วิกิซอร์ซ thwikisource https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter สื่อ พิเศษ พูดคุย ผู้ใช้ คุยกับผู้ใช้ วิกิซอร์ซ คุยเรื่องวิกิซอร์ซ ไฟล์ คุยเรื่องไฟล์ มีเดียวิกิ คุยเรื่องมีเดียวิกิ แม่แบบ คุยเรื่องแม่แบบ วิธีใช้ คุยเรื่องวิธีใช้ หมวดหมู่ คุยเรื่องหมวดหมู่ สถานีย่อย คุยเรื่องสถานีย่อย ผู้สร้างสรรค์ คุยเรื่องผู้สร้างสรรค์ งานแปล คุยเรื่องงานแปล หน้า คุยเรื่องหน้า ดัชนี คุยเรื่องดัชนี TimedText TimedText talk มอดูล คุยเรื่องมอดูล Event Event talk 0 91131 295317 295271 2026-09-09T12:44:46Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295317 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฃ พยัญชนะตัวที่สามในพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรสูง, เรียกชื่อว่า ‘ขอเขตต์’ หรือ ‘ขอขวด’ เข้าในพวกกัณฐชะ (เกิดจากคอ); บางท่านกล่าวว่าตั้งขึ้นแทนตัว กฺษ ในภาษาสันสกฤต ซึ่งเขาอ่านควบเป็นเสียงตัวเดียวกัน, ถึงรูปร่างก็น่าจะกลายมาจากตัว กฺษ ซึ่งเขียนหวัดติดกัน, สำหรับใช้เขียน คำตัว กฺษ สันสกฤต เช่น เกษตร กษัตริย์; แต่เดี๋ยวนี้เลิกใช้แล้ว , นับว่าไม่มีที่ใช้เลย. 4fnaddng3gs6czu4p86675ibek29v15 295358 295317 2026-09-09T17:08:04Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มข้อความ "ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากักได้" จากต้นฉบับ PDF ที่พิมพ์ตกหล่น 295358 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฃ พยัญชนะตัวที่สามในพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรสูง, เรียกชื่อว่า ‘ขอเขตต์’ หรือ ‘ฃอฃวด’ เข้าในพวกกัณฐชะ (เกิดจากคอ ) ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากักได้ บางท่านกล่าวว่าตั้งขึ้นแทนตัว กฺษ ในภาษาสันสกฤต ซึ่งเขาอ่านควบเป็นเสียงตัวเดียวกัน, ถึงรูปร่างก็น่าจะกลายมาจากตัว กฺษ ซึ่งเขียนหวัดติดกัน, สำหรับใช้เขียนคำตัว กฺษ สันสกฤต เช่น เกษตร กษัตริย์; แต่เดี๋ยวนี้เลิกใช้แล้ว, นับว่าไม่มีที่ใช้เลย. r856nca79zi330w0c70oq4f9qfx1t9s 0 91132 295318 295270 2026-09-09T12:44:50Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295318 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฅ พยัญชนะตัวที่ห้าในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘คอ’, เรียกชื่อว่า ‘คอกัณฐา’ หรือ ‘คอคน’, ออกเสียงอย่างเดียวกับ ค (คอคิด ;เดิมมีที่ใช้อยู่คำหนึ่ง คือ ‘ฅอ’ ที่หมายความว่า คอคน หรือ คอสัตว์ มาบัดนี้ใช้ ‘คอ’ (คอคิด) หมดแล้ว, เพราะฉะนั้นนับว่าไม่มีที่ใช้เลย. และ ตัว ฅ นี้ตั้งขึ้นในภาษาไทย ไม่มีในภาษาบาลีและสันสกฤต. บางท่านกล่าวว่า ความประสงค์ตั้งขึ้นสำหรับใช้คำไทยที่ออกเสียงคอทั่วไปเช่นคำ, คน, ควบ เป็นต้น. เพราะตัวคอคิดนั้นตั้งขึ้นแทนตัว ค บาลี สึ่งมีเสียงเหมือนตัว G ในคำ God ไม่ตรงกับเสียง คไทย, แต่ไทยออกเสียง ค บาลีไม่ชัดกลายเป็นเสียง คไทยไปหมด, เลยใช้ตัวคอคิดทั้งในเสียงบาลีและเสียงไทย, ตัวคอกัณฐา นี้จึงไม่มีที่ใช้. b46ssmbio91a7mr5h3itrk4ycbo0hgm 295356 295318 2026-09-09T16:43:13Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไข "สึ่งมีเสียงเป็น G" เป็น "ซึ่งมีเสียงเหมือนตัว G" ให้ตรงกับต้นฉบับ PDF 295356 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฅ พยัญชนะตัวที่ห้าในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘คอ’, เรียกชื่อว่า ‘คอกัณฐา’ หรือ ‘คอคน’, ออกเสียงอย่างเดียวกับ ค (คอคิด ;เดิมมีที่ใช้อยู่คำหนึ่ง คือ ‘ฅอ’ ที่หมายความว่า คอคน หรือ คอสัตว์ มาบัดนี้ใช้ ‘คอ’ (คอคิด) หมดแล้ว, เพราะฉะนั้นนับว่าไม่มีที่ใช้เลย. และ ตัว ฅ นี้ตั้งขึ้นในภาษาไทย ไม่มีในภาษาบาลีและสันสกฤต. บางท่านกล่าวว่า ความประสงค์ตั้งขึ้นสำหรับใช้คำไทยที่ออกเสียงคอทั่วไปเช่นคำ, คน, ควบ เป็นต้น. เพราะตัวคอคิดนั้นตั้งขึ้นแทนตัว ค บาลี ซึ่งมีเสียงเหมือนตัว G ในคำ God ไม่ตรงกับเสียง คไทย, แต่ไทยออกเสียง ค บาลีไม่ชัดกลายเป็นเสียง คไทยไปหมด, เลยใช้ตัวคอคิดทั้งในเสียงบาลีและเสียงไทย, ตัวคอกัณฐา นี้จึงไม่มีที่ใช้. 74ba0mwow3a32h8bs5sibnbik9nasi9 295359 295356 2026-09-09T17:17:25Z ~2026-48864-93 12535 ตรวจแก้ไขคำและวรรคตอนให้ตรงกับต้นฉบับ PDF มากขึ้น 295359 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฅ พยัญชนะตัวที่ห้าในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘คอ’, เรียกชื่อว่า ‘คอกัณฐา’ หรือ ‘คอคน’, ออกเสียงอย่างเดียวกับ ค (คอคิด); เดิมมีที่ใช้อยู่คำหนึ่ง คือ ‘ฅอ’ ที่หมายความว่า คอคน หรือ คอสัตว์ มาบัดนี้ใช้ ‘คอ’ (คอคิด) หมดแล้ว, เพราะฉะนั้นนับว่าไม่มีที่ใช้เลย. และ ตัว ฅ นี้ตั้งขึ้นในภาษาไทย ไม่มีในบาลีและสันสกฤต บางท่านกล่าวว่า ความประสงค์ตั้งขึ้นสำหรับใช้คำไทยที่ออกเสียงคอ ทั่วไป เช่น คำ, คน, ควบ เป็นต้น, เพราะตัวคอคิดนั้นตั้งขึ้นแทนตัว ค บาลีซึ่งมีเสียงเหมือนตัว G ในคำ God ไม่ตรงกับเสียง คไทย, แต่ไทยออกเสียง ค บาลีไม่ชัดกลายเป็นเสียง คไทยไปหมด, เลยใช้ตัว คอคิด ทั้งในเสียงบาลีและเสียงไทย, ตัว คอกัณฐา นี้จึงไม่มีที่ใช้. f864jumya9x691gag95pjeowtrobiik 0 91134 295296 295275 2026-09-09T12:26:54Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มคำศัพท์ ก็ 295296 wikitext text/x-wiki ก เป็นพยัญชนะตัวต้นของพยัญชนะไทย,และเป็นพยัญชนะที่หนึ่ง ในวรรคที่มีเสียงเกิดจากคอ, ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทยสันสกฤต และมคธ ฯลฯ. ไทยออกเสียงเป็นกอ, สันสกฤตและมคธ ออกเสียงเป็น กะ. ในภาษาไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัก. มีที่ใช้ในคำที่มาจากสันสกฤตและมคธ ที่ควรสังเกตคือ (๑) เติมข้างท้ายสังขยาแปลว่า หมวด, เช่น เอกก=หมวดหนึ่ง, ทุก=หมวดสอง. (๒) เติมข้างท้ายคำกริยา หมายความว่าเป็นบุทคล, เช่น จรก=ผู้เที่ยว, ปฏิคคาหก=ผู้รับ, ปาฐก=ผู้กล่าว. ก็ [เก้าะ] สัน. คำสำหรับเชื่อมความหลายอย่างให้ติดต่อกัน (คำว่า ก็ ถ้าประกอบเข้ากับคำอื่น เช่น ก็ดี, ก็ได้, ก็ช่าง, ก็ตาม, ก็เป็นสันธานเหมือนกัน). 19g9hznctqhl2h7w5ab6am3f3yjnelh 295300 295296 2026-09-09T12:42:04Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295300 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ก เป็นพยัญชนะตัวต้นของพยัญชนะไทย,และเป็นพยัญชนะที่หนึ่ง ในวรรคที่มีเสียงเกิดจากคอ, ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทยสันสกฤต และมคธ ฯลฯ. ไทยออกเสียงเป็นกอ, สันสกฤตและมคธ ออกเสียงเป็น กะ. ในภาษาไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัก. มีที่ใช้ในคำที่มาจากสันสกฤตและมคธ ที่ควรสังเกตคือ (๑) เติมข้างท้ายสังขยาแปลว่า หมวด, เช่น เอกก=หมวดหนึ่ง, ทุก=หมวดสอง. (๒) เติมข้างท้ายคำกริยา หมายความว่าเป็นบุทคล, เช่น จรก=ผู้เที่ยว, ปฏิคคาหก=ผู้รับ, ปาฐก=ผู้กล่าว. ก็ [เก้าะ] สัน. คำสำหรับเชื่อมความหลายอย่างให้ติดต่อกัน (คำว่า ก็ ถ้าประกอบเข้ากับคำอื่น เช่น ก็ดี, ก็ได้, ก็ช่าง, ก็ตาม, ก็เป็นสันธานเหมือนกัน). ntzgj5lzd1tsw78bkf5nygmo5mewzo9 0 91135 295316 295276 2026-09-09T12:44:21Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295316 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ข เป็นพยัญชนะตัวที่ ๒ ในพวกพยัญชนะไทย ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลี และสันสกฤต ไทยอ่านว่า ‘ขอ’ เรียกชื่อว่า ‘ขอ ข้อง หรือ ขอไข่’ อยู่ในพวกอักษรสูง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กกได้ฉะเพาะในคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต เช่น สุข, มุข ฯลฯ. แต่ในบาลีและสันสกฤตอ่านเป็นเสียง ขะ (และแปลว่า อากาศ ประกอบ กับคำอื่น เช่น ขจร เที่ยวไปในอากาศ, ดังนี้เป็นต้น). 1qfw526fv4tr87udpuvvrtoxo7l9yjf 0 91136 295315 295277 2026-09-09T12:44:18Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295315 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ค พยัญชนะตัวที่สี่ ในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, เรียกชื่อว่า ‘คอคิด’ หรือ ‘คอควาย’ ใช้ทั่วไปทั้งในภาษาไทยบาลีและสันสกฤต. ไทยอ่านว่า คอ (เหมือนฆอ), แต่บาลีและสันสกฤตอ่านว่า คะ (เหมือนเสียงตัว G อังกฤษในคำ God), อยู่ในพวกกัณฐชะ (เกิดจากคอ), ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรกักในคำที่มาจากบาลีและสันสกฤตเช่นนาค โรค ทุคคติ. ค ตัวเดียวในบาลีและสันสกฤต แปลว่าไป ว่าถึง, ใช้แต่ประกอบท้ายสมาส. ที่นำมาใช้ในภาษาไทย ก็มี เช่น วิหค (วิห+ค) ว่าผู้ไปในอากาศ (หมายความว่านก). 4jznpjba6l59keq29obxux5uvno6q0m 295360 295315 2026-09-09T17:25:06Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขการเว้นวรรคตอนให้ตรงกับต้นฉบับ PDF มากขึ้น 295360 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ค พยัญชนะตัวที่สี่ในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, เรียกชื่อว่า ‘คอคิด’ หรือ ‘คอควาย’ ใช้ทั่วไปทั้งในภาษาไทยบาลีและสันสกฤต. ไทยอ่านว่า คอ (เหมือนฆอ), แต่บาลีและสันสกฤตอ่านว่า คะ (เหมือนเสียงตัว G อังกฤษ ในคำ God), อยู่ในพวกกัณฐชะ (เกิดจากคอ), ใช้เป็นตัวสะกด ในมาตรกักในคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต เช่น นาค โรค ทุคคติ. ค ตัวเดียวในบาลีและสันสกฤต แปลว่า ไป, ว่าถึง, ใช้แต่ประกอบท้ายสมาส, ที่นำมาใช้ในภาษาไทย ก็มี เช่น วิหค (วิห+ค) ว่าผู้ไปในอากาศ (หมายความว่านก). fef04q2v8rrhmq36dksmz31rqczxjwd 0 91137 295314 295278 2026-09-09T12:44:14Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295314 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฆ พยัญชนะตัวที่หกในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘คอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฆอระฆัง’, ตั้งขึ้นสำหรับใช้ ในคำที่มาจากตัว ฆ (อ่านว่าฆะ), อยู่ในพวกกัณฐชะ (เกิดในคอ) ในภาษาบาลีและสันสกฤต,และใช้เป็นตัวสะกดใน มาตรากักได้ ฉะเพาะคำบาลีและสันสกฤตเหมือนกัน เช่น เมฆ โอฆ, ที่ใช้ เขียนในคำไทยก็มีบ้างเล็กน้อย เช่น ฆ่า เฆี่ยน. 3vkbkn3soaiwz8liko9bh5gctkogz0k 295361 295314 2026-09-09T17:28:45Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขปรับปรุงวรรคตอนให้ตรงกับต้นฉบับ PDF มากขึ้น 295361 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฆ พยัญชนะตัวที่หกในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘คอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฆอระฆัง’ ตั้งขึ้นสำหรับใช้ในคำที่มาจากตัว ฆ (อ่านว่า ฆะ), อยู่ในพวกกัณฐชะ (เกิดในคอ) ในภาษาบาลีและสันสกฤต, และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากักได้ฉะเพาะคำบาลีและสันสกฤตเหมือนกัน เช่น เมฆ โอฆ, ที่ใช้ เขียนในคำไทยก็มีบ้างเล็กน้อย เช่น ฆ่า เฆี่ยน. 2sd5qq95qwfkekyw2f9wn9p2yj2blg6 0 91138 295313 295279 2026-09-09T12:44:10Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295313 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ง พยัญชนะตัวที่เจ็ดในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘งอ’, และเป็นพยัญชนะตัวที่สุดวรรค, เป็นกัณฐชะ (เสียงเกิดจากคอ), ใช้ทั่วไป ทั้งคำไทยและบาลี สันสกฤต. แต่ในภาษาบาลี และสันสกฤตไม่มีคำที่ใช้ ตัว ง เป็นพยัญชนะต้น, มีแต่ใช้เป็นตัวสะกด. ในภาษาไทยเป็น พยัญชนะต้นก็ได้ เช่น งู งง งก, ใช้เป็นตัวสะกดก็ได้ เรียกว่ามาตรา กัง เช่น ดัง คาง ลิง. h22983rh3fsy55pvnc4y3i4fzfis5df 295362 295313 2026-09-09T17:32:28Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขข้อความให้ตรงตามต้นฉบับ PDF ยิ่งขึ้น 295362 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ง พยัญชนะตัวที่เจ็ดในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘งอ’, และเป็นพยัญชนะตัวที่สุดวรรค, เป็นกัณฐชะ (เสียงเกิดจากคอ), ใช้ทั่วไป ทั้งคำไทยและบาลี สันสกฤต. แต่ใน ภาษาบาลี และสันสกฤตไม่มีคำที่ใช้ตัว ง เป็นพยัญชนะต้น, มีแต่ใช้เป็นตัวสะกด. ในภาษาไทยเป็นพยัญชนะต้นก็ได้ เช่น งู งง งก, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากังได้ เช่น ดัง คาง ลิง. nkik74m6oltuzwdo6i7nculjh8y40pb 0 91139 295312 295280 2026-09-09T12:44:06Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295312 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} จ พยัญชนะตัวที่ แปด ในพวก พยัญชนะไทย, เป็นตัวต้นวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรกลาง, อ่านว่า ‘จอ’, ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลี และสันสกฤต, แต่บาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘จะ,’ เป็นพวก ตาลุชะ มีเสียงเกิดจากเพดาน, และไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัด แต่มักจะใช้ฉะเพาะคำบาลี เช่น โรจน์ พจน์, คำไทยก็มีบ้างแต่น้อย เช่น กาจ เกียจ. btpp7weu9b9kmitzm5lmjnycqtbulfi 295363 295312 2026-09-09T17:37:05Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขให้ตรงต้นฉบับ PDF ยิ่งขึ้น 295363 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} จ พยัญชนะตัวที่ แปด ในพวก พยัญชนะไทย, เป็นตัวต้นวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรกลาง, อ่านว่า ‘ จ ’, ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลี และสันสกฤต, แต่บาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘จะ,’ เป็นพวกตาลุชะ มีเสียงเกิดจากเพดาน, และไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัด แต่มักจะใช้ฉะเพาะคำบาลี เช่น โรจน์, พจน์, คำไทยก็มีบ้างแต่น้อย เช่น อาจ เกียจ, f8n32lyjqmten5dfsgxxm9l7sy7ut4b 0 91140 295311 295281 2026-09-09T12:44:02Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295311 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฉ พยัญชนะตัวที่ เก้า ในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรสูง อ่านว่า ‘ฉอ’ ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลีและ สันสกฤต, แต่ในบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ฉะ, เป็นพวกตาลุชะ มีเสียงเกิดจากเพดานปาก. 620x59sc296xkzlnjitn12w7bcmxgjl 295328 295311 2026-09-09T14:25:37Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขเพิ่มเติม ฉ ทั้งสองลักษณะ 295328 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฉ ๑ พยัญชนะตัวที่ เก้า ในพวกพยัญชนะไทย, นับเป็นพวกอักษรสูง อ่านว่า ‘ฉอ’ ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลีและ สันสกฤต, แต่ในบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ฉะ, เป็นพวกตาลุชะ มีเสียงเกิดจากเพดานปาก. ฉ ๒ [ฉอ หรือ ฉะ] ม. (ส. ษษฺ) ว. หก, สำหรับประกอบหน้าคำอื่น. ฉกามาพจร ม. น. สวรรค์หกชั้นคือ (๑) ชั้นจาตุมหาราชิก, (๒) ชั้นดาวดึงส์, (๓) ชั้นยามะ, (๔) ชั้นดุสิต, (๕) ชั้นนิมมานรดี, (๖) ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี. ฉกษัตริย์ น. กษัตริย์หกพระองค์. ฉทวาร น. ประตูทั้งหกคืออายตนะหก มีตาหูเป็นต้น. ฉทานศาลา น. ศาลาเป็นที่ทำทานหกแห่ง, ไทยเรียกและเขียน ศาลาฉทาน [ฉะทาน, ฉอทาน] บ้าง, ศาลาฉ้ทาน [ฉ้อทาน] บ้าง. p8eift5p6pxzqzzjo6uvolyvy4jrlax 0 91141 295295 295282 2026-09-09T12:21:47Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่ม ยามักการ กำกับเสียงอ่าน ‘จ๎ยะ’ 295295 wikitext text/x-wiki ช พยัญชนะตัวที่สิบ ของพยัญชนะไทย, เป็นตัวที่สามของวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘ชอ’, เรียกว่า ‘ชอชื่อ’ หรือ ‘ชอช้าง’, ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลีและสันสกฤต, แต่บาลีและสันสกฤตอ่าน ‘จ๎ยะ’ เสียงเหมือนตัว J ในภาษาอังกฤษ, เป็นพวกตาลุชะ มีเสียงเกิดแต่เพดานปาก, และไทยใช้เป็นตัวสะกดในแม่กด, และมักจะใช้แต่คำที่มาจากบาลีและสันสกฤต เช่น เดช ราช. ตัว ช. ตัวเดียวในบาลีและสันสกฤตแปลว่า เกิด, ใช้ประกอบท้ายศัพท์เช่น สโรช=เกิดแต่สระ(บัว),บงกช=เกิดแต่เปือกตม (บัว),วาริช=เกิดในน้ำ(ปลา). slmg8pr9gen95bhby6fcvyoxfl0s7xh 295301 295295 2026-09-09T12:42:08Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295301 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ช พยัญชนะตัวที่สิบ ของพยัญชนะไทย, เป็นตัวที่สามของวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘ชอ’, เรียกว่า ‘ชอชื่อ’ หรือ ‘ชอช้าง’, ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลีและสันสกฤต, แต่บาลีและสันสกฤตอ่าน ‘จ๎ยะ’ เสียงเหมือนตัว J ในภาษาอังกฤษ, เป็นพวกตาลุชะ มีเสียงเกิดแต่เพดานปาก, และไทยใช้เป็นตัวสะกดในแม่กด, และมักจะใช้แต่คำที่มาจากบาลีและสันสกฤต เช่น เดช ราช. ตัว ช. ตัวเดียวในบาลีและสันสกฤตแปลว่า เกิด, ใช้ประกอบท้ายศัพท์เช่น สโรช=เกิดแต่สระ(บัว),บงกช=เกิดแต่เปือกตม (บัว),วาริช=เกิดในน้ำ(ปลา). t76nzhp1fhv4kzti065lbbnkpmp7fr3 295364 295301 2026-09-09T17:42:01Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขให้ตรงต้นฉบับ PDF ยิ่งขึ้น 295364 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ช พยัญชนะตัวที่สิบ ของพยัญชนะไทย, เป็นตัวที่สามของวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรต่ำ, อ่านว่า ‘ชอ’ เรียกว่า ‘ชอชื่อ’ หรือ ‘ชอช้าง’, ใช้ทั่วไปทั้งภาษาไทย บาลีและสันสกฤต, แต่บาลีและสันสกฤตอ่าน ‘จฺยะ’ เสียงเหมือนตัว J ในภาษาอังกฤษ, เป็นพวก ตาลุชะ มีเสียงเกิดแต่เพดานปาก, และไทยใช้เป็นตัวสะกดในแม่กด, และมักจะใช้แต่คำที่มาจากบาลีและสันสกฤต เช่น เดช ราช. ตัว ช ตัวเดียวในบาลีและสันสกฤตแปลว่า เกิด ใช้ประกอบท้ายศัพท์เช่น สโรช=เกิดแต่สระ(บัว) บงกช=เกิดแต่เปือกตม (บัว) วาริช=เกิดในน้ำ(ปลา). 28qctwl4bykd85fjnlt8fq9uwtkmh7p 0 91142 295310 295283 2026-09-09T12:43:58Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295310 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ซ พยัญชนะตัวที่สิบเอ็ด ในพวกพยัญชนะไทย ตัวที่สี่ของวรรคที่สอง และตั้งขึ้นใช้สำหรับภาษาไทยแท้ นับเป็นพวกอักษรต่ำ คู่กับสำเนียงตัว ส อ่านว่า ‘ซอ’ ไม่มีในบาลีและสันสกฤต ใช้ฉะเพาะในคำไทย และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดได้ แต่ไม่ใคร่มีที่ใช้. r465fzeol65u5h170tbrsysrwwwgl4n 0 91143 295294 295284 2026-09-09T12:16:08Z ~2026-48864-93 12535 295294 wikitext text/x-wiki ฌ พยัญชนะตัวที่สิบสอง ของพยัญชนะไทย เป็นตัวที่ห้า ของวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรต่ำอ่านว่า ‘ชอ’ เหมือนกัน เรียกชื่อว่า ‘ฌอเฌอ’ หรือ ‘ฌอฌาน’ เป็นพยัญชนะติดมาจากบาลี และสันสกฤต ซึ่งอ่านว่า ‘ช๎หะ’ กล้ำกันสนิทเป็นเสียงหนัก เปนพวกตาลุชะและมักจะใช้ฉะเพาะคำบาลีและสันสกฤต เท่านั้น แต่ก็มีน้อย. ฌลา [ชะลา] ส. น. เด็กหญิง. ลูกสาว; แสงอาทิตย์, แสงแวววาว; จังหรีด. ฌลิ [ชะลิ] ส. น. หมาก. ฌษ [ชดฺ หรือชะสะ] ส. (ม. ฌส) น. ปลา, ชื่อราศีดาวรูปปลา. ฌส [ชดฺ หรือชะสะ] ดู ฌษ. ฌัลล์ [ชันฺ] ส. น. นักมวย ฌัลลกัณฐ์ [ชันฺละกัน] ส. น. นกพิราพ. ฌัษ, ฌัส [ชัดฺ] ดู ฌษ. ฌาน [ชานฺ หรือชานะ] ม. น. การเพ่งอารมณ์จนใจแน่แน่วเป็นอัปปนาสมาธิ. ฌานนั้นจัดเป็น ๔ ช้น เรียกชื่อตามลำดับที่ประณีตขึ้นไปกว่ากัน: ปฐมฌานมีองค์ ๕ คือยังมีตรึก ซึ่งเรียกว่าวิตก และยังมีตรอง ซึ่งเรียกว่าวิจาร, เหมือนอารมณ์แห่งจิตต์ของคนสามัญ, แต่ไม่ประกอบด้วยกิเลสกามและอกุศลธรรม, ซ้ำมีปีติคือความอิ่มใจและสุขคือความสบายใจ เกิดแต่วิเวกคือความเงียบ, กับประกอบด้วยจิตต์มีอารมณ์เป็นหนึ่งลงไป ซึ่งเรียกว่า เอกัคคตา; ทุติยฌานมีองค์ ๓ ละวิตกวิจารเสียได้, คงอยู่แต่ปีติ และสุขอันเกิดแต่สมาธิ กับ เอกัคคตา; ตติยฌานมีองค์ ๒ ละปีติเสียได้, คงอยู่แต่สุขกับเอกัคคตา; จตุตถฌานมีองค์ ๒ เหมือนกัน, ละสุขเสียได้กลายเป็นอุเบกขา, คือเฉย ๆ กับเอกัคคตา. ฌาน ๔ นี้จัดเป็นรูปฌาน เป็นรูปสมบัติ มีรูปธรรมเป็นอารมณ์, สงเคราะห์เข้าในรูปาวจรภูมิ์. ฌาปน [ชาปะนะ] ม. น. การเผา, การเผาศพ, การปลงศพ. ฌาปนกิจ ม. น. กิจเผาศพ. ฌูก [ชูกฺ] ข. น. บัว. เฌอ ข. น. ต้นไม้. เฌาลิก [เชาลิกฺ] ส. น. ล่วมที่ใช้ใส่หมากพลู เป็นต้น. โฌฑ [โชตฺ] ส. น. ต้นหมาก. dwoxraqh7k8w3ul84b3kagm8p9l0yns 295302 295294 2026-09-09T12:42:12Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295302 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฌ พยัญชนะตัวที่สิบสอง ของพยัญชนะไทย เป็นตัวที่ห้า ของวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรต่ำอ่านว่า ‘ชอ’ เหมือนกัน เรียกชื่อว่า ‘ฌอเฌอ’ หรือ ‘ฌอฌาน’ เป็นพยัญชนะติดมาจากบาลี และสันสกฤต ซึ่งอ่านว่า ‘ช๎หะ’ กล้ำกันสนิทเป็นเสียงหนัก เปนพวกตาลุชะและมักจะใช้ฉะเพาะคำบาลีและสันสกฤต เท่านั้น แต่ก็มีน้อย. ฌลา [ชะลา] ส. น. เด็กหญิง. ลูกสาว; แสงอาทิตย์, แสงแวววาว; จังหรีด. ฌลิ [ชะลิ] ส. น. หมาก. ฌษ [ชดฺ หรือชะสะ] ส. (ม. ฌส) น. ปลา, ชื่อราศีดาวรูปปลา. ฌส [ชดฺ หรือชะสะ] ดู ฌษ. ฌัลล์ [ชันฺ] ส. น. นักมวย ฌัลลกัณฐ์ [ชันฺละกัน] ส. น. นกพิราพ. ฌัษ, ฌัส [ชัดฺ] ดู ฌษ. ฌาน [ชานฺ หรือชานะ] ม. น. การเพ่งอารมณ์จนใจแน่แน่วเป็นอัปปนาสมาธิ. ฌานนั้นจัดเป็น ๔ ช้น เรียกชื่อตามลำดับที่ประณีตขึ้นไปกว่ากัน: ปฐมฌานมีองค์ ๕ คือยังมีตรึก ซึ่งเรียกว่าวิตก และยังมีตรอง ซึ่งเรียกว่าวิจาร, เหมือนอารมณ์แห่งจิตต์ของคนสามัญ, แต่ไม่ประกอบด้วยกิเลสกามและอกุศลธรรม, ซ้ำมีปีติคือความอิ่มใจและสุขคือความสบายใจ เกิดแต่วิเวกคือความเงียบ, กับประกอบด้วยจิตต์มีอารมณ์เป็นหนึ่งลงไป ซึ่งเรียกว่า เอกัคคตา; ทุติยฌานมีองค์ ๓ ละวิตกวิจารเสียได้, คงอยู่แต่ปีติ และสุขอันเกิดแต่สมาธิ กับ เอกัคคตา; ตติยฌานมีองค์ ๒ ละปีติเสียได้, คงอยู่แต่สุขกับเอกัคคตา; จตุตถฌานมีองค์ ๒ เหมือนกัน, ละสุขเสียได้กลายเป็นอุเบกขา, คือเฉย ๆ กับเอกัคคตา. ฌาน ๔ นี้จัดเป็นรูปฌาน เป็นรูปสมบัติ มีรูปธรรมเป็นอารมณ์, สงเคราะห์เข้าในรูปาวจรภูมิ์. ฌาปน [ชาปะนะ] ม. น. การเผา, การเผาศพ, การปลงศพ. ฌาปนกิจ ม. น. กิจเผาศพ. ฌูก [ชูกฺ] ข. น. บัว. เฌอ ข. น. ต้นไม้. เฌาลิก [เชาลิกฺ] ส. น. ล่วมที่ใช้ใส่หมากพลู เป็นต้น. โฌฑ [โชตฺ] ส. น. ต้นหมาก. 18yh2zc99f4lilvozgyw556v488spvd 295365 295302 2026-09-09T17:52:36Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขให้ตรงต้นฉบับ PDF ยิ่งขึ้น 295365 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฌ พยัญชนะตัวที่สิบสอง ของพยัญชนะไทย, เป็นตัวที่ห้าของวรรคที่สอง, นับเป็นพวกอักษรต่ำอ่านว่า ‘ชอ’ เหมือนกัน, เรียกชื่อว่า ‘ฌอเฌอ’ หรือ ‘ฌอฌาน’ เป็นพยัญชนะติดมาจากบาลี และสันสกฤต ซึ่งอ่านว่า ‘ชฺหะ’ กล้ำกันสนิทเป็นเสียงหนัก เป็นพวกตาลุชะและมักจะใช้ฉะเพาะคำบาลีและสันสกฤต เท่านั้น แต่ก็มีน้อย. ฌลา [ชะลา] ส. น. เด็กหญิง. ลูกสาว; แสงอาทิตย์, แสงแวววาว; จิ้งหรีด. ฌลิ [ชะลิ] ส. น. หมาก. ฌษ [ชดฺ หรือชะสะ] ส. (ม. ฌส) น. ปลา, ชื่อราศีดาวรูปปลา. ฌส [ชดฺ หรือชะสะ] ดู ฌษ. ฌัลล์ [ชันฺ] ส. น. นักมวย ฌัลลกัณฐ์ [ชันฺละกัน] ส. น. นกพิราพ. ฌัษ, ฌัส [ชัดฺ] ดู ฌษ. ฌาน [ชานฺ หรือชานะ] ม. น. การเพ่งอารมณ์จนใจแน่แน่วเป็นอัปปนาสมาธิ. ฌานนั้นจัดเป็น ๔ ชั้น เรียกชื่อตามลำดับที่ประณีตขึ้นไปกว่ากัน: ปฐมฌานมีองค์ ๕ คือยังมีตรึก ซึ่งเรียกว่าวิตก และยังมีตรอง ซึ่งเรียกว่าวิจาร, เหมือนอารมณ์แห่งจิตต์ของคนสามัญ, แต่ไม่ประกอบด้วยกิเลสกามและอกุศลธรรม, ซ้ำมีปีติ คือ ความอิ่มใจและสุขคือความสบายใจ เกิดแต่วิเวกคือความเงียบ, กับประกอบด้วยจิตต์มีอารมณ์เป็นหนึ่งลงไป ซึ่งเรียกว่า เอกัคคตา; ทุติยฌานมีองค์ ๓ ละวิตกวิจารเสียได้, คงอยู่แต่ปีติ และสุขอันเกิดแต่สมาธิ กับ เอกัคคตา; ตติยฌานมีองค์ ๒ ละปีติเสียได้, คงอยู่แต่สุขกับเอกัคคตา; จตุตถฌานมีองค์ ๒ เหมือนกัน, ละสุขเสียได้กลายเป็นอุเบกขา, คือเฉย ๆ กับเอกัคคตา. ฌาน ๔ นี้จัดเป็นรูปฌาน เป็นรูปสมาบัติ มีรูปธรรมเป็นอารมณ์, สงเคราะห์เข้าในรูปาวจรภูมิ. ฌาปน [ชาปะนะ] ม. น. การเผา, การเผาศพ, การปลงศพ. ฌาปนกิจ ม. น. กิจเผาศพ. ฌูก ข. น. บัว. เฌอ ข. น. ต้นไม้. เฌอเอม ดู ชะเอม. เฌาลิก ส. น. ล่วมที่ใช้ใส่หมากพลู เป็นต้น. โฌฑ ส. น. ต้นหมาก. 232c8pbmlefjzn83xwp0waw441afsck 0 91144 295303 295285 2026-09-09T12:42:53Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295303 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ญ พยัญชนะตัวที่สิบสาม ของพยัญชนะไทย เป็นตัวที่สุดของวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรต่ำอ่านว่า ‘ยอ’ เรียกชื่อว่า ‘ญอญาติ’ หรือ ‘ญอหญิง’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤต อ่านเสียงคล้าย ‘ย’ แต่มีสำเนียงขึ้นนาสิก นับเป็นพวกตาลุชะ ใช้ในภาษาไทยบ้างเล็กน้อย เช่น ใหญ่ หญิง ฯลฯ และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัน เช่น ชาญ, หาญ ฯลฯ. 3d0if5b6v213x731qd9xtn5r6479qp9 295366 295303 2026-09-09T17:54:58Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขให้ตรงต้นฉบับ PDF ยิ่งขึ้น 295366 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ญ พยัญชนะตัวที่สิบสาม ของพยัญชนะไทย เป็นตัวที่สุดของวรรคที่สอง นับเป็นพวกอักษรต่ำ อ่านว่า ‘ยอ’ เรียกชื่อว่า ‘ญอญาติ’ หรือ ‘ญอหญิง’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤต อ่านเสียงคล้าย ‘ย’ แต่มีสำเนียงขึ้นนาสิก นับเป็นพวกตาลุชะ ใช้ในภาษาไทยบ้างเล็กน้อย เช่น ใหญ่ หญิง ฯลฯ และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัน เช่น ชาญ, หาญ ฯลฯ. olw4amc2l4sf1ino0q713x0gm2m0o78 0 91147 295304 295288 2026-09-09T12:42:57Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295304 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฬ พยัญชนะตัวที่สี่สิบสอง ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่เก้าของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ลอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฬอจุฬา’ นับเข้าในพวกมุทธชะ เกิดแต่ปุ่มเหงือก เป็นพยัญชนะตั้งขึ้นตามภาษาบาลี และสันสกฤต แต่ก็ไม่ใคร่มีที่ใช้นักทั้งในภาษาบาลีและสันสกฤต มีบ้างก็เป็นแต่ตัวตามและตัวแทนเท่านั้น คำที่ตั้งต้นด้วยตัว ฬ นี้ไม่มีเลย ในบาลีมีแต่ใช้เป็นตัวตามหลังเช่น จุฬา=มวยผม, กีฬา=เล่น เขฬะ=น้ำลาย เป็นต้น, ในสันสกฤตมีที่ใช้น้อย และไม่มีที่ใช้ในภาษาไทยเลย ในภาษาไทยเดิมที่มีใช้อยู่บ้าง เช่น ฬา(สัตว์), ฬ่อ, บาฬี, แต่บัดนี้ใช้ เป็นลา, ล่อ, บาลี หมดแล้วยังคงอยู่ก็แต่ที่ใช้เป็น ตัวสะกด ในมาตรากัน ตามภาษาบาลี เช่น วิรุฬห์, เบียดเบียฬ เป็นต้น. rxzz2cgojdxq97xp3w3itxzo9ve7rym 0 91148 295305 295289 2026-09-09T12:43:01Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295305 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฦ, ฦๅ เป็นสระมาจากภาษาสันสกฤต อ่านออกเสียง ‘ลึ, ลื’ เป็นทันตชะ เสียงเกิดแต่ฟันแต่ไม่ค่อยมีที่ใช้ในภาษาไทย. ฦๅ บุราณใช้อย่างเดียวกับ ลือ ดู ลือ. ฦๅชา ดู ลือชา ใน ลือ. ฦๅสาย ดู ลือสาย ใน ลือ qrb80ipf55awhyoh93oj13hb9ridai6 0 91149 295306 295290 2026-09-09T12:43:05Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295306 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฎ พยัญชนะตัวที่ สิบสี่ ของพยัญชนะไทยนับเป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวต้นของวรรคที่ สาม อ่านว่า ‘ดอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฎอชฎา’ ตั้งไว้ใช้ในคำที่แผลงมาจากตัว ฎ ในบาลีและสันสกฤต ใช้เป็นตัวสะกด ในมาตรากัดได้แทนตัว ฏ แต่คำไทยไม่มีที่ใช้เลย. ฎีกา ม, ส. น. หมายเหตุ, คำอธิบายคำยาก, ชื่อคัมภีร์หนังสือที่สำหรับแก้ หรืออธิบายคัมภีร์อัฏฐกถา; ไทยเราใช้เป็นหนังสือที่เขียนนิมนต์พระสงฆ์, ใบเบิกเงิน, ใบบอกบุญเรี่ยไร; คำร้องทุกข์ที่ยื่นถวายพระเจ้าแผ่นดิน, ชื่อศาลสำหรับตัดสินความชั้นสูงสุด, ซึ่งเรียกว่าศาลฎีกา. ribv0jrwqvp0yj90aj69kez59y10zfj 0 91150 295307 295291 2026-09-09T12:43:09Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295307 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฑ พยัญชนะตัวที่สิบเจ็ด ของพยัญชนะไทย นับเป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สี่ของวรรคที่สาม อ่านว่า ‘ทอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฑอไพฑูรย์’ หรือ ‘ฑอมฑโฑ’ , เป็นพยัญชนะที่ได้มาจากบาลี และสันสกฤต ซึ่งเขาอ่านเป็น ‘ดะ’ แต่มีเสียงออกจากปุ่มเหงือกซึ่งเรียกว่า มูรธชะ, แต่ไทยอ่านเป็นเสียง ‘ท’ ก็มี เช่น-ไพฑูรย์ ฯลฯ, ออกเสียงเป็น ‘ด’ ก็มี เช่น - ‘มณฑป;’ และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัด ฉะเพาะคำที่มาจากบาลีและสันสกฤตเท่านั้น และมีคำที่ขึ้นต้นศัพท์น้อยด้วย. ฑังส [ดังฺสะ] ม. น. เหลือบ. ฑาก [ทากฺ] ม. น. ผักดอง, เมี่ยง. ฑาห [ทาหะ] ม.(ส.ทาห) น. ความร้อน, เครื่องร้อน, ไฟ. ฑาหก [ทาหกฺ] ม.(ส.ทาหก)น. ผู้เผา, ไฟ. ฑิกกรี [ทิฏกฺกรี] ส. น. หญิงสาว. ฑิมภ์ [ทิมฺ] ส. น. เด็ก, ลูกสัตว์ต่าง ๆ เช่น เสือ. h8dv6fwspotjo189nhoj9o1vqfjeifv 0 91151 295308 295292 2026-09-09T12:43:12Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295308 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฒ พยัญชนะตัวที่สิบแปด ของพยัญชนะไทย นับเป็นพวกอักษรต่ำ, เป็นตัวที่ห้า ของวรรคที่สาม, อ่านว่า ‘ทอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฒอผู้เฒ่า’ หรือ ‘ฒอเจริญ,’ เป็นพยัญชนะได้มาจากบาลี และ สันสกฤต ซึ่งเขาอ่านเป็นเสียง ‘ตหะ’ แต่ออกจากปุ่มเหงือก ซึ่งเรียกว่ามูรธชะ, และใช้ฉะเพาะคำที่มาจากบาลี และ สันสกฤต เท่านั้น แต่ไม่ใคร่ใช้เป็นต้นคำ, ในภาษาไทยนำมาใช้แต่ เฒ่า คำเดียวเท่านั้น, และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดได้ฉะเพาะ คำบาลี เช่น วัฒน์, วุฒิ เป็นต้น. เฒ่า น. คนแก่, คนมีอายุมาก. ว. แก่, มีอายุมาก. เฒ่าแก่ น. ตำแหน่งข้าราชการฝ่ายใน; ผู้ใหญ่ที่จัดการสู่ขอหญิงให้แก่ชาย. 0zdtz34wih6k17u96gbbsaoidrcuq79 0 91152 295309 295293 2026-09-09T12:43:16Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295309 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ณ พยัญชนะตัวที่สิบเก้า ของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สุดของวรรคที่สาม อ่านว่า ‘นอ’ เรียกชื่อว่า ‘ณอเณร’ หรือ ‘ณอคุณ’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤต ซึ่งเขาอ่านเป็นเสียง ‘นะ’ ออกจากปุ่มเหงือกซึ่งเรียกว่ามูรธชะ ใช้เป็นต้นคำน้อย และมักจะใช้ฉะเพาะคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากันได้ เช่นสัณฐาน มณฑปเป็นต้น. ณ [นะ] บ. ใน, ที่. ณัฐ,ณัฏฐ์ [นัดฺ] ม. น. ผู้ตั้งอยู่ในความรู้, นักปราชญ์. 3uewsh4cbi9fuydw6jcn5z6ugxfdo19 0 91153 295297 2026-09-09T12:34:06Z ~2026-48864-93 12535 สร้างหน้าด้วย "ฏ พยัญชนะตัวที่สิบห้า ของพยัญชนะไทยนับเป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวที่สองของวรรคที่สามอ่านว่า ‘ตอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฏอประฏัก’ หรือ ‘ฏอรกชัฏ’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและ..." 295297 wikitext text/x-wiki ฏ พยัญชนะตัวที่สิบห้า ของพยัญชนะไทยนับเป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวที่สองของวรรคที่สามอ่านว่า ‘ตอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฏอประฏัก’ หรือ ‘ฏอรกชัฏ’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘ตะ’ แต่เสียงออกจากฐานคือปุ่มเหงือก เรียกว่ามูรธชะ,ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดฉะเพาะคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต, แต่ไม่ใคร่จะมีคำใช้ที่ขึ้นต้นตัวนี้. psb4k0518kiea73yay9vf4q89qw9cre 295299 295297 2026-09-09T12:41:43Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295299 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฏ พยัญชนะตัวที่สิบห้า ของพยัญชนะไทยนับเป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวที่สองของวรรคที่สามอ่านว่า ‘ตอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฏอประฏัก’ หรือ ‘ฏอรกชัฏ’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘ตะ’ แต่เสียงออกจากฐานคือปุ่มเหงือก เรียกว่ามูรธชะ,ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดฉะเพาะคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต, แต่ไม่ใคร่จะมีคำใช้ที่ขึ้นต้นตัวนี้. 6zjmgb9mvv2i6eq4gfq0xik9l3zqhpw 0 91154 295298 2026-09-09T12:38:40Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่ม อักษร ฐ 295298 wikitext text/x-wiki ฐ พยัญชนะตัวที่สิบหกของพยัญชนะไทย นับเป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่สาม ของวรรคที่สาม อ่านว่า ‘ถอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฐอฐาน’ หรือ ‘ฐอสัณฐาน’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤต อ่านว่า ‘ถะ’ แต่เสียงออกจากปุ่มเหงือกซึ่งเรียกว่า มูรธชะ, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดได้ ฉะเพาะคำที่มาจากบาลี มักจะเป็นคำที่ตัดตัว ฏ ออกเสียเช่น อัฐ อิฐถ์ เป็นต้น, ตัว ฐ ตัวเดียวในบาลีแปลว่า ตั้งอยู่ ใช้ประกอบท้ายศัพท์เช่น คหัฏฐะ ผู้ตั้งอยู่ในเรือนเป็นต้น. 8cc27e27ahznwz47lkl89loa97y0qnd 295319 295298 2026-09-09T12:45:11Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295319 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฐ พยัญชนะตัวที่สิบหกของพยัญชนะไทย นับเป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่สาม ของวรรคที่สาม อ่านว่า ‘ถอ’ เรียกชื่อว่า ‘ฐอฐาน’ หรือ ‘ฐอสัณฐาน’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤต อ่านว่า ‘ถะ’ แต่เสียงออกจากปุ่มเหงือกซึ่งเรียกว่า มูรธชะ, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดได้ ฉะเพาะคำที่มาจากบาลี มักจะเป็นคำที่ตัดตัว ฏ ออกเสียเช่น อัฐ อิฐถ์ เป็นต้น, ตัว ฐ ตัวเดียวในบาลีแปลว่า ตั้งอยู่ ใช้ประกอบท้ายศัพท์เช่น คหัฏฐะ ผู้ตั้งอยู่ในเรือนเป็นต้น. oo40wve8itpii273xbhoy2lqwabio1j 0 91155 295320 2026-09-09T13:14:16Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มคำนำ ตามต้นฉบับ 3 หน้า ในเอกสารอ้างอิง PDF 295320 wikitext text/x-wiki คำนำ หนังสือปทานุกรมนี้ เดิมเรียกว่า พจนานุกรม ปรากฏในคำนำเมื่อพิมพ์ครั้งแรกและครั้งที่ ๒ ว่า ได้ลงมือรวบรวมมาแต่ พ.ศ. ๒๔๒๗ (ร.ศ. ๑๐๓) ต่อมาถึง พ.ศ. ๒๔๓๒ (ร.ศ. ๑๐๘) กรมศึกษาธิการได้ให้พระยาปริยัติธรรมธาดา (แพ ตาละลักษมณ์ เปรียญ แต่ยังเป็นขุนประเสริฐอักษรนิติ) เป็นแม่กองรวบรวม ต่อมาถึง พ.ศ. ๒๔๓๔ (ร.ศ. ๑๑๐) จึงพิมพ์สำเร็จเป็นครั้งแรก ๕๐๐ ฉะบับ ให้ชื่อว่า พจนานุกรม ครั้น พ.ศ. ๒๔๔๔ (ร.ศ. ๑๒๐) ได้พิมพ์ขึ้นเป็นครั้งที่ ๒ มีจำนวน ๑๐๐๐ ฉะบับ. ครั้นต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้รวมราชการในกรมราชบัณฑิตเดิม กับหน้าที่พนักงานแต่งตำราเข้าเป็นกรมหนึ่ง เรียกว่ากรมราชบัณฑิต มีพระยาเมธาธิบดี (สาตร สุทธิเสถียร แต่ยังเป็นพระจรัสชวนะพันธ์) เจ้ากรม ได้รับหน้าที่รวบรวมปทานุกรมนี้ต่อมา ครั้นพระยาเมธาธิบดีไปเป็นปลัดทูลฉลอง, พระยาภักดีนฤเบศร์ ได้เป็นเจ้ากรมราชบัณฑิต กระทรวงได้จัดหน้าที่รวบรวมปทานุกรมนี้ขึ้นเป็นแผนกหนึ่งมีพระยาอุปกิตศิลปสาร(แต่ยังเป็นพระ) เป็นหัวหน้า มีผู้อื่นอีก ๓ นายช่วยกัน คือ พระยาวิจิตรธรรมปริวัตร, พระวรเวทย์พิสิฐ, พระธรรมนิเทศทวยหาร (ตั้งแต่ยังมิได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์) รวบรวมต่อมาจน สำเร็จ และจัดการพิมพ์ขึ้นในศก ๒๔๖๓ จำนวน ๑,๐๐๐ ฉะบับเป็นครั้งที่ ๓ แต่เปลี่ยนชื่อเรียกว่า ปทานุกรมสำหรับโรงเรียน และนับว่าพิมพ์ครั้งแรก เพราะได้จัดรูปโครงใหม่ คือ เรียงลำดับศัพท์ตามตัวอักษร. ต่อนั้นมาเจ้าหน้าที่ได้รวบรวมและได้เริ่มพิมพ์ปทานุกรมครั้งที่ ๒ นี้มาแต่ พ.ศ. ๒๔๖๗ เป็นจำนวน ๕,๐๐๐ ฉะบับ. ครั้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ ได้พิมพ์เสร็จไปแล้ว ๔๑ ยก ยังจะต้องพิมพ์อีกประมาณ ๘๐ ยก ตามที่คะเนกันในครั้งนั้น. เสนาบดีมีพระประสงค์จะให้การพิมพ์สำเร็จโดยเร็วยิ่งขึ้น ทรงมอบหมายให้พระยาผดุงวิทยาเสริม ผู้รับหน้าที่ใหม่เป็นเจ้ากรมตำรา เร่งรัดการพิมพ์ให้สำเร็จโดยเร็ว. กรมตำราเห็นว่า ๕,๐๐๐ ฉะบับจะไม่พอ จึงพิมพ์ยกหลัง ๆ นี้ ๑๐,๐๐๐ ฉะบับ. วิธีการบอกสำเนียงคำก็ดี วิธียกศัพท์ขึ้นวินิจฉัยก็ดี ผิดเพี้ยนไปจากของเดิมบ้างตามที่เห็นสมควรจะแก้ไข. เมื่อภายหลังจึงจะแก้ตอนต้นเข้าหาใหม่. ต่อมาไม่ช้าจึงมีพระบรมราชโองการให้ใช้อักขรสมัยตามปทานุกรมของกระทรวงธรรมการ. ในชั้นนี้ผู้ที่เป็นเจ้าหน้าที่โดยตรงถัดจากเจ้ากรมลงไปคือ พระยาอุปกิตศิลปสาร หัวหน้าแผนก, นายส่ง เทภาสิต ผู้รับหน้าที่แทนหลวงธุรกิจภิชาน ซึ่งย้ายไปรับราชการตำแหน่งปลัดกรมพระอาลักษณ์, หลวงศรีอมรญาณ ซึ่งรับหน้าที่แทนขุนวิชาสุทธิ์ซึ่งออกจากราชการ และนอกนั้นได้ให้ พระยาวิจิตรธรรมปริวัตร พระ พิสัณห์พิทยาภูน และพระวรเวทย์พิสิฐ เป็นผู้ช่วยตรวจที่พิมพ์ไปแล้วและทำใบแก้คำผิดที่เห็นสมควรแก้ไขและเพิ่มเติม. หลวงธุรกิจภิชานซึ่งไปรับราชการทางกรมพระอาลักษณ์แล้ว ยังได้รับช่วยตรวจให้ตลอดมาจนสำเร็จ กรมตำราขอขอบใจในความเอื้อเฟื้อนี้ด้วย. นอกจากนี้เสนาบดีได้ทรงขอพระกรุณาจาก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระนริศรานุวัดติวงศ์ และหม่อมเจ้าปิยภักดีนาถ ทรงช่วยทักท้วง และประทานกระแสพระดำริมาเพื่อแก้ไขให้ถูกต้องยิ่งขึ้น นับเป็นพระกรุณาคุณแก่กรมตำราเป็นล้นเกล้า ฯ. กรมตำราเห็นว่า การรวบรวมปทานุกรมคร้้งนี้ คั่งค้างมานาน รูปการอาจไม่ลงรอยกันได้แต่ต้นจนปลาย ด้วยต่างความคิดและต่างสมัย แต่เห็นว่าไหน ๆ ได้พิมพ์ไว้แล้วมากประการหนึ่ง ซ้ำได้มีพระบรมราชโองการให้ทางราชการใช้วิธีตัวสะกดของปทานุกรมนี้ จำเป็นจะต้องรีบให้มีหนังสือนี้ขึ้นไว้เป็นแบบแผนแม้เพียงชั่วคราวอีกประการหนึ่ง จึงตกลงให้ออกเสียทีหนึ่ง ย่อมต้องมีคลาดเคลื่อนอยู่เป็นอันมาก ท่านผู้ใดพบที่ผิดหรือที่ควรจะแก้ไขและเพิ่มเติมแล้ว ขอได้กรุณาโปรดแจ้งให้กรมตำราทราบ กรมตำราจะขอบคุณอย่างยิ่ง และจะได้ดำริที่จะแก้ไขและเพิ่มเติมให้ดีขึ้นตามสมควรต่อไป. กรมตำรา กระทรวงธรรมการ วันที่ ๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๐ duadwx2inssj4c9e5xii45mik5etilb 295321 295320 2026-09-09T13:33:17Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295321 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} คำนำ หนังสือปทานุกรมนี้ เดิมเรียกว่า พจนานุกรม ปรากฏในคำนำเมื่อพิมพ์ครั้งแรกและครั้งที่ ๒ ว่า ได้ลงมือรวบรวมมาแต่ พ.ศ. ๒๔๒๗ (ร.ศ. ๑๐๓) ต่อมาถึง พ.ศ. ๒๔๓๒ (ร.ศ. ๑๐๘) กรมศึกษาธิการได้ให้พระยาปริยัติธรรมธาดา (แพ ตาละลักษมณ์ เปรียญ แต่ยังเป็นขุนประเสริฐอักษรนิติ) เป็นแม่กองรวบรวม ต่อมาถึง พ.ศ. ๒๔๓๔ (ร.ศ. ๑๑๐) จึงพิมพ์สำเร็จเป็นครั้งแรก ๕๐๐ ฉะบับ ให้ชื่อว่า พจนานุกรม ครั้น พ.ศ. ๒๔๔๔ (ร.ศ. ๑๒๐) ได้พิมพ์ขึ้นเป็นครั้งที่ ๒ มีจำนวน ๑๐๐๐ ฉะบับ. ครั้นต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้รวมราชการในกรมราชบัณฑิตเดิม กับหน้าที่พนักงานแต่งตำราเข้าเป็นกรมหนึ่ง เรียกว่ากรมราชบัณฑิต มีพระยาเมธาธิบดี (สาตร สุทธิเสถียร แต่ยังเป็นพระจรัสชวนะพันธ์) เจ้ากรม ได้รับหน้าที่รวบรวมปทานุกรมนี้ต่อมา ครั้นพระยาเมธาธิบดีไปเป็นปลัดทูลฉลอง, พระยาภักดีนฤเบศร์ ได้เป็นเจ้ากรมราชบัณฑิต กระทรวงได้จัดหน้าที่รวบรวมปทานุกรมนี้ขึ้นเป็นแผนกหนึ่งมีพระยาอุปกิตศิลปสาร(แต่ยังเป็นพระ) เป็นหัวหน้า มีผู้อื่นอีก ๓ นายช่วยกัน คือ พระยาวิจิตรธรรมปริวัตร, พระวรเวทย์พิสิฐ, พระธรรมนิเทศทวยหาร (ตั้งแต่ยังมิได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์) รวบรวมต่อมาจน สำเร็จ และจัดการพิมพ์ขึ้นในศก ๒๔๖๓ จำนวน ๑,๐๐๐ ฉะบับเป็นครั้งที่ ๓ แต่เปลี่ยนชื่อเรียกว่า ปทานุกรมสำหรับโรงเรียน และนับว่าพิมพ์ครั้งแรก เพราะได้จัดรูปโครงใหม่ คือ เรียงลำดับศัพท์ตามตัวอักษร. ต่อนั้นมาเจ้าหน้าที่ได้รวบรวมและได้เริ่มพิมพ์ปทานุกรมครั้งที่ ๒ นี้มาแต่ พ.ศ. ๒๔๖๗ เป็นจำนวน ๕,๐๐๐ ฉะบับ. ครั้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ ได้พิมพ์เสร็จไปแล้ว ๔๑ ยก ยังจะต้องพิมพ์อีกประมาณ ๘๐ ยก ตามที่คะเนกันในครั้งนั้น. เสนาบดีมีพระประสงค์จะให้การพิมพ์สำเร็จโดยเร็วยิ่งขึ้น ทรงมอบหมายให้พระยาผดุงวิทยาเสริม ผู้รับหน้าที่ใหม่เป็นเจ้ากรมตำรา เร่งรัดการพิมพ์ให้สำเร็จโดยเร็ว. กรมตำราเห็นว่า ๕,๐๐๐ ฉะบับจะไม่พอ จึงพิมพ์ยกหลัง ๆ นี้ ๑๐,๐๐๐ ฉะบับ. วิธีการบอกสำเนียงคำก็ดี วิธียกศัพท์ขึ้นวินิจฉัยก็ดี ผิดเพี้ยนไปจากของเดิมบ้างตามที่เห็นสมควรจะแก้ไข. เมื่อภายหลังจึงจะแก้ตอนต้นเข้าหาใหม่. ต่อมาไม่ช้าจึงมีพระบรมราชโองการให้ใช้อักขรสมัยตามปทานุกรมของกระทรวงธรรมการ. ในชั้นนี้ผู้ที่เป็นเจ้าหน้าที่โดยตรงถัดจากเจ้ากรมลงไปคือ พระยาอุปกิตศิลปสาร หัวหน้าแผนก, นายส่ง เทภาสิต ผู้รับหน้าที่แทนหลวงธุรกิจภิชาน ซึ่งย้ายไปรับราชการตำแหน่งปลัดกรมพระอาลักษณ์, หลวงศรีอมรญาณ ซึ่งรับหน้าที่แทนขุนวิชาสุทธิ์ซึ่งออกจากราชการ และนอกนั้นได้ให้ พระยาวิจิตรธรรมปริวัตร พระ พิสัณห์พิทยาภูน และพระวรเวทย์พิสิฐ เป็นผู้ช่วยตรวจที่พิมพ์ไปแล้วและทำใบแก้คำผิดที่เห็นสมควรแก้ไขและเพิ่มเติม. หลวงธุรกิจภิชานซึ่งไปรับราชการทางกรมพระอาลักษณ์แล้ว ยังได้รับช่วยตรวจให้ตลอดมาจนสำเร็จ กรมตำราขอขอบใจในความเอื้อเฟื้อนี้ด้วย. นอกจากนี้เสนาบดีได้ทรงขอพระกรุณาจาก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระนริศรานุวัดติวงศ์ และหม่อมเจ้าปิยภักดีนาถ ทรงช่วยทักท้วง และประทานกระแสพระดำริมาเพื่อแก้ไขให้ถูกต้องยิ่งขึ้น นับเป็นพระกรุณาคุณแก่กรมตำราเป็นล้นเกล้า ฯ. กรมตำราเห็นว่า การรวบรวมปทานุกรมคร้้งนี้ คั่งค้างมานาน รูปการอาจไม่ลงรอยกันได้แต่ต้นจนปลาย ด้วยต่างความคิดและต่างสมัย แต่เห็นว่าไหน ๆ ได้พิมพ์ไว้แล้วมากประการหนึ่ง ซ้ำได้มีพระบรมราชโองการให้ทางราชการใช้วิธีตัวสะกดของปทานุกรมนี้ จำเป็นจะต้องรีบให้มีหนังสือนี้ขึ้นไว้เป็นแบบแผนแม้เพียงชั่วคราวอีกประการหนึ่ง จึงตกลงให้ออกเสียทีหนึ่ง ย่อมต้องมีคลาดเคลื่อนอยู่เป็นอันมาก ท่านผู้ใดพบที่ผิดหรือที่ควรจะแก้ไขและเพิ่มเติมแล้ว ขอได้กรุณาโปรดแจ้งให้กรมตำราทราบ กรมตำราจะขอบคุณอย่างยิ่ง และจะได้ดำริที่จะแก้ไขและเพิ่มเติมให้ดีขึ้นตามสมควรต่อไป. กรมตำรา กระทรวงธรรมการ วันที่ ๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๐ k6a8ah3fmigni4dir3khjjyahzhfcw7 295357 295321 2026-09-09T16:56:45Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มข้อความที่พิมพ์ตกหล่น 2 ประโยค 295357 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} คำนำ หนังสือปทานุกรมนี้ เดิมเรียกว่า พจนานุกรม ปรากฏในคำนำเมื่อพิมพ์ครั้งแรกและครั้งที่ ๒ ว่า ได้ลงมือรวบรวมมาแต่ พ.ศ. ๒๔๒๗ (ร.ศ. ๑๐๓) ต่อมาถึง พ.ศ. ๒๔๓๒ (ร.ศ. ๑๐๘) กรมศึกษาธิการได้ให้พระยาปริยัติธรรมธาดา (แพ ตาละลักษมณ์ เปรียญ แต่ยังเป็นขุนประเสริฐอักษรนิติ) เป็นแม่กองรวบรวม ต่อมาถึง พ.ศ. ๒๔๓๔ (ร.ศ. ๑๑๐) จึงพิมพ์สำเร็จเป็นครั้งแรก ๕๐๐ ฉะบับ ให้ชื่อว่า พจนานุกรม ครั้น พ.ศ. ๒๔๔๔ (ร.ศ. ๑๒๐) ได้พิมพ์ขึ้นเป็นครั้งที่ ๒ มีจำนวน ๑๐๐๐ ฉะบับ. ครั้นต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้รวมราชการในกรมราชบัณฑิตเดิม กับหน้าที่พนักงานแต่งตำราเข้าเป็นกรมหนึ่ง เรียกว่ากรมราชบัณฑิต มีพระยาเมธาธิบดี (สาตร สุทธิเสถียร แต่ยังเป็นพระจรัสชวนะพันธ์) เจ้ากรม ได้รับหน้าที่รวบรวมปทานุกรมนี้ต่อมา ครั้นพระยาเมธาธิบดีไปเป็นปลัดทูลฉลอง, พระยาภักดีนฤเบศร์ ได้เป็นเจ้ากรมราชบัณฑิต กระทรวงได้จัดหน้าที่รวบรวมปทานุกรมนี้ขึ้นเป็นแผนกหนึ่งมีพระยาอุปกิตศิลปสาร(แต่ยังเป็นพระ) เป็นหัวหน้า มีผู้อื่นอีก ๓ นายช่วยกัน คือ พระยาวิจิตรธรรมปริวัตร, พระวรเวทย์พิสิฐ, พระธรรมนิเทศทวยหาร (ตั้งแต่ยังมิได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์) รวบรวมต่อมาจน สำเร็จ และจัดการพิมพ์ขึ้นในศก ๒๔๖๓ จำนวน ๑,๐๐๐ ฉะบับเป็นครั้งที่ ๓ แต่เปลี่ยนชื่อเรียกว่า ปทานุกรมสำหรับโรงเรียน และนับว่าพิมพ์ครั้งแรก เพราะได้จัดรูปโครงใหม่ คือ เรียงลำดับศัพท์ตามตัวอักษร. ต่อนั้นมาเจ้าหน้าที่ได้รวบรวมและได้เริ่มพิมพ์ปทานุกรมครั้งที่ ๒ นี้มาแต่ พ.ศ. ๒๔๖๗ เป็นจำนวน ๕,๐๐๐ ฉะบับ. ครั้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๐ ได้พิมพ์เสร็จไปแล้ว ๔๑ ยก ยังจะต้องพิมพ์อีกประมาณ ๘๐ ยก ตามที่คะเนกันในครั้งนั้น. เสนาบดีมีพระประสงค์จะให้การพิมพ์สำเร็จโดยเร็วยิ่งขึ้น ทรงมอบหมายให้พระยาผดุงวิทยาเสริม ผู้รับหน้าที่ใหม่เป็นเจ้ากรมตำรา เร่งรัดการพิมพ์ให้สำเร็จโดยเร็ว. กรมตำราเห็นว่า ๕,๐๐๐ ฉะบับจะไม่พอ จึงพิมพ์ยกหลัง ๆ นี้ ๑๐,๐๐๐ ฉะบับ. วิธีการบอกสำเนียงคำก็ดี วิธียกศัพท์ขึ้นวินิจฉัยก็ดี ผิดเพี้ยนไปจากของเดิมบ้างตามที่เห็นสมควรจะแก้ไข. เมื่อภายหลังจึงจะแก้ตอนต้นเข้าหาใหม่. ( ฉะบับนี้ได้แก้ตอนต้นเข้าหาใหม่แล้วตั้งแต่ ยก ๑-๔๑ ) ต่อมาไม่ช้าจึงมีพระบรมราชโองการให้ใช้อักขรสมัยตามปทานุกรมของกระทรวงธรรมการ. ในชั้นนี้ผู้ที่เป็นเจ้าหน้าที่โดยตรงถัดจากเจ้ากรมลงไปคือ พระยาอุปกิตศิลปสาร หัวหน้าแผนก, นายส่ง เทภาสิต ผู้รับหน้าที่แทนหลวงธุรกิจภิชาน ซึ่งย้ายไปรับราชการตำแหน่งปลัดกรมพระอาลักษณ์, หลวงศรีอมรญาณ ซึ่งรับหน้าที่แทนขุนวิชาสุทธิ์ซึ่งออกจากราชการ และนอกนั้นได้ให้ พระยาวิจิตรธรรมปริวัตร พระพิสัณห์พิทยาภูน และพระวรเวทย์พิสิฐ เป็นผู้ช่วยตรวจที่พิมพ์ไปแล้ว และทำใบแก้คำผิดที่เห็นสมควรแก้ไขและเพิ่มเติม. หลวงธุรกิจภิชานซึ่งไปรับราชการทางกรม พระอาลักษณ์แล้ว ยังได้รับช่วยตรวจให้ตลอดมาจนสำเร็จ กรมตำราขอขอบใจในความเอื้อเฟื้อนี้ด้วย. นอกจากนี้เสนาบดีได้ทรงขอพระกรุณาจาก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระนริศรานุวัดติวงศ์ และหม่อมเจ้าปิยภักดีนาถ ทรงช่วยทักท้วง และประทานกระแสพระดำริมาเพื่อแก้ไขให้ถูกต้องยิ่งขึ้น นับเป็นพระกรุณาคุณแก่กรมตำราเป็นล้นเกล้า ฯ. กรมตำราเห็นว่า การรวบรวมปทานุกรมคร้้งนี้ คั่งค้างมานาน รูปการอาจไม่ลงรอยกันได้แต่ต้นจนปลาย ด้วยต่างความคิดและต่างสมัย แต่เห็นว่าไหน ๆ ได้ พิมพ์ไว้แล้วมากประการหนึ่ง ซ้ำได้มีพระบรมราชโองการ ให้ทางราชการใช้วิธีตัวสะกดของปทานุกรมนี้ จำเป็นจะต้องรีบให้มีหนังสือนี้ขึ้นไว้เป็นแบบแผนแม้เพียงชั่วคราวอีกประการหนึ่ง จึงตกลงให้ออกเสียทีหนึ่ง ย่อมต้องมีคลาดเคลื่อนอยู่เป็นอันมาก อนึ่ง ตัวสะกดการันต์ของคำแปลและคำอธิบายมีบางแห่งใช้ไม่เหมือนกันกับต้นศัพท์ ทั้งนี้เป็นด้วยตรวจพลั้งเผลอไป เมื่อเวลาพิมพ์ ให้ท่านผู้ใช้ถือเอาตัวสะกดการันต์ของต้นศัพท์เป็นถูก และท่านผู้ใดพบที่ผิดหรือที่ควรจะแก้ไขและเพิ่มเติมแล้ว ขอได้กรุณาโปรดแจ้งให้กรมตำราทราบ กรมตำราจะขอบคุณอย่างยิ่ง และจะได้ดำริที่จะแก้ไขและเพิ่มเติมให้ดีขึ้นตามสมควรต่อไป. กรมตำรา กระทรวงธรรมการ วันที่ ๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๗๐ rqxhdzgt6y8wjg9pwax98usj6srg24q 0 91156 295322 2026-09-09T13:37:57Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ด 295322 wikitext text/x-wiki ด พยัญชนะตัวที่ยี่สิบ ของพยัญชนะไทยเป็นพวกอักษรกลาง, เป็นตัวต้นของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ดอ’ คล้ายสำเนียงตัว ท บาลีและสันสกฤต, เรียกชื่อว่า ‘ดอเด็ก’ เป็นพยัญชนะไทย ตั้งขึ้นใช้ในคำที่แผลงมาจากตัว ต ภาษาบาลีและสันสกฤตด้วย; ใช้ในคำไทยด้วย เช่น เด็ก, ดง, ดื่น ฯ ล ฯ มีเสียงเกิดแต่ฟันเรียกว่า ทันตชะ, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัด สำหรับคำไทยทั่วไป. peb1plsazrlmgjvh4ykqn62qudoan2x 295333 295322 2026-09-09T14:33:29Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295333 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ด พยัญชนะตัวที่ยี่สิบ ของพยัญชนะไทยเป็นพวกอักษรกลาง, เป็นตัวต้นของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ดอ’ คล้ายสำเนียงตัว ท บาลีและสันสกฤต, เรียกชื่อว่า ‘ดอเด็ก’ เป็นพยัญชนะไทย ตั้งขึ้นใช้ในคำที่แผลงมาจากตัว ต ภาษาบาลีและสันสกฤตด้วย; ใช้ในคำไทยด้วย เช่น เด็ก, ดง, ดื่น ฯ ล ฯ มีเสียงเกิดแต่ฟันเรียกว่า ทันตชะ, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัด สำหรับคำไทยทั่วไป. jxizj3r6labemedage6d9lsszbkrcx9 0 91157 295323 2026-09-09T13:42:42Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ต 295323 wikitext text/x-wiki ต พยัญชนะตัวที่ยี่สิบเอ็ด ของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรกลางเป็นตัวที่สองของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ตอ’ เรียกชื่อว่า ‘ตอเต่า’ หรือ ‘ตอตรา.’ เป็นพยัญชนะใช้เป็นกลางทั่วไป. ในภาษาบาลี และ สันสกฤต ออกเสียงเป็น ‘ตะ’ มีเสียงเกิดแต่ฟัน เรียกว่า ทันตชะ, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัด เช่น ภูเก็ต สังเกต เป็นต้น แต่มักใช้ฉะเพาะคำที่มาจากบาลี และสันสกฤต. 6jjneuusi2qogx94w081v1wjshzaiks 295334 295323 2026-09-09T14:33:33Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295334 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ต พยัญชนะตัวที่ยี่สิบเอ็ด ของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรกลางเป็นตัวที่สองของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ตอ’ เรียกชื่อว่า ‘ตอเต่า’ หรือ ‘ตอตรา.’ เป็นพยัญชนะใช้เป็นกลางทั่วไป. ในภาษาบาลี และ สันสกฤต ออกเสียงเป็น ‘ตะ’ มีเสียงเกิดแต่ฟัน เรียกว่า ทันตชะ, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัด เช่น ภูเก็ต สังเกต เป็นต้น แต่มักใช้ฉะเพาะคำที่มาจากบาลี และสันสกฤต. 32wztz24unzuwzkit80ivzhywrozin1 0 91158 295324 2026-09-09T13:46:49Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ถ 295324 wikitext text/x-wiki ถ พยัญชนะตัวที่ ยี่สิบสอง ของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่ สาม ของวรรคที่ สี่ อ่านว่า ‘ถอ’ เรียกชื่อว่า ‘ถอถุง’ หรือ ‘ถอถวิล’ เป็นพยัญชนะไทยใช้ทั่วไปในบาลีและสันสกฤต อยู่ในคณะทันตชะ คือพวกที่มีเสียงเกิดแต่ฟันเป็นฐาน และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดดุจตัว ด ได้ด้วย. ld2rckepimpqtbqn2a955v8azlcnh86 295335 295324 2026-09-09T14:33:37Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295335 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ถ พยัญชนะตัวที่ ยี่สิบสอง ของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่ สาม ของวรรคที่ สี่ อ่านว่า ‘ถอ’ เรียกชื่อว่า ‘ถอถุง’ หรือ ‘ถอถวิล’ เป็นพยัญชนะไทยใช้ทั่วไปในบาลีและสันสกฤต อยู่ในคณะทันตชะ คือพวกที่มีเสียงเกิดแต่ฟันเป็นฐาน และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดดุจตัว ด ได้ด้วย. di23z1f6svnqyd90tgn90kph6jexnal 0 91159 295325 2026-09-09T13:54:47Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ท 295325 wikitext text/x-wiki ท พยัญชนะตัวที่ยี่สิบสาม ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ, เป็นตัวที่สี่ของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ธอ’ เรียกชื่อว่า ‘ทอทหาร’ หรือ ‘ทอท่าน’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤต ซึ่งเขาอ่านเป็นเสียง ‘ดะ’ เกิดแต่ฐานคือฟัน; ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดด้วย แต่มักจะเป็นคำมาจากบาลีและสันสกฤต เช่น บท บาท ฯ ล ฯ. และตัว ท นี้ไทยเราใช้ประสมกับตัว ร อ่านเป็นเสียง ซ เช่น คำว่า ‘ทราบ’ อ่านว่า ‘ซาบ’ เป็นต้น, แต่ที่ควบมาแล้วจากบาลีหรือสันสกฤต ก็คงอ่านเป็นเสียง ซ มีบ้าง เช่น ทรัพย์, อินทรีย์, ที่อ่านตามเสียงเดิมคือ ทร (ไม่ใช่ ซ) ก็มีเช่น ภัทรบิฐ; ตัว ท ตัวเดียวในบาลีและสันสกฤตแปลว่า ให้ ใช้ประกอบท้ายศัพท์ เช่น อายุท = ให้ซึ่งอายุ, วัณณท = ให้ซึ่งวรรณ; แต่ในภาษาไทยใช้เป็นคำนำหน้านาม แปลว่า คน, ท่าน, ผู้, เช่น ทนาย ทแกล้ว ฯ ล ฯ. 9x1ojqzg9f3j6oicubgvxb7r16azffs 295336 295325 2026-09-09T14:33:44Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295336 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ท พยัญชนะตัวที่ยี่สิบสาม ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ, เป็นตัวที่สี่ของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ธอ’ เรียกชื่อว่า ‘ทอทหาร’ หรือ ‘ทอท่าน’ เป็นพยัญชนะมาจากบาลีและสันสกฤต ซึ่งเขาอ่านเป็นเสียง ‘ดะ’ เกิดแต่ฐานคือฟัน; ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากัดด้วย แต่มักจะเป็นคำมาจากบาลีและสันสกฤต เช่น บท บาท ฯ ล ฯ. และตัว ท นี้ไทยเราใช้ประสมกับตัว ร อ่านเป็นเสียง ซ เช่น คำว่า ‘ทราบ’ อ่านว่า ‘ซาบ’ เป็นต้น, แต่ที่ควบมาแล้วจากบาลีหรือสันสกฤต ก็คงอ่านเป็นเสียง ซ มีบ้าง เช่น ทรัพย์, อินทรีย์, ที่อ่านตามเสียงเดิมคือ ทร (ไม่ใช่ ซ) ก็มีเช่น ภัทรบิฐ; ตัว ท ตัวเดียวในบาลีและสันสกฤตแปลว่า ให้ ใช้ประกอบท้ายศัพท์ เช่น อายุท = ให้ซึ่งอายุ, วัณณท = ให้ซึ่งวรรณ; แต่ในภาษาไทยใช้เป็นคำนำหน้านาม แปลว่า คน, ท่าน, ผู้, เช่น ทนาย ทแกล้ว ฯ ล ฯ. 6dkq0p6598ryydkj77np1aq9p9dexp1 0 91160 295326 2026-09-09T14:00:38Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ธ และคำศัพท์ ธ 295326 wikitext text/x-wiki ธ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบสี่ของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่ห้าของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ทอ’ เรียกชื่อว่า ‘ธอธง’ เป็นพยัญชนะที่ใช้ฉะเพาะในภาษาบาลีและสันสกฤต อยู่ในพวกทันตชะ คือ พวกเสียงเกิดแต่ฟันเป็นฐาน มีใช้ในคำไทย ๒-๓ คำเช่น ธง, เธอ ฯลฯ และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรา กัด ดุจตัว ด ได้ เช่น คำว่า สุเมธ มคธ เป็นต้น. ธ [ทะ] ส. ท่าน, เธอ (ใช้แทนชื่อบุคคลชั้นสูงเช่นพระราชาเป็นต้น). 8mjt1hxvdkdbcsr8aedmr6s8qrz0xoy 295332 295326 2026-09-09T14:33:02Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295332 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ธ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบสี่ของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่ห้าของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘ทอ’ เรียกชื่อว่า ‘ธอธง’ เป็นพยัญชนะที่ใช้ฉะเพาะในภาษาบาลีและสันสกฤต อยู่ในพวกทันตชะ คือ พวกเสียงเกิดแต่ฟันเป็นฐาน มีใช้ในคำไทย ๒-๓ คำเช่น ธง, เธอ ฯลฯ และใช้เป็นตัวสะกดในมาตรา กัด ดุจตัว ด ได้ เช่น คำว่า สุเมธ มคธ เป็นต้น. ธ [ทะ] ส. ท่าน, เธอ (ใช้แทนชื่อบุคคลชั้นสูงเช่นพระราชาเป็นต้น). pdsnqqcpkk892qw4y8t9hhls1u6e5p9 0 91161 295327 2026-09-09T14:12:03Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ อ ทั้ง ๒ ลักษณะ 295327 wikitext text/x-wiki อ ๑ พยัญชนะตัวที่สี่สิบสามของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวที่สิบของวรรคที่หก, อ่านว่า ‘ออ’. ตัว อ นี้ไทยจัดว่าเป็นพยัญชนะใช้เป็นพยัญชนะต้นได้อย่างตัวอื่นๆ เช่น อา, อก, องค์ ฯลฯ. และใช้นำพยัญชนะเดี่ยวได้ อย่างอักษรกลางอื่น ๆ เช่น องุ่น, อนึ่ง, แอร่ม ฯลฯ. และใช้นำตัว ย ได้อย่างตัว ห ซึ่งไม่ออกเสียง อ แต่นิยมใช้อยู่ ๔ คำคือ อย่า อยู่ อย่าง อยาก. และใช้เป็นเครื่องหมายรูปสระ อ เช่น กอ, ขอ ฯลฯ. และประสมกับเครื่องหมายเป็นสระ คือเป็นสระอือ (เมื่อไม่มีตัวสะกด), สระ เอือ เออ เช่น ถือ เถือ, เธอ เป็นต้น. แต่สำเนียงตัว อ ในบาลีและสันสกฤตจัดเป็นสระ ในบาลีมี ๘ เสียง คือ อะ อา อิ อี อุ อู เอ โอ; ในสันสกฤตเพิ่ม ไอ เอา กับ ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ ซึ่งเป็นสำเนียงตัว ร และ ล. อ ๒ ม. ส. เป็นอักษรใช้นำหน้าคำอื่น บอกความประติเษธ หรือตรงกันข้าม แปลว่า ไม่ หรือ ไม่ใช่ เช่น อศุภ (ไม่งาม), อธรรม (ไม่ใช่ธรรม) เป็นต้น; ใช้เป็น อน เมื่ออยู่หน้าคำที่ตั้งต้นด้วยสระ เช่น อเนก (อน+เอก), อนาจาร (อน+อาจาร) เป็นต้น. k93j1jaowzhri79pn0s1rne8bc1e9c5 295331 295327 2026-09-09T14:32:57Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295331 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} อ ๑ พยัญชนะตัวที่สี่สิบสามของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวที่สิบของวรรคที่หก, อ่านว่า ‘ออ’. ตัว อ นี้ไทยจัดว่าเป็นพยัญชนะใช้เป็นพยัญชนะต้นได้อย่างตัวอื่นๆ เช่น อา, อก, องค์ ฯลฯ. และใช้นำพยัญชนะเดี่ยวได้ อย่างอักษรกลางอื่น ๆ เช่น องุ่น, อนึ่ง, แอร่ม ฯลฯ. และใช้นำตัว ย ได้อย่างตัว ห ซึ่งไม่ออกเสียง อ แต่นิยมใช้อยู่ ๔ คำคือ อย่า อยู่ อย่าง อยาก. และใช้เป็นเครื่องหมายรูปสระ อ เช่น กอ, ขอ ฯลฯ. และประสมกับเครื่องหมายเป็นสระ คือเป็นสระอือ (เมื่อไม่มีตัวสะกด), สระ เอือ เออ เช่น ถือ เถือ, เธอ เป็นต้น. แต่สำเนียงตัว อ ในบาลีและสันสกฤตจัดเป็นสระ ในบาลีมี ๘ เสียง คือ อะ อา อิ อี อุ อู เอ โอ; ในสันสกฤตเพิ่ม ไอ เอา กับ ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ ซึ่งเป็นสำเนียงตัว ร และ ล. อ ๒ ม. ส. เป็นอักษรใช้นำหน้าคำอื่น บอกความประติเษธ หรือตรงกันข้าม แปลว่า ไม่ หรือ ไม่ใช่ เช่น อศุภ (ไม่งาม), อธรรม (ไม่ใช่ธรรม) เป็นต้น; ใช้เป็น อน เมื่ออยู่หน้าคำที่ตั้งต้นด้วยสระ เช่น อเนก (อน+เอก), อนาจาร (อน+อาจาร) เป็นต้น. dryt6gql2mk2mmrus42oou5wyoboq83 0 91162 295329 2026-09-09T14:31:14Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ น และคำศัพท์ นก 295329 wikitext text/x-wiki น พยัญชนะตัวที่ยี่สิบห้าของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่หกของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘นอ’ เรียกชื่อว่า ‘นอนิล’ หรือ ‘นอหนู’ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต อยู่ในพวก ทันตชะ คือ พวกเสียงเกิดแต่ฟันเป็นฐาน ใช้เป็นตัวสะกดสามัญในมาตรากัน. นก [นกฺ] น. สัตว์สองเท้ามีปีกตกฟอง; ชื่อเครื่องสับแก๊บปืนให้ลั่น; ชื่อมันอย่างหนึ่งหัวเล็ก ๆ ขึ้นตามป่า. นกกระจอก น. ชื่อปลาน้ำเค็มชะนิดหนึ่งตัวเล็ก ๆ มีปีกบินขึ้นเหนือน้ำไปได้ไกลๆ. puavrhho9heftbclghhbg245654h5tw 295330 295329 2026-09-09T14:32:52Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295330 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} น พยัญชนะตัวที่ยี่สิบห้าของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่หกของวรรคที่สี่ อ่านว่า ‘นอ’ เรียกชื่อว่า ‘นอนิล’ หรือ ‘นอหนู’ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต อยู่ในพวก ทันตชะ คือ พวกเสียงเกิดแต่ฟันเป็นฐาน ใช้เป็นตัวสะกดสามัญในมาตรากัน. นก [นกฺ] น. สัตว์สองเท้ามีปีกตกฟอง; ชื่อเครื่องสับแก๊บปืนให้ลั่น; ชื่อมันอย่างหนึ่งหัวเล็ก ๆ ขึ้นตามป่า. นกกระจอก น. ชื่อปลาน้ำเค็มชะนิดหนึ่งตัวเล็ก ๆ มีปีกบินขึ้นเหนือน้ำไปได้ไกลๆ. 72a26cugtzrpl1k6uaioz5uevj7cqf6 0 91163 295337 2026-09-09T14:36:36Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ บ และคำศัพท์ บ,บ่ 295337 wikitext text/x-wiki บ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบหกของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวที่หนึ่งของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘บอ’ ใช้ในภาษาไทยและใช้แทนตัว ป ของภาษาบาลี และ สันสกฤต อยู่ในพวกโอฏฐชะ คือ เสียงเกิดแต่ริมฝีปาก ใช้เป็นตัวสะกดสามัญในมาตรากับ. บ, บ่ ว. ไม่. บมิ,บ่มิ ว. ไม่. บราง,บ่ราง ก. ไม่ได้, ไม่ควร ใช้ บร้าง หรือ บ่ร้าง ก็มี. บแรง ก. ไม่มีกำลัง, ไม่ไหว. บแรงภักษ์ ก. กินไม่ไหว. บเอ,บ่เอ ว. ‘มิเใช่เอกะ’ คือ มาก. nq0ajxj0l1xxs4rzdut0slwxjvwpcsl 295385 295337 2026-09-10T08:22:53Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295385 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} บ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบหกของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรกลาง เป็นตัวที่หนึ่งของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘บอ’ ใช้ในภาษาไทยและใช้แทนตัว ป ของภาษาบาลี และ สันสกฤต อยู่ในพวกโอฏฐชะ คือ เสียงเกิดแต่ริมฝีปาก ใช้เป็นตัวสะกดสามัญในมาตรากับ. บ, บ่ ว. ไม่. บมิ,บ่มิ ว. ไม่. บราง,บ่ราง ก. ไม่ได้, ไม่ควร ใช้ บร้าง หรือ บ่ร้าง ก็มี. บแรง ก. ไม่มีกำลัง, ไม่ไหว. บแรงภักษ์ ก. กินไม่ไหว. บเอ,บ่เอ ว. ‘มิเใช่เอกะ’ คือ มาก. kwl0jbbqwx9pcg9e5x7z66wq709hx4m 0 91164 295338 2026-09-09T14:42:24Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ป ทั้งสองลักษณะ 295338 wikitext text/x-wiki ป ๑ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบเจ็ดของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรกลางเป็นตัวที่สองของวรรคที่ห้า อ่านว่า ปอ, ภาษาบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ปะ; เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากับ, แต่โดยมากมักเป็นคำมาจากบาลีและสันสกฤต เป็นพวกโอษฐชะมีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก; ตัว ป บาลีและสันสกฤตมักจะแผลงมาเป็นตัว บ ใน ภาษาไทย เช่น ปท, ปิตา, เป็น บท, บิดา ฯ ล ฯ . ป ๒ ม. (ส. ปฺร) เป็นอุปสรรคในภาษามคธ ใช้นำหน้าศัพท์อื่น แปลว่า ทั่ว, ข้างหน้า, ก่อน, ออก, เช่น ปการ, ปกติ ฯ ล ฯ . 6xsfqxbspvie7aq7f8j6tx204pn1x77 295384 295338 2026-09-10T08:22:49Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295384 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ป ๑ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบเจ็ดของพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรกลางเป็นตัวที่สองของวรรคที่ห้า อ่านว่า ปอ, ภาษาบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ปะ; เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต, ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากับ, แต่โดยมากมักเป็นคำมาจากบาลีและสันสกฤต เป็นพวกโอษฐชะมีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก; ตัว ป บาลีและสันสกฤตมักจะแผลงมาเป็นตัว บ ใน ภาษาไทย เช่น ปท, ปิตา, เป็น บท, บิดา ฯ ล ฯ . ป ๒ ม. (ส. ปฺร) เป็นอุปสรรคในภาษามคธ ใช้นำหน้าศัพท์อื่น แปลว่า ทั่ว, ข้างหน้า, ก่อน, ออก, เช่น ปการ, ปกติ ฯ ล ฯ . l8fojsao2gd4iq3aqb2xd5cz5mbsh1u 0 91165 295339 2026-09-09T14:46:02Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ผ 295339 wikitext text/x-wiki ผ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบแปดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูงเป็นตัวที่สามของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘ผอ’, ภาษาบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘ผะ’ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย, บาลี และ สันสกฤต มีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก เรียกว่า โอฏฐชะ, ใช้แต่เป็นพยัญชนะต้น ไม่ได้ใช้เป็นตัวสะกดเลย iz2m1oekeyxso1z3zx78qigkqanb5aj 295383 295339 2026-09-10T08:22:44Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295383 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ผ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบแปดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูงเป็นตัวที่สามของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘ผอ’, ภาษาบาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘ผะ’ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย, บาลี และ สันสกฤต มีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก เรียกว่า โอฏฐชะ, ใช้แต่เป็นพยัญชนะต้น ไม่ได้ใช้เป็นตัวสะกดเลย 939soowk18ujcwnulvaqpw90idgv9f5 0 91166 295340 2026-09-09T14:49:44Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ฝ 295340 wikitext text/x-wiki ฝ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบเก้า ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่สี่ของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘ฝอ’ เป็นพยัญชนะใช้ในภาษาไทยโดยมาก ใช้เป็นพยัญชนะต้น มีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก เรียกว่า โอฏฐชะ, ไม่ได้ใช้เป็นตัวสะกด. 2zcb6g14nxea8s4jzgi4jgxdyk7bfhi 295382 295340 2026-09-10T08:22:40Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295382 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฝ พยัญชนะตัวที่ยี่สิบเก้า ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่สี่ของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘ฝอ’ เป็นพยัญชนะใช้ในภาษาไทยโดยมาก ใช้เป็นพยัญชนะต้น มีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก เรียกว่า โอฏฐชะ, ไม่ได้ใช้เป็นตัวสะกด. 68b7i6tq6ti7shwwlelfnpnxxlbg2ya 0 91167 295341 2026-09-09T14:59:43Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ พ 295341 wikitext text/x-wiki พ พยัญชนะตัวที่สามสิบของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่ห้า ของวรรคที่ห้า ออกเสียงเหมือนตัว ภ, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต แต่บาลีและสันสกฤตออกเสียงเป็น ‘บะ’ เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น และตัวสะกด ในมาตรากับ มีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก เรียกว่าโอฏฐชะ; ใช้แผลงมาจากตัว ว ในบาลีและสันสกฤตได้ เช่น วิจิตร เป็น พิจิตร, บริวาร เป็น บริพาร ฯ ล ฯ. พ ตัวเดียวมักใช้นำหน้าศัพท์อื่น แปลว่า พ่อ, ว่า พระ เช่น พนักงาน = พ่อคนงาน, พนาย = พ่อนาย; พณหัว = พระณหัว เป็นต้น. 8yd1tvwyxefo2lyvphjcs4xphaxn0qk 295381 295341 2026-09-10T08:22:35Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295381 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} พ พยัญชนะตัวที่สามสิบของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่ห้า ของวรรคที่ห้า ออกเสียงเหมือนตัว ภ, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต แต่บาลีและสันสกฤตออกเสียงเป็น ‘บะ’ เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น และตัวสะกด ในมาตรากับ มีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก เรียกว่าโอฏฐชะ; ใช้แผลงมาจากตัว ว ในบาลีและสันสกฤตได้ เช่น วิจิตร เป็น พิจิตร, บริวาร เป็น บริพาร ฯ ล ฯ. พ ตัวเดียวมักใช้นำหน้าศัพท์อื่น แปลว่า พ่อ, ว่า พระ เช่น พนักงาน = พ่อคนงาน, พนาย = พ่อนาย; พณหัว = พระณหัว เป็นต้น. rdk3m6tyrm3cg5ywwdn63r0e5wu3mqc 0 91168 295342 2026-09-09T15:04:57Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มอักษร ฟ 295342 wikitext text/x-wiki ฟ พยัญชนะตัวที่สามสิบเอ็ดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ, เป็นตัวที่หก ของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘ฟอ’ เป็นพยัญชนะใช้ในภาษาไทยคู่กับตัว ฝ, มีเสียงเกิดจากริมฝีปากกับฟันคล้ายตัว ว มักใช้เป็นพยัญชนะต้น ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากับก็ได้ แต่มักจะเป็นคำอังกฤษ เช่น ออฟฟิศ, ไลฟอินชัวรันช์. q438t1r08f9o1d8pc614qs14dpfo57s 295380 295342 2026-09-10T08:22:31Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295380 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฟ พยัญชนะตัวที่สามสิบเอ็ดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ, เป็นตัวที่หก ของวรรคที่ห้า อ่านว่า ‘ฟอ’ เป็นพยัญชนะใช้ในภาษาไทยคู่กับตัว ฝ, มีเสียงเกิดจากริมฝีปากกับฟันคล้ายตัว ว มักใช้เป็นพยัญชนะต้น ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากับก็ได้ แต่มักจะเป็นคำอังกฤษ เช่น ออฟฟิศ, ไลฟอินชัวรันช์. bg4x1y5855n4zm0jmfatou4ue0udgk1 0 91169 295343 2026-09-09T15:09:17Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ภ 295343 wikitext text/x-wiki ภ พยัญชนะตัวที่สามสิบสองของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ, เป็นตัวที่เจ็ดของวรรคที่ห้า, ซึ่งเป็นพวกโอฏฐชะ คือมีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก ไทยอ่านว่า ‘พอ’ เรียกชื่อว่า ‘ภอ สำเภา’ หรือ ‘ภอ ภริยา ’, บาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘บฺหะ’ มักจะใช้ฉะเพาะคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต ในภาษาไทยมีใช้บ้างเล็กน้อย เช่น สำเภา, แมลงภู่, และเป็นตัวสะกดในมาตรากับได้ด้วยเช่น ลาภ โลภ. pl6qne6310r1wnb46w6ngpipyo786wd 295379 295343 2026-09-10T08:22:26Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295379 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ภ พยัญชนะตัวที่สามสิบสองของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ, เป็นตัวที่เจ็ดของวรรคที่ห้า, ซึ่งเป็นพวกโอฏฐชะ คือมีเสียงเกิดแต่ริมฝีปาก ไทยอ่านว่า ‘พอ’ เรียกชื่อว่า ‘ภอ สำเภา’ หรือ ‘ภอ ภริยา ’, บาลีและสันสกฤตอ่านว่า ‘บฺหะ’ มักจะใช้ฉะเพาะคำที่มาจากบาลีและสันสกฤต ในภาษาไทยมีใช้บ้างเล็กน้อย เช่น สำเภา, แมลงภู่, และเป็นตัวสะกดในมาตรากับได้ด้วยเช่น ลาภ โลภ. n9nvsi68ub88b0h7g5pv4n2oao58oik 0 91170 295344 2026-09-09T15:12:48Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ม 295344 wikitext text/x-wiki ม พยัญชนะตัวที่สามสิบสามของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำเป็นตัวที่แปดของวรรคที่ห้า, ซึ่งมีเสียงเกิดจากริมฝีปากเรียกว่า โอฏฐชะ ไทยอ่านว่า ‘มอ’ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น และตัวสะกดในมาตรากัม. 31e96cf1u7qing5dtyarxku1xnwrw4w 295378 295344 2026-09-10T08:22:22Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295378 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ม พยัญชนะตัวที่สามสิบสามของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำเป็นตัวที่แปดของวรรคที่ห้า, ซึ่งมีเสียงเกิดจากริมฝีปากเรียกว่า โอฏฐชะ ไทยอ่านว่า ‘มอ’ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น และตัวสะกดในมาตรากัม. 5w0or6riepgnauzq1ikbwgcd9xuyn3h 0 91171 295345 2026-09-09T15:16:22Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ย 295345 wikitext text/x-wiki ย พยัญชนะตัวที่สามสิบสี่ ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่หนึ่งของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ยอ’ เรียกชื่อว่า ‘ยอยักษ์’, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปใน ภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต เป็นได้ทั้งตัวเติมและตัวสะกดในมาตรากัยออกเสียงเป็น ตาลุชะ เสียงเกิดแต่เพดานปาก. n8xmlijmx0fq8nmjolkvmhl0j73p768 295377 295345 2026-09-10T08:22:17Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295377 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ย พยัญชนะตัวที่สามสิบสี่ ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่หนึ่งของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ยอ’ เรียกชื่อว่า ‘ยอยักษ์’, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปใน ภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต เป็นได้ทั้งตัวเติมและตัวสะกดในมาตรากัยออกเสียงเป็น ตาลุชะ เสียงเกิดแต่เพดานปาก. kxw8p6b09honjz9zyw5ly377acwdtf5 0 91172 295346 2026-09-09T15:22:43Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ร 295346 wikitext text/x-wiki ร พยัญชนะตัวที่สามสิบห้า ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สองของวรรคที่หก, อ่านว่า ‘รอ’ เรียกชื่อว่า ‘รอเรือ’ หรือ รอรักษา’, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต เป็นมุทธชะ มีเสียงเกิดจากปุ่มเหงือก, ไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากันอย่างตัว น เช่น กรรไตร, ยรรยง ฯลฯ และเมื่อสะกดพยัญชนะเปล่า ต้องอ่านเหมือนมีสระ อ อยู่ด้วย เช่น กร [กอน] กุญชร [กุนชอน] ฯ ล ฯ. hsso2wju4qbaykr3s3fk230ie39ikhg 295376 295346 2026-09-10T08:22:12Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295376 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ร พยัญชนะตัวที่สามสิบห้า ของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สองของวรรคที่หก, อ่านว่า ‘รอ’ เรียกชื่อว่า ‘รอเรือ’ หรือ รอรักษา’, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต เป็นมุทธชะ มีเสียงเกิดจากปุ่มเหงือก, ไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากันอย่างตัว น เช่น กรรไตร, ยรรยง ฯลฯ และเมื่อสะกดพยัญชนะเปล่า ต้องอ่านเหมือนมีสระ อ อยู่ด้วย เช่น กร [กอน] กุญชร [กุนชอน] ฯ ล ฯ. fsysyv0qb4cgf1g5ofq36306hi6l2ms 0 91173 295347 2026-09-09T15:26:57Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ล 295347 wikitext text/x-wiki ล พยัญชนะตัวที่สามสิบหกของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สามของวรรคที่หก ที่เรียกว่าเศษวรรค, อ่านว่า ‘ ลอ ’ เรียกชื่อว่า ‘ลอลิง’ หรือ ‘ลอวิลาส’, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต. เป็นพวกทันตชะ มีเสียงเกิดแต่ฟัน, ไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรา กัน อย่างตัว น เช่น กาล, พาล ฯลฯ, แต่ภาษาอื่นออกเสียงสะกดเป็นอีกอย่างหนึ่ง ตามเสียงของมัน. m0iqxyyd9v0t9ulhue2n44edwn5cbfj 295374 295347 2026-09-10T08:21:03Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295374 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ล พยัญชนะตัวที่สามสิบหกของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สามของวรรคที่หก ที่เรียกว่าเศษวรรค, อ่านว่า ‘ ลอ ’ เรียกชื่อว่า ‘ลอลิง’ หรือ ‘ลอวิลาส’, เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต. เป็นพวกทันตชะ มีเสียงเกิดแต่ฟัน, ไทยใช้เป็นตัวสะกดในมาตรา กัน อย่างตัว น เช่น กาล, พาล ฯลฯ, แต่ภาษาอื่นออกเสียงสะกดเป็นอีกอย่างหนึ่ง ตามเสียงของมัน. t3epg49qzvwourpjvwzh0nf95wm2dhl 0 91174 295348 2026-09-09T15:34:37Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ว 295348 wikitext text/x-wiki ว พยัญชนะตัวที่สามสิบเจ็ดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สี่ของวรรคที่หก, อ่านว่า วอ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น และพยัญชนะสะกดในมาตราเกอว ซึ่งมีเสียงเกิดแต่ฟัน เรียกว่า ทันตชะ. อนึ่งคำตัว ว ที่มาจากบาลีและสันสกฤต มักแปลงเป็นตัว พ ได้แทบทั้งหมด เช่น เทวดา, เทพดา; วิจิตร, พิจิตร, ฯ ล ฯ. hxboz7xpkp6t8toddpbuq7by6atickg 295373 295348 2026-09-10T08:20:56Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295373 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ว พยัญชนะตัวที่สามสิบเจ็ดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรต่ำ เป็นตัวที่สี่ของวรรคที่หก, อ่านว่า วอ เป็นพยัญชนะใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น และพยัญชนะสะกดในมาตราเกอว ซึ่งมีเสียงเกิดแต่ฟัน เรียกว่า ทันตชะ. อนึ่งคำตัว ว ที่มาจากบาลีและสันสกฤต มักแปลงเป็นตัว พ ได้แทบทั้งหมด เช่น เทวดา, เทพดา; วิจิตร, พิจิตร, ฯ ล ฯ. ed1krpkt18ypp9scqzpgg5wkx2pdr28 0 91175 295349 2026-09-09T15:39:32Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มอักษร ษ 295349 wikitext text/x-wiki ษ พยัญชนะตัวที่สามสิบเก้าของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่หกของวรคที่หก, อ่านว่า ‘ สอ ’ เรียกชื่อว่า ‘ สอบอ ’ หรือ สอฤษี ’ เป็นพยัญชนะที่นำมาใช้จากภาษาสันสกฤต, เป็นได้ทั้งตัวพยัญชนะต้น และตัวสะกดในมาตรากัด, ในสันสกฤตอ่านออกเสียงเป็น มุทธชะ เสียงเกิดแต่ปุ่มเหงือกเหมือนเสียง SH ในภาษาอังกฤษ แต่ไทยเราคงอ่านเหมือนเสียงตัว ส. mbrwnfnsdvb6z3kerakpea649r5g13o 295372 295349 2026-09-10T08:20:49Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295372 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ษ พยัญชนะตัวที่สามสิบเก้าของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่หกของวรคที่หก, อ่านว่า ‘ สอ ’ เรียกชื่อว่า ‘ สอบอ ’ หรือ สอฤษี ’ เป็นพยัญชนะที่นำมาใช้จากภาษาสันสกฤต, เป็นได้ทั้งตัวพยัญชนะต้น และตัวสะกดในมาตรากัด, ในสันสกฤตอ่านออกเสียงเป็น มุทธชะ เสียงเกิดแต่ปุ่มเหงือกเหมือนเสียง SH ในภาษาอังกฤษ แต่ไทยเราคงอ่านเหมือนเสียงตัว ส. kz4n3jdfgpza0nx140nnmgonvf3qnhh 0 91176 295350 2026-09-09T15:44:48Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ห 295350 wikitext text/x-wiki ห พยัญชนะตัวที่สี่สิบเอ็ดของพยัญชนะไทย, ในพวกอักษรสูง เป็นตัวที่แปดของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ หอ ’ , เป็นพยัญชนะ ที่ใช้ทั่วไปในภาษาบาลีและสันสกฤต ออกเสียงเป็น กัณฐชะ คือเสียงเกิดแต่ลำคอ. ใน บาลี และ สันสกฤต ใช้เป็นตัวสะกด มีบ้าง เช่น พฺรหฺม, แต่ไทยใช้เป็นพยัญชนะตัวต้นเท่านั้น, และใช้นำอักษรเดี่ยว ๑๐ ตัว คือ ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ ให้มีเสียงสูงและไม่ออกเสียงตัว ห เช่น หงอย, หญ้า ฯ ล ฯ. ntjiee9nqc6kpavsn67wbaeilu0frah 295371 295350 2026-09-10T08:20:43Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295371 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ห พยัญชนะตัวที่สี่สิบเอ็ดของพยัญชนะไทย, ในพวกอักษรสูง เป็นตัวที่แปดของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ หอ ’ , เป็นพยัญชนะ ที่ใช้ทั่วไปในภาษาบาลีและสันสกฤต ออกเสียงเป็น กัณฐชะ คือเสียงเกิดแต่ลำคอ. ใน บาลี และ สันสกฤต ใช้เป็นตัวสะกด มีบ้าง เช่น พฺรหฺม, แต่ไทยใช้เป็นพยัญชนะตัวต้นเท่านั้น, และใช้นำอักษรเดี่ยว ๑๐ ตัว คือ ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ ให้มีเสียงสูงและไม่ออกเสียงตัว ห เช่น หงอย, หญ้า ฯ ล ฯ. rknrdaiokhg16hwmj40jva8xatkfplo 0 91177 295351 2026-09-09T15:50:51Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ส ทั้งสองลักษณะ 295351 wikitext text/x-wiki ส ๑ พยัญชนะที่สี่สิบของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่เจ็ดของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ สอ ’ เรียกชื่อว่า ‘สอ ลอ’ หรือ ‘ สอเสือ ; เป็นพยัญชนะที่ใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและตัวสะกดในมาตรากัด, อ่านออกเสียงเป็น ทันตชะ เสียงเกิดแต่ฟัน. ส ๒ [สะ] ม. ส. น. เป็นคำประกอบหน้าคำอื่นบ่งความว่า กอบด้วย, พร้อมด้วย, มี, รวมกัน, เช่นเดียวกัน, เช่น สเทวก=พร้อมด้วยเทวดา, สธัมมิก=มีธรรมร่วมกัน, สชาติ=มีกำเนิดอันเดียวกัน ฯ ล ฯ. 6xuavlqx2e0xid5me7u8m2xaoq62mhm 295367 295351 2026-09-09T18:09:24Z ~2026-48864-93 12535 แก้ไขให้ตรงต้นฉบับ PDF ยิ่งขึ้น 295367 wikitext text/x-wiki ส ๑ พยัญชนะที่สี่สิบของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่เจ็ดของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ สอ ’ เรียกชื่อว่า ‘สอลอ’ หรือ ‘ สอเสือ ’, เป็นพยัญชนะที่ใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและตัวสะกดในมาตรากัด, อ่านออกเสียงเป็น ทันตชะ เสียงเกิดแต่ฟัน. ส ๒ [สะ] ม. ส. น. เป็นคำประกอบหน้าคำอื่นบ่งความว่า กอบด้วย, พร้อมด้วย, มี, รวมกัน, เช่นเดียวกัน, เช่น สเทวก=พร้อมด้วยเทวดา, สธัมมิก=มีธรรมร่วมกัน, สชาติ=มีกำเนิดอันเดียวกัน ฯ ล ฯ. l3apakf0k51ot7wlj20cw8eme5nny3u 295368 295367 2026-09-10T08:19:57Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295368 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ส ๑ พยัญชนะที่สี่สิบของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่เจ็ดของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ สอ ’ เรียกชื่อว่า ‘สอลอ’ หรือ ‘ สอเสือ ’, เป็นพยัญชนะที่ใช้ทั่วไปในภาษาไทย บาลี และ สันสกฤต เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและตัวสะกดในมาตรากัด, อ่านออกเสียงเป็น ทันตชะ เสียงเกิดแต่ฟัน. ส ๒ [สะ] ม. ส. น. เป็นคำประกอบหน้าคำอื่นบ่งความว่า กอบด้วย, พร้อมด้วย, มี, รวมกัน, เช่นเดียวกัน, เช่น สเทวก=พร้อมด้วยเทวดา, สธัมมิก=มีธรรมร่วมกัน, สชาติ=มีกำเนิดอันเดียวกัน ฯ ล ฯ. lihvkoh98ys5faaxiz2jxq2g0ju1sus 0 91178 295352 2026-09-09T15:55:10Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่มพยัญชนะ ศ 295352 wikitext text/x-wiki ศ พยัญชนะตัวที่สามสิบแปดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่ห้าของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ สอ ’ เรียกว่า ‘สอคอ’ เป็นพยัญชนะที่นำมาใช้จากภาษาสันสกฤต ใช้ได้ทั้งเป็นพยัญชนะต้นและเป็นตัวสะกดในมาตรากัด, ออกเสียงเป็น ตาลุชะ เสียงเกิดแต่เพดาน และมักจะใช้ฉะเพาะคำที่มาจาก สันสกฤต เช่น ศักดิ์, โศก, ยศ ฯ ล ฯ ในคำไทยมีใช้บ้างเล็กน้อย เช่น ศอก, เศร้า, ศึก ฯ ล ฯ. 2ggfxrd761106xy34kcwe8ekyftxzuy 295370 295352 2026-09-10T08:20:36Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295370 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ศ พยัญชนะตัวที่สามสิบแปดของพยัญชนะไทย, เป็นพวกอักษรสูง เป็นตัวที่ห้าของวรรคที่หก อ่านว่า ‘ สอ ’ เรียกว่า ‘สอคอ’ เป็นพยัญชนะที่นำมาใช้จากภาษาสันสกฤต ใช้ได้ทั้งเป็นพยัญชนะต้นและเป็นตัวสะกดในมาตรากัด, ออกเสียงเป็น ตาลุชะ เสียงเกิดแต่เพดาน และมักจะใช้ฉะเพาะคำที่มาจาก สันสกฤต เช่น ศักดิ์, โศก, ยศ ฯ ล ฯ ในคำไทยมีใช้บ้างเล็กน้อย เช่น ศอก, เศร้า, ศึก ฯ ล ฯ. qxhnbqnq72ujh843rc8w8px73fv77yd 0 91179 295353 2026-09-09T16:05:10Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่ม ฤ ทั้งสองลักษณะ 295353 wikitext text/x-wiki ฤ ๑ เป็นสระมาจากภาษาสันสกฤต อ่านออกเสียง ‘ริ’ เช่นคำว่า ฤทธิ์ [ริด], ออกเสียง ‘รึ’ เช่นคำว่า พฤกษ์ [พฺรึก], ออกเสียง ‘เรอ’ เช่น คำว่า ฤกษ์ [เริก] อ่านออกเสียงเป็นมุทธชะ เสียงเกิดแต่ปุ่มเหงือก โดยมากมักใช้ในคำที่มาจากภาษาสันสกฤต. ฤ ๒ [รึ] ว. หรือ, ไม่ เช่น ฤจะมี=หรือจะมี, ฤบังควร=ไม่ควร (มักใช้ในคำประพันธ์). 1huyh18ffq9eguldkezi3dbop7bgr59 295369 295353 2026-09-10T08:20:29Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295369 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฤ ๑ เป็นสระมาจากภาษาสันสกฤต อ่านออกเสียง ‘ริ’ เช่นคำว่า ฤทธิ์ [ริด], ออกเสียง ‘รึ’ เช่นคำว่า พฤกษ์ [พฺรึก], ออกเสียง ‘เรอ’ เช่น คำว่า ฤกษ์ [เริก] อ่านออกเสียงเป็นมุทธชะ เสียงเกิดแต่ปุ่มเหงือก โดยมากมักใช้ในคำที่มาจากภาษาสันสกฤต. ฤ ๒ [รึ] ว. หรือ, ไม่ เช่น ฤจะมี=หรือจะมี, ฤบังควร=ไม่ควร (มักใช้ในคำประพันธ์). kwk2zfxnwer0rr07cuo8g9djhn6hrw4 0 91180 295354 2026-09-09T16:14:26Z ~2026-48864-93 12535 เพิ่ม ฤๅ และคำศัพท์ทั้งหมด 295354 wikitext text/x-wiki ฤๅ ๑ เป็นสระมาจากภาษาสันสกฤต อ่านออกเสียง ‘ รือ ’ ออกเสียงเป็นพวกมุทธชะ มีเสียงเกิดแต่ปุ่มเหงือก โดยมากมักใช้ในคำที่มาจากภาษาสันสกฤตแต่ก็ไม่ใคร่มีคำใช้นัก. ฤๅ ๒ ว. หรือ, อะไร, ไม่ใช่ (มักใช้ในคำประพันธ์). ฤๅเยา ว. มิใช่เยา, มิใช่น้อย, ไม่เยา. ฤๅชุ ส. ว. ซื่อ, ตรง, ถูก, มีสัตย์, มีจริง ฤๅชุตา น. ทางตรง, ความตรง, ความชอบธรรม, ความซื่อตรง, ความสัตย์. ฤๅดี (ม. รติ) น. ความยินดี. ดู รติ ด้วย. ฤๅทัย ดู ฤทัย. ฤๅษี ดู ฤษี. ฤๅษีแปลงสาร น. ชื่อวิธีเขียน หนังสือลับ แห่ง ไทยโบราณ กลับตัวอักษรข้างหลังมาไว้ข้างหน้า. ฤๅษีผะสมแล้ว น. ชื่อ ต้นไม้ชะนิดหนึ่ง คล้ายต้นหูเสือใบริมเป็นจัก ๆ และมีสีต่าง ๆ. ฤๅสาย เป็นคำเรียกผู้เป็นใหญ่ เช่น กษัตริย์ (บางทีจะเลือนมาจาก ลือสาย คือ เชื้อสายที่มีชื่อเสียงเลื่องลือ ). 9dt7mf85mq272ea1bdijeijvimp0dtm 295355 295354 2026-09-09T16:15:11Z ~2026-48864-93 12535 295355 wikitext text/x-wiki ฤๅ ๑ เป็นสระมาจากภาษาสันสกฤต อ่านออกเสียง ‘ รือ ’ ออกเสียงเป็นพวกมุทธชะ มีเสียงเกิดแต่ปุ่มเหงือก โดยมากมักใช้ในคำที่มาจากภาษาสันสกฤตแต่ก็ไม่ใคร่มีคำใช้นัก. ฤๅ ๒ ว. หรือ, อะไร, ไม่ใช่ (มักใช้ในคำประพันธ์). ฤๅเยา ว. มิใช่เยา, มิใช่น้อย, ไม่เยา. ฤๅชุ ส. ว. ซื่อ, ตรง, ถูก, มีสัตย์, มีจริง ฤๅชุตา น. ทางตรง, ความตรง, ความชอบธรรม, ความซื่อตรง, ความสัตย์. ฤๅดี (ม. รติ) น. ความยินดี. ดู รติ ด้วย. ฤๅทัย ดู ฤทัย. ฤๅษี ดู ฤษี. ฤๅษีแปลงสาร น. ชื่อวิธีเขียน หนังสือลับ แห่ง ไทยโบราณ กลับตัวอักษรข้างหลังมาไว้ข้างหน้า. ฤๅษีผะสมแล้ว น. ชื่อ ต้นไม้ชะนิดหนึ่ง คล้ายต้นหูเสือใบริมเป็นจัก ๆ และมีสีต่าง ๆ. ฤๅสาย เป็นคำเรียกผู้เป็นใหญ่ เช่น กษัตริย์ (บางทีจะเลือนมาจาก ลือสาย คือ เชื้อสายที่มีชื่อเสียงเลื่องลือ ). nuchk98isocrmkkpmhi9mqbvi8f0cdu 295375 295355 2026-09-10T08:21:12Z Librovore 10939 + {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} 295375 wikitext text/x-wiki {{ย้ายไป|ปทานุกรม - ศธ - ๒๔๗๐.pdf}} ฤๅ ๑ เป็นสระมาจากภาษาสันสกฤต อ่านออกเสียง ‘ รือ ’ ออกเสียงเป็นพวกมุทธชะ มีเสียงเกิดแต่ปุ่มเหงือก โดยมากมักใช้ในคำที่มาจากภาษาสันสกฤตแต่ก็ไม่ใคร่มีคำใช้นัก. ฤๅ ๒ ว. หรือ, อะไร, ไม่ใช่ (มักใช้ในคำประพันธ์). ฤๅเยา ว. มิใช่เยา, มิใช่น้อย, ไม่เยา. ฤๅชุ ส. ว. ซื่อ, ตรง, ถูก, มีสัตย์, มีจริง ฤๅชุตา น. ทางตรง, ความตรง, ความชอบธรรม, ความซื่อตรง, ความสัตย์. ฤๅดี (ม. รติ) น. ความยินดี. ดู รติ ด้วย. ฤๅทัย ดู ฤทัย. ฤๅษี ดู ฤษี. ฤๅษีแปลงสาร น. ชื่อวิธีเขียน หนังสือลับ แห่ง ไทยโบราณ กลับตัวอักษรข้างหลังมาไว้ข้างหน้า. ฤๅษีผะสมแล้ว น. ชื่อ ต้นไม้ชะนิดหนึ่ง คล้ายต้นหูเสือใบริมเป็นจัก ๆ และมีสีต่าง ๆ. ฤๅสาย เป็นคำเรียกผู้เป็นใหญ่ เช่น กษัตริย์ (บางทีจะเลือนมาจาก ลือสาย คือ เชื้อสายที่มีชื่อเสียงเลื่องลือ ). l63jlj7yhhdf4u3x316lfbovq8suvzc