Исҳоқ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322529</id>
    <revision>
      <id>1488151</id>
      <parentid>1446052</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4150" sha1="6xuun3xdiikdaql0y2178iclk6eyibi" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор
 |ном                  = 
|номи аслӣ            = Ҷабборӣ Бурҳониддини Исҳоқ
|тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи мустаъор        = 
 |таърихи таваллуд     =  30.01.1963
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Конибодом|Конибодом}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |таърихи даргузашт    =  
 |маҳалли даргузашт    =  
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}}  
 |таҳсилот             = [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]] (1986)
 |дараҷаи илмӣ         =  
 |унвонҳои илмӣ        =  
 |миллат               = тоҷик
 |эътиқод              = 
 |ҳизб                 = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]
 |ғояҳои асосӣ         = 
 |навъи фаъолият       = Вакили [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 
 |ҷоизаҳо                = ордени «Барои хизмат ба Ватан дар Қувваҳои Мусаллаҳи СССР» дараҷаи 3 
 |соядаст              = 
 |бари соядаст         = 
 |вебгоҳ               = 
 |викианбор            = 
}}
'''Ҷабборӣ Бурҳониддини Исҳоқ''' ([[30 январ]]и [[соли 1963]], ш. [[Конибодом]] [[Вилояти Ленинобод]], [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]]) — омӯзгор, арбоби давлатии [[Тоҷикистон|тоҷик]], вакили [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]].
== Зиндагинома ==
* Солҳои 1981-1986 — донишҷӯи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин]];
* Солҳои 1986-1988 — хизмати афсарӣ дар ҳайати қитъаоти маҳдуди Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ дар Афғонистон;
* Солҳои 1988-1990 — муовини директор оид ба мудофиаи гражданӣ, омӯзгори забон ва адабиёти тоҷик дар Техникуми технологии шаҳри Конибодом;
* Солҳои 1990-1992 — котиби кумитаи комсомолии шаҳри Конибодом;
* Солҳои 1992-1994 — омӯзгори Техникуми технологии шаҳри Конибодом;
* Солҳои 1994-2020 — мудири шуъба, муовин ва Сардори раёсати маорифи шаҳри [[Конибодом]];
* Аз 15 апрели соли 2020 — бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум таъин шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/04/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-6-nafar-azoi-ma%d2%b7lisi-milliro-tain-kard/|title=Эмомалӣ Раҳмон 6 нафар аъзои Маҷлиси миллиро таъин кард
|author=|website=www.asiaplustj.info/tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-24}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]]</text>
      <sha1>6xuun3xdiikdaql0y2178iclk6eyibi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳасан Дӯстзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322745</id>
    <revision>
      <id>1488150</id>
      <parentid>1486515</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4870" sha1="p4s9vmfi8w2o72ivyue9kv109m2r8sv" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор
 |ном                  = Ҳасан Дӯстзода
|номи аслӣ            = Дӯстзода Ҳасан Тағдир
|тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи мустаъор        = 
 |таърихи таваллуд     =  02.01.1974
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ| ноҳияи Нуробод| ноҳияи Нуробод}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
 |таърихи даргузашт    =  
 |маҳалли даргузашт    =  
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}}  
 |таҳсилот             =  [[Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Тоҷикистон]] (1996)
 |дараҷаи илмӣ         =  
 |унвонҳои илмӣ        =  
 |миллат               = тоҷик
 |эътиқод              = 
 |ҳизб                 = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]
 |ғояҳои асосӣ         = 
 |навъи фаъолият       = Вакили [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 
 |ҷоизаҳо                =  
 |соядаст              = 
 |бари соядаст         = 
 |вебгоҳ               = 
 |викианбор            = 
}}
'''Ҳасан Дӯстзода''' (''Дӯстзода Ҳасан Тағдир'' тав. [[2 январ]]и [[соли 1974]], [[ноҳияи Нуробод]]) — арбоби давлатии [[Тоҷикистон|тоҷик]], вакили [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]].
== Зиндагинома ==
* Солҳои  1997-1998- Раиси иттифоқи касабаи соҳаи кишоварзии ноҳияи Нуробод.
* Солҳои  1998-2000- Мутахассиси дараҷаи дуюми шуъбаи кор бо ҷавонони ноҳияи  Дарбанд.
* Солҳои 2000-2001-	Мутахассиси дараҷаи аввали шуъбаи кор бо ҷавонони ноҳияи Дарбанд.
* Солҳои 2001-2006-	Мудири шуъбаи кор бо ҷавонони ноҳияи  Дарбанди Кумитаи кор бо ҷавонони назди  Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* Солҳои 2006-2010-	Раиси Ҷамоати деҳоти Комсомолободи [[ноҳияи Нуробод]].
* Солҳои 2010-2015-	Муовини якуми раиси [[ноҳияи Нуробод]].
* Солҳои 2015-2021-	Раиси [[ноҳияи Нуробод]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=18999|title=ФАРМОНИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН Дар бораи раиси ноҳияи Нуробод таъйин намудани Дӯстзода Ҳ. Т. |author=|website=www.jumhuriyat.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-24}}&lt;/ref&gt;. 
* Аз 27 июли соли 2023 — Муовини сардори раёсати назорати давлатии истифода ва ҳифзи захираҳои оби Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
*  Аз 15 апрели соли 2020 — бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати шашум таъйин шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2020/04/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-6-nafar-azoi-ma%d2%b7lisi-milliro-tain-kard/|title=Эмомалӣ Раҳмон 6 нафар аъзои Маҷлиси миллиро таъйин кард
|author=|website=www.asiaplustj.info/tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-24}}&lt;/ref&gt; 
* Аз 17 апрели соли 2020 то соли 2025 —	Узви Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба иқтисодиёту коммуникатсия. 
== Ҷоизаҳо == 
* [[медали «Хидмати шоиста»]] (2016)
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони медали Хидмати шоиста]]</text>
      <sha1>p4s9vmfi8w2o72ivyue9kv109m2r8sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фурӯшгоҳи &quot;Ашан&quot; (Душанбе)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322784</id>
    <revision>
      <id>1488146</id>
      <parentid>1423516</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3731" sha1="stqz8fbweiz98txqt4xqta38wo2ta70" xml:space="preserve">[[Акс:Торговый центр Ашан-сити.jpg|thumb|Фурӯшгоҳи бузурги «Ашан-сити»]]
[[Акс:ТЦ Ашан-сити.jpg|thumb|Фурӯшгоҳи бузурги «Ашан-сити»]]
'''Фурӯшгоҳи бузурги «Ашан»''' (Auchan) - дар ш. [[Душанбе]] [[соли 2016]] ифтитоҳ ёфтааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/02/17/molikoni-fur%d3%afshgo%d2%b3i-ashan-ovoza%d2%b3oi-az-to%d2%b7ikiston-raftanashonro-rad-kardand/|title= Моликони фурӯшгоҳи &quot;Ашан&quot; овозаҳои аз Тоҷикистон рафтанашонро рад карданд|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-17}}&lt;/ref&gt;

Моликони фурӯшгоҳи (гипермаркети) &quot;Ашан&quot; - ширкати фаронсавии &quot;Шивер Групп&quot; аст, ки бастаи назоратии саҳмияҳои &quot;Шивер Тоҷикистон&quot;-ро дар ихтиёр дорад. Бонки аврупоии таҷдиду рушд ва ширкати “Евразия”-и Тоҷикистон низ саҳмдорони ҶСП &quot;Шивер Тоҷикистон&quot; мебошанд.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/02/17/molikoni-fur%d3%afshgo%d2%b3i-ashan-ovoza%d2%b3oi-az-to%d2%b7ikiston-raftanashonro-rad-kardand/|title= Моликони фурӯшгоҳи &quot;Ашан&quot; овозаҳои аз Тоҷикистон рафтанашонро рад карданд|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-17}}&lt;/ref&gt;

Дар фурӯшгоҳи (гипермаркети) &quot;Ашан&quot; то 14 ҳазор номгӯи маҳсулоти истеҳсоли Тоҷикистон, Русия ва дигар кишварҳо пешниҳод мешавад. Аввалин супермаркети &quot;Би1&quot; (шабакаи савдои чаканаи ширкати &quot;Шивер Тоҷикистон&quot;) дар Душанбе соли 2018 боз шуда, ҳоло дар пойтахт 13 супермаркет фаъолият мекунад, ки дар онҳо зиёда аз 5 ҳазор номгӯи маҳсулот ба фурӯш гузошта шудааст.  
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/02/17/molikoni-fur%d3%afshgo%d2%b3i-ashan-ovoza%d2%b3oi-az-to%d2%b7ikiston-raftanashonro-rad-kardand/|title= Моликони фурӯшгоҳи &quot;Ашан&quot; овозаҳои аз Тоҷикистон рафтанашонро рад карданд|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-17}}&lt;/ref&gt;

Роҳбарияти ширкати &quot;Шивер Тоҷикистон&quot;, ки фурӯшгоҳи бузурги «Ашан» (Auchan) ва шабакаи супермаркетҳои «Би1»-ро идора мекунад, овозаҳо дар бораи аз бозори Тоҷикистон рафтани сармоягузорони фаронсавиро (дар соли 2025) рад мекунад. Баръакс, онҳо боз кардани фурӯшгоҳи бузурги навро дар Тоҷикистон дар нақша доранд. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/02/17/molikoni-fur%d3%afshgo%d2%b3i-ashan-ovoza%d2%b3oi-az-to%d2%b7ikiston-raftanashonro-rad-kardand/|title= Моликони фурӯшгоҳи &quot;Ашан&quot; овозаҳои аз Тоҷикистон рафтанашонро рад карданд|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-17}}&lt;/ref&gt;
 
== Нигаред низ ==
* [[Ашан]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Душанбе]]</text>
      <sha1>stqz8fbweiz98txqt4xqta38wo2ta70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маннон Рӯзиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322800</id>
    <revision>
      <id>1488154</id>
      <parentid>1423571</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3064" sha1="pegkrzpusrnsue1tvzop63n58xu1qhz" xml:space="preserve">{{Олим}}
'''Маннон Рӯзиев''' (''Манон Обидҷонович Рузиев''; зод. 26 апрели 1935&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2014/04/26/salom-alejkum-to%d2%b7ikiston-anons-yak-r%d3%afzi-tarih-obu%d2%b3avo-199/|title=Салом алейкум, Тоҷикистон! Анонс, як рӯзи таърих, обуҳаво|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|lang=tg|accessdate=2025-02-18}}&lt;/ref&gt;, Душанбе) — ҳунаршинос, доктори илмҳои санъатшиносӣ (1989).

== Зиндагинома ==
Манон Рузиев 26 апрели соли 1935 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Ӯ таҳсилоти ибтидоии худро дар Омӯзишгоҳи рассомии ҷумҳуриявии ба номи М. Олимов гирифта, сипас соли 1959 шуъбаи забони олмонии факултаи забонҳои хориҷии Донишкадаи давлатии педагогии Тоҷикистонро хатм намудааст.

Манон Рузиев дар Академияи санъати шаҳри Маскав соли 1968 рисолаи номзадӣ ва соли 1989 рисолаи докторӣ ҳимоя кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/arhivnye-materialy-m-a-ruzieva-o-narodnyh-remeslah-pamira|title=Архивные материалы М.А. Рузиева о народных ремеслах Памира|website=КиберЛенинка|accessdate=2025-02-18}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти илмӣ ==
Муддати тӯлонӣ дар бахши таърих ва назарияи санъати Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолият кардааст. Ӯ муаллифи якчанд монография ва мақолаҳои зиёди илмӣ мебошад.

Манон Рузиев дар экспедитсияҳои зиёди санъатшиносӣ дар Тоҷикистон ва Узбекистон иштирок намудааст. Вай маҳз ҳангоми тадқиқоти саҳроӣ дар деҳаи Чоркуҳи ноҳияи Исфараи вилояти Суғд ба таври ғайричашмдошт шоҳкори меъмории [[Мақбараи Ҳазрати Шоҳ|Мақбараи Ҳазрати Боборо]], ки ба асрҳои IX—X тааллуқ дорад, кашф намуд.

Ҳангоми таҳқиқоти саҳроӣ маводи нодиреро дар бораи ҳунарҳои суннатӣ ва косибии тоҷикон ҷамъоварӣ намуд. Асарҳои илмии ӯ асосан ба рамзҳо, сохтор ва эволютсияи нақши тоҷикӣ, инчунин ба устоҳои мардумӣ бахшида шудаанд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>pegkrzpusrnsue1tvzop63n58xu1qhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳабибулло Воҳидзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322829</id>
    <revision>
      <id>1487921</id>
      <parentid>1486570</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="92l3lthti5wk8xoc6hazhy3hzjwg0lq" xml:space="preserve">{{Давлатмард}}
'''Ҳабибулло Сайдулло Воҳидзода''' (зод. [[21 феврал]]и [[1965]], [[ноҳияи Фархор]]) — [[ҳуқуқшинос]] ва давлатмарди тоҷик, генерал-лейтенанти адлия (2024). Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 2025)

== Зиндагинома ==
Ҳабибулло Воҳидзода 21 феврали соли 1965 дар ноҳияи Фархор ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/01/23/%d2%b3abibullo-vo%d2%b3idzoda-ki-%d2%b3amchun-dodsitoni-kulli-navi-to%d2%b7ikiston-peshni%d2%b3od-shud-kist/|title=Ҳабибулло Воҳидзода, ки ҳамчун додситони кулли нави Тоҷикистон пешниҳод шуд, кист?|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-02-18|archivedate=2025-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250930122132/https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/power/20250123/abibullo-voidzoda-etimol-dodsitoni-kulli-navi-toikiston-kist}}&lt;/ref&gt;. Соли 1988 факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм карда, ба кор дар мақомоти додситонӣ оғоз намуд.

Оиладор, як фарзанд дорад.

== Корнома ==
* 1988 — коромӯз дар вазифаи прокурори шӯъбаи назорати умумии прокуратураи вилояти Қӯрғонтеппа
* 1988—1989 — коромӯз дар вазифаи муфаттиши прокуратураи шаҳри Қӯрғонтеппа
* 1989 — коромӯз дар вазифаи муфаттиши прокуратураи ноҳияи Ҷиликул
* 1989—1993 — муфаттиши прокуратураи ноҳияи Ҷиликул
* 1993—1994 — муфаттиши калон оид ба корҳои махсусан муҳими прокуратураи вилояти Хатлон
* 1994—1996 — сардори шӯъбаи назорати иҷроиши қонунҳо дар Вазорати амният ва Кумитаи гумруки прокуратураи вилояти Хатлон
* 1996—1998 — прокурори ноҳияи Фархор
* 1998—2002 — прокурори ноҳияи Фрунзеи шаҳри Душанбе
* 2002—2006 — прокурори шаҳри Душанбе
* 2007—2011 — сардори Раёсати кадрҳо ва коргузории Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 2011—2015 — муовини Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 2015—2020 — прокурори вилояти Суғд
* 2020—2024 — директори Агенти назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* 2024—2025 — муовини Прокурори генералӣ-Сарпрокурори ҳарбии ҶТ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49624|title=Таъиноти кадрӣ|website=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|date=2025-01-23|lang=|accessdate=2025-02-18}}&lt;/ref&gt;
Аз 4 феврали 2025 Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49776|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин намудани Воҳидзода Ҳ.С.|website=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|date=2025-02-04|lang=|accessdate=2025-02-18}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* медали «Хидмати шоиста»
* медалии ҷашнии «30-солагии истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Дорандагони медали ҷашнии «30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»]]</text>
      <sha1>92l3lthti5wk8xoc6hazhy3hzjwg0lq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Далер Раҳматов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322885</id>
    <revision>
      <id>1488111</id>
      <parentid>1423872</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1663" sha1="370qwky5eyobu42yvdjcxwyiw2c5ghg" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Далер Раҳматов''' (зод. [[1 апрел|1 апрели]] [[1977]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/04/01/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2021-goda/|title=Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, день в истории, прогноз погоды на 1 апреля 2022 года|website=asiaplus.news|date=2022-04-01|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-02-20}}&lt;/ref&gt;, [[Душанбе]]) — [[Коргардони филм|коргардони синамо]] ва [[филмноманавис]]и тоҷик.

== Зиндагинома ==
Далер Раҳматов 1 апрели соли 1977 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=miHM2kNtrMQ|title=Равзанаи ошноӣ: Далер Раҳматов|publisher=ТВ Синамо}}&lt;/ref&gt;. Модараш коргардон ва филмноманивис [[Гуландом Муҳаббатова]] аст. Соли 1999 [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон|Донишгоҳи тиҷорат]]ро хатм кардааст.

=== Синамоӣ ===
Филми ҳунарии «Овора» (2005) бо коргардонии ӯ соҳиби чандин ҷоиза дар ҷашнвораҳои байналмилалии синамоӣ (Маскав, Қазон, Боку, Смоленск, Тошканд) гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Коргардонҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>370qwky5eyobu42yvdjcxwyiw2c5ghg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Азим Байзоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323177</id>
    <revision>
      <id>1487903</id>
      <parentid>1469756</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11239" sha1="29d5qpssx47jol5tcsn4eabegjs1u47" xml:space="preserve">{{Донишманд
| тасвир    = Азим Байзоев.jpg
}}
'''Азим Байзоев''' (''Байзоев Азим Муҳаммадиевич''; {{ВД-Дебоча}}) — филолог, шарқшинос, [[забоншинос]], {{мутарҷим}} ва мактабшиноси тоҷик, номзади илмҳои филология (1992)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. [[Аълочии маорифи Тоҷикистон]] (2010).

== Зиндагинома ==
Азим Байзоев 1 феврали соли 1959 дар шаҳри Истаравшан дар оилаи дегрез усто Муҳаммадӣ ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/person/20240201/svetlii-put-ustoda-azima-baizoeva|title=Светлый путь устода Азима Байзоева|author=Мавлюда Хашими|website=asiaplus.news|date=2024-02-01|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-02-28|archivedate=2025-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250317025329/https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20240201/svetlii-put-ustoda-azima-baizoeva}}&lt;/ref&gt;. Падари ӯ, усто Муҳаммадӣ, марди донишманду ҳунарманд буд, ки дар устохонаи худ бо истеҳсоли дегҳо, испорҳо ва қисмҳои осиёб машғул буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://your.tj/kak-pedagog-iz-tadzhikistana-otkryl-miru-tadzhikskij-jazyk/|title=«Ни один профессор не научит тому, чему учит жизнь». Как педагог из Таджикистана открыл миру таджикский язык|author=Сомон Комилов|date=2024-02-01|publisher=YOUR|lang=ru|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. Азим аз кӯдакӣ ба падар дар корҳои устохона кумак мекард ва бо ин роҳ ба ҳунарҳои мардумӣ ошно мешуд.

Дар соли 1976 мактаби миёна, соли 1982 факултети забонҳои шарқи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро бо ихтисоси филолог-шарқшинос ва соли 2005 Донишкадаи ҳуқуқ ва андози Тоҷикистонро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zoa.tnu.tj/tj/kafedrai-filologijai-jeron/|title=Кафедраи филологияи Эрон|date=2025-01-23|publisher=ДМТ|lang=|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Корнома ==
Солҳои 1982—1984 ассистенти кафедраи филологияи Эрон. Солҳои 1984—1986 — хидмат дар Артиши Шуравӣ дар Афғонистон. Солҳои 1986—1989 ассистенти кафедраи филологияи Эрон, солҳои 1989—1992 ассистенти ҳамин кафедра ва аз 1992 то охирири умр дотсенти кафедраи филологияи Эрон буд. Ӯ ҳамзамон солҳои 2012—2016 ходими калони илмии [[Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон|Пажӯҳишгоҳи рушди маориф]] ва аз соли 2016 то охири умр сармутахассиси [[Академияи таҳсилоти Тоҷикистон]] буд.

=== Сафарҳои хориҷӣ ===
Соли 1981 таҷрибаомӯзи Донишгоҳи Кобул, Афғонистон, соли 1997 шунавандаи курсҳои дипломатӣ дар Академияи хидмати хориҷии Исломобод, Покистон, соли 2006 муҳаққиқи Донишгоҳи Канзас, ИМА, соли 2015 иштирокдори барномаи байналмилалӣ барои таҳсилоти фарогир, Йокогама, Ҷопон. Солҳои 2009—2013 дар Донишгоҳи давлатии Аризона (ИМА) аз забонҳои тоҷикӣ ва форсӣ дарс додааст.

Иштирокдори бештар аз 30 конфронсу симпозиумҳои байналмилалӣ дар Русия, ИМА, Эрон, Маҷористон, Ҷопон, Словакия, Руминия, Озарбойҷон, Узбекистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Литва ва Туркия мебошад.

== Фаъолияти илмӣ ==
Азим Байзоев аввалин бор хусусиятҳои лексикии «Донишнома»-и Абуалӣ ибни Сино ва масъалаҳои ташаккул ва инкишофи истилоҳшиносии забони порсии дариро ба таври амиқ таҳлил намудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Байзоев Азим // А — Б. — Д. : [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2023. — (Донишномаи донишмандони Тоҷикистон дар ибтидои қарни XXI / сармуҳаррир [[Нурмуҳаммад Амиршоҳӣ|Н. Амиршоҳӣ]] ; 2018—2023, ҷ. 2). — ISBN 978-99985-0-014-3.&lt;/ref&gt;. 

Соли 2001 дар Душанбе бо номи ''The Official Beginners Guide to Tajiki'' ва соли 2004 дар Лондон ва Ню-Йорк бо номи ''A Beginners Guide to Tajiki'' китоби дарсии забони тоҷикӣ (дар ҳаммуаллифӣ бо Ҷон Ҳайвард) барои инглисизабонон бо сарсухани Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонро ба табъ расонид, ки аввалин китоби расмӣ дар ин ҷода буда, ҳоло бо истифода аз он дар чанде аз донишгоҳҳои ИМА, Конодо ва кишварҳои Аврупо гурӯҳҳои омӯзиши забони тоҷикӣ фаъолият мекунанд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Бори аввал масъалаҳои назарӣ ва амалии таҳ­си­лоти фарогирро дар партави таҷрибаи пешқадам ва имконоти ҳақиқии татбиқи он дар шароити То­ҷи­кистон таҳлил намуда, доир ба он ду монография – яке ба забони русӣ (2016) ва дигаре ба забони тоҷикӣ (2017) ба табъ расонидааст

Муаллифи 4 монография, 8 асари илмӣ-таҳлилӣ (дар ҳаммуаллифӣ), 10 китоби дарсӣ (аз ҷумла, ду китоби дарсӣ барои хориҷиён), 12 дастури таълимӣ-методӣ, 8 осори бадеӣ, бештар аз 180 мақолаи илмӣ ва илмӣ-оммавӣ, ки ба забонҳои тоҷикӣ, русӣ, инглисӣ ва форсӣ дар нашрияҳои Тоҷикистон, Русия, ИМА, Бритониёи Кабир, Эрон, Покистон, Афғонистон ва Қирғизистон ба табъ расидаанд. 

== Ҷоизаҳо ==
Бо нишони Ситораи Сурх, Ифтихорномаи Президиуми Шурои Олии ИҶШС, Ифтихорномаи фахрии КМ ВЛКСМ, медали «Хидмати шоиста», ҷоизаи ба номи Аббос Алиев (дар соҳаи маориф) ва медалҳои ҷангию ҷашнӣ, қадр шудааст.

== Даргузашт ==
Азим Байзоев 28 феврали 2025 дар шаҳри Душанбе даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/02/28/azim-bajzoev-yake-az-muballi%d2%93oni-om%d3%afzishi-zaboni-to%d2%b7ik%d3%a3-darguzasht/|title=Азим Байзоев, яке аз мубаллиғони омӯзиши забони тоҷикӣ, даргузашт|website=asiaplus.news|date=2025-02-28|publisher=ASIA-Plus|lang=tg|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Осор ==

* Ҷавонии кишвари куҳан. Исломобод, 1997.
* Меҳри инсон дарди инсонро давост (маҷмӯаи назму наср). Д., 2004.
* Persian &amp; Tajiki Comparative Grammar (for Persian Speaker Students). Dushanbe, 2007. 109 с.
* Non-Formal Education in the Republic of Tajikistan (Analytical Document, with others). Dushanbe, 2008. 
* Arabic Words in Persian (Manual). Washington, 2008. 136 с.
* Persian Verbs (Manual). Washington, 2008. 133 с.
* Масоили гендерӣ дар забон ва адабиёт. Д., 2008. 126 с.
* Monitoring: еducation needs of children with visual impairments in the Republic of Tajikistan (with others). Dushanbe, 2009.
* Забони форсӣ (барои донишҷӯёни соли аввал). Д., 2009. 170 с.
* Чашми дил (маҷмӯаи назму наср). Д., 2009. 104 с.
* Мониторинг подушевого финансирования в контекс­те инклюзивного образования. Д., 2013 (ҳам­муал­лиф).
* Индекси фарогирӣ (инклюзия): рушди таҳсил ва иштирок дар мактаб. (Тони Бут ва Мел Айнскоу, тар­ҷу­ма аз англисӣ, таҳрир ва такмил). Д., 2015. 198 с. 
* Истилоҳот ва калимасозӣ дар «Донишнома»-и Абуалӣ ибни Сино. Д., 2016. 196 с.
* Инклюзивное образование: передовой опыт и проблемы его внедрения в условиях Таджикистана. Д., 2016. 112 с. 
* Забони давлатӣ (тоҷикӣ) барои синфи нуҳуми мак­табҳои таълимашон ба забони русӣ. Д., 2016. 188 с.
* Забони давлатӣ (тоҷикӣ) барои синфи нуҳуми мак­табҳои таълимашон ба забони ӯзбекӣ. Д., 2016. 188 с.
* Забони давлатӣ (тоҷикӣ) барои синфи нуҳуми мактабҳои таълимашон ба забони қирғизӣ. Д., 2016. 188 с.
* Забони давлатӣ (тоҷикӣ) барои синфи нуҳуми мактабҳои таълимашон ба забони туркманӣ. Д., 2016. 188 с.
* Забони форсӣ. Китоби дарсӣ барои донишҷӯёни соли аввал. Нашри дуюм бо тағйироту иловаҳо. Д., 2016. 186 с.
* Роҳнамои омӯзгор барои китоби дарсии «Забони модарӣ» (синфи 1). Д., 2016. 110 с.
* Таҳсилоти фарогир: раҳёфти маҷмӯӣ ба ҳалли мушкилот дар заминаи таҷрибаи пешқадам. Д., 2017. 150 с.

* Аҷоиботи Баткам (асари бадеӣ). Д., 2018.
* Этот удивительный мир – Алокш. Д., 2018.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Номзадҳои улуми филология]]</text>
      <sha1>29d5qpssx47jol5tcsn4eabegjs1u47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Садриддин Шамсиддинзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323185</id>
    <revision>
      <id>1487898</id>
      <parentid>1436283</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6890" sha1="9wms64qbh34bluai2n7hcm7fgg5cdy6" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Садриддин Шамсиддинзода''' (''Шамсиддинов Садриддин Зайниддинович''; зод. [[28 феврал]]и [[1967]], [[ноҳияи Восеъ]]) — {{рӯзноманигор}}&lt;nowiki/&gt;и тоҷик, узви [[Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]. [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/|title=Аз Абдуғаффору Моҳрухсор то Моҳпайкару Нигина. Киҳо унвони “халқӣ” ва “шоиста” гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2023-08-31|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Садриддин Шамсиддинзода 28 феврали соли 1967 дар ноҳияи Восеъи вилояти Кӯлоб дар хонадони тоҷик ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2008/02/07/novyj-glava-hovara-nameren-podnyat-imidzh-tadzhikistana-i-smi/|title=Новый глава «Ховара» намерен поднять имидж Таджикистана и СМИ|website=asiaplus.news|date=2008-02-07|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. Ӯ соли 1974 ба таҳсил дар мактаби миёнаи № 3-и ноҳияи Восеъ оғоз намуда, онро соли 1984 хатм кардааст. Дар солҳои 1984—1985 дар омӯзишгоҳи № 67 шаҳри Душанбе таҳсил намуда, ихтисоси «кафшергари барқӣ» -ро бо дипломи аъло гирифтааст.

Баъди хатми омӯзишгоҳ, аз августи 1985 то сентябри 1986 дар трести «Душанбемонолитстрой» фаъолият намуда, дар сохтмони биноҳои 12-ошёна дар пойтахти Тоҷикистон иштирок кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1202375892|title=Шамсуддинов Садриддин|website=centrasia.org|publisher=ЦентрАзия|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

=== Таҳсил ва хидмат дар артиш ===
Соли 1986 ба факултети филологияи тоҷикии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон, кафедраи журналистика ва тарҷума, дохил шуд. Дар солҳои 1987—1989 дар Қувваҳои ҳарбии ҳавоии Иттиҳоди Шӯравӣ дар қаламрави Беларусия хизмати ҳарбиро адо карда, баъдан таҳсилро идома дода, соли 1993 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм намудааст.

== Корнома ==
Аз соли 1993 то октябри 1996 дар идораи барномаҳои иттилоотии Радиои Тоҷикистон кор кардааст. Дар солҳои 1996—2003 дар редаксияҳои барномаҳои «Ахбор» ва «Субҳ», инчунин дар бахшҳои сиёсӣ ва иқтисодии Телевизиони Тоҷикистон фаъолият дошт. Дар ин давра, ӯ вазифаҳои роҳбари шуъбаи хабарнигорони минтақавӣ, муовини аввали сармуҳаррир ва сармуҳаррирро бар уҳда дошт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.rtsu.tj/ru/scientific-work/dissertatsionnye-sovety/%D0%91%20%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%20%D0%94%D0%98%D0%A1%D0%A1%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF_1.pdf|title=Информационные агенства в системе средств массовой информации Республики Таджикистан|author=Мансурова Бибимарьям Сайдуллоевна|website=old.rtsu.tj|date=2018|publisher=Российско-Таджикский (Славянский) университет|accessdate=2025-02-28}}{{Пайванди мурда|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Аз моҳи декабри 2003 то апрели 2005 ҳамчун мушовири калони хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият кардааст. Соли 2005 ба вазифаи директори «[[Телевизиони Тоҷикистон|Шабакаи аввал]]»-и Телевизиони Тоҷикистон таъйин гардида, то 6 феврали соли 2008 дар ин мансаб кор кард.

Аз соли 2008 то 2015 директори Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар», муовини раиси Кумитаи телевизион ва радиои нахди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикстон ва дар солҳои 2017&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/tainoti-kadr-dar-televizion/|title=Таъиноти кадрӣ дар телевизион|website=Pressa.tj|lang=|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;—2025 Директори '''Муассисаи давлатии «Ҷаҳоннамо'''» буд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/01/21/nuriddin-said-az-vazifa-barkanor-va-nosir-said-raisi-navi-kumitai-televizion-va-radio-shud/|title=Нуриддин Саид аз вазифа барканор ва Носир Саид раиси нави Кумитаи телевизион ва радио шуд|website=asiaplus.news|date=2025-01-21|publisher=ASIA-Plus|lang=tg|accessdate=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

Садриддин Шамсиддинзода 21 январи соли 2025 директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» таъйин шудааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://prezident.tj/event/news/49601 |title=Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Садриддин Шамсиддинзода директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» таъин гардид |website=president.tj |date=2025-01-21 |access-date=2025-06-09 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

== Унвону ҷоизаҳо ==
* Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон;
* Аълочии матбуоти Тоҷикистон;
* Ҷоизаи журналистии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ;

* Медали «Хидмати шоиста»;
* [[Корманди шоистаи Тоҷикистон]] (2023)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>9wms64qbh34bluai2n7hcm7fgg5cdy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наврӯз Усмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323461</id>
    <revision>
      <id>1487979</id>
      <parentid>1426614</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5104" sha1="6ktkqzpiscj6kqugzmabyu2di6kyncy" xml:space="preserve">{{Шахс}}
'''Навруз Усмонов''' (''Усмонов Навруз Турсунзода'',&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rosorgkomitet.ru/content/nominees/222|title=Усмонов Навруз Турсунзода – «Международный оргкомитет по общественным наградам и званиям»|website=rosorgkomitet.ru|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt; {{lang-ru|Навруз Усманов}}&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;; зод. [[31 март]]и [[1977]], [[Душанбе]]) — [[Корофарин|соҳибкори]] тоҷик, муассиси бренди Noorooz, Keklik, Jaboo, Pride, молики гурӯҳи ширкатҳои «Шоҳона»&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/01/09/navruz-usmanov-predstavlyaet-novyj-parfyumernyj-brend-four-garden/|title=Навруз Усманов представляет новый парфюмерный бренд «Four Garden»|website=asiaplus.news|date=2025-01-09|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/12/18/rasskazyvaem-kto-on-generalnyj-sponsor-taronamusicaward2023/|title=Рассказываем, кто он – генеральный спонсор TaronaMusicAward2023|website=asiaplus.news|date=2023-12-18|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt; ва муаллифи китоби «Миллионер аз Осиё».&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/04/18/millioner-iz-azii-tadzhikskij-predprinimatel-navruz-usmanov-napisal-biznes-roman/|title=«Миллионер из Азии»: таджикский предприниматель Навруз Усманов написал бизнес-роман|website=asiaplus.news|date=2023-04-18|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Навруз Усмонов 31 марти соли 1977 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Солҳои 1984—1992 дар мактабҳои миёнаи № 54 ва № 2-и шаҳри Душанбе, солҳои 1992 дар Техникуми савдою молияи Душанбе, солҳои 1998—2004 дар [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]] бо ихтисоси ҳуқуқшинос ва солҳои 2016—2018 дар Донишкадаи тиҷорат ва идоракунии тиҷоратии Академияи хоҷагии халқ ва хизмати давлатии Русия бо ихтисоси магистри идоракунии тиҷорат таҳсил кардааст.

== Корнома ==
* Аз соли 2003 — муассис ва раиси Клуби варзишии «Шоҳона» (бахшҳои бокс ва куштии озод);
* 2005—2010 — вакили ҳукумати шаҳри Чкаловски вилояти Суғд;
* 2010—2015 — ноиби президенти Федератсияи бокси Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* 2000—2009 — директори генералии ҶДММ «Заводи ликёру арақии Шоҳона»;
* 2009—2014 — муассис-шарики ҶДММ «Заводи ликёру арақии Шоҳона»;
* Аз соли 2014 — муассиси ҶДММ «Заводи ликёру арақии Шоҳона»;
* Аз соли 2019 — муассиси ҶДММ «Crown City» барои фурӯши мебел ва лавозимоти хонагӣ (Итолиё);
* Аз соли 2020 — муассиси хати атрии «Jaboo» (Итолиё) ва брендҳои нӯшокиҳои спиртии «Шоҳона», «Кеклик» ва «Pride»;
* Аз соли 2024 — муассиси хати атрии фаронсавии «Four Garden».

== Ҷоизаву ифтихорот ==
* 2016 — ордени «Шаҳрванди фахрии Иттиҳоди Авруосиё»;
* 2019 — Ҷоизаи ҷамъиятии «Бузургии Миллӣ» аз рӯи номинатсияи «Репутатсияи бенуқсон»;
* 2022 — Ҷоизаи «Бузургии Миллӣ» аз рӯи номинатсияи «Шарики боэътимод» барои фаъолияти чандинсолаи пурсамар ва обрӯи бенуқсон.

== Осор ==
* Усманов, Навруз. Миллионер из Азии. — Москва : Литературное агентство «Writer’s Way», 2023. — 301, [1] с. : ил. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-907485-40-2&lt;/nowiki&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cat.gpntb.ru/?id=Expositions/S&amp;sid=404b830ed04f58559c428dfefacebe18|title=ГПНТБ России|author=|website=cat.gpntb.ru|lang=ru|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.litres.ru/book/navruz-usmanov/millioner-iz-azii-68968911/|title=Миллионер из Азии — Навруз Усманов|website=Литрес|date=2023-05-01|lang=ru|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Соҳибкорон аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>6ktkqzpiscj6kqugzmabyu2di6kyncy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даниил Гендлин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323470</id>
    <revision>
      <id>1487961</id>
      <parentid>1426134</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="ddqz9d8m0iwzdhd3bk0vs5t9orpcsyp" xml:space="preserve">{{Меъмор}}
'''Даниил Давидович Гендлин''' (1923—1976) — муҳандис, [[меъмор]]. Узви Иттифоқи меъморони ИҶШС. 

== Зиндагинома ==
Хатмкардаи Институти бинокории Осиёи Миёна дар шаҳри Тошканд аст. Ӯ дар миёнаҳои солҳои 50-уми асри гузашта ба Душанбе омада&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2013/10/28/dushanbe-istoriya-v-fotografiyah-volshebnik-gendlin/|title=Душанбе: история в фотографиях - Волшебник Гендлин|author=Гафур Шерматов|website=asiaplus.news|date=2013-10-28|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;, ба ҳайси сармеъмори бисёр лоиҳаҳо кор кардаву то поёни умр дар Тоҷикистон зиндагӣ кардааст.

Дар Душанбе ва дигар гӯшаҳои ҷумҳурӣ аз рӯи лоиҳаҳояш бисёр иншоот, аз ҷумла бинои [[Чойхонаи Роҳат|чойхонаи «Роҳат»]], бинои Техникуми варзиши ҷумҳурӣ, гулгашти назди Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ, бинои Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, маҷмааи мақбараи Рӯдакӣ дар Панҷрӯд, бинои Вазорати адлияи ҷумҳурӣ ва ғайра сохта шудаанд.

== Осор ==

* Архитектура Советского Таджикистана&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Архитектура Советского Таджикистана - Веселовский В.Г., Гендлин Д.Д.|url=https://rusneb.ru/catalog/010003_000061_37afdce7c5beb173a29ea33ddf9dfcd5/|date=1972|language=ru}}&lt;/ref&gt;, Д., 1972 (соавтор).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Гендлин Даниил Давидович // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 234. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7.
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Меъморони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ddqz9d8m0iwzdhd3bk0vs5t9orpcsyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файзалӣ Идизода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323657</id>
    <revision>
      <id>1488149</id>
      <parentid>1431967</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8335" sha1="7axmqpdca0lliwb9gm6blind42pw3kr" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
|ном                  =  
|номи аслӣ            = Идизода Файзалӣ Фузайлшо
|тартиб               = 4
|тасвир              = 
|бар                  = 
|вазифа               = Раиси [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
|парчам               = Flag of Tajikistan.svg
|аввалдавр            = 
|охирдавр             = 
|пешгузашта           = [[Маҳмадтоир Зокирзода]] 
|ҷонишин              =   
|маълумот             = 
|касб                 = 
|ҳизб                 = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]]  
|таърихи таваллуд     = 03.01.1977
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Рашт}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]]
|ҳамсар               = 
|фарзандон            = 
|миллат               = [[тоҷик]]
|эътиқод              = [[ислом]]
|падар                = 
|модар                = 
|ҷоизаҳо              =  
|викианбор            = 
}}

'''Файзалӣ Идизода''' (зод. [[3 январ|3 январи]] 1977, [[ноҳияи Ғарм]]) — [[давлатмард]] ва [[Ҳуқуқшиносӣ|ҳуқуқшиноси]] тоҷик, номзади илмҳои ҳуқуқ ([[2011]]), майори адлия. Раиси [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII.

== Зиндагинома ==
Файзалӣ Идизода 3 январи соли 1977 дар ноҳияи Ғарм дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи № 3-и ноҳияи Ғарм ба шуъбаи рӯзонаи факултаи ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 1998 бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм намудааст.

Моҳи сентябри соли 2008 ба шуъбаи рӯзонаи аспирантураи Бахши ҳуқуқи байналмилалии Институти давлат ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Русия дохил шуда, то моҳи июли соли 2011 дар ин муассиса таҳсили илм намудааст.

16 июни соли 2011 рисолаи номзадиашро дар мавзӯи «Асосҳои байналхалқӣ-ҳуқуқии иштироки созмонҳои байналмилалӣ дар ҳалли низои мусаллаҳонаи Тоҷикистон» ҳимоя намудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.parlament.tj/chairman|title=Раис|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-04-09|archivedate=2023-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601183122/https://www.parlament.tj/chairman}}&lt;/ref&gt;.

=== Хонавода ===
Оиладор, соҳиби чор фарзанд.

== Корнома ==
Фаъолияти кориро дар шуъбаи полиси андози гурӯҳи ноҳияҳои Рашт ба ҳайси таҳқиқотчӣ оғоз кардааст. Соли 2001 ба тариқи гузариш ба мақомоти прокуратура гузашта, то соли 2008 дар вазифаи муфаттиши прокуратураи ҳарбии минтақаи Қаротегин, воқеъ дар шаҳраки Ғарми ноҳияи Рашт, кор кардааст.

Соли 2011 пас аз хатми аспирантура дар кафедраи ҳуқуқи байналхалқии факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба ҳайси ассистент ва муаллими калон ба донишҷӯён аз фанҳои ҳуқуқи байналмилалӣ ва ҳуқуқи Аврупо дарс додааст.

Аз 6 марти соли 2012 ба вазифаи муовини декани факултети ҳуқуқшиносӣ оид ба илм таъйин гардидааст. Аз 9 апрели соли 2013 ба вазифаи муовини декани факултети мазкур оид ба корҳои таълим интиқол шудааст.

Бо фармоиши вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 11 июли соли 2013 ба вазифаи муовини ректори Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт оид ба таълим таъин гардидааст.

Аз 1 сентябри соли 2014 то 30 сентябри соли 2015 дар вазифаи муовини декани факултети ҳуқуқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон оид ба корҳои тарбия ва аз 24 октябри соли 2015 то инҷониб дар вазифаи дотсенти кафедраи ҳуқуқи байналхалқии факултети мазкур кор карда истодааст.

19 январи соли 2018 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вазифаи директори Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардида, то 30 июли ҳамон сол дар ин вазифа кор кардааст.

Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 июли соли 2018 ба вазифаи ректори Муассисаи давлатии таълимии «Донишкадаи омӯзгории Тоҷикистон дар ноҳияи Рашт» таъин гардида, то 21 январи соли 2020 дар ин вазифа кор кардааст.

Бо амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6 марти соли 2020 ба вазифаи Сардори раёсати маориф, фарҳанг ва иттилооти Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардида, то 4 майи соли 2021 дар ин вазифа кор кардааст.

Аз 6 майи соли 2021 ҳамчун вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI ва аз 14 майи соли 2021 ба ҳайси раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллии Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон кор мекард.

Аз 3 марти соли 2025 вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.

19 марти соли 2025, дар нахустин иҷлосияи парлумони навинтихоб Файзалӣ Идизода раиси Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон интихоб гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/20/fajzal%d3%a3-idizoda-kist-va-charo-ma%d2%b3z-%d3%af-raisi-parlumon-shud/|title=Файзалӣ Идизода кист ва чаро маҳз ӯ раиси парлумон шуд?|author=|website=www.asiaplustj.|date=2025-03-20|lang=tg|accessdate=2025-03-20}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.parlament.tj/chairman|title=Раис|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-04-09}}{{Пайванди мурда|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Номзадҳои улуми ҳуқуқшиносӣ]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]]</text>
      <sha1>7axmqpdca0lliwb9gm6blind42pw3kr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ғуломризо Баҳор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324312</id>
    <revision>
      <id>1488021</id>
      <parentid>1438479</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3692" sha1="2or55i9bdrrcz0bly68e4vgx0fu3kr8" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Ғуломризо Баҳор Асадуллоҳзода''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[навозанда]], [[оҳангсоз]], хонанда, ҳунарпеша ва коргардони филм. Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон (1936)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Д. , 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Ғуломризо Баҳор 13 апрели 1903 дар Машҳади Эрон ба дунё омада, аввали солҳои бистуми қарни гузашта аз Эрон ба ИҶШС ва соли 1926 ба Тоҷикистон омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/04/13/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-13-apreli-soli-2025/|title=Субҳ ба хайр, Тоҷикистон! Як рӯз дар таърих, зодрӯзи шахсиятҳо, вазъи ҳаво барои 13 апрели соли 2025|website=asiaplus.news|date=2025-04-13|publisher=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-07-10}}&lt;/ref&gt;. Ӯ соли 1933 Институти давлатии кинематографияи шаҳри Маскавро хатм кардааст

== Филмҳо ==
Дар банаворгирии аввалин филми бадеии беовози тоҷик — «Муҳоҷир» (1934, коргардон К. Ёрматов) ба сифати ҳунарпеша ва ёвари коргардон иштирок дошта, минбаъд асосан ба таҳияи филмҳои ҳуҷҷатӣ шуғл меварзад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Фаъолияти Ғуломризо Баҳор дар синамо бо он хотирмон аст, ки дар филмҳои ҳуҷҷатии ӯ «Душанбе — Сталинобод» (1936), «Як рӯз дар колхоз» (1937), «Инженерони рӯҳи одамизод» (1937) бори аввал каломи тоҷикӣ ва оҳанги миллӣ садо доданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dushanbe.tj/kino|title=Кино / Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе|website=dushanbe.tj|accessdate=2025-04-07}}&lt;/ref&gt;.

Бори аввал устодон Садриддин Айнӣ ва А.булқосим Лоҳутиро дар синамо ба навор бардоштааст.

== Театр ==
Хид­маташ дар таъсису ташаккули театри касбии тоҷик калон мебошад, мусаннифи мусиқии аввалин спектаклҳои Театри давлатии академӣ-драмавии ба номи Лоҳутӣ буд, дар Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Хуҷанд дарс дода, чун кор­гардони Театри ҳаваскорони «Тиранҷ» дар пойтахт кор кардааст.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Сурудаҳо ==
Ғуломризо Баҳор ҳамчун навозанда ва овозхон низ шуҳрат дошт, бештар аз ашъори Абулқосим Лоҳутӣ сурудҳо замзама кардааст. Сурудҳои машҳури «Гар намедонӣ бидон», «Ранҷида ёрам», «Ёри масчоҳӣ» маҳсули эҷоди ӯ мебошанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>2or55i9bdrrcz0bly68e4vgx0fu3kr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаҳбози Аброр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324409</id>
    <revision>
      <id>1487904</id>
      <parentid>1446136</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6296" sha1="swlyu4b6jwhf96gz90ga4rwewwcmdiz" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор
 |ном                  = Шаҳбози Аброр
 |номи аслӣ            = Аброр Ҳабибулоҳ
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи мустаъор        = 
 |таърихи таваллуд     = 13.06.1990      
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Леваканд |шаҳри Леваканд }}, [[ҶШС Тоҷикистон]] 
 |таърихи даргузашт    =  
 |маҳалли даргузашт    =  
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}}  
 |таҳсилот             = [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] 
 |дараҷаи илмӣ         =  
 |унвонҳои илмӣ        =  
 |миллат               = тоҷик
 |эътиқод              = 
 |ҳизб                 =  [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]]
 |ғояҳои асосӣ         = 
 |навъи фаъолият       = вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |фарзандон            = 
 |ҷоизаҳо            =  
 |соядаст              = 
 |бари соядаст         = 
 |вебгоҳ               = 
 |викианбор            = 
}}{{Викисозӣ}}

'''Шаҳбози Аброр''' (тав. 13 июни соли 1990, шаҳри [[Левакант]] (собиқ Сарбанд), [[вилояти Хатлон]] – [[сиёсатмадор]], [[рӯзноманигор]],  вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.parlament.tj/deputats/77|title=Шаҳбози Аброр|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-04-12}}{{Пайванди мурда|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/03/nom-ba-nom-k%d3%a3-va-az-kadom-%d2%b3izbu-%d2%b3avza-vakili-parlumon-intihob-shud/|title=НОМ БА НОМ. Кӣ ва аз кадом ҳизбу ҳавза вакили парлумон интихоб шуд?|author=|website=asiaplus.news|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-05-14}}&lt;/ref&gt;.


== Зиндагинома ==
Шаҳбози Аброр соли 2019 [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] ба номи М. Турсунзода, факултаи журналистикаро хатм намудааст. Ихтисос:рӯзноманигори ТВ ва радио;
* Аз 2.07.2007 то 3.12.2012 — муҳаррири Китобхонаи марказонидашудаи шаҳрӣ ба номи А. Лоҳутӣ; 
* Аз 1.09.2009 то 14.02.2012 — сармуҳаррири Идораи маҷаллаи «Меҳвар» ва рӯзномаи «Истиқлол»;
* Аз 14.02.2012 то 14.05.2012 — муовини сармуҳарири рӯзномаи «Муҳоҷир» - и Хадамоти муҳоҷирати назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Аз 14.05.2012 то 14.08.2012 — сармуҳарири рӯзномаи «Муҳоҷир» - и Хадамоти муҳоҷирати назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;
* Аз 4.12.2012 то 15.11.2016 — сармуҳаррири Идораи маҷаллаи «Меҳвар» ва рӯзномаи «Истиқлол»;
* Аз 15.11.2016 то 15.03.2018 — мутахассиси шуъбаи иқтисоди Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон - рӯзномаи [[Ҷумҳурият (рӯзнома)|«Ҷумҳурият»]];
* Аз 15.03.2018 то 15.02.2021 — мутахассиси пешбари шуъбаи иқтисоди Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон  -  рӯзномаи [[Ҷумҳурият (рӯзнома)|«Ҷумҳурият»]];
* Аз 15.02.2021 то 18.10.2021 — сармутахассиси шуъбаи ҳуқуқи Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон  -  рӯзномаи [[Ҷумҳурият (рӯзнома)|«Ҷумҳурият»]];
* Аз 18.10.2021 — донишҷӯи [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]], факултаи идоракунии давлатӣ, шуъбаи идоракунии давлатӣ, маълумоти дуюм;
* Аз октябри соли 2021 то 15 апрели соли 2024 — сардори шуъбаи филмҳои ҳунарӣ ва ҳуҷҷатӣ ва ҳамзамон, котиби матбуотии МД «Тоҷикфилм»;
* Аз 15 апрели соли 2024 то марти соли 2025 — директори Корхонаи воҳиди давлатии “Маркази дӯстӣ-Интернет кафе”-и Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе;Аз 11 майи соли 2024 то ҳол — раиси [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]];
* Аз 2 марти соли 2025 то ҳол — вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.parlament.tj/deputats/77|title=Шаҳбози Аброр|author=|website=www.parlament.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-04-12}}{{Пайванди мурда|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]] 
[[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] 
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Намояндагони Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]]</text>
      <sha1>swlyu4b6jwhf96gz90ga4rwewwcmdiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Равшани Ҳамроҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325005</id>
    <revision>
      <id>1487909</id>
      <parentid>1470029</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6975" sha1="lu97m4pauq0ang9az2dlsc724k55m97" xml:space="preserve">{{Адиб|забони осор=тоҷикӣ|ҷоизаҳои адабӣ=Барандаи Ҷоизаи ба номи Қутбӣ Киром (2010).
Аълочии маорифи Тоҷикистон 1989.
Ҷоизаи адабии МИрзо Турсунзода (2025)|викианбор=Равшани ҳамроҳ}}

'''Равшани Ҳамроҳ''' (''Ҳамроев Равшанқул Замонович''; зод. [[18 сентябр|18 сентябри]] [[1960]], [[Вашан|деҳаи Вашан]], [[ноҳияи Айнӣ]]) — {{шоир}}, {{нависанда}} ва [[омӯзгор]], номзади илмҳои филология (2021)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vak.tj/old/images/pdf_files/Farmoish_27_2021.pdf|title=Фармоиши раиси Комиссияи олии аттестатсионии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=vak.tj|accessdate=2025-05-16}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (2001)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Зиндагинома ==
Равшани Ҳамроҳ соли 1960 дар деҳаи [[Вашан]]и ноҳияи [[Айнӣ (шаҳрак)|Айнӣ]] ба дунё омадааст. Соли 1976 мактаби 8-солаи деҳаро хатм намуда, ба Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент дохил шуд. Соли 1980, пас аз хатми омӯзишгоҳ, донишҷӯи факултаи филологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Хуҷанд шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%D2%B3%D0%B0%D0%BC%D1%80%D0%BE%D2%B3-%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%88%D0%B0%D0%BD/|title=Ҳамроҳ Равшан|author=Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|website=navisandagan.tj|date=2020|publisher=navisandagan.tj}}&lt;/ref&gt; .

== Корнома ==
Солҳои 1984-1989 дар мактаби миёнаи №35 ноҳияи Ёвон омӯзгорӣ, солҳои 1989-1992 дар шуъбаи маорифи ноҳия мушовирӣ кардааст. Аз соли 1992 дар мактаби миёнаи зодгоҳаш муаллим буда, аз соли 1994 дар Коллеҷи омӯзгории Панҷакент дарс мегӯяд.

== Таълифот ==
Шеърҳояш дар рӯзномаву маҷаллаҳои ҷумҳуриявӣ ва вилоятию ноҳиявӣ, маҷмӯаҳои дастҷамъӣ ба табъ расидаанд. Муаллифи маҷмӯаҳои «Гарди ситора» (1990), «Гули абр» (1997), «Андешаҳо аз решаҳо» (1999), «Таронаҳо ва хонаҳо» (2001), «Забони чашм» (2003), «Тафсири фиғони мурғ» (2004), «Оҳанги бедорӣ» (2006), «Ташнаи дидор» (2007), «Саду як ғазал» (2009), «Солнома» (2011), «Дарахти оҳ» (2013), «Аз чароғи хона то шамъи мазор» (2016), «Ниҳоли сабзи борон»(2020) ва Шасти Равшан»(2023) мебошад.

Як маҷмӯаи ашъори ҳаҷвӣ дорад, ки бо номи «Витамини ханда» (1999) чоп шудааст.

== Сабки шеър ва мавқеъ дар адабиёт ==
Мувофиқи баррасии муҳаққиқон, шеърҳои Равшани Ҳамроҳ бо эҳсоси амиқи ватандӯстӣ, самимият ва завқи зебоипарастӣ фарқ мекунанд. Сабки ӯ ғолибан лирикӣ буда, шеъру ғазалҳояш пур аз танзу зарофати нозуканд. Ӯ дар ғазал инчунин ибораҳои фарҳангитаборро бо диди тоза ва пухта истифода мекунад. Аз назари танқидӣ, баъзе шеъраш дорои калимаҳоест, ки шояд барои баъзе хонандагон бегона намоянд, вале шоир бо малакаи суханварӣ тавонистааст онҳоро шево ва муътадил истифода барад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.kmt.tj/chand-rashkhai-kalam-sarsuhani-yusufchon-akhmadzoda-ba-kitobi-ravshani-khamrok|title=Чанд раҳшаи қалам|author=Юсуфҷон Аҳмадзода|date=соли 2020|publisher=Сомонаи китобхонаи миллии Тоҷикистон}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти илмӣ ==
Равшани Ҳамроҳ дар мавзӯи «Поэтикаи ашъори Гулназар»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tgpu.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=2774:data&amp;lang=tj&amp;fbclid=IwY2xjawKXr0JleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFuT1JSZ0diem5OUUs0bnpVAR7qSNPj3utaE2OKjk21ZdBU3mQy3-q0AghmqWsirpefPHkcqMfNMKGSKBSozQ_aem_H3Eac9NBquEd74agKYwEfQ|title=ДАРЕҒО, ГУЛНАЗАР ҲАМ АЗ НАЗАР РАФТ!|website=tgpu.tj|accessdate=2025-05-19}}&lt;/ref&gt; соли 2019 рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст.

Муаллифи чанд рисолаи илмию методӣ, аз ҷумла, «Саргузашти Ҳазрати Муҳаммад» (2009), «Қиссаҳо аз рӯзгори Имоми Аъзам» (2010), «Таълимгоҳи бузургон» (2010), «Қонуни зар ва дарёи пургуҳар» (2010), «Фарзанди қарни ХХ» (2011) ва «Рӯзгори омӯзгор» (2013) буда, бештар аз 50 мақолааш дар матбуоти маҳалливу марказӣ ба табъ расидаанд.

Соли 2013 «Тазкирату-л-авлиё»-и Шайх Атторро бо хати кириллӣ ба чоп расондааст.

== Ҷоизаҳо ва узвиятҳо ==

* Барандаи Ҷоизаи ба номи Қутбӣ Киром (2010).
* Аълочии маорифи Тоҷикистон 1989. 
* Ҷоизаи адабии ба номи Мирзо Турсунзода 2025 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/06/12/da%d2%b3-adibi-to%d2%b7ik-sazovori-%d2%b7oiza%d2%b3oi-ajn%d3%a3-va-tursunzoda-shudand-on%d2%b3o-kistand/|title=Даҳ адиби тоҷик сазовори ҷоизаҳои Айнӣ ва Турсунзода шуданд. Онҳо кистанд? {{!}} Tajikistan News ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=en|accessdate=2025-11-29}}&lt;/ref&gt;.


Аз соли 2001 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Шоирони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Адибони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорон]]
[[Гурӯҳ:Узвони Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ]]</text>
      <sha1>lu97m4pauq0ang9az2dlsc724k55m97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шоҳрух Саидзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325187</id>
    <revision>
      <id>1488019</id>
      <parentid>1434752</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3238" sha1="sz2e2sadxitjpmi9h4crpzdb8cq54w6" xml:space="preserve">{{Низомӣ}}
'''Шоҳрух Саидзода''' (зод. [[30 август]]и [[1986]], [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]]) — генерал-майори милитсия.

== Зиндагинома ==
Шоҳрух Саидзода 30 августи соли 1986 дар хонадони [[Абдулфаттоҳи Ғоиб]] ба дунё омадааст. Соли 2019 факултети № 1-и Академияи Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳайати роҳбарикунандаро хатм намудааст.

== Корнома ==
Шоҳрух Саидзода аз соли 2012 дар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар вазифаҳои гуногун фаъолият намудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/06/07/sho%d2%b3ruh-saidzoda-sardori-rayosati-vkd-dar-sha%d2%b3ri-dushanbe-tain-shudaast/|title=Шоҳрух Саидзода сардори Раёсати ВКД дар шаҳри Душанбе таъин шудааст|website=asiaplus.news|date=2024-06-07|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=|accessdate=2025-05-27}}&lt;/ref&gt;. Аз он ҷумла, ба вазифаи муовини сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 19 апрели соли 2017 ба ҳайси иҷрокунандаи вазифаи сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз 12 декабри соли 2017 ба вазифаи сардори Раёсати кофтукови ҷиноятии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардида, фаъолият намудааст. 7 июни соли 2024 дар мувофиқа бо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Шоҳрух Саидзода ба вазифаи сардори Раёсати Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Душанбе таъйин гардидааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dushanbepolice.tj/%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B8-%D1%80%D0%B0%D1%91%D1%81%D0%B0%D1%82/|title=Сардори раёсат|website=dushanbepolice.tj|publisher=РАЁСАТИ ВКД дар шаҳри ДУШАНБЕ|lang=ru|accessdate=2025-05-27}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти варзишӣ ==
Шоҳрух Саидзода дар баробари фаъолияти хидматӣ дар мақомоти корҳои дохилӣ дар корҳои ҷамъиятии кишвар фаъолона иштирок намуда, дар рушду нумӯи соҳаи варзиш, аз он ҷумла футбол ва якҳарбаҳои шарқӣ саҳми назаррас мегузорад.

== Ҷоизаҳо ==
* медали «Хидмати шоиста»;
* нишони сарисинагии «Корманди беҳтарини оперативӣ».

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>sz2e2sadxitjpmi9h4crpzdb8cq54w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурхвалӣ Ғуломҳайдаров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325198</id>
    <revision>
      <id>1488086</id>
      <parentid>1439895</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4892" sha1="algqdfa0h2c6jnm33ou822jseekwc2w" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Бурхвалӣ Ғуломҳайдаров''' (зод. [[28 май]]и [[1954]], [[Ноҳияи Дарвоз|ноҳияи Қалъаи Хумб]]) — [[Ҳунарпеша|ҳунарпешаи]] театру синамои тоҷик. [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (2021).

== Зиндагинома ==
Бурхвалӣ Ғуломҳайдаров 28 майи соли 1954 дар деҳаи Пошхарви  ноҳияи Қалъаи Хумб ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ruzgor.tj/adabiyot-va-farhang/9937-burkhvali-gulomhaydarov-orzu-doshtam-ki-naqshi-chatskiyro-bozi-kunam.html|title=Бурхвалӣ Ғуломҳайдаров: &quot;Орзу доштам, ки нақши Чатскийро бозӣ кунам&quot;|website=ruzgor.tj|publisher=Рӯзгор|accessdate=2025-05-28}}&lt;/ref&gt;. Шашмоҳа буд, ки модараш Ширинмоҳ дар 29-солагӣ ва сесола буд, ки падараш Ғуломҳайдар - раиси ҷамоат, дар 45-солагӣ даргузашт&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/sahifai-asosy/farhang/parvarishjoftai-internati-sssr-darjoftai-shuhratu-baht/|title=Парваришёфтаи интернати СССР - дарёфтаи шуҳрату бахт|author=Умари Шерхон|website=Фараж|date=2024-06-01|lang=|accessdate=2025-05-28|archivedate=2025-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250528060250/https://farazh.tj/sahifai-asosy/farhang/parvarishjoftai-internati-sssr-darjoftai-shuhratu-baht/}}&lt;/ref&gt;. Ӯро падарбузургу модарбузургаш ба воя расонидаанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/06/06/parvozi-%d2%b3unar-ta%d2%b7lili-70-solagii-umr-va-50-soli-faoliyati-e%d2%b7odii-%d2%b3unarpesha-burhval%d3%a3-%d2%93ulom%d2%b3ajdar/|title=“Парвози ҳунар”. Таҷлили 70-солагии умр ва 50-соли фаъолияти эҷодии ҳунарпеша Бурхвалӣ Ғуломҳайдар|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2024-06-06|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-05-28}}&lt;/ref&gt;. 

'''Read more:''' 

Соли 1975 Институти давлатии педагогии Душанберо ба итмом расонда, фаъолияташро дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи шаҳри Хуҷанд ба сифати артисти кор ва минбаъд актёр оғоз бахшидааст. Аз соли 1978 инҷониб актёри Театри давлатии академии драмаи ба номи Лоҳутӣ мебошад. 

== Театр ==
Дар қаламрави саҳна ба қадри ҳол тардид афканд ва симоҳои ҷолибе дар спектаклҳои зиёд, амсоли «Ҳамлет», «Шоҳ Лир», «Роҳзанҳо», «Ромео ва Ҷулетта», «Сухан ва шамшер», «Садои Осиё», «Ибтидо», «Ҳақикати талх», «Ҷияни хира», «Садо аз тобут», «Синбоди дарёгард», «Буд, набуд», «Кӯзаи гӯё», «Интихоби домод», «Зардушти доно», «Куруш ва Томирис», «Дилҳои хаста», «Раъду барқ», «Афсонаҳои мӯйсафед», «Шов-шов», «Аёдат», «Чархи гардон», «Ориёӣ», «Шерафган», «Ҳамсафар» ба хидмат овард.

== Синамо ==
Дар филмҳои ҳунарии «Марди роҳ»-и Давлат Худоназаров, «Ҷосус»-и режиссёр Бақо Содиқ, «Ал-Бухорӣ», Бақо Содиқ, «Марги бегуноҳ»-и Юнус Юсуфов), «Оқибат»-и Худойдод Орифӣ ва ғайра нақшҳои ҷолибу диданӣ офаридааст. Дар намоишҳои телевизионии «Буд-набуд», «Алифбоҷон», «Беғараз панд» нақшҳо бозидааст.

Саҳмаш дар дубляжи филмҳо ба забони тоҷикӣ калон мебошад.

== Унвону ҷоизаҳо ==
Бурхвалӣ Ғуломҳайдаров бо унвони Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (2021), медали Хидмати шоиста (2013), нишони Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2000) қадр шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>algqdfa0h2c6jnm33ou822jseekwc2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кӯчаи Гулдаст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325247</id>
    <revision>
      <id>1488125</id>
      <parentid>1435130</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2179" sha1="3919hbstyvftlnqc5z8nl3h4gxc6qkz" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
[[Акс:Guldast Street Google Earth.jpg|мини|Кӯчаи Гулдаст аз намои моҳпоравӣ]]

'''Кӯчаи Гулдаст''' — [[кӯча]] дар [[ноҳияи Исмоили Сомонӣ]], шаҳри [[Душанбе]]. 

Кӯча дар маҳаллаи Шафтолузор (пешина ''Посёлкаи Школьный'') ҷойгир аст.

== Таърих ==
Дар оғози [[соли 2020]] тамоми хонаҳои наздиҳавлигии истоқоматӣ барҳам ёфта дар ҷои онҳо шаҳраки нав бунёд гашт.

Номи пешина — ''кӯчаи Павлов'' (то соли 2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2016/11/29/v-stolicze-tadzhikistana-pereimenovany-16-ulicz-s-sovetskim-nazvaniem/|title=Табдили номи шӯравии 16 кӯчаи шаҳри Душанбе {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-05-29}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷуғрофия ==
Дарозӣ — 300 метр.

Кӯча аз буриши кӯчаи Лев Толстой (даромадгоҳи бинои Донишкадаи идоракунии давлатӣ) оғоз ёфта аз самти шарқ ба ғарб меравад ва дар назди Гимназияи Қалам (ки он ҳам солҳои охир сохта шуда буд) анҷом меёбад.

Пайваст мешавад бо – кӯчаҳои Лев Толстой, Боқӣ Раҳимзода ва Ҳамза Ҳакимзода. 

Рақамҳои биноҳо — Гулдаст, 30; Гулдаст, 32; Гулдаст, 25; Гулдаст, 4 ва ғ .

Дар шафати кӯча биноҳои бисёрқабатаи истиқоматӣ (асосан 8-9 ошёнагӣ; сохташон солҳои 2020-ум) мавҷуданд.

== Иншоот ==

* Бинои 32 — Гимназияи хусусии Қалам.

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Феҳристи кӯчаҳои Душанбе]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Кӯчаҳои Душанбе|Гулдаст]]</text>
      <sha1>3919hbstyvftlnqc5z8nl3h4gxc6qkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роҳи автомобилгарди Шкев -Зиғар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325266</id>
    <revision>
      <id>1488184</id>
      <parentid>1482885</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4597" sha1="a0ztnvyatvoyztl8etrfb9xrl0246un" xml:space="preserve">'''Роҳи автомобилгарди Шкев - Зиғар''' —  дарозии роҳ 37,83 км ки дар ВМКБ ҷойгир аст. Роҳ барои алоқаи доимии автомобилӣ дар ноҳияҳои ВМКБ бо ноҳияҳои марказии Тоҷикистон пешбинӣ шудааст. 
== Зарурият ==
Роҳи автомобилгарди Душанбе – Хоруғ – Қулма яке аз сохтмони қитъаи роҳи мошингарде, ки Душанберо бо [[ВМКБ]] тариқи [[вилояти Хатлон]] пайваст мекунад, низ муҳим шуморида мешавад. Дар Ҳуҷҷати стратегии коҳиши сатҳи камбизоатӣ (PRSP) [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]  ''Роҳи автомобилгарди Шкев -Зиғар'' ҳамчун яке аз лоиҳаҳои давлатии солҳои 2002–2005 оварда шудааст ва дар он «Completing construction of road Zigar–Shkev».&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://planipolis.iiep.unesco.org/sites/default/files/ressources/tajikistan_prsp_2002.pdf
|title=Poverty Reduction Strategy Paper of the Republic of Tajikistan
|website=UNESCO Planipolis
|publisher=Government of the Republic of Tajikistan
|date=2002
|language=en
|access-date=2026-08-05
}}&lt;/ref&gt;

Гап сари он аст, ки замони [[Иттиҳоди Шӯравӣ]]  равуои автомобилҳо байни пойтахти Тоҷикистон ш. [[Душанбе]] бо [[ВМКБ]] танҳо ба воситаи ноҳияҳои шарқии [[Ноҳияҳои тобеи марказ]] ва дар идома ағбаи Хобуробод (баландиаш 3252 метр аз [[сатҳи баҳр]]) сурат мегирифт, ки бар асари боришоти зиёд дар фасли [[зимистон]] баста мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;

== Сармоягузорӣ ==

Тибқи лоиҳа хароҷоти умумӣ 27 276 844,56 доллари ИМА ташкил дод.  Аммо дар амал 31 750 000 доллари ИМА  сарф карда шуд.  
Дар дар ташаккули ин маблағ иштирок карданд: 
* Сандуқи Кувайтии рушди иқтисодии Араб - 16,25 млн.долл.; 
* Сандуқи [[ОПЕК]] барои рушди байналмилалӣ - 4 млн. долл.; 
*Сандуқи рушди Саудӣ - 6 млн. долл.;
* Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон - 5,5 млн.долл.

Тендер оид ба лоиҳаи Роҳи автомобилгарди Шкев - Зиғар дар соли 2002 Созишнома байни фармоишгар собиқ Вазорати нақлиети Ҷумҳурии Тоҷикистон ва иҷрокунанда ширкати Туркии «Ояк 
Иншаат» моҳи декабри соли 2002 ба имзо расид.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история) – Душанбе: «Империал-Групп», 2011. – 688 с. – С.532-533.&lt;/ref&gt;

== Ифтитоҳи роҳи Шкев - Зиғар ==
2 ноябри соли 2005 ифтитоҳи тантанавии роҳи  Шкев - Зиғар баргузор гардид. Барои сохтмони роҳ 768 коргар ҷалб карда шуданд, аз ҷумла 584 нафар, е 76% коргарони маҳаллӣ буданд, боқимонда 184 нафар (е 24%) хориҷӣ буданд. 
13 ноябри соли 2005 роҳи автомобилгарди Шкев-Зигарро ба истифода дод. Истифодаи роҳи  Шкев - Зиғар имкон дод, ки дар давоми сол байни маркази ҷумҳурӣ ва ГБАО алоқаи автомобилӣ ба роҳ монда шавад.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история) – Душанбе: «Империал-Групп», 2011. – 688 с. – С.532-533.&lt;/ref&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Роҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]</text>
      <sha1>a0ztnvyatvoyztl8etrfb9xrl0246un</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роҳҳои байналмилалии Кӯлоб–Қалъаи Хумб–Қулма–Қароқурум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325267</id>
    <revision>
      <id>1488185</id>
      <parentid>1483066</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="benpve4fr1gtrhr0j3erndgzin6sz7u" xml:space="preserve">'''Роҳи автвтомобилгарди Душанбе – Хоруғ – Қулма''' км дарозии умумии роҳ — 247,6 км.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;
== Зарурият ==
Сохтмони қитъаи роҳи мошингарде, ки [[Душанбе|Душанберо]] бо [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] тариқи [[вилояти Хатлон]] пайваст мекунад, низ муҳим шуморида мешавад. 
Роҳи автомобилгарди байналмилалии Кӯлоб–Қалъаи Хумб–Қулма–Қароқурум яке аз сохтмони қитъаи роҳи мошингарде, ки [[Душанбе|Душанберо]] бо [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] пайваст мекунад, низ муҳим шуморида мешавад. 
Гап сари он аст, ки замони [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] (СССР) равуои автомашинаҳо байни пойтахт бо ВМКБ танҳо ба воситаи ноҳияҳои шарқии [[Ноҳияҳои тобеи марказ]] ва дар идома ағбаи Хобуробод (баландиаш 3252 метр аз сатҳи баҳр) сурат мегирифт, ки бар асари боришоти зиёд дар фасли зимистон баста мешуд.

Дар доираи сохтмону таъмир ва навсозии ин роҳ қитъҳаҳои зерин сохта шуданд:

*  [[Роҳи автомобилгарди Шоҳон – Зиғар|Шоҳон – Зиғар]], масофа 33,8 км, арзиш 47 млн доллар;
*  Шоҳин – Шоҳон, масофа 40 км, арзиш 92,9 млн доллар;
*  [[Роҳи автомобилгарди Шкев -Зиғар| Шкев – Зиғар]], масофа 37,8 км, арзиш 32 млн доллар;
*  Душанбе – Данғара, масофа 136 км, арзиш 155 млн доллар.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;
* 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Роҳҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]</text>
      <sha1>benpve4fr1gtrhr0j3erndgzin6sz7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нақби Дӯстӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325270</id>
    <revision>
      <id>1488182</id>
      <parentid>1435194</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2453" sha1="4nuwoivg8vr7jevri9g5i7o5u9aoblu" xml:space="preserve">'''Нақби “Дӯстӣ”''' — дарозии нақб 1047 метр ва он дар [[Роҳи автомобилгарди Душанбе—Хуҷанд—Чаноқ]] бунёд шудааст.

Лоиҳаи бузургтарини сохтмони роҳи мошингард, ки тӯли солҳои истиқлолият амалӣ шуд, таъмиру навсозии роҳи мошингарди Душанбе - Хуҷанд - Чанок (сарҳади Ӯзбекистон) бо масофаи 336 км боқӣ мемонад. Барои анҷоми ин корҳо ҳудуди 300 млн доллар, аз ҷумла ҳудуди 290 млн доллар аз ҳисоби қарзи Чин ва ҳудуди 15 млн доллар аз буҷет равона шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt; 

Дар ин роҳ се нақб бо масофаи умумиии 11,3 километр сохта шуд. Ин аз ҷумла, нақби 5-километраи [[Нақби Истиқлол]] (зери ағбаи Анзоб) мебошад, ки барои сохитмони он 39 млн доллар, аз ҷумла 21,2 млн  доллар қарз, 10 млн доллар грантҳои ҳукумати Эрон ва 7,8 млн доллар ҳиссаи ҳукумати Тоҷикистон истифода шуд.
Ҳамчунин дар ин роҳ [[Нақби Шаҳристон]] (ҳудуди 5252 метр) ва Нақби “Дӯстӣ” (1047 метр) сохта шуданд. Ин иншоот аз ҳисоби қарзи Чин мутаносибан ба маблағи 88,4 млн доллар ва 13,7 млн доллар мавриди истифода қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/|title=Киҳо дар Тоҷикистон роҳ месозанд ва бо чанд пул?|lang=tg|accessdate=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;
== Нигаред низ ==
* [[Нақби Шаҳристон]]
* [[Нақби Истиқлол]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Нақбҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Роҳҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>4nuwoivg8vr7jevri9g5i7o5u9aoblu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаҳбози Нозимзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325451</id>
    <revision>
      <id>1488032</id>
      <parentid>1486219</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="2bn4ye2hdjqj5veg95vd4c3qj4ms2sw" xml:space="preserve">
{{Варзишгар
|ном=Шаҳбози Нозимзода
|тахассус=[[самбо]]
|шаҳрвандӣ={{парчам|Тоҷикистон}}
{{парчам|Русия}}
|зодгоҳ= деҳа [[Кӯпрукбошӣ]], [[ноҳияи Кофарниҳон]], [[Кофарниҳон]], [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
|вазн=64 кг
|номи пурра=Нозимзода Шаҳбози Сиҷиддин
|тасвир=Shakhbozi Nozimzoda on Radio Silver Rain.jpg}}

'''Шаҳбози Нозимзода''' (''Нозимзода Шаҳбози Сироҷиддин;'' {{ВД-Дебоча}}) — [[Самбо|гуштигири]] рус, барандаи Ҷоми Русия (2023), барандаи медали биринҷии Чемпионати Русия оид ба самбо (2022, 2025), Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ (2023). 

== Зиндагинома ==
Шаҳбози Нозимзода [[8 Март (деҳа, н. Рӯдакӣ)|8 марти]] [[соли 1999]] дар деҳаи [[Кӯпрукбошӣ]] таваллуд шудааст. 

Коллеҷи захираҳои олимпии Новосибирскро хатм кардааст. Таҳсил дар Донишгоҳи давлатии геосистемаҳо ва технологияҳои Сибир дар Донишкадаи кадастр ва идоракунии табиат (IKiP)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sgugit.ru/news/sportsmeny-sgugit-zavoevali-bronzu-na-chempionate-rossii-po-sambo/|title=Спортсмены СГУГиТ завоевали бронзу на Чемпионате России по самбо|website=sgugit.ru|lang=ru|accessdate=2025-06-07|archivedate=2025-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250607194528/https://sgugit.ru/news/sportsmeny-sgugit-zavoevali-bronzu-na-chempionate-rossii-po-sambo/}}&lt;/ref&gt;. 

27 майи соли 2020 ба ӯ унвони устоди варзиши Русия оид ба самбо дода шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://msrfinfo.ru/awards/1000|title=Приказ Министерства спорта РФ от 27.05.2020 г. № 35-нг. Наградные приказы Министерства спорта России :: Статистика и аналитика развития спорта в России|website=msrfinfo.ru|lang=ru|accessdate=2025-06-07|archivedate=2024-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240221203342/https://msrfinfo.ru/awards/1000}}&lt;/ref&gt;. 

[[File:2023 Russian Sambo Cup.jpg]]

Соли 2023 Ҷоми Русия дар [[Кстово]] ва Ҷоми муассисони самбо оид ба самбои ҷангӣ дар [[Маскав]] ғолиб омад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/03/31/du-medali-sambochiyoni-to%d2%b7ik-dar-%d2%b7omi-asosguzoroni-sambo-dar-maskav/|title=Ду медали самбочиёни тоҷик дар Ҷоми асосгузорони самбо дар Маскав {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2025-06-07}}&lt;/ref&gt;.

== Натиҷаҳои варзишиӣ ==
* Чемпионати Русия оид ба самбо 2022 — {{3}};
* Ҷоми самбои Русия 2023 — {{1}};
* Чемпионати Русия оид ба самбо 2025 — {{3}};
* Чемпионати дастаҳои Русия оид ба самбо 2025 — {{2}};

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{cite web|url=https://www.ncvsm.ru/athletes-and-coaches/569|title=Нозимзода Шахбози Сирожиддин|lang=ru|website=— Новосибирский центр высшего спортивного мастерства|publisher=ncvsm.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212151339/https://www.ncvsm.ru/athletes-and-coaches/569|archive-date=2024.12.12|accessdate=2024-09-30|url-status=live|ref=НЦВСМ}}

[[Гурӯҳ:Гӯштингирони Русия]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>2bn4ye2hdjqj5veg95vd4c3qj4ms2sw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амалиёти «Бархостани шер»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325540</id>
    <revision>
      <id>1487923</id>
      <parentid>1461682</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1637" sha1="ojc4jlwsmo2c35o4l9rbkw696azsm00" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
'''Амалиёти «Бархостани шер»'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/06/14/%d2%b3amlai-%d2%b7avobii-eron-ba-isroil-dargiri%d2%b3o-miyoni-du-kishvar-idoma-dorand/|title=Ҳамлаи ҷавобии Эрон ба Исроил. Даргириҳо миёни ду кишвар идома доранд|website=asiaplus.news|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2025-06-16}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ({{lang-he|‏מבצע עָם כְּלָבִיא‎}}) — як ҳамлаи мушакии тамомъиёр, ки тавассути [[Исроил]] дар 13 июни 2025 бар зидди [[Барномаи ҳастаии Эрон|барномаи ҳастаӣ]] ва зерсохтҳои мушаки боллистики Эрон анҷом шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rfi.fr/ru/в-мире/20250613-израиль-нанес-масштабные-удары-по-ирану|title=Израиль нанес масштабные удары по Ирану|website=[[Radio France Internationale]]|date=2025-06-13|lang=ru|access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.calcalist.co.il/updates_news/article/bkop6ktqle|title=צה&quot;ל תקף באיראן, מצב מיוחד בעורף; ארה״ב: אנחנו לא מעורבים &amp;#124; כלכליסט|website=[[Калькалист]]|date=2025-06-13|lang=he}}&lt;/ref&gt; Ин ҳамла бо амалиёти «'''[[Ваъдаи содиқ 3]]'''»-и [[Эрон]] посух дода шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>ojc4jlwsmo2c35o4l9rbkw696azsm00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325899</id>
    <revision>
      <id>1487911</id>
      <parentid>1448723</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4967" sha1="cxwx0l6i5lwr4puozvmro51o1ub4pe8" xml:space="preserve">'''Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ''' (ҶИАҲС) — бумнизомҳои кишоварзӣ (агроэкосистемаҳо) мебошанд, ки дар онҳо ҷомеаҳое зиндагӣ мекунанд, ки бо сарзамини худ равобити гуногунҷанба доранд. Ин сомонаҳои доимо дар ҳоли таҳаввул, низомҳои ба омилҳои беруна тобовар мебошанд, ки аз танаввуъи зистии кишоварзии қобили таваҷҷуҳ, дониши суннатӣ, фарҳангҳо ва манзараҳои беназир бархурдоранд. Ин низомҳо тавассути кишоварзон, чорводорон, моҳигирон ва ҷамъиятҳои вобаста ба ҷангал ба таври оқилона идора карда мешаванд, то сарчашмаи даромад ва амнияти ғизоии худро таъмин намоянд. 

== Низомҳои мероси кишоварзии шинохташуда ==
Созмони ҷаҳонии ФАО, ҳидояти барномаи «'''Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ'''» ('''GIAHS''')-ро бар уҳда дорад. Ҳадафи аввалияи ин барнома, шиносоии сарзаминҳо ва манотиқи кишоварзиест, ки аввалан тавонистаанд системҳои баҳраварӣ аз хокро ба шакли қобили таваҷҷуҳ пиёдасозӣ намоянд, сониян аз танаввуъи зистии боло, экосистемаи иртиҷоӣ ва мероси фарҳангии бо арзиши кишоварзӣ бархурдор ҳастанд. Ҷадидтарин таърифи ин барнома шомили моҳигирӣ ва ҷангалдорӣ низ мебошад.

Ин барнома шомили ҷамеъаҳое мешавад, ки системҳои кишоварзии печида ва бо танаввуъи болоро ба сурати маҳаллишуда ва минтақаӣ тавсеа дода ва нигаҳ доштаанд; ба тавре ки коло, хадамот, ғизо, амрори маош ва амнияти миллионҳо инсон дар саросари ҷаҳон ба онҳо вобастааст.

Аз соли 2005 Созмони ғизо ва кишоварзии Созмони Милали Муттаҳид (ФАО) тавассути барномаи «Низомҳои мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ» беш аз 99 низомро дар 29 кишвари ҷаҳон ба унвони мероси кишоварзӣ шинохтааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fao.org/giahs/around-the-world/ru|title=Объекты, обладающие статусом ГИАХС {{!}} Системы глобального важного сельскохозяйственного наследия|website=GIAHS|publisher=Продовольственная и сельскохозяйственная организация Объединенных Наций|lang=ru|accessdate=2025-07-09}}&lt;/ref&gt;.

== Манотиқи шиносоишуда дар Тоҷикистон ==
Дар Тоҷикистон то соли 2025 як минтақа ба унвони Низоми мероси кишоварзии муҳимми ҷаҳонӣ шиносоӣ ва сабт шудааст:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.un.org/ru/story/2025/07/1465956|title=Объект в Центральной Азии впервые получил статус системы сельскохозяйственного наследия мирового значения|website=news.un.org|date=2025-07-08|publisher=ООН|lang=ru|accessdate=2025-07-09|archivedate=2025-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250710172546/https://news.un.org/ru/story/2025/07/1465956}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/07/09/darai-almosii-to%d2%b7ikiston-%d2%b3amchun-mavzei-merosi-kishovarzii-%d2%b7a%d2%b3on-etirof-shud/|title=Дараи Алмосии Тоҷикистон ҳамчун иншооти мероси кишоварзии ҷаҳон эътироф шуд|website=asiaplus.news|date=2025-07-09|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=|accessdate=2025-07-09}}&lt;/ref&gt;

* Дараи Алмосӣ: низоми муттаҳиди кишоварзию чорводорӣ, мутобиқ ба шароити кӯҳистон.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fao.org/giahs/giahs-around-the-world/tajikistan-almosi-valley-agropastoral-system/en|title=Almosi Valley an integrated agropastoral system adapted to mountain conditions|website=GIAHS|lang=en|accessdate=2025-07-09}}&lt;/ref&gt;
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Кишоварзӣ]]</text>
      <sha1>cxwx0l6i5lwr4puozvmro51o1ub4pe8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алавес (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325910</id>
    <revision>
      <id>1487836</id>
      <parentid>1438474</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T13:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1487836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3969" sha1="gen9ry6r1g8ipg7fk1ppttbajm53plq" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #FFFFF0
 |матн           = #000000
 |ном            = {{Парчами Испания}} Алавес
 |мавсими ҷорӣ   = 2025/2026
 |логотип        =
 |номи пурра     = ''{{lang-es|Deportivo Alavés, S.A.D.}}''
 |лақаб          = ''Бошукӯҳ ({{lang-es|El Glorioso}})'' &lt;br&gt; ''Лубиёхуракон ({{lang-eu|Babazorroak}})''
 |таъсис         = 23.01.1921
 |барҳам         = 
 |майдон         = {{Парчами Испания}} «[[Мендисорроса]]», [[Витория-Гастейс]]
 |ғунҷоиш        = 19 840
 |молик          = 
 |президент      = {{Парчами Испания}} [[Алфонсо Фернандес де Троконис]]
 |мудир          = 
 |мудири кул     = 
 |мураббӣ        = {{Парчами Испания}} [[Луис Гарсия Пласа]]
 |капитан        = {{Парчами Испания}} [[Антонио Сивера]]
 |рейтинг        = 
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = MK News
 |мусобиқа       = [[Чемпионати футболи Испониё|Ла Лига]]
 |мавсим         = [[Чемпионати футболи Испониё 2025/2026|2025/26]]
 |мавқеъ         = ҷойи '''14-ум'''
 |сайт           = https://deportivoalaves.com/
 |pattern_la1    = _alaves2425h
 |pattern_b1     = _alaves2425h
 |pattern_ra1    = _alaves2425h
 |pattern_sh1    = _alaves2425h
 |pattern_so1    = _alaves2425h
 |leftarm1       = 0044DD
 |body1          = 0044DD
 |rightarm1      = 0044DD
 |shorts1        = 0044DD
 |socks1         = 0044DD
 |pattern_la2    = _alaves2425a
 |pattern_b2     = _alaves2425a
 |pattern_ra2    = _alaves2425a
 |pattern_sh2    = _alaves2425a
 |pattern_so2    = _alaves2425a
 |leftarm2       = C3C3C3
 |body2          = C3C3C3
 |rightarm2      = C3C3C3
 |shorts2        = C3C3C3
 |socks2         = C3C3C3
 |pattern_la3    = _alaves2425t
 |pattern_b3     = _alaves2425t
 |pattern_ra3    = _alaves2425t
 |pattern_sh3    = _alaves2425t
 |pattern_so3    = _alaves2425t
 |leftarm3       = 002244
 |body3          = 002244
 |rightarm3      = 002244
 |shorts3        = 002244
 |socks3         = 002244
}}

'''«Депортиво Алаве́с»''' (номи пурра — '''Бошгоҳи футболи «Депортиво Алаве́с»''', ({{lang2|es|eu|Deportivo Alavés, S.A.D.}}; {{IPA-es|depoɾˈtiβo alaˈβes}}) ё содатар '''Алаве́с''') — бошгоҳи футболи [[Испания|испониёӣ]], ки дар шаҳри [[Витория-Гастейс]] қарор дорад.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==
[[Акс:Mendizorrotza.jpg|thumb|left|280px|&lt;center&gt; «[[Мендисорроса|Варзишгоҳи Мендисорроса]]»]]

'''[[Мендисорроса]]'''

'''Ғунҷоиш''' — 19 840 тамошобин

'''Ифтитоҳ''' — 1924

'''Андозаи майдон''' — 105×68 метр

'''Нишонӣ''' — Paseo de Cervantes, s/n, CP 01007, [[Витория-Гастейс]]

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* [[Акс:RFEF - Copa del Rey.svg|15px]] '''[[Ҷоми футболи Испониё|Ҷоми Испониё]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2016/17

=== Байналмилалӣ ===
* [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Ҷоми УЕФА]] / [[Лигаи Урупо УЕФА]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2000/01

== Ҳайати ҳозира ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://deportivoalaves.com/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Алавес»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Испониё]]</text>
      <sha1>gen9ry6r1g8ipg7fk1ppttbajm53plq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шодмон Юсуф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326112</id>
    <revision>
      <id>1488023</id>
      <parentid>1439632</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5277" sha1="fs2my915gxyla06uafu4fqqtsgz395t" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор}}
'''Шодмон Юсуф''' (''Шодмон Юсупов''; {{ВД-Дебоча}}) — сиёсатмадори тоҷик, яке аз бунёнгузорон ва нахустин раиси [[Ҳизби демократи Тоҷикистон]]. Ӯ яке аз чеҳраҳои калидӣ дар саҳнаи сиёсии Тоҷикистон дар охири солҳои 1980 ва аввали солҳои 1990 ба шумор меравад.

== Зиндагинома ==
Шодмон Юсуф сооли 1949 дар ноҳияи Панҷи вилояти Қӯрғонтеппа ба дунё омадааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=28424|title=ЮСУФ (Юсупов) Шодмон - Биография|website=www.labyrinth.ru|publisher=БД &quot;Лабиринт&quot;|accessdate=2025-07-23}}&lt;/ref&gt;. Хатмкардаи факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Саратов буд. Пас аз хатми донишгоҳ, ӯ ба фаъолияти омӯзгорӣ пардохта, дар донишгоҳҳои омӯзгории шаҳрҳои Кӯлоб ва Душанбе дарс гуфтааст. Баъдан, ба кори илмӣ дар Академияи илмҳои Тоҷикистон машғул шуд. Дар ҳамин давра, ӯ чанд сол раҳбарии кумитаи Ҳизби коммунистро дар Академияи илмҳо ба уҳда дошт.

== Фаъолияти сиёсӣ ==

=== Поягузории ҲДТ ===
Моҳи августи соли 1991, дар конфронси муассисони Ҳизби демократи Тоҷикистон, Шодмон Юсуф раиси ин ҳизби навтаъсис интихоб гардид. Аксари бунёдгузорони ҳизбро зиёиён, устодони донишгоҳҳо ва аъзои фаъоли маҳфилҳои сиёсии он замон, аз қабили «Растохез» ва «Рӯбарӯ», ташкил медоданд.

=== Ҷанги шаҳрвандӣ ва муҳоҷират ===
Дар оғози ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон дар соли 1992, Ҳизби демократ яке аз ҷонибҳои асосии низоъ буд. Шодмон Юсуф масъулияти роҳбарии нерӯҳои ҷонибдори Ҳукумати муросои миллиро дар созмоне бо номи «Ситоди Наҷоти Ватан» бар уҳда гирифт.

Бо пирӯзии нерӯҳои «[[Фронти халқии Тоҷикистон|Фронти халқӣ]]» дар поёни соли 1992 ва ба сари қудрат омадани ҳукумати нав бо раҳбарии [[Эмомалӣ Раҳмон]], Шодмон Юсуф ва аксари аъзои дигари ҲДТ маҷбур ба тарки кишвар шуда, ба Афғонистон ва кишварҳои дигар муҳоҷир шуданд.

=== Ихтилофот дар ҲДТ ===
Дар муҳоҷират миёни аъзои Ҳизби демократ ихтилофи назар бар сари идомаи муборизаи мусаллаҳона алайҳи ҳукумат ба вуҷуд омад. Ин ихтилоф боиси тақсим шудани ҳизб ба ду ҷиноҳи асосӣ гардид:

# «Ҷиноҳи Теҳрон»
# «Ҷиноҳи Алмаато»

«Ҷиноҳи Алмаато», ки ҷонибдори муборизаи муштарак бо дигар нерӯҳои мухолифин буд, ба Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик пайваст ва дар музокироти сулҳ ширкат кард. Дар натиҷа, намояндагони ин ҷиноҳ баъдан соҳиби мансаб дар ҳукумат шуданд. «Ҷиноҳи Теҳрон» пештар аз музокирот бо ҳукумат ба созиш расида буд, аммо дар тақсимоти қудрат саҳме дарёфт накард.

== Солҳои охир ва даргузашт ==
Шодмон Юсуф ҳудуди 30 соли охири умрашро дар шаҳри Вена, пойтахти Австрия, ба сар бурд. Дар солҳои ахир ӯ аз фаъолиятҳои сиёсӣ канор рафта, гӯшанишиниро ихтиёр карда буд ва бештар ба корҳои илмӣ машғул буд. Ӯ ҳамчунин аз суҳбат бо расонаҳо худдорӣ мекард. Ӯ як соли охир аз беморӣ ранҷ мекашид ва 25 июли соли 2025 дар синни 76-солагӣ дар як беморхонаи шаҳри Вена даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/07/23/shodmon-yusuf-avvalin-raisi-%d2%b3izbi-demokrati-to%d2%b7ikiston-darguzasht/|title=Шодмон Юсуф, аввалин раиси Ҳизби демократи Тоҷикистон, даргузашт|website=asiaplus.news|date=2025-07-23|publisher=ASIA-Plus|lang=|accessdate=2025-07-23}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>fs2my915gxyla06uafu4fqqtsgz395t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дилором Сатторзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326443</id>
    <revision>
      <id>1488048</id>
      <parentid>1441177</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2943" sha1="mao4aah4vajhpcrb9rcvdmvzb3a45yd" xml:space="preserve">{{Ходими театр}}
'''Дилором Сатторзода''' (то 2025 ''Сатторова Дилором Сафаровна''; зод. 24 октябри 1973, Душанбе) — [[раққоса]], [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (1997)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.&lt;/ref&gt;, [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/08/25/az-ozoda-ra%d2%b3monu-ru%d2%9biya-%d2%9burbonova-to-ra%d2%b3im-saidzoda-va-mu%d2%b3ammadsaid-sho%d2%b3iyon-boz-ki%d2%b3o-imr%d3%afz-mukofoti-davlat%d3%a3-giriftand/|title=Аз Озода Раҳмону Руқия Қурбонова то Раҳим Саидзода ва Муҳаммадсаид Шоҳиён. Боз киҳо имрӯз мукофоти давлатӣ гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2025-08-25|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1994) ва ДДТ ба номи М. Турсунзодаро (2011) хатм намудааст. Соли 1983 дар студияи кӯдаконаи ансамбли рақсии «Зебо» ба ҳунарнамоӣ шурӯъ кардааст. Аз соли 1991 дар дастаи рақсиии «Ҷаҳоноро» кор карда, аз соли 2001 роҳбари бадеии ансамбли рақсии «Ҷаҳоноро» мебошад.

== Рақс ==
Маҳора­таш ҳам дар рақси якка ва ҳам рақси гурӯҳӣ аз қабили «Ба манн оред», «Кӯчабоғӣ», «Фиғон», «Мавригӣ», «Рапои Рӯшон», «Гулузорам», «Ба ноз ба ноз», «Дар боғ», «Як назар», «Маҳваш», «Сарахбори Ороми ҷон» якзайл зуҳур мекард. Хоса рақси тоҷикиро бо назокату нафосат, салосату малоҳат ва латофату ҷозибанокии хос адо менамуд, гарчи арғушти дигар халқҳоро низ накӯ иҷро мекард&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Сафарҳои ҳунарӣ ==
Ба Русия, Арманистон, Узбекистон, Қазоқистон, Ҳиндустон, Туркия, Қатар, Тунис,Олмон, Лаҳистон, Маҷористон, ИМА ва дигар давлатҳо сафарҳои ҳунарӣ анҷом додаст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Раққосаҳои Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>mao4aah4vajhpcrb9rcvdmvzb3a45yd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлат Назрӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326445</id>
    <revision>
      <id>1488047</id>
      <parentid>1441178</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="peutm3d4cogwn06uui70haodz6tkp6v" xml:space="preserve">{{Мусиқидон}}
'''Давлати Назрӣ''' (''Назриев Давлат Абдуллоевич''; зод. 15.07.1964, Душанбе) — [[овозхон]]и тоҷик, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] (1996), [[Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон]] (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/08/25/az-ozoda-ra%d2%b3monu-ru%d2%9biya-%d2%9burbonova-to-ra%d2%b3im-saidzoda-va-mu%d2%b3ammadsaid-sho%d2%b3iyon-boz-ki%d2%b3o-imr%d3%afz-mukofoti-davlat%d3%a3-giriftand/|title=Аз Озода Раҳмону Руқия Қурбонова то Раҳим Саидзода ва Муҳаммадсаид Шоҳиён. Боз киҳо имрӯз мукофоти давлатӣ гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2025-08-25|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Соли 1985 Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзодаро ба охир расонда, дар иттиҳодияи «Тоҷикконсерт», ансамбли созию овозии «Суғдиён» фаъолият доштааст. Аз соли 1993 ба сифати мутриб дар ансамбли давлатии рақсии «Лола» ҳунар озмудааст. Солҳои охир роҳбари дастаи ҳунарии «Чорзарб»-и Бунёди байналмилалии «Акашариф» мебошад. 

== Эҷод ==
Сурудҳои «Ба ман оред», «Парӣ-парӣ», «Дилбарам», «Сабзак лаби ҷӯ», «Кабки дарӣ», «Шаби маҳтоб», «Аҷаб, аҷаб нози ту», «Гул зи рухат чаман-чаман», «Азизаки ман» ва ғайраҳо шунавандагонро ба шӯр меоранд. Мутриби хуб ҳам аст, хоса табли ҳиндиро моҳирона истифода мебарад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.


[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>peutm3d4cogwn06uui70haodz6tkp6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юнус Юсуфӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326447</id>
    <revision>
      <id>1488051</id>
      <parentid>1483107</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4911" sha1="fy4ejms6obob7fycy27oulg7qsuuxs8" xml:space="preserve">{{Адиб|тасвир= }}
'''Юнус Юсуфӣ''' (зод. [[15 март]]и [[1955]], деҳаи Моғиён, [[ноҳияи Панҷакент]]) — {{нависанда}}&lt;nowiki/&gt;и тоҷик, [[Нависандаи халқии Тоҷикистон]] (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/08/25/az-ozoda-ra%d2%b3monu-ru%d2%9biya-%d2%9burbonova-to-ra%d2%b3im-saidzoda-va-mu%d2%b3ammadsaid-sho%d2%b3iyon-boz-ki%d2%b3o-imr%d3%afz-mukofoti-davlat%d3%a3-giriftand/|title=Аз Озода Раҳмону Руқия Қурбонова то Раҳим Саидзода ва Муҳаммадсаид Шоҳиён. Боз киҳо имрӯз мукофоти давлатӣ гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2025-08-25|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;, узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] (2000)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/yunus-ysufi/|title=ЮСУФӢ ЮНУС|publisher=ИНТ|lang=|accessdate=2025-08-25}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Юнус Юсуфӣ 15 марти соли 1955 дар деҳаи Моғиёни ноҳияи Панҷакент зода шудааст. Пас аз хатми мактаби миёна, соли 1972, вориди Донишкадаи давлатии омӯзгории Душанбе шуда, соли 1976 ба итмом расондааст. Муддате чанд дар зодгоҳаш омӯзгорӣ ва дар сафи Артиши Шӯравӣ хидмат кардааст. Сипас дар Театри халқии Панҷакент мудири бахши адабӣ будааст. Пас аз сафари хидматӣ дар Афғонистон (солҳои 1987—2000) дар рӯзномаи ноҳиявии «Зарафшон» вазифаи мудири шуъбаи адабиётро бар уҳда доштааст. Ҳоло мудири шуъбаи насри маҷаллаи «Садои Шарқ» мебошад.

== Эҷод ==
Аз ҷумлаи носирони муваффақи ҷумҳурӣ буда, навиштаҳояш дар авроқи васоити ахбори умум, маҷмӯаҳои дастаҷамъӣ ва мустақими «Садоҳо хомӯш намешаванд», «Зан ва анкабут», «Афсонаи Ҳафтдодарон», «Оташафрӯз», «Шинак» ва ғайра чоп шудаанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://old.kmt.tj/shastupanch-soli-yunus-yusufi-muovini-raisi-ittifoki-navisandagoni-tochikiston|title=Шаступанҷ соли Юнус Юсуфӣ – Муовини Раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|date=2020-03-16|publisher=КМТ}}&lt;/ref&gt;.

Романи «Оташафрӯз» дар мавзӯи ҷанги миёни артиши шӯравӣ ва чирикҳои афғонӣ баҳс мекунад ва ин фоҷиа дар мисоли пуштисаркардаҳои як нафар тоҷикписар дунболагирӣ ва, дар маҷмӯъ, ҷанг маҳкум карда мешавад. Романи «Шинак» ҷабру ситами бегонагон бар миллати мо ва аз роҳи маданияту фарҳанг посух гуфтани тоҷикон ба онҳоро бо ёрии рамзу тамсилу устура баён месозад ва ҳамагонро ба бедорӣ ва ҳамеша омода будан барои ҳифзи марзу бум даъват мекунад.

Забони офаридаҳои Юнус Юсуфӣ суфтаву равон, банду басташон қавӣ, ҳадафашон муайяну мушаххас буда, дар онҳо ҷаҳони ботини қаҳрамонон, тазодҳои рӯҳиву равонии онҳо дар лаҳзаҳои ҳассос ба ҳалқаи тасвир оварда шудаанд.

== Ҷоизаҳо ==
Барандаи Ҷоизаи адабии ба номи Садриддин Айнӣ ва Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (2022).

Аз соли 2000 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон аст.

== Осор ==
* Садоҳо хомӯш намешаванд. — Душанбе: Адиб, 1996. — 92 с.
* Оташфурӯз. — Душанбе: Адиб, 2006. — 264 с.
* Афсонаи ҳафтдодарон. — Душанбе: Адиб, 2007. — 232 с.
* Шинак: Роман ва ҳикояҳо. — Душанбе: Адиб, 2012. — 272 с.
* Одамони наҷиб. — Душанбе, 2015. — 176 с.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Нависандагони халқии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>fy4ejms6obob7fycy27oulg7qsuuxs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маҳмадсаид Шоҳиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326471</id>
    <revision>
      <id>1488049</id>
      <parentid>1461798</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9739" sha1="tq7om223kpmn2rx1vp2lgg0ze3vefem" xml:space="preserve">{{Синамогар}}
'''Маҳмадсаид Шоҳиён''' (''Маҳмадсаид Пиров''; зод. 18 марти 1966, ноҳияи Совет, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — [[Ҳунарпеша|ҳунарпешаи театру]] синамо, продюсер, давлатмард ва фарҳангии тоҷик. [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]] (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/08/25/az-ozoda-ra%d2%b3monu-ru%d2%9biya-%d2%9burbonova-to-ra%d2%b3im-saidzoda-va-mu%d2%b3ammadsaid-sho%d2%b3iyon-boz-ki%d2%b3o-imr%d3%afz-mukofoti-davlat%d3%a3-giriftand/|title=Аз Озода Раҳмону Руқия Қурбонова то Раҳим Саидзода ва Муҳаммадсаид Шоҳиён. Боз киҳо имрӯз мукофоти давлатӣ гирифтанд?|website=asiaplus.news|date=2025-08-25|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;. 

== Зиндагинома ==
Маҳмадсаид Шоҳиён 18 марти соли 1966 дар ноҳияи Темурмалики вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Таҳсилоти худро дар соҳаҳои гуногун такмил додааст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tojikfilm.tj/%d2%b3%d0%be%d0%bb%d0%bd%d0%be%d0%bc%d0%b0%d0%b8-%d0%bc%d0%b0%d2%b3%d0%bc%d0%b0%d0%b4%d1%81%d0%b0%d0%b8%d0%b4-%d1%88%d0%be%d2%b3%d0%b8%d1%91%d0%bd/|title=Ҳолномаи Маҳмадсаид Шоҳиён|publisher=Тоҷикфилм|lang=|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;:

* 1985—1989 — Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода, ихтисоси «ҳунарпешаи драма ва синамо».
* 1994—1998 — Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон, ихтисоси «тоҷири молшинос».
* 1999—2002 — Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, факултаи ҳуқуқшиносӣ, ихтисоси «ҳуқуқшинос».
* 2004—2006 — Академияи  хидмати давлатии Шимолу-Ғарбити шаҳри Санкт-Петербург, ихтисоси «менеҷер».

== Корнома ==
Фаъолияти кории Маҳмадсаид Шоҳиён доираи васеи соҳаҳои фарҳанг ва идоракунии давлатиро дар бар мегирад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

* 1989—2000 — ҳунарпешаи Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ.
* 2000—2001 — муовини директори киностудияи «Тоҷикфилм».
* 2001—2005 — муовини раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2005—2009 — директори Телевизиони «Сафина».
* 2009—2011 — директори киностудияи «Тоҷикфилм».
* 2011—2013 — мудири шуъбаи фарҳанги Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
* 2013—2015 — муовини якуми вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон&lt;ref&gt;[https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20131206/mahmadsaid-pirov-muovini-avvali-vaziri-farhangi-tochikiston-tain-shud Маҳмадсаид Пиров муовини аввали вазири фарҳанги Тоҷикистон таъин шуд]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Asia-Plus (6 Декабр 2013). Дастрасӣ 25 августи 2025.&lt;/ref&gt;.
* 2015—2020 — раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон&lt;ref&gt;[https://www.president.tj/node/8213 Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи Раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Пирзода М.]. president.tj (4 феврали 2015). Дастрасӣ 25 августи 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/resolutions/20049|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи аз вазифаи раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон озод намудани Шоҳиён М.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=|date=2020-01-24|lang=|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;.
* Аз январи соли 2020 — директори Муассисаи давлатии «Тоҷикфилм»&lt;ref name=&quot;sputnik&quot;&gt;[https://sputnik.tj/20200127/Mahmadsaid-Shohiyon-direktori-Tojikfilm-tain-shud-1030614050.html Маҳмадсаид Шоҳиён директори «Тоҷикфилм» таъин шуд]{{Пайванди мурда|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (тоҷ.). Sputnik Тоҷикистон (27 Январ 2020). Дастрасӣ 25 августи 2025.&lt;/ref&gt;.

== Эҷод ==
Маҳмадсаид Шоҳиён ҳам дар саҳнаи театр ва ҳам дар синамо нақшҳои хотирмон офаридааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Нақшҳо дар театр ===
Дар саҳнаи Театри ба номи Лоҳутӣ дар намоишномаҳои зерин нақш бозидааст:

* «Имтиҳон» (коргардон Т. Аҳмадхонов, 1989) — ''Донишҷӯ''
* «Афсонаҳои мӯйсафед» (А. Муҳаммадҷонов, 1989) — ''Ибод''
* «Борбад» (Б. Миралибеков, 1990) — ''Ҳофиз''
* «Мардон намегирянд» (Т. Аҳмадхонов, 1991) — ''Сарбоз''
* «Сид» (Х. Майбалиев, 1993) — ''Родриго''

=== Нақшҳо дар синамо ===
Фаъолияти ӯ дар синамо аз соли 1989 оғоз шуда, дар филмҳои бадеии зерин нақш офаридааст:

* «Шӯравӣ» (коргардон Сергей Нилов, Мосфилм, 1988)
* «Интиқомҷӯйи хурдакак» (коргардони таҳиягар Г. Александров, [[Тоҷикфилм]], 1990) — ''Маҳмудбой'' 
* «Ашк ва шамшер» (коргардони таҳиягар Тоҳир Собиров, 1991) — [[Восеъ]] 
* «Муҳаббат баъди сад сол» (коргардони таҳиягар  М. Қосимова, Тоҷикфилм, 1992) — ''Маҷнун'' 
* «Буд, набуд…» (коргардонҳо [[Асланшоҳ Раҳматуллоев]] ва Раҷабалӣ Пиров, Тоҷикфилм, 2002) — ''Ҳалимбой'' 
* «[[Дар орзуи падар]]» (коргардони таҳиягар  [[Саидҷон Қодирӣ]], Тоҷикфилм, 2002) — ''Абдушукур&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://farazh.tj/musohiba/ma-madsaid-sho-ijon-az-unarvar-to-sarvar/|title=Маҳмадсаид Шоҳиён: Аз ҳунарварӣ то сарварӣ|author=[[Абдулқодири Раҳим]]|website=|date=2023-07-21|publisher=[[Фараж]]|lang=|accessdate=2025-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240518220805/https://farazh.tj/musohiba/ma-madsaid-sho-ijon-az-unarvar-to-sarvar/|archivedate=2024-05-18}}&lt;/ref&gt;''
* «Сароби биҳишт» (коргардон  [[Юнус Юсупов]], Тоҷикфилм, 2002)
* «Пуштаи  Хандақпеч» (коргардони  таҳиягар  Саидҷон Қодирӣ, [[ТВ Сафина]], 2007) —  ''Ватандор'' 
* «Кӯҳистонӣ» (коргардон  Юнус Юсупов, ТВ Сафина, 2009) — ''Файз'' 
* «Чарх» (коргардон Ш. Раҷабов, ТВ Сафина, 2010) — ''Шаҳзод'' 
* «Соҳил» (коргардон  Раҷабалӣ Пиров, Тоҷикфилм, 2011) — ''Ансорӣ'' 

=== Садогузорӣ ===
Ба беш аз 100 нақши филм дар «Тоҷикфилм», телевизиони «Сафина», телевизиони «Тоҷикистон»  ва телевизиони «Синамо» ба забони тоҷикӣ садогузорӣ кардааст.

=== Продюсерӣ ===
Ба ҳайси продюсер дар таҳияи беш аз 25 филм саҳм гузоштааст, ки баъзе аз онҳо дар ҷашнвораҳои байналмилалӣ соҳиби ҷоизаҳо шудаанд&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Таълифот ==
Муаллиф, таҳиякунандаи беш аз 25 филмнома ва нашрҳои сершумор дар соҳаи синамо, театр ва продюсерӣ; муаллифи 4 монография ва 50 мақолаҳои илмию методӣ дар соҳаи рушди иқтисоди телевизион ва радиои Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Ҷоизаҳо ва унвонҳо ==
* Ордени «Шараф», дараҷаи 1;
* Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон;
* Аълочии фарҳанги Тоҷикистон;
* Аълочии кинематографияи тоҷик.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>tq7om223kpmn2rx1vp2lgg0ze3vefem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mastercard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326573</id>
    <revision>
      <id>1487953</id>
      <parentid>1442009</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6259" sha1="81xeke22ot4safg896lzs1sxweursf4" xml:space="preserve">{{Ширкат
| company_logo = Mastercard_2019_logo.svg
| листинг дар биржа = {{nyse|MA}}
| foundation = [[1966]]
| founders = 
| location = {{Флагификация|США}}: [[Харрисон (Нью-Йорк)|Харрисон]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]]
| key_people = Ричард Хэйторнтуейт ([[Председатель совета директоров|Председатель]])&lt;br&gt;Аджайпал Сингх Банга ([[Президент]] и [[CEO]])&lt;ref name=&quot;googlefinance&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.google.com/finance?q=MasterCard |title=MasterCard Incorporated: NYSE:MA quotes &amp; news — Google Finance&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2010-04-23 |archive-date=2010-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100812145531/http://www.google.com/finance?q=Mastercard |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| industry = Финансовые услуги
| products = [[Платёжные системы]]
| revenue = 
| operating_income = 
| net_income = 
| num_employees = 
| parent = 
| subsid = 
| homepage = [https://www.mastercard.us/en-us.html https://www.mastercard.us/en-us.html]
| auditor = 
| девиз = Есть вещи, которые нельзя купить. Для всего остального есть MasterCard
| деятельность = 
}}'''Mastercard Inc.''' (қаблан '''MasterCard Worldwide''' ё '''MasterCard Incorporated''' ) як [[Низоми пардохт|системаи байналмилалии пардохт]], корпоратсияи молиявии [[Ширкати фаромиллӣ|фаромиллӣ]] мебошад, ки 22 000 муассисаи молиявиро дар 210 кишвари ҷаҳон муттаҳид мекунад. Идораи байналмилалии Mastercard дар Вестчестер Каунти, [[Ню-Йорк (иёлат)|Ню Йорк]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] ҷойгир аст. Идораи глобалии амалиётӣ дар О'Фаллон, як канори шаҳри Сент Луис, Миссури, Иёлоти Муттаҳида ҷойгир аст. Дар саросари ҷаҳон, тиҷорати асосии  коркарди пардохтҳо байни эквайрингҳои бонкҳои хидматрасонии тоҷирон, бонкҳои эмитент ё иттифоқҳои кредитӣ бо истифода аз дебетии [[Бренд|бренди]] Mastercard ва кортҳои кредитӣ барои пардохтҳо мебошад. Аз соли 2006 MasterCard Worldwide ба як ширкати ҷамъиятӣ табдил ёфт; пеш аз пешниҳоди аввалини оммавӣ, он ташкилоте буд, ки аз ҷониби зиёда аз 25 000 муассисаҳои молиявӣ идора карда шуда, кортҳои бренди мебароварданд.

== Таърих ==

== Фаъолият ==

== Фаъолият дар Тоҷикистон ==
* Октябри 2006 [[Актив Бонк|Казкоммерцбанк]]и Қазоқистон намояндагии худро дар Тоҷикистон ифтитоҳ намуд. Дар ноябри 2016 ин бонк узви низоми байналмилалии пардохтии [[Mastercard]] гардид ва аз сентябри 2018 ба барориши кортҳои он дар Тоҷикистон шурӯъ намуд. Пас аз тағйири сохтор ва ребрендинг, соли 2023 бонк фаъолияти худро бо номи «АктивБанк» идома дода, ҳамкорӣ бо Mastercard-ро нигоҳ доштааст ва кортҳои онро барориш мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/10/03/aktivbank-smenil-halyk-bank-tadzhikistan-novaya-glava-v-istorii-banka/|title=«АктивБанк» сменил «Халык Банк Таджикистан»: новая глава в истории банка|website=asiaplus.news|accessdate=2025-09-06}}&lt;/ref&gt;

* Mastercard ва [[Алиф Бонк]] созишномаро барои тавсеаи пардохтҳои ғайринақдӣ дар Тоҷикистон имзо карданд ва барориши кортҳои Mastercard Platinum-ро шурӯъ намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2024/04/04/alif-i-mastercard-zaklyuchili-dolgosrochnoe-soglashenie-dlya-razvitiya-beznalichnyh-platezhej-v-tadzhikistane/|title=«Алиф» и Mastercard заключили долгосрочное соглашение для развития безналичных платежей в Таджикистане {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2024-11-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.trend.az/casia/tajikistan/3882002.html|title=Tajikistan's bank starts issuing Mastercard cards|website=trend.az|lang=ru|accessdate=2025-09-05}}&lt;/ref&gt;

* Дар 22 июли 2025 Mastercard дар ҳамкорӣ бо [[Бонки байналмилалии Тоҷикистон]] (IBT) кортҳои нави Mastercard Platinum ва Mastercard World Elite-ро муаррифӣ намуд. Онҳо барои истифода дар пардохтҳои байналмилалӣ пешбинӣ шуда, инчунин дорои баъзе хизматрасониҳои иловагӣ, аз ҷумла дастрасӣ ба Lounge Key ва хидматҳои Fast Track мебошанд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/07/22/mezhdunarodnyj-bank-tadzhikistana-predstavlyaet-premialnye-karty-mastercard/|title=Международный банк Таджикистана представляет премиальные карты Mastercard|website=ASIA-Plus|lang=ru|accessdate=2025-09-06}}&lt;/ref&gt;

== Ҳамчунин нигаред ==
* [[Корти миллӣ]]
* [[Visa]]
* [[Мир (низоми пардохт)|МИР]] 
* [[UnionPay]]
* [[JCB]]

== Қайдҳо ==
{{Эзоҳ|2}}
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]</text>
      <sha1>81xeke22ot4safg896lzs1sxweursf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷалол Холиқии Мутлақ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327182</id>
    <revision>
      <id>1488024</id>
      <parentid>1451137</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20711" sha1="r2d3ogmgn7ry2wovh43rj2uth1h9yqz" xml:space="preserve">{{Адиб}}

'''Ҷалол Холиқи Мутлақ''' (таваллуд [[19 сентябр]]&lt;nowiki/&gt;и 1937) [[Адабиёт|нависанда]], [[Забоншиносӣ|забоншинос]], [[Эроншиносӣ|эроншинос]] ва [[Шоҳномапажӯҳӣ|шоҳномпажӯҳ]] аст. Кори асосии пажӯҳишаш дар бахши ''[[Шоҳнома]]'' ва ҳамосасароӣ дар Эрон будааст. Дӯстдорони [[Фарҳанги Эрон|фарҳанги эрон]] Холиқии Мутлақро бузургтарин [[Шоҳномапажӯҳӣ|шоҳномпажӯҳ]]&lt;nowiki/&gt;и ҳамаи авдор  медонанд, зеро маъмулан бар ин назаранд, ки ӯ тавонист беҳтарин тасҳеҳи Шоҳномаро ироа кунад. Вай узви Шӯрои сарпарастон ва муовини раиси Бунёди Фирдавсӣ  буда, солҳои зиёд дар [[Донишгоҳи Ҳамбург|Донишгоҳи Ҳамбурги]] Олмон дарс додааст.&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2025-12-18|date=2014-05-19|language=fa|work=ایبنا|title=جلال خالقی مطلق به جای توسی‌وند تکیه زد|url=https://www.ibna.ir/news/199987/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D8%AF|archivedate=2023-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231212095256/https://www.ibna.ir/news/199987/%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D8%AF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aai.uni-hamburg.de/en/voror/personen/khaleghi-motlagh.html|title=Djalal Khaleghi-Motlagh : Middle East : Universität Hamburg|author=AAI Webmaster|website=www.aai.uni-hamburg.de|lang=en|accessdate=2025-12-18|archivedate=2023-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211213426/https://www.aai.uni-hamburg.de/en/voror/personen/khaleghi-motlagh.html}}&lt;/ref&gt;

Холиқии Мутлақ, бештар аз панҷоҳ сол аз умри худро сарфи мутолиаву пажӯҳиш дар заминаи Шоҳнома кардааст . Аз ӯ ба унвони яке аз таъсиргузортарин шахсиятҳои таърихи забону [[Адабиёти форс-тоҷик|адаби порсӣ]] ёд мешавад, зеро тавонистааст илми тасҳеҳи мутунро чанд гом ба пеш бибарад . Таҳқиқоти ӯ дар заминаҳои мухталифи [[Эроншиносӣ]], ба вижа дар шоҳномашиносӣ, ҳамвора маҳали муроҷиаи аҳли фан будааст. Вай собиқаи баргузории даҳҳо суханронӣ дар донишгоҳҳои муътабари дунё монанди [[Донишгоҳи Принстон|Принстон]] , [[Донишгоҳи Чикаго|Чикаго]] , [[Донишгоҳи Сурбун|Сурбун]], [[Донишгоҳи Вена|Вена]] , [[Донишгоҳи Фраибург|Фройбург]] , [[Донишгоҳи Лейден|Лейден]] ва [[Донишгоҳи Калифорния дар Берклӣ|Берклии Калифорнияро]] дорад . Ӯ ҳамчунин узви ҳайати гузиниши китобу ҷоизаи бунёди мавқуфоти доктор Маҳмӯд Афшор аст .

== Зиндагинома ==
Ҷалоли Холиқии Мутлақ дар 20 шаҳривари 1316 ( баробар бо 11 сентябри 1937 ) дар Теҳрон мутаваллид шуд&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aparat.com/v/9E3SI|title=«گرامی داشتِ بیستم شهریور ماه؛ زادروز جلال خالقی مطلق»|website=آپارات - سرویس اشتراک ویدیو|lang=fa|accessdate=2025-12-18|archivedate=2022-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220406165503/https://www.aparat.com/v/9E3SI}}&lt;/ref&gt; .Ба гуфта худаш , хонаводаи ӯ аз хонаводаҳои асили теҳронӣ буданд ва дар қайду банди суннату таассуботи суннатӣ набуданд . Аз ин рӯи Ҷалол дар хонаводае бо озодии нисбӣ зиндагӣ мекард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aparat.com/v/9E3SI|title=آپارات - سرویس اشتراک ویدیو|website=www.aparat.com|accessdate=2025-12-18|archivedate=2022-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220406165503/https://www.aparat.com/v/9E3SI}}&lt;/ref&gt;. Ҷалоли таҳсилоти дабистону дабиристониро дар Теҳрон ба поён бурд . Давраи дабистонро дар мадрасаи Нӯшервон (воқеъ дар хиёбони мавлавӣ ) ва давраи дабиристонро дар мадрасаи Марвӣ (воқеъ дар хиёбони Носири Хусрав ) гузаронад&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://bukharamag.com/1389.01.455.html|title=از اینجا و آنجا و... / علی دهباشی|author=dehbashi|website=مجله فرهنگی و هنری بخارا|date=2010-04-17|lang=fa-IR|accessdate=2025-12-18}}&lt;/ref&gt; .Алоқаи ӯ ба шеъру адабиёт, аз давраи таҳсил дар дабистон намоён буд &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aparat.com/v/y0kX9|title=آپارات - سرویس اشتراک ویدیو|website=www.aparat.com|accessdate=2025-12-18|archivedate=2022-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220406165503/https://www.aparat.com/v/y0kX9}}&lt;/ref&gt;.Баъд аз он дар мақтаъи дабиристон, Ҷалоли раис ва узви анҷумани адабии мадраса буд &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Ӯ чандини бор ба радио даъват шуд . Ҷалол аз нависандагони рӯзномаи мадрасааш бо ном «Пайки Марвӣ» буд ва низ яке аз поягузорон коргоҳҳои адабӣ ки ба шеърхониву иҷроӣ намоиш мепардохтанд, буд &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.Холиқӣ мегӯяд , дар эҷоди алоқа ва тавваҷуҳи вай нисбат ба шоҳнома, писари тағояш, ки дар ҳини тамрини куштӣ шоҳнома мехонд, таъсиргузор буд . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ҷалол мегӯяд ки писари тағояш дар хонаи падарбузурги онҳо, китоби шоҳномаро боз мекарду ағлаб аз рӯй достони Рустаму Ашкбӯс бо садои баланд мехонд . Дар ин ҳангоми Ҷалол низ дар канори писари тағояш менишасту ошиқи он аксе буд ки Рустам, тирро аз камон ба тарафи синаи Ашкбӯс раҳо мекунад . &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Таҳсил дар Олмон ==
Пас аз итмоми дабиристон, Холиқӣ барои идомаи таҳсил ба Олмон азимат кард&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cgie.org.ir/fa/news/2412|title=جشن رونمايي شاهنامه}}&lt;/ref&gt; .Барои таҳсил дар бахши докторантура , Ҷалоли Холиқии Мутлақ дар се риштаи шарқшиносӣ, олмоншиносӣ ( жермонистик ё мутолиъоти Олмонӣ ) ва мардумшиносӣ дар донишгоҳи Кёлни Олмони сабт ном кард . Алоқаи холиқии мутлақ ба шоҳнома аз замони таҳсил шурӯ шуд &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=8hLcKCI3UbA&amp;list=WL&amp;index=11|title=«مصاحبه جلال خالقی مطلق با برنامه به عبارت دیگر»|author=BBC}}&lt;/ref&gt;Заминаи пажӯҳишии ӯ дар риштаи мардумшиносӣ , қавми маяи сурхпӯстон буд . Дар риштаи олмонишиносӣ, Холиқии Мутлақ барои нахустин бор бо ҳамосаҳоу устураҳои Олмону дигар милал ба шеваи илмӣ - пажӯҳишӣ ошно шуд ва сипас барои таҳқиқ ба Шоҳнома рӯй овард &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.Дар воқеъи ошноии ӯ бо фунуни баррасии устураҳову ҳамосаҳо, аз ҳамосаҳову устураҳои ғайриэронӣ шурӯъ шуд ва сипас ба Шоҳнома расид . Албата ӯ Шоҳномаро қаблан аз рӯйи алоқаи шахсӣ мутолиа карда буд аммо ба равиши илмӣ - пажӯҳишӣ , баъд аз инки ҳамосаҳои дигари милалро мутолиа кард, ба Шоҳнома пардохт. Мавзӯи поённомаи(рисолаи доктории) доктории ӯ «Занони Шоҳнома» буд ва тавонист дар соли 1349 ( 1970 милодӣ ) аз донишгоҳи Кёлни Олмон дар се риштаи шарқшиносӣ, олмонишиносӣ ва мардумшиносӣ мадраки доктуро бигирад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; .

== Иқомат дар Ҳамбург ==
Як соли баъд аз фориғ-ут-таҳслӣ, Холиқии Мутлақ ба Ҳамбург рафт.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Ва аз он замон то кунун дар он ҷо сукунат доштааст. Албата Холиқии Мутлақи борҳо ба ҷиҳати чопи китобҳояшу ҳузур дар ҳамоишҳо, маросимҳову барномаҳои мухталиф, ба Эрон бозгаштааст. Дар соли 1350 ( 1971 ) Холиқии Мутлақ дар бахши Ховари Миёна дар донишгоҳи Ҳамбурги Олмони машғул ба кор шуд&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Холиқии Мутлақи 35 сол дар ин Донишгоҳ ба тадриси забони форсиву фарҳанги Эрон пардохт то ин ки дар соли 1385 (2006 милодӣ) бознишаста шуд &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

== Баррасии дастнависҳои Шоҳнома ==
Дар солҳои 1967 то 1970 ки Холиқии Мутлақ дар Институтии ховаршносӣ дар донишгоҳи шаҳри Кёлни Олмони саргарми навиштани рисолаи доктории худ дар бораи «Занони Шоҳнома» буд, дар тайи кори бад ин нукта пай бурд, ки панҷ чопи аслии Шоҳнома (яъне чопҳои Тернер Мокон, Жӯл Мул, Ионус Флорес , Брухим ва Маскав ) дорои нақоиси бузурганд&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Китоб|ном=شاهنامه، پیرایش جلال خالقی مطلق، جلد اول: از آغاز تا پایان داستان فرودِ سیاوخش. تهران: سخن، ۱۳۹۴. ص. نود و دو. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۷۲-۷۵۱-۲.|сол=۱۳۹۴|макон=تهران: سخن|isbn=شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۷۲-۷۵۱-۲.}}&lt;/ref&gt;,ҳеч кадоме қобили итминон нестанд&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;ва ниёзи пажӯҳишҳои илмӣ дарборам Шоҳномаро ба хубӣ бароварда намекунанд,&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; вале аз сӯйи дигар, кӯшиш барои таҳияи як матни интиқодивуу мунаққаҳ аз Шоҳнома низ, бидуни баррасии шумори бузурге аз дастнависҳои он, кори беҳуда аст ва натиҷаи он чизеи фаротар аз чопи Маскав нахоҳад буд&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;.Яъне ниёз ба нусхаҳои бештару равиши беҳтар барои тасҳеҳи Шоҳнома ҳаст&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; . Ин шуд ки Холиқии Мутлақ, бе он ки ҳатман қасди пироиши ин китобро дар сар дошта бошад, даст ба баррасии дастнависҳои Шоҳнома зад&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; .

== Нахустин тасҳиҳи шоҳнома ==
Аз соли 1980, &lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Холиқии Мутлақ кори пероиши матнро бар асоси шонздаҳ дастнависи муътабартар ба изофаи тарҷумаи арабии Биндорӣ оғоз кард &lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;. Тарҷумаи арабии шоҳномаи тавассути Биндории Исфаҳонӣ , бар асос дастнависе буда ки мутаъаллиқ ба қарни шашум аст ва ин дар ҳолест, ки ҳеч кадом аз дастнависҳои мавҷуд дар ҳоли ҳозир, мутаъаллиқ ба қарни шашум ё қабл аз он нестанд&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; . ин пероиши дафтар ба дафтар дар Амрико мунташир мешуд &lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2025-12-18|author=مهرداد قاسمفر|date=2007-07-08|language=fa|work=رادیو فردا|title=۳۷ سال کار؛ عرضه نسخه تازه ای از شاهنامه فردوسی|url=https://www.radiofarda.com/a/f4_Shahnameh_new_edit_version/401340.html}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолиятҳои дигар ==

==== Ҳамкорӣ дар таълифи донишномаи Иронико ====
Ҷалоли Холиқии Мутлақ, яке аз нависандагони донишномаи [[Донишномаи Эронико|Иронико]] ба шумор меояд ва дар ин замина бо [[Эҳсон Ёршотир|Эҳсон Ёршотирӣ]] ҳамкории густардае доштааст. Донишномаи Иронико, бузургтарину ҷомеътарин пуружаи Эроншиносӣ дар тӯл таърих аст ки 65 мақолаи (мадхали) онро Холиқии Мутлақ навиштааст . Мақолоти Холиқии Мутлақ дар Иронико ба забони англисии таълиф шудаанд ва тайфи васеъӣ аз шохаҳои Эроншиносиро дар бар мегиранд . Фарҳоди Аслонӣ Маъсумаи Пуртақӣ, маҷмӯъаи мақолоти Холиқии Мутлақ дар донишномаи Ироникоро ба забони форсӣ тарҷума кардаанд ва онҳоро дар китобӣ ба номи шоҳнома ва фарҳанги Эрони мунташир сохтаанд .

== Мерос ==
[[Эмомалӣ Раҳмон]], раисиҷумҳури Тоҷикистон, дар соли 2023 милодӣ дастури иҷрои тарҳи эҳдои як нусхаи Шоҳномаро ба таври ройгон ба ҳар хониавода дар Тоҷикистонро содир кард ва аз моҳи августи соли 2025 эҳдои Шоҳнома ба мардуми Тоҷикистон оғоз шуд. Шоҳномаи эҳдоӣ, бар асоси тасҳеҳи Холиқии Мутлақ ва дар 2 ҷилд ба хати сириллик мебошад. Бо тавваҷуҳ ба ҷамъияти даҳ миллион нафарии Тоҷикистон, дасти кам як миллиону ҳафтсад ҳазор нусха аз ин китоб чопу тавзеъ шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/ta-dimi-sho-noma-ba-ar-honadoni-to-ikiston-in-pandnomai-benazir-az-oya-oi-iftihori-mill-va-e-sosi-buzurgi-vatand-st-sarshor-ast/|title=ТАҚДИМИ «ШОҲНОМА» БА ҲАР ХОНАДОНИ ТОҶИКИСТОН. Ин пандномаи беназир аз ғояҳои ифтихори миллӣ ва эҳсоси бузурги ватандӯстӣ саршор аст — АМИТ &quot;Ховар&quot;|lang=ru-RU|accessdate=2025-12-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/08/18/ta%d2%9bsimi-sho%d2%b3noma-ba-a%d2%b3olii-to%d2%b7ikiston-az-vmkb-o%d2%93oz-shud/|title=Тақсими “Шоҳнома” ба аҳолии Тоҷикистон аз ВМКБ оғоз шуд {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2025-12-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Китоб|ном=Шоҳнома|муаллиф=Фирдавсӣ|шаҳр=Душанбе|нашриёт=Шарқи озод|шуморгон=1 700 000|язык=форсии кириллӣ|isbn=9789998583795|сол=2025|саҳифа=792|ҷилд=иборат аз ду ҷилди Ҷилди якум}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Китоб|сол=2025|муаллиф=Фирдавсӣ|ном=Шоҳнома|язык=форсӣ ба хати кириллӣ|нашриёт=Шарқи озод|ҷилд как есть=Иборат аз ду ҷилд ҷилди дуюм|шаҳр=Душанбе|саҳифаҳо=704|шуморгон=1 700 000}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==

* Шоистаи тақдир дар даҳумин ойини бузургдошти ҳомиёни нусхаи хаттӣ ( 1389 ) дар бахши расоилу мақолот, барои баррасӣ ва арзёбии шоҳномаи Сан Жозеф (ба сурати муштарак бо Ҳамидризо мустафид Довӯди Ғуломзода)&lt;ref&gt;{{Cite news|accessdate=2025-12-18|date=2010-11-21|language=fa|work=ایبنا|title=نگاهی به نسخه سن ژوزف؛ معرفی شده توسط خالقی مطلق|url=https://www.ibna.ir/news/88319/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B3%D9%86-%DA%98%D9%88%D8%B2%D9%81-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82|archivedate=2024-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241205155811/https://www.ibna.ir/news/88319/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B3%D9%86-%DA%98%D9%88%D8%B2%D9%81-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Китоб|ссылка часть=https://ensani.ir/file/download/article/20120326164258-3039-561.pdf|сол=دی ۱۳۸۹|ном=دهمين آئين بزرگداشت
حاميان نسخ خطي}}&lt;/ref&gt;.
* Асари интихобшуда дар маросими 9-уми ёдбуди пуштибонони дастнависҳо (2009) дар бахши адабиёт, барои ислоҳи &quot;Шоҳнома&quot;-и Фирдавсӣ бо ҳамкории Маҳмуд Умедсолор ва Абулфазл Хатибӣ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.isna.ir/news/8805-08904/%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B3%D8%AE-%D8%AE%D8%B7%D9%8A-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%AE%D8%B7%D9%8A|title=در آيين بزرگداشت حاميان نسخ خطي عنوان شد: توجه به نسخه‌هاي خطي، توجه به مليت و هويت ايراني است|website=ایسنا|date=2009-08-09|lang=fa|accessdate=2025-12-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.isna.ir/news/8805-08901/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D9%8A%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%8A%D8%B4-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B3%D8%AE-%D8%AE%D8%B7%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%8A-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF|title=برگزيدگان همايش بزرگداشت حاميان نسخ خطي معرفي شدند|website=ایسنا|date=2009-08-09|lang=fa|accessdate=2025-12-18}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷусторҳои вобаста ==
[[Феҳристи эроншиносон]]

== Пайвандҳо ==
[[Гурӯҳ:Шоҳномапажӯҳон]]
[[Гурӯҳ:Шоҳнома]]
[[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Теҳрон]]
[[Гурӯҳ:Решашиносон]]
&lt;references /&gt;
{{Authority control}}</text>
      <sha1>r2d3ogmgn7ry2wovh43rj2uth1h9yqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷонибек Ҳикмат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327372</id>
    <revision>
      <id>1487890</id>
      <parentid>1448743</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5251" sha1="h5mi66i6ghzs2gomsxf64vwsmqlww7c" xml:space="preserve">{{Сиёсатмадор}}

'''Ҷонибек Ҳикмат''' (таваллуд 1982) — дипломат ва ходими давлатии тоҷик, Намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Созмони Милали Муттаҳид]] аз соли 2021. Ӯ дар соли 2025 раиси [[ЮНИСЕФ|Шӯрои иҷроияи ЮНИСЕФ]] интихоб гардид.&lt;ref name=&quot;UNBio&quot;&gt;{{cite web|url=https://press.un.org/en/2021/bio5402.doc.htm|title=Jonibek Hikmat of Tajikistan – Permanent Representative to the United Nations|date=2021|publisher=United Nations|language=en|access-date=15 December 2025|accessdate=2025-12-14|archivedate=2025-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250121122038/https://press.un.org/en/2021/bio5402.doc.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNICEF2025&quot;&gt;{{cite web|url=https://asiaplus.news/en/2025/01/13/tajikistan-national-elected-to-head-unicef-executive-board-bureau-this-year/|title=Tajikistan national elected to head UNICEF Executive Board Bureau this year|date=13 January 2025|publisher=Asia-Plus|language=en|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Ҷонибек Ҳикмат соли 1982 таваллуд шудааст. Ӯ таҳсилоти олии худро дар хориҷи кишвар гирифта, дараҷаи бакалаврро дар [[Eastern Mediterranean University]] ва дараҷаи магистриро дар [[Cardiff Metropolitan University]] ба даст овардааст.&lt;ref name=&quot;UNBio&quot; /&gt;

Фаъолияти касбии худро аз соли 2005 дар [[Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оғоз намудааст.&lt;ref name=&quot;UNBio&quot; /&gt;

== Фаъолияти дипломатӣ ==
Ӯ дар солҳои гуногун дар сохторҳои дипломатии Тоҷикистон фаъолият кардааст, аз ҷумла:

* котиби дуюм ва котиби якуми сафоратҳои Тоҷикистон дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] ва [[Британияи Кабир]];&lt;ref name=&quot;UNBio&quot; /&gt;
* мушовир ва муовини роҳбари Раёсати созмонҳои байналмилалии ВКХ Тоҷикистон;&lt;ref name=&quot;UNBio&quot; /&gt;
* намояндаи доимии муовин дар СММ (2016–2019).&lt;ref name=&quot;UNBio&quot; /&gt;

Соли 2021 ӯ ба вазифаи Намояндаи доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар СММ таъйин гардида, эътимодномаи худро ба [[Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид]] супорид.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sputnik.tj/20210708/jonibek-hikmat-dabir-smm-etimodnoma-1040747569.html|title=Ҷонибек Ҳикмат эътимодномаи худро ба Дабири кулли СММ супорид|date=8 July 2021|publisher=Sputnik Тоҷикистон|language=tg|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолият дар СММ ==
Ҳамчун намояндаи доимӣ, Ҷонибек Ҳикмат Тоҷикистонро дар [[Маҷмаи Умумии СММ]], [[Шӯрои Амният]] ва дигар ниҳодҳои байналмилалӣ намояндагӣ мекунад. Ӯ дар ҷаласаҳо оид ба вазъи [[Афғонистон]], амнияти минтақавӣ, масъалаҳои об ва рушди устувор суханронӣ намудааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mfa.tj/en/main/view/12835/participation-of-the-permanent-representative-of-tajikistan-to-the-un-in-security-council-meeting-on-afghanistan|title=Participation of the Permanent Representative of Tajikistan to the UN in Security Council meeting on Afghanistan|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|language=en|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;

== ЮНИСЕФ ==
Соли 2025 Ҷонибек Ҳикмат раиси [[ЮНИСЕФ|Шӯрои иҷроияи ЮНИСЕФ]] интихоб гардид, ки аввалин мавриди ишғоли чунин мақом аз ҷониби намояндаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сохтори СММ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;UNICEF2025&quot; /&gt;

== Ҳаёти шахсӣ ==
Ҷонибек Ҳикмат оиладор буда, соҳиби се фарзанд мебошад.&lt;ref name=&quot;UNBio&quot; /&gt;

== Манобеъ ==
{{reflist}}

== Пайвандҳои берунӣ ==

* [https://press.un.org/en/2021/bio5402.doc.htm Биографияи расмӣ дар сомонаи СММ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250121122038/https://press.un.org/en/2021/bio5402.doc.htm |date=2025-01-21 }}
* [https://mfa.tj/en/main/view/61/mission-of-tajikistan-to-the-un Намояндагии Тоҷикистон дар СММ]
* [https://asiaplus.news/en/2025/01/13/tajikistan-national-elected-to-head-unicef-executive-board-bureau-this-year/ Хабар дар бораи интихоб ба ЮНИСЕФ]

[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1982]]
[[Гурӯҳ:Сафирони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>h5mi66i6ghzs2gomsxf64vwsmqlww7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шарофиддин Гадоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327373</id>
    <revision>
      <id>1488100</id>
      <parentid>1447935</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7734" sha1="1hgwcdelesd3jesysg77wtq68odmk79" xml:space="preserve">{{Шахс
|ном=Шарофиддин Гадоев
|тасвир=
| описание изображения = Шарофиддин Гадоев
|таърихи таваллуд = {{СанаиТаваллуд|1985|5|19}}
|Зодгоҳ={{Зодгоҳ|ноҳияи Фархор,|вилояти Хатлон,|Тоҷикистон}}
| Миллат || тоҷик
| Кишвар = Тоҷикистон
| Пешa = сиёсатмадор, фаъоли ҷомеаи шаҳрвандӣ
| Ҷои зист = Нидерланд
}}


'''Шарофиддин Гадоев''' (таваллуд 19 майи 1985, [[ноҳияи Фархор]], [[вилояти Хатлон]]) — сиёсатмадор ва фаъоли оппозитсионии [[тоҷик]], роҳбари ҳаракати ҷамъиятии «Ислоҳот ва рушди Тоҷикистон». Ӯ бо фаъолияти сиёсӣ, журналистӣ ва ҳуқуқбунёдонааш дар муҳоҷират шинохта шудааст.&lt;ref name=&quot;asiaplus2015&quot;/&gt;

== Зиндагии аввал ва таҳсил ==
Соли 2003 мактаби миёнаи №3-и ба номи Абдураҳмони Ҷомиро дар [[ноҳияи Фархор]] хатм кардааст. Солҳои 2004–2009 дар факултети ҳуқуқи байналмилалии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон таҳсил намуда, ихтисоси «ҳуқуқшиноси байналмилалӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ»-ро соҳиб шудааст.&lt;ref name=&quot;asiaplus2015&quot;/&gt;

== Фаъолияти сиёсӣ ==
Соли 2012 Гадоев яке аз муассисони ҳаракати мухолифи «[[Гурӯҳи 24]]» гардид. Пас аз кушта шудани роҳбари ҳаракат [[Умаралӣ Қувватов]] дар шаҳри Истанбул соли 2015, ӯ роҳбарии ҳаракатро ба уҳда гирифт.&lt;ref name=&quot;bbc2015&quot;/&gt;

15 марти соли 2018 дар шаҳри Амстердам ҳаракати нави сиёсӣ бо номи «Ислоҳот ва рушди Тоҷикистон» таъсис ёфт, ки ҳадафаш ислоҳоти сиёсӣ, иқтисодӣ ва ҳифзи ҳуқуқи инсон мебошад.&lt;ref name=&quot;dialog2018&quot;/&gt;

Сафари Гадоев ба Афғонистон низ дар расонаҳо ба мақсади таҳкими субот ва муқовимат ба ифротгароӣ бозтоб ёфтааст.&lt;ref name=&quot;tajnews1784&quot;/&gt;

Илова бар ин, дар гузоришҳо омадааст, ки Гадоев дар Юнон боздошт шудааст.&lt;ref name=&quot;tajnews7744&quot;/&gt;

Як фишори додашуда дар як матлаб тасвиб шудааст, ки боздошти Гадоев “намунаи сӯистифода аз Интерпол” аст.&lt;ref name=&quot;tajnews4550&quot;/&gt;

== Таъқиб ва боздошт ==
Соли 2014 Гадоев дар Испания бо дархости Тоҷикистон тавассути огоҳномаи сурхи Интерпол боздошт шуд, аммо додгоҳи Испания истирдоди ӯро рад намуда, парвандаро сиёсӣ донист.&lt;ref name=&quot;asiaplus2014&quot;/&gt;

Соли 2018 ӯ дар фурудгоҳи Варшава боздошт гардид, вале додгоҳ аз истирдод худдорӣ кард.&lt;ref name=&quot;ozodi2019&quot;/&gt;

Соли 2019 Гадоев дар Маскав боздошт ва ба таври маҷбурӣ ба Тоҷикистон интиқол дода шуд. Пас аз фишори байналмилалӣ, бо дахолати созмонҳои ҳуқуқи инсон, ӯ озод ва ба Нидерланд баргардонида шуд.&lt;ref name=&quot;hrw2019&quot;/&gt;

Соли 2022 Гурӯҳи кории [[СММ]] оид ба боздоштҳои худсарона (UNWGAD) ин боздоштро ғайриқонунӣ эътироф кард.&lt;ref name=&quot;un2022&quot;/&gt;

== Фишор ба хонавода ==
Ба иттилои Human Rights Watch ва [[Радиои Озодӣ]], хешовандони Гадоев дар [[Тоҷикистон]] борҳо мавриди бозпурсӣ, маҳдудияти сафар ва фишори маъмурӣ қарор гирифтаанд.&lt;ref name=&quot;hrw2017&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ozodi2014&quot;/&gt;

== Мавқеъ ==
Гадоев ҷонибдори ҳуқуқи инсон, озодии баён ва таҳкими сохторҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ мебошад. Ӯ дар изҳорот ва мусоҳибаҳо аз ҷомеаи байналмилалӣ даъват мекунад, ки ба вазъи ҳуқуқи инсон дар [[Тоҷикистон]] таваҷҷӯҳ зоҳир кунанд.&lt;ref name=&quot;amnesty2019&quot;/&gt;

== Манбаъҳо ==
{{reflist|refs=

&lt;ref name=&quot;asiaplus2014&quot;&gt;Asia-Plus. «Испания отказалась выдать Таджикистану оппозиционера Гадоева». 24.07.2014. https://asiaplus.news/2014/07/24/ispaniya-otkazalas-vydat-tadzhikistanu-oppoziczionera-gadoeva/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;asiaplus2015&quot;&gt;Asia-Plus. «Лидером “Группы 24” стал Шарофиддин Гадоев». 12.03.2015. https://asiaplus.news/2015/03/12/liderom-gruppy-24-stal-sharofiddin-gadoev/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;bbc2015&quot;&gt;BBC Russian. «В Стамбуле убит таджикский оппозиционер Умарали Кувватов». 06.03.2015. https://www.bbc.com/russian/international/2015/03/150306_tajikistan_opposition_killed&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dialog2018&quot;&gt;Dialog.tj. «Гражданские активисты в эмиграции создали движение “Реформы и развитие Таджикистана”». 15.03.2018. https://www.dialog.tj/news/grazhdanskie-aktivisty-v-emigratsii-sozdali-dvizhenie-reformy-i-razvitie-v-tadzhikistane&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;tajnews1784&quot;&gt;TajNews.org. «Сафари Шарофиддин Гадоев ба Афғонистон бо ҳадафи таҳкими субот ва муқовимат ба ифротгароӣ». https://tajnews.org/1784/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;tajnews7744&quot;&gt;TajNews.org. «Язнаи Шарофиддин Гадоев дар Юнон боздошт шудааст». https://tajnews.org/7744/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;tajnews4550&quot;&gt;TajNews.org. «Боздошти Гадоев намунаи ваҳшатзои сӯистифода аз Интерпол аст». https://tajnews.org/4550/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ozodi2019&quot;&gt;Радиои Озодӣ. Матолиб дар бораи ҳолати боздошти Гадоев дар Варшава ва Полша. https://rus.ozodi.org/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hrw2019&quot;&gt;Human Rights Watch. «Tajikistan: Activist Forcibly Returned from Russia». 24.02.2019. https://www.hrw.org/news/2019/02/24/tajikistan-activist-forcibly-returned-russia&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;un2022&quot;&gt;UN OHCHR. Opinion No. 48/2021 (Tajikistan/Russia). January 2022. https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-01/A_HRC_WGAD_2021_48_Russia_Tajikistan_AEV.pdf&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hrw2017&quot;&gt;Human Rights Watch. «Tajikistan: Travel Bans on Critics’ Families». 17.05.2017. https://www.hrw.org/news/2017/05/17/tajikistan-travel-ban-rights-lawyer&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ozodi2014&quot;&gt;Радиои Озодӣ. Манобеъи интиқолдиҳанда ва фишори маъмурӣ. https://rus.ozodi.org/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;amnesty2019&quot;&gt;Amnesty International. «Russia/Tajikistan: Abducted opposition activist at risk». 28.02.2019. https://www.amnesty.org/en/documents/eur60/9926/2019/en/&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>1hgwcdelesd3jesysg77wtq68odmk79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳамла ба мактаб дар Горки-2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327443</id>
    <revision>
      <id>1488053</id>
      <parentid>1447996</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4862" sha1="or2585zqpbgpeembm4sdywyn8mu1gui" xml:space="preserve">{{Ҳамлаи террористӣ}}
'''Ҳамла ба мактаб дар Горки-2''' — ҳодисаи фоҷиаборе, ки [[16 декабр]]и соли [[2025]] дар мактаби миёнаи деҳаи Горки-2-и [[Вилояти Маскав|вилояти Маскави]] [[Русия]] рух додааст. Дар натиҷаи ин ҳамла, шаҳрванди 10-солаи [[Тоҷикистон]] Қобилҷон Алиев ба ҳалокат расид. Ин ҳодиса боиси вокунишҳои шадиди дипломатӣ ва ҷамъиятӣ дар Тоҷикистон ва Русия гардид.

== Шарҳи ҳодиса ==
Бино ба гузоришҳои расмӣ, ҳодиса субҳи субҳи 16-уми декабри соли 2025 рух дод. Тимофей Кулямови 15-сола, хонандаи синфи 9-и «Б», бо истифода аз корд ва баллончаи гази филфилӣ даст ба ҳамла зад. Ҳамлагар дар заминаи ҳисси миллатгароӣ ва бадбинӣ ба мактаб ҳамла кардааст: ҳамлагар пеш аз ҳодиса “манифест”-и худро бо номи &quot;Ғазаби ман&quot;, ки дар он ӯ зидди яҳудиён, мусалмонон, зиддифашистон ва либералҳо ҳарф мезад, ба ҳамсинфонаш фиристодааст. Ҳамлакунанда бо истифода аз корд ба хонандаи синфи 4 Қобилҷон Алиев, як хонандаи 10-сола аз Тоҷикистон  ҳуҷум кард, ки дар натиҷа Қобилҷон Алиев ба ҳалокат расида. Ӯ ҷараёни ҳамларо тавассути телефони худ сабт карда, дар канали Telegram нашр намудааст, аз ҷумла аксҳои селфиеро, ки баъдан дар васоити ахбори омма ва шабакаҳои иҷтимоӣ паҳн шуданд.

== Дар бораи Қобилҷон Алиев ==
'''Қобилҷон Алиев''' ([[2015]], [[ноҳияи Шаҳринав]], Тоҷикистон — 16 декабри 2025, Горки-2) — хонандаи синфи 4-уми мактаби деҳаи Горки-2. Ӯ ҳамроҳи волидайнаш, ки ҳамчун муҳоҷири корӣ дар Русия фаъолият мекарданд, дар вилояти Маскав зиндагӣ мекард. Маргаш дар ҷомеаи Тоҷикистон ҳамчун фоҷиаи миллӣ қабул карда шуд.

Субҳи 18-уми декабр ҷасади Қобилҷонро ба ватан оварданд ва ӯро дар деҳаи Аҷами ҷамоати деҳоти Акрам Ҳасанови ноҳияи Шаҳринав канори падараш, ки се сол пеш вафот карда буд, ба хок супориданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/12/19/%d2%b3amdardii-sokinoni-ostonavu-bishkek-dar-robita-ba-kushtori-%d2%9bobil%d2%b7on-aliev/|title=Ҳамдардии сокинони Остонаву Бишкек дар робита ба куштори Қобилҷон Алиев|author=Идибеки Саид|website=asiaplus.news|date=2025-12-19|publisher=ASIA-Plus|lang=tg|accessdate=2025-12-20}}&lt;/ref&gt;.

== Вокунишҳо ==
=== Тоҷикистон ===
* '''Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон:''' Дар робита ба ин ҳодиса ба ҷониби Русия [[нота]]и эътирозӣ фиристода, талаб кард, ки қазия ба таври шаффоф таҳқиқ ва гунаҳгорон муҷозот шаванд.
* '''Ҷомеаи шаҳрвандӣ:''' Дар шабакаҳои иҷтимоӣ маъракаҳои ҳамдардӣ зери ҳештегҳои марбут ба ҳимояти ҳуқуқи кӯдакони муҳоҷир оғоз гардиданд.

=== Русия ===
* Мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Русия бо моддаи &quot;Куштор&quot; парвандаи ҷиноӣ оғоз карда, таҳқиқотро таҳти назорати махсус қарор доданд.

== Нигаред низ ==
* [[Муҳоҷирати корӣ дар Тоҷикистон]]
* [[Муносибатҳои Тоҷикистон бо Русия]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://mfa.tj Сомонаи расмии ВМХ Тоҷикистон]
* [https://www.ozodi.org Радиои Озодӣ]

[[Гурӯҳ:Ҳодисаҳои соли 2025]]
[[Гурӯҳ:Кушторҳо дар Русия]]
[[Гурӯҳ:Муносибатҳои Тоҷикистон ва Русия]]</text>
      <sha1>or2585zqpbgpeembm4sdywyn8mu1gui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гулдасташо Имроншоев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327459</id>
    <revision>
      <id>1487951</id>
      <parentid>1482998</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7076" sha1="4lkiryoet6orrriasx9fbe6252hmmw4" xml:space="preserve">{{Давлатмард}}

'''Гулдасташо Имроншоев''' ({{ВД-Дебоча}}) — давлатмарди тоҷик,&lt;ref name=&quot;google&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sites.google.com/site/tadzikistanfoto/pravitelstvo-nacionalnogo-doveria|title=Правительство национального примирения|deadlink=|accessdate=2024-07-08|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; генерал-майори милитсия, иҷрокунандаи вазифаи [[Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (аз май то ноябри соли 1992)&lt;ref name=&quot;narodnaya&quot;&gt;{{Cite web|url=http://narodnaya.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16921:2022-11-15-06-03-16&amp;catid=49:politika&amp;Itemid=27|title=Новая веха в истории таджикской государственности|deadlink=|accessdate=2024-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240708183325/http://narodnaya.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16921:2022-11-15-06-03-16&amp;catid=49:politika&amp;Itemid=27|archivedate=2024-07-08}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Гулдастшо Имроншоев 10 январи соли 1953 дар деҳаи Равмеди ноҳияи Рӯшони ВМКБ дар оилаи хизматчӣ таваллуд шудааст. Мактаби 8-соларо дар деҳааш соли 1968 ва интернати ноҳияи Рӯшонро соли 1970 ба охир расонида, сипас барои таҳсил ба шаҳри Душанбе рафтааст. Солҳои 1970—1974 донишҷӯйи Институти давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко буд.

== Корнома ==
Солҳои 1974—1975 фаъолияташро ба сифати муаллими таърихи Омӯзишгоҳи касбӣ-техникии № 7-и шаҳри Душанбе оғоз кардааст. Сипас муддати як сол дар сафи Қувваҳои мусаллаҳи ИҶШС хизмат карда, баъди бозгашт боз касби собиқашро идома додааст. Яъне солҳои 1976—1977 муаллими мактаби миёнаи № 32-и ноҳияи Ҳисор буд.

Шавқу рағбат ба МКД Тоҷикистон ӯро бо сафҳои худ овард ва аз моҳи августи соли 1977 дар вазифаи нозири минтақавии кор бо ноболиғони гурӯҳи профилактикии (пешгиринамоии) хадамоти кофтукови ҷиноятии ШКҶ ШКД-и ноҳияи Марказии (ҳоло н. Фирдавсӣ) РКД-и шаҳри Душанбе фаъолияти хизматиашро оғоз намуда то моҳи октябри соли 1979 ифои вазифа карда аст.

Муддати як соли оянда (10.1979 — 10.1980) ваколатдори ҳамин гурӯҳ буд. Дар солҳои минбаъда бошад фаъолиятҳои хизматиаш дар ҳамин ШКД идома ёфта дар иҷрои вазифаҳо боло рафтааст.

Чунончи: ваколатдори калони ШКҶ (10.1980 −10.1982), муовини сардори шуъбачаи кофтукови ҷиноятии ШКД (10.1982 — 06.1983), сардори ШКҶ ШКД (06.1983-02.1985).

Аз феврали соли 1985 то июни соли 1989 дар вазифаи муовини сардори ШКД-и ноҳияи Марказии шаҳри Душанбе, ӯ низ сардори ШКҶ кор кард. Баъдан моҳҳои июн — ноябри соли 1989 ба вазифаи боз ҳам баландтар, муовини сардори РМЗҶИ ВКД ҶШС Тоҷикистон, ӯ низ сардори Шуъбаи мубориза бо ҷиноятҳои муташаккил тавсия дода шудааст.

Дар давраҳои минбаъда бошад, бинобар ривоҷу равнақи ақоиди демократӣ, бозсозӣ, адолатхоҳӣ, ки дар ИҶШС васеъ паҳн шуда буду аз осори он гурӯҳҳои ҷинояткор низ дар саросари Шуравӣ сар бардошта буданд Раёсат ва Шуъбаҳои 6-ум дар назди ВКД ИҶШС ва вазоратҳои ҷамоҳири иттифоқӣ бинобар идора ва назорати ин раванд ташкил карда мешаванд.

Дар ҳамин давра аз моҳи ноябри соли 1989 то апрели соли 1990 сардори Шуъбаи 6-и ВКД Тоҷикистон таъин шудааст.

Апрели 1990 — апрели 1991 бошад Шуъбаи мазкур ба Раёсати 6-ум ва аз апрели 1991 бошад ба Раёсати байниминтақавии мубориза бо ҷиноятҳои муташаккили ВКД ИҶШС дар Ҷумҳурии Тоҷикистон табдил дода шуда Имроншоев Гулдастшо сарварии онро ба уҳда дошт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2009/11/16/ubop-mvd-tadzhikistana-otmechaet-segodnya-svoyo-20-letie/|title=УБОП МВД Таджикистана отмечает сегодня своё 20-летие|deadlink=|accessdate=2024-07-08|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;.

Баъди пошхӯрии сохти Шуравӣ сохторҳои ин Раёсат, ки дар марказу маҳалли Тоҷикистон фаъолият доштанд аз байн рафтанд, вале Раёсати 6-и ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият дошт ва аз моҳи март то майи соли 1992 сарварии онро Имроншоев Гулдастшо ба уҳда гирифта буд.

Бо фармони Президент УП № 220 аз 30.10.1992 ва фармони ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон, таҳти № 316 ҳ/ш аз 20.11.1992 Имроншоев Гулдастшо Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин карда шудааст, ки то 25.12.1992 фаъолият бурда аст. Дар асоси Қарори Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 2 декабри соли 1992 аз вазифаи ишғолкарда озод карда шудааст.

== Даргузашт ==
Гулдастшо Имроншоев 7 марти соли 1993 бо сабаби беморӣ даргузашт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Шарифзода Ф. Р., Назарзода Н. Ҷ. Комиссарҳо-вазирон ва генералҳои МКД Тоҷикистон (1917—2017). — Д.: «Эр-граф», 2017. — С. 110—111. — 320 с.</text>
      <sha1>4lkiryoet6orrriasx9fbe6252hmmw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ёқуб Салимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327461</id>
    <revision>
      <id>1488101</id>
      <parentid>1448069</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2588" sha1="l05ydzla8si9mtdtmsgrwefm63mb5jb" xml:space="preserve">{{Давлатмард}}
'''Ёқуб Салимов''' ({{ВД-Дебоча}}) — давлатмарди тоҷик. Фармондеҳи саҳроии [[Фронти халқии Тоҷикистон|Фронти халқӣ]] дар давраи [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон|ҷанги шаҳрвандӣ]], [[Вазири корҳои дохилии Тоҷикистон]] (1993—1995) ва раиси Кумитаи гумрук (1996—1997).

24 апрели соли 2005 ӯро бо иттиҳоми хиёнат ба ватан, бандитизм ва сӯиистифода аз мақом ба 15 соли зиндон маҳкум карданд; ӯ соли 2016 раҳо шуд.

== Зиндагинома ==
Ёқуб Салимов 20 майи соли 1956&lt;ref name=&quot;PERSONA&quot;&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013881180|title=САЛИМОВ Якубжон|accessdate=2024-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240708210632/https://centrasia.org/person2.php?st=1013881180|archivedate=2024-07-08}}&lt;/ref&gt; дар [[ноҳияи Вахш]]и ҶШС Тоҷикистон&lt;ref name=&quot;APLUS&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2017/06/03/yakub-salimov-nyusmejker-perestroechnyh-vremen/|title=Якуб Салимов: ньюсмейкер перестроечных времен|accessdate=2024-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240529115924/https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20170603/yakub-salimov-nyusmeiker-perestroechnih-vremen|archivedate=2024-05-29}}&lt;/ref&gt; таваллуд шудааст. Дар давраи [[бозсозӣ]], ӯ расман ҳамчун соҳибкор кор мекард. Соли 1989, ӯ дар расонаҳои Тоҷикистон рэкеткор эълон шуд&lt;ref name=&quot;PERSONA&quot; /&gt;. Ӯ як раҳбари ғайрирасмии ҷавонон буд ва дар тазоҳурот ва шӯришҳое, ки моҳи феврали соли 1990 дар [[Душанбе]] сар заданд ва дар он зиндонӣ шуд, фаъолона ширкат варзид&lt;ref name=&quot;DW&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/чем-обернётся-выдача-якуба-салимова-таджикским-властям/a-925513|title=Чем обернётся выдача Якуба Салимова таджикским властям?|deadlink=|accessdate=2024-07-05|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt; .

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]
[[Гурӯҳ:Вазирони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>l05ydzla8si9mtdtmsgrwefm63mb5jb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сензураи интернет</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327667</id>
    <revision>
      <id>1488095</id>
      <parentid>1449457</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9770" sha1="t2bbwtstjuvby4z2808x1gsqymg3g3n" xml:space="preserve">'''Сентзураи интернетӣ''' ({{lang-en|«Internet Censorship»}}) — назорат ва боздоштани нашр ё дастрасӣ ба иттилоот дар шабакаи [[Интернет]]. Пайдоиши [[Сензура|сензураи]] интернетӣ ба набудани ягон марзи миллӣ дар шабакаи Интернет вобаста аст. Мушкилоти умумии сензураи интернетиро метавон чунин муайян кард: иттилооте, ки хилофи қонунҳои давлат (режими ҳукумати амалкунанда) аст ва дар захираҳои дохилӣ масдуд шудааст, метавонад дар [[веб-сервер]]ҳои кишварҳои дигар нашр шавад.

[[File:Internet censorship in the World 2020 by country.png|right|thumb|350px|Харитаи озодии интернет дар кишварҳои ҷаҳон дар соли 2020]]

== Шаклҳои сентзураи интернетӣ == 
Азбаски Интернет таҳти [[Идораи Интернет|идораи]] ягонаи ягон давлат қарор надорад ва захираҳои он дар байни созмонҳои тиҷоратии зиёд тақсим шудаанд, сентзураи маҷмӯии Интернет хеле душвор, вале комилан имконпазир аст. Он тавассути истифодаи чораҳои зерин амалӣ мешавад:

Дар дасти давлат мутамарказ кардани идораи коммуникатсияҳои шабакавӣ ё фишангҳои воқеии таъсиррасонӣ ба ширкатҳое, ки шабакаҳои берун аз марзи давлатро идора мекунанд.
Вобаста кардани имконияти дастрасӣ ба захираҳои интернетӣ аз омодагии ширкатҳо барои назорати мундариҷа, нест кардан ё таҳрир кардани паёмҳое, ки таҳти сентзураи мақомоти кишвар меафтанд.
Инчунин ҳукуматҳо имкон доранд мундариҷаи баъзе захираҳои интернетиро тавассути ширкатҳои сохта, «созмонҳои ғайриҳукуматӣ» ё шахсони хусусӣ назорат кунанд.
Сентзура дар [[Интернет]] на танҳо масдудкунӣ ё бастани веб-захираҳоро дар бар мегирад, балки гузаронидани [[Таҳлилгари трафик|таҳлили трафик]], ташкили веб-захираҳои оппозитсионии дурӯғин ва татбиқи чораҳои ҷазодиҳӣ нисбат ба муаллифони нашрияҳо ё соҳибони [[веб-сервер]]ҳоро низ пешбинӣ мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.habrahabr.ru/blog/google/17615.html|title=Google в Китае убрала просмотр кэша страниц / Google / Блоги / Хабрахабр|website=www.habrahabr.ru|accessdate=2026-01-09|archivedate=2008-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080522112149/http://www.habrahabr.ru/blog/google/17615.html}}&lt;/ref&gt;

Тибқи иттилои созмони «[[Гузоришгарони бидуни марз]]», дар соли 2008 1740 [[сайт|веб-сайт]] баста ё масдуд шуда, 105 [[блогер]] барои нашри мавод дар Интернет зарар дидаанд.

Дар ҷаҳон се модели назорати давлат бар Интернетро ҷудо кардан мумкин аст: либералӣ, авторитарӣ ва авторитарӣ-тоталитарӣ.

Бино ба маълумоти соли 2016, кишварҳои дорои сентзураи сахттарин ибораанд аз: [[Кореяи Шимолӣ]], [[Чин]], [[Эритрея]], [[Эфиопия]], [[Арабистони Саудӣ]], [[Эрон]], [[Сурия]], [[Тунис]], [[Ветнам]] ва [[Мянма]].

== Самаранокии сентзура == 
Самаранокии сентзураи интернетӣ аз ҷониби мутахассисон зери шубҳа гузошта шудааст. [[Итан Зукерман]] соли 2008 ғояи робитаи байни [[Фаъолнокии интернетӣ|активистони интернетӣ]] ва дӯстдорони «гурбачаҳои зебо»-ро (истилоҳ барои ҳар як мундариҷаи маъмул) пешниҳод кард.

Ба гуфтаи Зукерман, воситаҳое, ки аслан барои мубодилаи акси гурбачаҳо сохта шудаанд ([[Facebook]], [[Reddit]], [[Твиттер|Twitter]], [[Instagram]]), барои ҳаракатҳои ҷамъиятии фаъолияти интернетӣ хеле муфид омаданд. Бастани ин хидматҳои маъмул нисбат ба бастани сайтҳои махсуси сиёсӣ вокуниши бештари ҷомеаро ба бор меорад.

== Роҳҳои гузаштан аз сентзура == 
Барои гузаштан аз сентзура дар Интернет корбарон аз имконияти дастрасӣ ба захираҳои масдудшуда тавассути дигар захираҳои иҷозатдодашуда истифода мебаранд. Чунин захираҳо ибораанд аз: [[веб-прокси]], [[прокси-сервер]], [[шабакаҳои анонимӣ]], хидматҳои тарҷумаи онлайн ([[Google Translate]]).

=== Веб-прокси === 
Нармафзоре, ки дар [[веб-сервер]] насб шуда, тавассути интерфейси веб имкон медиҳад ба адресҳои воридшудаи веб-саҳифаҳо дастрасӣ пайдо кунед.

=== Прокси-сервер === 
[[Прокси-сервер]] имкон медиҳад, ки дастрасии адресҳои IP-и як зершабака ба дигаре бо истифода аз IP-переадресатсия таъмин карда шавад.

=== Шабакаҳои анонимӣ ===
'''Шабакаи анонимӣ''' — шабакаи компютерие, ки барои таъмини анонимӣ дар Интернет сохта шудааст. Намунаҳои маъмултарини чунин шабакаҳо [[Freenet]], [[I2P]] ва [[Tor|TOR]] (The Onion Router) мебошанд.

=== Почтаи электронӣ ===
Яке аз роҳҳои кӯҳнатарини дастрасӣ ба веб-саҳифаҳо тавассути шлюзҳои «интернет ба почта» мебошад. Ҳукумати [[ИМА]] технологияи «'''Feed Over Email'''» ('''FOE''')-ро санҷида истодааст, ки барои расонидани мундариҷаи веб тавассути почтаи электронӣ ба кишварҳои дорои сентзураи сахт, аз ҷумла [[Чин]], [[Эрон]], [[Мянма]], [[Тоҷикистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Ветнам]] пешбинӣ шудааст.

=== Туннелкунии трафик (VPN) === 
'''VPN''' (Virtual Private Network — шабакаи хусусии виртуалӣ) — шабакаи мантиқиест, ки дар болои ягон шабакаи дигар, аз ҷумла Интернет, сохта мешавад. VPN туннели муҳофизатшударо таъмин мекунад ва тамоми трафик дар шакли бастаҳои [[Шифргузорӣ|рамзгузоришуда]] интиқол меёбад.

== Сентзураи интернетӣ дар кишварҳо ==

=== [[Беларус]] === 
Дар рӯзи интихоботи президентии соли 2020 дар Беларус мушкилот бо дастрасӣ ба Интернет, махсусан ба мессенҷерҳо ва шабакаҳои иҷтимоӣ оғоз ёфт. Мутахассисон истифодаи технологияи [[Deep packet inspection|DPI]]-ро эҳтимол медонанд.

=== [[Русия]] === 
Соли 2012 қонуне қабул шуд, ки филтратсияи сайтҳоро тавассути «рӯйхати сиёҳ» ва масдуд кардани захираҳои мамнӯъ пешбинӣ мекунад.

=== [[Тоҷикистон]] ===
Дар Тоҷикистон низ давра ба давра масдуд кардани шабакаҳои иҷтимоӣ (Facebook, YouTube) ва мессенҷерҳо мушоҳида мешавад. Кишвар ба рӯйхати технологияи FOE барои расонидани иттилоот шомил шуда буд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/en/2014/12/05/freedom-house-says-internet-freedom-around-the-world-in-decline/|title=Freedom House says Internet freedom around the world in decline {{!}} Tajikistan News ASIA-Plus|website=asiaplus.news|accessdate=2026-01-09}}&lt;/ref&gt;

== Ҷусторҳои вобаста ==

Озодии сухан

[[Анонимӣ дар Интернет]]

== Пайвандҳо ==
&lt;references /&gt;
{{Authority control}}
[[Гурӯҳ:Интернет]]
[[Гурӯҳ:Сензураи интернет]]</text>
      <sha1>t2bbwtstjuvby4z2808x1gsqymg3g3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Элче (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327953</id>
    <revision>
      <id>1487835</id>
      <parentid>1461307</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T12:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1487835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3478" sha1="jukrgtelluytnrn2efp7ynujl9636w5" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #006633
 |матн           = #FFFFFF
 |ном            = {{Парчами Испания}} Элче
 |мавсими ҷорӣ   = 2025/26
 |логотип        =
 |номи пурра     = ''«Бошгоҳи футболи Элче»'' ({{lang-es|Elche Club de Fútbol, S.A.D.}})
 |лақаб          = «сабзрахрахҳо» ({{lang-es|Franjiverdes}})&lt;br&gt;''«сафеду сабзҳо»'' ({{lang-es|Blanquiverdes}})
 |таъсис         = 1923
 |барҳам         = 
 |майдон         = {{Парчами Испания}} «[[Мануэл Мартинес Валеро (варзишгоҳ)|Мануэл Мартинес Валеро]]», [[Элче]]
 |ғунҷоиш        = 33 732
 |молик          = {{Парчами Аргентина}} Кристиан Брагарник
 |президент      = {{Парчами Испания}} Хоакин Буйтраго
 |мудир          = 
 |мудири кул     = 
 |мураббӣ        = {{Парчами Испания}} [[Эдер Сарабия]]
 |капитан        = {{Парчами Испания}} [[Педро Бигас]]
 |рейтинг        = 
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = Vega Fibra
 |мусобиқа       = [[Ла Лига]]
 |мавсим         = 2025/26
 |мавқеъ         = '''15-юм''' 
 |сайт           = https://www.elchecf.es/
 |pattern_la1    = _elche2526h
 |pattern_b1     = _elche2526h
 |pattern_ra1    = _elche2526h
 |pattern_sh1    = _elche2526h
 |pattern_so1    = _elche2526hl
 |leftarm1       = 
 |body1          = 
 |rightarm1      = 
 |shorts1        = 
 |socks1         = 
 |pattern_la2    = _elche2526a
 |pattern_b2     = _elche2526a
 |pattern_ra2    = _elche2526a
 |pattern_sh2    = _monterrey1213t1
 |pattern_so2    = _monterrey1213t1
 |leftarm2       = AA0000
 |body2          = AA0000
 |rightarm2      = AA0000
 |shorts2        = AA0000
 |socks2         = AA0000
 |pattern_la3    = _gtsc19h
 |pattern_b3     = _gtsc19h
 |pattern_ra3    = _gtsc19h
 |pattern_sh3    = _gtsc19h
 |pattern_so3    = _gtsc19h
 |leftarm3       = 0000FF
 |body3          = 0000FF
 |rightarm3      = 0000FF
 |shorts3        = 000060
 |socks3         = 008000
}}

'''«Бошгоҳи футболи Элче»''' ({{lang-es|Elche Club de Fútbol, S.A.D.}}) — бошгоҳи футболи ҳирфаии [[Испания|испониёӣ]] аз шаҳристони [[Элче]] дар устони [[Аликанте (устон)|Аликанте]], ки дар [[Ла Лига]] баромад мекунад.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* [[Акс:RFEF - Copa del Rey.svg|15px]] '''[[Ҷоми футболи Испониё|Ҷоми Испониё]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1968/69
* '''[[Ҷоми Жоан Гампер]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2020

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.elchecf.es Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Элче»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол, таъсисёфта дар соли 1923]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Испониё]]</text>
      <sha1>jukrgtelluytnrn2efp7ynujl9636w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Парвиз Ниёзов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328009</id>
    <revision>
      <id>1487897</id>
      <parentid>1453473</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4641" sha1="jxa168x881uskbpavzrs688m4i2j9lu" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном = Парвиз Ниёзов
| номи аслӣ = Ниёзов Парвиз Ёдгорович
| ном ҳангоми таваллуд = 
| тасвир = Парвиз Ниёзов.jpg
| бар = 
| тавсифи тасвир = 
|зодрӯз = 01.10.1981
| зодгоҳ = [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| табаият = 
| шаҳрвандӣ = {{flag|Тоҷикистон}}
| падар = 
| модар = 
| ҳамсар = 
| фарзандон = 
| пеша = видеоблогер, соҳибкор
| ҷоизаҳо = 
| соядаст = 
| сайт = 
| викианбор =  
}}

'''Парвиз Ниёзов''' (''Ниёзов Парвиз Ёдгорович''; [[1 октябр]]и [[1981]], шаҳри [[Душанбе]]) — [[видеоблогер]], [[соҳибкор]]и тоҷик, маъруф дар шабакаҳои иҷтимоӣ, аз ҷумла YouTube ва Instagram.

== Зиндагинома ==
Парвиз 1-уми октябри соли 1981 дар шаҳри [[Душанбе]] ба дунё омадааст. Пас аз хатми литсейи тоҷикӣ-туркии шаҳри Душанбе дар Донишгоҳи давлатии Улудаги Туркия таҳсил карда, онро ба анҷом расонд.
Солҳои охир ӯ дар Иёлоти Муттаҳида зиндагӣ мекунад ва фаъолияти худро ба масъалаҳои муҳоҷират ва зиндагии муҳоҷирони тоҷик бахшидааст&lt;ref name=&quot;ozodi.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ozodi.org/a/32627139.html |title=Парвиз Ниёзов: «Я помогаю соотечественникам с переездом в США» |publisher=Радиои Озодӣ |website=Радиои Озодӣ |lang=ru |date=2023-07-01 |accessdate=2026-01-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asiaplustj.info&quot;&gt;{{cite web |url=https://asiaplus.news/2023/07/13/pereezd-za-rubezh-6-tadzhikskih-blogerov-kotorye-rasskazyvayut-o-zhizni-rabote-i-uchebe-v-ssha/ |title=Переезд за рубеж: 6 таджикских блогеров, которые рассказывают о жизни, работе и учебе в США |publisher=Asia-Plus |website=Asia-Plus |lang=ru |date=2023-07-13 |accessdate=2026-01-22}}&lt;/ref&gt;.

== Ҳаёти шахсӣ ==

== Фаъолият ==
Парвиз Ниёзов ҳамчун видеоблогер ва машваратдиҳандаи муҳоҷирон фаъолият мекунад. Мавзӯи асосии фаъолияти ӯ ба муҳоҷират, зиндагӣ ва мутобиқшавии шаҳрвандони Тоҷикистон дар Иёлоти Муттаҳида бахшида шудааст. Ӯ дар блогҳо ва пахшҳои зинда аз таҷрибаи шахсии худ дар бораи ҳаёт, кор ва кӯчидан ба ИМА нақл мекунад.

Парвиз бо муҳоҷирони тоҷик, ки дар иёлатҳои гуногуни ИМА зиндагӣ мекунанд, мусоҳиба мекунад ва таҷрибаҳои онҳоро дар бораи зиндагӣ, тиҷорат ва мутобиқшавӣ ба муҳити нав нашр мекунад. Ҳамчунин бо муҳоҷирони нав, ки ба ИМА омадаанд, дар бораи рафти ҳуҷҷатгузорӣ, гирифтани грин-корт ва мутобиқшавӣ суҳбат мекунад. Ӯ шароитҳои мусбӣ ва мушкилоти муҳоҷиронро дар иёлатҳои гуногун қайд мекунад, ки барои ҳамватанони дигар маълумоти амалӣ фароҳам меорад.

Дар видеоблогҳои худ, Парвиз Ниёзов бо ибораи шинохташаванда маҳбуб аст:
&lt;blockquote&gt; «Эээ, салом алейкум мардум, ман Парвиз аз Ню-Йорк» &lt;/blockquote&gt; ин ибора ба унвони тамғаи шинохташаванда ва услуби шахсӣ дар байни пайравонаш маъруф аст.

== Эҳсонкорӣ ==

== Ҷоизаҳо ==

== Интиқод ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Facebook id|parvizamerica}}
* {{Instagram|parviz_america|Парвиз Ниёзов}}
* {{YouTube|PjZSb1VComo|Парвиз Ниёзов}}


[[Гурӯҳ:Зодагони шаҳри Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]]
[[Гурӯҳ:Тоҷикони Амрико]]</text>
      <sha1>jxa168x881uskbpavzrs688m4i2j9lu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирзонасриддин Саидзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328136</id>
    <revision>
      <id>1488087</id>
      <parentid>1453097</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7942" sha1="om3yz3ckdphrnynp7jdpwuhls8y7eje" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Мирзо Насриддин
|номи аслӣ            = Мирзонасриддин Саидов
|тасвир               = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Мирзонасриддин Саидов
|номи пурра           = Мирзонасриддин Саидов
|тахаллусҳо           = Мирзо Насриддин
|таърихи таваллуд     = 10 03 1948
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|деҳаи Шамтуч|ноҳияи Айнӣ|вилояти Суғд|Тоҷикистон}}
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон
|навъи фаъолият       = {{Нависанда|Тоҷикистон|асри XX|асри XXI}}, [[Муҳандис]]
|солҳои фаъолият      = 1991–то ҳол
|самт                 = насри муосири тоҷик
|жанр                 = ҳикоя, қисса, роман
|забони осор          = тоҷикӣ
|дебют                = «Фурӯғ» (1991)
|ҷоизаҳои адабӣ       = [[Ҷоизаи адабӣ ба номи Садриддин Айнӣ]] (2017)
|ҷоизаҳо              = 
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}
'''Мирзо Насриддин''' (номи ҳақиқӣ '''Мирзонасриддин Саидзода'''; зода [[10 март]] [[1948]], [[Деҳоти Шамтуч|деҳаи Шамтуч]], [[Ноҳияи Айнӣ]], [[Вилояти Суғд]]) — [[нависанда]] ва [[муҳандис]]и тоҷик, [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон|узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]], барандаи [[Ҷоизаи адабӣ ба номи Садриддин Айнӣ]] (2017)&lt;ref&gt;{{Cite web|accessdate=2026-02-02|lang=ru-RU|title=МИРЗО НАСРИДДИН|url=https://navisandagan.tj/tj/%d0%bc%d0%b8%d1%80%d0%b7%d0%be-%d0%bd%d0%b0%d1%81%d1%80%d0%b8%d0%b4%d0%b4%d0%b8%d0%bd/}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Мирзонасриддин Саидов 10 марти соли 1948 дар деҳаи Шамтучи ноҳияи Айнии вилояти Суғд ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёнаи зодгоҳаш солҳои 1968–1970 дар сафи [[Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ]] хидмат кардааст.

Соли 1973 [[Техникуми политехникии Душанбе]] ва соли 1979 шуъбаи шабонаи факултаи автомобил ва хоҷагии автомобили [[Донишкадаи политехникии Тоҷикистон]]-ро хатм намудааст. Ҳамзамон дар автобазаи №2 Вазорати сохтмони ҷумҳурӣ ба ҳайси муҳандиси бехатарии роҳ, сардори нуқтаи таъмир ва баъдан сардор ва сармуҳандиси автоколонаи №2931 фаъолият кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://old.kmt.tj/mirzonasriddinro-bishnosem|title=Мирзонасриддинро бишносем {{!}} Китобхонаи миллии Тоҷикистон|website=old.kmt.tj|accessdate=2026-02-02}}&lt;/ref&gt;.

Солҳои 1982–1991 дар [[Вазорати нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба сифати сармеханик ва ҷонишини сарраёсати техникӣ кор кардааст. Дар солҳои 1991–1993 сардори Иттиҳодияи «Тоҷикавторемонт», солҳои 1993–1996 сармеханики Иттиҳодияи «Тоҷикзолото», солҳои 1996–2000 директори автобазаи ширкати «Мадад» буд.

Солҳои 2000–2005 вакили [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шудааст.

== Фаъолияти адабӣ ==
Мирзо Насриддин, дар баробари фаъолияти муҳандисӣ, ба адабиёт таваҷҷуҳи ҷиддӣ дошта, бо сабку услуби хоси худ асар меофарад. Аввалин ҳикояи ӯ — «Фурӯғ» соли 1991 дар ҳафтаномаи «Адабиёт ва санъат» ба табъ расидааст.

Соли 1994 маҷаллаи «Садои Шарқ» қиссаи «Хирмани сӯхта»-и ӯро нашр кард, ки аз ҳаёти ҷавонони солҳои 1980 нақл мекунад. Соли 2003 дар ҳамин маҷалла қиссаи «Шаби душвор» чоп шуд, ки ба оқибатҳои фоҷиабори [[ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]] бахшида шудааст. Соли 2004 ин асар дар маҷаллаи «Помир» ба забони русӣ мунташир гардида, ҳамон сол нашриёти «Деваштич» онро ба шакли мукаммал ба нашр расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/08/17/mirzonasriddin-to%d2%b7ik-budan-oson-nest-ammo-%d3%af-%d2%b3e%d2%b7-go%d2%b3-besavod-nabud/|title=Мирзонасриддин: Тоҷик будан осон нест, аммо ӯ ҳеҷ гоҳ бесавод набуд! {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2026-02-02}}&lt;/ref&gt;

Соли 2008 нашриёти «Ирфон» маҷмӯаи «Бозгашти Кунгур» ва чанд ҳикояи дигари муаллифро ба табъ расонд. Соли 2013 маҷаллаи «Садои Шарқ» мухтасари романи «Оташ дар хонаи қадим»-ро нашр кард. Соли 2016 ин роман пурра ба чоп расид.

Романи дуюми ӯ — «Нони шарикӣ (сад сол бо Русия)» идомаи мантиқии романи «Оташ дар хонаи қадим» маҳсуб ёфта, ба баррасии паҳлуҳои гуногуни таърихи Тоҷикистон дар давраи Иттиҳоди Шӯравӣ бахшида шудааст.

== Узвият ва мукофотҳо ==
* Аз соли 1997 — узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
* Барандаи [[Ҷоизаи адабӣ ба номи Садриддин Айнӣ]] (2017)

== Осор ==
* «Фурӯғ» — ҳикоя (1991)
* «Хирмани сӯхта» — қисса (1994)
* «Шаби душвор» — қисса (2003)
* «Бозгашти Кунгур» — қисса (2008)
* «Оташ дар хонаи қадим» — роман (2016)
* «Нони шарикӣ (сад сол бо Русия)» — роман

== Манбаъ ==
* [https://navisandagan.tj/tj/мирзо-насриддин/ Мирзо Насриддин] — «Адибони Тоҷикистон»
* [https://asiaplus.news/tg/2024/08/17/mirzonasriddin-to%d2%b7ik-budan-oson-nest-ammo-%d3%af-%d2%b3e%d2%b7-go%d2%b3-besavod-nabud/ Мирзонасриддин: Тоҷик будан осон нест] — Asia-Plus

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси намояндагон]]
[[Гурӯҳ:Муҳандисони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Таваллуд 1948]]
[[Гурӯҳ:Зинда]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ]]</text>
      <sha1>om3yz3ckdphrnynp7jdpwuhls8y7eje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳманёр Муродӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328141</id>
    <revision>
      <id>1488126</id>
      <parentid>1453147</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6969" sha1="rgvrxiklk6g14ngqykwav9zvys3vu78" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Баҳманёр Муродӣ
|номи аслӣ            = Баҳманёр Муродӣ
|тасвир               = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Баҳманёр Муродӣ
|номи пурра           = Баҳманёр Муродӣ
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 23.03.1991
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|деҳаи Сарой|ноҳияи Ашт|вилояти Суғд|Тоҷикистон}}
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = Тоҷикистон
|навъи фаъолият       = {{Нависанда|Тоҷикистон|асри XXI}}, Ҳикоянавис, {{Тарҷумон|Тоҷикистон|асри XXI}}, {{Рӯзноманигор|Тоҷикистон|асри XXI}}
|солҳои фаъолият      = 2000-то имрӯз
|самт                 = насри муосири тоҷик
|жанр                 = ҳикоя, қисса
|забони осор          = забони тоҷикӣ
|дебют                = «Мӯсича» (2004)
|ҷоизаҳои адабӣ       = Ҷоизаи адабии «Падида» (2008)
|ҷоизаҳо              = Ҷоизаи Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии ҶТ дар соҳаи адабиёт (2015)
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}
'''Баҳманёр Муродӣ''' (зодаи [[23 март|23 марти]] [[Соли 1991|1991]], [[Сарой|деҳаи Сарой]], [[ноҳияи Ашт]], [[вилояти Суғд]]) — [[нависанда]], ҳикоянавис ва [[Тарҷумон|тарҷумони]] тоҷик, ҷавонтарин узви [[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]] дар соли 2012&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Зиндагинома ==
Баҳманёр Муродӣ 23 марти соли 1991 дар деҳаи Сарои ноҳияи Ашт ба дунё омадааст. Соли 2009 мактаби миёнаи зодгоҳашро бо шаҳодатномаи аъло хатм намуда, соли 2014 факултаи шарқшиносии Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо дипломи аъло (сурх) ба анҷом расондааст. Пас аз хатми донишгоҳ дар чанд нашрияи чопии шаҳри Душанбе ба ҳайси хабарнигор фаъолият карда, баъдан дар хабаргузории давлатии «Ховар» ҳамчун тарҷумони забони арабӣ кор кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.ozodi.org/a/interview-with-tajik-youngest-writer/27727616.html
|title=Гуфтугӯ бо нобиғаи ҷавони тоҷик Баҳманёр Муродӣ
|website=ozodi.org
|language=tg
|accessdate=2026-02-02
}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти эҷодӣ ==
Навиштаҳои Баҳманёр Муродӣ аз синни нӯҳсолагӣ дар матбуоти даврӣ ба нашр мерасанд. Соли 2004 нахустин маҷмӯаи ҳикояҳояш бо номи «Мӯсича» дар нашриёти «Шарқи Озод» бо пешгуфтори Нависандаи халқии Тоҷикистон Ӯрун Кӯҳзод ба табъ расид. Соли 2007 китоби дувуми ӯ — маҷмӯаи қиссаву ҳикояҳо таҳти унвони «Ашки осмон» нашр гардид.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web
|url=https://navisandagan.tj/tj/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B4%D3%A3-%D0%B1%D0%B0%D2%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%91%D1%80/
|title=Муродӣ Баҳманёр
|website=navisandagan.tj
|language=tg
|accessdate=2026-02-02
}}&lt;/ref&gt;

Қиссаҳои ӯ, аз ҷумла «Фасх», «Қадаме ба биҳишт» ва «Борбад», дар маҷаллаҳои адабии «Садои Шарқ» ва «Истиқбол» ба чоп расидаанд. Китоби сеюми ӯ — «Қадаме ба биҳишт» дар нашриёти «Сино»-и Душанбе ба табъ расида ва ҳамзамон муаллиф ба навиштани қиссаи нави худ бо номи «I am from America» пардохтааст.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://asiaplus.news/tg/2020/03/03/navisandagoni-%d2%b7avon-dar-to%d2%b7ikiston-angushtshumorand-sabab-chist/
|title=Нависандагони ҷавон дар Тоҷикистон ангуштшуморанд. Сабаб чист?
|website=asiaplus.news
|language=ru
|accessdate=2026-02-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Узвият ва мукофотҳо ==
Баҳманёр Муродӣ аз соли 2012 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад ва ҷавонтарин узви ин созмон ба шумор меравад. Ӯ соли 2008 барои китобҳои «Мӯсича» ва «Ашки осмон» бо Ҷоизаи адабии «Падида»-и Иттифоқи нависандагон қадрдонӣ шудааст.

Соли 2015 барои қиссаи «Қадаме ба биҳишт» бо ҷоизаи Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи адабиёт сарфароз гардидааст.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2016/01/ba-manyor-barandai-oizai-kumitai-avonon-dar-so-ai-adabiyot-gardid/
|title=Баҳманёр Муродӣ барандаи ҷоизаи Кумитаи ҷавонон дар соҳаи адабиёт гардид
|website=khovar.tj
|language=tg
|accessdate=2026-02-02
}}&lt;/ref&gt;

== Арзёбӣ ==
Дар матбуот ва муҳити адабии кишвар Баҳманёр Муродӣ ҳамчун намояндаи «насли истиқлол» дар адабиёти муосири тоҷик арзёбӣ шуда, бархе муҳаққиқон ва рӯзноманигорон аз ҷумал [[Қодири Рустам|Абдуқодири Рустам]] ӯро яке падидаҳои барҷастаи насри ҷавони тоҷик мешуморанд.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web
|url=https://www.ozodi.org/a/interview-with-tajik-youngest-writer/27727728.html
|title=Гуфтугӯе бо нобиғаи ҷавони тоҷик Баҳманёр Муродӣ
|website=ozodi.org
|language=tg
|accessdate=2026-02-02
}}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Нависандагони асри XXI]]
[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1991]]</text>
      <sha1>rgvrxiklk6g14ngqykwav9zvys3vu78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Азизҷон Азимӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328215</id>
    <revision>
      <id>1488175</id>
      <parentid>1455162</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7881" sha1="h6dljmijn3jviudlq1bth041wh55xlk" xml:space="preserve">{{Шахс
|ном               = Азизҷон Азимӣ
|номи аслӣ         = Азизҷон Азимӣ
|тасвир            = [[Акс:Azizjon Azimi.jpg|350px]]
|тавсифи тасвир    = 
|таърихи таваллуд  = 7.2.1997
|зодгоҳ            = {{Зодгоҳ|шаҳри Хуҷанд|вилояти Суғд|Тоҷикистон}}
|шаҳрвандӣ         = {{Парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон
|миллат            = тоҷик
|касб              = корофарин, пажӯҳишгар, коршиноси ҳуши маснуъӣ 
|маъруфият         = бунёдгузори zypl.ai, TajRupt
}}'''Азизҷон Азимӣ''' (зодаи  [[7 феврал]] [[1997]], [[Хуҷанд]]) — [[корофарин]], пажӯҳишгар ва коршиноси [[Ҳуши маснуъӣ|ҳушвора]] аз Тоҷикистон, бунёдгузор ва мудири омили ширкати {{lang-en|zypl.ai}}, бунёдгузори созмони ҷамъиятии {{lang-en|TajRupt}} ва раиси Шурои [[Ҳуши маснуъӣ|зеҳни сунъӣ]] дар [[Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон]] аст. Ӯ яке аз пешгомони рушди фанновариҳои иттилоъотӣ ва ҳушвора дар Осиёи Марказӣ ба шумор меравад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.stimson.org/ppl/azizjon-azimi/|title=Azizjon Azimi|website=Stimson Center}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Азизҷон Азимӣ дар шаҳри Хуҷанд ба дунё омадааст. Аз хурдсолӣ ба омӯзиши забонҳои хориҷӣ ва илмҳои дақиқ шавқу рағбат доштааст. Ӯ дар синфи 9-ум дар озмуни байнулмилалии [[I-SWEEEP]] соли 2008 дар шаҳри Ҳюстон, ИМА ширкат карда, барандаи ҷои аввал ва нишони тилло шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://azattyqasia.org/a/27916571.html|title=Из Худжанда до Америки|publisher=Радиои Озодӣ}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз ин пирӯзӣ таҳсилашро дар мактаби хусусии Разӣ дар Ню-Йорк идома дода, соли 2012 онро бо баҳои аъло хатм кардааст. Дар ин мактаб ӯ барандаи ҷоизаи донишгоҳии раисҷумҳур Барак Обама шуда, ҳамзамон роҳбари ҳукумати донишомӯзон интихоб шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2018/03/namoyandai-to-ikiston-dar-r-jhati-ma-alai-forbes/|title=Намояндаи Тоҷикистон дар рӯйхати Forbes|publisher=АМИТ «Ховар»}}&lt;/ref&gt;.

== Таҳсил ==
Азимӣ таҳсилро дар Донишгоҳи Ҳофстра оғоз карда, сипас ба [[Донишгоҳи Ню-Йорк]] (NYU) гузашта, онро дар 19-солагӣ бо ду дипломи аъло дар улуми иқтисод ва равобити байнулмилалӣ хатм кардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.azattyqasia.org/a/27916571.html|title=Из Худжанда до Америки|publisher=Радиои Озодӣ}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ сипас дар Мактаби мудирияти давлатии Ҷон Ф. Кеннедии [[Донишгоҳи Ҳарвард]] (MPP) ва Мактаби олии тиҷоратии [[Донишгоҳи Стэнфорд]] (MBA) таҳсил карда, барандаи стипендияи байнулмилалии {{lang-en|Knight-Hennessy Scholars}} шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://knight-hennessy.stanford.edu/people/azizjon-azimi|title=Azizjon Azimi|website=Stanford University}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти касбӣ ==
Азизҷон Азимӣ бунёдгузори созмони ҷамъиятии '''TajRupt''' аст, ки дар заминаи рушди тафаккури интиқодӣ ва имконоти ҷавонон дар Тоҷикистон фаъолият мекунад. Дар чорчӯби ин ибтикор нахустин маркази омӯзиши ҳуши маснуъӣ дар Осиёи Марказӣ таъсис дода шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://your.tj/molodoj-uchenyj-iz-tadzhikistana-gotovit-specialistov-po-iskusstvennomu-intellektu/|title=Молодой ученый из Таджикистана|publisher=Your.tj}}&lt;/ref&gt;.

Вай ҳамчунин бунёдгузор ва мудир омили ширкати '''zypl.ai''' — стартапи ҳуши маснуъӣ аст, ки дар бахши молия, скоринги қарзӣ ва додапардозӣ фаъолият мекунад. Ширкат бо ҷалби сармоягузории байналмилалӣ дар чанде аз кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Ховари Миёна фаъолият дорад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitalbusiness.kz/2025-02-21/tadzhikistanskiy-startap-zypl-ai-privlek-3-mln-investitsiy/|title=zypl.ai привлек $3 млн инвестиций|publisher=Digital Business}}&lt;/ref&gt;.

Азимӣ раиси Шурои зеҳни сунъӣ дар Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар таҳия ва иҷрои Роҳбурди миллии ҳуши маснуъӣ дар кишвар саҳм гузоштааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.stimson.org/ppl/azizjon-azimi/|title=Azizjon Azimi|website=Stimson Center}}&lt;/ref&gt;.

== Дастовардҳо ==
* Нахустин намоянда аз Тоҷикистон дар феҳрасти {{lang-en|Forbes 30 Under 30 Asia}} (2018)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2026/01/02/to%d2%b7ikistoni%d2%b3oe-ki-dar-soli-2025-kishvarro-ba-%d2%b7a%d2%b3oniyon-muarrif%d3%a3-kardand/|title=Тоҷикистониҳое, ки кишварро муаррифӣ карданд|publisher=Asia-Plus}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/azizjon-azimi/|title=Azizjon Azimi|website=Forbes|lang=en|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;
* Барандаи стипендияи {{lang-en|Knight-Hennessy Scholars}}
* Барандаи грантҳои байнулмилалии Бонки Исломии Рушд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://your.tj/molodoj-uchenyj-iz-tadzhikistana-gotovit-specialistov-po-iskusstvennomu-intellektu/,%20https://your.tj/molodoj-uchenyj-iz-tadzhikistana-gotovit-specialistov-po-iskusstvennomu-intellektu/|title=Молодой ученый из Таджикистана готовит специалистов по искусственному интеллекту – YOUR|date=2019-12-09|lang=ru-RU|accessdate=2026-02-07}}{{Пайванди мурда|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳои беруна ==
* [https://www.aic.tj/en Шурои зеҳни сунъӣ назди Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон]
* [https://www.forbes.com/profile/azizjon-azimi// Корофаринони иҷтимоии то 30-солаи Осиё]
{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Соҳибкорони тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Мутахассисони ҳӯши маснӯъӣ]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи Ню-Йорк]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи Ҳарвард]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи Стэнфорд]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Хуҷанд]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1997]]
[[Гурӯҳ:Афроди зинда]]</text>
      <sha1>h6dljmijn3jviudlq1bth041wh55xlk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобоназари Бобохон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328247</id>
    <revision>
      <id>1487990</id>
      <parentid>1453796</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3923" sha1="d01id23zwlbtvt71hz1r6hfmd8b58p3" xml:space="preserve">{{Олим
 |таърихи таваллуд = 8.08.1951
 |зодгоҳ           = деҳаи Дараи Калон, {{Зодгоҳ|ноҳияи Фархор}}, [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
}}
'''Бобо-Назар Ғафор''' (''Бобохонов Бобоназар Ғафорович''; зод. [[8 август]]и [[1951]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2019/08/08/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-8-avgusta/|title=Салом алейкум, Таджикистан! Анонсы событий, день в истории, прогноз погоды на 8 августа|website=asiaplus.news|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=ru|accessdate=2026-02-11}}&lt;/ref&gt;, деҳаи Дараи Калон) — [[Забоншиносӣ|забоншиноси]] тоҷик.

== Зиндагинома ==
Бобохонов Бобоназар Ғафорович 8 августи соли 1951 дар деҳаи Дараи Калони ҷамоати Хати вилояти Хатлон таваллуд шудааст. Мактаби миёнаро соли 1967 дар [[ноҳияи Фархор]] хатм намудааст. Ҳамон сол ба факултаи филологияи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Университети давлатии Тоҷикистон]] дохил шуда, онро соли 1972 хатм намудааст. Аз соли 1972 то соли 1996 дар муассисаҳои АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Дар ин миён коромӯзи Институти забоншиносии АИ Иттиҳоди Шуравӣ ва аспиранти Институти забоншиносии АИ Иттиҳоди Шуравӣ буд.

== Фаъолият ==
Пас аз хатми аспирантураи Институти забоншиносии АИ Иттиҳоди Шуравӣ аз соли 1985 то соли 1996 ходими илмии [[Институти забон ва адабиёти Рӯдакӣ|Институти забоншиносии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон]] буд. Аз сентябри соли 1996 то апрели соли 2008 корманди Вазорати корҳои хориҷӣ буда, дар вазифаҳои мудири шуъба ва роҳбари раёсат ва ғайраро бар уҳда доштааст. Аз соли 2004 то соли 2008 дар Сафорати Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Туркия ифои вазифа кардааст. Пасон аз соли 2008 ба ҳайси котиби илмии Маркази исломшиносии назди Президенти ҶТ фаъолият намуда, роҳбари Раёсати сиёсати хориҷии [[Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маркази тадқиқотии стратегии назди Президенти ҶТ]] фаъолият доштааст. Ходими калони илмии шуъбаи забонҳои бостон ва ориёии Институт мебошад.

== Таълифот ==
Аз ҷумлаи осори илмии ба тоҷикӣ нашркардаи ӯ «Номаҳои Бостон» (нашрияи ДМТ, 2010), «Шоири Хуросон» («Ирфон», 2010),  «Кеши зардуштӣ» («Ирфон», 2011) мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=36201|title=Бобо Назари Ғафор. ОЛИМИ САТҲИ ҶАҲОНӢ|author=[[Сулаймон Анварӣ]]|website=|date=2018-12-21|publisher=[[Ҷумҳурият]]|accessdate=2026-02-11}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>d01id23zwlbtvt71hz1r6hfmd8b58p3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фурқати Низом</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328313</id>
    <revision>
      <id>1488075</id>
      <parentid>1470894</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7240" sha1="dhzpojs2zpwo8f7fbncq7c4jwp2fqxe" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном = Фурқати Низом
| номи аслӣ = Фурқат Низомов
| тасвир = Furqat Nizomov portrait.jpg
| таърихи таваллуд = 4.7.1994
| зодгоҳ = [[Нилу (деҳа, н. Ҳисор)|деҳаи Нилӯ]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Ҳисор}}, [[Тоҷикистон]]
| шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| таҳсилот = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
| касб = [[Рӯзноманигор]], [[Нависанда]], [[Таронанавис]]
| ҷоизаҳо = 
}}

'''Фурқати Низом''' (''Низомов Фурқат Шарифович''; зод. [[4 июл]]и [[1994]], деҳаи [[Нилу|Нилӯ]], шаҳри Ҳисор) — {{рӯзноманигор}}, муҷрии телевизион, {{нависанда}} ва таронанависи тоҷик.

== Зиндагинома ==
Фурқати Низом 4 июли соли 1994 дар деҳаи Нилӯи шаҳри Ҳисор ба дунё омадааст. Пас аз хатми мактаби миёна факултети филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] хатм намудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://javonon.tj/news/kitobkhona/-dar-in-oda-tasoduf-nest/|title=Ӯ ДАР ИН ҶОДА ТАСОДУФӢ НЕСТ|website=javonon.tj|date=2021-01-22|accessdate=2026-02-13}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

=== Хонавода ===
Оиладор, соҳиби як фарзанд мебошад.

== Фаъолият ==
Фаъолияти рӯзноманигории ӯ аз давраи донишҷӯӣ оғоз ёфтааст. Ӯ ҳамчун хабарнигор дар рӯзномаи «Имрӯз NEWS» ва «[[Радиои «Имрӯз»|Радиои Имрӯз]]» мақолаҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ таҳия мекард.

Аз соли 2016 инҷониб дар [[ТВ Сафина]] фаъолият мекунад. Дар ин муддат ӯ муаллиф ва барандаи чандин барномаҳои маъруф гардидааст:

* «Эпилог» — барномаи адабӣ-фарҳангӣ, ки ба тарғиби китобхонӣ ва муаррифии адибон бахшида шудааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/e-lazzate-guvorotar-az-lazzati-kitobhon-nest-epilog-i-shabakai-televizionii-safina-ba-far-angi-kitobhon-umri-dubora-mebahshad-ba-r-zi-kitob-bahshida-meshavad/|title=ҲЕҶ ЛАЗЗАТЕ ГУВОРОТАР АЗ ЛАЗЗАТИ КИТОБХОНӢ НЕСТ. «Эпилог»-и шабакаи телевизионии «Сафина» ба фарҳанги китобхонӣ умри дубора мебахшад (Ба Рӯзи китоб бахшида мешавад)|author=Шаҳлои Садриддин|date=2017-09-04|publisher=[[АМИТ «Ховар»]]|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;.
* «Давр», «Мегӯянд, ки…», «Бекстейҷ» ва филмҳои мустанад.

== Эҷод ==
Фурқати Низом дар баробари рӯзноманигорӣ ба навиштани ҳикоя ва қиссаҳои бадеӣ машғул аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://navisandagan.tj/tj/%d1%84%d1%83%d1%80%d2%9b%d0%b0%d1%82%d0%b8-%d0%bd%d0%b8%d0%b7%d0%be%d0%bc-%d0%b1%d0%be%d0%bc%d0%b8-%d0%b1%d0%b5%d0%b3%d0%be%d0%bd%d0%b0-%d2%b3%d0%b8%d0%ba%d0%be%d1%8f/|title=Фурқати Низом. Боми бегона (ҳикоя)|date=2024-08-14|publisher=[[Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон]]|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;. Ҳикояҳои ӯ бо диди тоза ва таҳлили равонии қаҳрамонҳо фарқ мекунанд.

Инчунин, ӯ ҳамчун таронанавис бо ҳунармандони саршиноси эстрадаи тоҷик ҳамкорӣ дорад. Матни чандин сурудҳои иҷрокардаи Мубориз Усмонов, [[Беҳрӯз Мирзоев]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oila.tj/news/charo-berz-soloi-zied-sukut-kard|title=Чаро Беҳрӯз солҳои зиёд сукут кард?|author=Сино Тоҳирӣ|website=oila.tj|date=2023-11-26|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;, Файзалӣ Фозилов, Ҷаҳонгир Зарифов&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/%D2%B7a%D2%B3ongir-zaripov-nameho%D2%B3am-ba-kase-monand-bosham/|title=Ҷаҳонгир Зарипов: “Намехоҳам ба касе монанд бошам”|author=Сино Тоҳирӣ|website=Pressa.tj|date=2023-09-29|publisher=29.09.2023|lang=|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt; ва Комилҷон Зарифовро ӯ навиштааст.

== Ҷоизаҳо ==
* 2019 — Ҷоизаи фестивали телевизионии филмҳои мустанади «Симо» дар номинатсияи таваҷҷуҳи ҳакамон барои филми «Омадани аввалин қатора»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=38109|title=&quot;Марди роҳ&quot;-и Носир Саид ғолиби Фестивали телевизионии филмҳои мустанад|author=Муҳаммадуллоҳи Табарӣ|website=peshina.jumhuriyat.tj|date=2019-08-22|publisher=[[Ҷумҳурият]]|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;;
* 2021 — Ғолиби ҷои сеюми озмуни «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» дар номинатсияи эҷоди наср&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2021/12/15/sho%d2%b3%d2%b7oizai-ozmuni-furu%d2%93i-sub%d2%b3i-dono%d3%a3-imsol-ta%d2%9bdim-nashud-%d2%b7oizadoroni-digarro-bishnosed/|title=Шоҳҷоизаи озмуни &quot;Фуруғи субҳи доноӣ&quot; имсол тақдим нашуд. Ҷоизадорони дигарро бишносед|website=asiaplus.news|publisher=[[ASIA-Plus]]|lang=tg|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=https://adab.tj/parvozi-avvalin-hikoya/|title=Парвози аввалин (ҳикоя)|author=Фурқати Низом|website=Адаб ва ҳунар|date=2025-05-23|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-7QfY3rEv7c|title=Мегуянд, ки ... Википедияи Тоҷикӣ / Tajik Wikipedia|author=Фурқати Низом|website=YouTube|date=2026-02-12|publisher=[[Телевизиони Сафина]]|accessdate=2026-02-16}}
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BX1SJ-VStlc|title=Хизматрасонӣ дар нақлиёти ҷамъиятӣ {{!}} Давр|author=Фурқати Низом|website=YouTube|date=2023-07-20|lang=tg|accessdate=2026-02-16|publisher=[[Телевизиони Сафина]]}}
* {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WD_7EVsQMHY|title=Осорхонаи Садриддин Айнӣ - Мегӯянд, ки...|author=Фурқати Низом|website=YouTube|date=2022-05-08|lang=tg|accessdate=2026-02-16|publisher=[[Телевизиони Сафина]]}}
{{ПБ}}</text>
      <sha1>dhzpojs2zpwo8f7fbncq7c4jwp2fqxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суҳроб Ҷанҷолов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328314</id>
    <revision>
      <id>1488025</id>
      <parentid>1454615</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7237" sha1="n47b5h6fchq0zzo33bktknvjl3yf4po" xml:space="preserve">
{{Шахсият
|ном                = Сӯҳроб Ҷанҷолов
|акс                = 
|андозаи_акс        = 
|тавсифи_акс        = 
|номи_аслӣ          = Ҷанҷолов Сӯҳроб
|зодрӯз             = 1976
|зодгоҳ             = [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ          = {{flag|Tajikistan}}
|пеша               = [[Ҳунарпеша]], [[коргардон]], [[омӯзгор]]
|солҳои_фаъолият    = 1996 — то ҳол
|театр              = [[Театри Аҳорун]], [[Театри Маяковский (Душанбе)|Театри ба номи Маяковский]], [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов|Театри ҷавонон]]
|ҷоизаҳо            = [[Шоҳҷоиза]]и ҷашнвораи «Фаҷр»
}}

'''Сӯҳроб Ҷанҷолов''' (таваллуд: 1976, [[ноҳияи Файзобод]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[Ҳунарпеша|ҳунарпешаи театр]] ва синамо, директори Муассисаи давлатии «Филармонияи давлатии кӯдаконаи Тоҷикистон».&lt;ref name=&quot;kinoart&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kinoart.tj/ru/actors/sukhrob-janjolov.html|title=Киноарт - Сухроб Джанджолов|website=www.kinoart.tj|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Сӯҳроб Ҷанҷолов пас аз хатми мактаби миёна ба [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода|Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон]] дохил шуда, курси актиёриро таҳти роҳбарии [[Фаррух Қосимов]] ва [[Қурбони Собир]] хатм намудааст. Дар давраи мактабхонӣ дар навохтани созҳои [[табл]] ва [[най]] маҳорат дошт, ки ин баъдан дар фаъолияти ҳунарияш ба ӯ кӯмак намуд.&lt;ref name=&quot;oila&quot;&gt;{{Cite web|url=https://oila.tj/news/az-koromz-to-muovini-direktor|title=Аз коромӯз то муовини директор|website=oila.tj|lang=tg|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти ҳунарӣ ==

=== Театри «Аҳорун» ===
Фаъолияти касбии Сӯҳроб Ҷанҷолов ҳанӯз дар давраи донишҷӯӣ дар [[Театри Аҳорун]] оғоз ёфтааст. Аввалин нақши ӯ дар намоишномаи «Даҷҷол» буд. Дар ин театр ӯ на танҳо ҳамчун ҳунарманд, балки дар бахшҳои техникӣ (мусиқӣ ва нур) низ таҷриба андӯхтааст.&lt;ref name=&quot;oila&quot; /&gt;

'''Намоишномаҳои муҳим:'''
* «Шайхи Санъон»
* «Марги Яздигурд»
* «Шоҳ Лир»
* «Лайливу Маҷнун»
* «Шоҳ Фаридун»

=== Театри ба номи В. В. Маяковский ===
Аз соли 2004 то 2008 дар [[Театри Маяковский (Душанбе)|Театри давлатии драмаи русии ба номи В. В. Маяковский]] фаъолият намуда, дар намоишномаҳои «Мауглӣ», «Журдени камақл», «[[Рустаму Сӯҳроб]]» ва «Зани сарватманд» нақшҳои марказиву лаҳзавиро офаридааст.&lt;ref name=&quot;khovar&quot;&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/unarmandoni-mo-dar-hori-i-mamlakat-niz-tamoshobini-hudro-dorand-ba-r-zi-teatri-to-ik-bahshida-meshavad/|title=Ҳунармандони мо дар хориҷи мамлакат низ тамошобини худро доранд|website=khovar.tj|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;

=== Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ===
Аз соли 2008 ба [[Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов]] ба кор даромад. Нақши «Манқурт» дар намоишномаи «Рӯзи дарозтар аз қарн» ва нақши «Ҳаҷӣ» дар намоишномаи «Рустаму Сӯҳроб» аз муваффақтарин корҳои ӯ дар ин театр маҳсуб мешаванд.&lt;ref name=&quot;khovar&quot; /&gt;

== Фаъолияти омӯзгорӣ ва роҳбарӣ ==
Пас аз хатми донишкада, дар баробари фаъолияти ҳунарӣ, ба ҳайси омӯзгори фанни «ҳаракати саҳна» ва «ҷангу шамшерзанӣ» дар Донишкадаи фарҳанг ва санъат дарс додааст.&lt;ref name=&quot;oila&quot; /&gt;

Ӯ муддате вазифаи муовини директори Театри давлатии ҷавонони Тоҷикистон ба номи Маҳмудҷон Воҳидовро бар дӯш дошт. Соли 2025 Сӯҳроб Ҷанҷолов '''директори Филармонияи давлатии кӯдаконаи Тоҷикистон''' таъин гардидааст.&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/08/20/ro%d2%b3baroni-se-muassisai-far%d2%b3ang%d3%a3-nav-shudand-k%d3%a3-ch%d3%a3-vazifa-girift/|title=Роҳбарони се муассисаи фарҳангӣ нав шуданд|website=asiaplus.news|lang=ru|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;

== Синамо ==
Сӯҳроб Ҷанҷолов дар синамои ватанӣ ва хориҷӣ ([[Русия]]) фаъол аст:&lt;ref name=&quot;kinoteatr&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kino-teatr.ru/teatr/acter/post/506062/bio/|title=Сухроб Джанджолов - биография|website=www.kino-teatr.ru|accessdate=2026-02-13}}&lt;/ref&gt;

* «Афсар» (коргардон Мурат Алиев, «[[Мосфилм]]»);
* «Журналист» (коргардон Аъзам Розиқов);
* «Муаллим» (коргардон [[Носир Саидов]]);
* «Бародарон» (коргардон Павел Лунгин, Русия, 2017) — нақши ҷосус;
* «Паймон» — саҳнагузори ҳолатҳои ҷангӣ.

== Ҷоизаҳо ==
* '''[[Шоҳҷоиза]] (Grand Prix):''' 27-умин ҷашнвораи байналмилалии «[[Фаҷр]]» ([[Эрон]]) барои намоишномаи «Рустаму Сӯҳроб».
* '''Ҷоизаҳои байналмилалӣ:''' Соҳиби чандин ҷоизаҳо дар ҷашнвораҳои театрии [[Қирғизистон]] ва [[Қазоқистон]] («Наврӯз»).&lt;ref&gt;https://sputnik.tj/20161029/Mohpaikar-joiza-Almaato-1020974464.html&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Файзобод]]
[[Гурӯҳ:Шогирдони Фаррух Қосимов]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1976]]</text>
      <sha1>n47b5h6fchq0zzo33bktknvjl3yf4po</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суҳроби Зиё</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328340</id>
    <revision>
      <id>1487899</id>
      <parentid>1484873</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5969" sha1="l5dyxt5dde9a79nmww6joom2dyqut8f" xml:space="preserve">{{Шахс
| ном = Суҳроби Зиё
| номи аслӣ = Зиёев Суҳроб Саъдуллоевич
| ном ҳангоми таваллуд = 
| тасвир =
| бар = 
| тавсифи тасвир = 
|зодрӯз = 20.06.1964
| зодгоҳ = [[Ҳисор]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| табаият = 
| шаҳрвандӣ = {{flag|Тоҷикистон}}
| падар = 
| модар = 
| ҳамсар = 
| фарзандон = 
|пеша                 = {{рӯзноманигор|тоҷик|Тоҷикистон}}
| ҷоизаҳо = «Рӯзноманигори сол - 2019» аз сӯи маҳфили «Боргоҳи сухан» &lt;br&gt; «Лавҳи Сипос»-и Бунёди Жолаи Исфаҳонӣ
| соядаст = 
| сайт = https://www.facebook.com/sohrab.zia.12
| викианбор = 
}}

'''Суҳроби Зиё''' (''Зиёев Суҳроб Саъдуллоевич''; [[20 июн]]и [[1964]], деҳаи Тутака, [[ноҳияи Ҳисор]], [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]]) — {{рӯзноманигор}}и варзидаи тоҷик, хабарнигори аршади телевизиони форсии [[Би-би-сӣ]] дар Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Суҳроби Зиё [[20 июн]]и соли [[1964]] дар деҳаи Тутакаи ҷамоати деҳоти [[Алмосӣ|Алмосии]] ноҳияи Ҳисор дар хонаводаи коргар ба дунё омадааст. Оиладор ва соҳиби чаҳор фарзанд мебошад.

== Таҳсилот ==
Соли 1981 мактаби миёнаи № 49, воқеъ дар деҳаи Чангобро хатм кардааст. Солҳои 1981—1986 донишҷӯи факултети филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]] буд.

== Фаъолияти касбӣ ==
Фаъолияти худро соли 1986 дар [[Телевизиони Тоҷикистон]] оғоз кардааст. Дар тӯли фаъолияти худ дар нашрияҳои «Оинаи зиндагӣ», [[Тоҷикистон (ҳафтанома)|ҳафтаномаи «Тоҷикистон»]] ва хабаргузории ИРНА кор кардааст. Аз моҳи майи соли 1997 хабарнигори Би-би-сӣ (BBC) мебошад. Солҳои 2002—2009 роҳбарии намояндагии Би-би-сӣ дар Тоҷикистонро бар дӯш дошт. Ӯ ҳоло хабарнигори аршад ва таҳиякунандаи телевизиони форсии Би-би-сӣ дар Тоҷикистон аст.

Аз соли 1995 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон мебошад. Узви раёсати Конуни байналмилалии Муҳиддини Олимпур аст.

== Эҷодиёт ==
Суҳроби Зиё муаллифи се филми мустанад дар бораи [[Заур Дахте]], ҳунари балет дар Тоҷикистон ва Шоири халқии Тоҷикистон [[Фарзона]] мебошад. То ҳол се китоби ӯ бо номҳои «Устураи фарҳанг ва ҳунари тоҷик» (2023)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2023/06/20/usturai-far%d2%b3ang-va-%d2%b3unari-to%d2%b7ik-kitobe-az-r%d3%afzgor-va-kornomai-zaur-dahte/|title=“Устураи фарҳанг ва ҳунари тоҷик”. Китобе аз рӯзгор ва корномаи Заур Дахте|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2023|publisher=Asia-Plus|accessdate=2024-08-20}}&lt;/ref&gt;, «Муждаи субҳ» (2024)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kmt.tj/ru/kitobi-nav-suhrobi-ziyo-muzhdai-subh/|title=Китоби нав. Суҳроби Зиё: «Муждаи субҳ»|author=Фарзона Шарифова|website=www.kmt.tj|date=2024|publisher=Китобхонаи миллии Тоҷикистон|accessdate=2024-08-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/07/18/guftug%d3%af%d2%b3o-az-shakurii-buhoro%d3%a3-to-m%d3%afmin-%d2%9banoatu-bozor-sobir-muzhdai-sub%d2%b3-i-su%d2%b3robi-ziyo-ba-nashr-rasid/|title=Гуфтугӯҳо аз Шакурии Бухороӣ то Мӯъмин Қаноату Бозор Собир. “Муждаи субҳ”-и Суҳроби Зиё ба нашр расид|author=Меҳрофарин Наҷибӣ|website=asiaplus.news|date=2024|publisher=Asia-Plus|accessdate=2024-07-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/muzhdai-sub%D2%B3-i-su%D2%B3robi-ziyo/|title=“Муждаи субҳ”-и Суҳроби Зиё|author=|website=www.pressa.tj|date=2024|publisher=Pressa TJ|accessdate=2024-07-18}}&lt;/ref&gt; ва «Гавҳаре ноёб рафт…» (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dialog.tj/tj/new89072/|title=Пас аз 40 рӯзи марги Абдулқодири Раҳим маҷмуаи сӯгномаҳо ва меҳрномаҳои дӯстон нашр шуд|author=|website=www.dialog.tj|date=2024|publisher=|accessdate=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; ба нашр расидаанд.

== Ҷоизаҳо ==
Соли 2019 аз ҷониби маҳфили «Боргоҳи сухан» ҳамчун «Рӯзноманигори сол» интихоб гардид. Соли 2023 барои хидматҳояш дар тарғиби адабиёт соҳиби «Лавҳи Сипос»-и Бунёди [[Жолаи Исфаҳонӣ]] ([[Лондон]]) шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.facebook.com/sohrab.zia.12 Саҳифаи Суҳроб Зиё дар Фейсбук]
* [https://www.instagram.com/sohrab_zia_journalist Саҳифаи Суҳроб Зиё дар Инстаграм]</text>
      <sha1>l5dyxt5dde9a79nmww6joom2dyqut8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суҳроб Қурбонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328360</id>
    <revision>
      <id>1487964</id>
      <parentid>1462386</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5964" sha1="6mdg8nomw7ya0gp6yll2t6mh9jnaas8" xml:space="preserve">{{Рассом
|ном                = Суҳроб Қурбонов
|акс                = 
|андозаи_акс        = 
|тавсифи_акс        = 
|номи_аслӣ          = Қурбонов Суҳроб Усмонович
|таърихи_таваллуд   = 1.12.1946
|маҳалли_таваллуд   = [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|таърихи_вафот      = 10.5.2016
|маҳалли_вафот      = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ          = {{flag|Tajikistan}}
|пеша               = [[Рассом]], [[омӯзгор]]
|мактаб             = [[Донишкадаи давлатии академии рассомии Маскав ба номи В. И. Суриков]]
|услуб              = монументализм, нигориш, графика
|солҳои_фаъолият    = 1971 — 2016
|ҷоизаҳо            = [[Рассоми халқии ИҶШС]], [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ|Ҷоизаи ба номи Рӯдакӣ]] (се карат)
}}

'''Суҳроб Усмонович Қурбонов''' (1 декабри 1946, [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]] — 10 майи 2016, [[Душанбе]]) — рассоми маъруфи тоҷик, ходими ҷамъиятӣ ва омӯзгор. [[Рассоми халқии ИҶШС]] (1990). Раиси Иттифоқи рассомони Тоҷикистон (1982—2012).

== Зиндагинома ==
Суҳроб Қурбонов 1 декабри соли 1946 дар шаҳри [[Бохтар|Қӯрғонтеппа]] ба дунё омадааст.
* Солҳои 1963—1965 дар Омӯзишгоҳи рассомии шаҳри Душанбе таҳсил кардааст.
* Солҳои 1965—1971 Донишкадаи давлатии академии рассомии Москва ба номи В. И. Суриковро (коргоҳи нигориши монументалӣ, зери роҳбарии К. Тутевол) хатм намудааст.

Аз соли 1971 узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон буд. Тӯли 30 сол (1982—2012) вазифаи раиси [[Иттифоқи рассомони Тоҷикистон]]-ро бар дӯш дошт. Соли 1989 вакили халқии ИҶШС аз Иттифоқи рассомон интихоб шуда буд.

Ӯ профессори соҳаи санъат буда, нахустин нигористони хусусиро дар кишвар бо номи «Suhrob Art gallery» таъсис додааст.

Суҳроб Қурбонов 10 майи соли 2016 дар шаҳри Душанбе аз бемории қалб даргузашт.&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2016/05/11/ushel-iz-zhizni-narodnyj-hudozhnik-sssr-i-tadzhikistana-suhrob-kurbanov/|title=Ушел из жизни народный художник СССР и Таджикистана Сухроб Курбанов|website=asiaplus.news|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt; Дар оромгоҳи «Сари Осиё» дафн шудааст.

== Эҷодиёт ==
Суҳроб Қурбонов муаллифи асарҳои сершумори монументалӣ ва дастгоҳӣ (станковая живопись) мебошад.

=== Асарҳои монументалӣ ===
* Мусаввараи деворӣ дар «Кохи Ваҳдат» (1974);
* Силсилаи гобеленҳо дар бинои собиқ Китобхонаи миллии ба номи А. Фирдавсӣ (1978—1980);
* Ороиши бадеии Сирки давлатии Тоҷикистон;
* Муҷассама дар бинои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1981);
* Мозаика дар НБО-и Норак (1987).

Ӯ инчунин яке аз муаллифони нишонҳои давлатии Тоҷикистон (гералдика) ва нишони (герби) шаҳри Душанбе мебошад.

=== Мусаввараҳои машҳур ===
* «Купола Востока» (Гунбазҳои Шарқ);
* «Абуалӣ ибни Сино» (1980);
* «Интизорӣ»;
* «Тӯй»;
* «Праздник весны» (Ҷашни баҳор);
* «Портрети духтар».

Асарҳои ӯ дар [[Галереяи Третяков]] (Москва), [[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]], Осорхонаи санъати халқҳои Шарқ ва коллексияҳои хусусии [[ИМА]], [[Олмон]], [[Финляндия]], [[Юнон]], [[Эрон]] ва ғайра нигоҳ дошта мешаванд.

== Унвон ва ҷоизаҳо ==
* [[Рассоми халқии ИҶШС]] (1990);
* [[Рассоми халқии Тоҷикистон]] (1986);
* [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ]] (1990, 1996, 2010);
* Ҷоизаи Комсомоли Ленин (1977);
* Медали нуқраи ВДНХ ИҶШС (1973);
* Медали тиллои Пушкини Русия (2000).

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/culture/20201201/portreti-noashnoi-su-rob-urbonov-ba-ifti-ori-74-solagii-maestroи-алам «Портрети ноошно»-и Суҳроб Қурбонов]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рассомони халқии ИҶШС]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Бохтар]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1946]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2016]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони ҷоизаи Рӯдакӣ]]</text>
      <sha1>6mdg8nomw7ya0gp6yll2t6mh9jnaas8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳотам Салимов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328363</id>
    <revision>
      <id>1488014</id>
      <parentid>1455987</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5519" sha1="i0vgm3bd46jukpemtxnq7u4lapq4yvq" xml:space="preserve">{{Шахс
|ном               = Ҳотам Салимов
|номи_аслӣ         = Салимов Ҳотам
|тасвир            = 
|тавсифи_тасвир    = 
|таърихи_таваллуд  = .10.1960
|маҳалли_таваллуд  = [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ         = {{flag|Tajikistan}}
|пеша              = [[Ҳунарпеша]], [[драматург]]
|ҷоизаҳо           = [[медали Хидмати шоиста]]
}}

'''Ҳотам Салимов''' (зод. октябри 1960, [[Душанбе]]) — [[ҳунарпеша]]и театри лӯхтак, [[драматург]] ва ходими фарҳанги Тоҷикистон. Ҳунарпешаи [[Театри давлатии лӯхтаки шаҳри Душанбе]]. Барандаи ҷоизаи байналмилалии «Беҳтарин кори актёрӣ» (2022).

== Зиндагинома ==
Ҳотам Салимов моҳи октябри соли 1960 дар шаҳри [[Душанбе]] ба дунё омадааст. Шавқу ҳаваси ӯ ба санъат ҳанӯз аз овони мактабхонӣ оғоз ёфта, дар маҳфилҳои драмавӣ иштирок мекард.

=== Таҳсилот ===
Соли 1983 Омӯзишгоҳи маданию маърифатии [[ноҳияи Рӯдакӣ]] (собиқ ноҳияи Ленин)-ро хатм намуда, баъди адои хидмати аскарӣ, соли 1988 ба [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода]] дохил шуд. Соли 1993 донишкадаро бо ихтисоси ҳунарпешаи театр хатм намуд.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Фаъолияти касбии ӯ аз соли 1993 дар [[Театри давлатии лӯхтаки шаҳри Душанбе]] бо роҳнамоии [[Шамсӣ Қиёмов]] оғоз ёфт. Ӯ дар даҳҳо намоишномаҳо нақшҳои хотирмон офарида, яке аз ҳунармандони пешсафи театри лӯхтаки тоҷик ба шумор меравад.

=== Намоишномаҳои муҳим ===
* «Трамвайро ки дуздид?» — нақши Хурпуштаки муфаттиш
* «Одуванчик» (Бобуна) — нақши Бобои Одуван
* «Полвони качал»
* «Рӯбоҳи ҳилагар»
* «Чӯҷаи заррин»
* «Тахайюлоти ҷанг ва сулҳ»

== Драматургия ==
Ҳотам Салимов инчунин ҳамчун драматург барои кӯдакон асарҳо эҷод мекунад. То имрӯз беш аз 10 пиесаи ӯ дар саҳнаҳои театрҳои Тоҷикистон ва хориҷ аз он гузошта шудаанд.
* «Саргузашти Ало» — аввалин асари драматургии ӯ.
* «Маликаи шӯх» — дар [[Ҷашнвораи Чодари хаёл|ҷашнвораи «Чодари хаёл»]] намоиш дода шуд.
* «Маликаи нозанин» — соли 2022 дар шаҳрҳои [[Ӯзбекистон]] (Фарғона, Қӯқанд ва ғайра) пешкаши тамошобинон гардид.&lt;ref name=&quot;sputnik&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sputnik.tj/20220404/namoishnomai-teatri-dukhtaki-dushanbe-dar-uzbekistan-1047190013.html|title=Намоишномаи Театри давлатии лӯхтаки Тоҷикистон дар Ӯзбекистон|website=sputnik.tj|accessdate=2026-02-16}}{{Пайванди мурда|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* «Маликаи маккор» — дар Ҷашнвораи ҳафтуми байналмилалии «Чодари хаёл» (2023) муаррифӣ шуд.&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2023/09/18/v-dushanbe-sostoitsya-mezhdunarodnyj-festival-kukolnyh-teatrov/|title=В Душанбе пройдет Международный фестиваль театров кукол|website=asiaplus.news|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
* Ҷоизаи байналмилалӣ (2022): Дар Дувумин Ҷашнвораи байналмилалии театрҳои лӯхтаки «Перекрёсток» (шаҳри [[Новосибирск]], Русия) барои офаридани нақши Бобои Одуван дар намоишномаи «Одуванчик» соҳиби Дипломи '''«Беҳтарин кори актёрӣ»''' гардид.&lt;ref name=&quot;khovar&quot;&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/rus/2022/06/tadzhikskij-aktyor-hotam-salimov-nagrazhden-diplomom-za-rol-dedushki-oduvana-v-nominatsii-luchshaya-aktyorskaya-rabota/|title=Хотам Салимов награжден Дипломом за лучшую актерскую работу|website=khovar.tj|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;
* Медали «[[Хизмати шоиста]]»
* Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Драматургони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1960]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони театр]]</text>
      <sha1>i0vgm3bd46jukpemtxnq7u4lapq4yvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Далер Меҳтоҷов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328367</id>
    <revision>
      <id>1487941</id>
      <parentid>1461780</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7747" sha1="rtaf8djeqgtmhltz40riaiz114gg0fb" xml:space="preserve">{{Рассом
|ном                = Далер Миҳтоҷов
|акс                = 
|андозаи_акс        = 
|тавсифи_акс        = 
|номи_аслӣ          = Далер Миҳтоҷов
|таърихи_таваллуд   = 1976
|маҳалли_таваллуд   = [[ноҳияи Хуросон]], [[вилояти Хатлон]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|шаҳрвандӣ          = {{flag|Tajikistan}}
|пеша               = [[Рассом]], [[омӯзгор]], тарроҳ, рассоми синамо
|мактаб             = [[Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов]], [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода|ДДФСТ ба номи М. Турсунзода]]
|услуб              = [[Рамзгароӣ|Символизм]], [[Экспрессионизм]], ороишгарӣ
|солҳои_фаъолият    = 2000 — то ҳол
|ҷоизаҳо            = [[Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2016)
}}

'''Далер Миҳтоҷов''' (зод. 1976, [[ноҳияи Хуросон]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[рассом]], тарроҳ, омӯзгори варзида ва рассоми синамо. [[Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2016).

== Зиндагинома ==
Далер Миҳтоҷов соли 1976 дар [[ноҳияи Хуросон]]-и [[вилояти Хатлон]] дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Таҳсилоти ибтидоиро дар зодгоҳаш гирифтааст.

=== Таҳсилот ===
* '''1992—2001:''' [[Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов]] (ихтисоси рассом-ороишгар, хатм бо дипломи аъло).
* '''2006:''' [[Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода|Донишкадаи давлатии ҳунарҳои зебои ба номи М. Турсунзода]] (ихтисоси рассом-дизайнер, хатм бо дипломи аъло).
* '''2015:''' Донишгоҳи давлатии фарҳанг ва санъати Москва (МГУКИ) — такмили ихтисос.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Аз соли 2007 Далер Миҳтоҷов дар Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов ба ҳайси омӯзгори фанни «Тарроҳӣ ва ороишгарӣ» фаъолият мекунад. Ӯ зиёда аз 26 сол таҷрибаи омӯзгорӣ ва эҷодӣ дорад. 

Ӯ бо телевизион, театр ва кино ҳамкории пурсамар дошта, муаллифи зиёда аз 50 лоиҳаи ороишии барномаҳои телевизионӣ ва консертҳои давлатӣ мебошад. 

=== Синамо ===
Ҳамчун рассом-таҳиягар (Production Designer) дар офаридани филмҳои зерин саҳм гузоштааст:
* «Муҷассамаи ишқ» (2003, корг. У. Мирзоширинов);
* «Қиёми рӯз» (2009, корг. [[Носир Саидов]]);
* «Умед ба адолат» (2012);
* «Гунҷишки сафед» (2014);
* «Сафари ҳавоӣ» (2015, корг. Д. Раҳматов);
* «Бункер» (2019, корг. Диловар Султонӣ). Филми «[[Бункер (филм, 2019)|Бункер]]» дар фестивалҳои байналмилалии [[Сочи]] (Русия), Экс-ан-Прованс ([[Фаронса]]) ва Бангладеш иштирок намудааст.&lt;ref name=&quot;bunker&quot;&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2020/02/yvabunker-dar-kinofestivali-a-onii-sochi-ishtirok-mekunad/|title=Филми «Бункер» дар Кинофестивали ҷаҳонии Сочи иштирок мекунад|website=khovar.tj|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;

== Намоишгоҳҳо ==
Асарҳои рассом дар бисёр кишварҳои ҷаҳон, аз ҷумла [[Туркия]], [[Чин]], [[Узбекистон]], [[Қазоқистон]], [[Россия]], [[Беларус]], [[Украина]], [[Кипр]] ва [[Юнон]] ба намоиш гузошта шудаанд.

=== Намоишгоҳҳои инфиродӣ: ===
* '''2008''' — Аввалин намоиши шахсӣ (Осорхонаи ба номи К. Беҳзод);
* '''2009''' — Намоиши шахсӣ дар дафтари Швейтсария дар Тоҷикистон;
* '''2010''' — Намоиши шахсии муштарак (шаҳри [[Анқара]], Туркия);
* '''2013''' — «Кӯзаҳо чӣ мегӯянд?» (Осорхонаи миллии Тоҷикистон);&lt;ref name=&quot;ozodi&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/interwiev-with-daler-mehtojev/24817073.html|title=Далер Меҳтоҷов: &quot;Кӯзаҳо бо инсон бидуни забон ҳарф мегӯянд&quot;|website=ozodi.org|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;
* '''2016''' — «Гулбоғи Хайём» (Осорхонаи миллии Тоҷикистон);
* '''2017''' — «Сири кӯзаҳо» (Сафоратхонаи Фаронса дар Душанбе);
* '''2018''' — «Хати сурх» (Меҳмонхонаи «Serena»);
* '''2021''' — Намоиши вертуалӣ «Роҳи сурх»;
* '''2022''' — «Гиряи лолаҳо» (Меҳмонхонаи «Serena»).&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2026/02/14/kogda-kartiny-govoryat-kak-daler-mikhtodzhov-prodvigaet-iskusstvo-tadzhikistana/|title=Как Далер Михтоджов продвигает искусство Таджикистана|website=asiaplus.news|accessdate=2026-02-16}}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Лоиҳаҳои муҳим ==
* '''Ороиши «Карон» (2013):''' Лоиҳаи ороишии саҳроӣ дар шаҳри бостонии Карон ([[Дарвоз]]).
* '''EXPO-2019:''' Ороиши павилони Тоҷикистон дар намоишгоҳи ҷаҳонии ЭКСПО-2019 дар шаҳри [[Пекин]] (соҳиби ҷойи 1-ум).
* '''Қасри Миллат (2024–2025):''' Таҳия ва офаридани силсилаи 22 асари бузургҳаҷми таърихӣ аз давраи Пешдодиён то замони Истиқлол.
* '''Театри Миллӣ (2025–2026):''' Офаридани 3 асари таърихӣ дар мавзӯи «Фарҳанг».

== Ҷоизаҳо ==
* [[Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2016);
* Ҷойи 1-ум, EXPO-2019 (Пекин, Чин);
* Ҷойи 2-юм, озмуни байналмилалии «Дунё. Қувват. Одам» (Остона, Қазоқистон, 2016);
* Барандаи озмуни «Беҳтарин 100 плакат» (Минск, Беларус, 2018);
* Муаллифи логотипи расмии «2018 — Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ».

== Эзоҳ ==
{{Reflist}}

[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рассомони синамои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Хуросон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1976]]</text>
      <sha1>rtaf8djeqgtmhltz40riaiz114gg0fb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Геран Одинаева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328386</id>
    <revision>
      <id>1487894</id>
      <parentid>1454663</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5385" sha1="tfrco6p6elv6blaiwqicnfzhe878r0x" xml:space="preserve">{{Шахсият
| ном = Геран Одинаева
| акс = 
| андозаи_акс = 
| тавсифи_акс = 
| номи_аслӣ = Одинаева Геран Шомамадовна
| зодрӯз = 1964
| зодгоҳ = [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| шаҳрвандӣ = {{flag|Tajikistan}}
| пеша = [[ҳунарпеша]]и театри лӯхтак, ровӣ
| солҳои_фаъолият = 1985 — то ҳол
| театр = [[Театри давлатии ҷумҳуриявии лӯхтак|Театри лӯхтаки шаҳри Душанбе]]
| ҷоизаҳо = 
}}

'''Геран Шомамадовна Одинаева''' (зод. майи 1964, [[Душанбе]]) — [[ҳунарпеша]]и варзидаи театри лӯхтак. Ӯ зиёда аз 40 сол аст, ки дар саҳнаи театри лӯхтак фаъолият мекунад.

== Зиндагинома ==
Геран Одинаева моҳи майи соли 1964 дар шаҳри [[Душанбе]] дар оилаи коргарони фабрикаи нассоҷӣ ба дунё омадааст. Номи ӯ ба хотираи вохӯрии волидонаш дар совхози ҷамъоварии гули [[геран]] гузошта шудааст.&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2021/08/08/kak-geran-odinaeva-uzhe-bolee-35-let-druzhit-s-kuklami/|title=Как Герань Одинаева уже более 35 лет дружит с куклами|website=asiaplus.news|accessdate=2026-02-17}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Фаъолияти касбии Геран Одинаева бо таъсиси [[Театри давлатии ҷумҳуриявии лӯхтак|Театри давлатии лӯхтаки шаҳри Душанбе]] дар соли 1985 оғоз ёфтааст. Нахустин намоишномае, ки ӯ дар он нақш офаридааст, «Саргузашти Нанук» (аз рӯи пиесаи [[Шамсӣ Қиёмов]], коргардон [[Зафар Ҷаводов]]) мебошад, ки моҳи сентябри соли 1985 ба саҳна гузошта шуд.

Дар тӯли фаъолияти худ ӯ дар садҳо намоишномаҳои театрӣ ба лӯхтакҳо руҳ бахшида, дар бисёр ҷашнвораҳои байналмилалии театрҳои лӯхтак дар хориҷи кишвар, аз ҷумла дар [[Покистон]] (шаҳри [[Лоҳур]]), иштирок намудааст.&lt;ref name=&quot;jumhuriyat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://jumhuriyat.tj/4659-geranbonu-odinaeva-baroi-zinda-budani-lhtak-hudaton-bojad-zinda-boshed.html|title=ГЕРАНБОНУ ОДИНАЕВА: “БАРОИ “ЗИНДА” БУДАНИ ЛӮХТАК ХУДАТОН БОЯД ЗИНДА БОШЕД!”|website=jumhuriyat.tj|accessdate=2026-02-17}}&lt;/ref&gt;

=== Телевизион ва радио ===
Геран Одинаева ҳамчун ровӣ ва ҳунарпешаи овоздиҳанда дар байни кӯдакон маҳбубияти зиёд дорад:
* Тӯли солҳои зиёд барандаи барномаи шабонаи «Хоби ширин» дар телевизиони [[Телевизиони Тоҷикистон|«Шабакаи аввал»]] буд.
* Дар Телевизиони «Баҳористон» ба филмҳои тасвирии ватаниву хориҷӣ овоз додааст.
* Дар радиоҳои «Тоҷикистон» ва «Фарҳанг» афсонаҳои шабро қироат мекунад.&lt;ref name=&quot;pressa&quot;&gt;{{Cite web|url=https://pressa.tj/geran-odinaeva-l%D3%AFhtak%D2%B3o-%D2%9Basd-megirand/|title=Геран Одинаева: Лӯхтакҳо қасд мегиранд|website=pressa.tj|accessdate=2026-02-17}}&lt;/ref&gt;

== Омӯзгорӣ ==
Дар назди Театри давлатии лӯхтак ӯ дар студияи кӯдаконаи «Исмоил» маҳорати лӯхтакбозиро ба насли ҷавон меомӯзонад ва кӯшиш мекунад, ки анъанаҳои суннатии лӯхтаксозии тоҷик, аз ҷумла «[[Чодари хаёл]]»-ро ҳифз намояд.

== Эҷодиёти адабӣ ==
Геран Одинаева инчунин ба навиштани шеър ва публитсистика машғул аст.
* Соли 2003 маҷмӯаи шеърҳои ӯ бо номи «Остывшее Солнце» (Офтоби сардшуда) дар шаҳри Душанбе ба нашр расид.
* Ӯ муаллифи китоби публитсистии «Планета — Кукольный театр» (Сайёраи — Театри лӯхтак) мебошад, ки дар он таърихи лӯхтакҳои [[Осиё]] ва [[Аврупо]] ва анъанаҳои миллии тоҷикиро гирдоварӣ намудааст.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Оиладор, соҳиби чор фарзанд мебошад.

== Эзоҳ ==
{{Reflist}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1964]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони театри лӯхтак]]</text>
      <sha1>tfrco6p6elv6blaiwqicnfzhe878r0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суҳроб Усмонов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328394</id>
    <revision>
      <id>1487929</id>
      <parentid>1454802</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6217" sha1="7c6i1p1dousl28qiwi3ldf8qvhwgx59" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Суҳроб Усмонов
|номи аслӣ            = {{lang-tg|Усмонов Суҳроб Султонович}}
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Усмонов Суҳроб Султонович
|таърихи таваллуд     = 
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Душанбе|ҶШС Тоҷикистон}}
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = Тоҷикистон
|касб                 = коргардони опера, ҳунарпеша, саҳнаоро
|солҳои фаъолият      = 2000 — то ҳол
|самт                 = опера, театри мусиқӣ
|мукофотҳо            = Финалисти «Нано-опера» (2022)
}}

'''Суҳроб Султонович Усмонов''' — коргардони опера ва ҳунарпешаи тоҷик, саркоргардони [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]]. Ӯ ягона мутахассиси соҳаи коргардонии опера дар Тоҷикистон мебошад, ки давраи пурраи таҳсилро дар [[Донишкадаи давлатии санъати театрии Россия]] (ГИТИС) хатм намудааст.&lt;ref name=&quot;asiaplus_ann&quot;&gt;А. Мифтахова. [https://asiaplus.news/2022/06/08/suhrob-usmonov-professiya-opernyj-rezhisser-ne-aktualna-v-tadzhikistane/ Сухроб Усмонов: «Профессия «оперный режиссер» не актуальна в Таджикистане»]. «Asia-Plus» (8 июни 2022).&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Суҳроб Усмонов дар шаҳри [[Душанбе]] дар оилаи ҳунарманди шинохта, [[Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон]] [[Султон Усмонов]] ба дунё омадааст. Аз овони кӯдакӣ дар муҳити театр ба воя расида, дар намоишномаҳои падараш, аз ҷумла дар асари классикии «[[Рустам ва Суҳроб]]», нақшҳои хурд офаридааст. 

=== Таҳсилот ===
* Бо маслиҳати падар ба Донишкадаи давлатии санъати театрии Россия (ГИТИС) ба факултаи театри мусиқӣ дохил шуд.
* Дар шӯъбаи рӯзона дарси устод Александр Бармакро гирифта, сипас бинобар оғози фаъолияти корӣ дар Тоҷикистон, таҳсилро дар шӯъбаи ғоибона дарси Виктор Рябов идома дод ва онро бо муваффақият хатм намуд.&lt;ref name=&quot;perspectum&quot;&gt;О. Романцова. [https://perspectum.info/suhrob-usmonov/ Сухроб Усмонов: «Если нет творческой работы, все теряет смысл»]. Журнал «Перспектива» (2023).&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Суҳроб Усмонов фаъолияти худро ҳамчун ҳунарпеша дар [[Театри давлатии драмаи русии ба номи В. В. Маяковский]] оғоз карда, дар намоишномаҳои «Оташи дил», «Мо ҳама бародарем» ва «Макбет» нақш офаридааст.

Аз соли 2015 инҷониб дар Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ фаъолият мекунад. Тӯли фаъолияти худ зиёда аз 18 намоишнома, аз ҷумла операҳои классикӣ ва асарҳои мусиқии кӯдаконаро ба саҳна гузоштааст.

=== Гурӯҳи театрии «Эҳё» ===
Соли 2024 Суҳроб Усмонов Гурӯҳи театрии «Эҳё»-ро (Ренессанс) таъсис дод. Ҳадафи ин лоиҳа омезиши жанрҳои мухталиф — овозхонӣ, хореография ва театри драмавӣ мебошад. Гурӯҳ бо дастгирии Вазорати фарҳанги Тоҷикистон ва Дафтари Швейтсария оид ба ҳамкорӣ фаъолият мекунад.&lt;ref name=&quot;dialog&quot;&gt;Ҳ. Тоҳирӣ. [https://dialog.tj/tj/new88034/ Суҳроб Усмонов: “Ба намоишҳоямон касеро маҷбурӣ намеорем”]. «Dialog.tj» (9 сентябри 2024).&lt;/ref&gt;

== Осор ==
=== Опера ва опереттаҳо: ===
* «Иоланта», «Пиковая дама», «Евгений Онегин» ([[Пётр Чайковский]]);
* «Травиата» ([[Ҷузеппе Верди]]);
* «Летучая мышь» ([[Иоганн Штраус]]);
* «Кармен» ([[Жорж Бизе]]) — бори аввал дар Тоҷикистон бо забони аслии франсавӣ (2023).

=== Намоишҳои Гурӯҳи «Эҳё»: ===
* «Король Лев» (Шери Жён);
* «Дракула: Муҳаббат қавитар аз марг аст»;
* «Рустам ва Суҳроб» (дар асоси «[[Шоҳнома]]»).

== Ҷоизаҳо ==
* '''2022:''' Финалисти V Ҷашнвораи байналмилалии коргардони ҷавони опера «Нано-Опера» (Москва, Русия). Ӯ аз байни зиёда аз 200 довталаб ба қатори 10 нафар беҳтаринҳо ва дар ниҳоят ба шашгонаи финалистон дохил шуд.&lt;ref name=&quot;asiaplus_ann&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{Reflist}}

[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Коргардони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Коргардони опера]]</text>
      <sha1>7c6i1p1dousl28qiwi3ldf8qvhwgx59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Файзулло Файзов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328407</id>
    <revision>
      <id>1488020</id>
      <parentid>1485818</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6841" sha1="7lrex35qvgqxm4jkvagf7qzic0ic3l3" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Файзулло Файз
|номи аслӣ            = Файзов Файзулло
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Файзулло Файзов
|таърихи таваллуд     = 
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Тоҷикистон}}
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
|касб                 = [[Коргардони синамо|коргардон]], [[сенариянавис]]
|солҳои фаъолият      = 2010 — то ҳол
|самт                 = филми ҳунарӣ, филми мустанад
|мукофотҳо            = Номзад ба ҷоизаи «[[Ника (ҷоиза)|Ника]]» (2022)
}}

'''Файзулло Файз''' (''Файзулло Файзов'') — [[коргардон]] ва [[Филмноманавис]]и тоҷик. Узви Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон. 

== Зиндагинома ва фаъолият ==
Файзулло Файз фаъолияти худро дар [[Тоҷикфилм|Муассисаи давлатии «Тоҷикфилм»]] оғоз карда, дар марҳилаи аввал ба таҳияи филмҳои мустанад (документалӣ) машғул будааст. 

=== «Таксӣ» ===
Муваффақиятҳои нахустини ӯ дар соҳаи филми ҳунарӣ бо филми кӯтоҳметражи драмавии «Таксӣ» (2017) иртибот дорад. Нақши асосиро дар ин филм ҳунарпешаи тоҷик [[Абдукарим Машрабов]] бозидааст. Ин филм дар чандин синамоҷашнвораҳои байналмилалӣ иштирок карда, сазовори ҷоизаҳо гардид&lt;ref name=&quot;tojikfilm_taxi&quot;&gt;{{cite web |url=https://tojikfilm.tj/ru/2019/03/%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8/ |title=Такси |website=Tojikfilm.tj |date=2019-03-27}}&lt;/ref&gt;.

=== «Бачаи обӣ» ===
Соли 2020, дар доираи таҷлили 90-солагии «Тоҷикфилм» ва Рӯзи кинои тоҷик (16 октябр), нахустнамоиши аввалин филми ҳунарии пурраметражи Файзулло Файз бо номи «Бачаи обӣ» (Водяной мальчик) баргузор шуд&lt;ref name=&quot;khovar_obi&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/rus/2020/10/v-chest-90-letiya-tadzhikfilma-16-oktyabrya-sostoitsya-premera-hudozhestvennogo-filma-vodnyj-malchik/ |title=В честь 90-летия «Таджикфильма» 16 октября состоится премьера художественного фильма «Водный мальчик» |website=АМИТ «Ховар» |date=2020-10-15}}&lt;/ref&gt;. Филм муносибати инсон ва табиатро тавассути сарнавишти як писарбача аз деҳаи кӯҳии Моҳигирон инъикос мекунад. Соли 2022 филми мазкур аз ҷониби Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон ба ҷоизаи бонуфузи синамоии Русия — «[[Ника (ҷоиза)|Ника]]» дар номинатсияи «Беҳтарин филми кишварҳои ИДМ ва Балтика» пешниҳод гардид&lt;ref name=&quot;khovar_nika&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/rus/2022/03/film-rezhissyora-fajzullo-fajzova-vodnyj-malchik-nominirovali-na-kinopremiyu-nika/ |title=Фильм режиссёра Файзулло Файзова «Водный мальчик» номинировали на кинопремию «Ника» |website=АМИТ «Ховар» |date=2022-03-04}}&lt;/ref&gt;.

=== «Ҷомӣ ва Навоӣ» ===
Аз соли 2024 Файзулло Файз таҳияи филми бузурги таърихии муштараки Тоҷикистону Узбекистонро бо номи «[[Дурахши ахтарон: Ҷомӣ ва Навоӣ]]» оғоз намуд ва коргардони ин филм аз ҷониби Тоҷикистон мебошад. Филми мазкур дӯстӣ ва ҳамкориҳои маънавии ду мутафаккири барҷастаи асри XV — [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]] ва [[Алишер Навоӣ|Алишери Навоӣ]]ро тасвир мекунад&lt;ref name=&quot;asiaplus_jami&quot;&gt;{{cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2024/10/24/fajzullo-fajzov-bo-tafakkuri-begona-nametavon-sinamoi-mill%d3%a3-soht/ |title=Как Джами и Навои объединяют народы. Подробности от режиссера |author=Меҳрофарин Наҷибӣ |website=Asia-Plus |date=2025-11-12}}&lt;/ref&gt;.

== Дидгоҳҳо ==
Файзулло Файз дар мусоҳибаҳояш таъкид медорад, ки «бо тафаккури бегона наметавон синамои миллӣ сохт». Ӯ ба рушди синамои миллӣ, таҳияи филмҳои таърихӣ ва ҷалби бештари сармоя ба ин соҳа таъкид мекунад&lt;ref name=&quot;asiaplus_interview&quot;&gt;{{cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2024/10/24/fajzullo-fajzov-bo-tafakkuri-begona-nametavon-sinamoi-mill%d3%a3-soht/ |title=Файзулло Файзов: “Бо тафаккури бегона наметавон синамои миллӣ сохт” |website=Asia-Plus |date=2024-10-24}}&lt;/ref&gt;.

== Филмшиносӣ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Сол !! Номи филм !! Вазифа !! Эзоҳ
|-
| 2017 || «Таксӣ» || Коргардон, сенариянавис || Филми кӯтоҳ
|-
| 2020 || «Бачаи обӣ» || Коргардон, сенариянавис || Филми ҳунарии пурраметраж
|-
| 2025 || «Дурахши ахтарон: Ҷомӣ ва Навоӣ» || Коргардон || Филми таърихии муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://tojikfilm.tj/ru/2020/09/%D1%81%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F-%D0%B2-%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%BC-%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8/ Муаррифии филми «Бачаи обӣ»] дар сомонаи расмии Тоҷикфилм.

[[Гурӯҳ:Коргардонони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сенариянависони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>7lrex35qvgqxm4jkvagf7qzic0ic3l3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Диловар Султонӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328428</id>
    <revision>
      <id>1488065</id>
      <parentid>1461252</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7719" sha1="becr334bbt4saofzae70c5te8554z88" xml:space="preserve">{{Ҳамномҳо|Диловар (Ҳамном)| Диловар }}{{Синамогар
| ном = Диловар Султонӣ
| номи аслӣ = {{lang-tg|Диловар Султонӣ}}
| тасвир = [[File:Dilovar Sultoni.png|thumb|Dilovar Sultoni, Tajik film director and editor]]
| бар = 
| тавсифи тасвир = 
| ном ҳангоми таваллуд = 
| таърихи таваллуд = 01.12.1982
| зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Тоҷикистон}}
| таърихи даргузашт = 
| маҳалли даргузашт = 
| шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}}
| касб = [[коргардон]], [[сенариянавис]], [[танзимгари филм]]
| солҳои фаъолият = 2004 — то ҳол
| самт = синамои ҳунарӣ ва мустанад
| мукофотҳо = Гран-при (Русия, 2014); «Беҳтарин филм» (Навсоз, 2016)
}}

'''Диловар Султонӣ''' (зод. 1 декабри 1982, [[Тоҷикистон]]) — [[коргардон]], [[сенариянавис]], [[танзимгари филм]] ва ходими телевизиони [[Тоҷикистон]]. Узви [[Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон]] (аз соли 2012).

== Зиндагинома ==
Диловар Султонӣ 1 декабри соли 1982 дар [[Тоҷикистон]] ба дунё омадааст. Солҳои 2001—2006 дар [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] дар риштаи [[сиёсатшиносӣ]] таҳсил намудааст. Фаъолияти ҳунарии худро ҳамчун донишҷӯи мактаби синамоии «Makhmalbaf Film House» (солҳои 2004—2009) оғоз кардааст. Соли 2006 Академияи синамои Осиёро (AFA) дар шаҳри Бусани [[Кореяи Ҷанубӣ]] хатм намудааст.

== Фаъолияти касбӣ ==
Диловар Султонӣ дар таҳия ва танзими филмҳои зиёди ҳунарӣ ва мустанад дар дохил ва хориҷи кишвар ширкат варзидааст. Ӯ муддате роҳбари шуъбаи филмҳои ҳунарӣ ва мустанади киностудияи «[[Тоҷикфилм]]» буд. Айни замон саркоргардони идораи барномаҳои «Фарҳангӣ-фароғатӣ» дар Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Сафина]]» мебошад.

== Филмшиносӣ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Сол !! Номи филм !! Вазифа !! Навъи филм
|-
| 2006 || «Blue Bird» || Наворбардор || Филми кӯтоҳ (Корея)
|-
| 2007 || «Buddha Collapsed out of Shame» || Таҷрибаомӯзи наворбардорӣ || Филми ҳунарӣ
|-
| 2008 || «Аспи дупо» || Ёрдамчии танзимгар || Филми ҳунарӣ
|-
| 2009 || «[[Қиёми рӯз]]» || Танзимгар (Editor) || Филми ҳунарӣ
|-
| 2009 || «Марде, ки бо барф омад» || Продюсер / Ёрдамчии танзимгар || Филми ҳунарӣ
|-
| 2010 || «Desire» || Танзимгар ва танзими садо || Филми ҳунарӣ
|-
| 2011 || «Shogun» || Танзимгар ва танзими садо || Мустанад
|-
| 2013 || «Оинаи беҷило» || Танзимгар || Филми ҳунарӣ
|-
| 2014 || «[[Муаллим (филм, 2014)|Муаллим]]» || Танзимгар / Ёрдамчии коргардон || Филми ҳунарӣ
|-
| 2014 || «[[Гунҷишки сафед]]» || Коргардон / Танзимгар || Филми кӯтоҳ (Дебют)
|-
| 2016 || «Вазъият» || Коргардон / Танзимгар || Филми кӯтоҳ
|-
| 2016 || «Three Little Dreams» || Ёрдамчии якуми коргардон || Филми ҳунарӣ (Фаронса)
|-
| 2017 || «Нолаи Танбӯр» || Танзимгар || Филми кӯтоҳ
|-
| 2017 || «Traditional Tajik Dances» || Коргардон ва сенариянавис || Мустанад (UNESCO)
|-
| 2017 || «Лабчанг» || Коргардон ва сенариянавис || Мустанад (UNESCO)
|-
| 2017 || «Сӯзанидӯзӣ» || Коргардон ва сенариянавис || Мустанад (UNESCO)
|-
| 2018 || «Сада — ҷашни ниёгон» || Коргардон ва сенариянавис || Мустанад
|-
| 2018 || «Офтоби дӯстӣ» || Коргардон || Мустанад
|-
| 2019 || «[[Бункер (филм, 2019)|Бункер]]» || Коргардон / Сенариянавис / Танзимгар || Филми кӯтоҳ&lt;ref name=&quot;khovar&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/2020/02/yvabunker-dar-kinofestivali-a-onii-sochi-ishtirok-mekunad/ |title=«Бункер» дар Кинофестивали ҷаҳонии Сочи иштирок мекунад |website=АМИТ «Ховар»}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || «[[Роҳ (филм)|Роҳ]]» || Танзимгар || Филми ҳунарӣ
|-
| 2020 || «Яке аз миллион» || Танзимгар || Филми ҳунарӣ
|-
| 2021 || «[[Дов (филм)|Дов]]» || Танзимгар || Филми ҳунарӣ
|-
| 2022 || «Дӯкон» || Танзимгар || Силсилафилми ТВ
|-
| 2022 || «Music for Eva» || Танзимгар || Филми кӯтоҳ (Русия)
|-
| 2022 || «Устод» || Танзимгар || Силсилафилм
|}

== Ҷоизаҳо ==
* '''Гран-при''' барои филми «Гунҷишки сафед» — Ҷашнвораи байналмилалии филмҳои кӯдакону ҷавонон (Русия, 2014);
* '''Ҷоизаи махсуси ҳакамон''' барои филми «Гунҷишки сафед» — Ҷашнвораи байналмилалии синамои мусулмонии Қазон (Русия, 2015)&lt;ref name=&quot;dialog&quot;&gt;{{cite web |url=https://dialog.tj/economics/foundation/tadzhikskie-filmy-otmetili-spetsialnymi-prizami-na-festivale-v-ufe/ |title=Таджикские фильмы отметили специальными призами |website=Dialog.tj}}&lt;/ref&gt;;
* '''«Беҳтарин филм»''' барои филми «Гунҷишки сафед» — Ҷашнвораи байналмилалии филмҳои кӯтоҳи «Навсоз» (Тоҷикистон, 2016);
* '''«Беҳтарин филм»''' ва '''«Беҳтарин наворбардорӣ»''' барои филми «Вазъият» — Ҷашнвораи байналмилалии «Навсоз» (2017).

== Эзоҳ ==
{{Reflist}}

== Пайвандҳои беруна ==
* {{IMDb name|10620302|Диловар Султонӣ}}
* [https://klassiki.online/persian-poetry-the-rise-and-fall-of-tajikistans-post-soviet-film-culture/ Persian poetry: the rise and fall of Tajikistan’s post-Soviet film culture] — Klassiki.
* [https://asiaplus.news/tg/2019/11/11/filmi-bunker-dar-du-%d2%b7ashnvora-az-to%d2%b7ikiston-namoyandag%d3%a3-mekunad/ Филми “Бункер” дар ду ҷашнвора аз Тоҷикистон намояндагӣ мекунад] — Asia-Plus.

[[Гурӯҳ:Коргардонҳои филми Тоҷикистон ]]
[[Гурӯҳ:Танзимгарони филми Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сенариянависони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1982]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Душанбе]]</text>
      <sha1>becr334bbt4saofzae70c5te8554z88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сафар Ҳақдодов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328430</id>
    <revision>
      <id>1488018</id>
      <parentid>1455160</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7389" sha1="f5lnn0qh2pdptsw469m53lv36i3mo1s" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Сафар Ҳақдодов
|номи аслӣ            = {{lang-tg|Сафар Маҳмудович Ҳақдодов}}
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Сафар Маҳмудович Ҳақдодов
|таърихи таваллуд     = 05.08.1961
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Восеъ|вилояти Хатлон|ҶШС Тоҷикистон}}
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон
|касб                 = [[сенариянавис]], [[актёр]], [[продюсер]], [[муҳаррир]]
|солҳои фаъолият      = 1986 — то ҳол
|самт                 = синамои ҳунарӣ ва мустанад
|мукофотҳо            = Гран-при ҷашнвораи Тампер (1991); «Саманди тиллоӣ» (Эрон, 2011); [[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ]] (2024)
}}

'''Сафар Ҳақдодов''' (номи пурра: ''Сафар Маҳмудович Ҳақдодов''; зод. 5 августи 1961, [[ноҳияи Восеъ]]) — [[сенариянавис]], актёр, [[продюсер]] ва ходими синамои [[Тоҷикистон]]. Раиси [[Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон]] (аз соли 2011), муассиси ҷашнвораи байналмилалии «[[Дидор]]». Барандаи Гран-при ва ҷоизаҳои сершумори байналмилалӣ.

== Зиндагинома ==
Сафар Ҳақдодов 5 августи соли 1961 дар ноҳияи Восеъи вилояти Хатлон ба дунё омадааст. Солҳои 1978—1983 дар факултаи филологияи тоҷики [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон]] таҳсил намудааст. Сарфи назар аз таҳсилоти филологӣ, ба далели шавқу рағбати зиёд ба синамо, фаъолияти худро баъд аз донишгоҳ дар ин соҳа оғоз кард&lt;ref name=&quot;pitfi&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.pitfi.tj/node/39 |title=Сафар Ҳақдодов |website=Институти фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанг}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Фаъолияти кории худро соли 1986 дар киностудияи «[[Тоҷикфилм]]» оғоз кард. Нахустин қадамҳои ӯ дар офаридани саҳнаҳои ҳаҷвии маҷаллаи синамоии «Калтак» буд, ки роҳи ӯро ба синамои калон кушод&lt;ref name=&quot;pitfi&quot; /&gt;.

=== Иттифоқи синамогарон ва ҷашнвораҳо ===
Аз соли 2011 Сафар Ҳақдодов раиси Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон мебошад. &lt;ref name=&quot;ozodi&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ozodi.org/a/safar-haqdodov-elected-head-of-tajikistan-cinama-union/27579672.html |title=Сафар Ҳақдодов боз раиси синамогарон монд |author=Радиои Озодӣ |date=2016-02-29}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ муассис ва раҳбари аввалин ва ягона ҷашнвораи байналмилалии синамо дар кишвар — «[[Дидор]]» (таъсис соли 2004) мебошад. Ҳамчунин дар ташкили ҷоизаи миллии синамоии «[[Тоҷи Сомон]]» нақши калидӣ дорад&lt;ref name=&quot;tojikfilm_2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://tojikfilm.tj/2026/01/%D0%BD%D0%B8%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8-%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B1%D1%83%D0%BE%D1%82%D3%A3/ |title=Нишасти матбуотӣ дар Тоҷикфилм |website=Tojikfilm.tj |date=2026-01-30}}&lt;/ref&gt;.

=== Филмшиносӣ (нақшҳо) ===
* 1989 — «Тиреза» (Window) — филми кӯтоҳ;
* 1991 — «Ситораҳои сари танур» — нақши Амон;
* 1991 — «Вақти алафи зард» — нақши девона;
* 2009 — «Марде, ки бо барф омад» (Man Who Came with the Snow).

=== Филмшиносӣ (сенария) ===
* 1991 — «Хоб дар бедорӣ» (муаллиф);
* 2005 — «Носири Хусрав ва...» (мустанад);
* 2009 — «Қиёми рӯз» (муаллиф);
* 2014 — «Муаллим» (муаллиф);
* 2024 — «Роҳ» (муаллиф);
* 2026 — «Решаҳо» (муаллиф);
* 2026 — «Ҷомӣ ва Навоӣ» (муаллифи сенария аз ҷониби Тоҷикистон)&lt;ref name=&quot;jumhuriyat_jami&quot;&gt;{{cite web |url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=45164 |title=Филми «Ҷомӣ ва Навоӣ»-ро ба навор мегиранд |website=Ҷумҳурият |date=2021-10-05}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ва эътироф ==
* '''Гран-при'''и ҷашнвораи байналмилалии синамо дар шаҳри Тампер ([[Финландия]]) барои филми «Хоб дар бедорӣ» (1991).
* Ҷоизаи '''«Саманди тиллоӣ»''' барои беҳтарин коргардонӣ (барои филми «Қиёми рӯз», Эрон)&lt;ref name=&quot;ruzgor&quot;&gt;{{cite web |url=http://ruzgor.tj/iqtisod/5068-samandi-tilloi-nasibi-korgardoni-tojik-shud.html |title=«Саманди тиллоӣ» насиби коргардони тоҷик шуд |website=Рӯзгор}}&lt;/ref&gt;.
* Дар маҷмӯъ соҳиби беш аз 11 ҷоиза дар ҷашнвораҳои байналмилалӣ.
* Соли 2024 барои филми «Роҳ» '''[[Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ|Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ]]''' '''- ро''' соҳиб  шуд&lt;ref name=&quot;asiaplus_rudaki&quot;&gt;{{cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2024/03/05/daler-nazarov-nosir-said-safar-%d2%b3a%d2%9bdod-nomi-%d2%b3amai-davogaroni-%d2%b7oizai-r%d3%afdak%d3%a3-malum-shud/ |title=Номи даъвогарони Ҷоизаи Рӯдакӣ маълум шуд |website=Asia-Plus |date=2024-03-05}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{Reflist}}

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/330540/works/ Саҳифаи Сафар Ҳақдодов дар Kino-Teatr.ru]
* [https://adab.tj/hamgiroii-farhangii-tojikistonu-bel/ Сафар Ҳақдодов: Робитаҳои хориҷӣ барои табодули таҷриба судманд аст] — Адабиёт ва санъат.

[[Гурӯҳ:Актёрҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сенариянависони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Продюсерҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Восеъ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1961]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>f5lnn0qh2pdptsw469m53lv36i3mo1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абдулҳай Зокиров</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328472</id>
    <revision>
      <id>1488088</id>
      <parentid>1455155</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7696" sha1="hdwahsk9cs963gpo35o7dzghgkp2yo9" xml:space="preserve">{{Синамогар
|ном                  = Абдулҳай Зокиров
|номи аслӣ            = {{lang-tg|Зокиров Абдулҳай Давлатёрович}}
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = Зокиров Абдулҳай Давлатёрович
|таърихи таваллуд     = 14.04.1978
|зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Бохтар|ҶШС Тоҷикистон}}
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон
|касб                 = [[коргардон]], [[сенариянавис]]
|солҳои фаъолият      = 1997 — то ҳол
|самт                 = синамои ҳунарӣ, мустанад ва телевизионӣ
|мукофотҳо            = Медали «[[Хизмати шоиста]]» (2009); Ҷоизаи «Теффӣ-иттиҳод»; Дипломи дараҷаи 1-и Кинофестивали байналмилалии Қазон (2020)
}}
'''Зокиров Абдулҳай Давлатёрович ''' (зод. 14 апрели 1978, [[Бохтар]]) — [[коргардон]], [[сенариянавис]] ва ходими телевизиони [[Тоҷикистон]]. Узви [[Иттифоқи синамогарони Тоҷикистон]] ва Иттифоқи журналистони Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Абдулҳай Зокиров 14 апрели соли 1978 дар шаҳри Бохтар (собиқ Қӯрғонтеппа) дар оилаи коргар ба дунё омадааст. Соли 1996 мактаби миёнаи №12-и шаҳри Бохтарро хатм намудааст. 

Дар ибтидо ба факултаи физика ва математикаи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] дохил шуда, як сол таҳсил кард, аммо ба далели шавқу рағбати зиёд ба ҳунар, ҳуҷҷатҳояшро ба Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода супорид ва онро соли 2001 бо ихтисоси коргардони телевизион хатм намуд&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web |url=https://asiaplus.news/tg/2024/08/26/abdul%d2%b3aj-zokirov-meho%d2%b3am-az-r%d3%afzgoru-za%d2%b3mat%d2%b3oi-ajn%d3%a3-va-%d2%93afurov-silsilafilm-ta%d2%b3iya-kunam/ |title=Абдулҳай Зокиров: Мехоҳам аз рӯзгору заҳматҳои Айнӣ ва Ғафуров силсилафилм таҳия кунам |author=Ҳафизуллоҳ Тоҳирӣ |website=Asia-Plus |date=2024-08-26}}&lt;/ref&gt;.

Дар солҳои 2001—2003 дар Академияи театр ва кинои шаҳри Санкт-Петербург ([[Русия]]) таҷрибаомӯзии ихтисосӣ гузаштааст. Соли 2004 бо квотаи президентӣ ба Донишгоҳи давлатии театр, кино ва телевизиони шаҳри Киеви [[Украина]] дохил шуда, 4 сол онҷо таҳсил кардааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Фаъолияти кории худро аз Шабакаи якуми Телевизиони Тоҷикистон оғоз намуда, баъдан дар Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Сафина]]» ва ҳамчун саркоргардон дар Телевизиони «[[Ҷаҳоннамо]]» кор кардааст. Айни замон коргардони шуъбаи филмҳои ҳунарӣ ва ҳуҷҷатии Муассисаи давлатии «[[Тоҷикфилм]]» мебошад&lt;ref name=&quot;pressa&quot;&gt;{{cite web |url=https://pressa.tj/abdul%D2%B3aj-zokirov-balogardon-korgardon/ |title=Абдулҳай Зокиров. Балогардон-коргардон |author=Ардашер Пайванд |website=Pressa.tj |date=2022-04-14}}&lt;/ref&gt;.

== Филмшиносӣ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Сол !! Номи филм !! Вазифа !! Навъи филм
|-
| 2009 || «Баррачаи Хаёлӣ» || Коргардон || Бадеӣ (пурра)
|-
| 2009 || «Чароғи Ҳидоят» || Коргардон || Ҳунарӣ-мустанад
|-
| 2010 || «Рамида» || Коргардон || Бадеӣ (пурра)
|-
| 2011 || «Хокпайванд» || Коргардон || Бадеӣ (пурра)
|-
| 2012 || «Меҳроб» || Коргардон || Бадеӣ (пурра)
|-
| 2013 || «Соҳили Мурод» || Коргардон || Бадеӣ (пурра)
|-
| 2014 || «Бархез Модар» || Коргардон || Бадеӣ (пурра)
|-
| 2015 || «Саргардонӣ» || Коргардон || Силсилафилм
|-
| 2017 || «Синон» || Коргардон || Бадеӣ (пурра)
|-
| 2019 || «[[Автобус (филм, 2019)|Автобус]]» || Коргардон, сенариянавис || Бадеӣ (мазҳака)&lt;ref name=&quot;tojikfilm&quot;&gt;{{cite web |url=https://tojikfilm.tj/2019/05/avtobuss-abdulhai-zokir-2019/ |title=Автобус |website=Tojikfilm.tj |date=2019-05-15}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || «Куҳандиёр» || Коргардон || Мустанад
|-
| 2022 || «Эҳдос» || Коргардон || Мустанад
|-
| — || «Орзуи Рассом» || Коргардон || Филми кӯтоҳ
|}

== Барномаҳои телевизионӣ ==
Дар тӯли фаъолият дар шабакаҳои давлатӣ коргардони барномаҳои зерин буд:
* '''Телевизиони Тоҷикистон:''' «Корвони савту суруд», «Гулбонги ҷавонӣ», «Суфраи сухан», «Субҳ».
* '''ТВ Сафина:''' «Нози хаёл», «Шакл», «Рисолаи таърихӣ», «Сиришт», «Як тарона», «Завқ», «Қисмат» (силсилаи мустанад).
* '''ТВ Ҷаҳоннамо:''' «Аён» (таърихӣ-таҳлилӣ), «Фарзонагон» (публисисти).

== Ҷоизаҳо ==
* [[Медали «Хизмати шоиста»]] (2009);
* Аълочии телевизион ва радиои Тоҷикистон;
* Аълочии матбуот ва фарҳанги Тоҷикистон;
* Ҷоизаи «Теффӣ-иттиҳод»;
* Дипломи дараҷаи 1-и Кинофестивали XVI байналмилалии Қазон (2020) барои филми «Автобус»&lt;ref name=&quot;khovar&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/2020/09/filmi-avtobus-i-korgardoni-to-ik-abdul-aj-zokirov-dar-festivali-bajnalmilal-oiza-girift/ |title=Филми «Автобус» дар фестивали байналмилалӣ ҷоиза гирифт |website=АМИТ «Ховар» |date=2020-09-10}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{Reflist}}

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://tojikfilm.tj/ Муассисаи давлатии «Тоҷикфилм»]
* [https://pressa.tj/abdul%D2%B3aj-zokirov-pisari-kino/ Абдулҳай Зокиров — писари кино]

[[Гурӯҳ:Коргардонони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сенариянависони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Бохтар]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1978]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>hdwahsk9cs963gpo35o7dzghgkp2yo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хуҷастаи Мирзовалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328493</id>
    <revision>
      <id>1488107</id>
      <parentid>1464165</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7292" sha1="p7li6635zjggn9736603b67ejszm5uc" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = solo_singer
 |ном                  = Хуҷастаи Мирзовалӣ
 |номи аслӣ            = Хуҷаста Мирзовалӣ
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |номи пурра           = 
 |таърихи таваллуд     = 18.01.1993
 |зодгоҳ               = [[Ҳисор]], [[Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |солҳои фаъолият      = 2011 — то имрӯз
 |мамлакат             = {{Парчам|Тоҷикистон}}
 |касб                 = [[овозхон]], [[солист]]
 |навъи садо           = [[Метсо-сопрано]]
 |асбоб                = [[Ғижак]], [[Скрипка]]
 |сабк                 = [[Опера]], [[Эстрада]]
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = [[Оркестри давлатии симфонии Тоҷикистон]]
 |ҳамкорӣ              = 
 |ношир                = 
 |мукофотҳо            = Ҷойи 3-юм дар Озмуни «Возрождение» (Арманистон), Ҷоизаи «ТОП-50»-и радиои «Ватан» (2019)
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}

'''Хуҷастаи Мирзовалӣ''' (тав. [[18 январ]]и [[1993]], [[Ҳисор]]) — сарояндаи маъруфи опера ва эстрадаи тоҷик, солисти [[Оркестри давлатии симфонии Тоҷикистон|Оркестри давлатии симфонии назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Ӯ бо садои нодири «метсо-сопрано» ва иҷрои сурудҳои ватандӯстона дар миёни мардум маҳбубият пайдо кардааст.

== Зиндагинома ==
Хуҷастаи Мирзовалӣ 18 январи соли 1993 дар шаҳри Ҳисор ба дунё омадааст. Падари ӯ, Мирзовалӣ, ҳунарманд буда, дар филмҳои [[Мосфилм]] нақш офаридааст. Модараш муаллимаи забон ва адабиёти рус мебошад. Даврони кӯдакии ӯ дар ноҳияи [[Шаҳринав]] ва шаҳри [[Турсунзода]] гузаштааст.&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|author=Орзу Исоев|url=https://asiaplus.news/2021/04/06/hudzhasta-mirzovali-v-trudnyh-situacziyah-ya-vsegda-prinimala-pravilnye-resheniya/|title=Худжаста Мирзовали: В трудных ситуациях я всегда принимала правильные решения|publisher=Asia-Plus|lang=ru|date=2021-04-06}}&lt;/ref&gt;

== Таҳсил ==
Хуҷаста аз хурдӣ ба мусиқӣ шавқ дошт. Ӯ ҳашт сол дар [[Мактаб-интернати миёнаи махсуси мусиқии ҷумҳуриявии ба номи Зиёдулло Шаҳидӣ]] дар риштаи ғижакнавозӣ таҳсил кардааст.&lt;ref name=&quot;bonuvon&quot;&gt;{{cite news|author=Далер Сафар|url=https://peshina.bonuvon.tj/index.php/tj/fe-rist/far-ang/1274-2018-12-27-04-28-38|title=Хуҷастаи Мирзовалӣ: «Ман ориёиям»|newspaper=Бонувони Тоҷикистон|date=2018-12-27}}&lt;/ref&gt;

Соли 2010 ба [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов]] дохил шуда, соли 2016 онро бо ихтисоси овозхони академӣ (опера) хатм намуд. Сипас дар ассистентура-коромӯзии консерватория таҳсилро идома дод. Устоди ӯ ҳунарпешаи мардумии Тоҷикистон Бурҳон Маҳмадқулов буд.

Соли 2013, бо супориши Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] барои такмили маҳорат ба [[Итолиё]] фиристода шуд. Ӯ дар шаҳри [[Милан]] дар коллеҷи «Унитре» (Unitre) як сол таҳсил карда, нозукиҳои операи итолиёвиро омӯхтааст.&lt;ref name=&quot;adab&quot;&gt;{{cite news|author=Ҳафизуллоҳ Тоҳирӣ|url=https://adab.tj/az-dastgirii-peshvoi-millat-to-kambudhoi-opera/|title=Аз дастгирии Пешвои миллат то камбудҳои опера|newspaper=Адабиёт ва санъат|date=2025-03-27}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Хуҷаста фаъолияти меҳнатиро дар [[Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ]] оғоз намуд. Ҳоло ӯ солисти Оркестри давлатии симфонии назди Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Ӯ бо суруди «Ман ориёиям» (шеъри Сипанди Масъуд), ки бори аввал соли 2015 сароида буд, дар миёни мардум маъруф гашт. Ӯ ҳам дар жанри эстрада ва ҳам опера фаъолият мекунад. Вай иҷрои сурудҳои эстрадиро барои пеш бурдани зиндагӣ ва ҷалби шунавандаи бештар муҳим мешуморад.&lt;ref name=&quot;pressa&quot;&gt;{{cite web|author=О. Нозир|url=https://pressa.tj/hu%D2%B7astai-mirzoval%D3%A3-pul-lozim-ast-vale-istedod-mu%D2%B3imtar-video/|title=Хуҷастаи Мирзовалӣ: Пул лозим аст, вале истеъдод муҳимтар|publisher=Pressa.tj|date=2023-03-09}}&lt;/ref&gt;

== Осор ==
* «Ман ориёиям» (2015)
* «Кишвари хуршед»
* «Ёрам, иҷоза деҳ»
* Арияи «Кармен» (аз операи «Кармен»)
* «Испанское балеро»
* «Модарам»

== Ҷоизаҳо ==
*   Ҷойи 3-юм дар Озмуни байналмилалии «Возрождение» ([[Арманистон]]).
*   Ҷоизаи «ТОП-50»-и радиои «Ватан» (2019).

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://pressa.tj/hu%D2%B7astai-mirzoval%D3%A3-pul-lozim-ast-vale-istedod-mu%D2%B3imtar-video/ Мусоҳиба дар Pressa.tj: «Пул лозим аст, вале истеъдод муҳимтар»]
* [https://adab.tj/az-dastgirii-peshvoi-millat-to-kambudhoi-opera/ Мусоҳиба дар «Адабиёт ва санъат»: Аз дастгирии Пешвои миллат то камбудҳои опера]

[[Гурӯҳ:Сарояндагони операи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндагони эстрадаи Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Ҳисор]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Консерваторияи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>p7li6635zjggn9736603b67ejszm5uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меҳриддини Абдусаид</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328522</id>
    <revision>
      <id>1487988</id>
      <parentid>1456556</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7603" sha1="mv2slbacgbm9rmpowc8mr2729e1etg5" xml:space="preserve">{{Рассом
 |ном                  = Меҳриддини Абдусаид
 |номи аслӣ            = {{lang-tg|Меҳриддини Абдусаид}}
 |ном ҳангоми таваллуд = Меҳриддини Абдусаид
 |тасвир               = 
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = 
 |таърихи таваллуд     = 1990
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Восеъ|Тоҷикистон}}
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |табаият              = тоҷик
 |шаҳрвандӣ            = {{Парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон
 |жанр                 = санъати тасвирӣ, рассомии синамо
 |сабк                 = реализм, тасвирҳои миллӣ
 |омӯзиш               = Коллеҷи рассомии Тоҷикистон ба номи М. Олимов; Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон
 |пуштибонон           = 
 |мукофотҳо            = 
 |унвонҳо              = Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон
 |ҷоизаҳо              = 
 |сайт                 = 
 |имзо                 = 
 |викианбор            = 
}}

'''Меҳриддини Абдусаид''' ( номи пурра; '''Воҳидзода Меҳриддин Абдусаид;''' тав. [[1990]], [[ноҳияи Восеъ]]) — рассом, мусаввир, рассоми таҳиягари синамо ва омӯзгори тоҷик. Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Меҳриддини Абдусаид соли 1990 дар ноҳияи Восеъ дар оилаи зиёӣ ба дунё омадааст. Падараш — [[Абдусаиди Воҳид]], шоири шинохта ва узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мебошад. Шавқу рағбати ӯ ба рассомӣ зери таъсири афсонаҳои бобояш пайдо шудааст, ки персонажҳои афсонаро дар айёми кӯдакии Меҳриддин рӯи бухории деҳотӣ тасвир мекард&lt;ref name=&quot;safina&quot;&gt;{{cite web|author=ТВ Сафина|url=https://www.youtube.com/watch?v=M5V-pYt6K_M|title=Мусаввир. Меҳриддин ва Саодат|publisher=YouTube|lang=tg}}&lt;/ref&gt;. Пас аз кӯчидани оила ба шаҳри Душанбе, аввалин чеҳрае, ки Меҳриддин тасвир кард, падараш буд, ки маҳз ӯ раҳнамои Меҳриддин ба олами санъати касбӣ гардид&lt;ref name=&quot;safina&quot; /&gt;.

== Таҳсил ==
Меҳриддини Абдусаид соли 2010 Коллеҷи рассомии Тоҷикистон ба номи М. Олимов ва соли 2014 Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистонро хатм кардааст&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|author=Asia-Plus|url=https://asiaplus.news/2019/04/05/v-dushanbe-projdet-personalnaya-vystavka-semejnoj-pary-hudozhnikov/|title=Намоишгоҳи хусусии оилаи рассомон дар Душанбе|date=2019-04-05|lang=tg}}&lt;/ref&gt;. Дар коллеҷ дар назди рассоми шинохта [[Илёс Мамадҷонов]] сабақ гирифтааст. Ӯ яке аз аввалин хатмкардагони Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон ба шумор меравад.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==

=== Синамо ===
Меҳриддини Абдусаид дар соҳаи синамо дар таҳияи беш аз 14 филми ватанӣ саҳм гузоштааст. Нахустин кори ӯ дар синамо ҳамчун рассоми либос дар филми «Марги бегуноҳ» буд&lt;ref name=&quot;safina&quot; /&gt;. Баъдан ӯро ба ҳайси рассом-таҳиягар ба филми «[[Муаллим (филм)|Муаллим]]» (соли 2014, коргардон [[Носир Саидов]]) даъват карданд, ки дар он бо гурӯҳи калони ҳирфаӣ ва наворбардор Георгий Дзалаев ҳамкорӣ намуд&lt;ref name=&quot;safina&quot; /&gt;. Ӯ ҳамчунин дар филмҳои «Саргардонӣ», «Сафари ҳавоӣ», «Маро бубахш», «Бархез модар», «Ҳолат» ба ҳайси рассоми аввал ё ёвари рассом фаъолият кардааст.

=== Санъати тасвирӣ ===
Асарҳои ӯ бо рангорангӣ ва иникоси муҳити миллии тоҷикона фарқ мекунанд. Дар мусаввараи «Дарахти ошиқон» содагиву покии ишқи ҷавононро тасвир кардааст&lt;ref name=&quot;safina&quot; /&gt;. Яке аз асарҳои маъруфи ӯ тасвири пирамардон дар назди радио мебошад, ки аз хотираҳои кӯдакии ӯ ва достонҳои «[[Гурӯғлӣ]]» илҳом гирифтааст. Соли 2022 намоишгоҳи муштараки ӯ ва ҳамсараш бо номи «Пайванди дилҳо» баргузор шуд, ки пас аз он ҳарду ба узвияти Иттифоқи рассомони Тоҷикистон пазируфта шуданд&lt;ref name=&quot;khovar&quot;&gt;{{cite web|author=АМИТ Ховар|url=https://khovar.tj/2017/12/zebo-na-otbahshi-ayot-ba-soli-avonon-bahshida-meshavad/|title=Зебоӣ – наҷотбахши ҳаёт|date=2017-12-04|lang=tg}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти омӯзгорӣ ==
Меҳриддини Абдусаид аз соли 2019 то 2020 мудири кафедраи «Графика ва минятура» ва аз соли 2020 то 2023 декани факултаи «Санъати тасвирӣ»-и Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон буд&lt;ref name=&quot;ddstdt&quot;&gt;{{cite web|url=https://ddstdt.tj/%D1%88%D0%BE%D0%BC%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D3%A3/|title=Шоми ҷавонӣ дар донишкада|publisher=Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон|lang=tg}}&lt;/ref&gt;. Ҳоло дар [[Коллеҷи ҷумҳуриявии  рассомии ба номи М. Олимов]] ба донишҷӯён дарс медиҳад.

== Оила ==
Ҳамсараш — [[Саодат Боронова]], рассом мебошад. Онҳо замони донишҷӯӣ оила бунёд кардаанд. Ягона асари муштараки онҳо «Сароб» ном дорад, ки Меҳриддин қисмати абстрактии он ва Саодат чеҳраи занонро тасвир кардааст&lt;ref name=&quot;safina&quot; /&gt;.

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Восеъ]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>mv2slbacgbm9rmpowc8mr2729e1etg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алишер Қудратов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328533</id>
    <revision>
      <id>1488030</id>
      <parentid>1455905</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5207" sha1="qjv0gpaz07qy6j6j759lfvzt16zm7ov" xml:space="preserve">{{Ном}}
{{Варзишгар
|ном                = Алишер Қудратов
|акс                = 
|номи_пурра         = Алишер Қудратов
|шаҳрвандӣ          = {{TJK}}
|таърихи_таваллуд   = 11.1.1986
|макони_таваллуд    = [[Сафеддара (деҳа, н. Варзоб)|Сафеддара]], [[ноҳияи Варзоб]], [[Ҷумҳурии Сосиалистии Тоҷикистони Шӯравӣ|ҶШС Тоҷикистон]]&lt;ref name=&quot;ASIA-Plus&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.tj/ru/news/boleem-za-alishera-kudratova|title=Болеем за Алишера Кудратова!|date=2014-02-22|publisher=Медиа группа «ASIA-Plus»|access-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321200106/http://news.tj/ru/news/boleem-za-alishera-kudratova|archive-date=2015-03-21|url-status=dead|accessdate=2026-02-24|archivedate=2015-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150321200106/http://news.tj/ru/news/boleem-za-alishera-kudratova}}&lt;/ref&gt;
|қад                = 160 см
|вазн               = 65 кг
|навъи_варзиш       = [[Варзиши лижаронии кӯҳӣ|Лижаронии кӯҳӣ]]
|мураббӣ            = Ибодулло Қурбонов
|вазъ               = фаъол
|медалҳо            = 
}}
'''Алишер Қудратов''' ([[11 январ|11 январи]] [[соли 1986|1986]], [[Сафеддара]], [[ноҳияи Варзоб]]) — [[Лижаронии кӯҳӣ|лижарони кӯҳии]] [[Тоҷикистон|тоҷик]], иштирокчии [[Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2014]]&lt;ref name=&quot;sochi2014&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sochi2014.com/sportsmen-alisher-qudratov|title=Алишер КУДРАТОВ|publisher=Кумитаи тадорукоти Бозиҳои XXII зимистонаи олимпӣ ва XI зимистонаи паралимпӣ дар шаҳри Сочи|access-date=2014-02-26|archive-date=2014-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140224003259/http://www.sochi2014.com/sportsmen-alisher-qudratov|url-status=live|accessdate=2026-02-24|archivedate=2014-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140224003259/http://www.sochi2014.com/sportsmen-alisher-qudratov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.tj&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.tj/ru/news/alisher-kudratov-ne-doshel-do-finisha-na-sorevnovaniyakh-gornolyzhnikov-v-sochi|title=Алишер Кудратов не дошел до финиша на соревнованиях горнолыжников в Сочи|date=2014-02-24|publisher=Медиа группа «ASIA-Plus»|access-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702213747/http://news.tj/ru/news/alisher-kudratov-ne-doshel-do-finisha-na-sorevnovaniyakh-gornolyzhnikov-v-sochi|archive-date=2014-07-02|url-status=dead|accessdate=2026-02-24|archivedate=2014-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702213747/http://news.tj/ru/news/alisher-kudratov-ne-doshel-do-finisha-na-sorevnovaniyakh-gornolyzhnikov-v-sochi}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Дар деҳаи кӯҳии Сафеддара таваллуд шудааст, ки дар он ҷо пойгоҳи лижаронии кӯҳӣ воқеъ буд ва ӯ маҳз дар ҳамон ҷо ба варзиш оғоз кардааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2014/02/24/olimpiada-alisher-%d2%9budratov-to-marra-narasid/|title=Олимпиада: Алишер Қудратов то марра нарасид {{!}} Хабарҳои Тоҷикистон ASIA-Plus|website=asiaplus.news|lang=tg|accessdate=2026-02-24}}&lt;/ref&gt;.

Дар барномаи варзишии Бозиҳои олимпӣ дар [[Сочи]] Алишер дар намуди [[Слалом|слалом]] баромад кард, вале натавонист ба марраи ниҳоӣ (финиш) бирасад&lt;ref name=&quot;sochi2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;news.tj&quot; /&gt;.

Ӯ [[Парчами Тоҷикистон|парчами Тоҷикистонро]] дар маросими кушодашавии Бозиҳои олимпии [[Ванкувер (Ванкувер Филм Студиос)|Ванкувер]] ва [[Сочи]] бардошта буд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.olympic.org/Documents/Games_Sochi_2014/Flagbearers_Sochi_2014_Opening_Ceremony.pdf|title=Sochi 2014 Opening Ceremony - Flagbearers|publisher=Official website of the Olympic Movement|access-date=2014-02-26|lang=en|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326222842/http://www.olympic.org/Documents/Games_Sochi_2014/Flagbearers_Sochi_2014_Opening_Ceremony.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Пайвандҳои беруна}}

[[Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Лижаронҳои кӯҳӣ дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2014]]
[[Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2010]]
[[Гурӯҳ:Парчамбардорон дар Бозиҳои олимпии зимистонаи соли 2014]]</text>
      <sha1>qjv0gpaz07qy6j6j759lfvzt16zm7ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зокирзода Маҳмадёқуб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328574</id>
    <revision>
      <id>1487920</id>
      <parentid>1470197</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5895" sha1="rarc9eai5ucrjn70un88gmisc2xzok7" xml:space="preserve">{{Шахс
|ном = Маҳмадёқуб Зокирзода
|номи аслӣ = Зокирзода Маҳмадёқуб Раҷабалӣ
|тасвир = 
|тавсифи тасвир = 
|нишон = 
|бари нишон = 
|вазифа = Муовини аввали директори МД «Телевизиони Сафина»
|парчам = Flag of Tajikistan.svg
|аввалдавр = 1993
|ворис = 
|пешгузашта = 
|таърихи таваллуд = 10 январи 1975
|таърихи даргузашт = 
|маҳалли даргузашт = 
|дафн = 
|ном ҳангоми таваллуд = Зокирзода Маҳмадёқуб Раҷабалӣ
|падар = 
|модар = 
|ҳамсар = 
|фарзандон = 
|ҳизб = 
|дараҷаи илмӣ = 
|касб = [[Журналист]], Корманди телевизион
|фаъолият = 1993 — то ҳол
|ҷоизаҳо = [[Медали «Хизмати шоиста»]] (2022)
|ҷойҳои кор = [[Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина»]]&lt;br /&gt;Радиои Тоҷикистон&lt;br /&gt;Телевизиони Тоҷикистон
|маъруф ба = 
|зодгоҳ = [[ноҳияи Ёвон]], [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
|маълумот = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (1999)
|сайт = https://safina.tj
|ҷинс = мард
}}

'''Маҳмадёқуб Раҷабалӣ Зокирзода''' (тав. [[10 январ]]и [[1975]], [[ноҳияи Ёвон]]) — журналист ва корманди соҳаи телевизиони Тоҷикистон. Муовини аввали директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина» (аз январи соли 2025).&lt;ref name=&quot;khovar2025&quot;&gt;{{cite web
|url=https://khovar.tj/2025/05/televizioni-safina-se-filmi-mustanad-tanazzuli-piryah-o-sarvati-bashar-va-van-yah-ro-manzuri-tamoshobinon-namud/
|title=«Телевизиони Сафина» се филми мустанад — «Таназзули пиряхҳо», «Сарвати башарӣ» ва «Ванҷях»-ро манзури тамошобинон намуд
|publisher=АМИТ «Ховар»
|date=2025-05-19
|language=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
Маҳмадёқуб Зокирзода 10 январи соли 1975 дар ноҳияи Ёвон ба дунё омадааст. Миллаташ тоҷик, таҳсилоташ олӣ мебошад. Соли 1999 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ихтисоси муаллими забон ва адабиёти тоҷик хатм кардааст.

== Фаъолияти меҳнатӣ ==
Фаъолияти меҳнатиашро соли 1993 ҳамчун омӯзгори мактаби №11-и ноҳияи Ёвон оғоз намуда, то соли 1994 дар ин вазифа кор кардааст. Пас аз хатми донишгоҳ, вориди соҳаи журналистика шуд:

* '''1999–2003''' — муҳаррири идораи иқтисодии [[Радиои Тоҷикистон]] ва муҳаррири идораи иттилоотии Телевизиони Тоҷикистон.
* '''2003–2005''' — муҳаррири идораи телевизиони «Субҳ»-и Телевизиони Тоҷикистон.
* '''2005–2006''' — омӯзгори мактаби №4-и ноҳияи Рӯдакӣ.
* '''2006–2009''' — муҳаррири идораи барномаҳои иттилоотӣ-таҳлилии Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина».
* '''2009–2015''' — ҷонишини сармуҳаррири идораи барномаҳои иттилоотӣ-таҳлилии МД «Телевизиони Сафина».
* '''2015–2025''' — сармуҳаррири идораи барномаҳои иттилоотӣ-таҳлилии МД «Телевизиони Сафина».
* '''Аз январи соли 2025''' — муовини аввали директори Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина»&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web
|author=Азия-Плюс
|url=https://asiaplus.news/tg/2025/01/21/navshuda-vaziri-me%d2%b3natu-raisi-o%d2%b7onsii-nafa%d2%9ba-az-mansab-ozod-shudand-bozhondi-shermu%d2%b3ammad-sho%d2%b3iyon-az-raisii-dodgo%d2%b3i-ol%d3%a3/
|title=Тағйироти кадрӣ дар сохторҳои давлатӣ
|date=2025-01-21
|publisher=Asia-Plus
|language=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{cite web
|url=https://president.tj/event/documents/resolutions/49585
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи муовини аввали директори МД «Телевизиони Сафина»
|publisher=Хадамоти матбуоти Президенти Тоҷикистон
|language=tg
}}&lt;/ref&gt;.

== Мукофотҳо ==
Барои фаъолияти пурсамар дар соҳаи матбуот ва хизмати давлатӣ дар соли 2022 бо мукофоти давлатии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] — [[Медали «Хизмати шоиста»]] сарфароз гардонида шудааст.

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://safina.tj Сомонаи расмии Муассисаи давлатии «Телевизиони Сафина»]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ёвон]]
[[Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Кормандони Телевизиони Сафина]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rarc9eai5ucrjn70un88gmisc2xzok7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобо Холмуродзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328691</id>
    <revision>
      <id>1487948</id>
      <parentid>1487614</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9077" sha1="4t2kq8o51o70t8sbru419fs97orrpvq" xml:space="preserve">{{Шахс
|ном = Бобо Холмуродзода
|номи аслӣ = Тағозода Бобоҷон Холмурод
|тасвир = [[File:Bobo Kholmurodzoda, Tajikistan, football commentator.jpg|thumb|Bobo Kholmurodzoda]]
|бар = 
|тавсифи тасвир = 
|нишон = 
|бари нишон = 
|вазифа = Шореҳи варзиш, муҳаррири варзида
|парчам = Flag of Tajikistan.svg
|аввалдавр = 2008
|ворис = 
|пешгузашта = 
|таърихи таваллуд = 17.11.1990
|таърихи даргузашт = 
|маҳалли даргузашт = 
|дафн = 
|ном ҳангоми таваллуд = Тағозода Бобоҷон Холмурод
|падар = Тағоев Холмурод
|модар = Азизмуродова Муфарриҳа
|ҳамсар = 
|фарзандон = 
|ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон|ҲХДТ]]
|дараҷаи илмӣ = Докторант (PhD)
|касб = [[Журналист]], [[Шореҳи варзиш]], иқтисоддон
|фаъолият = 2008 — то ҳол
|ҷоизаҳо = «Беҳтарин шореҳи соли 2019», «Аълочии Кумитаи телевизион ва радио», «Номзад ба устоди варзиш»
|ҷойҳои кор = [[Телевизиони Ҷаҳоннамо|ТВ Ҷаҳоннамо]]; [[Телевизиони Варзиш|ТВ Варзиш]]; [[Телевизиони Футбол|ТВ Футбол]]
|маъруф ба = Шореҳи футбол ва журналистикаи варзишӣ
|зодгоҳ = [[Панҷакент|шаҳри Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
|маълумот = [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] (2011)
|сайт = http://www.varzishtv.tj
|ҷинс = мард
}}

'''Бобо Холмуродзода''' (номи аслиаш '''Тағозода Бобоҷон Холмурод'''; тав. [[17 ноябр]]и [[1990]], деҳаи Кулолӣ, ҷамоати Рӯдакӣ, [[Панҷакент]]) — рӯзноманигор, муҳаррир ва яке аз шореҳони маъруфи варзишии Тоҷикистон. Ӯ барандаи ҷоизаи «Беҳтарин шореҳи соли 2019» ва «Беҳтарин шореҳи соли 2025» дар сатҳи ҷумҳуриявӣ мебошад.

== Зиндагинома ==
Бобо Холмуродзода 17-уми ноябри соли 1990 дар деҳаи Кулолии ҷамоати Рӯдакии шаҳри Панҷакент дар оилаи корманди ҳифзи ҳуқуқ ба дунё омадааст. Падараш Тағоев Холмурод зиёда аз 30 сол дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқ бо рутбаи подполковники милитсия фаъолият дорад ва модараш Азизмуродова Муфарриҳа хонашин мебошад. Ӯ мактаби миёнаи №7-и деҳаи Кулолиро бо баҳои аъло хатм кардааст. Ҳангоми таҳсил ӯ ба варзиш аз ҷумла бозии волейбол ва футбол ишқу рағбати зиёд дошт. Ҳаёти худро бе варзиш тасаввур карда наметавонад. 

== Таҳсил ==
Соли 2007 ба [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] дохил шуда, онро бо ихтисоси «Фаъолияти бонкӣ, молия ва қарз» хатм намудааст. Давоми солҳои 2011-2012 зинаи магистратураи ҳамин донишгоҳро низ бо муваффақият хатм кард. 

Дар ҷодаи илм ӯ давоми солҳои 2021-2024 докторанти Институти иқтисодиёт ва демографияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] буд. Ҳоло дар мавзуи «Мукаммалгардонии механизми идоракунии истифодаи захираҳои ташкилотҳои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» таҳқиқоти илмӣ мебарад&lt;ref name=&quot;your&quot;&gt;{{cite web|author=Фаридун Сафарзода|url=https://your.tj/sportivnyj-kommentator-kto-v-tadzhikistane-kommentiroval-chempionat-mira-po-futbolu-2022/|title=Спортивный комментатор: кто в Таджикистане комментировал чемпионат мира по футболу-2022|publisher=Your.tj|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.

== Фаъолияти касбӣ ==
Фаъолияти худро соли 2008 дар шабакаи навтаъсиси «[[ТВ Ҷаҳоннамо|Ҷаҳоннамо]]» оғоз карда, то соли 2016 ҳамчун муҳаррири шуъбаи варзиш кор кардааст. Соли 2012 дар ҳайати ҷавонони Лигаи олӣ дар дастаи &quot;Зарафшон&quot; фаъолияти футболӣ доштааст. Моҳи марти соли 2016 ба Муассисаи давлатии [[Варзиш ТВ]] даъват шуд.

Дар давоми фаъолияти худ муҳимтарин чорабиниҳои варзиширо шарҳ додааст, аз ҷумла:
* Бозии ниҳоии Ҷоми Аврупо-2016;
* Маросими кушодашавии Бозиҳои олимпӣ дар [[Рио-де-Жанейро]] (2016);
* [[Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА]] ва чемпионатҳои беҳтарини Аврупо;
* Бозиҳои [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018|Чемпионати ҷаҳонии футбол 2018]] (дар Русия) ва 2022 (дар Қатар).

Бобо Холмуродзода аз аввалин журналистони варзишии тоҷик аст, ки аккредитатсияи Ҷоми ҷаҳонии футболро ба даст оварда, аз макони баргузории мусобиқаҳо (ЧҶ-2018) гузоришҳо омода намудааст&lt;ref name=&quot;khovar&quot;&gt;{{cite web|url=https://khovar.tj/rus/2018/07/sportivnye-kommentator-tadzhikistana-na-chempionate-mira-po-futbolu-segodnya-mezhdunarodnyj-den-sportivnogo-zhurnalista/|title=Спортивные комментаторы Таджикистана на ЧМ-2018|publisher=НИАТ «Ховар»|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.

Ӯ муаллифи барномаҳои маъруфи «Майдони сабз», «Аврупоафрӯз» ва барномаи мустақими «90 дақиқа» мебошад. Инчунин аз соли 2017 дар шабакаи «[[ТВ Футбол]]» ҳамчун шореҳ фаъолият мекунад.

== Фаъолияти ҷамъиятӣ ва сиёсӣ ==
Соли 2020 Бобо Холмуродзода аз ҷониби Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон ҳамчун номзад ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе дар ноҳияи Шоҳмансур пешбарӣ гардид ва барномаи худро ҷиҳати рушди соҳаҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ пешкаш намуд.

== Ҷоиза ва дастовардҳо ==
* Ифтихорномаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (2026)
* «Номзади устоди варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон» оид ба волейбол (2011);
* «Беҳтарин шореҳи соли 2019» аз ҷониби Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш&lt;ref name=&quot;varzish&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.varzishtv.tj/tj/news/bobo-kholmurodzoda-be-tarin-shore-i-soli-2019/|title=Бобо Холмуродзода беҳтарин шореҳи соли 2019|publisher=Varzishtv.tj}}&lt;/ref&gt;;
* «Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ» (2021);
* «Беҳтарин шореҳи соли 2025» аз ҷониби Мақомоти иҷроияи шаҳри Душанбе.

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

== Пайвандҳои беруна ==
* [https://www.varzishtv.tj Сомонаи расмии ТВ Варзиш]
* [https://asiaplus.news/2022/11/15/bolelshhiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamye-translyaczii-s-chempionata-mira-po-futbolu/ Болельщики Таджикистана увидят прямые трансляции с ЧМ-2022 — Asia-Plus]

[[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]]
[[Гурӯҳ:Шореҳони варзиши Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 17 ноябр]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>4t2kq8o51o70t8sbru419fs97orrpvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саодат Боронова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>328773</id>
    <revision>
      <id>1487989</id>
      <parentid>1456555</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6476" sha1="7ex6439kwair9am0rjim2ufdk3w0tm3" xml:space="preserve">{{Рассом
|ном                = Саодат Боронова
|акс                = 
|андозаи_акс        = 
|тавсифи_акс        = 
|номи_аслӣ          = Боронова Саодат Боймаҳмадовна
|таърихи_таваллуд   = 08.08.1988
|макони_таваллуд    = деҳаи Пушинг, [[ноҳияи Данғара]], [[Тоҷикистон]]
|миллат             = [[тоҷик]]
|шаҳрвандӣ          = {{flag|Tajikistan}}
|соҳа               = [[рассом]], омӯзгор
|мактаби_олӣ        = [[Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон]]
|сабк               = [[рассоми станкавӣ]]
|ҷоизаҳо            = Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон
}}

'''Боронова Саодат Боймаҳмадовна ''' (тав. [[8 август|8 августи]] [[1988]], деҳаи Пушинг, [[ноҳияи Данғара]]) — рассом, мусаввири тоҷик ва омӯзгори санъати тасвирӣ. Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон (аз соли 2022).

== Зиндагинома ==
Саодат Боронова 8 августи соли 1988 дар деҳаи Пушинги ноҳияи Данғара дар оилаи омӯзгор ба дунё омадааст. Соли 2006 мактаби таҳсилоти миёнаи умумии №5-и деҳаи Пушингро хатм кардааст.

== Таҳсил ==
* Солҳои 2006—2010 — дар Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи [[Мирзораҳмат Олимов|М. Олимов]] таҳсил карда, онро бо дипломи аъло хатм намудааст.
* Солҳои 2010—2013 — донишҷӯи шуъбаи «санъати тасвирӣ»-и Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи [[Мирзо Турсунзода]].
* Соли 2014 — [[Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон]]-ро бо ихтисоси «Рассоми станкавӣ» хатм кардааст.

== Фаъолияти касбӣ ==
* Солҳои 2014—2024 — омӯзгори фанҳои тахассусӣ ва мудири кафедраи «Мусаввирӣ ва ҳайкалтарошӣ» дар Донишкадаи давлатии санъати тасвирӣ ва дизайни Тоҷикистон.
* Аз соли 2024 то ҳол — омӯзгори фанҳои тахассусӣ дар Коллеҷи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов.

== Фаъолияти ҳунарӣ ==
Саодат Боронова яке аз рассомони муосири тоҷик мебошад, ки дар асарҳояш бештар манзараҳои деҳот, расму оинҳои миллӣ ва чеҳраҳои занонро инъикос мекунад. Асари машҳури ӯ «Қишлоқи тиллоӣ» (Golden Village) дар галереяҳои байналмилалӣ муаррифӣ шудааст&lt;ref name=&quot;noor&quot;&gt;{{cite web|url=http://noorartgallery.com/product/saodat-boronova-golden-village/|title=Saodat Boronova - Golden Village|publisher=Noor Art Gallery}}&lt;/ref&gt;. 

Асарҳои ӯ дар коллексияҳои шахсӣ дар [[ИМА]], [[Ҷумҳурии мардумии Чин|Чин]], кишварҳои Аврупо ва ИДМ нигаҳдорӣ мешаванд.

=== Намоишгоҳҳо ===
Саодат Боронова иштирокчии чандин намоишгоҳҳои дохилӣ ва хориҷӣ (Озарбойҷон, Туркманистон, Қазоқистон, Русия, Ӯзбекистон ва Чин) мебошад:
* 2007 — Намоиши рассомони ҷавон дар маркази фарҳангии «Бохтар».
* 2013, 2014, 2015 — Намоишгоҳи «Гулдухтарон».
* 2017 — «Устод ва шогирд» дар [[Осорхонаи миллии Тоҷикистон]].
* 2019 — Намоишгоҳи хусусии «Сарчашмаи илҳом» дар толори Иттифоқи рассомони Тоҷикистон&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|author=Asia-Plus|url=https://asiaplus.news/2019/04/05/v-dushanbe-projdet-personalnaya-vystavka-semejnoj-pary-hudozhnikov/|title=Намоишгоҳи хусусии оилаи рассомон дар Душанбе|date=2019-04-05}}&lt;/ref&gt;.
* 2021 — Намоиши асарҳои рассомони Тоҷикистон дар шаҳри [[Тошканд]].
* 2022 — Намоишгоҳи «Пайванди қалбҳо».
* 2025 — Намоишгоҳи инфиродии «Бо ҳам» дар меҳмонхонаи «Серена»&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;Маълумотномаи шарҳиҳолии рассом.&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* 2016 — Ҷоизадори озмуни Кумитаи ҷавонон ва варзиши Тоҷикистон дар бахши адабиёт ва санъат.
* 2017 — Ғолиби озмуни «Карикатураи беҳтарин» бахшида ба 90-солагии маҷаллаи «Хорпуштак».

== Оила ==
Ҳамсараш — [[Меҳриддини Абдусаид|Воҳидзода Меҳриддин Абдусаид]], рассом ва омӯзгори Коллеҷи рассомии ба номи М. Олимов. Соҳиби се фарзанд: Ёсамин, Симин ва Кабир мебошанд.

== Эзоҳ ==
{{reflist}}

== Пайвандҳо ==
* [https://khovar.tj/2017/12/zebo-na-otbahshi-ayot-ba-soli-avonon-bahshida-meshavad/ Зебоӣ – наҷотбахши ҳаёт. Намоиш дар Кӯлоб — АМИТ Ховар]
* [https://asiaplus.news/2019/04/05/v-dushanbe-projdet-personalnaya-vystavka-semejnoj-pary-hudozhnikov/ Выставка семьи художников в Душанбе — Asia-Plus]

[[Гурӯҳ:Рассомони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Данғара]]
[[Гурӯҳ:Хатмкардагони Коллеҷи рассомии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Узви Иттифоқи рассомони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>7ex6439kwair9am0rjim2ufdk3w0tm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Академияи Қӯшунҳои сарҳадӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329320</id>
    <revision>
      <id>1487888</id>
      <parentid>1477323</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5402" sha1="s6mjqlgi4laybp40m4s3i9dgm14piwp" xml:space="preserve">{{Infobox school|name=Higher Border Institute of the State Committee for National Security|country={{flag|Tajikistan}}|established={{start year and age|2001}}|affiliations=[[State Committee for National Security (Tajikistan)|State Committee for National Security]]}}'''Академияи Қӯшунҳои сарҳадӣ''' - расман ҳамчун '''Донишкадаи олии сарҳадии Қӯшунҳои сарҳадии''' Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон маъруф аст, як коллеҷи таҳсилоти олӣ барои тайёр кардани афсарони Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон мебошад, ки дар [[Душанбе|шаҳри Душанбе]], пойтахти [[Тоҷикистон]], ҷойгир аст. '''Донишкада''' як [[Муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбӣ|Муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбии давлатӣ]]  аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?rgn=15763|title=Постановление Правительства Республики Таджикистан от 2 сентября 2010 года, № 432 &quot;О Государственном учреждении высшего военного профессионального образования &quot;Высшее пограничное училище (военный институт)&quot; Государственного комитета национальной безопасности Республики Таджикистан&quot;|website=www.adlia.tj|accessdate=2021-07-09|archivedate=2021-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210709190412/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?rgn=15763}}&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Академияи Қӯшунҳои Сарҳадӣ [[соли 2001]] таъсис ёфтааст., ки аввалин 28 афсарони марзбон онро соли 2004 хатм карданд.

== Академикҳо ==
Хатмкунандагон ҳамчун [[Таҳмадор|лейтенант]] дар нерӯҳои марзӣ таъин карда мешаванд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://avesta.tj/2018/07/05/v-dushanbe-proshla-tseremoniya-vrucheniya-diplomov-120-vypusknikam-vysshego-pogranichnogo-instituta/|title=В Душанбе прошла церемония вручения дипломов 120 выпускникам Высшего пограничного института|website=Avesta - информационное агентство|date=2018-07-05|accessdate=2021-07-09}}&lt;/ref&gt; То соли 2016, дар [[донишкада]] зиёда аз 700 [[афсар]] таълим гирифтааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/en/2016/07/04/120-young-officers-join-tajik-border-troops/|title=120 young officers join Tajik border troops &amp;#124; Tajikistan News ASIA-Plus}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mfa.tj/ru/baku/view/4154/rech-na-torzhestvennom-zasedanii-v-chest-25-letiya-obrazovaniya-pogranichnykh-voisk-respubliki-tadzhikistan|title=Речь на торжественном заседании в честь 25-летия образования Пограничных войск Республики Таджикистан|website=mfa.tj|date=May 28, 2019}}&lt;/ref&gt; Дар ин ҷо курсҳои махсус баргузор мешаванд, ки аз ҷониби Созмони Амният ва Ҳамкории Аврупо назорат карда мешаванд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osce.org/tajikistan/86053|title=Tajik border guards trained by OSCE|date=November 30, 2011|accessdate=2013-09-26}}&lt;/ref&gt;

== Сардорҳои академия ==

* [[Абдураҳмон Азимов]] (-августи 2015) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://erasmusplus.tj/?page_id=115|title=Университеты Таджикистана {{!}} Erasmus+|lang=ru-RU|accessdate=2021-07-09|archivedate=2017-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516002343/http://erasmusplus.tj/?page_id=115}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013880913|title=АЗИМОВ Абдурахмон {{!}} ЦентрАзия|website=centrasia.org|accessdate=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;
* Шоҳиёни Абдусаттор (?) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://innovation.tj/ru/normativno-pravovie-akti/53-bez-kategorii/581-vysshij-pogranichnyj-institut-gosudarstvenogo-komiteta-natsionalnoj-bezopasnosti-respubliki-tadzhikistan|title=Высший пограничный институт Государственого комитета национальной безопасности Республики Таджикистан|website=innovation.tj|accessdate=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;
* Бадриддин Мирзоев (?-10 июли 2020) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajikistan24.com/postanovlenija-pravitelstva-respubliki-tadzhikistan-22/|title=Постановления Правительства Республики Таджикистан|website=Таджикистан 24|date=2020-07-10|lang=ru-RU|accessdate=2021-07-09}}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
{{Эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Мактабҳои олии Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2001 дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>s6mjqlgi4laybp40m4s3i9dgm14piwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Феҳристи ширхӯрони Китоби сурхи Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330893</id>
    <revision>
      <id>1488178</id>
      <parentid>1478651</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22332" sha1="jdofmfbvb907dz0m6l9z21kzlyw2bsi" xml:space="preserve">Дар ин феҳрист 44 намуд ва зернамуди ҳайвоноти ширхӯре, ки ба нашри дуюми [[Китоби сурхи Тоҷикистон]] (2015) дохил карда шудаанд, оварда шудааст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|title=Нашри сеюми Китоби сурхи Тоҷикистон бо иловаи чанд навъи ҳайвони нодир|publisher=www.ozodagon.com|date=2015-08-28|lang=tg|access-date=2017-11-21|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224221/http://www.ozodagon.com/23259-nashri-seyumi-kitobi-surhi-toikiston-bo-ilovai-chand-navi-ayvoni-nodir.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/10/04/gde-obitayut-10-neobyknovennyh-zhivotnyh-tadzhikistana/|title=Где обитают 10 необыкновенных животных Таджикистана {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|website=asiaplus.news|access-date=2020-06-18|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812123752/https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Мазмунҳои вазъи ҳифзи [[Иттиҳоди байналмилалии ҳифзи табиат|ИБҲТ]]:
* CR — дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ
* EW — дар табиат нобудшуда
* EX — нобудшуда
* EN — дар хатар
* NT — близкие к переходу в группу угрожаемых
* VU — осебпазир

Названия Қаториов, семейств и видов приведены в алфавитном порядке.
{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;text-align:left&quot; border=&quot;1&quot; frame=&quot;box&quot; rules=&quot;all&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! style=&quot;background: #ffdada&quot; width=&quot;15%&quot;| Тасвир
! style=&quot;background: #ffdada&quot; width=&quot;40%&quot;| Ном
! style=&quot;background: #ffdada&quot; width=&quot;32%&quot;| Вазъи ҳифз дар Китоби сурхи Тоҷикистон/&lt;br&gt;Паҳншавӣ ва шумора дар қаламрави Тоҷикистон
! style=&quot;background: #ffdada&quot; width=&quot;3%&quot;| Вазъи ҳифз дар ИБҲТ
! style=&quot;background: #ffdada&quot; width=&quot;1%&quot;|
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#F5DEB3;&quot; | &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Қатори [[хояндаҳо]] (''Rodentia'')'''&lt;/big&gt;&lt;center&gt;
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[санҷобҳо]] (''Sciuridae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Spermophilus fulvus Baikonur 02.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Хармуши зард]]''' &lt;br&gt; (''Spermophilus fulvus'')&lt;br&gt;В книге указан как ''Citellus fulvus''
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=213}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Stamps of Uzbekistan, 2012-64.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Суғури Мензбир]]''' &lt;br&gt; (''Marmota menzbieri'')
|&lt;center&gt;'''EW. Дар табиат нобудшуда''' 
|&lt;center&gt;[[Уязвимые виды|VU]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=212}}
|-
| &lt;center&gt;
| &lt;center&gt;'''[[Хармуши борикангушт]]''' &lt;br&gt; (''Spermophilopsis leptodactylus'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар''' 
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=211}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[ҷайраиҳо]] (''Hystricidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Weissschwanzstachelschwein Hystrix indica Tierpark Hellabrunn-5.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Ҷайраи ҳиндӣ]]''' &lt;br&gt; (''Hystrix indica'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=214}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Соневые]] (''Gliridae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Dryomys nitedula.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Муши паррон]]''' &lt;br&gt; (''Dryomys nitedula'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=215}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Тушканчиковые]] (''Dipodidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Allactaga elater Plzen zoo 02.2011.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Муши пойдарози хурд]]''' &lt;br&gt; (''Allactaga elater'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=217}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Allactaga severtzovi.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Муши пойдарози Севертсов]]''' &lt;br&gt; (''Allactaga severtzovi'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар''' 
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=216}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#F5DEB3;&quot; | &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Қатори [[ҳашаротхӯрон]] (''Eulipotyphla'')'''&lt;/big&gt;&lt;center&gt;
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Ежовые]] (''Erinaceidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:AB001 Hedgehog from Rajasthan.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Длинноиглый ёж]]''' &lt;br&gt; (''Paraechinus hypomelas'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=194}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Землеройковые]] (''Soricidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;
| &lt;center&gt;'''[[Crocidura pergrisea|Белохвостая белозубка]]''' &lt;br&gt; (''Crocidura pergrisea'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды, для оценки угрозы которым недостаточно данных|DD]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=197}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Почтовая марка СССР № 5658. 1985. Животные Красной книги СССР.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Ҳашаротхӯри бухороӣ]]''' &lt;br&gt; (''Sorex buchariensis'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=195}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Suncus etruscus.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Ҳашаротхӯри пакана]]''' &lt;br&gt; (''Suncus etruscus'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=196}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#F5DEB3;&quot; | &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Қатори [[Парнокопытные]] (''Artiodactyla'')'''&lt;/big&gt;&lt;center&gt;
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[гавазнҳо]] (''Cervidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Tallinna-loomaaed-deer.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Хонгул]]''' &lt;br&gt; (''Cervus elaphus bactrianus'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=237}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[ковокшохон]] (''Bovidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Ovis vignei bochariensis.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Уриал|Бухарский уриал]]''' &lt;br&gt; (''Ovis vignei bochariensis'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Уязвимые виды|VU]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=234}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Capra falconeri 1 - Syracuse Zoo.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Винторогий козёл]]''' &lt;br&gt; (''Capra falconeri'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=233}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Gazela džejran (Gazella subgutturosa).jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Джейран]]''' &lt;br&gt; (''Gazella subgutturosa'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Уязвимые виды|VU]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=232}}
|-
| &lt;center&gt;
| &lt;center&gt;'''[[Кызылкумский горный баран]]''' &lt;br&gt; (''Ovis ammon severtzovi'')
|&lt;center&gt;'''EW. Дар табиат нобудшуда'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=235}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Annual report of the Director to the Board of Trustees for the year .. (1926) (18406057576).jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Памирский горный баран]]''' &lt;br&gt; (''Ovis ammon polii'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=236}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#F5DEB3;&quot; | &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Қатори [[Рукокрылые]] (''Chiroptera'')'''&lt;/big&gt;&lt;center&gt;
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Бульдоговые летучие мыши]] (''Molossidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Tadarida Teniotis265.JPG|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Кӯршабпараки паҳнгӯши чинлаб]]''' &lt;br&gt; (''Tadarida teniotis'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=210}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Гладконосые летучие мыши]] (''Vespertilionidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;
| &lt;center&gt;'''[[Азиатская широкоушка]]''' &lt;br&gt; (''Barbastella leucomelas'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=204}}
|-
| &lt;center&gt;
| &lt;center&gt;'''{{нп3|Otonycteris leucophaea|Белобрюхий стрелоух|en|Turkestani long-eared bat}}''' &lt;br&gt; (''Otonycteris leucophaea'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=209}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Չղճիկ 111.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Двухцветный кожан]]''' &lt;br&gt; (''Vespertilio murinus'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=208}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Vespere de Savi.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Кожановидный нетопырь]]''' &lt;br&gt; (''Hypsugo savii'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=205}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Eptesicus serotinus.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Поздний кожан]]''' &lt;br&gt; (''Eptesicus serotinus'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=206}}
|-
| &lt;center&gt;
| &lt;center&gt;'''[[Eptesicus bottae|Пустынный кожан]]''' &lt;br&gt; (''Eptesicus bottae'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=207}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Rőt koraidenevér.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Рыжая вечерница]]''' &lt;br&gt; (''Nyctalus noctula'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=200}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Myotis emarginatus - Ph. Karol Tabarelli de Fatis.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Трёхцветная ночница]]''' &lt;br&gt; (''Myotis emarginatus'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=201}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Myotis mystacinus sl (4482512871).jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Усатая ночница]]''' &lt;br&gt; (''Myotis mystacinus'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=202}}
|-
| &lt;center&gt;
| &lt;center&gt;'''{{нп3|Plecotus strelkovi|Ушан Стрелкова|it|Plecotus strelkovi}}''' &lt;br&gt; (''Plecotus strelkovi'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=203}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Подковоносые]] (''Rhinolophidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Rhinolophus bocharicus.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Rhinolophus bocharicus|Бухарский подковонос]]''' &lt;br&gt; (''Rhinolophus bocharicus'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=199}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:17.17a.JRA.tif|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Малый подковонос]]''' &lt;br&gt; (''Rhinolophus hipposideros'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=198}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#F5DEB3;&quot; | &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Қатори [[Хищные]] (''Carnivora'')'''&lt;/big&gt;&lt;center&gt;
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Гиеновые]] (''Hyaenidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Hyena in Nandankanan Zoo.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Кафтор]]''' &lt;br&gt; (''Hyaena hyaena'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=225}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Кошачьи]] (''Felidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Snow Leopard Walking Profile (12033418074).jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Ирбис]]''' &lt;br&gt; (''Uncia uncia'')&lt;br&gt; В книге указан как ''Panthera uncia''
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Уязвимые виды|VU]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=231}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Persischer leopard2cele4.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Переднеазиатский леопард]]''' &lt;br&gt; (''Panthera pardus saxicolor'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=230}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Parc des Felins Chat de Gordoni 28082013 2.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Степной кот]]''' &lt;br&gt; (''Felis silvestris lybica'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=227}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Panthera tigris virgata.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Туранский тигр]]''' &lt;br&gt; (''Felis chaus oxiana'')
|&lt;center&gt;'''EX. Маҳшуда'''
|&lt;center&gt;[[Исчезнувшие виды (охранный статус)|EX]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=229}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Flickr - law keven - The Lynx effect.....jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Lynx lynx isabellinus|Туркестанская рысь]]''' &lt;br&gt; (''Lynx lynx isabellinus'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=228}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Rohrkatze-6218.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Камышовый кот|Туркестанский камышовый кот]]''' &lt;br&gt; (''Felis chaus oxiana'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=226}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Куньи|Савсориҳо]] (''Mustelidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Otter at London Zoo.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Выдра]]''' &lt;br&gt; (''Lutra lutra'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=224}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Least Weasel (3766818218).jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Ласка]]''' &lt;br&gt; (''Mustela nivalis'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=220}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Tigeriltis.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Мири мушони ало]]''' &lt;br&gt; (''Vormela peregusna'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Уязвимые виды|VU]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=223}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Солонгой]]''' &lt;br&gt; (''Mustela altaica'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды, близкие к уязвимому положению|NT]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=221}}
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Mustela eversmannii 2.jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Степной хорёк]]''' &lt;br&gt; (''Mustela eversmanni'')
|&lt;center&gt;'''CR. Дар ҳолати хатарноки нобудшавӣ'''
|&lt;center&gt;[[Виды под наименьшей угрозой|LC]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=222}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Медвежьи]] (''Ursidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Medvěd plavý (Ursus arctos isabellinus).jpg|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Хирси маллаи тиёншонӣ]]''' &lt;br&gt; (''Ursus arctos isabellinus'')
|&lt;center&gt;'''VU. Осебпазир'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=219}}
|-
| colspan=6 style=&quot;background:#FFFACD;&quot; | &lt;center&gt;'''Оилаи [[Псовые]] (''Canidae'')'''&lt;center&gt;
|-
| &lt;center&gt;[[Акс:Vulpes corsac 2010.JPG|200px]]
| &lt;center&gt;'''[[Корсак|Туркменский корсак]]''' &lt;br&gt; (''Vulpes corsac turkmenicus'')
|&lt;center&gt;'''EN. Дар хатар'''
|&lt;center&gt;[[Виды, угроза для которых не оценивалась|NE]]
|&lt;center&gt;{{sfn|Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон|2015|с=218}}
|-
|}

== Адабиёт ==
* {{публикация|книга| заглавие =Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон 
 | ответственный       = Ш. Курбонов, А. Тошев
 | издание             = 2-е изд.
 | издательство        = Дониш
|подзаголовок=Олами ноботот ва ҳайвонот
 | год                 = 2015
 | место                = Душанбе
 | страниц             = 535
 | isbn=978-9975-45-07-7
 | ref                 = Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон
}}
* {{публикация|книга|заглавие=Конвенция о биологическом разнообразии|подзаголовок=Пятый национальный доклад Республики Таджикистан о сохранении биологического разнообразия|томов=|издание=|место=Душанбе|издательство=UNEP|год=2014|том=|том заглавие=|том ответственный=|страниц=154|ref=}}


{{Китоби сурхи Тоҷикистон}}
{{Азия по темам|Список млекопитающих, занесённых в Красную книгу|Красные книги: списки млекопитающих}}

[[Категория:Списки краснокнижных млекопитающих|Таджикистан]]
[[Категория:Списки животных, занесённых в Красную книгу Таджикистана|Мл]]</text>
      <sha1>jdofmfbvb907dz0m6l9z21kzlyw2bsi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саидшо Шамолов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332573</id>
    <revision>
      <id>1487919</id>
      <parentid>1479921</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7148" sha1="jltbowv3smqd4d73d6vfl9hsuzkckfc" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
| ном                  = Саидшо Шамолов
| номи аслӣ            = 
| тасвир               = 
| бар                  = 
| тавсифи тасвир       = 
| давраи фаъолият      = 1992—2002
| шаҳрвандӣ            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
| табаият              = {{Парчамбандӣ|ИҶШС}}
| навъи қушун          = [[Қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон]]
| қисми ҳарбӣ          = қ/ҳ № 2610
| рутба                = [[Генерал-майор]]
| фармондеҳӣ           = Фармондеҳи бригадаи 5-уми Қӯшунҳои сарҳадии ҶТ
| ҷангҳо               = [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]
| таърихи таваллуд     = 10.08.1965
| зодгоҳ               = [[ноҳияи Ховалинг]], [[вилояти Кӯлоб]], [[ҶШС Тоҷикистон]]
| таърихи даргузашт    = 
| маҳалли даргузашт    = 
| ҷоизаҳо              = [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] &lt;br&gt; Медали «Барои меҳнати шуҷоатнок»
}}

'''Саидшо Шамолов''' (зод. [[10 август]]и [[1965]], [[ноҳияи Ховалинг]]) — низомии тоҷик, генерал-майор, яке аз фармондеҳони саҳроии собиқ [[Фронти халқии Тоҷикистон]] дар даврони [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]]&lt;ref name=&quot;asiaplus&quot;&gt;{{cite web|url=https://asiaplus.news/2012/06/22/dejstvuyushhie-licza-grazhdanskoj-vojny/|title=Действующие лица гражданской войны|website=asiaplus.news|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;. Вакили [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Маҷлиси Олӣ]] (1995—2000).

== Зиндагинома ==
Саидшо Шамолов 10 августи соли 1965 дар деҳаи Лоҳутии ноҳияи Ховалинг ба дунё омадааст. [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шотемур|Донишкадаи кишоварзии Тоҷикистон]] ва Академияи қӯшунҳои сарҳадии Русияро хатм кардааст&lt;ref name=&quot;centrasia&quot;&gt;{{cite web|url=https://centrasia.org/person2.php?st=1013881258|title=ШАМОЛОВ Саидшо|website=centrasia.org|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷанги шаҳрвандӣ ==
Дар солҳои 1992—1993 фармондеҳи саҳроии яке аз дастаҳои Фронти халқии Тоҷикистон буд ва дар ҷабҳаҳо зери роҳбарии Сангак Сафаров меҷангид. Пас аз ғалабаи Фронти миллӣ, дар синни 26-солагӣ рутбаи полковник ва вазифаи фармондеҳии яке аз қисмҳои низомии бузурги кишварро соҳиб шуд. Ӯ исёни полковник [[Маҳмуд Худойбердиев|Маҳмуд Худойбердиевро]] бар зидди ҳукумати марказӣ пуштибонӣ накард ва ба содиқ монд.

Соли 1997 афсарони таҳти фармондеҳии Шамолов ба Фармондеҳи миллии Афғонистон [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] кумак расониданд. Пас аз суқути шаҳри Толиқон ба дасти Толибон, Шамолов дастаҳои ақибнишинии Масъудро аз марз то [[ноҳияи Шӯрообод]] ҳамроҳӣ ва муҳофизат намуд.

== Фаъолияти низомӣ ва давлатӣ ==
Соли 1995 аз ҳавзаи интихоботии Дӯстӣ № 160 вакили халқ дар Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (даъвати якум) интихоб шуд&lt;ref name=&quot;parlament&quot;&gt;{{cite web|url=https://asiaplus.news/2020/02/18/hudzha-komandir-gaffor-sedoj-yakub-salimov-kto-vhodil-v-parlament-boevikov/|title=«Худжа-командир», Гаفфор Седой, Якуб Салимов: Кто входил в «Пارламент боевиков»?|website=asiaplus.news|accessdate=2024-08-06}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз соли 1997 фармондеҳии полки қисми низомии № 2610-и Кумитаи ҳифзи сарҳадоти давлатии Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Солҳои 2000—2002 ҳамчун фармондеҳи бригадаи Кумитаи ҳифзи сарҳад фаъолият намуда, сазовори рутбаи генерал-майор гардид.

Соли 2004, пас аз баровардани қӯшунҳои сарҳадии Русия аз марзи Тоҷикистону Афғонистон, Шамолов фармондеҳи бригадаи 5-уми қӯшунҳои сарҳадии Тоҷикистон таъйин шуд, ки ҳифзи минтақаи Панҷро ба уҳда дошт. Минтақаи таҳти назорати бригадаи ӯ (минтақаҳои Шӯрообод ва Ховалинг) яке аз масирҳои асосии убури қочоқбарони афғон ба шумор мерафт. 18 январи соли 2002 бо дастури Президенти кишвар аз хидмати низомӣ канор рафт ва баъдан ба соҳибкорӣ машғул шуд&lt;ref name=&quot;orien&quot;&gt;{{cite web|url=http://ru.orien.info/all/obshestvo/2631-general-saidsho-shamolov-edet-v-germaniyu-dlya-lecheniya-serdca.html|title=ГЕНЕРАЛ САИДШО ШАМОЛОВ ЕДЕТ В ГЕРМАНИЮ ДЛЯ ЛЕЧЕНИЯ СЕРДЦА|website=Ориён - информационный портал|language=ru|accessdate=2024-08-06|archivedate=2024-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240806161535/http://ru.orien.info/all/obshestvo/2631-general-saidsho-shamolov-edet-v-germaniyu-dlya-lecheniya-serdca.html}}&lt;/ref&gt;.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Спитамен|Ордени «Спитамен» дараҷаи I]] (20.02.2013)

== Хонавода ==
* Оиладор, соҳиби ду фарзанд.
* Бародараш — Сайвалӣ Шамолов, полковник, собиқ сардори дидбонгоҳи гумрукии фурудгоҳи байналмилалии Душанбе.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* [https://asiaplus.news/2012/06/22/dejstvuyushhie-licza-grazhdanskoj-vojny/ Действующие лица гражданской войны]. Рӯзномаи «Asia-Plus».

[[Гурӯҳ:Генералҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Ховалинг]]</text>
      <sha1>jltbowv3smqd4d73d6vfl9hsuzkckfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2017</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333105</id>
    <revision>
      <id>1488093</id>
      <parentid>1485049</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21695" sha1="awzcdkwnzdur8aj6r11wa0hc0l2hb4m" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2017}}
{{Оғози сол|2017}}

== Рӯйдодҳо ==

=== [[Январ]] ===
* [[13 январ]] —  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо Фармони №812 '''соли 2017-ро «Соли ҷавонон»''' эълон намуд. Ҳадафи фармон баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии ҷавонон, афзун намудани саҳми онҳо дар рушди иҷтимоию иқтисодии кишвар ва таҳкими мавқеи ҷавонон дар ҷомеа муайян гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

=== [[Феврал]] ===
* [[17 феврал]] — расонаҳои хабарӣ ба ҳамагон маълум намуданд, ки — &lt;big&gt;Сомонаи амрикоии CNN Travel чойхонаи «Роҳат»-ро '''беҳтарин чойхонаи ҷаҳон''' номид.&lt;/big&gt;

Баробари ин Сомонаи амрикоии CNN Travel, ба рӯйхати беҳтарин чойхонаҳои ҷаҳон:
  
* {{lang-en|&quot;Tea House 278&quot;}} — дар иёлоти амрикоии Мэн ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rangoon&quot;}} — дар Маями ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Leaf Tea Bar&quot;}} — дар [[Ню-Йорк]] ([[ИМА]]), 
* {{lang-en|&quot;Sengan-en&quot;}} — дар [[Ҷопон]],
* {{lang-en|&quot;Plain of Six Glaciers&quot;}} — дар [[Канада]],
* {{lang-en|&quot;The Random Tea Room&quot;}} — дар Филаделфи ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Proper Tea&quot;}} — дар [[Британияи Кабир]],
* {{lang-en|&quot;The Anne Hathaway Cottage Tea Room&quot;}} — дар иёлоти Вирҷиния ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Rx Tea Time&quot;}} — дар иёлоти Вайоминг ([[ИМА]]),
* {{lang-en|&quot;Pin Von&quot;}} — дар [[Чин]] дохил шуданд. 
* [[17 феврал]] — сомонаи CNN чойхонаи «Роҳат»-и Душанбе ро дар байни 11 чойхонаи беҳтарини ҷаҳон дохил кард. Ин рӯйхат ба маъруфияти байналмилалии яке аз ёдгориҳои меъморӣ ва фарҳангии пойтахти Тоҷикистон мусоидат намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2017/02/17/cnn-lists-rohat-teahouse-among-11-of-the-worlds-best-teahouses/ |title=CNN lists Rohat teahouse among 11 of the world's best teahouses |website=Asia-Plus |date=17 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251022140409/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170217/236813 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cnn.com/travel/ |title=Travel |website=CNN Travel |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[28 феврал]] — Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин бо сафари расмӣ ба Тоҷикистон омад. Дар Душанбе мулоқот ва музокироти ӯ бо Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон баргузор шуда, байни ду кишвар як қатор санадҳои нави ҳамкорӣ ба имзо расиданд. Путин инчунин Эмомалӣ Раҳмонро бо ордени Александр Невский сарфароз гардонд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.kremlin.ru/events/president/news/53951 |title=Встреча с Президентом Таджикистана Эмомали Рахмоном |website=Президент России |date=27 феврали 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt; 
== [[Март]] ==

* [[1 март]] —  Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри [[Исломобод]]и [[Покистон]] дар нишасти 13-уми Созмони ҳамкории иқтисодӣ иштирок намуд. Нишаст таҳти унвони «Пайвастагӣ барои шукуфоии минтақавӣ» баргузор гардид ва масъалаҳои рушди ҳамкории иқтисодӣ, тиҷорат, нақлиёт ва ҳамгироии минтақавӣ баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/islamabad/view/23/relations-of-tajikistan-with-pakistan |title=Relations of Tajikistan with Pakistan |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2017/03/01/rahmon-attends-the-13th-eco-summit-in-islamabad/ |title=Rahmon attends the 13th ECO summit in Islamabad |website=Asia-Plus |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en |accessdate=2026-08-18 |archivedate=2025-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251018022207/https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20170301/237184 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.dawn.com/news/1317777/declaration-signed-at-the-eco-conference |title=Declaration signed at the ECO conference |website=Dawn |date=1 марти 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
==[[Апрел]]==
* [[Апрел]] — дар Тоҷикистон маъракаи мубориза бо коррупсия ва парвандаҳои вобаста ба як 
қатор мансабдорони собиқ вусъат гирифт. Баъзе аз шахсони собиқи мақомоти зидди фасод ва гумрук ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шуданд. Бонки ҷаҳонӣ ин равандро дар гузориши иқтисодии соли 2017 ҳамчун яке аз рӯйдодҳои муҳими соли кишвар қайд кардааст.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/963071514451761441/pdf/Tajikistan-Heightened-Vulnerabilities-Despite-Sustained-Growth-Country-Economic-Update-2017.pdf |title=Tajikistan: Heightened Vulnerabilities Despite Sustained Growth |website=World Bank |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/en/2013/12/30/security-cameras-installed-at-buildings-of-the-interior-ministry-scns-and-supreme-court/ |title=Tajikistan — Security and Law Enforcement, 2017 |website=Asia-Plus |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== [[Август]] ==
* [[23 август]] — Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' овоз дод. Тағйирот маҳдудиятҳоро нисбат ба хароҷот ва баргузории як қатор маросимҳо пурзӯр намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.rferl.org/a/tajikistan-law-pushes-traditional-clothes-not-islamic-hijab/28692417.html |title=Tajik Lawmakers Approve Bill Supporting 'Traditional Clothes' |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=23 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[28 август]] — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйиру иловаҳои қонунгузорӣ дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳоро имзо кард. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' забҳи [[чорво]] ва додани [[таом]] дар маъракаҳои [[азодорӣ]] комилан манъ шуда, [[тӯй|тӯйи хатна]] аз ин ба баъд бидуни даъвати [[санъаткор]]он бояд доир шавад. Бо [[тӯй|тӯйи дигар]] муштарак кардани [[хатнасӯр]] ҳам акнун манъ мешавад. Қонун баъди интишори расмӣ мавриди амал қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=100598 |title=Law of the Republic of Tajikistan of August 28, 2017 No. 1461 |website=CIS Legislation |date=28 августи 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2315 |title=Tajikistan: Id al-Adha restrictions, haj returnee celebrations banned |website=Forum 18 |date=12 сентябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; 
== [[Сентябр]] ==
* [[1 сентябр]] — дар қароргоҳи [[Созмони ҳамкории Шанхай]] дар [[Пекин]] Рӯзи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
== [[Октябр]]==
* [[11 октябр]]–[[14 октябр]] — дар шаҳри [[Тошканд]] Рӯзҳои фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон баргузор гардиданд. Баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ дар пасманзари беҳтар шудани муносибатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон аҳамияти хос дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[15 октябр]] — дар Тоҷикистон Иди [[Меҳргон]] таҷлил гардид. Ҷашни Меҳргон ҳамчун яке аз ҷашнҳои суннатии мардуми тоҷик баргузор шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/14-oktyabr-dar-to-ikiston-r-zi-me-rgon-ast/ |title=Дар Тоҷикистон Рӯзи Меҳргон аст |website=АМИТ «Ховар» |date=14 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[25 октябр]] — Маҷлиси намояндагон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи маҳдуд намудани истифодаи маҳсулоти тамоку»'''-ро қабул кард. Қонун заминаи ҳуқуқии маҳдуд намудани истифода, истеҳсол, воридот, содирот ва фурӯши маҳсулоти тамокуро муқаррар намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103420 |title=Law of the Republic of Tajikistan «About restriction of use of tobacco products» |website=CIS Legislation |date=2 январи 2018 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://cis-legislation.com/document.fwx?rgn=103422 |title=Resolution of Majlisi namoyandagon No. 925 |website=CIS Legislation |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/2019/06/08/kak-nasvaj-pomogaet-borotsya-s-kureniem-v-czentralnoj-azii/ |title=Smoking and tobacco restrictions in Tajikistan |website=Asia-Plus |date=25 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[26 октябр]] — маросими оғози корҳои таҷдид ва навсозии роҳи мошингарди [[Душанбе]] –[[Қӯрғонтеппа]] баргузор гардид. Марҳилаи аввали лоиҳа 33,2 километрро дар бар гирифта, бо дастгирии [[Бонки рушди Осиё]] амалӣ мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.adb.org/news/adb-president-visits-tajikistan-strengthen-partnership |title=ADB President Visits Tajikistan to Strengthen Partnership |website=Asian Development Bank |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/10/26/ |title=26 октябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=26 октябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;   
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — дар шаҳри [[Душанбе]] [[Боғи фарҳангу фароғатии ба номи С. Айнӣ|Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ]] баъди азнавсозӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/iftito-i-bo-i-far-angu-faro-atii-ba-nomi-sadriddin-ajn-ba-dasturii-nav-mavri-barh-bardori-qaror-girift/ |title=Ифтитоҳи Боғи фарҳангу фароғатии ба номи Садриддин Айнӣ баъд аз азнавсозӣ |website=АМИТ «Ховар» |date=6 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg }}{{Пайванди мурда|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[18 ноябр]] — дар шаҳри [[Бӯстон]] марҳилаи дуюми корхонаи истеҳсоли халтаҳои полипропиленӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/18/ |title=18 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=18 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
* [[19 ноябр]] — дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]] ҷашни 25-солагии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар чорабинии тантанавӣ иштирок ва суханронӣ кард.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/11/19/ |title=19 ноябри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj/ |title=Суханрониҳо ва паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |date=19 ноябри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/tojikiston-dar-soli-2017-sol-nomai-amit-hovar-bo-zikri-r-jdod-oi-mu-imi-kishvar-dar-sole-ki-imr-z-ba-poyon-merasad/ |title=Тоҷикистон дар соли 2017. Солномаи АМИТ «Ховар» |website=АМИТ «Ховар» |date=31 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;
== [[Декабр]]==
* [[1 декабр]] — Президенти Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар шаҳри Минск бо Президенти Беларус [[Александр Лукашенко]] мулоқот намуд. Дар мулоқот масъалаҳои муносибатҳои дуҷониба ва рушди ҳамкории Тоҷикистон ва Беларус баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2017/12/1/ |title=1 декабри соли 2017 |website=АМИТ «Ховар» |date=1 декабри 2017 |access-date=18 августи 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/information/news-and-events |title=News and events |website=Ministry of Foreign Affairs of Tajikistan |date=2017 |access-date=18 августи 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[19 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] Фармони №968 '''«Дар бораи ҷашни 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон»'''-ро ба имзо расонид. Мувофиқи фармон таҷлили 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2021 пешбинӣ гардид. &lt;ref&gt; {{Cite web
 |url=https://www.president.tj/node/19184
 |title=Солномаи соли 2018 — маълумот дар бораи Фармони №968
 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |date=2018
 |access-date=17 августи 2026
 |language=tg
}}&lt;/ref&gt;
* [[22 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Паёми солона ироа намуд. Дар Паём самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисоду саноат, энергетика, нақлиёт, амният, тандурустӣ, маориф, фарҳанг, ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ муайян карда шуданд. &lt;ref&gt; {{Cite web
 |url=https://www.president.tj/node/16771
 |title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
 |date=22 декабри 2017
 |access-date=17 августи 2026
 |language=tg
}}&lt;/ref&gt; 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2017}}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2017]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2017]]</text>
      <sha1>awzcdkwnzdur8aj6r11wa0hc0l2hb4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333240</id>
    <revision>
      <id>1488017</id>
      <parentid>1485971</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31029" sha1="062x2qnbq27a92t9w1l2807rz5e96o2" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2024}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2024}}

== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — Дар [[Тоҷикистон]] '''«Соли маърифати ҳуқуқӣ»''' оғоз гардид. Ин ташаббус ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амалӣ шуда, ҳадафи он баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, тарғиби арзишҳои демократӣ ва таҳкими эҳтиром ба [[қонун]] мебошад. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/36378|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» эълон намудани соли 2024|website=president.tj|date=2023-12-30|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=«СОЛИ МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ». Шарҳи коршиносон доир ба ҳадафҳои эълони ин сол|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[12 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фармони кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон, '''намояндагии доимии Тоҷикистон дар назди Созмони Милали Муттаҳид оид ба маориф, илм ва фарҳанг''' таъсис дода шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/farmoni-prezidenti-um-urii-um-urii-to-ikiston-38/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[22 январ]] — миёни [[Тоҷикистон]] ва [[Қатар]] 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид. Санадҳо соҳаҳои андозбандӣ, мубодилаи иттилооти молиявӣ, ҳолатҳои фавқулода, иқтисод, сармоягузорӣ ва ҳамкориҳои башардӯстиро фаро гирифтанд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/01/22/miyoni-to%d2%b7ikistonu-%d2%9batar-9-sanadi-navi-%d2%b3amkor%d3%a3-ba-imzo-rasid/|title=Миёни Тоҷикистону Қатар 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид|website=Asia-Plus|date=2024-01-22|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airnav.tj/en/presscenter_en/news_en/1060-president-of-tajikistan-emomali-rahmon-leaves-for-state-visit-to-state-of-qatar.html|title=President of Tajikistan Emomali Rahmon leaves for state visit to State of Qatar|website=Tajik Air Navigation|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[22 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Лубнон]] бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи худ '''ба марҳилаи плей-оффи Ҷоми Осиё роҳ ёфт'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/MD3/M26-TJK-v-LBN.pdf|title=Tajikistan 2–1 Lebanon — Match Summary|website=AFC|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023-ajati-ni-oii-dastai-muntahabi-millii-to-ikiston-baroi-ishtirok-dar-musobi-a-elon-shud/|title=ҶОМИ ОСИЁ-2023. Ҳайати ниҳоии дастаи мунтахаби миллии Тоҷикистон барои иштирок дар мусобиқа эълон шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[28 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар даври 1/8-ниҳоии '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Амороти Муттаҳидаи Араб]] дар силсилаи зарбаҳои 11-метра бо ҳисоби 5:3 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи футболи кишвар ба даври чорякниҳоии мусобиқаи қитъавӣ — '''Ҷоми Осиё-2023''' роҳ ёфт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/M38-TJK-v-UAE.pdf|title=Tajikistan 1–1 United Arab Emirates — Round of 16 Match Summary|website=AFC|date=2024-01-28|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/la-zai-tarih-va-alabai-arzanda-pir-zii-navbatii-to-ikiston-dar-omi-osiyo-2023-dar-sarhati-somona-oi-varzishii-a-on-aror-girift/|title=Лаҳзаи таърихӣ ва ғалабаи арзанда! Пирӯзии навбатии Тоҷикистон дар Ҷоми Осиё-2023|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/01/29/igor-cherevchenko-muntahabi-to%d2%b7ikiston-boyad-dar-va%d2%9bti-asos%d3%a3-%d2%93alaba-mekard/|title=Тоҷикистон ба чорякфинали Ҷоми Осиё роҳ ёфт|website=Asia-Plus|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Феврал]] ==
* [[2 феврал]]  — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар чорякфинали '''Ҷоми Осиё-2023''' бо [[Урдун]] рақобат намуда, дар ин марҳилаи мусобиқа иштирокашро анҷом дод. Роҳи мунтахаби Тоҷикистон то чорякфинал яке аз натиҷаҳои беҳтарини таърихи футболи кишвар ба ҳисоб рафт. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/|title=AFC Asian Cup 2023 — Match Reports|website=AFC|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023/|title=Ҷоми Осиё-2023 — хабарҳо ва натиҷаҳои иштироки Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 феврал]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба низоми фаъолияти филиалҳои Муассисаи давлатии «[[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]]» дар вилоятҳои [[Вилояти Хатлон]] ва [[Вилояти Суғд]] тағйир ворид намуд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104 санади ҳуқуқии тасдиқкунандаи тағйироти мазкур гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=147734
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104
|website=ADLIA — махзани санадҳои ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2024-02-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=46348
|title=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=2022-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Март]] ==
* [[20 март]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Наврӯз]]и [[соли 2024]] паёми шодбошӣ ирсол намуд. Дар он аҳамияти Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, рамзи эҳёи табиат, дӯстӣ ва ҳамбастагии халқҳо таъкид гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37140|title=Паёми шодбошӣ ба ифтихори Наврӯзи соли 2024|website=president.tj|date=2024-03-20|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37156|title=Суханронӣ дар маросими баргузории карнавали наврӯзии «Корвони шодӣ»|website=president.tj|date=2024-03-25|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Апрел]] ==
* [[9 апрел]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Иди Фитр]] паёми шодбошӣ ирсол намуда, аҳамияти арзишҳои маънавӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, хайрхоҳӣ ва эҳсонкориро таъкид намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/node/33036|title=Паёми шодбошии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муносибати иди саиди Фитр|website=president.tj|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://piti.tj/en/archive/202404|title=April 2024 — Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодӣ|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21|archivedate=2025-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251206175107/http://piti.tj/en/archive/202404}}&lt;/ref&gt;.

== [[Май]] ==
* [[8 май]] — Маҷлиси намояндагони [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] як қатор санадҳои марбут ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии кишварро баррасӣ ва тасдиқ намуд. Аз ҷумла, раванди густариши ҳамкории Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ дар самти маориф, илм, фарҳанг ва рушди устувор идома ёфт. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parliament.tj/|title=Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=parliament.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21|archivedate=2024-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602193714/http://www.parliament.tj/}}&lt;/ref&gt;.

== [[Июн]] ==
* [[10 июн|10]]–[[13 июн]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] '''Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' баргузор гардид. Дар конфронс роҳбарон, вазирон ва намояндагони баландпояи кишварҳо, созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, бахши хусусӣ ва доираҳои илмӣ иштирок намуданд. Дар натиҷа '''Эъломияи Душанбе''' қабул гардид. '''Санади тасдиқкунанда:''' Эъломияи ниҳоии Конфронси сеюми байналмилалии оби Душанбе. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cawater-info.net/library/eng/dushanbe_water-2024-en.pdf|title=Third High-Level International Conference on the International Decade for Action “Water for Sustainable Development”, 2018–2028 — Final Declaration|website=CAWater-Info|date=2024-06-13|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/en/observances/world-water-day|title=United Nations — Water and sustainable development|website=United Nations|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=Раванди оби Душанбе ва Конфронси сеюми оби Душанбе|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Июл]] ==
* [[3 июл|3]]–[[4 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Саммити  сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай''' дар [[Остона]] иштирок намуд. Дар натиҷаи саммит [[Ҷумҳурии Беларус]] ба ҳайси узви нави комилҳуқуқ ба Созмони ҳамкории Шанхай қабул гардид ва як қатор санадҳои ҳамкорӣ ба имзо расиданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sectsco.org/|title=Shanghai Cooperation Organisation|website=sectsco.org|date=2024-07-04|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/|title=Рӯйдодҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[4 июл|4]]–[[6 июл]] — [[Сӣ Ҷинпинг]], Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин, бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад. [[5 июл]] дар [[Душанбе]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Сӣ Ҷинпинг]] дар бораи рушди шарикии ҳамаҷонибаи ҳамкории стратегӣ миёни Тоҷикистон ва Чин дар давраи нав изҳороти муштарак қабул намуда, беш аз 20 санади байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ иваз карданд. Дар доираи сафар биноҳои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] низ ба истифода дода шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240714_11453552.html|title=Xi Jinping Holds Talks with Tajik President Emomali Rahmon|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/bilateral_relations/china/37883|title=Мулоқоту музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Чин|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/china/37889|title=Изҳороти матбуотӣ аз рӯйи натиҷаҳои сафари давлатии Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[5 июл]] — Дар Душанбе маросими сарфарозгардонии [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо [[Ордени Дӯстӣ (Чин)|ордени «Дӯстӣ»]]-и [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] баргузор гардид. Ин мукофоти олии Чин барои шаҳрвандони хориҷӣ ба Эмомалӣ Раҳмон барои саҳми ӯ дар рушди муносибатҳои дӯстии Тоҷикистону Чин супорида шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/meetings/37885|title=Маросими сарфарозгардонии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо мукофоти олии Ҷумҳурии Мардумии Чин — ордени «Дӯстӣ»|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240715_11454065.html|title=Xi Jinping Awards Tajik President Emomali Rahmon the Friendship Medal|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Август]] ==
* [[31 август]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амри баргузории озмуни ҷумҳуриявии «Беҳтарин китоби илмӣ, мақолаи илмӣ ва мақолаи илмию оммавӣ»-ро ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва «Соли маърифати ҳуқуқӣ» тасдиқ намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Сентябр]] ==
* [[24 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар ҷаласаи 79-уми он дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ кард. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, рушди устувор, амнияти байналмилалӣ ва ташаббуси Тоҷикистон дар соҳаи илмҳои криосфера баррасӣ шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gadebate.un.org/sites/default/files/gastatements/79/tj_en.pdf|title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan at the General Debate of the 79th Session of the United Nations General Assembly|website=United Nations General Debate|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4088420/files/A_79_PV.7-EN.pdf|title=General Assembly — 79th session, 7th plenary meeting: Address by Mr. Emomali Rahmon|website=United Nations Digital Library|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/|title=Хабарҳо ва суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-09-24|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Октябр]] ==
* [[октябр]] — Дар доираи омодагӣ ба таҷлили 30-солагии [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ оид ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва шарҳу тавзеҳи меъёрҳои Қонуни асосии кишвар идома ёфтанд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — 30-солагии қабули Конститутсия|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — Дар [[Душанбе]] 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси тантанавӣ суханронӣ карда, нақши Конститутсияро дар ташаккули давлатдории навини Тоҷикистон, таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва рушди низоми ҳуқуқии кишвар таъкид намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Суханронӣ дар маҷлиси тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48649|title=Иштирок дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/48654|title=Выступление на торжественном заседании в честь 30-летия принятия Конституции Республики Таджикистан|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 ноябр]]  — Дар ноҳияи [[Кӯшониён]]и [[вилояти Хатлон]] корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни [[ҶДММ «Вахш Саноат»]] ба истифода дода шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат (2022–2026)»''' бунёд гардида, ба рушди мошинсозӣ, истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-k-shoniyon-korhonai-iste-soli-mototsikl-oi-ducharha-va-secharha-oi-gunoguni-dmm-vahsh-sanoat-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Кӯшониён корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни ҶДММ «Вахш Саноат»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-11-07
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/domestic_trips/
|title=Сафарҳои дохилии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — Номинатсияи муштараки [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] «[[Меҳргон]]» ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарияти [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуд. Ҳамзамон номинатсияи муштараки Тоҷикистон, [[Афғонистон]], Эрон ва [[Ӯзбекистон]] — «Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ» низ ба ҳамин феҳрист шомил гардид. Қарори иҷлосияи 19-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар [[Асунсион]], [[Парагвай]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=«Ҷашни Меҳргон» расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/sanati-rubobsoz-va-rubobnavoz-in-asbobi-musi-ii-millii-to-ikon-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimodd-vorid-gardid/|title=Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддӣ ворид карда шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-07|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/09/Final%20Deliverables%20-%20Map%20ENG.pdf|title=UNESCO — Intangible Cultural Heritage: Tajikistan|website=UNESCO|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[4 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо фармон интихоботи нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро ба [[2 март]]и [[соли 2025]] ва интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]-ро ба [[28 март]]и [[соли 2025]] таъин намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/49111|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|website=president.tj|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/moni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-39-3/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/12/04/farmon-imzo-shud-r%d3%afzi-barguzorii-intihoboti-parlumon%d3%a3-dar-to%d2%b7ikiston-malum-gardid/|title=Фармон имзо шуд! Рӯзи баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон маълум гардид|website=Asia-Plus|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[28 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]]и [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми солонаи худро]] «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ироа намуд. Паём бори аввал дар бинои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисод, саноат, энергетика, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва ҳамкориҳои байналмилалиро муайян намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49227|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49223|title=Оғози ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/49225|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[Соли 2024]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар доираи '''«Солҳои рушди саноат»''' 251 корхонаи нави саноатӣ ба истифода дода шуда, 1714 ҷойи нави корӣ таъсис ёфт. Ин нишондиҳанда дар нишасти матбуотии [[Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон]] расман эълон гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/08/dar-to-ikiston-251-korhonai-sanoat-bo-besh-az-1700-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 251 корхонаи саноатӣ бо беш аз 1700 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-08-01
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/07/dar-to-ikiston-dar-doirai-eloni-sol-oi-rushdi-sanoat-251-korhonai-nav-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон дар доираи эълони Солҳои рушди саноат 251 корхонаи нав ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-07-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2024}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2024]] 
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>062x2qnbq27a92t9w1l2807rz5e96o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333241</id>
    <revision>
      <id>1488097</id>
      <parentid>1485972</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38306" sha1="2emc0k4yf0ikvsbp7j6daxu0inatlv8" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2025}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2025}}

== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва таҳкими ҳамкории кишварҳои аъзо таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Санади тасдиқкунанда: Консепсияи раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ва Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи он. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-moskva-bahshida-ba-rayosat1i-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-brifing-barguzor-gardid/|title=Дар Москва бахшида ба раёсати Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 брифинг баргузор гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-boku-vobasta-ba-rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-brifing-doir-gardid/|title=Дар Боку вобаста ба раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил брифинг доир гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-27|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[23 январ]] — [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Эмомалӣ Собирзода|Собирзода Эмомалӣ Абдураҳим]]ро вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49629|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Собирзода Э.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-01-23|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/|title=Хабарҳои моҳи январи соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Юсуф Раҳмон]] аз вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод ва [[Раҳмон Юсуф Аҳмадзод]] ба ин вазифа таъин гардид. Санади тасдиқкунанда: Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 феврали соли 2025, №956. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49782|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Раҳмон Ю.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-02-04|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/|title=Хабарҳои моҳи феврали соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-02|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Март]] ==
* [[2 март]] — дар [[Тоҷикистон]] [[Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)| интихоботи даъвати нави]] [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ интихоботро баргузоршуда эълон намуд; тибқи маълумоти пешакӣ, иштироки интихобкунандагон 85,3 фоизро ташкил дод.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49895|title=Иштирок дар интихоботи даъвати нави вакилони Маҷлиси намояндагон ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-02|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/02/kmir-intihoboti-parlumonii-to%d2%b7ikistonro-barguzorshuda-elon-kard/|title=КМИР интихоботи парлумонии Тоҷикистонро баргузоршуда эълон кард|author=Asia-Plus|date=2025-03-02|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/03/03/yavka-izbiratelej-na-parlamentskih-vyborah-v-tadzhikistane-sostavila-853/|title=Явка избирателей на парламентских выборах в Таджикистане составила 85,3%|author=Asia-Plus|date=2025-03-03|website=asiaplus.news|language=ru|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; Дар маҷмуъ дар [Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)]] 4 миллиону 712 ҳазору 967 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 85,3 фоизи шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад. Иттилоъ дода шуд, ки шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 50 ҳазору 895 нафар ё 1,1 фоизро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2025/03/intihoboti-vakiloni-hal-2025-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-gardidand/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардиданд|accessdate=2025-03-14}}&lt;/ref&gt;

* [[13 март]] — дар шаҳри [[Бишкек]] [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти [[Қирғизистон]] [[Содир Ҷабборов]] '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ ва Изҳороти муштарак''' оид ба таҳкими дӯстӣ ва ҳамсоягии некро имзо карданд. Ҳамзамон 16 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ва гузаргоҳҳои марзӣ боз шуданд. Санади тасдиқкунанда: Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967|title=Имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-13|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22|archivedate=2026-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260823225917/https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/imr%d3%afz-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-ni%d2%b3oii-marz%d3%a3-bajni-to%d2%b7ikiston-va-%d2%9bir%d2%93izistonro-imzo-mekunand/|title=Имрӯз Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Жапаров Созишномаи ниҳоии марзӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистонро имзо мекунанд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/miyoni-to%d2%b7ikiston-va-%d2%9bir%d2%93iziston-16-sanadi-navi-%d2%b3amkor%d3%a3-imzo-shud/|title=Миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон 16 санади нави ҳамкорӣ имзо шуд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[13 март]] — гузаргоҳҳои давлатии «Гулистон–[[Қизил-Бел]]» ва «[[Маданият]]–Қайрағач» дар сарҳади [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] баъди тақрибан '''чор соли баста будан боз шуданд; ҳамзамон рафтуомади ҳавоӣ байни ду кишвар барқарор гардид'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/14/ashki-shod%d3%a3-ra%d2%9bsu-boz%d3%a3-o%d2%93%d3%afshgirivu-dastfishor%d3%a3-guzorish-az-bozshavii-sar%d2%b3adi-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston/|title=Ашки шодӣ, рақсу бозӣ, оғӯшгириву дастфишорӣ. Гузориш аз бозшавии сарҳади Тоҷикистону Қирғизистон|author=Asia-Plus|date=2025-03-14|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/pago%d2%b3-parvoz%d2%b3oi-musta%d2%9bim-bajni-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-bar%d2%9baror-meshavad/|title=Пагоҳ парвозҳои мустақим байни Тоҷикистону Қирғизистон барқарор мешавад|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/04/08/to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-sha%d2%b3odatnomai-ronandagii-%d2%b3amdigarro-etirof-kardand/|title=Тоҷикистону Қирғизистон шаҳодатномаи ронандагии ҳамдигарро эътироф карданд|author=Asia-Plus|date=2025-04-08|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[28 март]] — натиҷаҳои интихоботи аъзои даъвати нави [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳавзаҳои бисёрмандатӣ тасдиқ гардид. 25 нафар аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/nati-ai-intihoboti-davati-navi-azoi-ma-lisi-millii-ma-lisi-ol-dar-avza-oi-intihobotii-bisyormandat-tasdi-gardid/|title=Натиҷаи интихоботи даъвати нави аъзои Маҷлиси миллӣ тасдиқ гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-28|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/03/28/czentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novyj-sostav-madzhlisi-milli/|title=Центризбирком Таджикистана утвердил новый состав Маджлиси Милли|author=Asia-Plus|date=2025-03-28|website=asiaplus.news|language=ru|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[31 март]] — дар [[Хуҷанд]] нахустин мулоқоти сеҷонибаи сарони [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] баргузор шуд. Сарони се кишвар '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳади давлатии се кишвар''' ва '''Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ'''-ро имзо карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Рӯйдодҳои 31 марти соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Маросими имзои Шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои се кишвар|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Май]] ==
* [[29 май]]  — Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, №319 Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба Муассисаи давлатии таълимии '''«Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон»''' табдил дода шуд. Донишгоҳи навтаъсис ҳамчун пойгоҳи омода намудани мутахассисон дар соҳаи технологияҳои рақамӣ ва инноватсия муайян гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ntc.tj/tj/hamai-khabarho/e-lon-ta-jiri-nomi-donishkadai-tekhnologiya-va-mene-menti-innovatsion-dar-sha-ri-k-lob.html
|title=Эълон: тағйири номи Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб
|website=Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2025-08-12
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.uidt.tj/tj/tarikhi-donishgoh
|title=Таърихи Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|website=Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://egov.tj/site/innovation/press/news/details/1792?lang=tg
|title=Нишасти матбуотӣ дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;
* [[29 май|29–31 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] нахустин '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' баргузор гардид. Конфронс бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] ва дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо''' баргузор шуда, дар натиҷаи он '''Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо''' ва '''Даъвати Душанбе''' қабул гардиданд. Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо ва Даъвати Душанбе. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajikistan.un.org/en/295440-%E2%80%98-not-just-ice%E2%80%99-glaciers-support-human-livelihoods-un-deputy-chief-says|title='This is not just ice': Glaciers support human livelihoods|author=United Nations in Tajikistan|date=2025-06-01|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/advancing-early-warning-and-cryosphere-science-unesco-dushanbe-conference|title=Advancing Early Warning and Cryosphere Science: UNESCO at Dushanbe Conference|author=UNESCO|date=2025-06-05|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
* [[30 май]] — дар [[Душанбе]] дар доираи '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' масъалаи ҳифзи [[пирях|пиряхҳо]] ва [[криосфера]] ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ баррасӣ гардид. [[Тоҷикистон]] дар доираи ташаббусҳои байналмилалии худ оид ба [[пирях|пиряхҳо]] мавқеи худро тақвият дод. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4086671/files/A_79_977-EN.pdf|title=Report on the International Conference on Glaciers' Preservation|author=United Nations|date=2025|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]] ==
* [[11 июн]] — дар қароргоҳи [[ЮНЕСКО]] дар [[Порис]] бахшида ба 700-солагии [[Ҳофизи Шерозӣ]] конфронси байналмилалии илмӣ ва барномаи фарҳангӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ мероси адабӣ ва фарҳангии Ҳофиз ва нақши он дар фарҳанги тоҷикӣ-форсӣ муаррифӣ шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[27 июн]] — дар шаҳри [[Хоруғ]] [[китобхона|китобхонаи]] кӯдаконаи вилоятӣ, китобхонаи шаҳрии ба номи [[Ҳофизи Шерозӣ]] ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ ба истифода дода шуданд.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/domestic_trips/51515|title=Ифтитоҳи Китобхонаи кӯдаконаи вилоятӣ ва шаҳрии ба номи Ҳофизи Шерозӣ ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ дар шаҳри Хоруғ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-06-27|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/|title=Хабарҳои моҳи июни соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-06|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
== [[Июл]] ==
* [[12 июл]] — ёдгориҳои [[Хуттал]] ба Феҳристи мероси ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуданд. Ин маҷмааи меросӣ 11 ёдгории бостонӣ ва меъмориро дар бар гирифта, панҷумин объекти Тоҷикистон дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8955/|title=Decision 47 COM 8B.21: Cultural Heritage Sites of Ancient Khuttal|author=UNESCO World Heritage Centre|date=2025-07-12|website=whc.unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mfa.tj/en/mazarisharif/view/17316/ancient-khuttal-inscribed-on-the-unesco-world-heritage-list|title=Ancient Khuttal Inscribed on the UNESCO World Heritage List|author=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|date=2025-07-12|website=mfa.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.avesta.tj/2025/07/14/ancient-khuttal-inscribed-on-unesco-world-heritage-list/|title=Ancient Khuttal in Tajikistan Added to UNESCO World Heritage List|author=Avesta|date=2025-07-14|website=avesta.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Август]] ==
* [[Август]] — дар давоми соли 2025 [[Тоҷикистон]] идомаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии худ дар соҳаи об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳоро пеш бурд. Ин фаъолият дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо — 2025''' ва '''Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо''' идома ёфт.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/en/content/deputy-secretary-general/statements/2025-06-03/deputy-secretary-generals-remarks-the-opening-ceremony-of-the-8th-session-of-the-global-platform-for-disaster-risk-reduction-delivered|title=Deputy Secretary-General's remarks at the opening ceremony of the Global Platform for Disaster Risk Reduction|author=United Nations|date=2025-06-03|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]] ==
* [[Сентябр]] — дар [[Тоҷикистон]] корҳои омодагӣ ба баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди байналмилалии моҳи октябр, аз ҷумла '''Саммити «Осиёи Марказӣ — Русия»''' ва ҷаласаи [[Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ]] анҷом дода шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Октябр]] ==
* [[9 октябр]] — дар [[Душанбе]] '''Саммити дуюми «Осиёи Марказӣ — Русия»''' баргузор гардид, ки дар он сарони Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Ӯзбекистон ва Русия иштирок карданд. Масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва минтақавӣ баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/09/|title=Хабарҳои 9 октябри соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-09|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-7|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[10 октябр]] — дар [[Душанбе]] таҳти раёсати Тоҷикистон ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' баргузор гардид. Дар он масъалаҳои рушди ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, рақамӣ, энергетикӣ, гуманитарӣ ва амниятӣ баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[10 октябр]] — Президенти [[Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон]] сафари давлатӣ анҷом дод. Дар доираи сафар миёни Тоҷикистону Русия 16 санади нави ҳамкории байнидавлатӣ ва байниҳукуматӣ ба имзо расид. Санади тасдиқкунанда: санадҳои имзошудаи дуҷониба. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
== [[Ноябр]] ==
* [[12 ноябр]] — дар ҷараёни чорабиниҳои байналмилалӣ ва фарҳангии соли 2025 масъалаҳои муаррифии '''Мероси фарҳангии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ''', аз ҷумла тавассути ЮНЕСКО, идома ёфтанд. Санадҳои ЮНЕСКО оид ба мероси фарҳангии Тоҷикистон. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Декабр]] ==
* [[2 декабр]] — [[Тоҷикистон]], дар якҷоягӣ бо кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]], пешбурди ташаббуси байналмилалии эълон намудани '''Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ''' барои соли 2027-ро оғоз намуд. Лоиҳаи қатънома дар Маҷмаи Умумии [[СММ]] 2 декабри соли 2025 пешниҳод гардид. Лоиҳаи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ A/80/L.24.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/4095210/files/A_80_L.24-EN.pdf|title=International Year of Legal Literacy, 2027 — draft resolution A/80/L.24|author=United Nations|date=2025-12-02|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[12 декабр]] — бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ, ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ матраҳ гардид. Қатъномаи дахлдор дар низоми [[Созмони Милали Муттаҳид]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[16 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои соли 2025 ҷамъбаст ва самтҳои асосии сиёсати давлатӣ барои солҳои минбаъда муайян гардиданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-mu-taram-emomal-ra-mon-dar-borai-samt-oi-asosii-siyosati-dohil-va-hori-ii-um-ur-3/|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-16|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/12/15/kadom-dasturu-suporish%d2%b3oi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-ki-dar-payomi-soli-2024-doda-bud-i%d2%b7ro-nashud-va-charo/|title=Кадом дастуру супоришҳои Эмомалӣ Раҳмон, ки дар паёми соли 2024 дода буд, иҷро нашуд ва чаро?|author=Asia-Plus|date=2025-12-15|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
*  [[24 декабр]]  — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] бинои нави Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Душанбе]]»-ро ба истифода доданд. Бино дорои 80 ҳуҷраи корӣ буда, барои фаъолияти кормандони эҷодӣ ва техникии телевизион шароити муосир фароҳам меорад. Иншоот дар доираи рушди инфрасохтори иттилоотии пойтахт бунёд гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-binoi-navi-muassisai-davlatii-televizioni-dushanbe-ro-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бинои нави Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе»-ро ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-24
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди шаҳри Душанбе ва ифтитоҳи иншооти нав дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[25 декабр]] — раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] барои соли 2025 ҷамъбаст гардид. Дар давраи раёсат ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ ва як қатор дигар чорабиниҳои сатҳи баланд дар [[Душанбе]] баргузор шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-ambast-gardid/|title=Раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ҷамъбаст гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-25|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;


* [[Соли 2025]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 400 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси тақрибан 17 ҳазор ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ нисбат ба соли қаблӣ 22,1 фоиз афзоиш ёфт. Дар байни корхонаҳои калон корхонаҳои саноати сохтмон, мошинсозӣ, саноати сабук, истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ ва коркарди маъданҳо ҷой доштанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди саноат ва иқтисодиёти Тоҷикистон дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/emomal-ra-mon-dar-aft-soli-ohir-besh-az-2600-korhonai-sanoat-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Дар ҳафт соли охир беш аз 2600 корхонаи саноатӣ ба истифода дода шуд»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-16
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/08/dar-to-ikiston-218-korhonai-navi-sanoat-bo-3429-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 218 корхонаи нави саноатӣ бо 3429 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-08-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2025}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2025]] 
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 2000-ум]]</text>
      <sha1>2emc0k4yf0ikvsbp7j6daxu0inatlv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333272</id>
    <revision>
      <id>1488016</id>
      <parentid>1485961</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31090" sha1="2f4i565qivwokgx4c2ybxxmznaf1ede" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2024}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2024}}

== Рӯйдодҳо ==

== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — Дар [[Тоҷикистон]] '''«Соли маърифати ҳуқуқӣ»''' оғоз гардид. Ин ташаббус ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амалӣ шуда, ҳадафи он баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, тарғиби арзишҳои демократӣ ва таҳкими эҳтиром ба [[қонун]] мебошад. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/36378|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи «Соли маърифати ҳуқуқӣ» эълон намудани соли 2024|website=president.tj|date=2023-12-30|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=«СОЛИ МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ». Шарҳи коршиносон доир ба ҳадафҳои эълони ин сол|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[12 январ]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фармони кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО-ро ба имзо расонид. Тибқи фармон, '''намояндагии доимии Тоҷикистон дар назди Созмони Милали Муттаҳид оид ба маориф, илм ва фарҳанг''' таъсис дода шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/farmoni-prezidenti-um-urii-um-urii-to-ikiston-38/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи кушодани Намояндагии доимии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди ЮНЕСКО|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/decrees/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[22 январ]] — миёни [[Тоҷикистон]] ва [[Қатар]] 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид. Санадҳо соҳаҳои андозбандӣ, мубодилаи иттилооти молиявӣ, ҳолатҳои фавқулода, иқтисод, сармоягузорӣ ва ҳамкориҳои башардӯстиро фаро гирифтанд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/01/22/miyoni-to%d2%b7ikistonu-%d2%9batar-9-sanadi-navi-%d2%b3amkor%d3%a3-ba-imzo-rasid/|title=Миёни Тоҷикистону Қатар 9 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид|website=Asia-Plus|date=2024-01-22|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.airnav.tj/en/presscenter_en/news_en/1060-president-of-tajikistan-emomali-rahmon-leaves-for-state-visit-to-state-of-qatar.html|title=President of Tajikistan Emomali Rahmon leaves for state visit to State of Qatar|website=Tajik Air Navigation|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[22 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Лубнон]] бо ҳисоби 2:1 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи худ '''ба марҳилаи плей-оффи Ҷоми Осиё роҳ ёфт'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/MD3/M26-TJK-v-LBN.pdf|title=Tajikistan 2–1 Lebanon — Match Summary|website=AFC|date=2024-01-22|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023-ajati-ni-oii-dastai-muntahabi-millii-to-ikiston-baroi-ishtirok-dar-musobi-a-elon-shud/|title=ҶОМИ ОСИЁ-2023. Ҳайати ниҳоии дастаи мунтахаби миллии Тоҷикистон барои иштирок дар мусобиқа эълон шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[28 январ]] — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар даври 1/8-ниҳоии '''Ҷоми Осиё-2023''' бар [[Амороти Муттаҳидаи Араб]] дар силсилаи зарбаҳои 11-метра бо ҳисоби 5:3 пирӯз шуда, барои нахустин бор дар таърихи футболи кишвар ба даври чорякниҳоии мусобиқаи қитъавӣ — '''Ҷоми Осиё-2023''' роҳ ёфт.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/M38-TJK-v-UAE.pdf|title=Tajikistan 1–1 United Arab Emirates — Round of 16 Match Summary|website=AFC|date=2024-01-28|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/la-zai-tarih-va-alabai-arzanda-pir-zii-navbatii-to-ikiston-dar-omi-osiyo-2023-dar-sarhati-somona-oi-varzishii-a-on-aror-girift/|title=Лаҳзаи таърихӣ ва ғалабаи арзанда! Пирӯзии навбатии Тоҷикистон дар Ҷоми Осиё-2023|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/01/29/igor-cherevchenko-muntahabi-to%d2%b7ikiston-boyad-dar-va%d2%9bti-asos%d3%a3-%d2%93alaba-mekard/|title=Тоҷикистон ба чорякфинали Ҷоми Осиё роҳ ёфт|website=Asia-Plus|date=2024-01-29|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Феврал]] ==
* [[2 феврал]]  — Дастаи мунтахаби [[Тоҷикистон]] оид ба [[футбол]] дар чорякфинали '''Ҷоми Осиё-2023''' бо [[Урдун]] рақобат намуда, дар ин марҳилаи мусобиқа иштирокашро анҷом дод. Роҳи мунтахаби Тоҷикистон то чорякфинал яке аз натиҷаҳои беҳтарини таърихи футболи кишвар ба ҳисоб рафт. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/Post_Match/Knockout_stage/|title=AFC Asian Cup 2023 — Match Reports|website=AFC|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/omi-osiyo-2023/|title=Ҷоми Осиё-2023 — хабарҳо ва натиҷаҳои иштироки Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[27 феврал]] — [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ба низоми фаъолияти филиалҳои Муассисаи давлатии «[[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]]» дар вилоятҳои [[Вилояти Хатлон]] ва [[Вилояти Суғд]] тағйир ворид намуд. Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104 санади ҳуқуқии тасдиқкунандаи тағйироти мазкур гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmih.tj/SEARCH/DocumentView?DocumentId=147734
|title=Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 феврали соли 2024, №104
|website=ADLIA — махзани санадҳои ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2024-02-27
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=46348
|title=Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон
|website=Ҷумҳурият
|date=2022-04-14
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Март]] ==
* [[20 март]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Наврӯз]]и [[соли 2024]] паёми шодбошӣ ирсол намуд. Дар он аҳамияти Наврӯз ҳамчун ҷашни байналмилалӣ, рамзи эҳёи табиат, дӯстӣ ва ҳамбастагии халқҳо таъкид гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37140|title=Паёми шодбошӣ ба ифтихори Наврӯзи соли 2024|website=president.tj|date=2024-03-20|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/navruz/37156|title=Суханронӣ дар маросими баргузории карнавали наврӯзии «Корвони шодӣ»|website=president.tj|date=2024-03-25|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Апрел]] ==
* [[9 апрел]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба муносибати [[Иди Фитр]] паёми шодбошӣ ирсол намуда, аҳамияти арзишҳои маънавӣ, ҳамдигарфаҳмӣ, хайрхоҳӣ ва эҳсонкориро таъкид намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://president.tj/node/33036|title=Паёми шодбошии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муносибати иди саиди Фитр|website=president.tj|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://piti.tj/en/archive/202404|title=April 2024 — Паёмҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=Пажӯҳишгоҳи таҳқиқоти иқтисодӣ|date=2024-04-09|lang=tg|accessdate=2026-08-21|archivedate=2025-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251206175107/http://piti.tj/en/archive/202404}}&lt;/ref&gt;.

== [[Май]] ==
* [[8 май]] — Маҷлиси намояндагони [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] як қатор санадҳои марбут ба рушди ҳамкориҳои байналмилалии кишварро баррасӣ ва тасдиқ намуд. Аз ҷумла, раванди густариши ҳамкории Тоҷикистон бо созмонҳои байналмилалӣ дар самти маориф, илм, фарҳанг ва рушди устувор идома ёфт. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parliament.tj/|title=Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=parliament.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21|archivedate=2024-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602193714/http://www.parliament.tj/}}&lt;/ref&gt;.

== [[Июн]] ==
* [[10 июн|10]]–[[13 июн]] — Дар шаҳри [[Душанбе]] '''Конфронси сеюми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018–2028»''' баргузор гардид. Дар конфронс роҳбарон, вазирон ва намояндагони баландпояи кишварҳо, созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, бахши хусусӣ ва доираҳои илмӣ иштирок намуданд. Дар натиҷа '''Эъломияи Душанбе''' қабул гардид. '''Санади тасдиқкунанда:''' Эъломияи ниҳоии Конфронси сеюми байналмилалии оби Душанбе. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cawater-info.net/library/eng/dushanbe_water-2024-en.pdf|title=Third High-Level International Conference on the International Decade for Action “Water for Sustainable Development”, 2018–2028 — Final Declaration|website=CAWater-Info|date=2024-06-13|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/en/observances/world-water-day|title=United Nations — Water and sustainable development|website=United Nations|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/01/12/|title=Раванди оби Душанбе ва Конфронси сеюми оби Душанбе|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-01-12|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Июл]] ==
* [[3 июл|3]]–[[4 июл]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар '''Саммити  сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай''' дар [[Остона]] иштирок намуд. Дар натиҷаи саммит [[Ҷумҳурии Беларус]] ба ҳайси узви нави комилҳуқуқ ба Созмони ҳамкории Шанхай қабул гардид ва як қатор санадҳои ҳамкорӣ ба имзо расиданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sectsco.org/|title=Shanghai Cooperation Organisation|website=sectsco.org|date=2024-07-04|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/|title=Рӯйдодҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[4 июл|4]]–[[6 июл]] — [[Сӣ Ҷинпинг]], Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин, бо сафари давлатӣ ба [[Тоҷикистон]] омад. [[5 июл]] дар [[Душанбе]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва [[Сӣ Ҷинпинг]] дар бораи рушди шарикии ҳамаҷонибаи ҳамкории стратегӣ миёни Тоҷикистон ва Чин дар давраи нав изҳороти муштарак қабул намуда, беш аз 20 санади байниҳукуматӣ ва байниидоравӣ иваз карданд. Дар доираи сафар биноҳои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] низ ба истифода дода шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240714_11453552.html|title=Xi Jinping Holds Talks with Tajik President Emomali Rahmon|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/bilateral_relations/china/37883|title=Мулоқоту музокироти сатҳи олии Тоҷикистону Чин|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/china/37889|title=Изҳороти матбуотӣ аз рӯйи натиҷаҳои сафари давлатии Раиси Ҷумҳурии Мардумии Чин Си Ҷинпин ба Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[5 июл]] — Дар Душанбе маросими сарфарозгардонии [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо [[Ордени Дӯстӣ (Чин)|ордени «Дӯстӣ»]]-и [[Ҷумҳурии Мардумии Чин]] баргузор гардид. Ин мукофоти олии Чин барои шаҳрвандони хориҷӣ ба Эмомалӣ Раҳмон барои саҳми ӯ дар рушди муносибатҳои дӯстии Тоҷикистону Чин супорида шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/meetings/37885|title=Маросими сарфарозгардонии Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бо мукофоти олии Ҷумҳурии Мардумии Чин — ордени «Дӯстӣ»|website=president.tj|date=2024-07-05|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/gjhdq_665435/2675_665437/3235_664362/3237_664366/202407/t20240715_11454065.html|title=Xi Jinping Awards Tajik President Emomali Rahmon the Friendship Medal|website=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China|date=2024-07-06|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Август]] ==
* [[31 август]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] амри баргузории озмуни ҷумҳуриявии «Беҳтарин китоби илмӣ, мақолаи илмӣ ва мақолаи илмию оммавӣ»-ро ба муносибати 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва «Соли маърифати ҳуқуқӣ» тасдиқ намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/documents/|title=Санадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Сентябр]] ==
* [[24 сентябр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар Маҷмаи умумии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар ҷаласаи 79-уми он дар [[Ню-Йорк]] суханронӣ кард. Дар суханронӣ масъалаҳои тағйирёбии иқлим, ҳифзи пиряхҳо, рушди устувор, амнияти байналмилалӣ ва ташаббуси Тоҷикистон дар соҳаи илмҳои криосфера баррасӣ шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gadebate.un.org/sites/default/files/gastatements/79/tj_en.pdf|title=Statement by the President of the Republic of Tajikistan at the General Debate of the 79th Session of the United Nations General Assembly|website=United Nations General Debate|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4088420/files/A_79_PV.7-EN.pdf|title=General Assembly — 79th session, 7th plenary meeting: Address by Mr. Emomali Rahmon|website=United Nations Digital Library|date=2024-09-24|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/|title=Хабарҳо ва суханрониҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-09-24|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

== [[Октябр]] ==
* [[октябр]] — Дар доираи омодагӣ ба таҷлили 30-солагии [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ оид ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва шарҳу тавзеҳи меъёрҳои Қонуни асосии кишвар идома ёфтанд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон — 30-солагии қабули Конститутсия|website=president.tj|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/47080|title=Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №АП-632|website=president.tj|date=2024-08-31|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
== [[Ноябр]] ==
* [[6 ноябр]] — Дар [[Душанбе]] 30-солагии қабули [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таҷлил гардид. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси тантанавӣ суханронӣ карда, нақши Конститутсияро дар ташаккули давлатдории навини Тоҷикистон, таҳкими сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва рушди низоми ҳуқуқии кишвар таъкид намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48653|title=Суханронӣ дар маҷлиси тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event_by_theme/internal_politics/constitution/48649|title=Иштирок дар ҷамъомади тантанавӣ ба ифтихори 30-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/48654|title=Выступление на торжественном заседании в честь 30-летия принятия Конституции Республики Таджикистан|website=president.tj|date=2024-11-06|lang=ru|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 ноябр]]  — Дар ноҳияи [[Кӯшониён]]и [[вилояти Хатлон]] корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни [[ҶДММ «Вахш Саноат»]] ба истифода дода шуд. Корхона дар доираи '''«Солҳои рушди саноат (2022–2026)»''' бунёд гардида, ба рушди мошинсозӣ, истеҳсоли маҳсулоти ватанӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ мусоидат мекунад.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/11/prezidenti-to-ikiston-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-k-shoniyon-korhonai-iste-soli-mototsikl-oi-ducharha-va-secharha-oi-gunoguni-dmm-vahsh-sanoat-ro-ba-istifoda-dodand/
|title=Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Кӯшониён корхонаи истеҳсоли мотосиклҳои дучарха ва сечархаҳои гуногуни ҶДММ «Вахш Саноат»-ро ба истифода доданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-11-07
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/domestic_trips/
|title=Сафарҳои дохилии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== [[Декабр]] ==
* [[4 декабр]] — Номинатсияи муштараки [[Тоҷикистон]] ва [[Эрон]] «[[Меҳргон]]» ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарияти [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуд. Ҳамзамон номинатсияи муштараки Тоҷикистон, [[Афғонистон]], Эрон ва [[Ӯзбекистон]] — «Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ» низ ба ҳамин феҳрист шомил гардид. Қарори иҷлосияи 19-уми Кумитаи байниҳукуматии ЮНЕСКО оид ба ҳифзи мероси фарҳанги ғайримоддӣ дар [[Асунсион]], [[Парагвай]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/ashni-me-rgon-rasman-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimoddii-bashariyat-vorid-gardid/|title=«Ҷашни Меҳргон» расман ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддии башарият ворид гардид|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/sanati-rubobsoz-va-rubobnavoz-in-asbobi-musi-ii-millii-to-ikon-ba-fe-risti-reprezentativii-merosi-far-angi-ajrimodd-vorid-gardid/|title=Санъати рубобсозӣ ва рубобнавозӣ ба Феҳристи репрезентативии мероси фарҳанги ғайримоддӣ ворид карда шуд|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-07|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/09/Final%20Deliverables%20-%20Map%20ENG.pdf|title=UNESCO — Intangible Cultural Heritage: Tajikistan|website=UNESCO|lang=en|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[4 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо фармон интихоботи нави [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқро ба [[2 март]]и [[соли 2025]] ва интихоботи аъзои [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]-ро ба [[28 март]]и [[соли 2025]] таъин намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/49111|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|website=president.tj|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2024/12/moni-prezidenti-um-urii-to-ikiston-39-3/|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъини интихоботи даъвати нави Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|website=АМИТ «Ховар»|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2024/12/04/farmon-imzo-shud-r%d3%afzi-barguzorii-intihoboti-parlumon%d3%a3-dar-to%d2%b7ikiston-malum-gardid/|title=Фармон имзо шуд! Рӯзи баргузории интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон маълум гардид|website=Asia-Plus|date=2024-12-04|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.

* [[28 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар ҷаласаи якҷояи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Маҷлиси намояндагон]]и [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон|Паёми солонаи худро]] «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ироа намуд. Паём бори аввал дар бинои нави [[Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] пешниҳод гардида, самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ, рушди иқтисод, саноат, энергетика, маориф, тандурустӣ, ҳифзи иҷтимоӣ ва ҳамкориҳои байналмилалиро муайян намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49227|title=Ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии кишвар»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/49223|title=Оғози ироаи Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон»|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/missives/49225|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|website=president.tj|date=2024-12-28|lang=tg|accessdate=2026-08-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[Соли 2024]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар доираи '''«Солҳои рушди саноат»''' 251 корхонаи нави саноатӣ ба истифода дода шуда, 1714 ҷойи нави корӣ таъсис ёфт. Ин нишондиҳанда дар нишасти матбуотии [[Вазорати саноат ва технологияҳои нави Ҷумҳурии Тоҷикистон]] расман эълон гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/08/dar-to-ikiston-251-korhonai-sanoat-bo-besh-az-1700-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 251 корхонаи саноатӣ бо беш аз 1700 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-08-01
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2024/07/dar-to-ikiston-dar-doirai-eloni-sol-oi-rushdi-sanoat-251-korhonai-nav-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон дар доираи эълони Солҳои рушди саноат 251 корхонаи нав ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2024-07-28
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2024}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Соли 2024]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2024]]</text>
      <sha1>2f4i565qivwokgx4c2ybxxmznaf1ede</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рӯйдодҳои соли 2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333273</id>
    <revision>
      <id>1488096</id>
      <parentid>1485962</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1488096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38366" sha1="rsm31mahtell02xfxgac3m62r88a6up" xml:space="preserve">{{Новбарии сол|2025}}
{{Новбарии сада|21}}
{{Мавзӯъҳои сол|2025}}
== Рӯйдодҳо ==
== [[Январ]] ==
* [[1 январ]] — [[Тоҷикистон]] раёсати навбатии [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]]-ро барои соли 2025 ба уҳда гирифт. Дар давраи раёсат Тоҷикистон ба масъалаҳои рушди ҳамкориҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, гуманитарӣ ва таҳкими ҳамкории кишварҳои аъзо таваҷҷуҳ зоҳир намуд. Санади тасдиқкунанда: Консепсияи раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ва Нақшаи чорабиниҳо оид ба татбиқи он. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-moskva-bahshida-ba-rayosat1i-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-brifing-barguzor-gardid/|title=Дар Москва бахшида ба раёсати Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 брифинг баргузор гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/dar-boku-vobasta-ba-rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-brifing-doir-gardid/|title=Дар Боку вобаста ба раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил брифинг доир гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-27|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[23 январ]] — [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Эмомалӣ Собирзода|Собирзода Эмомалӣ Абдураҳим]]ро вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49629|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Собирзода Э.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-01-23|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/|title=Хабарҳои моҳи январи соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Феврал]] ==
* [[4 феврал]] — бо фармони [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] [[Юсуф Раҳмон]] аз вазифаи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод ва [[Раҳмон Юсуф Аҳмадзод]] ба ин вазифа таъин гардид. Санади тасдиқкунанда: Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 4 феврали соли 2025, №956. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/documents/decrees/49782|title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи котиби Шӯрои амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин намудани Раҳмон Ю.А.|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-02-04|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/02/|title=Хабарҳои моҳи феврали соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-02|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Март]] ==
* [[2 март]] — дар [[Тоҷикистон]] [[Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)| интихоботи даъвати нави]] [[Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ баргузор гардид. Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ интихоботро баргузоршуда эълон намуд; тибқи маълумоти пешакӣ, иштироки интихобкунандагон 85,3 фоизро ташкил дод.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/49895|title=Иштирок дар интихоботи даъвати нави вакилони Маҷлиси намояндагон ва маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-02|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/02/kmir-intihoboti-parlumonii-to%d2%b7ikistonro-barguzorshuda-elon-kard/|title=КМИР интихоботи парлумонии Тоҷикистонро баргузоршуда эълон кард|author=Asia-Plus|date=2025-03-02|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/03/03/yavka-izbiratelej-na-parlamentskih-vyborah-v-tadzhikistane-sostavila-853/|title=Явка избирателей на парламентских выборах в Таджикистане составила 85,3%|author=Asia-Plus|date=2025-03-03|website=asiaplus.news|language=ru|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; Дар маҷмуъ дар [Интихоботи парлумонӣ дар Тоҷикистон (2025)]] 4 миллиону 712 ҳазору 967 нафар интихобкунандагон дар ин маъракаи муҳими сиёсӣ иштирок намуданд, ки ин 85,3 фоизи шумораи умумии интихобкунандагонро ташкил медиҳад. Иттилоъ дода шуд, ки шумораи овозҳои интихобкунандагоне, ки ба муқобили рӯйхати ҳамаи ҳизбҳои сиёсӣ дода шудаанд, 50 ҳазору 895 нафар ё 1,1 фоизро ташкил медиҳад.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/2025/03/intihoboti-vakiloni-hal-2025-nati-a-oi-peshakii-intihoboti-vakiloni-ma-lisi-namoyandagoni-ma-lisi-olii-um-urii-to-ikistonro-elon-gardidand/|title=ИНТИХОБОТИ ВАКИЛОНИ ХАЛҚ-2025. Натиҷаҳои пешакии интихоботи вакилони Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардиданд|accessdate=2025-03-14}}&lt;/ref&gt;

* [[13 март]] — дар шаҳри [[Бишкек]] [[Президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти [[Қирғизистон]] [[Содир Ҷабборов]] '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ ва Изҳороти муштарак''' оид ба таҳкими дӯстӣ ва ҳамсоягии некро имзо карданд. Ҳамзамон 16 санади нави ҳамкорӣ ба имзо расид ва гузаргоҳҳои марзӣ боз шуданд. Санади тасдиқкунанда: Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатӣ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967|title=Имзои санадҳои нави ҳамкорӣ миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Қирғизистон|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-03-13|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22|archivedate=2026-08-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260823225917/https://api.president.tj/event/foreign_trips/49967}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/imr%d3%afz-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-ni%d2%b3oii-marz%d3%a3-bajni-to%d2%b7ikiston-va-%d2%9bir%d2%93izistonro-imzo-mekunand/|title=Имрӯз Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Жапаров Созишномаи ниҳоии марзӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистонро имзо мекунанд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/miyoni-to%d2%b7ikiston-va-%d2%9bir%d2%93iziston-16-sanadi-navi-%d2%b3amkor%d3%a3-imzo-shud/|title=Миёни Тоҷикистон ва Қирғизистон 16 санади нави ҳамкорӣ имзо шуд|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[13 март]] — гузаргоҳҳои давлатии «Гулистон–[[Қизил-Бел]]» ва «[[Маданият]]–Қайрағач» дар сарҳади [[Тоҷикистон]] ва [[Қирғизистон]] баъди тақрибан '''чор соли баста будан боз шуданд; ҳамзамон рафтуомади ҳавоӣ байни ду кишвар барқарор гардид'''. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/14/ashki-shod%d3%a3-ra%d2%9bsu-boz%d3%a3-o%d2%93%d3%afshgirivu-dastfishor%d3%a3-guzorish-az-bozshavii-sar%d2%b3adi-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston/|title=Ашки шодӣ, рақсу бозӣ, оғӯшгириву дастфишорӣ. Гузориш аз бозшавии сарҳади Тоҷикистону Қирғизистон|author=Asia-Plus|date=2025-03-14|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/pago%d2%b3-parvoz%d2%b3oi-musta%d2%9bim-bajni-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-bar%d2%9baror-meshavad/|title=Пагоҳ парвозҳои мустақим байни Тоҷикистону Қирғизистон барқарор мешавад|author=Asia-Plus|date=2025-03-13|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/04/08/to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-sha%d2%b3odatnomai-ronandagii-%d2%b3amdigarro-etirof-kardand/|title=Тоҷикистону Қирғизистон шаҳодатномаи ронандагии ҳамдигарро эътироф карданд|author=Asia-Plus|date=2025-04-08|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[28 март]] — натиҷаҳои интихоботи аъзои даъвати нави [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар ҳавзаҳои бисёрмандатӣ тасдиқ гардид. 25 нафар аъзои Маҷлиси миллӣ интихоб шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/nati-ai-intihoboti-davati-navi-azoi-ma-lisi-millii-ma-lisi-ol-dar-avza-oi-intihobotii-bisyormandat-tasdi-gardid/|title=Натиҷаи интихоботи даъвати нави аъзои Маҷлиси миллӣ тасдиқ гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-28|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/2025/03/28/czentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novyj-sostav-madzhlisi-milli/|title=Центризбирком Таджикистана утвердил новый состав Маджлиси Милли|author=Asia-Plus|date=2025-03-28|website=asiaplus.news|language=ru|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[31 март]] — дар [[Хуҷанд]] нахустин мулоқоти сеҷонибаи сарони [[Тоҷикистон]], [[Қирғизистон]] ва [[Ӯзбекистон]] баргузор шуд. Сарони се кишвар '''Шартнома байни Ҷумҳурии Тоҷикистон, Ҷумҳурии Қирғизистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳади давлатии се кишвар''' ва '''Эъломияи Хуҷанд доир ба дӯстии абадӣ'''-ро имзо карданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Рӯйдодҳои 31 марти соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/03/31/|title=Маросими имзои Шартнома дар бораи нуқтаи пайвастшавии сарҳадҳои се кишвар|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-03-31|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Май]] ==
* [[29 май]]  — Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, №319 Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри [[Кӯлоб]] ба Муассисаи давлатии таълимии '''«Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон»''' табдил дода шуд. Донишгоҳи навтаъсис ҳамчун пойгоҳи омода намудани мутахассисон дар соҳаи технологияҳои рақамӣ ва инноватсия муайян гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ntc.tj/tj/hamai-khabarho/e-lon-ta-jiri-nomi-donishkadai-tekhnologiya-va-mene-menti-innovatsion-dar-sha-ri-k-lob.html
|title=Эълон: тағйири номи Донишкадаи технология ва менеҷменти инноватсионӣ дар шаҳри Кӯлоб
|website=Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=2025-08-12
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.uidt.tj/tj/tarikhi-donishgoh
|title=Таърихи Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|website=Донишгоҳи инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://egov.tj/site/innovation/press/news/details/1792?lang=tg
|title=Нишасти матбуотӣ дар Агентии инноватсия ва технологияҳои рақамии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=Портали ягонаи хизматрасониҳои давлатӣ
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;
* [[29 май|29–31 май]] — дар шаҳри [[Душанбе]] нахустин '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' баргузор гардид. Конфронс бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] ва дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо''' баргузор шуда, дар натиҷаи он '''Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо''' ва '''Даъвати Душанбе''' қабул гардиданд. Санади тасдиқкунанда: Эъломияи Душанбе оид ба ҳифзи пиряхҳо ва Даъвати Душанбе. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tajikistan.un.org/en/295440-%E2%80%98-not-just-ice%E2%80%99-glaciers-support-human-livelihoods-un-deputy-chief-says|title='This is not just ice': Glaciers support human livelihoods|author=United Nations in Tajikistan|date=2025-06-01|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}{{Пайванди мурда|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/advancing-early-warning-and-cryosphere-science-unesco-dushanbe-conference|title=Advancing Early Warning and Cryosphere Science: UNESCO at Dushanbe Conference|author=UNESCO|date=2025-06-05|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
* [[30 май]] — дар [[Душанбе]] дар доираи '''Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо''' масъалаи ҳифзи [[пирях|пиряхҳо]] ва [[криосфера]] ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ баррасӣ гардид. [[Тоҷикистон]] дар доираи ташаббусҳои байналмилалии худ оид ба [[пирях|пиряхҳо]] мавқеи худро тақвият дод. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/event/high-level-international-conference-glaciers-preservation-2025|title=High-level international conference on glaciers' preservation 2025|author=UNESCO|date=2025-05-29|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/nanna/record/4086671/files/A_79_977-EN.pdf|title=Report on the International Conference on Glaciers' Preservation|author=United Nations|date=2025|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Июн]] ==
* [[11 июн]] — дар қароргоҳи [[ЮНЕСКО]] дар [[Порис]] бахшида ба 700-солагии [[Ҳофизи Шерозӣ]] конфронси байналмилалии илмӣ ва барномаи фарҳангӣ баргузор гардид. Дар чорабинӣ мероси адабӣ ва фарҳангии Ҳофиз ва нақши он дар фарҳанги тоҷикӣ-форсӣ муаррифӣ шуд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[27 июн]] — дар шаҳри [[Хоруғ]] [[китобхона|китобхонаи]] кӯдаконаи вилоятӣ, китобхонаи шаҳрии ба номи [[Ҳофизи Шерозӣ]] ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ ба истифода дода шуданд.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/domestic_trips/51515|title=Ифтитоҳи Китобхонаи кӯдаконаи вилоятӣ ва шаҳрии ба номи Ҳофизи Шерозӣ ва Маркази рушди зеҳни сунъӣ дар шаҳри Хоруғ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-06-27|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/06/|title=Хабарҳои моҳи июни соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-06|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
== [[Июл]] ==
* [[12 июл]] — ёдгориҳои [[Хуттал]] ба Феҳристи мероси ҷаҳонии [[ЮНЕСКО]] ворид карда шуданд. Ин маҷмааи меросӣ 11 ёдгории бостонӣ ва меъмориро дар бар гирифта, панҷумин объекти Тоҷикистон дар Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО гардид. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8955/|title=Decision 47 COM 8B.21: Cultural Heritage Sites of Ancient Khuttal|author=UNESCO World Heritage Centre|date=2025-07-12|website=whc.unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mfa.tj/en/mazarisharif/view/17316/ancient-khuttal-inscribed-on-the-unesco-world-heritage-list|title=Ancient Khuttal Inscribed on the UNESCO World Heritage List|author=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan|date=2025-07-12|website=mfa.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.avesta.tj/2025/07/14/ancient-khuttal-inscribed-on-unesco-world-heritage-list/|title=Ancient Khuttal in Tajikistan Added to UNESCO World Heritage List|author=Avesta|date=2025-07-14|website=avesta.tj|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Август]] ==
* [[Август]] — дар давоми соли 2025 [[Тоҷикистон]] идомаи татбиқи ташаббусҳои байналмилалии худ дар соҳаи об, иқлим ва ҳифзи пиряхҳоро пеш бурд. Ин фаъолият дар доираи '''Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо — 2025''' ва '''Рӯзи ҷаҳонии пиряхҳо''' идома ёфт.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/en/content/deputy-secretary-general/statements/2025-06-03/deputy-secretary-generals-remarks-the-opening-ceremony-of-the-8th-session-of-the-global-platform-for-disaster-risk-reduction-delivered|title=Deputy Secretary-General's remarks at the opening ceremony of the Global Platform for Disaster Risk Reduction|author=United Nations|date=2025-06-03|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Сентябр]] ==
* [[Сентябр]] — дар [[Тоҷикистон]] корҳои омодагӣ ба баргузории чорабиниҳои сатҳи баланди байналмилалии моҳи октябр, аз ҷумла '''Саммити «Осиёи Марказӣ — Русия»''' ва ҷаласаи [[Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ]] анҷом дода шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Октябр]] ==
* [[9 октябр]] — дар [[Душанбе]] '''Саммити дуюми «Осиёи Марказӣ — Русия»''' баргузор гардид, ки дар он сарони Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Туркманистон, Ӯзбекистон ва Русия иштирок карданд. Масъалаҳои ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва минтақавӣ баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/09/|title=Хабарҳои 9 октябри соли 2025|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-09|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-7|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[10 октябр]] — дар [[Душанбе]] таҳти раёсати Тоҷикистон ҷаласаи '''Шӯрои сарони давлатҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил''' баргузор гардид. Дар он масъалаҳои рушди ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ, нақлиётӣ, рақамӣ, энергетикӣ, гуманитарӣ ва амниятӣ баррасӣ шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/baroi-inikosi-sammiti-osiyoi-markaz-rusiya-va-alasai-shuroi-saroni-davlat-oi-idm-sharoiti-musoid-faro-am-gardidaast/|title=Барои инъикоси Саммити «Осиёи Марказӣ-Русия» ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои ИДМ шароити мусоид фароҳам гардидааст|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-08|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[10 октябр]] — Президенти [[Русия]] [[Владимир Путин]] ба [[Тоҷикистон]] сафари давлатӣ анҷом дод. Дар доираи сафар миёни Тоҷикистону Русия 16 санади нави ҳамкории байнидавлатӣ ва байниҳукуматӣ ба имзо расид. Санади тасдиқкунанда: санадҳои имзошудаи дуҷониба. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/10/dar-pojtahti-to-ikiston-yak-at1or-chorabini-oi-mu-imi-sat-i-balandi-bajnalmilal-barguzor-meshavand/|title=Дар пойтахти Тоҷикистон як қатор чорабиниҳои муҳими сатҳи баланди байналмилалӣ баргузор мегарданд|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-10-07|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
== [[Ноябр]] ==
* [[12 ноябр]] — дар ҷараёни чорабиниҳои байналмилалӣ ва фарҳангии соли 2025 масъалаҳои муаррифии '''Мероси фарҳангии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ''', аз ҷумла тавассути ЮНЕСКО, идома ёфтанд. Санадҳои ЮНЕСКО оид ба мероси фарҳангии Тоҷикистон. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/11/43-VR-03-init-multilangue-unedited.pdf|title=Third plenary meeting of the 43rd session of the General Conference|author=UNESCO|date=2025-11|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

== [[Декабр]] ==
* [[2 декабр]] — [[Тоҷикистон]], дар якҷоягӣ бо кишварҳои [[Осиёи Марказӣ]], пешбурди ташаббуси байналмилалии эълон намудани '''Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқӣ''' барои соли 2027-ро оғоз намуд. Лоиҳаи қатънома дар Маҷмаи Умумии [[СММ]] 2 декабри соли 2025 пешниҳод гардид. Лоиҳаи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ A/80/L.24.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://digitallibrary.un.org/record/4095210/files/A_80_L.24-EN.pdf|title=International Year of Legal Literacy, 2027 — draft resolution A/80/L.24|author=United Nations|date=2025-12-02|website=un.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[12 декабр]] — бо ташаббуси [[Тоҷикистон]] дар сатҳи байналмилалӣ масъалаи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ, ҳамчун яке аз масъалаҳои муҳими экологӣ матраҳ гардид. Қатъномаи дахлдор дар низоми [[Созмони Милали Муттаҳид]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54725|title=Эмомалӣ Раҳмон ва Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо – 2025|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2026-02-05|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/articles/launch-international-year-glaciers-preservation|title=Launch of the International Year of Glaciers' Preservation|author=UNESCO|date=2025|website=unesco.org|language=en|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;

* [[16 декабр]] — [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Пешвои миллат [[Эмомалӣ Раҳмон]] [[Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]ро дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ ироа намуд. Дар Паём натиҷаҳои соли 2025 ҷамъбаст ва самтҳои асосии сиёсати давлатӣ барои солҳои минбаъда муайян гардиданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/54181|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=2025-12-16|website=president.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/payomi-prezidenti-um-urii-to-ikiston-mu-taram-emomal-ra-mon-dar-borai-samt-oi-asosii-siyosati-dohil-va-hori-ii-um-ur-3/|title=Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии ҷумҳурӣ|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-16|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplus.news/tg/2025/12/15/kadom-dasturu-suporish%d2%b3oi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-ki-dar-payomi-soli-2024-doda-bud-i%d2%b7ro-nashud-va-charo/|title=Кадом дастуру супоришҳои Эмомалӣ Раҳмон, ки дар паёми соли 2024 дода буд, иҷро нашуд ва чаро?|author=Asia-Plus|date=2025-12-15|website=asiaplus.news|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;
*  [[24 декабр]]  — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Раиси шаҳри Душанбе [[Рустами Эмомалӣ]] бинои нави Муассисаи давлатии «[[Телевизиони Душанбе]]»-ро ба истифода доданд. Бино дорои 80 ҳуҷраи корӣ буда, барои фаъолияти кормандони эҷодӣ ва техникии телевизион шароити муосир фароҳам меорад. Иншоот дар доираи рушди инфрасохтори иттилоотии пойтахт бунёд гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-binoi-navi-muassisai-davlatii-televizioni-dushanbe-ro-iftito-namudand/
|title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон бинои нави Муассисаи давлатии «Телевизиони Душанбе»-ро ифтитоҳ намуданд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-24
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди шаҳри Душанбе ва ифтитоҳи иншооти нав дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

* [[25 декабр]] — раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] барои соли 2025 ҷамъбаст гардид. Дар давраи раёсат ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои ИДМ ва як қатор дигар чорабиниҳои сатҳи баланд дар [[Душанбе]] баргузор шуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/12/rayosati-um-urii-to-ikiston-dar-idm-dar-soli-2025-ambast-gardid/|title=Раёсати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ИДМ дар соли 2025 ҷамъбаст гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-12-25|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khovar.tj/2025/01/rayosati-to-ikiston-dar-itti-odi-davlat-oi-musta-il-o-oz-gardid/|title=Раёсати Тоҷикистон дар Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил оғоз гардид|author=АМИТ «Ховар»|date=2025-01-23|website=khovar.tj|language=tg|accessdate=2026-08-22}}&lt;/ref&gt;


* [[Соли 2025]] — Дар [[Тоҷикистон]] дар маҷмӯъ 400 корхонаи нави саноатӣ бо таъсиси тақрибан 17 ҳазор ҷойи нави корӣ ба истифода дода шуданд. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ нисбат ба соли қаблӣ 22,1 фоиз афзоиш ёфт. Дар байни корхонаҳои калон корхонаҳои саноати сохтмон, мошинсозӣ, саноати сабук, истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ ва коркарди маъданҳо ҷой доштанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/event/news/54725
|title=Натиҷаҳои рушди саноат ва иқтисодиёти Тоҷикистон дар соли 2025
|website=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|date=
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/12/emomal-ra-mon-dar-aft-soli-ohir-besh-az-2600-korhonai-sanoat-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Эмомалӣ Раҳмон: «Дар ҳафт соли охир беш аз 2600 корхонаи саноатӣ ба истифода дода шуд»
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-12-16
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj/2025/08/dar-to-ikiston-218-korhonai-navi-sanoat-bo-3429-oji-kor-ba-istifoda-doda-shud/
|title=Дар Тоҷикистон 218 корхонаи нави саноатӣ бо 3429 ҷойи кор ба истифода дода шуд
|website=АМИТ «Ховар»
|date=2025-08-06
|accessdate=2026-08-23
|lang=tg
}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 2025}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ]]
[[Гурӯҳ:Соли 2025]]

[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2025]]</text>
      <sha1>rsm31mahtell02xfxgac3m62r88a6up</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дурахши ахтарон: Ҷомӣ ва Навоӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333543</id>
    <revision>
      <id>1487879</id>
      <parentid>1485825</parentid>
      <timestamp>2026-09-27T06:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Иваз кардани пайвандҳо: asiaplustj.info → asiaplus.news ([[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|муҳокима]])</comment>
      <origin>1487879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6478" sha1="jy4nw93sr9df7webyklwtylq137ggus" xml:space="preserve">{{Филм
 |Ном               = Дурахши ахтарон: Ҷомӣ ва Навоӣ
 |Номи аслӣ         = Yulduzlar shuʼlasi: Jomiy va Navoiy
 |Тасвир            = 
 |Андоза            = 
 |Тавсифи тасвир    = 
 |Жанр              = таърихӣ, зиндагиномавӣ, драма
 |Коргардон         = 
 |Продюсер          = [[Маҳмадсаид Шоҳиён]]&lt;br&gt;Фирдавс Абдухолиқов
 |Филмнома          = Сафар Ҳақдодов&lt;br&gt;Фурқат Усмонов
 |Дар нақшҳои асосӣ = 
 |Наворбардор       = 
 |Оҳангсоз          = 
 |Ширкат            = «[[Тоҷикфилм]]», «Ӯзбекфилм»
 |Кишвар            = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}}&lt;br&gt;{{Парчамбандӣ|Узбекистон}}
 |Забон             = [[забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]], [[забони узбекӣ|узбекӣ]]
 |Сол               = 2025
 |Муддат            = 
 |Буҷа              = 
 |Даромад           = 
 |IMDb              = 
}}

'''«Дурахши ахтарон: Ҷомӣ ва Навоӣ»''' ({{lang-uz|Yulduzlar shuʼlasi: Jomiy va Navoiy}}) — филми таърихиву ҳунарии муштараки [[Тоҷикистон]] ва [[Ӯзбекистон|Узбекистон]], ки ба инъикоси ҳаёт, равобити эҷодӣ ва дӯстии ногусастании ду мутафаккир ва шоири барҷастаи Шарқ — [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]] ва [[Алишер Навоӣ]] бахшида шудааст. Ин лоиҳаи синамоӣ маҳсули ҳамкории Муассисаи давлатии «[[Тоҷикфилм]]» ва Агентии кинематографияи Узбекистон мебошад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://khovar.tj/ |title=Тоҷикистон ва Ӯзбекистон дар бораи Ҷомӣ ва Навоӣ филми муштарак таҳия мекунанд |publisher=АМИТ «Ховар» |date=2024 |lang=tg}}&lt;/ref&gt;.

== Достони филм ==
Ҳаводиси филм асосан дар асри XV дар шаҳри [[Ҳирот]], дар замони ҳукмронии [[Ҳусайн Бойқаро]] ҷараён мегиранд. Сужаи марказии филмро пайванди маънавӣ, эҳтироми мутақобила ва ҳамкории илмиву адабии Мавлоно Абдурраҳмони Ҷомӣ (намояндаи барҷастаи адабиёти форсу тоҷик) ва Низомиддин Алишер Навоӣ (бунёдгузори адабиёти классикии узбек) ташкил медиҳад. Филм фазои фарҳангии [[Хуросон]]и он давра, маҷлисҳои шеърхонӣ, баҳсҳои фалсафӣ ва нақши ин ду чеҳраи бузургро дар рушди тамаддуни мардумони Мовароуннаҳру Хуросон бозтоб мекунад&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asiaplus.news/ |title=Оғози наворбардории филми таърихии «Дурахши ахтарон» |publisher=Asia-Plus |date=2024 |lang=tg}}&lt;/ref&gt;.

== Таърихи офариниш ==
Ташаббуси офаридани филми муштараки таърихӣ дар бораи Ҷомӣ ва Навоӣ бевосита аз ҷониби сарони ҳарду давлат — Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ва Президенти Ҷумҳурии Узбекистон [[Шавкат Мирзиёев]] бо мақсади таҳкими равобити фарҳангӣ ва дӯстии халқҳои тоҷику узбек пешниҳод ва дастгирӣ ёфтааст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kun.uz/ |title=O‘zbekiston va Tojikiston Jomiy va Navoiy haqida film suratga oladi |publisher=Kun.uz |date=2023 |lang=uz}}&lt;/ref&gt;. 

Барои навиштани филмнома гурӯҳи кории муштарак иборат аз синамогарон, таърихнигорон, шарқшиносон ва адабиётшиносони тоҷику узбек таъсис дода шуд, то саҳеҳияти таърихӣ, фазои асримиёнагӣ ва рафтору гуфтори шахсиятҳои таърихӣ бо риояи меъёрҳои илмӣ дақиқ нишон дода шавад. Ёддошти тафоҳум ва созишномаи ҳамкорӣ барои наворбардории филм байни директори «Тоҷикфилм» Маҳмадсаид Шоҳиён ва роҳбари Агентии кинематографияи Узбекистон Фирдавс Абдухолиқов ба имзо расидааст.

== Наворбардорӣ ==
Омодагӣ ва интихоби маконҳои наворбардорӣ дар ҳудуди Тоҷикистон ва Узбекистон (шаҳрҳои таърихии [[Хуҷанд]], [[Ҳисор]] [[Самарқанд]], [[Бухоро]], [[Хева]] ва [[Шаҳрисабз]] ) сурат гирифтааст. Барои офаридани фазои Ҳироти асри XV павилйонҳои махсус, ороишоти мураккаби меъморӣ ва ҳазорҳо нусха либосҳои таърихӣ омода гардидаанд&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://daryo.uz/ |title=“Yulduzlar shuʼlasi: Jomiy va Navoiy” tarixiy filmini suratga olish ishlari boshlanmoqda |publisher=Daryo.uz |date=2024 |lang=uz}}&lt;/ref&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]]
* [[Алишер Навоӣ]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://tojikfilm.tj/ Сомонаи расмии Тоҷикфилм]
* [https://uzbekkino.uz/ Сомонаи расмии Агентии кинематографияи Ӯзбекистон] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230508023852/https://uzbekkino.uz/ |date=2023-05-08 }}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Филмҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои Узбекистон]]
[[Гурӯҳ:Филмҳои таърихӣ]]
[[Гурӯҳ:Абдурраҳмони Ҷомӣ]]
[[Гурӯҳ:Алишер Навоӣ]]</text>
      <sha1>jy4nw93sr9df7webyklwtylq137ggus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муошират</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333871</id>
    <revision>
      <id>1487838</id>
      <parentid>1487606</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T13:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ ислоҳ</comment>
      <origin>1487838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10699" sha1="j6t5s7mxfy8qgdyd52twspbfwhxzzr1" xml:space="preserve">'''Муошират''' — интиқоли [[иттилоот]] дар ҳама гуна шакл аз як [[шахс]] ба шахси дигар мустақиман ё тавассути ҳама гуна намуди [[иртибот]] . Муошират &lt;u&gt;махфӣ&lt;/u&gt; ҳисобида мешавад, агар [[иттилоот]] дар чунин шароити ҷисмонӣ ё ҳуқуқӣ интиқол ва нигоҳдорӣ шавад, ки иштирокчиёни муошират метавонанд ба ҳифзи [[иттилоот]] аз дахолати шахсони дигар умед банданд 

== Намудҳои муошират ==
Муоширати шифоҳӣ одатан бо аломатҳои тамос ва фаврӣ алоқаманд аст, дар ҳоле ки хаттӣ&amp;nbsp;— бо нишонаҳои масофа ва ғайримустақим. Матни [[хат]]&lt;nowiki/&gt;ӣ шаклҳои мураккабтари [[тафаккур]]&lt;nowiki/&gt;ро дар бар мегирад, ки дар шаклҳои мураккабтари забонӣ инъикос меёбанд: гардишҳои ҷудогона, фигураҳои экспрессивии синтаксикӣ ва бисёр дигарон.

* тамосӣ;
* дурдастӣ

'''Муошират аз рӯи шумораи иштирокчиён фарқ мекунад''' :

'''Вобаста ба хусусияти муошираткунандагон дар фазо ва замон, муоширатро чунин ҷудо мекунанд:'''

'''Муоширати мустақим аз рӯи мавҷуд будан ё набудани ягон миёнарав фарқ мекунад. — ғайримустақим''' .

[[Гуфтугӯ|Муколама]] бо иваз кардани нақшҳои «ман» ва «шумо» ташаккул меёбад, ки матнро ҳамчун ҷамъи сатрҳо ташкил медиҳад. Байни «ман» (муроҷиаткунанда) ва «шумо» (муроҷиаткунанда) як навъ робита вуҷуд дорад.

Матни хатӣ фикр карданро талаб мекунад. Чунин матн собит аст. Матни гуфторӣ, дар якҷоягӣ бо вазъият, имову ишораҳо, ифодаҳои чеҳра ва интонация, имкон медиҳад, ки чизе гуфта нашавад ва ба ҷуз шарҳҳо, аз нав коркард кардани матн имкон намедиҳад (&quot;Калом&quot;).— гунҷишк нест: он парвоз мекунад — ту онро намеёбӣ.

'''Аз нуқтаи назари вазъияти муошират ва муносибатҳои байни онҳое, ки муошират мекунанд, муоширатро чунин фарқ мекунанд''' :

'''Вобаста ба шакли мавҷудияти забон, муоширати шифоҳӣ фарқ мекунад — навишта шудааст.'''

'''Аз нигоҳи як тағйирёбанда — мавқеи доимии «ман» — сухангӯ&quot; ва &quot;шумо&quot; — шунаванда&quot; фарқ кардани муошират''' :

* [[Гуфтугӯ|муколамавӣ]] ;
* монолог .

Бар хилофи муоширати шахсӣ, муоширати расмӣ бо қоидаҳои рафтори мутақобила ва муносибатҳои байни муошираткунандагон ҳамчун намояндагони созмон ё гурӯҳ маҳдуд аст, аз ин рӯ, чунин матн дорои бисёр ҷузъҳои клишеӣ ва стереотипӣ (матнҳои гуфтушунидҳои корӣ, протоколҳо, ҳуҷҷатҳои расмии корӣ ва ғайра) мебошад.

Муносибатҳои миқдории &quot;1-1&quot; ва &quot;1-бисёр&quot; ба муоширати байнишахсӣ оварда мерасонанд, муносибати &quot;1-бисёр&quot; — ба воситаҳои ахбори омма ([[радио]], [[Матбуот (чопхона)|матбуот,]] [[телевизион]]).

* байнишахсӣ (шахсӣ);
* Ҳузури азим.

Муносибатҳои миқдории &quot;1-1&quot; ва &quot;1-бисёр&quot; ба муоширати байнишахсӣ оварда мерасонанд, муносибати &quot;1-бисёр&quot;&amp;nbsp;— ба воситаҳои ахбори омма (радио, матбуот, телевизион).

Муоширати мустақим — ин одатан сӯҳбат, суханронӣ, гузориш ва ғайра аст. Намудҳои муоширати ғайримустақим иборатанд аз сӯҳбатҳои телефонӣ, номаҳо ва интиқоли [[иттилоот]] тавассути радио, телевизион ва китобҳо. Инкишофи муоширати ғайримустақим боиси ташаккули тамоми соҳаҳо ва муассисаҳои махсусгардонидашуда: студияҳои [[радио]] ва [[телевизион]]; [[нашриёт]]&lt;nowiki/&gt;ҳо ва чопхонаҳо, [[Почтаи тоҷик|почта]], [[телеграф]], нуқтаҳои [[телефон]]&lt;nowiki/&gt;ӣ ва ғайра, инчунин артиши коргароне, ки ба онҳо [[хизмат]] мерасонанд, гардид.

* хусусӣ;
* расмӣ.

Агар мо асоси дигари таснифотро истифода барем, мо метавонем фарқ кунем:

== Эзоҳ ==
Функсияҳои коммуникатсия хеле гуногунанд. Барои таснифоти онҳо равишҳои гуногун мавҷуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://udhtu.edu.ua/wp-content/uploads/2017/08/metod_3157.pdf|title=«Етика ділового спілкування»: конспект лекцій для студентів І курсу всіх спеціальностей денної та заочної форм навчання / Укл. І.І. Какуріна. – Дніпропетровськ: ДВНЗ УДХТУ, 2015.– 96 с.|accessdate=30 грудня 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208161143/https://udhtu.edu.ua/wp-content/uploads/2017/08/metod_3157.pdf|archivedate=8 лютого 2021}}&lt;/ref&gt; Пас, мувофиқи яке аз онҳо, онҳо фарқ мекунанд:

* иттилоотӣ ва муоширатӣ, ки ҳама чизеро, ки интиқол ва қабули иттилоотро дар бар мегирад, фаро мегирад;
* танзимкунанда-коммуникатсионӣ. Муошират танзими рафтори субъектҳо ва фаъолияти муштараки онҳоро таъмин мекунад;
* эҳсосӣ-коммуникатсионӣ. Онҳо ба соҳаи эҳсосӣ тааллуқ доранд (эҳсосоти гуногуни инсонӣ ҳангоми муошират пайдо мешаванд ва зоҳир мешаванд).

Мафҳуми муоширати тамосӣ равшан аст: ҳамсӯҳбатон дар наздикӣ ҳастанд. Дар муоширати тамосӣ, ҷузъҳои муҳим вазъият, имову ишора, ифодаҳои [[чеҳра]] ва интонатсия мебошанд.

* фаъолиятҳои муштарак;
* шиносоӣ бо якдигар бо одамон;
* ташаккул ва рушди муносибатҳои байнишахсӣ.

Ҳамаи функсияҳо дар ҳаёт мушоҳида мешаванд ва, чун қоида, дар ягонагӣ зоҳир мешаванд ва якдигарро пурра мекунанд.

== Нигаред инчунин ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Братній проєкт/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Викииқтибос}}

* Ахлоқи муошират
* Фарҳанги муошират
* [[Емоційне спілкування|муоширати эмотсионалӣ]]
* [[Дефіцит спілкування|норасоии муошират]]
* [[Віртуальне спілкування|Муоширати виртуалӣ]]
* [[Стиль спілкування|сабки муошират]]
* [[Спрямованість особистості|самти шахсият]]
* [[Нигориш (равоншиносӣ)|Муносибат (равонӣ)]]

; дар [[Виховний стиль|соҳаи маориф]]
:

* Сабки муносиби муоширати муаллим
* Услуби сахти бегонашавии авторитарӣ
* услуби таҳқиромез ва таҳқиромез
* сабки ғамангез
* услуби ҷудогона
* услуби ғаразнок

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* ''В.'' ''Малахов'' . Муошират // 
* Асосҳои фаъолияти нутқ. Муаллифон— А.П.&amp;nbsp;Загнитко, И.Р. Домрачева. Дастури таълимӣ барои донишҷӯёни таҳсилоти рӯзона, доимӣ ва ғоибона аз рӯи ихтисоси 2001.&amp;nbsp;— Донетск, Маркази фарҳангии Украина, 2001.— 56 саҳ. ISBN 966-7517-14-4 .
* ''Богдан С. К.'' Одоби забони украинӣ: анъанаҳо ва муосирӣ.— К. , 1989.
* ''Голдин В.'' Одоби сухан ва ахлоқ.— М. , 1983.

== Пайвандҳо ==

* [http://elar.naiau.kiev.ua/bitstream/123456789/1566/1/Словник%20проф.%20термiнологiї.pdf Намудҳои муошират] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210830215436/http://elar.naiau.kiev.ua/bitstream/123456789/1566/1/Словник%20проф.%20термiнологiї.pdf|date=30 серпня 2021}} /Луғати истилоҳоти касбӣ барои мутахассисони ояндаи Гвардияи миллии Украина. - саҳ. 73
* [https://vue.gov.ua/Авторитарний_стиль_спілкування Услуби муоширати авторитарӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220225052840/https://vue.gov.ua/Авторитарний_стиль_спілкування|date=25 лютого 2022}} // VUE
[[Гурӯҳ:Муоширати одамон]]
[[Гурӯҳ:Нутқ]]</text>
      <sha1>j6t5s7mxfy8qgdyd52twspbfwhxzzr1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487839</id>
      <parentid>1487838</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T14:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред инчунин */ ислоҳ</comment>
      <origin>1487839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10281" sha1="l9syv83cym7y3u8y3s6h4tw533zvnxl" xml:space="preserve">'''Муошират''' — интиқоли [[иттилоот]] дар ҳама гуна шакл аз як [[шахс]] ба шахси дигар мустақиман ё тавассути ҳама гуна намуди [[иртибот]] . Муошират &lt;u&gt;махфӣ&lt;/u&gt; ҳисобида мешавад, агар [[иттилоот]] дар чунин шароити ҷисмонӣ ё ҳуқуқӣ интиқол ва нигоҳдорӣ шавад, ки иштирокчиёни муошират метавонанд ба ҳифзи [[иттилоот]] аз дахолати шахсони дигар умед банданд 

== Намудҳои муошират ==
Муоширати шифоҳӣ одатан бо аломатҳои тамос ва фаврӣ алоқаманд аст, дар ҳоле ки хаттӣ&amp;nbsp;— бо нишонаҳои масофа ва ғайримустақим. Матни [[хат]]&lt;nowiki/&gt;ӣ шаклҳои мураккабтари [[тафаккур]]&lt;nowiki/&gt;ро дар бар мегирад, ки дар шаклҳои мураккабтари забонӣ инъикос меёбанд: гардишҳои ҷудогона, фигураҳои экспрессивии синтаксикӣ ва бисёр дигарон.

* тамосӣ;
* дурдастӣ

'''Муошират аз рӯи шумораи иштирокчиён фарқ мекунад''' :

'''Вобаста ба хусусияти муошираткунандагон дар фазо ва замон, муоширатро чунин ҷудо мекунанд:'''

'''Муоширати мустақим аз рӯи мавҷуд будан ё набудани ягон миёнарав фарқ мекунад. — ғайримустақим''' .

[[Гуфтугӯ|Муколама]] бо иваз кардани нақшҳои «ман» ва «шумо» ташаккул меёбад, ки матнро ҳамчун ҷамъи сатрҳо ташкил медиҳад. Байни «ман» (муроҷиаткунанда) ва «шумо» (муроҷиаткунанда) як навъ робита вуҷуд дорад.

Матни хатӣ фикр карданро талаб мекунад. Чунин матн собит аст. Матни гуфторӣ, дар якҷоягӣ бо вазъият, имову ишораҳо, ифодаҳои чеҳра ва интонация, имкон медиҳад, ки чизе гуфта нашавад ва ба ҷуз шарҳҳо, аз нав коркард кардани матн имкон намедиҳад (&quot;Калом&quot;).— гунҷишк нест: он парвоз мекунад — ту онро намеёбӣ.

'''Аз нуқтаи назари вазъияти муошират ва муносибатҳои байни онҳое, ки муошират мекунанд, муоширатро чунин фарқ мекунанд''' :

'''Вобаста ба шакли мавҷудияти забон, муоширати шифоҳӣ фарқ мекунад — навишта шудааст.'''

'''Аз нигоҳи як тағйирёбанда — мавқеи доимии «ман» — сухангӯ&quot; ва &quot;шумо&quot; — шунаванда&quot; фарқ кардани муошират''' :

* [[Гуфтугӯ|муколамавӣ]] ;
* монолог .

Бар хилофи муоширати шахсӣ, муоширати расмӣ бо қоидаҳои рафтори мутақобила ва муносибатҳои байни муошираткунандагон ҳамчун намояндагони созмон ё гурӯҳ маҳдуд аст, аз ин рӯ, чунин матн дорои бисёр ҷузъҳои клишеӣ ва стереотипӣ (матнҳои гуфтушунидҳои корӣ, протоколҳо, ҳуҷҷатҳои расмии корӣ ва ғайра) мебошад.

Муносибатҳои миқдории &quot;1-1&quot; ва &quot;1-бисёр&quot; ба муоширати байнишахсӣ оварда мерасонанд, муносибати &quot;1-бисёр&quot; — ба воситаҳои ахбори омма ([[радио]], [[Матбуот (чопхона)|матбуот,]] [[телевизион]]).

* байнишахсӣ (шахсӣ);
* Ҳузури азим.

Муносибатҳои миқдории &quot;1-1&quot; ва &quot;1-бисёр&quot; ба муоширати байнишахсӣ оварда мерасонанд, муносибати &quot;1-бисёр&quot;&amp;nbsp;— ба воситаҳои ахбори омма (радио, матбуот, телевизион).

Муоширати мустақим — ин одатан сӯҳбат, суханронӣ, гузориш ва ғайра аст. Намудҳои муоширати ғайримустақим иборатанд аз сӯҳбатҳои телефонӣ, номаҳо ва интиқоли [[иттилоот]] тавассути радио, телевизион ва китобҳо. Инкишофи муоширати ғайримустақим боиси ташаккули тамоми соҳаҳо ва муассисаҳои махсусгардонидашуда: студияҳои [[радио]] ва [[телевизион]]; [[нашриёт]]&lt;nowiki/&gt;ҳо ва чопхонаҳо, [[Почтаи тоҷик|почта]], [[телеграф]], нуқтаҳои [[телефон]]&lt;nowiki/&gt;ӣ ва ғайра, инчунин артиши коргароне, ки ба онҳо [[хизмат]] мерасонанд, гардид.

* хусусӣ;
* расмӣ.

Агар мо асоси дигари таснифотро истифода барем, мо метавонем фарқ кунем:

== Эзоҳ ==
Функсияҳои коммуникатсия хеле гуногунанд. Барои таснифоти онҳо равишҳои гуногун мавҷуданд. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://udhtu.edu.ua/wp-content/uploads/2017/08/metod_3157.pdf|title=«Етика ділового спілкування»: конспект лекцій для студентів І курсу всіх спеціальностей денної та заочної форм навчання / Укл. І.І. Какуріна. – Дніпропетровськ: ДВНЗ УДХТУ, 2015.– 96 с.|accessdate=30 грудня 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208161143/https://udhtu.edu.ua/wp-content/uploads/2017/08/metod_3157.pdf|archivedate=8 лютого 2021}}&lt;/ref&gt; Пас, мувофиқи яке аз онҳо, онҳо фарқ мекунанд:

* иттилоотӣ ва муоширатӣ, ки ҳама чизеро, ки интиқол ва қабули иттилоотро дар бар мегирад, фаро мегирад;
* танзимкунанда-коммуникатсионӣ. Муошират танзими рафтори субъектҳо ва фаъолияти муштараки онҳоро таъмин мекунад;
* эҳсосӣ-коммуникатсионӣ. Онҳо ба соҳаи эҳсосӣ тааллуқ доранд (эҳсосоти гуногуни инсонӣ ҳангоми муошират пайдо мешаванд ва зоҳир мешаванд).

Мафҳуми муоширати тамосӣ равшан аст: ҳамсӯҳбатон дар наздикӣ ҳастанд. Дар муоширати тамосӣ, ҷузъҳои муҳим вазъият, имову ишора, ифодаҳои [[чеҳра]] ва интонатсия мебошанд.

* фаъолиятҳои муштарак;
* шиносоӣ бо якдигар бо одамон;
* ташаккул ва рушди муносибатҳои байнишахсӣ.

Ҳамаи функсияҳо дар ҳаёт мушоҳида мешаванд ва, чун қоида, дар ягонагӣ зоҳир мешаванд ва якдигарро пурра мекунанд.

== Нигаред низ ==
{{Викииқтибос}}
* Ахлоқи муошират
* Фарҳанги муошират
* [[Муоширати эмотсионалӣ]]
* [[Норасоии муошират]]
* [[Муоширати виртуалӣ]]
* [[Сабки муошират]]
* [[Самти шахсият]]
* [[Муносибат(равоншиносӣ)]]

; дар [[Соҳаи маориф]]
:

* Сабки муносиби муоширати муаллим
* Услуби сахти бегонашавии авторитарӣ
* услуби таҳқиромез ва таҳқиромез
* сабки ғамангез
* услуби ҷудогона
* услуби ғаразнок

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Адабиёт ==

* ''В.'' ''Малахов'' . Муошират // 
* Асосҳои фаъолияти нутқ. Муаллифон— А.П.&amp;nbsp;Загнитко, И.Р. Домрачева. Дастури таълимӣ барои донишҷӯёни таҳсилоти рӯзона, доимӣ ва ғоибона аз рӯи ихтисоси 2001.&amp;nbsp;— Донетск, Маркази фарҳангии Украина, 2001.— 56 саҳ. ISBN 966-7517-14-4 .
* ''Богдан С. К.'' Одоби забони украинӣ: анъанаҳо ва муосирӣ.— К. , 1989.
* ''Голдин В.'' Одоби сухан ва ахлоқ.— М. , 1983.

== Пайвандҳо ==

* [http://elar.naiau.kiev.ua/bitstream/123456789/1566/1/Словник%20проф.%20термiнологiї.pdf Намудҳои муошират] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210830215436/http://elar.naiau.kiev.ua/bitstream/123456789/1566/1/Словник%20проф.%20термiнологiї.pdf|date=30 серпня 2021}} /Луғати истилоҳоти касбӣ барои мутахассисони ояндаи Гвардияи миллии Украина. - саҳ. 73
* [https://vue.gov.ua/Авторитарний_стиль_спілкування Услуби муоширати авторитарӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220225052840/https://vue.gov.ua/Авторитарний_стиль_спілкування|date=25 лютого 2022}} // VUE
[[Гурӯҳ:Муоширати одамон]]
[[Гурӯҳ:Нутқ]]</text>
      <sha1>l9syv83cym7y3u8y3s6h4tw533zvnxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чархи обӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333898</id>
    <revision>
      <id>1487840</id>
      <timestamp>2026-09-26T14:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Чархи обӣ''' ё '''Ноурия''' (аз ар. ناعورة‎ ) — воситаи [[нақлиёт]] барои интиқоли [[моеъ|моеъҳо]] ё маводҳои калонҳаҷм бо истифода аз системаи сатилҳое, ки дар фосилаҳои муайян ба [[чарх]], камарбанди беохир, [[занҷир|занҷирҳо]] ё ресмонҳо мустаҳкам карда шудаанд.  ==...</comment>
      <origin>1487840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1779" sha1="7jpzeoyd5i20dzuo09y7ob1tpxjj6o5" xml:space="preserve">'''Чархи обӣ''' ё '''Ноурия''' (аз ар. ناعورة‎ ) — воситаи [[нақлиёт]] барои интиқоли [[моеъ|моеъҳо]] ё маводҳои калонҳаҷм бо истифода аз системаи сатилҳое, ки дар фосилаҳои муайян ба [[чарх]], камарбанди беохир, [[занҷир|занҷирҳо]] ё ресмонҳо мустаҳкам карда шудаанд.

== Тавсифи умумӣ ==
Интиқол метавонад дар самтҳои уфуқӣ, амудӣ ва моил бо эҳтимолияти тағйироти сершумори кунҷи моилӣ сурат гирад. Агар интиқол бо хушккунӣ якҷоя карда шавад, сатилҳо метавонанд сӯрохиҳои дренажӣ дошта бошанд. Номи дигар — Элеватор . Дар истихроҷи маъдан истифода мешавад. Дар замонҳои қадим ва дар баъзе ҷойҳо то имрӯз, онҳо барои обёрии заминҳо истифода мешуданд.
&lt;gallery&gt;
[[Акс:Hama-3 norias.jpg|міні|200пкс|Стародавні зрошувальні норії на [[Оронт]]і.]]
[[Акс:Gal odwadnianie kop.jpg|thumb|right|200px|Норія на шахтному водовідливі&amp;nbsp;— вичерпування води кулями. Г. Агрікола, 1556&amp;nbsp;р.]]
&lt;/gallery&gt;
== Нигаред низ ==
* Чарх
* Дренаж
* Чигир
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==

* [http://www.3bhungaria.com.ua/conv-bucket Норії. Ноурия. Хусусиятҳои техникӣ.] 
[[Гурӯҳ:Механизмҳо]]</text>
      <sha1>7jpzeoyd5i20dzuo09y7ob1tpxjj6o5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1487841</id>
      <parentid>1487840</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T14:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1487841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1944" sha1="d3xe4gs928mvsva4khctyrqkaa6182g" xml:space="preserve">[[Акс:Hama-3 norias.jpg|thumb|Ноурияи панҷсадсола дар дареи Ал-Аси дар [[Хама]] дар [[Сурия|Сурия]]]]
'''Чархи обӣ''' ё '''Ноурия''' (аз ар. ناعورة‎ ) — воситаи [[нақлиёт]] барои интиқоли [[моеъ|моеъҳо]] ё маводҳои калонҳаҷм бо истифода аз системаи сатилҳое, ки дар фосилаҳои муайян ба [[чарх]], камарбанди беохир, [[занҷир|занҷирҳо]] ё ресмонҳо мустаҳкам карда шудаанд.

== Тавсифи умумӣ ==
Интиқол метавонад дар самтҳои уфуқӣ, амудӣ ва моил бо эҳтимолияти тағйироти сершумори кунҷи моилӣ сурат гирад. Агар интиқол бо хушккунӣ якҷоя карда шавад, сатилҳо метавонанд сӯрохиҳои дренажӣ дошта бошанд. Номи дигар — Элеватор . Дар истихроҷи маъдан истифода мешавад. Дар замонҳои қадим ва дар баъзе ҷойҳо то имрӯз, онҳо барои обёрии заминҳо истифода мешуданд.
&lt;gallery&gt;
[[Акс:Hama-3 norias.jpg|міні|200пкс|Стародавні зрошувальні норії на [[Оронт]]і.]]
[[Акс:Gal odwadnianie kop.jpg|thumb|right|200px|Норія на шахтному водовідливі&amp;nbsp;— вичерпування води кулями. Г. Агрікола, 1556&amp;nbsp;р.]]
&lt;/gallery&gt;
== Нигаред низ ==
* Чарх
* Дренаж
* Чигир
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
* [http://www.3bhungaria.com.ua/conv-bucket Норії. Ноурия. Хусусиятҳои техникӣ.] 

{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Механизмҳо]]</text>
      <sha1>d3xe4gs928mvsva4khctyrqkaa6182g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Техникаи кишоварзӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333899</id>
    <revision>
      <id>1487842</id>
      <timestamp>2026-09-26T15:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Техникаи кишоварзӣ''', '''таҷҳизоти кишоварзӣ''' — доираи васеи воситаҳои техникӣ, ки барои баланд бардоштани ҳосилнокии меҳнат дар кишоварзӣ тавассути механиконидан ва автоматикунонии амалиётҳои алоҳида ё равандҳои технологӣ пешбинӣ шудаанд.  Дар соҳаи к...</comment>
      <origin>1487842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5015" sha1="i3grgae4j9hm9qdbw8kljy4onj9lwxe" xml:space="preserve">'''Техникаи кишоварзӣ''', '''таҷҳизоти кишоварзӣ''' — доираи васеи воситаҳои техникӣ, ки барои баланд бардоштани ҳосилнокии меҳнат дар кишоварзӣ тавассути механиконидан ва автоматикунонии амалиётҳои алоҳида ё равандҳои технологӣ пешбинӣ шудаанд.

Дар соҳаи кишоварзӣ, техника одатан дар майдонҳо ва корхонаҳои кишоварзӣ, дар ҳама марҳилаҳои истеҳсолоти кишоварзӣ истифода мешавад: дар кишт ва омода кардани хок, ҷамъоварии хӯроки чорво, кишт ва ҷамъоварӣ, инчунин барои нигоҳ доштани ҳайвоноти хонагӣ.

Барои истифодаи доимии техникаи кишоварзӣ барои мақсадҳои кишоварзӣ, пойгоҳҳои кишоварзӣ таъсис дода мешаванд, ки барои асосгузорӣ, истифода ва таъмири техникаи кишоварзӣ, инчунин нигоҳдории ҳайвоноти хонагӣ, тайёр кардани хӯроки чорво ва фурӯш дар бозор дар дигар иншооти хурди кишоварзӣ масъуланд.

== Намудҳои асосии техникаи кишоварзӣ барои кишоварзӣ ==

Техникаи кишоварзӣ инҳоро дар бар мегирад: тракторҳои асосии тасмачархдор ва чархдор ва таҷҳизоти кишоварзии тирдор ва васлшаванда, техникаи кишоварзии кишт (кишткунандаҳо, тухмипошакҳо &lt;ref&gt;[http://repository.vsau.org/getfile.php/13138.pdf Машини для обробітку ґрунту, посіву, догляду за рослинами.]&lt;/ref&gt;) ), техникаи кишоварзии ҷамъоварӣ (нимпиркетҳои тракторӣ, картошкакобонҳо), техникаи кишоварзии ҷамъоварии хӯроки чорво (чинакҳо, мошинҳои алафдаравӣ, мошинҳои ҷамъоварии хӯроки чорво, майдакунакҳо), комбайнҳо барои мақсадҳои гуногун, техникаи кишоварзӣ барои коркарди хок (дорупошакҳо, плугҳо, култиваторҳо, борони дискӣ, пошидани нуриҳо) &lt;ref&gt;Сільськогосподарські і меліоративні машини: Навчальний посібник / Кошук О. Б., Лузан П. Г., Мося І. А., Герлянд Т. М., Романов Л. А.&amp;nbsp;— К. : ІПТО НАПН України, 2015.&amp;nbsp;— 291 с&lt;/ref&gt;; ва роботҳо ва дронҳои гуногуни кишоварзӣ.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Kverneland harrow.jpg|thumb|275px|Борона 
Estirpatore g1.jpg|thumb|275px|Култиватор 
Forage harvester Don-680M.JPG|thumb|275px|Комбайни ғизодиҳии дон-680М
Lite-trac Spreader.jpg|Паҳнкунандаи нуриҳои худгард
Forage harvester Don-680M.JPG|Комбайн «Дон-680М» для збирання корму
Production of ChCMP 5.jpg|[[Загорнювач стрічок льону|Згортувач стрічок льону]]
Module Express.JPG|Чотирирядна [[бавовнозбиральна машина]]
Braud SB 60 b.jpg|[[Машина для збирання винограду]]
Pöttinger plough, Werktuigendagen 2005.jpg|[[Плуг]]
Kverneland harrow.jpg|[[Борона|Борони]]
Estirpatore g1.jpg|[[Культиватор]]
Furrow press near Barwick Hall Farm - geograph.org.uk - 440037.jpg|Загортач
Lite-Trac Crop Sprayer.jpg|[[Оприскувач]]
&lt;/gallery&gt;

== Адабиёт ==
* Истифода ва таъмири техникаи кишоварзӣ: дастури таълимӣ. [барои донишҷӯёни муассисаҳои таълимии касбӣ-техникӣ]: дар 3 китоб. / А. Ф.Головчук, В. Ф. Орлов, О. П. Строков. — К. : Грамота, 2009; Китоб. 1 : Тракторҳо. — 2009. — 335 саҳ. : бемор. , ҷадвал.— Библиограф : саҳ. 332 (6 унвон). — 1,000 адад — ISBN 966-8066-30-8
* Бозори мақсадноки техникаи кишоварзӣ / Н. Гронска, И. Сушко, И. Шувар; Миллӣ. Донишгоҳи политехникии Лвов.— Л. , 2000.— 238 саҳифа.— Библиограф : 48 унвон.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Абзоролоти кишоварзӣ]]</text>
      <sha1>i3grgae4j9hm9qdbw8kljy4onj9lwxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корбар:Бахманёр Надиров</title>
    <ns>2</ns>
    <id>333900</id>
    <revision>
      <id>1487845</id>
      <timestamp>2026-09-26T16:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <comment>Ошкор кардани робита бо «Азия-Плюс»</comment>
      <origin>1487845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="akgcvsyytp59dw36ruwlesldi3rbv95" xml:space="preserve">Ман дар агентии иттилоотии [[Азия-Плюс]] (Тоҷикистон, asiaplus.news) кор мекунам. Ин робитаро мувофиқи [[wmf:Terms of Use/en#paid-contrib-disclosure|Шартҳои истифодаи Бунёди Викимедиа]] ошкор месозам. Мақолаҳоро дар бораи агентӣ худам вироиш намекунам, танҳо дархост мегузорам.</text>
      <sha1>akgcvsyytp59dw36ruwlesldi3rbv95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корбар:Бахманёр Надиров/asiaplus-mapping</title>
    <ns>2</ns>
    <id>333901</id>
    <revision>
      <id>1487846</id>
      <timestamp>2026-09-26T16:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бахманёр Надиров</username>
        <id>129075</id>
      </contributor>
      <comment>Ҷадвали ивази пайвандҳо asiaplustj.info → asiaplus.news</comment>
      <origin>1487846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111732" sha1="20lfmxybfcj8o8e79xsy79sfiyk5itr" xml:space="preserve">Ҷуфтҳои санҷидашудаи «URL-и кӯҳна → URL-и нав» барои [[Википедиа:Қаҳвахона/Умумӣ#asiaplustj.info → asiaplus.news|дархост дар Қаҳвахона]] (asiaplustj.info → asiaplus.news), танҳо барои Википедиаи тоҷикӣ. Санҷида шуд: 26 сентябри 2026.

Ҳар як нишонии кӯҳна тавассути занҷири редиректҳо санҷида шуд ва санаи нашр дар URL-и кӯҳна бо санаи мақола дар сомонаи нав муқоиса гардид. Агар редирект ба мақолаи дигар мебурд, мақолаи дуруст аз рӯи сарлавҳа ёфта шуд. Робита бо «Азия-Плюс» дар [[Корбар:Бахманёр Надиров|саҳифаи корбар]] ошкор шудааст.

== Рӯйхати асосӣ ==
454 нишонӣ. Шакл: &lt;code&gt;КӮҲНА → НАВ&lt;/code&gt;, дар ҳар сатр як ҷуфт.
&lt;pre&gt;
http://asiaplustj.info/ → https://asiaplus.news/
http://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20181110/umed-dzhaihani-v-natsionalnoi-armii-i-terminologiya-dolzhna-bit-maksimalno-natsionalnoi → https://asiaplus.news/2018/11/10/umed-dzhajhani-v-naczionalnoj-armii-i-terminologiya-dolzhna-byt-maksimalno-naczionalnoj/
http://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211021/akademik-ikmat-muminov-dar-sinni-55-solag-az-olam-darguzasht?fbclid=IwAR2w1PJVJj69IYnkiWG8wuh3yNLOJ3T9y6kkv_sdaKjLO6AY2HzzHd7kX-k → https://asiaplus.news/tg/2021/10/21/akademik-%d2%b3ikmat-muminov-dar-sinni-55-solag%d3%a3-az-olam-darguzasht/
http://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211222/dar-dushanbe-oizaoi-sharvandi-soli-2021-tadim-shud → https://asiaplus.news/tg/2021/12/22/dar-dushanbe-sha%d2%b3rvandi-soli-2021-ro-malum-kardand/
http://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220107/darguzashti-unarmandi-sarshinosi-teatru-sinamo-mamadal-muammadiev → https://asiaplus.news/tg/2022/01/07/darguzashti-%d2%b3unarmandi-sarshinosi-teatru-sinamo-ma%d2%b3madal%d3%a3-mu%d2%b3ammadiev/
http://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220221/darguzashti-zainulobiddin-kobul-uzvi-vobastai-akademiyai-ilmo-dar-sinni-60-solag → https://asiaplus.news/tg/2022/02/21/darguzashti-zajnulobiddin-kobul%d3%a3-uzvi-vobastai-akademiyai-ilm%d2%b3o-dar-sinni-60-solag%d3%a3/
http://www.asiaplustj.info/ → https://asiaplus.news/
https://asiaplustj.info/ → https://asiaplus.news/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/20061120/space-surveillance-center-norak-officially-transferred-russia → https://asiaplus.news/en/2006/11/20/space-surveillance-center-in-norak-officially-transferred-to-russia/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/20111020/strength-russian-military-base-tajikistan-partially-renewed → https://asiaplus.news/en/2011/10/20/strength-of-russian-military-base-in-tajikistan-partially-renewed/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200106/micro-financing-organization-using-the-principles-of-islamic-finance-upgraded-into-bank → https://asiaplus.news/en/2020/01/06/micro-financing-organization-using-the-principles-of-islamic-finance-upgraded-into-bank/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201113/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan → https://asiaplus.news/en/2020/11/13/tajikistans-largest-solar-power-plant-launched-in-gorno-badakhshan/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201124/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp → https://asiaplus.news/en/2020/11/24/tajikistan-intends-to-attract-us340-million-of-external-loans-for-completion-of-construction-of-roghun-hpp/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20211103/tajikistan-adopts-the-new-tax-code → https://asiaplus.news/en/2021/11/03/tajikistan-adopts-the-new-tax-code/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20190410/tajikistans-ambassador-to-the-islamic-republic-of-iran-replaced → https://asiaplus.news/en/2019/04/10/tajikistans-ambassador-to-the-islamic-republic-of-iran-replaced/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200417/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan → https://asiaplus.news/en/2020/04/17/presidents-son-elected-to-hold-the-second-highest-post-in-tajikistan/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201012/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time → https://asiaplus.news/en/2020/10/12/emomali-rahmon-won-the-presidential-elections-in-tajikistan-for-the-fifth-time/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201104/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet → https://asiaplus.news/en/2020/11/04/cabinet-reshuffle-who-is-in-emomali-rahmons-new-cabinet/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201210/parliament-approves-new-composition-of-government-today → https://asiaplus.news/en/2020/12/10/parliament-approves-new-composition-of-government-today/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/security/20160704/120-young-officers-join-tajik-border-troops → https://asiaplus.news/en/2016/07/04/120-young-officers-join-tajik-border-troops/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200302/cpt-sdpt-fail-to-pass-a-5-oersent-threshold-to-get-into-the-parliament-says-ccer-head → https://asiaplus.news/en/2020/03/02/cpt-sdpt-fail-to-pass-a-5-oersent-threshold-to-get-into-the-parliament-says-ccer-head/
https://asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20250113/tajikistan-national-elected-to-head-unicef-executive-board-bureau-this-year → https://asiaplus.news/en/2025/01/13/tajikistan-national-elected-to-head-unicef-executive-board-bureau-this-year/
https://asiaplustj.info/en/news/world/20210818/taliban-promises-not-to-move-to-panshir-ahmad-massoud-says-he-is-ready-to-give-his-blood-for-his-land → https://asiaplus.news/en/2021/08/18/taliban-promises-not-to-move-to-panshir-ahmad-massoud-says-he-is-ready-to-give-his-blood-for-his-land/
https://asiaplustj.info/en/node/291320 → https://asiaplus.news/tg/2020/12/16/pir%d3%afzii-olimi-%d2%b7avoni-to%d2%b7ik-dar-ozmuni-umnik-2020-dar-habarovsk/
https://asiaplustj.info/en/node/298895 → https://asiaplus.news/tg/2021/06/14/darguzashti-%d2%9bor%d3%a3-ma%d2%b3madsaidi-%d2%b3isor%d3%a3-ovozhoni-nathoni-marufi-to%d2%b7ik/
https://asiaplustj.info/en/node/301111 → https://asiaplus.news/2021/08/08/kak-geran-odinaeva-uzhe-bolee-35-let-druzhit-s-kuklami/
https://asiaplustj.info/en/node/305066 → https://asiaplus.news/tg/2021/11/15/%d2%b3ukumati-vmkb-%d2%b3olnomai-rasmii-raisi-viloyatro-nashr-kard-41-sola-va-hatmkardai-du-donishgo%d2%b3i-hori%d2%b7%d3%a3/
https://asiaplustj.info/en/node/308324 → https://asiaplus.news/tg/2022/02/07/%d2%b7uziyoti-%d2%b3odisa-sadamae-ki-dar-on-damirbek-olimov-%d2%b3alok-shud-dar-gardishi-hatarnoke-ruh-dodaast/
https://asiaplustj.info/en/node/326931 → https://asiaplus.news/2023/07/13/pereezd-za-rubezh-6-tadzhikskih-blogerov-kotorye-rasskazyvayut-o-zhizni-rabote-i-uchebe-v-ssha/
https://asiaplustj.info/en/node/328566 → https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/
https://asiaplustj.info/en/node/338729 → https://asiaplus.news/tg/2024/07/18/guftug%d3%af%d2%b3o-az-shakurii-buhoro%d3%a3-to-m%d3%afmin-%d2%9banoatu-bozor-sobir-muzhdai-sub%d2%b3-i-su%d2%b3robi-ziyo-ba-nashr-rasid/
https://asiaplustj.info/en/node/342171 → https://asiaplus.news/tg/2024/11/01/gav%d2%b3ari-ashk-i-ozarahsh-va-setor-i-farzona-chop-shud/
https://asiaplustj.info/en/node/343708 → https://asiaplus.news/tg/2024/12/18/darguzashti-su%d2%9brot-i-to%d2%b7ik-dar-dushanbe/
https://asiaplustj.info/en/node/344695 → https://asiaplus.news/tg/2025/01/17/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-17-yanvari-soli-2025/
https://asiaplustj.info/en/node/346337 → https://asiaplus.news/tg/2025/02/28/azim-bajzoev-yake-az-muballi%d2%93oni-om%d3%afzishi-zaboni-to%d2%b7ik%d3%a3-darguzasht/
https://asiaplustj.info/en/node/346407 → https://asiaplus.news/tg/2025/03/03/nom-ba-nom-k%d3%a3-va-az-kadom-%d2%b3izbu-%d2%b3avza-vakili-parlumon-intihob-shud/
https://asiaplustj.info/en/node/349198 → https://asiaplus.news/tg/2025/05/23/darguzashti-saidmurod-mardonov-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-va-%d2%b3a%d2%b7vnigori-shinohta/
https://asiaplustj.info/en/node/349826 → https://asiaplus.news/tg/2025/06/12/da%d2%b3-adibi-to%d2%b7ik-sazovori-%d2%b7oiza%d2%b3oi-ajn%d3%a3-va-tursunzoda-shudand-on%d2%b3o-kistand/
https://asiaplustj.info/en/node/350118 → https://asiaplus.news/tg/2025/06/23/nashri-%d2%b7ildi-11-umi-ensiklopediyai-millii-to%d2%b7ik-on-kadom-malumotro-dar-bar-megirad/
https://asiaplustj.info/en/node/350627 → https://asiaplus.news/tg/2025/07/09/darai-almosii-to%d2%b7ikiston-%d2%b3amchun-mavzei-merosi-kishovarzii-%d2%b7a%d2%b3on-etirof-shud/
https://asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/power?page=29 → https://asiaplus.news/en/category/topics/governance/
https://asiaplustj.info/news/life/culture/20170928/zhyuri-iz-tadzhikistana-okazalos-v-epitsentre-skandala-na-konkurse-silk-way-star → https://asiaplus.news/2017/09/28/zhyuri-iz-tadzhikistana-okazalos-v-epiczentre-skandala-na-konkurse-silk-way-star/
https://asiaplustj.info/news/life/culture/20171016/muzikant-feiruz-hakimov-stal-chlenom-soyuza-kinematografistov-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2017/10/16/muzykant-fejruz-hakimov-stal-chlenom-soyuza-kinematografistov-tadzhikistana/
https://asiaplustj.info/news/life/person/20190809/chelovek-s-tremya-rodinami-zurabu-kokoevu-60-let → https://asiaplus.news/2019/08/09/chelovek-s-tremya-rodinami-zurabu-kokoevu-60-let/
https://asiaplustj.info/news/sports/20150129/zolotoi-sezon-tadzhiskoi-taekvondistki-shirin-nabievoi → https://asiaplus.news/2015/01/29/zolotoj-sezon-tadzhiskoj-taekvondistki-shirin-nabievoj/
https://asiaplustj.info/news/sports/20210607/soro-kompaniya-superomi-futzali-toikistonro-soib-shud/ → https://asiaplus.news/tg/2021/06/07/soro-kompaniya-super%d2%b7omi-futzali-to%d2%b7ikistonro-so%d2%b3ib-shud/
https://asiaplustj.info/news/tajikistan/20221230/pele-shoi-futbol-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2022/12/30/pele-sho%d2%b3i-futbol-darguzasht/
https://asiaplustj.info/news/tajikistan/economic/20191219/brendi-sol-2019-betarini-toironi-toikiston → https://asiaplus.news/tg/2019/12/19/brendi-sol-2019-be%d2%b3tarini-to%d2%b7ironi-to%d2%b7ikiston/
https://asiaplustj.info/news/tajikistan/laworder/20250205/dodgoi-olii-toikiston-ukmi-gumonbaroni-parvandai-tabadlullotro-elon-kard → https://asiaplus.news/tg/2025/02/05/dodgo%d2%b3i-olii-to%d2%b7ikiston-%d2%b3ukmi-gumonbaroni-parvandai-tabaddulot-ro-elon-kard/
https://asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny → https://asiaplus.news/2012/06/22/dejstvuyushhie-licza-grazhdanskoj-vojny/
https://asiaplustj.info/news/tajikistan/power/20250121/vaziri-menatu-raisi-oonsii-nafaa-az-mansab-ozod-shudand-bozhondi-shermuammad-shoiyon-az-raisii-dodgoi-ol → https://asiaplus.news/tg/2025/01/21/navshuda-vaziri-me%d2%b3natu-raisi-o%d2%b7onsii-nafa%d2%9ba-az-mansab-ozod-shudand-bozhondi-shermu%d2%b3ammad-sho%d2%b3iyon-az-raisii-dodgo%d2%b3i-ol%d3%a3/
https://asiaplustj.info/news/tajikistan/power/20250123/abibullo-voidzoda-etimol-dodsitoni-kulli-navi-toikiston-kist → https://asiaplus.news/tg/2025/01/23/%d2%b3abibullo-vo%d2%b3idzoda-ki-%d2%b3amchun-dodsitoni-kulli-navi-to%d2%b7ikiston-peshni%d2%b3od-shud-kist/
https://asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20181015/guzorishi-tasvir-az-markazi-ismoiliyai-shari-dushanbe → https://asiaplus.news/tg/2018/10/15/guzorishi-tasvir%d3%a3-az-markazi-ismoiliyai-sha%d2%b3ri-dushanbe/
https://asiaplustj.info/news/world/20250614/amlai-avobii-eron-ba-isroil-dargirio-miyoni-du-kishvar-idoma-dorand → https://asiaplus.news/tg/2025/06/14/%d2%b3amlai-%d2%b7avobii-eron-ba-isroil-dargiri%d2%b3o-miyoni-du-kishvar-idoma-dorand/
https://asiaplustj.info/news/world/20260301/e-go-bo-amriko-kanor-nayomad-al-homana-k-bud-va-ch-kornomae-az-hud-bo-guzosht → https://asiaplus.news/tg/2026/03/01/hej-goh-bo-amriko-kanor-nayomad-ali-khomanai-ki-bud-va-chi-kornomae-az-khud-boqi-guzosht/
https://asiaplustj.info/news/world/20260301/favr-alii-homana-robarii-olii-eron-kushta-shudaast → https://asiaplus.news/tg/2026/03/01/favri-alii-khomanai-rohbarii-olii-eron-kushta-shudaast/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20110726/gruppa-parem-vystupila-v-moskve → https://asiaplus.news/2011/07/26/gruppa-parem-vystupila-v-moskve/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20110825/gruppa-parem-potrebovala-izvinenii-ot-vedushchikh-radiostantsii-mayak → https://asiaplus.news/2011/08/25/gruppa-parem-potrebovala-izvinenij-ot-vedushhih-radiostanczii-mayak/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20160228/artist-soyuznogo-znacheniya-65-let-narodnomu-artistu-umaru-zieevu#:~:text=28%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B9%2065-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9,%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%20%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8%20%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D1%80%20%D0%97%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2.&amp;text=%D0%9F%D0%B8%D0%BA%20%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8B%20%D0%B2%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE-%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%8F,%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D1%83%D1%82%20%D0%B2%20%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%86%D0%B0%D1%85%20%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%85%20%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B5%D0%B2. → https://asiaplus.news/2016/02/28/artist-soyuznogo-znacheniya-65-let-narodnomu-artistu-umaru-ziyoevu/#:~:text=28%20%D1%84%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%20%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B9%2065-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9,%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81%D1%82%20%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8%20%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D1%80%20%D0%97%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2.&amp;text=%D0%9F%D0%B8%D0%BA%20%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8B%20%D0%B2%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE-%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%8F,%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D1%83%D1%82%20%D0%B2%20%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%86%D0%B0%D1%85%20%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%85%20%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B5%D0%B2.
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20170313/komil-yodgor-illyustrator-tadzhikskoi-istorii → https://asiaplus.news/2017/03/13/komil-yodgor-illyustrator-tadzhikskoj-istorii/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20210131/na-ih-stihi-slagayut-pesni-kto-oni-sovremennie-molodie-poeti-tsentralnoi-azii → https://asiaplus.news/2021/01/31/ot-zhurnalistov-do-matematikov-kto-oni-sovremennye-molodye-poety-czentralnoj-azii/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20211211/v-dushanbe-nachalos-glavnoe-muzikalnoe-sobitie-goda-ot-aziya-plyus-tarona-music-award → https://asiaplus.news/2021/12/11/v-dushanbe-nachalos-glavnoe-muzykalnoe-sobytie-goda-ot-aziya-plyus-tarona-music-award/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20220109/hranitelnitsa-badahshanskih-tantsev-o-zarragul-iskandarovoi-posvyativshei-zhizn-narodnim-tantsampodrobnee-httpsasiaplustjinforunewslifeculture20200427hranitelnitsa-badahshanskih-tantsev-o-zarragul-iskandarovoi-posvyativshei-zhizn-narodnim-tantsam → https://asiaplus.news/2022/01/09/hranitelnicza-kak-zarragul-iskandarova-otdala-zhizn-narodnym-tanczam/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20220608/suhrob-usmonov-professiya-opernii-rezhisser-ne-aktualna-v-tadzhikistane → https://asiaplus.news/2022/06/08/suhrob-usmonov-professiya-opernyj-rezhisser-ne-aktualna-v-tadzhikistane/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20250202/lyubov-k-prirode-i-prostomu-truzheniku-v-dushanbe-otkrilas-vistavka-hudozhnika-farruha-negmatzade → https://asiaplus.news/2025/02/02/lyubov-k-prirode-i-prostomu-truzheniku-v-dushanbe-otkrylas-vystavka-hudozhnika-farruha-negmatzade/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/fashion/20201221/tadzhikskaya-fotomodel-popala-na-oblozhku-zhurnala-vogue-arabia → https://asiaplus.news/2020/12/21/tadzhikskaya-fotomodel-popala-na-oblozhku-zhurnala-vogue-arabia/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20130919/makhfirat-karimova-ot-parandzhi-do-vysokoi-tribuny → https://asiaplus.news/2013/09/19/mahfirat-karimova-ot-parandzhi-do-vysokoj-tribuny/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20150226/ukrotitel-yadernoi-energii → https://asiaplus.news/2015/02/26/ukrotitel-yadernoj-energii/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20150619/bozor-sobir-zabludivshiisya-kumir → https://asiaplus.news/2015/06/19/bozor-sobir-zabludivshijsya-kumir/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20180430/ne-stalo-muzikanta-vladimira-yumatova → https://asiaplus.news/2018/04/30/ne-stalo-muzykanta-vladimira-yumatova/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20191110/rasskaz-o-samom-chestnom-inspektore-gai-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2019/11/10/chestnyj-gaishnik-eto-ne-mif-rasskaz-o-samom-spravedlivom-inspektore-gai-tadzhikistana/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20200529/blestyatshii-pedagog-i-vidayutshiisya-uchyonii-mahmudu-toshmatovu-60-let → https://asiaplus.news/2020/05/29/blestyashhij-pedagog-i-vydayushhijsya-uchyonyj-mahmudu-toshmatovu-60-let/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20220630/rustam-shukurov-o-tsivilizatsii-ee-proshlom-budutshem-i-svoem-puti → https://asiaplus.news/2022/06/30/rustam-shukurov-o-czivilizaczii-ee-proshlom-budushhem-i-svoem-puti/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20230228/iz-mehanika-v-artisti-soyuznogo-znacheniya-umaru-ziyoevu-72 → https://asiaplus.news/2023/02/28/iz-mehanika-v-artisty-soyuznogo-znacheniya-umaru-ziyoevu-72/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20240219/v-dushanbe-skonchalsya-narodnii-artist-tadzhikistana-davlatmand-holov → https://asiaplus.news/2024/02/19/v-dushanbe-skonchalsya-narodnyj-artist-tadzhikistana-davlatmand-holov/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20240815/v-tadzhikistane-pogib-izvestnii-kinooperator-i-fotohudozhnik-zaur-dahte → https://asiaplus.news/2024/08/15/v-tadzhikistane-pogib-izvestnyj-kinooperator-i-fotohudozhnik-zaur-dahte/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20260114/skonchalas-pervaya-zhentshina-general-nezavisimogo-tadzhikistana-saodat-amirshoeva → https://asiaplus.news/2026/01/14/skonchalas-pervaya-zhenshhina-general-nezavisimogo-tadzhikistana-saodat-amirshoeva/
https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20260214/kogda-kartini-govoryat-kak-daler-mihtodzhov-prodvigaet-iskusstvo-strani → https://asiaplus.news/2026/02/14/kogda-kartiny-govoryat-kak-daler-mikhtodzhov-prodvigaet-iskusstvo-tadzhikistana/
https://asiaplustj.info/ru/news/opinion/20190318/tadzhiki-irantsi-vostoka-retsenziya-knigi-ot-kamoliddina-abdullaeva → https://asiaplus.news/2019/03/18/tadzhiki-iranczy-vostoka-reczenziya-knigi-ot-kamoliddina-abdullaeva/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20131104/ushel-iz-zhizni-pervyi-prezident-federatsii-futbola-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2013/11/04/ushel-iz-zhizni-pervyj-prezident-federaczii-futbola-tadzhikistana/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20181029/istiklol-stal-semikratnim-obladatelem-kubka-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2018/10/29/istiklol-stal-semikratnym-obladatelem-kubka-tadzhikistana-2/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20200914/soro-kompaniya-stala-obladatelem-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu → https://asiaplus.news/2020/09/14/soro-kompaniya-stala-obladatelem-kubka-tadzhikistana-2020-po-futzalu/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20210717/tadzhikskii-brend-iamdifferent-sozdal-formu-dlya-olimpiiskoi-sbornoi-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2021/07/17/tadzhikskij-brend-iamdifferent-sozdal-formu-dlya-olimpijskoj-sbornoj-tadzhikistana/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221029/vpervie-v-takom-masshtabe-v-dushanbe-prohodit-chempionat-azii-po-mma → https://asiaplus.news/2022/10/29/vpervye-v-takom-masshtabe-v-dushanbe-prohodit-chempionat-azii-po-mma/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221115/boleltshiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamie-translyatsii-s-chempionata-mira-po-futbolu → https://asiaplus.news/2022/11/15/bolelshhiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamye-translyaczii-s-chempionata-mira-po-futbolu/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221213/futbolnaya-liga-tadzhikistana-nazvala-luchshego-trenera-i-futbolista-sezona-2022 → https://asiaplus.news/2022/12/13/futbolnaya-liga-tadzhikistana-nazvala-luchshego-trenera-i-futbolista-sezona-2022/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20230322/put-k-pobede-tajmmaf-opredelila-luchshih → https://asiaplus.news/2023/03/22/put-k-pobede-tajmmaf-opredelila-luchshih/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20231230/v-tadzhikistane-nazvani-luchshie-futbolisti-2023-goda → https://asiaplus.news/2023/12/30/v-tadzhikistane-nazvany-luchshie-futbolisty-2023-goda/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20240513/respublikanskii-turnir-tajmmaf-put-k-chempionatu-mira → https://asiaplus.news/2024/05/13/respublikanskij-turnir-tajmmaf-put-k-chempionatu-mira/
https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20240813/yunie-boitsi-mma-tadzhikistana-dobilis-triumfalnogo-uspeha-na-mirovom-chempionate → https://asiaplus.news/2024/08/13/yunye-bojczy-mma-tadzhikistana-dobilis-triumfalnogo-uspeha-na-mirovom-chempionate/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20061201/v-tadzhikistane-otkryvaetsya-predstavitelstvo-kazkommertsbanka → https://asiaplus.news/2006/12/01/v-tadzhikistane-otkryvaetsya-predstavitelstvo-kazkommerczbanka/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20070216/tadzhikskie-banki-idut-v-mir-sokhibkorbank-i-bonki-rushdi-tochikiston-podklyuchayutsya-k-sistem → https://asiaplus.news/2007/02/16/tadzhikskie-banki-idut-v-mir-sohibkorbank-i-bonki-rushdi-tochikiston-podklyuchayutsya-k-sisteme-swift/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20070430/bonki-rushdi-tochikiston-i-tochiksodirotbonk-stali-partnerami-unistream → https://asiaplus.news/2007/04/30/bonki-rushdi-tochikiston-i-tochiksodirotbonk-stali-partnyorami-unistream/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20070816/bank-razvitiya-tadzhikistana-v-17-raza-uvelichil-svoi-ustavnoi-kapital → https://asiaplus.news/2007/08/16/bank-razvitiya-tadzhikistana-v-17-raza-uvelichil-svoj-ustavnoj-kapital/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20070911/bank-razvitiya-tadzhikistana-otkryvaet-filial-v-raione-rudaki → https://asiaplus.news/2007/09/11/bank-razvitiya-tadzhikistana-otkryvaet-filial-v-rajone-rudaki/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20080225/bank-razvitiya-tadzhikistana-snizil-protsentnye-stavki-po-kreditam → https://asiaplus.news/2008/02/25/bank-razvitiya-tadzhikistana-snizil-proczentnye-stavki-po-kreditam/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20090121/depozitnaya-baza-zao-bonki-rushdi-tochikiston-ostaetsya-v-nastoyashchee-vremya-neizmennoi → https://asiaplus.news/2009/01/21/depozitnaya-baza-zao-bonki-rushdi-tochikiston-ostaetsya-v-nastoyashhee-vremya-neizmennoj/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20090311/zao-bonki-rushdi-tochikiston-vnedril-dva-novykh-depozita → https://asiaplus.news/2009/03/11/zao-bonki-rushdi-tochikiston-vnedril-dva-novyh-depozita/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20090803/chistaya-pribyl-banka-razvitiya-tadzhikistana-sostavila-okolo-800-tys → https://asiaplus.news/2009/08/03/chistaya-pribyl-banka-razvitiya-tadzhikistana-sostavila-okolo-800-tys/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20091116/ubop-mvd-tadzhikistana-otmechaet-segodnya-svoe-20-letie → https://asiaplus.news/2009/11/16/ubop-mvd-tadzhikistana-otmechaet-segodnya-svoyo-20-letie/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20100209/zao-bonki-rushdi-tochikiston-vydal-v-2009-godu-kreditov-na-summu-svyshe-236-mln → https://asiaplus.news/2010/02/09/zao-bonki-rushdi-tochikiston-vydal-v-2009-godu-kreditov-na-summu-svyshe-236-mln/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20100812/v-dushanbe-podpisan-dogovor-o-razmeshchenii-svobodnykh-sredstv-rogunskoi-ges-na-depozitnye-sche → https://asiaplus.news/2010/08/12/v-dushanbe-podpisan-dogovor-o-razmeshhenii-svobodnyh-sredstv-rogunskoj-ges-na-depozitnye-scheta-pyati-tadzhikskih-bankov/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20191123/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsi-sobitii-den-v-istorii-prognoz-pogodi-na-23-noyabrya-2019-goda → https://asiaplus.news/2019/11/23/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-23-noyabrya-2019-goda/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20210604/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsi-sobitii-den-v-istorii-prognoz-pogodi-na-4-iyunya-2021-goda → https://asiaplus.news/2021/06/04/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-4-iyunya-2021-goda/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20111208/todzhiksodirotbank-kupil-bonki-rushdi-todzhikiston → https://asiaplus.news/2011/12/08/todzhiksodirotbank-kupil-bonki-rushdi-todzhikiston/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20191113/tadzhikskii-predprinimatel-iz-monako-investiroval-v-kompaniyu-alif-kapital → https://asiaplus.news/2019/11/13/tadzhikskij-predprinimatel-iz-monako-investiroval-v-kompaniyu-alif-kapital/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20200707/visa-i-alif-bank-obyavili-o-strategicheskom-partnerstve-dlya-razvitiya-tsifrovoi-platezhnoi-ekosistemi-v-tadzhikistane → https://asiaplus.news/2020/07/07/visa-i-alif-bank-obyavili-o-strategicheskom-partnerstve-dlya-razvitiya-czifrovoj-platezhnoj-ekosistemy-v-tadzhikistane/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20210125/nalogovii-komitet-otvetil-na-chasto-zadavaemie-voprosi-pro-nalog-na-gugl → https://asiaplus.news/2021/01/25/nalogovyj-komitet-tadzhikistana-otvetil-na-voprosy-pro-nalog-na-gugl/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20231003/aktivbank-smenil-halik-bank-tadzhikistan-novaya-glava-v-istorii-banka → https://asiaplus.news/2023/10/03/aktivbank-smenil-halyk-bank-tadzhikistan-novaya-glava-v-istorii-banka/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20231207/alif-zaklyuchil-investitsionnie-dogovori-s-mashreq-bank-oae-i-aktif-bank-turtsiya → https://asiaplus.news/2023/12/07/alif-zaklyuchil-investiczionnye-dogovory-s-mashreq-bank-oae-i-aktif-bank-turcziya/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20240201/alif-mobi-uspeshno-proshyol-proverku-kiberbezopasnosti#article-likeblock → https://asiaplus.news/2024/02/01/alif-mobi-uspeshno-proshyol-proverku-kiberbezopasnosti/#article-likeblock
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20240625/alif-i-visa-predstavlyayut-novii-uroven-platezhei-s-google-pay-v-tadzhikistane → https://asiaplus.news/2024/06/25/alif-i-visa-predstavlyayut-novyj-uroven-platezhej-s-google-pay-v-tadzhikistane/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/incidents/20220801/viyavlena-prichina-krupnogo-opolznya-v-aini → https://asiaplus.news/2022/08/01/vyyavlena-prichina-krupnogo-opolznya-v-ajni/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/laworder/20191014/verhovnii-sud-priznal-natsionalnii-alyans-tadzhikistana-ekstremistskoi-organizatsiei → https://asiaplus.news/2019/10/14/verhovnyj-sud-priznal-naczionalnyj-alyans-tadzhikistana-ekstremistskoj-organizacziej/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20120622/deistvuyushchie-litsa-grazhdanskoi-voiny → https://asiaplus.news/2012/06/22/dejstvuyushhie-licza-grazhdanskoj-vojny/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20210907/kto-vinudil-rahmona-nabieva-uiti-v-otstavku-otkroveniya-suprugi-pervogo-prezidenta → https://asiaplus.news/2021/09/07/kto-vynudil-rahmona-nabieva-ujti-v-otstavku/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20170830/ministr-kulturi-tadzhikistana-proizvel-kadrovie-perestanovki-v-svoem-vedomstve → https://asiaplus.news/2017/08/30/ministr-kultury-tadzhikistana-proizvel-kadrovye-perestanovki-v-svoem-vedomstve/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20211110/soldat-bokira-v-murgabe-i-zampred-gknb-chto-izvestno-o-novom-glave-gbao → https://asiaplus.news/2021/11/10/soldat-bokira-v-murgabe-i-zampred-gknb-chto-izvestno-o-novom-glave-gbao/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20220919/bolee-230-vooruzhennih-intsidentov-proizoshli-za-poslednie-12-let-na-tadzhiksko-kirgizskoi-granitse-mid → https://asiaplus.news/2022/09/19/bolee-230-vooruzhennyh-inczidentov-proizoshli-za-poslednie-12-let-na-tadzhiksko-kyrgyzskoj-granicze-mid/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20221123/tadzhiksko-kirgizskie-pogranichnie-konflikti-kto-na-samom-dele-agressor&amp;rhash=dad9b8f651f186 → https://asiaplus.news/2022/11/23/tadzhiksko-kyrgyzskie-pogranichnye-konflikty-kto-na-samom-dele-agressor/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20110823/farzonai-khurshed-vyshla-na-svobodu → https://asiaplus.news/2011/08/23/farzonai-hurshed-vyshla-na-svobodu/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20130429/skonchalsya-gitarist-gruppy-parem → https://asiaplus.news/2013/04/29/skonchalsya-gitarist-gruppy-parem/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20131028/dushanbe-istoriya-v-fotografiyakh-volshebnik-gendlin → https://asiaplus.news/2013/10/28/dushanbe-istoriya-v-fotografiyah-volshebnik-gendlin/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20141215/znakomstvo-s-drugim-dushanbe-gorod-na-zare → https://asiaplus.news/2014/12/15/znakomstvo-s-drugim-dushanbe-gorod-na-zare/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20160309/global-voices-opredelila-6-samykh-populyarnykh-v-facebook-tadzhikskikh-zhenshchin → https://asiaplus.news/2016/03/09/global-voices-opredelila-6-samyh-populyarnyh-v-facebook-tadzhikskih-zhenshhin/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20160510/ushel-iz-zhizni-narodnyi-khudozhnik-sssr-i-tadzhikistana-sukhrob-kurbanov → https://asiaplus.news/2016/05/11/ushel-iz-zhizni-narodnyj-hudozhnik-sssr-i-tadzhikistana-suhrob-kurbanov/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20160526/v-dushanbe-pereimenovany-ulitsy-shmidta-i-tomina → https://asiaplus.news/2016/05/26/v-dushanbe-pereimenovany-uliczy-shmidta-i-tomina/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20160820/pyat-molodykh-tadzhikov-kotorye-vsego-dobilis-sami → https://asiaplus.news/2016/08/20/pyat-molodyh-tadzhikov-kotorye-vsego-dobilis-sami/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20180111/shohruh-yunusov-nash-chelovek-v-milane → https://asiaplus.news/2018/01/11/shohruh-yunusov-nash-chelovek-v-milane/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20180621/segodnya-v-dushanbe-skonchalsya-akademik-rahim-masov → https://asiaplus.news/2018/06/21/segodnya-v-dushanbe-skonchalsya-akademik-rahim-masov/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20190323/vsevolod-veselovskii-arhitektor-kotorii-postroil-v-tadzhikistane-vsyo → https://asiaplus.news/2019/03/23/vsevolod-veselovskij-arhitektor-kotoryj-postroil-v-tadzhikistane-vsyo/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191002/ebrr-videlit-8-mln-na-razvitie-trolleibusnoi-seti-v-dushanbe → https://asiaplus.news/2019/10/02/ebrr-vydelit-8-mln-na-razvitie-trollejbusnoj-seti-v-dushanbe/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210202/ushel-iz-zhizni-vidnii-tadzhikskii-gosudarstvennii-deyatel-mirzo-begmatov → https://asiaplus.news/2021/02/02/ushel-iz-zhizni-vidnyj-tadzhikskij-gosudarstvennyj-deyatel-mirzo-begmatov-dopolneno/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210405/kak-voruh-stal-anklavom-istoriya-tadzhiksko-kirgizskogo-konflikta → https://asiaplus.news/2021/04/05/kak-voruh-stal-anklavom-istoriya-tadzhiksko-kyrgyzskogo-konflikta/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210424/behruz-razrabotal-telegramm-bot-v-podderzhku-bolnih-vich-on-rasskazal-chto-tam-mozhno-naiti → https://asiaplus.news/2021/04/24/tadzhikskij-student-razrabotal-telegramm-bot-v-podderzhku-bolnyh-vich-on-rasskazal-chto-tam-mozhno-najti/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210425/kak-zarabativayut-na-muzike-tadzhikskie-ispolniteli → https://asiaplus.news/2021/04/25/kak-zarabatyvayut-na-muzyke-tadzhikskie-ispolniteli/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20211129/dnevnik-tarona-2021-chto-spoyut-madina-nigina-parem-i-damirbek → https://asiaplus.news/2021/11/29/dnevnik-czeremonii-tarona-2021-chto-spoyut-madina-nigina-parem-i-damirbek/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20220611/polnii-spisok-starih-i-novih-nazvanii-raionov-i-gorodov-tadzhikistana-a-takzhe-ulits-dushanbe → https://asiaplus.news/2022/06/11/polnyj-spisok-staryh-i-novyh-nazvanij-rajonov-i-gorodov-tadzhikistana-a-takzhe-ulicz-dushanbe/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20221006/gorod-pendzhikent-po-novomu-genplanu-budet-bolshe-v-chetire-raza → https://asiaplus.news/2022/10/06/gorod-pendzhikent-stanet-bolshe-v-chetyre-raza/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20221018/probiznes-davron-dzhuraev-o-biznese-sporte-uspehe-i-lichnoi-zhizni → https://asiaplus.news/2022/10/18/probiznes-davron-dzhuraev-o-biznese-sporte-uspehe-i-lichnoj-zhizni/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20221128/skonchalsya-obladatel-pervogo-patenta-v-tadzhikistane-uchenii-inom-tohirov → https://asiaplus.news/2022/11/28/skonchalsya-obladatel-pervogo-patenta-v-tadzhikistane-uchenyj-inom-tohirov/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20230129/v-dushanbe-ushla-iz-zhizni-professor-zuhra-mirzoeva → https://asiaplus.news/2023/01/29/v-dushanbe-ushla-iz-zhizni-professor-zuhra-mirzoeva/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20230210/v-tadzhikistane-skonchalsya-akademik-pulat-babadzhanov-v-chest-kotorogo-bila-nazvana-odna-iz-malih-planet-solnechnoi-sistemi → https://asiaplus.news/2023/02/10/v-tadzhikistane-skonchalsya-akademik-pulat-babadzhanov-v-chest-kotorogo-byla-nazvana-odna-iz-malyh-planet/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20230418/millioner-iz-azii-tadzhikskii-predprinimatel-navruz-usmanov-napisal-biznes-roman → https://asiaplus.news/2023/04/18/millioner-iz-azii-tadzhikskij-predprinimatel-navruz-usmanov-napisal-biznes-roman/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20230828/naselenie-tadzhikistana-za-god-viroslo-pochti-na-200-tisyach → https://asiaplus.news/2023/08/28/naselenie-tadzhikistana-za-god-vyroslo-pochti-na-200-tysyach/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20231018/mfr-v-ocherednoi-raz-podtverdilo-finansovuyu-ustoichivost-alif-banka → https://asiaplus.news/2023/10/18/mfr-v-ocherednoj-raz-podtverdilo-finansovuyu-ustojchivost-alif-banka/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20231114/alif-poluchil-3-litsenzii-na-osutshestvlenie-deyatelnosti-na-rinke-tsennih-bumag → https://asiaplus.news/2023/11/14/alif-poluchil-3-liczenzii-na-osushhestvlenie-deyatelnosti-na-rynke-czennyh-bumag/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20240430/alifu-10-let-mechta-kompanii-prinyosshaya-mnogo-peremen → https://asiaplus.news/2024/04/30/alifu-10-let-mechta-kompanii-prinyosshaya-mnogo-peremen/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20241003/bank-razvitiya-tadzhikistana-otkril-novie-korrespondentskie-scheta-v-zarubezhnih-bankah → https://asiaplus.news/2024/10/03/bank-razvitiya-tadzhikistana-otkryl-novye-korrespondentskie-scheta-v-zarubezhnyh-bankah/
https://asiaplustj.info/ru/news/world/20201020/pashinyan-i-aliev-gotovi-k-peregovoram-no-stoyat-na-svoyom → https://asiaplus.news/2020/10/20/pashinyan-i-aliev-gotovy-k-peregovoram-no-stoyat-na-svoyom/
https://asiaplustj.info/ru/news/world/20201110/azerbaidzhan-armeniya-i-rossiya-obyavili-ob-okonchanii-voini-v-nagornom-karabahe → https://asiaplus.news/2020/11/10/azerbajdzhan-armeniya-i-rossiya-obyavili-ob-okonchanii-vojny-v-nagornom-karabahe/
https://asiaplustj.info/ru/news/world/20230206/umer-bivshii-prezident-pakistana-pervez-musharraf → https://asiaplus.news/2023/02/06/umer-byvshij-prezident-pakistana-pervez-musharraf/
https://asiaplustj.info/ru/node/253283 → https://asiaplus.news/2018/04/14/pokoritel-oksforda/
https://asiaplustj.info/ru/node/261775 → https://asiaplus.news/tg/2018/12/04/peshni%d2%b3odi-payomi-imsolai-prezident-ba-parlumon-to-soli-nav/
https://asiaplustj.info/ru/node/262262 → https://asiaplus.news/2024/12/16/suhrob-kasymov-ya-zhaleyu-chto-voeval-protiv-svoih/
https://asiaplustj.info/ru/node/262544 → https://asiaplus.news/tg/2021/01/19/%d2%b3abibullo-abdurazzo%d2%9bov-%d2%b3unarmandi-asil-boyad-mav%d2%9bei-hudro-doshta-boshad/
https://asiaplustj.info/ru/node/266193 → https://asiaplus.news/2019/04/05/v-dushanbe-projdet-personalnaya-vystavka-semejnoj-pary-hudozhnikov/
https://asiaplustj.info/ru/node/270868 → https://asiaplus.news/2019/08/08/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-8-avgusta/
https://asiaplustj.info/ru/node/271956 → https://asiaplus.news/2019/09/10/osnovatel-tadzhikskogo-slovarya-vozhadzhu-rasskazal-kak-ego-sozdaval/
https://asiaplustj.info/ru/node/272191 → https://asiaplus.news/2019/09/17/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-17-sentyabrya-2019-goda/
https://asiaplustj.info/ru/node/273776 → https://asiaplus.news/tg/2019/10/24/adabiyotshinosi-to%d2%b7ik-val%d3%a3-samad-az-olam-darguzasht/
https://asiaplustj.info/ru/node/273793 → https://asiaplus.news/2019/10/25/czeremoniya-proshhaniya-s-byvshim-glavoj-tadzhikfilma-obidom-hamidovym-sostoitsya-v-dushanbe-v-12-chasov/
https://asiaplustj.info/ru/node/274787 → https://asiaplus.news/tg/2019/11/19/shokir%d2%b7on-%d2%b3akimov-nati%d2%b7a%d2%b3oi-intihobot-ba-%d2%b3ukumat-vobasta-ast/
https://asiaplustj.info/ru/node/276752 → https://asiaplus.news/tg/2020/01/06/tasisi-boz-yak-bonk-dar-to%d2%b7ikiston-alif-sarmoya-ba-alif-bonk-tabdili-nom-kard/
https://asiaplustj.info/ru/node/278185 → https://asiaplus.news/tg/2020/02/05/zajnura-%d2%b7alilova-sangi-osiyoro-30-sol-boz-mecharhonad/
https://asiaplustj.info/ru/node/278884 → https://asiaplus.news/tg/2020/02/21/said%d2%9bul-bilolov-va-davlatmand-holov-az-vazifa-barkanor-shudand/
https://asiaplustj.info/ru/node/279529 → https://asiaplus.news/tg/2020/03/06/nasrullo-ma%d2%b3mudzoda-kotibi-sh%d3%afroi-amniyati-to%d2%b7ikiston-tain-shud/
https://asiaplustj.info/ru/node/283226 → https://asiaplus.news/2020/06/08/skonchalis-dvoe-synovej-geroya-tadzhikistana-shirinsho-shotemura/
https://asiaplustj.info/ru/node/288137 → https://asiaplus.news/tg/2020/10/02/darguzashti-zabonshinosi-varzida-mukarrama-%d2%9bosimova/
https://asiaplustj.info/ru/node/288451 → https://asiaplus.news/2020/10/10/narodnyj-i-dostupnyj-chto-predlozhit-polzovatelyam-novyj-operator-o-mobile/
https://asiaplustj.info/ru/node/291230 → https://asiaplus.news/2020/12/14/professor-mashrab-fajzulloev-vozglavil-parlamentskij-komitet-tadzhikistana-po-ekonomike-i-finansam/
https://asiaplustj.info/ru/node/291813 → https://asiaplus.news/tg/2020/12/25/donishmandi-to%d2%b7ik-medali-nobel-ba-dast-ovard/
https://asiaplustj.info/ru/node/292413 → https://asiaplus.news/tg/2021/01/11/darguzashti-ovozhoni-sarshinos-%d2%9burbonal%d3%a3-abdulloev/
https://asiaplustj.info/ru/node/295515 → https://asiaplus.news/tg/2021/03/27/kumitai-andoz-az-alif-bonk-pardohti-16-mln-andozu-%d2%b7arimai-ilovagiro-talab-kardast/
https://asiaplustj.info/ru/node/297460 → https://asiaplus.news/tg/2024/05/09/az-yatim%d3%a3-to-vatansoz%d3%a3-r%d3%afzgori-sarsupurdae-ki-az-%d2%b7ang-ba-siyosat-rasid/
https://asiaplustj.info/ru/node/298084 → https://asiaplus.news/tg/2021/05/26/darguzashti-vaziri-far%d2%b3angi-peshini-to%d2%b7ikiston-ra%d2%b7abmad-amirov-navshuda/
https://asiaplustj.info/ru/node/299985 → https://asiaplus.news/2021/07/12/v-dushanbe-prezentovali-sportivnuyu-formu-olimpijczev-tadzhikistana-2/
https://asiaplustj.info/ru/node/300354 → https://asiaplus.news/tg/2021/07/21/darguzashti-vaziri-peshini-moliyai-to%d2%b7ikiston-abdusalom-%d2%9burboniyon/
https://asiaplustj.info/ru/node/303697 → https://asiaplus.news/2021/10/08/pamyati-nargis-bandishoevoj-eyu-voshishhalis-tysyachi-a-ona-dazhe-ne-schitala-sebya-professionalnoj-peviczej/
https://asiaplustj.info/ru/node/303792 → https://asiaplus.news/tg/2021/10/12/mavlona-na%d2%b7middinova-to-ba-far%d2%b3ang-ar%d2%b7-naguzorem-ba-hudshinosii-mill%d3%a3-namerasem/
https://asiaplustj.info/ru/node/306248 → https://asiaplus.news/tg/2021/12/15/darguzashti-professori-tarihdon-abduval%d3%a3-%d2%9bushmatov/
https://asiaplustj.info/ru/node/307935 → https://asiaplus.news/tg/2022/01/28/darguzashti-daler-lo%d2%b3ut%d3%a3-pisari-abul%d2%9bosim-lo%d2%b3ut%d3%a3-dar-maskav/
https://asiaplustj.info/ru/node/309352 → https://asiaplus.news/tg/2022/03/04/darguzashti-asosguzori-maktabi-p%d3%afstshinosii-to%d2%b7ikiston-akademik-podabon-zoirov/
https://asiaplustj.info/ru/node/311941 → https://asiaplus.news/tg/2022/05/17/dar-to%d2%b7ikiston-korhonai-iste%d2%b3soli-pa%d2%b3pod-yo-tajyora%d2%b3oi-besarnishini-eron%d3%a3-sohta-shud/
https://asiaplustj.info/ru/node/312738 → https://asiaplus.news/tg/2022/06/06/olimi-riyozidoni-to%d2%b7ik-mergand-sha%d2%b3bozov-barandai-%d2%b7oizai-sitora%d2%b3oi-itti%d2%b3od-i-idm-shud/
https://asiaplustj.info/ru/node/318904 → https://asiaplus.news/tg/2022/11/19/ro%d2%b3bari-hirad-imr%d3%afz-puli-solime-miyoni-muallifu-noshir-va-honanda-vu%d2%b7ud-nadorad/
https://asiaplustj.info/ru/node/318959 → https://asiaplus.news/tg/2022/11/18/%d2%b7%d3%afrabek-murodov-marufh%d3%af%d2%b7a-ba%d2%b3odurovro-dar-av%d2%b7i-%d2%b3unarash-%d2%9badr-nakardem/
https://asiaplustj.info/ru/node/329130 → https://asiaplus.news/2023/09/18/v-dushanbe-sostoitsya-mezhdunarodnyj-festival-kukolnyh-teatrov/
https://asiaplustj.info/ru/node/332848 → https://asiaplus.news/tg/2024/01/12/darguzashti-rassomi-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-vafo-nazarov/
https://asiaplustj.info/ru/node/333152 → https://asiaplus.news/tg/2024/01/22/miyoni-to%d2%b7ikistonu-%d2%9batar-9-sanadi-navi-%d2%b3amkor%d3%a3-ba-imzo-rasid/
https://asiaplustj.info/ru/node/334612 → https://asiaplus.news/tg/2024/03/05/daler-nazarov-nosir-said-safar-%d2%b3a%d2%9bdod-nomi-%d2%b3amai-davogaroni-%d2%b7oizai-r%d3%afdak%d3%a3-malum-shud/
https://asiaplustj.info/ru/node/337517 → https://asiaplus.news/tg/2024/06/07/sho%d2%b3ruh-saidzoda-sardori-rayosati-vkd-dar-sha%d2%b3ri-dushanbe-tain-shudaast/
https://asiaplustj.info/ru/node/341910 → https://asiaplus.news/tg/2024/10/24/fajzullo-fajzov-bo-tafakkuri-begona-nametavon-sinamoi-mill%d3%a3-soht/
https://asiaplustj.info/ru/node/347751 → https://asiaplus.news/tg/2025/04/13/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-13-apreli-soli-2025/
https://asiaplustj.info/ru/node/350858 → https://asiaplus.news/tg/2025/07/16/safaral%d3%a3-na%d2%b7middinov-sobi%d2%9b-vaziri-moliyai-to%d2%b7ikiston-imr%d3%afz-dar-74-solag%d3%a3-darguzasht/
https://asiaplustj.info/ru/node/351074 → https://asiaplus.news/tg/2025/07/23/shodmon-yusuf-avvalin-raisi-%d2%b3izbi-demokrati-to%d2%b7ikiston-darguzasht/
https://asiaplustj.info/ru/node/351933 → https://asiaplus.news/tg/2025/08/18/ta%d2%9bsimi-sho%d2%b3noma-ba-a%d2%b3olii-to%d2%b7ikiston-az-vmkb-o%d2%93oz-shud/
https://asiaplustj.info/ru/node/352023 → https://asiaplus.news/tg/2025/08/20/ro%d2%b3baroni-se-muassisai-far%d2%b3ang%d3%a3-nav-shudand-k%d3%a3-ch%d3%a3-vazifa-girift/
https://asiaplustj.info/ru/node/353294 → https://asiaplus.news/2025/10/05/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-5-oktyabrya-2025-goda/
https://asiaplustj.info/ru/node/354769 → https://asiaplus.news/tg/2025/11/12/az-inti%d2%9bodi-nizom-%d2%9bosim-to-norozigii-muna%d2%9b%d2%9bidon-an%d2%b7umani-ittifo%d2%9bi-navisandagon-ch%d3%a3-guna-guzasht/
https://asiaplustj.info/tj/news/centralasia/20201006/natiaoi-intihoboti-porlumonii-iriziston-beetibor-elon-shud → https://asiaplus.news/tg/2020/10/06/nati%d2%b7a%d2%b3oi-intihoboti-porlumonii-%d2%9bir%d2%93iziston-beetibor-elon-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/centralasia/20240229/kishvaroi-osiyoi-markaz-ch-guna-obro-tasim-kardand → https://asiaplus.news/tg/2024/02/29/kishvar%d2%b3oi-osiyoi-markaz%d3%a3-obro-ch%d3%a3-guna-ta%d2%9bsim-kardand/
https://asiaplustj.info/tj/news/opinion/20200710/u-tarikhnigor-ast-bakhshida-ba-60-solagii-luqmon-boymatov?tg_rhash=f7d420c0f43cc7 → https://asiaplus.news/tg/2020/07/10/%d3%af-tarihnigor-ast-bahshida-ba-60-solagii-lu%d2%9bmon-bojmatov/
https://asiaplustj.info/tj/news/sports/20140224/olimpiada-alisher-udratov-marra-narasid → https://asiaplus.news/tg/2014/02/24/olimpiada-alisher-%d2%9budratov-to-marra-narasid/
https://asiaplustj.info/tj/news/sports/20211213/toikduhtar-ba-daryofti-medali-tilloi-omi-aonii-boks-sharayofb-gardid → https://asiaplus.news/tg/2021/12/13/to%d2%b7ikduhtar-ba-daryofti-medali-tilloi-%d2%b7omi-%d2%b7a%d2%b3onii-boks-sharayofb-gardid/
https://asiaplustj.info/tj/news/sports/20230331/du-medali-sambochiyoni-toik-dar-omi-asosguzoroni-sambo-dar-maskav → https://asiaplus.news/tg/2023/03/31/du-medali-sambochiyoni-to%d2%b7ik-dar-%d2%b7omi-asosguzoroni-sambo-dar-maskav/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220223/umed-aion-agar-raisumur-tasmim-giradu-dastur-diad-rutbaoi-nizom-bechunucharo-mill-meshavand → https://asiaplus.news/tg/2022/02/23/umed-%d2%b7aj%d2%b3on%d3%a3-agar-rais%d2%b7um%d2%b3ur-tasmim-giradu-dastur-di%d2%b3ad-rutba%d2%b3oi-nizom%d3%a3-bechunucharo-mill%d3%a3-meshavand/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20221223/maoshu-nafaa-va-stipendiyao-az-moi-marti-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand → https://asiaplus.news/tg/2022/12/23/maoshu-nafa%d2%9ba-va-stipendiya-dar-soli-2023-az-20-to-25-darsad-bolo-meravand/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20240418/az-yulduz-usmonova-to-furati-said-tadimi-unvoni-ofizi-halii-toikistonu-zbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar → https://asiaplus.news/tg/2024/04/18/az-yulduz-usmonova-to-fur%d2%9bati-said-ta%d2%9bdimi-unvoni-%d2%b3ofiz-va-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikistonu-%d3%afzbekiston-ba-10-sanatkori-du-kishvar/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20241015/saifulloi-mulloon-bo-ama-kamu-kostash-tasisi-toikistoni-shrav-odisai-buzurg-dar-tarihi-mo-ast → https://asiaplus.news/tg/2024/10/15/sajfullo%d2%b3i-mullo%d2%b7on-bo-%d2%b3ama-kamu-kostash-tasisi-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3-%d2%b3odisai-buzurgi-tarihi-mo-ast/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250608/sub-ba-hair-toikiston-yak-rz-dar-tarih-zodrzi-shahsiyato-vazi-avo-baroi-8-iyuni-soli-2025 → https://asiaplus.news/tg/2025/06/08/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-8-iyuni-soli-2025/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250825/az-ozoda-ramonu-ruiya-urbonova-to-raim-saidzoda-va-muammadsaid-shoiyon-boz-kio-imrz-mukofoti-davlat-giriftand → https://asiaplus.news/tg/2025/08/25/az-ozoda-ra%d2%b3monu-ru%d2%9biya-%d2%9burbonova-to-ra%d2%b3im-saidzoda-va-mu%d2%b3ammadsaid-sho%d2%b3iyon-boz-ki%d2%b3o-imr%d3%afz-mukofoti-davlat%d3%a3-giriftand/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251204/oliboni-ozmuni-fur-malum-shudand-kio-soibi-shooiza-va-140-azor-somon-gardidand → https://asiaplus.news/tg/2025/12/04/%d2%93oliboni-ozmuni-fur%d3%af%d2%93-malum-shudand-ki%d2%b3o-so%d2%b3ibi-sho%d2%b3%d2%b7oiza-va-140-%d2%b3azor-somon%d3%a3-gardidand/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251219/amdardii-sokinoni-ostonavu-bishkek-va-maskav-dar-robita-ba-kushtori-obiloni-aliev → https://asiaplus.news/tg/2025/12/19/%d2%b3amdardii-sokinoni-ostonavu-bishkek-dar-robita-ba-kushtori-%d2%9bobil%d2%b7on-aliev/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20211208/arzi-berunai-toikiston-dar-9-mo-184-mln-dollar-afzud → https://asiaplus.news/tg/2021/12/08/%d2%9barzi-berunai-to%d2%b7ikiston-dar-9-mo%d2%b3-184-mln-dollar-afzud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/incidents/20220217/darguzashti-aloviddin-abdulloev-unarmandi-sarshinosi-avu-teatri-toik → https://asiaplus.news/tg/2022/02/17/darguzashti-alovuddin-abdulloev-%d2%b3unarmandi-sarshinosi-%d2%b3a%d2%b7vu-teatri-to%d2%b7ik/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20201015/emomal-ramon-30-oktyabr-savgand-yod-mekunad → https://asiaplus.news/tg/2020/10/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-30-oktyabr-bo-guzashti-nizom%d3%a3-savgand-yod-mekunad/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211221/emomal-ramon-2002-2026-ro-pansolai-rushdi-sanoat-elon-kard → https://asiaplus.news/tg/2021/12/21/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-2002-2026-ro-pan%d2%b7solai-rushdi-sanoat-elon-kard/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211221/maosh-kallaoi-hol-itisodi-sabz-ushi-sun-muimtarin-nuktaoi-imsolai-payomi-emomal-ramon → https://asiaplus.news/tg/2021/12/21/maosh-kalla%d2%b3oi-hol%d3%a3-i%d2%9btisodi-sabz-%d2%b3ushi-sun%d3%a3-va-hiyonat-nakardan-mu%d2%b3imtarin-nukta%d2%b3oi-imsolai-payomi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211224/dar-30-sol-amriko-ba-toikiston-18-mlrd-kmak-kardaast → https://asiaplus.news/tg/2021/12/24/dar-30-sol-amriko-ba-to%d2%b7ikiston-18-mlrd-k%d3%afmak-kardaast/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20240531/vazorati-adliya-shabozi-abrorro-raisi-izbi-demokrati-toikiston-etirof-kard → https://asiaplus.news/tg/2024/05/31/vazorati-adliya-sha%d2%b3bozi-abrorro-raisi-%d2%b3izbi-demokrati-to%d2%b7ikiston-etirof-kardaast/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20240722/dar-toikiston-raisi-boz-yak-izb-digar-shud-iyosiddin-ashrzoda-kist → https://asiaplus.news/tg/2024/07/22/dar-to%d2%b7ikiston-raisi-boz-yak-%d2%b3izb-digar-shud-%d2%93iyosiddin-ash%d3%afrzoda-kist/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20241204/farmon-imzo-shud-rzi-barguzorii-intihoboti-parlumon-dar-toikiston-malum-gardid → https://asiaplus.news/tg/2024/12/04/farmon-imzo-shud-r%d3%afzi-barguzorii-intihoboti-parlumon%d3%a3-dar-to%d2%b7ikiston-malum-gardid/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20180830/sheral-raev-bo-unvoni-unarpeshai-halii-toikiston-sarfaroz-gardonida-shud → https://asiaplus.news/tg/2018/08/30/sheral%d3%a3-%d2%b7%d3%afraev-bo-unvoni-%d2%b3unarpeshai-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-sarfaroz-gardonida-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200317/mamadtoir-zokirzoda-raisi-malisi-namoyandagon-intihob-shud → https://asiaplus.news/tg/2020/03/17/ma%d2%b3madtoir-zokirzoda-raisi-ma%d2%b7lisi-namoyandagon-intihob-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20201012/emomal-ramon-bori-panum-dar-intihoboti-prezident-olib-omad → https://asiaplus.news/tg/2020/10/12/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-bori-pan%d2%b7um-dar-intihoboti-prezident%d3%a3-%d2%93olib-omad/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20250121/nuriddin-said-az-vazifa-barkanor-va-nosir-said-raisi-navi-kumitai-televizion-va-radio-shud → https://asiaplus.news/tg/2025/01/21/nuriddin-said-az-vazifa-barkanor-va-nosir-said-raisi-navi-kumitai-televizion-va-radio-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20240112/charo-basi-marzii-toikistonu-iriziston-ba-munoishai-musallaona-pechid → https://asiaplus.news/tg/2024/01/12/charo-ba%d2%b3si-marzii-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-ba-muno%d2%9bishai-musalla%d2%b3ona-pechid/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20140801/darguzashti-sobi-ro-bari-filarmoniyai-davlatii-ikiston → https://asiaplus.news/tg/2014/08/01/darguzashti-sobi%d2%9b-ro%d2%b3bari-filarmoniyai-davlatii-to%d2%b7ikiston/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20141216/general-su-rob-osimov-az-olam-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2014/12/16/general-su%d2%b3rob-%d2%9bosimov-az-olam-darguzasht/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20151009/darguzashti-ramoni-me-nati-sotsialist-abiba-karimova → https://asiaplus.news/tg/2015/10/09/darguzashti-%d2%9ba%d2%b3ramoni-me%d2%b3nati-sotsialist%d3%a3-%d2%b3abiba-karimova/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20161018/232132 → https://asiaplus.news/tg/2016/10/18/zhurnalisti-to%d2%b7ik-pas-az-marg-ba-%d2%b7oizai-lo%d2%b3ut%d3%a3-sazovor-donista-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20161207/234051 → https://asiaplus.news/tg/2016/12/07/darguzashti-shoiri-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-mirzo-fajzal%d3%a3/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20170501/intihobi-raisi-navi-ittifoi-oangsozoni-toikiston → https://asiaplus.news/tg/2017/05/01/intihobi-raisi-navi-ittifo%d2%9bi-o%d2%b3angsozoni-to%d2%b7ikiston/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20170526/honai-maorifi-siyos-dar-dushanbero-ba-kohi-ai-tabdil-mediand → https://asiaplus.news/tg/2017/05/26/honai-maorifi-siyos%d3%a3-dar-dushanbero-ba-kohi-%d2%b3a%d2%9bi%d2%9b%d3%a3-tabdil-medi%d2%b3and/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20180726/tarihi-surudi-yak-unarmand-az-zbekiston-ki-emomal-ramon-ba-amovoz-kard → https://asiaplus.news/tg/2018/07/26/tarihi-surudi-yak-%d2%b3unarmand-az-%d3%afzbekiston-ki-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-ba-%d3%af-%d2%b3amovoz%d3%a3-kard/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20181025/abib-nurmuammedov-dar-rihati-500-nafar-musalmononi-marufi-dunyo → https://asiaplus.news/tg/2018/10/25/%d2%b3abib-nurmu%d2%b3ammedov-dar-r%d3%afjhati-500-nafar-musalmononi-marufi-dunyo/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20190513/sma-vositai-dstdoshtai-bibioi-mo-ch-nafo-dorad → https://asiaplus.news/tg/2019/05/13/%d3%afsma-vositai-d%d3%afstdoshtai-bibi%d2%b3oi-mo-ch%d3%a3-naf%d2%b3o-dorad/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20191030/mastona-ergasheva-az-unaram-obr-va-barakat-yoftam → https://asiaplus.news/tg/2019/10/30/mastona-ergasheva-az-%d2%b3unaram-obr%d3%af-va-barakat-yoftam/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20191111/filmi-bunker-dar-du-ashnvora-az-toikiston-namoyandag-mekunad → https://asiaplus.news/tg/2019/11/11/filmi-bunker-dar-du-%d2%b7ashnvora-az-to%d2%b7ikiston-namoyandag%d3%a3-mekunad/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20191223/chorshanbe-alovatov-az-toikiston-olibi-central-asias-got-talent → https://asiaplus.news/tg/2019/12/23/chorshanbe-alovatov-az-to%d2%b7ikiston-%d2%93olibi-central-asias-got-talent/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20200715/tli-nim-sol-dar-sud-6063-olati-favt-sabt-shuda-lekin-yagontoash-az-covid-19-nest → https://asiaplus.news/tg/2020/07/15/t%d3%afli-nim-sol-dar-su%d2%93d-6063-%d2%b3olati-favt-sabt-shuda-lekin-yagontoash-az-covid-19-nest/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20201005/sabti-boz-1-favt-az-covid-19-dar-rzoi-istiroat/ → https://asiaplus.news/tg/2020/10/05/sabti-boz-1-favt-az-covid-19-dar-r%d3%afz%d2%b3oi-istiro%d2%b3at/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20201116/darguzashti-shoiri-avon-alisheri-muammad-dar-43-solag → https://asiaplus.news/tg/2020/11/16/darguzashti-shoiri-%d2%b7avon-alisheri-mu%d2%b3ammad%d3%a3-dar-43-solag%d3%a3/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20201225/medali-nobel-ba-donishmandi-toik-tadim-shud → https://asiaplus.news/tg/2020/12/25/donishmandi-to%d2%b7ik-medali-nobel-ba-dast-ovard/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210121/kitobhonaoi-bepul-dar-hiyobonu-kchaoi-poitaht → https://asiaplus.news/tg/2021/01/21/kitobhona%d2%b3oi-bepul-dar-hiyobonu-k%d3%afcha%d2%b3oi-pojtaht/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210625/dar-bohtar-yak-kcha-bo-nomi-professor-asani-murodiyon-nomguzori-shud → https://asiaplus.news/tg/2021/06/25/dar-bohtar-yak-k%d3%afcha-bo-nomi-professor-%d2%b3asani-murodiyon-nomguzor%d3%a3-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210701/darguzashti-ubaidullo-raabov-unarmandi-sarshinosi-toik → https://asiaplus.news/tg/2021/07/01/darguzashti-ubajdullo-ra%d2%b7abov-%d2%b3unarmandi-sarshinosi-teatru-sinamoi-to%d2%b7ik/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210714/darguzashti-akademik-sadullo-islomov-yake-az-bunyodguzoroni-taii-demografiyai-toikiston-az-covid → https://asiaplus.news/tg/2021/07/14/darguzashti-akademik-sadullo-islomov-yake-az-bunyodguzoroni-ta%d2%b3%d2%9bi%d2%9bi-demografiyai-to%d2%b7ikiston-az-covid/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210719/darguzashti-safarbek-sole-korgardoni-purovozai-toik-az-koronavirus → https://asiaplus.news/tg/2021/07/19/darguzashti-safarbek-sole%d2%b3-korgardone-ki-nahustin-film-dar-borai-navr%d3%afzro-sohta-bud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210722/darguzashti-idigul-osimzoda-vakili-porlumon-va-raisi-sobii-kumitai-zanon → https://asiaplus.news/tg/2021/07/22/darguzashti-idigul-%d2%9bosimzoda-vakili-porlumon-va-raisi-sobi%d2%9bi-kumitai-zanon-dar-sinni-53-solag%d3%a3/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211215/shooizai-ozmuni-furui-subi-dono-imsol-tadim-nashud-oizadoroni-digarro-bishnosed → https://asiaplus.news/tg/2021/12/15/sho%d2%b3%d2%b7oizai-ozmuni-furu%d2%93i-sub%d2%b3i-dono%d3%a3-imsol-ta%d2%9bdim-nashud-%d2%b7oizadoroni-digarro-bishnosed/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211216/falak-i-toik-rasman-ba-feristi-merosi-farangii-airimoddii-bashariyat-dohil-shud → https://asiaplus.news/tg/2021/12/16/falak-i-to%d2%b7ik%d3%a3-rasman-ba-fe%d2%b3risti-merosi-far%d2%b3angii-%d2%93ajrimoddii-bashariyat-dohil-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220106/az-naberai-emomal-ramon-to-nafisa-imranova-30-avoni-muvaffai-toikiston-az-nazari-kumitai-avonon → https://asiaplus.news/tg/2022/01/06/az-naberai-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-to-mudiri-alif-bonk-30-%d2%b7avoni-muvaffa%d2%9bi-to%d2%b7ikiston-kistand/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220301/on-o-haridor-nest-savdogaroni-sultoni-kabir-dar-borai-kchidan-ba-bozori-kshoniyon → https://asiaplus.news/tg/2022/03/01/on-%d2%b7o-haridor-nest-savdogaroni-sultoni-kabir-dar-borai-k%d3%afchidan-ba-bozori-k%d3%afshoniyon/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221005/abdufatto-sharifzoda-emomal-ramon-zodrzashonro-dar-iotai-farzandonu-paivandon-ashn-megirand → https://asiaplus.news/tg/2022/10/05/abdufatto%d2%b3-sharifzoda-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-zodr%d3%afzashonro-dar-i%d2%b3otai-farzandonu-pajvandon-%d2%b7ashn-megirand/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221220/surud-va-saroyandaoi-betarini-sol-tarona-music-award-2022 → https://asiaplus.news/tg/2022/12/20/surud-va-saroyanda%d2%b3oi-be%d2%b3tarini-sol-tarona-music-award-2022/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230103/darguzashti-unarmandi-halii-toikiston-buron-mamadulov → https://asiaplus.news/tg/2023/01/03/darguzashti-%d2%b3unarmandi-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-bur%d2%b3on-mamad%d2%9bulov/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230208/unarpeshai-shoistai-toikiston-chillahon-holov-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2023/02/08/darguzashti-%d2%b3unarpeshai-shoistai-to%d2%b7ikiston-chillahon-holov/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230802/tahribi-choihonai-roat-dubora-mavridi-barras-aror-giriftaast → https://asiaplus.news/tg/2023/08/02/tahribi-chojhonai-ro%d2%b3at-dubora-mavridi-barras%d3%a3-%d2%9baror-giriftaast/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20231019/shod-shabdolov-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2023/10/19/shod%d3%a3-shabdolov-yake-az-ro%d2%b3baroni-sobi%d2%9badori-kommuniston-darguzasht/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20231206/amirsho-miraliev-robari-sobii-dastgoi-iroiyai-prezidenti-toikiston-va-raisi-viloyati-hatlon-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2023/12/06/amirsho-miraliev-ro%d2%b3bari-sobi%d2%9bi-dastgo%d2%b3i-i%d2%b7roiyai-prezidenti-to%d2%b7ikiston-va-raisi-peshini-viloyati-hatlon-darguzasht/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240504/darguzashti-farangshinosi-maruf-va-munaidi-sinamo-sadullo-raimov → https://asiaplus.news/tg/2024/05/04/darguzashti-far%d2%b3angshinosi-maruf-va-muna%d2%9b%d2%9bidi-sinamo-sadullo-ra%d2%b3imov/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240606/parvozi-unar-talili-70-solagii-unarpesha-burhval-ulomaidar-dar-dushanbe → https://asiaplus.news/tg/2024/06/06/parvozi-%d2%b3unar-ta%d2%b7lili-70-solagii-umr-va-50-soli-faoliyati-e%d2%b7odii-%d2%b3unarpesha-burhval%d3%a3-%d2%93ulom%d2%b3ajdar/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240817/mirzonasriddin-toik-budan-oson-nest-ammo-e-go-besavod-nabud → https://asiaplus.news/tg/2024/08/17/mirzonasriddin-to%d2%b7ik-budan-oson-nest-ammo-%d3%af-%d2%b3e%d2%b7-go%d2%b3-besavod-nabud/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240826/abdulai-zokirov-mehoam-az-rzgoru-zamatoi-ain-va-afurov-silsilafilm-taiya-kunam → https://asiaplus.news/tg/2024/08/26/abdul%d2%b3aj-zokirov-meho%d2%b3am-az-r%d3%afzgoru-za%d2%b3mat%d2%b3oi-ajn%d3%a3-va-%d2%93afurov-silsilafilm-ta%d2%b3iya-kunam/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20241205/mergon-va-sanati-sohtu-navohtani-rubob-ba-feristi-merosi-airimoddii-yunesko-vorid-shud → https://asiaplus.news/tg/2024/12/05/me%d2%b3rgon-va-sanati-sohtu-navohtani-rubob-ba-fe%d2%b3risti-merosi-%d2%93ajrimoddii-yunesko-vorid-shud/
https://asiaplustj.info/tj/news/world/20200928/zaduhrdi-shadid-miyoni-neroi-armaniston-va-ozarboion-dar-araboi-k → https://asiaplus.news/tg/2020/09/28/zaduh%d3%afrdi-shadid-miyoni-ner%d3%af%d2%b3oi-armaniston-va-ozarboj%d2%b7on-dar-%d2%9barabo%d2%93i-k%d3%af%d2%b3%d3%a3/
https://asiaplustj.info/tj/node/320670 → https://asiaplus.news/tg/2023/01/05/azoi-navi-ittifo%d2%9bi-navisandagoni-to%d2%b7ikiston-on%d2%b3o-kistand/
https://asiaplustj.info/tj/node/350087 → https://asiaplus.news/tg/2025/06/21/o%d2%93ozi-parvozi-%d2%b3avopajmo%d3%a3-miyoni-dushanbe-va-van%d2%b7-avvalin-parvoz-kaj-va-narhi-chipta-chand-ast/
https://asiaplustj.info/tj/node/350121 → https://asiaplus.news/tg/2025/06/23/pas-az-11-sol-avvalin-parvozi-%d2%b3avopajmo-dar-masiri-dushanbe-van%d2%b7-dushanbe-an%d2%b7om-yoft/
https://asiaplustj.info/tj/node/350189 → https://asiaplus.news/tg/2025/06/25/safari-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-ba-vmkb-az-van%d2%b7-o%d2%93oz-shud-prezident-dar-in-no%d2%b3iya-kadom-inshootro-ba-istifoda-dod/
https://asiaplustj.info/tj/node/356410 → https://asiaplus.news/tg/2025/12/30/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-30-dekabri-soli-2025/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210422/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route → https://asiaplus.news/en/2021/04/22/somon-air-launches-the-second-flight-on-dushanbe-tashkent-air-route/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200120/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today → https://asiaplus.news/en/2020/01/20/an-enlarged-session-of-government-taking-place-in-dushanbe-today/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200618/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project → https://asiaplus.news/en/2020/06/18/tajikistan-ratifies-agreement-with-world-bank-on-the-power-utility-financial-recovery-project/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president → https://asiaplus.news/en/2020/10/30/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170629/unesco-publishes-atlas-of-the-worlds-languages-in-danger → https://asiaplus.news/en/2017/06/29/unesco-publishes-atlas-of-the-worlds-languages-in-danger/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20200611/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020 → https://asiaplus.news/en/2020/06/11/coronavirus-4763-officially-confirmed-covid-19-cases-reported-in-tajikistan-as-of-june-10-2020/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210127/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1 → https://asiaplus.news/en/2021/01/27/dushanbe-ismaili-center-expected-to-open-its-doors-on-february-1/
https://old.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20210409/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out → https://asiaplus.news/en/2021/04/09/russia-finally-opens-its-borders-to-tajik-migrants-but-exorbitant-airfares-keeping-laborers-out/
https://old.asiaplustj.info/news/life/culture/20130627/bozor-sobir-ba-namoishi-teatrii-shabe-dur-az-vatan-ba-oi-baland-dod-aks-va-sado → https://asiaplus.news/tg/2013/06/27/bozor-sobir-ba-namoishi-teatrii-shabe-dur-az-vatan-ba%d2%b3oi-baland-dod-aks-va-sado/
https://old.asiaplustj.info/news/tajikistan/economic/20120215/dushanbinskii-avtovokzal-vchera-segodnya-zavtra → https://asiaplus.news/2012/02/15/dushanbinskij-avtovokzal-vchera-segodnya-zavtra/
https://old.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20170801/gavar-raeva-muoirati-kor-sarchashmai-korrupsiya-shudaast → https://asiaplus.news/tg/2017/08/01/gav%d2%b3ar-%d2%b7%d3%afraeva-mu%d2%b3o%d2%b7irati-kor%d3%a3-sarchashmai-korrupsiya-shudaast/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/29/20250312/riba-dlya-tovaritsha-cherchillya-v-tadzhikistane-snyat-film-o-geroizme-tadzhikov-vo-vtoroi-mirovoi-voine → https://asiaplus.news/2025/03/12/ryba-dlya-tovarishha-cherchillya-v-tadzhikistane-snyat-film-o-geroizme-tadzhikov-vo-vtoroj-mirovoj-vojne/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/life/person/20250913/munira-shahidi-moya-kniga-bila-predstavlena-v-kembridzhe-i-berline-no-ne-v-tadzhikistane → https://asiaplus.news/2025/09/13/munira-shahidi-moya-kniga-byla-predstavlena-v-kembridzhe-i-berline-no-ne-v-tadzhikistane/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/life/person/20251204/kak-studentka-s-pamira-stala-liderom-krupneishego-banka-gulanor-atobek-o-lyubvi-k-svoemu-delu → https://asiaplus.news/2025/12/04/kak-studentka-s-pamira-stala-liderom-krupnejshego-banka-gulanor-atobek-o-lyubvi-k-svoemu-delu/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/sports/20230525/budutshie-chempioni-kak-v-dushanbe-proshel-respublikanskii-turnir-sredi-yunih-sportsmenov-po-mma → https://asiaplus.news/2023/05/25/budushhie-chempiony-respublikanskij-turnir-sredi-yunyh-sportsmenov-po-mma/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20221004/preemstvennost-perspektivi-strategiya-na-millioni-kakim-budet-business-forum-g5-v-etom-godu → https://asiaplus.news/2022/10/04/preemstvennost-perspektivy-strategiya-na-milliony-kakim-budet-business-forum-g5-v-etom-godu/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20161129/v-stolitse-tadzhikistana-pereimenovani-16-ulits-s-sovetskim-nazvaniem → https://asiaplus.news/2016/11/29/v-stolicze-tadzhikistana-pereimenovany-16-ulicz-s-sovetskim-nazvaniem/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20201014/tsik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnie-itogi-prezidentskih-viborov → https://asiaplus.news/2020/10/14/czik-tadzhikistana-oglasila-okonchatelnye-itogi-prezidentskih-vyborov/
https://old.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20260319/proekt-marketing-forum-2025-iz-tadzhikistana-stal-prizerom-mezhdunarodnoi-premii-bema → https://asiaplus.news/2026/03/19/proekt-marketing-forum-2025-iz-tadzhikistana-stal-prizerom-mezhdunarodnoj-premii/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/sports/20251231/sharif-nazarov-sobi-sarmurabbii-timi-milii-toikiston-va-mutahassisi-shinohtai-futboli-toik-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2025/12/31/sharif-nazarov-sobi%d2%9b-sarmurabbii-timi-milii-to%d2%b7ikiston-va-mutahassisi-shinohtai-futboli-to%d2%b7ik-darguzasht/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20231113/darguzashti-aslam-dodihudoev-sobi-sarmuarriri-barnomai-ahbor-i-tvt-va-robari-daftari-matbuoti-bmt → https://asiaplus.news/tg/2023/11/13/darguzashti-aslam-dodihudoev-sobi%d2%9b-sarmu%d2%b3arriri-barnomai-ahbor-i-tvt-va-ro%d2%b3bari-daftari-matbuoti-bmt/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251108/sub-ba-hair-toikiston-yak-rz-dar-tarih-zodrzi-shahsiyato-vazi-avo-baroi-8-noyabri-soli-2025 → https://asiaplus.news/tg/2025/11/08/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-8-noyabri-soli-2025/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251109/sub-ba-hair-toikiston-yak-rz-dar-tarih-zodrzi-shahsiyato-vazi-avo-baroi-9-noyabri-soli-2025 → https://asiaplus.news/tg/2025/11/09/sub%d2%b3-ba-hajr-to%d2%b7ikiston-yak-r%d3%afz-dar-tarih-zodr%d3%afzi-shahsiyat%d2%b3o-vazi-%d2%b3avo-baroi-9-noyabri-soli-2025/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/incidents/20220801/sababi-faromadani-kpora-dar-ain-malum-shud → https://asiaplus.news/tg/2022/08/01/sababi-faromadani-k%d3%af%d2%b3pora-dar-ajn%d3%a3-malum-shud/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20151009/salom-aleikum-ikiston-anons-yak-r-zi-tarikh-obu-avo-531 → https://asiaplus.news/tg/2015/10/09/salom-alejkum-to%d2%b7ikiston-anons-yak-r%d3%afzi-tarih-obu%d2%b3avo-532/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20191027/az-shoiri-khalqii-toikiston-to-shoiri-milli → https://asiaplus.news/tg/2019/10/27/az-shoiri-hal%d2%9bii-to%d2%b7ikiston-to-shoiri-mill%d3%a3/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230228/umar-ziyoevmehoam-tarihi-gulshan-ro-navisam → https://asiaplus.news/tg/2023/02/28/umar-ziyoev-meho%d2%b3am-tarihi-gulshan-ro-navisam/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230816/masudon-muiddinonov-aksbardori-sobii-prezidenti-toikiston-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2023/08/16/ma%d2%9bsud%d2%b7on-mu%d2%b3iddin%d2%b7onov-aksbardori-sobi%d2%9bi-prezidenti-to%d2%b7ikiston-darguzasht/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240207/darguzashti-utbiddin-muhtor-ustodi-dmt-dar-sinni-54-solag → https://asiaplus.news/tg/2024/02/07/darguzashti-professor-%d2%9butbiddin-muhtor%d3%a3-ustodi-dmt-dar-54-solag%d3%a3/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240220/saroyandai-sarshinos-lailo-sharif-dar-olmon-darguzasht → https://asiaplus.news/tg/2024/02/20/lajlo-sharif%d3%a3-nahustin-ro%d2%b3bari-dastai-%d2%b3unarii-gulshan-dar-olmon-darguzasht/
https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20251024/panakent-shari-aonii-unaroi-dast-baroi-suzanidz-etirof-shud → https://asiaplus.news/tg/2025/10/24/pan%d2%b7akent-sha%d2%b3ri-%d2%b7a%d2%b3onii-%d2%b3unar%d2%b3oi-dast%d3%a3-baroi-suzanid%d3%afz%d3%a3-etirof-shud/
https://www.asiaplustj.info/en/news/all?page=398 → https://asiaplus.news/en/all-news/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20200225/world-bank-approves-134-million-grant-for-tajikistans-power-sector → https://asiaplus.news/2020/02/27/rossiya-ogranichit-aviasoobshhenie-s-iranom/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201203/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report → https://asiaplus.news/en/2020/12/03/electricity-rationing-hinders-economic-activity-in-tajikistan-says-edb-report/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20201209/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10 → https://asiaplus.news/en/2020/12/09/barqi-tojik-all-regions-will-have-regular-electricity-supplies-beginning-on-december-10/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210115/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights → https://asiaplus.news/en/2021/01/15/dushanbe-and-tashkent-reach-agreement-on-resumption-of-bilateral-regular-air-flights/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/economic/20210405/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices → https://asiaplus.news/en/2021/04/05/airlines-and-air-ticket-office-warned-not-to-sell-tickets-at-inflated-prices/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20170301/237184 → https://asiaplus.news/en/2017/03/01/rahmon-attends-the-13th-eco-summit-in-islamabad/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/politics/20210824/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council → https://asiaplus.news/en/2021/08/24/situation-in-afghanistan-was-the-topic-of-an-extraordinary-session-of-the-csto-collective-security-council/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200122/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe → https://asiaplus.news/en/2020/01/22/new-electricity-billing-meters-to-be-installed-in-dushanbe/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200123/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature → https://asiaplus.news/en/2020/01/23/rustam-emomali-nominated-for-dushanbe-legislature/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200313/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli → https://asiaplus.news/en/2020/03/13/dushanbe-mayor-nominated-for-majlisi-milli/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200501/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19 → https://asiaplus.news/en/2020/05/01/rahmon-holds-meeting-to-discuss-issues-of-combating-infectious-diseases-including-covid-19/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200720/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6 → https://asiaplus.news/en/2020/07/20/the-date-for-presidential-election-in-tajikistan-expected-to-be-on-august-6/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20200915/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years → https://asiaplus.news/en/2020/09/15/emomali-rahmon-promises-to-double-tajikistans-gdp-in-seven-years/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201015/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections → https://asiaplus.news/en/2020/10/15/central-electoral-commission-announces-the-final-results-of-the-presidential-elections/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/power/20201030/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president → https://asiaplus.news/en/2020/10/30/emomali-rahmon-swears-in-for-his-fifth-term-as-tajikistans-president/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/security/2017 → https://asiaplus.news/en/2013/12/30/security-cameras-installed-at-buildings-of-the-interior-ministry-scns-and-supreme-court/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20141205/freedom-house-says-internet-freedom-around-world-decline?utm_source=chatgpt.com → https://asiaplus.news/en/2014/12/05/freedom-house-says-internet-freedom-around-the-world-in-decline/
https://www.asiaplustj.info/en/news/tajikistan/society/20170217/236813 → https://asiaplus.news/en/2017/02/17/cnn-lists-rohat-teahouse-among-11-of-the-worlds-best-teahouses/
https://www.asiaplustj.info/en/node/268503 → https://asiaplus.news/2019/06/08/kak-nasvaj-pomogaet-borotsya-s-kureniem-v-czentralnoj-azii/
https://www.asiaplustj.info/en/node/295493 → https://asiaplus.news/en/2021/03/26/somon-air-and-utair-to-operate-regular-flights-between-dushanbe-and-moscow/
https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/?page=352 → https://asiaplus.news/en/category/regions/central-asia/tajikistan-en/
https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic → https://asiaplus.news/en/category/topics/economics/
https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/economic/1000?page=107 → https://asiaplus.news/en/category/topics/economics/
https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan/society → https://asiaplus.news/en/category/topics/society/
https://www.asiaplustj.info/en/rubrics/tajikistan?page= → https://asiaplus.news/en/category/regions/central-asia/tajikistan-en/
https://www.asiaplustj.info/news/centralasia/20250314/ashki-shod-rasu-boz-oshgirivu-dastfishor-gushorish-az-bozshavii-saradi-toikistonu-iriziston → https://asiaplus.news/tg/2025/03/14/ashki-shod%d3%a3-ra%d2%9bsu-boz%d3%a3-o%d2%93%d3%afshgirivu-dastfishor%d3%a3-guzorish-az-bozshavii-sar%d2%b3adi-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston/
https://www.asiaplustj.info/news/sports/20131127/shakhrier-akhmedov-dvigatsya-kak-roi-dzhons-bit-kak-maik-taison → https://asiaplus.news/2013/11/27/shahriyor-ahmedov-dvigatsya-kak-roj-dzhons-bit-kak-majk-tajson/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/economic/20220913/toikiston-bo-kishvaroi-ssh-ch-guna-molu-masulot-savdo-mekunad-va-mablaash-ch-adar-ast → https://asiaplus.news/tg/2022/09/13/to%d2%b7ikiston-bo-kishvar%d2%b3oi-s%d2%b3sh-ch%d3%a3-guna-molu-ma%d2%b3sulot-savdo-mekunad-va-mabla%d2%93ash-ch%d3%a3-%d2%9badar-ast/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/laworder/20150312/liderom-gruppy-24-stal-sharofiddin-gadoev → https://asiaplus.news/2015/03/12/liderom-gruppy-24-stal-sharofiddin-gadoev/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20170603/yakub-salimov-nyusmeiker-perestroechnih-vremen → https://asiaplus.news/2017/06/03/yakub-salimov-nyusmejker-perestroechnyh-vremen/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/politics/20210917/dar-dushanbe-nishasti-ashnii-ssh-ba-kor-ooz-kard → https://asiaplus.news/tg/2021/09/17/dar-dushanbe-nishasti-%d2%b7ashnii-s%d2%b3sh-ba-kor-o%d2%93oz-kard/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20180501/darguzashti-bozor-sobir-prezident-ba-intioli-asadash-ba-vatan-dastur-dod → https://asiaplus.news/tg/2018/05/01/darguzashti-bozor-sobir-prezident-ba-inti%d2%9boli-%d2%b7asadash-ba-vatan-dastur-dod/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20190123/nashri-kitobi-emomal-ramon-doir-ba-aoni-muosir-va-siyosati-hori → https://asiaplus.news/tg/2019/01/23/nashri-kitobi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-doir-ba-%d2%b7a%d2%b3oni-muosir-va-siyosati-hori%d2%b7%d3%a3/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20190630/top-10-tadzhikskih-predprinimatelei-molozhe-35 → https://asiaplus.news/2019/06/30/top-10-tadzhikskih-predprinimatelej-molozhe-35/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20221219/shooizai-furi-subi-dono-ro-shalo-saidalieva-soib-shud-oizadoroni-digarro-bishnosed → https://asiaplus.news/tg/2022/12/19/sho%d2%b3%d2%b7oizai-fur%d3%af%d2%93i-sub%d2%b3i-dono%d3%a3-ro-sha%d2%b3lo-sajdalieva-so%d2%b3ib-shud-%d2%b7oizadoroni-digarro-bishnosed/
https://www.asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20230502/parastu-2023-charo-tedode-az-avodoroni-teatr-natavonistand-ismat-ro-tamosho-kunand → https://asiaplus.news/tg/2023/05/02/parastu-2023-charo-tedode-az-%d2%b3avodoroni-teatr-natavonistand-%d2%9bismat-ro-tamosho-kunand/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/20250109/navruz-usmanov-predstavlyaet-novii-parfyumernii-brend-four-garden → https://asiaplus.news/2025/01/09/navruz-usmanov-predstavlyaet-novyj-parfyumernyj-brend-four-garden/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20180108/novii-vzglyad-na-istoriyu-musulman-v-novoizdannoi-knige-davlatali-davlatzoda → https://asiaplus.news/2018/01/08/novyj-vzglyad-na-istoriyu-musulman-v-novoj-knige-davlatali-davlatzoda/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/culture/20221228/dvortsu-kulturi-v-bohtare-prisvoili-imya-alovuddina-abdullozoda → https://asiaplus.news/2022/12/28/dvorczu-kultury-v-bohtare-prisvoili-imya-alovuddina-abdullozoda/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/person/20160422/navechno-v-pamyati-narodnoi-o-reformatore-v-sfere-obrazovaniya-abdulbashire-rashidove → https://asiaplus.news/2016/04/22/navechno-v-pamyati-narodnoj-o-reformatore-v-sfere-obrazovaniya-abdulbashire-rashidove/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/person/20210406/hudzhasta-mirzovali-v-trudnih-situatsiyah-ya-vsegda-prinimala-pravilnie-resheniya → https://asiaplus.news/2021/04/06/hudzhasta-mirzovali-v-trudnyh-situacziyah-ya-vsegda-prinimala-pravilnye-resheniya/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/person/20220602/alisheru-latif-zade-60-let-on-rasskazal-o-novih-rabotah-i-ostavil-pismo-potomkam → https://asiaplus.news/2022/06/02/alisheru-latif-zade-60-let-on-rasskazal-o-novyh-rabotah-i-ostavil-pismo-potomkam/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/sports/20200910/soro-kompaniya-i-ravshan-razigrayut-kubok-tadzhikistana-2020-po-futzalu → https://asiaplus.news/2020/09/10/soro-kompaniya-i-ravshan-razygrayut-kubok-tadzhikistana-2020-po-futzalu/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/sports/20211112/tadzhikskii-sambist-akmaliddin-karimov-stal-chempionom-mira → https://asiaplus.news/2021/11/12/tadzhikskij-sambist-akmaliddin-karimov-stal-chempionom-mira/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/sports/20220318/im-group-podderzhal-chempionat-azii-po-shosseinomu-i-paralimpiiskomu-velosportu → https://asiaplus.news/2022/03/18/im-group-podderzhala-chempionat-azii-po-shossejnomu-i-paralimpijskomu-velosportu/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/sports/20231128/tadzhikistan-stal-liderom-po-kolichestvu-zavoevannih-medalei-na-chempionate-mira-po-mma-v-albanii → https://asiaplus.news/2023/11/28/tadzhikistan-stal-liderom-po-kolichestvu-zavoevannyh-medalej-na-chempionate-mira-po-mma-v-albanii/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20080207/novyi-glava-khovara-nameren-podnyat-imidzh-tadzhikistana-i-smi?utm_source=chatgpt.com → https://asiaplus.news/2008/02/07/novyj-glava-hovara-nameren-podnyat-imidzh-tadzhikistana-i-smi/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20210401/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsi-sobitii-den-v-istorii-prognoz-pogodi-na-1-aprelya-2021-goda → https://asiaplus.news/2021/04/01/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-1-aprelya-2021-goda/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20210430/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsi-sobitii-den-v-istorii-prognoz-pogodi-na-30-aprelya-2021-goda → https://asiaplus.news/2021/04/30/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-30-aprelya-2021-goda/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/20211213/salom-aleikum-tadzhikistan-anonsi-sobitii-den-v-istorii-prognoz-pogodi-na-13-dekabrya-2021-goda → https://asiaplus.news/2021/12/13/salom-alejkum-tadzhikistan-anonsy-sobytij-den-v-istorii-prognoz-pogody-na-13-dekabrya-2021-goda/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20190703/kazkommertsbank-tadzhikistan-stal-halik-bank-tadzhikistan → https://asiaplus.news/2019/07/03/kazkommerczbank-tadzhikistan-stal-halyk-bank-tadzhikistan/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20200622/za-chto-oshtrafovali-alif-bank-na-polmilliona-somoni-i-kakie-teper-plani-u-banka → https://asiaplus.news/2020/06/22/za-chto-oshtrafovali-alif-bank-na-polmilliona-somoni-i-kakie-teper-plany-u-banka/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20201230/zolotie-slitki-natsbanka-tadzhikistana-v-2020-godu-podorozhali-na-422/%D0%97%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%82%D1%8B%D0%B5 → https://asiaplus.news/2020/12/30/zolotye-slitki-naczbanka-tadzhikistana-v-2020-godu-podorozhali-na-422/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/economic/20220707/evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostroiku-roguna-milliardi → https://asiaplus.news/2022/07/07/reuters-evrosoyuz-poruchil-napravit-na-dostrojku-roguna-milliardy/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/laworder/20140724/ispaniya-otkazalas-vydat-tadzhikistanu-oppozitsionera-gadoeva → https://asiaplus.news/2014/07/24/ispaniya-otkazalas-vydat-tadzhikistanu-oppoziczionera-gadoeva/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20250303/yavka-izbiratelei-na-parlamentskih-viborah-v-tadzhikistane-sostavila-853 → https://asiaplus.news/2025/03/03/yavka-izbiratelej-na-parlamentskih-vyborah-v-tadzhikistane-sostavila-853/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20250328/tsentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novii-sostav-madzhlisi-milli → https://asiaplus.news/2025/03/28/czentrizbirkom-tadzhikistana-utverdil-novyj-sostav-madzhlisi-milli/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20190326/265748 → https://asiaplus.news/2019/03/26/komanduyushhij-pogranvojskami-tadzhikistana-obsudit-v-tashkente-obstanovku-na-rubezhe-s-afganistanom/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20210705/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tis-voennosluzhatshih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoi-granitsi → https://asiaplus.news/2021/07/05/emomali-rahmon-poruchil-mobilizovat-20-tys-voennosluzhashhih-rezerva-dlya-ukrepleniya-tadzhiksko-afganskoj-graniczy/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/security/20230501/istochniki-v-tadzhikistane-usilili-proverki-vseh-zapravok// → https://asiaplus.news/2023/05/01/istochniki-v-tadzhikistane-usilili-proverki-vseh-zapravok/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20140414/makhallya-zarafshon-2-pereimenovana-v-chest-bkhamdamova → https://asiaplus.news/2014/04/14/mahallya-zarafshon-2-pereimenovana-v-chest-b-hamdamova/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20190309/takaya-russkaya-tadzhichka-kak-lyudmila-uspenskaya-vryad-li-etshe-budet → https://asiaplus.news/2019/03/09/takaya-russkaya-tadzhichka-kak-lyudmila-uspenskaya-vryad-li-eshhe-budet/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20200218/hudzha-komandir-gaffor-sedoi-yakub-salimov-kto-vhodil-v-parlament-boevikov → https://asiaplus.news/2020/02/18/hudzha-komandir-gaffor-sedoj-yakub-salimov-kto-vhodil-v-parlament-boevikov/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210112/ne-stalo-lidii-sechkinoi-vedutshego-istorika-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2021/01/12/ne-stalo-lidii-sechkinoj-vedushhego-istorika-tadzhikistana/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210119/tadzhikskih-blogerov-obyazivayut-platit-nalogi-s-dohoda-na-youtube-facebook-instagram → https://asiaplus.news/2021/01/19/tadzhikskih-blogerov-obyazyvayut-platit-nalogi-s-dohoda-na-youtube-facebook-instagram/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210910/modeli-s-osobennostyami-predstavili-novuyu-kollektsiyu-ot-iamdifferent → https://asiaplus.news/2021/09/10/modeli-s-osobennostyami-predstavili-novuyu-kollekcziyu-ot-iamdifferent/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20221213/turkmenistan-postroit-shkolu-v-tadzhikistane-dlya-540-uchatshihsya-na-turkmenskom-yazike → https://asiaplus.news/2022/12/13/turkmenistan-postroit-shkolu-v-tadzhikistane-dlya-540-uchashhihsya-na-turkmenskom-yazyke/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20221230/prirost-naseleniya-tadzhikistana-operezhaet-obtshemirovoi-pochti-v-dva-raza?tg_rhash=dad9b8f651f186 → https://asiaplus.news/2022/12/30/prirost-naseleniya-tadzhikistana-operezhaet-obshhemirovoj-pochti-v-dva-raza/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20231024/skonchalas-pervii-diktor-tadzhikskogo-televideniya-rafoat-abdusalomova → https://asiaplus.news/2023/10/24/skonchalas-pervyj-diktor-tadzhikskogo-televideniya-rafoat-abdusalomova/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20231218/rasskazivaem-kto-on-generalnii-sponsor-taronamusicaward2023 → https://asiaplus.news/2023/12/18/rasskazyvaem-kto-on-generalnyj-sponsor-taronamusicaward2023/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20231226/kto-oni-15-luchshih-blogerov-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2023/12/26/kto-oni-15-luchshih-blogerov-tadzhikistana/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20240208/vigodnie-investitsii-v-gosudarstvennie-tsennie-bumagi-ot-banka-razvitiya-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2024/02/08/vygodnye-investiczii-v-gosudarstvennye-czennye-bumagi-ot-banka-razvitiya-tadzhikistana/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20240404/alif-i-mastercard-zaklyuchili-dolgosrochnoe-soglashenie-dlya-razvitiya-beznalichnih-platezhei-v-tadzhikistane → https://asiaplus.news/2024/04/04/alif-i-mastercard-zaklyuchili-dolgosrochnoe-soglashenie-dlya-razvitiya-beznalichnyh-platezhej-v-tadzhikistane/
https://www.asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20250722/mezhdunarodnii-bank-tadzhikistana-predstavlyaet-premialnie-karti-mastercard → https://asiaplus.news/2025/07/22/mezhdunarodnyj-bank-tadzhikistana-predstavlyaet-premialnye-karty-mastercard/
https://www.asiaplustj.info/ru/node/233787 → https://asiaplus.news/2016/11/29/v-stolicze-tadzhikistana-pereimenovany-16-ulicz-s-sovetskim-nazvaniem/
https://www.asiaplustj.info/ru/node/279379 → https://asiaplus.news/tg/2020/03/03/navisandagoni-%d2%b7avon-dar-to%d2%b7ikiston-angushtshumorand-sabab-chist/
https://www.asiaplustj.info/ru/node/295857 → https://asiaplus.news/tg/2021/04/05/darguzashti-%d2%b3unarpeshai-maruf-asalbegim-saodatova/
https://www.asiaplustj.info/ru/node/296267 → https://asiaplus.news/tg/2021/04/14/darguzashti-%d2%b3unarmand-va-%d2%b3a%d2%b7vnigori-sarshinos-%d2%9biyomiddin-cha%d2%9balov/
https://www.asiaplustj.info/tg/news/tajikistan/society/20210127/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-daroi-hudro-boz-mekunad → https://asiaplus.news/tg/2021/01/27/markazi-ismoiliya-dar-dushanbe-1-fevral-dar%d2%b3oi-hudro-boz-mekunad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/29/20150402/nakhustnamoishi-filmi-par-az-pasi-k-i-dar-dushanbe → https://asiaplus.news/tg/2015/04/02/nahustnamoishi-filmi-par%d3%a3-az-pasi-k%d3%af%d2%b3i-%d2%9bof-dar-dushanbe/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/centralasia/20260210/poyoni-dst-kamchibek-toshiev-raisi-kdam-i-iriziston-az-sii-raisumur-ba-istefo-firistoda-shud → https://asiaplus.news/tg/2026/02/10/kamchibek-toshiev-raisi-kdam-i-%d2%9bir%d2%93iziston-az-s%d3%afji-rais%d2%b7um%d2%b3ur-ba-istefo-firistoda-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/opinion/20200313/shari-sababi-dar-osiyoi-markaz-vuud-nadoshtani-koronavirus → https://asiaplus.news/tg/2020/03/13/shar%d2%b3i-sababi-dar-osiyoi-markaz%d3%a3-vu%d2%b7ud-nadoshtani-koronavirus/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20120105/rustami-emomal-prezidenti-fft-intikhob-shud → https://asiaplus.news/tg/2012/01/05/rustami-emomal%d3%a3-prezidenti-fft-intihob-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20211130/mes-baroi-7-min-bor-soibi-tbi-tillo-shud → https://asiaplus.news/tg/2021/11/30/messi-baroi-7-min-bor-so%d2%b3ibi-t%d3%afbi-tillo%d3%a3-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/sports/20240129/igor-cherevchenko-muntahabi-toikiston-boyad-dar-vati-asos-alaba-mekard → https://asiaplus.news/tg/2024/01/29/igor-cherevchenko-muntahabi-to%d2%b7ikiston-boyad-dar-va%d2%9bti-asos%d3%a3-%d2%93alaba-mekard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220517/dar-toikiston-korhonai-istesoli-papod-yo-taiyoraoi-besarnishin-eron-sohta-shud → https://asiaplus.news/tg/2022/05/17/dar-to%d2%b7ikiston-korhonai-iste%d2%b3soli-pa%d2%b3pod-yo-tajyora%d2%b3oi-besarnishini-eron%d3%a3-sohta-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20220606/olimi-riyozidoni-toik-mergand-shabozov-barandi-oizai-sitoraoi-ittiod-i-idm-shud → https://asiaplus.news/tg/2022/06/06/olimi-riyozidoni-to%d2%b7ik-mergand-sha%d2%b3bozov-barandai-%d2%b7oizai-sitora%d2%b3oi-itti%d2%b3od-i-idm-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20230608/rasman-kalontarin-masidi-toikiston-iftito-shud → https://asiaplus.news/tg/2023/06/08/rasman-kalontarin-mas%d2%b7idi-to%d2%b7ikiston-iftito%d2%b3-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20240312/taroi-nav-dar-kishvari-kuna-ravandi-sanoat-shudani-toikistoni-shrav → https://asiaplus.news/tg/2024/03/12/tar%d2%b3%d2%b3oi-nav-dar-kishvari-ku%d2%b3na-ravandi-sanoat%d3%a3-shudani-to%d2%b7ikistoni-sh%d3%afrav%d3%a3/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20240605/darguzashti-marvorid-osimova-avvalin-zani-korgardoni-toik → https://asiaplus.news/tg/2024/06/05/darguzashti-marvorid-%d2%9bosimova-avvalin-zani-korgardoni-to%d2%b7ik/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20250302/kmir-intihoboti-parlumonii-toikistonro-barguzorshuda-elon-kard → https://asiaplus.news/tg/2025/03/02/kmir-intihoboti-parlumonii-to%d2%b7ikistonro-barguzorshuda-elon-kard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20251215/kadom-dasturu-suporishoi-emomal-ramon-dar-payomi-soli-2024-iro-nashud → https://asiaplus.news/tg/2025/12/15/kadom-dasturu-suporish%d2%b3oi-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-ki-dar-payomi-soli-2024-doda-bud-i%d2%b7ro-nashud-va-charo/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20160824/iftito-i-korkhonai-navbatii-buzurgi-iste-soli-sement-dar-evon-0 → https://asiaplus.news/tg/2016/08/24/iftito%d2%b3i-korhonai-navbatii-buzurgi-iste%d2%b3soli-sement-dar-yovon-2/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20211115/toikiston-mustailona-hudashro-bo-non-tamin-karda-metavonad → https://asiaplus.news/tg/2021/11/15/to%d2%b7ikiston-musta%d2%9bilona-hudashro-bo-non-tamin-karda-metavonad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20211118/asri-prezident-digar-dar-100-somona-nest-oiashro-kohi-navrz-girift → https://asiaplus.news/tg/2021/11/18/%d2%9basri-prezident-digar-dar-100-somona-nest-%d2%b7ojashro-kohi-navr%d3%afz-girift/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220607/dar-semoai-avval-arzi-horiii-toikiston-2-mln-ziyod-shud → https://asiaplus.news/tg/2022/06/07/dar-semo%d2%b3ai-avval-%d2%9barzi-hori%d2%b7ii-to%d2%b7ikiston-2-mln-ziyod-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20220818/toikiston-yagona-kishvari-pasoshrav-miyoni-kambizoattarino-az-ri-ami-mmd-ba-sari-aol-ast → https://asiaplus.news/tg/2022/08/18/to%d2%b7ikiston-yagona-kishvari-pasosh%d3%afrav%d3%a3-miyoni-kambizoattarin%d2%b3o-az-r%d3%afi-%d2%b3a%d2%b7mi-mmd-ba-sari-a%d2%b3ol%d3%a3-ast/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20221114/maomot-ba-betar-kardani-mavei-toikiston-dar-radabandioi-bainulmilal-ooz-kardand → https://asiaplus.news/tg/2022/11/14/to%d2%b7ikiston-meho%d2%b3ad-dar-rejting-%d2%b3oi-%d2%b7a%d2%b3on%d3%a3-mav%d2%9beashro-bolo-barad-on%d2%b3o-kadom-rejting%d2%b3o-%d2%b3astand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20230906/10-soli-sozandag-ch-guna-huaksin-ayur-sementi-balandsifat-istesol-mekunad → https://asiaplus.news/tg/2023/09/06/10-soli-sozandag%d3%a3-ch%d3%a3-guna-huaksin-%d2%93ayur-sementi-balandsifat-iste%d2%b3sol-mekunad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20240906/artel-buzurgtarin-fabrikai-istesoli-tehnikai-maish-ch-tavr-faoliyat-mekunad → https://asiaplus.news/tg/2024/09/06/artel-buzurgtarin-fabrikai-iste%d2%b3soli-tehnikai-maish%d3%a3-ch%d3%a3-tavr-faoliyat-mekunad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20241017/dar-toikiston-boz-yak-bonki-nav-fridom-bonk-toikiston-iozai-faoliyat-daryoft-kard → https://asiaplus.news/tg/2024/10/17/dar-to%d2%b7ikiston-boz-yak-bonki-nav-fridom-bonk-to%d2%b7ikiston-i%d2%b7ozai-faoliyat-daryoft-kard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20241028/arzi-bari-toik-ba-nerugoi-sangtda-1-ba-besh-az-331-mln-dollar-rasid → https://asiaplus.news/tg/2024/10/28/%d2%9barzi-bar%d2%9bi-to%d2%b7ik-ba-nerugo%d2%b3i-sangt%d3%afda-1-ba-besh-az-331-mln-dollar-rasid/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20250217/soiboni-faronsavii-ashan-ovozaoi-az-toikiston-raftanashonro-rad-kardand → https://asiaplus.news/tg/2025/02/17/molikoni-fur%d3%afshgo%d2%b3i-ashan-ovoza%d2%b3oi-az-to%d2%b7ikiston-raftanashonro-rad-kardand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20250313/miyoni-toikiston-va-iriziston-16-sanadi-navi-amkor-imzo-shud → https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/miyoni-to%d2%b7ikiston-va-%d2%9bir%d2%93iziston-16-sanadi-navi-%d2%b3amkor%d3%a3-imzo-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20131107/emomal-ra-mon-bori-navbat-prezident-intikhob-shud → https://asiaplus.news/tg/2013/11/07/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-bori-navbat%d3%a3-prezident-intihob-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20210818/ordeni-sharaf-navisandavu-ofizi-hal-kormandi-shoistavu-hidmati-shoista-oizavu-unvonoi-davlat-ba-120-nafar → https://asiaplus.news/tg/2021/08/18/ordeni-sharaf-navisandavu-%d2%b3ofizi-hal%d2%9b%d3%a3-kormandi-shoistavu-hidmati-shoista-%d2%b7oizavu-unvon%d2%b3oi-davlat%d3%a3-ba-120-nafar/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20210831/idomai-mukofotgirio-az-rustami-emomal-to-ubaidulloevu-dostiev → https://asiaplus.news/tg/2021/08/31/idomai-mukofotgiri%d2%b3o-az-rustami-emomalivu-ubajdulloevu-dostiev-to-beg-sabur/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20211029/korshinoson-dar-dushanbe-daftari-abai-muovimati-millii-afoniston-boz-shud → https://asiaplus.news/tg/2021/10/29/rasman-dar-dushanbe-daftari-%d2%b7ab%d2%b3ai-mu%d2%9bovimati-millii-af%d2%93oniston-boz-shud-navshuda/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20220204/emomal-ramon-baroi-barguzorii-se-ozmun-tariban-8-mln-somon-udo-kard → https://asiaplus.news/tg/2022/02/04/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-baroi-barguzorii-se-ozmun-%d2%b3ududi-8-mln-somon%d3%a3-%d2%b7udo-kard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20250313/imrz-emomal-ramon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-nioii-marz-baini-toikiston-va-irizistonro-imzo-mekunand → https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/imr%d3%afz-emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-va-sodir-zhaparov-sozishnomai-ni%d2%b3oii-marz%d3%a3-bajni-to%d2%b7ikiston-va-%d2%9bir%d2%93izistonro-imzo-mekunand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/politics/20250320/faizal-idizoda-kist-va-charo-maz-raisi-parlumon-shud → https://asiaplus.news/tg/2025/03/20/fajzal%d3%a3-idizoda-kist-va-charo-ma%d2%b3z-%d3%af-raisi-parlumon-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20200415/emomal-ramon-6-nafar-azoi-malisi-milliro-tain-kard → https://asiaplus.news/tg/2020/04/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-6-nafar-azoi-ma%d2%b7lisi-milliro-tain-kard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20210825/mavei-toikiston-dar-barobari-tolibon-ukumati-farogir-bo-ishtiroki-toikon-tashkil → https://asiaplus.news/tg/2021/08/25/mav%d2%9bei-to%d2%b7ikiston-dar-barobari-tolibon-%d2%b3ukumati-farogir-bo-ishtiroki-to%d2%b7ikon-tashkil-shavad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220121/ukumat-az-soli-2021-natiagir-va-vazifaoi-soli-oriro-muaiyan-kard → https://asiaplus.news/tg/2022/01/21/%d2%b3ukumat-az-soli-2021-nati%d2%b7agir%d3%a3-va-vazifa%d2%b3oi-soli-%d2%b7oriro-muajyan-kard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20220414/cafari-prezident-ba-sud-az-iftitoi-korhonai-talko-gold-dar-noiyai-ain-ooz-shud → https://asiaplus.news/tg/2022/04/14/cafari-prezident-ba-su%d2%93d-az-iftito%d2%b3i-korhonai-talko-gold-dar-no%d2%b3iyai-ajn%d3%a3-o%d2%93oz-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20131120/polkovnik-b-amolzoda-farmonde-i-gordi-mill-tain-shud → https://asiaplus.news/tg/2013/11/20/polkovnik-b-%d2%b7amolzoda-farmonde%d2%b3i-gordi-mill%d3%a3-tain-shud/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220129/natiai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu-kardand-protokoli-1-maii-2021-ro-purra-iro-shavad → https://asiaplus.news/tg/2022/01/29/nati%d2%b7ai-guftushunid-yatimov-va-toshiev-tavofu%d2%9b-kardand-protokoli-1-maji-2021-ro-purra-i%d2%b7ro-shavad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/security/20220413/se-protokol-ba-imzo-rasid-hulosai-muloti-aiatoi-toikistonu-iriziston → https://asiaplus.news/tg/2022/04/13/se-protokol-ba-imzo-rasid-hulosai-mulo%d2%9boti-%d2%b3ajat%d2%b3oi-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20130408/darguzashti-rassomi-mardum-zu-ur-abibulloev → https://asiaplus.news/tg/2013/04/08/darguzashti-rassomi-mardum%d3%a3-zu%d2%b3ur-%d2%b3abibulloev/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20140426/salom-aleikum-ikiston-anons-yak-r-zi-tarikh-obu-avo-197 → https://asiaplus.news/tg/2014/04/26/salom-alejkum-to%d2%b7ikiston-anons-yak-r%d3%afzi-tarih-obu%d2%b3avo-199/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20190219/oidaoi-navi-furshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kameraoi-video → https://asiaplus.news/tg/2019/02/19/%d2%9boida%d2%b3oi-navi-fur%d3%afshi-simkort-bo-shinosnomai-nav-va-zeri-nazorati-kamera%d2%b3oi-video/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210119/darguzashti-abibullo-abdurazzoov-unarmand-va-korgardoni-purovozai-tetaru-sinamo → https://asiaplus.news/tg/2021/01/19/darguzashti-%d2%b3abibullo-abdurazzo%d2%9bov-%d2%b3unarmand-va-korgardoni-purovozai-teatru-sinamo/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210121/darguzashti-ovozhoni-maruf-boboon-azizov-dar-sinni-70-solag → https://asiaplus.news/tg/2021/01/21/darguzashti-ovozhoni-maruf-bobo%d2%b7on-azizov-dar-sinni-70-solag%d3%a3/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210306/darguzashti-avnigori-shinohta-ramondsti-urboniyon-dar-77-solag → https://asiaplus.news/tg/2021/03/06/darguzashti-%d2%b3a%d2%b7vnigori-shinohta-ra%d2%b3mond%d3%afsti-%d2%9burboniyon-dar-77-solag%d3%a3/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210408/darguzashti-ozodamo-mutaramova-ovozhoni-shinohtai-toik → https://asiaplus.news/tg/2021/04/08/darguzashti-ozodamo%d2%b3-mu%d2%b3taramova-ovozhoni-shinohtai-to%d2%b7ik/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210414/darguzashti-domullo-ikmatulloi-toikobod-ruonii-sarshinosi-toikiston-aks → https://asiaplus.news/tg/2021/04/13/darguzashti-domullo-%d2%b3ikmatullo%d2%b3i-to%d2%b7ikobod%d3%a3-ru%d2%b3onii-sarshinosi-to%d2%b7ikiston-aks/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210910/30-azor-ba-iftihori-30-solag-rapaimoii-mardum → https://asiaplus.news/tg/2021/09/10/30-%d2%b3azor-ba-iftihori-30-solag%d3%a3-ra%d2%b3pajmoii-mardum%d3%a3/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210914/shardor-taii-16-rzi-ahir-dar-poitaht-yagon-olati-siroyat-az-covid-19-sabt-nashudaast → https://asiaplus.news/tg/2021/09/14/sha%d2%b3rdor%d3%a3-taji-16-r%d3%afzi-ahir-dar-pojtaht-yagon-%d2%b3olati-siroyat-az-covid-19-sabt-nashudaast/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211012/dar-10-sol-shumorai-aolii-toikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast → https://asiaplus.news/tg/2021/10/12/dar-10-sol-shumorai-a%d2%b3olii-to%d2%b7ikiston-besh-az-2-mln-ziyod-shudaast/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211015/emomal-ramon-toikistoniyonro-bo-ashni-mergon-tabrik-kard → https://asiaplus.news/tg/2021/10/15/emomal%d3%a3-ra%d2%b3mon-to%d2%b7ikistoniyonro-bo-%d2%b7ashni-me%d2%b3rgon-tabrik-kard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20211119/hona-muzeii-ain-vairon-karda-nameshavad-tasmimi-navi-ukumat. → https://asiaplus.news/tg/2021/11/19/hona-muzeji-ajn%d3%a3-vajron-karda-nameshavad-tasmimi-navi-%d2%b3ukumat/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220621/vagonoi-nav-tabloi-ittiloot-atorai-dushanbe-toshkand-ba-ro-baromad → https://asiaplus.news/tg/2022/06/21/vagon%d2%b3oi-nav-tabloi-ittiloot%d3%a3-%d2%9batorai-dushanbe-toshkand-ba-ro%d2%b3-baromad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220910/osorhona-sani-tamosho-va-kinoteatri-5d-mamaai-istilol-chiro-dar-bar-megirad → https://asiaplus.news/tg/2022/09/10/osorhona-sa%d2%b3ni-tamosho-va-kinoteatri-5d-ma%d2%b7maai-isti%d2%9blol-chiro-dar-bar-megirad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20220926/darguzashti-donishmandi-toik-fozil-abduramonov → https://asiaplus.news/tg/2022/09/26/darguzashti-donishmandi-to%d2%b7ik-fozil-abdura%d2%b3monov/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221013/it-park-i-zbekiston-yak-brauzeri-toikiro-10-mln-narh-kardaast → https://asiaplus.news/tg/2022/10/13/it-park-i-%d3%afzbekiston-yak-brauzeri-to%d2%b7ikiro-10-mln-narh-kardaast/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230306/abduodiri-abduaor-guft-istefoyash-ba-tasisi-amiyati-zardushtiyon-rabt-nadorad → https://asiaplus.news/tg/2023/03/06/abdu%d2%9bodiri-abdu%d2%9ba%d2%b3%d2%b3or-guft-istefoyash-ba-tasisi-%d2%b7amiyati-zardushtiyon-rabt-nadorad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230606/marosimi-vido-bo-sattor-tursun?fbclid=IwAR3Xy_PoP5McptW1JRgB98PqqS65XN2pDi6hh4-8WARdDsQHVViyMSFnquE → https://asiaplus.news/tg/2023/06/06/misli-%d2%9ba%d2%b3ramoni-asarash-darguzasht-dar-dushanbe-bo-sattor-tursun-vido-kardand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230620/usturai-farang-va-unari-toik-kitobe-az-rzgor-va-kornomai-zaur-dahte → https://asiaplus.news/tg/2023/06/20/usturai-far%d2%b3ang-va-%d2%b3unari-to%d2%b7ik-kitobe-az-r%d3%afzgor-va-kornomai-zaur-dahte/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230824/taribgari-farangi-mill-bud-darguzashti-korgardoni-toik-muabbat-sattor → https://asiaplus.news/tg/2023/08/24/tar%d2%93ibgari-far%d2%b3angi-mill%d3%a3-bud-darguzashti-korgardoni-to%d2%b7ik-mu%d2%b3abbat-sattor%d3%a3/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230831/az-abduafforu-moruhsor-to-mopaikaru-nigina-kio-unvoni-hal-va-shoista-giriftand → https://asiaplus.news/tg/2023/08/31/az-abdu%d2%93afforu-mo%d2%b3ruhsor-to-mo%d2%b3pajkaru-nigina-ki%d2%b3o-unvoni-hal%d2%9b%d3%a3-va-shoista-giriftand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240318/umar-ziyoev-ovozhoni-shinohtavu-robari-gulshan-u-sipar-darguzasht-ro-imrz-dar-luchob-ba-hok-mesuporand → https://asiaplus.news/tg/2024/03/18/umar-ziyoev-ovozhoni-shinohtavu-ro%d2%b3bari-gulshan-u-sipar-darguzasht-%d3%afro-imr%d3%afz-dar-luchob-ba-hok-mesuporand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20240927/darguzasht-abdusharif-boizoda-donishmand-va-hovarshinosi-toik → https://asiaplus.news/tg/2024/09/27/darguzasht-abdusharif-bo%d2%9bizoda-donishmand-va-hovarshinosi-to%d2%b7ik/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250313/pago-parvozoi-mustaim-baini-toikistonu-iriziston-bararor-meshavad → https://asiaplus.news/tg/2025/03/13/pago%d2%b3-parvoz%d2%b3oi-musta%d2%9bim-bajni-to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-bar%d2%9baror-meshavad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250408/toikistonu-iriziston-shaodatnomai-ronandagii-amdigarro-etirof-kardand → https://asiaplus.news/tg/2025/04/08/to%d2%b7ikistonu-%d2%9bir%d2%93iziston-sha%d2%b3odatnomai-ronandagii-%d2%b3amdigarro-etirof-kardand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20260102/toikistoniyone-ki-dar-soli-2025-vatanro-maruf-kardand → https://asiaplus.news/tg/2026/01/02/to%d2%b7ikistoni%d2%b3oe-ki-dar-soli-2025-kishvarro-ba-%d2%b7a%d2%b3oniyon-muarrif%d3%a3-kardand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/world/20201211/darguzashti-ranavardi-zaryob-navisandai-purovozai-afoniston → https://asiaplus.news/tg/2020/12/11/darguzashti-ra%d2%b3navardi-zaryob-navisandai-purovozai-af%d2%93oniston/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/world/20210815/abdullo-karzai-ikmatyor-rabari-shroi-omoangii-intioli-musolimatomez-shudand → https://asiaplus.news/tg/2021/08/15/kobul-su%d2%9but-kard-abdullo%d2%b3-karzaj-%d2%b3ikmatyor-sh%d3%afroi-%d2%b3omo%d2%b3angii-inti%d2%9boli-musolimatomezi-af%d2%93onistonro-tashkil-dodand/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/world/20220222/putin-istilol-i-donetsk-va-lugansk-du-mintaai-udoitalabi-ukroinro-etirof-kard → https://asiaplus.news/tg/2022/02/22/putin-isti%d2%9blol-i-donetsk-va-lu%d2%b3ansk-du-minta%d2%9bai-%d2%b7udoitalabi-ukroinro-etirof-kard/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/world/20220224/rusiya-amaliyot-dar-ukroinro-ooz-kard-habaro-az-amla-ba-kievu-odesa-merasad → https://asiaplus.news/tg/2022/02/24/rusiya-amaliyot-dar-ukroinro-o%d2%93oz-kard-habar%d2%b3o-az-%d2%b3amla-ba-kievu-odessa-merasad/
&lt;/pre&gt;

== Ҳамон мавод, ки бо санаи нав дубора нашр шудааст ==
6 нишонӣ. Нашри аслӣ дар сомонаи нав нест, редирект ба нашри такрории ҳамон матн мебарад. Ба ихтиёри иҷрокунанда: иваз кардан ё ба ҳамон ҳол гузоштан.
&lt;pre&gt;
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20191004/gde-obitayut-10-neobiknovennih-zhivotnih-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2025/10/04/gde-obitayut-10-neobyknovennyh-zhivotnyh-tadzhikistana/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20200107/pervii-arhitektor-dushanbe-kto-sproektiroval-glavnuyu-ulitsu-tadzhikskoi-stolitsi → https://asiaplus.news/2024/03/03/pervyj-arhitektor-dushanbe-kto-sproektiroval-glavnuyu-uliczu-tadzhikskoj-stoliczy/
https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20230701/ot-prostogo-rabochego-do-pervogo-rukovoditelya-sovetskogo-tadzhikistana → https://asiaplus.news/2021/07/01/ot-prostogo-rabochego-do-pervogo-rukovoditelya-sovetskogo-tadzhikistana/
https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20221129/unarmande-ki-bori-teatru-sinamoro-mekashad → https://asiaplus.news/tg/2024/11/29/%d2%b3unarmande-ki-bo-iftihor-bori-teatru-sinamoro-mekashad/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/economic/20240821/kio-dar-toikiston-ro-mesozand-va-bo-chand-pul → https://asiaplus.news/tg/2025/10/05/ki%d2%b3o-dar-to%d2%b7ikiston-ro%d2%b3-mesozand-va-bo-chand-pul/
https://www.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20250521/az-tati-dil-va-samim-mehond-yode-az-nigina-raufova-maruftarin-saroyandai-surudoi-hal → https://asiaplus.news/tg/2026/05/21/az-tahti-dil-va-samimy-mesaroid-yode-az-nigina-raufova-maruftarin-saroyandai-surudhoi-halqy/
&lt;/pre&gt;

== Дохил нашудааст ==
Барои ин нишониҳо мувофиқат ёфт нашуд ё бебаҳс нест. Беҳтар аст, ки онҳоро бот иваз накунад.
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/news/tajikistan/society/20240920/az-muassamai-ish-u-dar-orzui-padar-to-dov-10-betarin-filmi-unarii-toik-ki-boyad-tamosho-kard&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Дар орзуи падар]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/ru/projects/made-in-tajikistan&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Made in Tajikistan]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/20240815/shohnoma-ba-har-khonavoda&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Шоҳнома]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/culture/20110707/filmi-tazhiki-hudkush-tri-premi-v-amerike&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Рустам Шоазимов]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/culture/20201201/portreti-noashnoi-su-rob-urbonov-ba-ifti-ori-74-solagii-maestro%D0%B8-%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Суҳроб Қурбонов]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/power/20131206/mahmadsaid-pirov-muovini-avvali-vaziri-farhangi-tochikiston-tain-shud&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Маҳмадсаид Шоҳиён]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20210218/obi-zulol&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Рӯйдодҳои соли 2002]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20230522/oliboni-parastu-2023-shojoiza-ba-ki-rasid&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Ҷашнвораи Парасту]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://old.asiaplustj.info/tj/news/tajikistan/society/20151001/salom-aleikum-ikiston-anons-yak-r-zi-tarikh-obu-avo-527&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Қурбон Ҳомидов]]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.asiaplustj.info/ru/news/life/person/20240201/svetlii-put-ustoda-azima-baizoeva&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; — [[Азим Байзоев]]</text>
      <sha1>20lfmxybfcj8o8e79xsy79sfiyk5itr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>