Wiktionary thwiktionary https://th.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%81%E0%B8%B4%E0%B8%9E%E0%B8%88%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1:%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 case-sensitive สื่อ พิเศษ พูดคุย ผู้ใช้ คุยกับผู้ใช้ วิกิพจนานุกรม คุยเรื่องวิกิพจนานุกรม ไฟล์ คุยเรื่องไฟล์ มีเดียวิกิ คุยเรื่องมีเดียวิกิ แม่แบบ คุยเรื่องแม่แบบ วิธีใช้ คุยเรื่องวิธีใช้ หมวดหมู่ คุยเรื่องหมวดหมู่ ภาคผนวก คุยเรื่องภาคผนวก ดัชนี คุยเรื่องดัชนี สัมผัส คุยเรื่องสัมผัส อรรถาภิธาน คุยเรื่องอรรถาภิธาน TimedText TimedText talk มอดูล คุยเรื่องมอดูล Event Event talk 828 36356 5775306 5775295 2026-10-14T13:06:13Z Octahedron80 267 5775306 Scribunto text/plain --[=[ When adding new scripts to this file, please don't forget to add style definitons for the script in [[MediaWiki:Gadget-LanguagesAndScripts.css]]. ]=] local concat = table.concat local insert = table.insert local ipairs = ipairs local next = next local remove = table.remove local select = select local sort = table.sort -- Loaded on demand, as it may not be needed (depending on the data). local function u(...) u = require("Module:string/char") return u(...) end -- We can't use mw.loadData() on [[Module:languages/chars]] because [[Module:languages/data]] itself is sometimes loaded -- using mw.loadData(), and calling mw.loadData() on [[Module:languages/chars]] will insert metatables into the -- character tables, which the second mw.loadData() will choke on. local m_chars = require("Module:languages/chars") local c = m_chars.chars local p = m_chars.puaChars local cs = m_chars.chars_substitutions ------------------------------------------------------------------------------------ -- -- Helper functions -- ------------------------------------------------------------------------------------ -- Note: a[2] > b[2] means opens are sorted before closes if otherwise equal. local function sort_ranges(a, b) return a[1] < b[1] or a[1] == b[1] and a[2] > b[2] end -- Returns the union of two or more range tables. local function union(...) local ranges = {} for i = 1, select("#", ...) do local argt = select(i, ...) for j, v in ipairs(argt) do insert(ranges, {v, j % 2 == 1 and 1 or -1}) end end sort(ranges, sort_ranges) local ret, i = {}, 0 for _, range in ipairs(ranges) do i = i + range[2] if i == 0 and range[2] == -1 then -- close insert(ret, range[1]) elseif i == 1 and range[2] == 1 then -- open if ret[#ret] and range[1] <= ret[#ret] + 1 then remove(ret) -- merge adjacent ranges else insert(ret, range[1]) end end end return ret end -- Adds the `characters` key, which is determined by a script's `ranges` table. local function process_ranges(sc) local ranges, chars = sc.ranges, {} for i = 2, #ranges, 2 do if ranges[i] == ranges[i - 1] then insert(chars, u(ranges[i])) else insert(chars, u(ranges[i - 1])) if ranges[i] > ranges[i - 1] + 1 then insert(chars, "-") end insert(chars, u(ranges[i])) end end sc.characters = concat(chars) ranges.n = #ranges return sc end local function handle_normalization_fixes(fixes) local combiningClasses = fixes.combiningClasses if combiningClasses then local chars, i = {}, 0 for char in next, combiningClasses do i = i + 1 chars[i] = char end fixes.combiningClassCharacters = concat(chars) end return fixes end ------------------------------------------------------------------------------------ -- -- Data -- ------------------------------------------------------------------------------------ local m = {} m["Adlm"] = process_ranges{ "อัดลัม", 19606346, "alphabet", aliases = {"Adlam"}, ranges = { 0x061F, 0x061F, 0x0640, 0x0640, 0x1E900, 0x1E94B, 0x1E950, 0x1E959, 0x1E95E, 0x1E95F, }, capitalized = true, direction = "rtl", } m["Afak"] = { "อาฟากา", 382019, "syllabary", aliases = {"Afaka"}, -- Not in Unicode } m["Aghb"] = process_ranges{ "Caucasian Albanian", 2495716, "alphabet", ranges = { 0x10530, 0x10563, 0x1056F, 0x1056F, }, } m["Ahom"] = process_ranges{ "อาหม", 2839633, "abugida", aliases = {"อะหม", "Ahom"}, ranges = { 0x11700, 0x1171A, 0x1171D, 0x1172B, 0x11730, 0x11746, }, } m["Arab"] = process_ranges{ "อาหรับ", 1828555, "abjad", -- more precisely, impure abjad aliases = {"อารบิก", "อาระบิก", "Arabic"}, varieties = {{"ยาวี", "Jawi"}, {"Nastaliq", "Nastaleeq"}}, ranges = { 0x0600, 0x06FF, 0x0750, 0x077F, 0x0870, 0x088E, 0x0890, 0x0891, 0x0897, 0x08E1, 0x08E3, 0x08FF, 0xFB50, 0xFBC2, 0xFBD3, 0xFD8F, 0xFD92, 0xFDC7, 0xFDCF, 0xFDCF, 0xFDF0, 0xFDFF, 0xFE70, 0xFE74, 0xFE76, 0xFEFC, 0x102E0, 0x102FB, 0x10E60, 0x10E7E, 0x10EC2, 0x10EC4, 0x10EFC, 0x10EFF, 0x1EE00, 0x1EE03, 0x1EE05, 0x1EE1F, 0x1EE21, 0x1EE22, 0x1EE24, 0x1EE24, 0x1EE27, 0x1EE27, 0x1EE29, 0x1EE32, 0x1EE34, 0x1EE37, 0x1EE39, 0x1EE39, 0x1EE3B, 0x1EE3B, 0x1EE42, 0x1EE42, 0x1EE47, 0x1EE47, 0x1EE49, 0x1EE49, 0x1EE4B, 0x1EE4B, 0x1EE4D, 0x1EE4F, 0x1EE51, 0x1EE52, 0x1EE54, 0x1EE54, 0x1EE57, 0x1EE57, 0x1EE59, 0x1EE59, 0x1EE5B, 0x1EE5B, 0x1EE5D, 0x1EE5D, 0x1EE5F, 0x1EE5F, 0x1EE61, 0x1EE62, 0x1EE64, 0x1EE64, 0x1EE67, 0x1EE6A, 0x1EE6C, 0x1EE72, 0x1EE74, 0x1EE77, 0x1EE79, 0x1EE7C, 0x1EE7E, 0x1EE7E, 0x1EE80, 0x1EE89, 0x1EE8B, 0x1EE9B, 0x1EEA1, 0x1EEA3, 0x1EEA5, 0x1EEA9, 0x1EEAB, 0x1EEBB, 0x1EEF0, 0x1EEF1, }, direction = "rtl", normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ٳ"}, to = {"اٟ"} }, } m["fa-Arab"] = { "อาหรับ", 744068, m["Arab"][3], aliases = m["Arab"].aliases, ranges = m["Arab"].ranges, characters = m["Arab"].characters, other_names = {"เปอร์โซ-อาหรับ", "Perso-Arabic"}, direction = "rtl", parent = "Arab", normalizationFixes = m["Arab"].normalizationFixes, } m["kk-Arab"] = { "อาหรับ", 90681452, m["Arab"][3], aliases = m["Arab"].aliases, ranges = m["Arab"].ranges, characters = m["Arab"].characters, direction = "rtl", parent = "Arab", normalizationFixes = m["Arab"].normalizationFixes, } m["ks-Arab"] = m["fa-Arab"] m["ku-Arab"] = m["fa-Arab"] m["ms-Arab"] = m["kk-Arab"] m["mzn-Arab"] = m["fa-Arab"] m["ota-Arab"] = m["fa-Arab"] m["pa-Arab"] = { "ศาหมุขี", 133800, m["Arab"][3], aliases = {"Shahmukhi"}, ranges = m["Arab"].ranges, characters = m["Arab"].characters, other_names = {"อารบิก", "อาระบิก", "Arabic"}, direction = "rtl", parent = "Arab", normalizationFixes = m["Arab"].normalizationFixes, } m["ps-Arab"] = m["fa-Arab"] m["sd-Arab"] = m["fa-Arab"] m["tt-Arab"] = m["fa-Arab"] m["ug-Arab"] = m["fa-Arab"] m["ur-Arab"] = m["fa-Arab"] -- Aran (Nastaliq) is subsumed into Arab m["Armi"] = process_ranges{ "แอราเมอิกจักรวรรดิ", 26978, "abjad", aliases = {"Imperial Aramaic"}, ranges = { 0x10840, 0x10855, 0x10857, 0x1085F, }, direction = "rtl", } m["Armn"] = process_ranges{ "อาร์มีเนีย", 11932, "alphabet", aliases = {"อาร์เมเนีย", "Armenian"}, ranges = { 0x0531, 0x0556, 0x0559, 0x058A, 0x058D, 0x058F, 0xFB13, 0xFB17, }, capitalized = true, translit = "Armn-translit", } m["Avst"] = process_ranges{ "อเวสตะ", 790681, "alphabet", aliases = {"Avestan"}, ranges = { 0x10B00, 0x10B35, 0x10B39, 0x10B3F, }, direction = "rtl", } m["pal-Avst"] = { "Pazend", 4925073, m["Avst"][3], aliases = m["Avst"].aliases, ranges = m["Avst"].ranges, characters = m["Avst"].characters, direction = "rtl", parent = "Avst", } m["Bali"] = process_ranges{ "บาหลี", 804984, "abugida", aliases = {"Balinese"}, ranges = { 0x1B00, 0x1B4C, 0x1B4E, 0x1B7F, }, } m["Bamu"] = process_ranges{ "บามุม", 806024, "syllabary", aliases = {"Bamum"}, ranges = { 0xA6A0, 0xA6F7, 0x16800, 0x16A38, }, } m["Bass"] = process_ranges{ "บัสซา", 810458, "alphabet", aliases = {"วาห์", "Bassa", "Bassa Vah", "Vah"}, ranges = { 0x16AD0, 0x16AED, 0x16AF0, 0x16AF5, }, } m["Batk"] = process_ranges{ "บาตัก", 51592, "abugida", aliases = {"Batak"}, ranges = { 0x1BC0, 0x1BF3, 0x1BFC, 0x1BFF, }, } m["Beng"] = process_ranges{ "เบงกอล", 756802, "abugida", aliases = {"เบงกาลี", "บังลา", "Bengali"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0980, 0x0983, 0x0985, 0x098C, 0x098F, 0x0990, 0x0993, 0x09A8, 0x09AA, 0x09B0, 0x09B2, 0x09B2, 0x09B6, 0x09B9, 0x09BC, 0x09C4, 0x09C7, 0x09C8, 0x09CB, 0x09CE, 0x09D7, 0x09D7, 0x09DC, 0x09DD, 0x09DF, 0x09E3, 0x09E6, 0x09EF, 0x09F2, 0x09FE, 0x1CD0, 0x1CD0, 0x1CD2, 0x1CD2, 0x1CD5, 0x1CD6, 0x1CD8, 0x1CD8, 0x1CE1, 0x1CE1, 0x1CEA, 0x1CEA, 0x1CED, 0x1CED, 0x1CF2, 0x1CF2, 0x1CF5, 0x1CF7, 0xA8F1, 0xA8F1, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"অা", "ঋৃ", "ঌৢ"}, to = {"আ", "ৠ", "ৡ"} }, } m["as-Beng"] = process_ranges{ "อัสสัม", 191272, m["Beng"][3], other_names = {"เบงกอล-อัสสัม", "เบงกาลี-อัสสัม", "นาครีตะวันออก", "Assamese", "Bengali-Assamese", "Eastern Nagari"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0980, 0x0983, 0x0985, 0x098C, 0x098F, 0x0990, 0x0993, 0x09A8, 0x09AA, 0x09AF, 0x09B2, 0x09B2, 0x09B6, 0x09B9, 0x09BC, 0x09C4, 0x09C7, 0x09C8, 0x09CB, 0x09CE, 0x09D7, 0x09D7, 0x09DC, 0x09DD, 0x09DF, 0x09E3, 0x09E6, 0x09FE, 0x1CD0, 0x1CD0, 0x1CD2, 0x1CD2, 0x1CD5, 0x1CD6, 0x1CD8, 0x1CD8, 0x1CE1, 0x1CE1, 0x1CEA, 0x1CEA, 0x1CED, 0x1CED, 0x1CF2, 0x1CF2, 0x1CF5, 0x1CF7, 0xA8F1, 0xA8F1, }, normalizationFixes = m["Beng"].normalizationFixes, } m["Bhks"] = process_ranges{ "ไภกษุกี", 17017839, "abugida", aliases = {"Bhaiksuki"}, ranges = { 0x11C00, 0x11C08, 0x11C0A, 0x11C36, 0x11C38, 0x11C45, 0x11C50, 0x11C6C, }, } m["Blis"] = { "Blissymbolic", 609817, "logography", aliases = {"Blissymbols"}, -- Not in Unicode } m["Bopo"] = process_ranges{ "จู้อิน", 198269, "semisyllabary", aliases = {"จู้อินฝูเฮ่า", "ปอพอมอฟอ", "ปัวพัวมัวฟัว", "Zhuyin", "Zhuyin Fuhao", "Bopomofo"}, ranges = { 0x02EA, 0x02EB, 0x3001, 0x3003, 0x3008, 0x3011, 0x3013, 0x301F, 0x302A, 0x302D, 0x3030, 0x3030, 0x3037, 0x3037, 0x30FB, 0x30FB, 0x3105, 0x312F, 0x31A0, 0x31BF, 0xFE45, 0xFE46, 0xFF61, 0xFF65, }, } m["Brah"] = process_ranges{ "พราหมี", 185083, "abugida", aliases = {"พราหฺมี", "Brahmi"}, ranges = { 0x11000, 0x1104D, 0x11052, 0x11075, 0x1107F, 0x1107F, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"𑀅𑀸", "𑀋𑀾", "𑀏𑁂"}, to = {"𑀆", "𑀌", "𑀐"} }, translit = "Brah-translit", } m["Brai"] = process_ranges{ "เบรลล์", 79894, "alphabet", aliases = {"Braille"}, ranges = { 0x2800, 0x28FF, }, } m["Bugi"] = process_ranges{ "ลนตารา", 1074947, "abugida", aliases = {"บูกิส", "Lontara", "Buginese"}, ranges = { 0x1A00, 0x1A1B, 0x1A1E, 0x1A1F, 0xA9CF, 0xA9CF, }, } m["Buhd"] = process_ranges{ "บูฮิด", 1002969, "abugida", aliases = {"Buhid"}, ranges = { 0x1735, 0x1736, 0x1740, 0x1751, 0x1752, 0x1753, }, } m["Cakm"] = process_ranges{ "จักมา", 1059328, "abugida", aliases = {"Chakma"}, ranges = { 0x09E6, 0x09EF, 0x1040, 0x1049, 0x11100, 0x11134, 0x11136, 0x11147, }, } m["Cans"] = process_ranges{ "Canadian syllabic", 2479183, "abugida", ranges = { 0x1400, 0x167F, 0x18B0, 0x18F5, 0x11AB0, 0x11ABF, }, } m["Cari"] = process_ranges{ "คาเรีย", 1094567, "alphabet", aliases = {"Carian"}, ranges = { 0x102A0, 0x102D0, }, } m["Cham"] = process_ranges{ "จาม", 1060381, "abugida", aliases = {"Cham"}, ranges = { 0xAA00, 0xAA36, 0xAA40, 0xAA4D, 0xAA50, 0xAA59, 0xAA5C, 0xAA5F, }, } m["Cher"] = process_ranges{ "เชโรกี", 26549, "syllabary", aliases = {"Cherokee"}, ranges = { 0x13A0, 0x13F5, 0x13F8, 0x13FD, 0xAB70, 0xABBF, }, } m["Chis"] = { "Chisoi", 123173777, "abugida", -- Not in Unicode } m["Chrs"] = process_ranges{ "ฆวารัซม์", 72386710, "abjad", aliases = {"โคแรสเมีย", "Khwarezmian", "Chorasmian"}, ranges = { 0x10FB0, 0x10FCB, }, direction = "rtl", } m["Copt"] = process_ranges{ "คอปติก", 321083, "alphabet", aliases = {"Coptic"}, ranges = { 0x03E2, 0x03EF, 0x2C80, 0x2CF3, 0x2CF9, 0x2CFF, 0x102E0, 0x102FB, }, capitalized = true, } m["Cpmn"] = process_ranges{ "Cypro-Minoan", 1751985, "syllabary", aliases = {"Cypro Minoan"}, ranges = { 0x10100, 0x10101, 0x12F90, 0x12FF2, }, } m["Cprt"] = process_ranges{ "ไซปรัส", 1757689, "syllabary", aliases = {"ไซเปรียท", "Cypriot"}, ranges = { 0x10100, 0x10102, 0x10107, 0x10133, 0x10137, 0x1013F, 0x10800, 0x10805, 0x10808, 0x10808, 0x1080A, 0x10835, 0x10837, 0x10838, 0x1083C, 0x1083C, 0x1083F, 0x1083F, }, direction = "rtl", } m["Cyrl"] = process_ranges{ "ซีริลลิก", 8209, "alphabet", aliases = {"Cyrillic"}, ranges = { 0x0400, 0x052F, 0x1C80, 0x1C8A, 0x1D2B, 0x1D2B, 0x1D78, 0x1D78, 0x1DF8, 0x1DF8, 0x2DE0, 0x2DFF, 0x2E43, 0x2E43, 0xA640, 0xA69F, 0xFE2E, 0xFE2F, 0x1E030, 0x1E06D, 0x1E08F, 0x1E08F, }, capitalized = true, } m["Cyrs"] = { "ซีริลลิกเก่า", 442244, m["Cyrl"][3], aliases = {"ซีริลลิกช่วงต้น", "Old Cyrillic", "Early Cyrillic"}, ranges = m["Cyrl"].ranges, characters = m["Cyrl"].characters, capitalized = m["Cyrl"].capitalized, wikipedia_article = "Early Cyrillic alphabet", normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"Ѹ", "ѹ"}, to = {"Ꙋ", "ꙋ"} }, strip_diacritics = {remove_diacritics = cs.Cyrs_remove_diacritics}, sort_key = { remove_diacritics = cs.Cyrs_remove_diacritics, from = { "ї", "оу", -- 2 chars "[ґꙣєѕꙃꙅꙁіꙇђꙉѻꙩꙫꙭꙮꚙꚛꙋѡѿꙍѽꙑѣꙗѥꙕѧꙙѩꙝꙛѫѭѯѱѳѵҁ]" }, to = { "и" .. p[1], "у", { ["ґ"] = "г" .. p[1], ["ꙣ"] = "д" .. p[1], ["є"] = "е", ["ѕ"] = "ж" .. p[1], ["ꙃ"] = "ж" .. p[1], ["ꙅ"] = "ж" .. p[1], ["ꙁ"] = "з", ["і"] = "и" .. p[1], ["ꙇ"] = "и" .. p[1], ["ђ"] = "и" .. p[2], ["ꙉ"] = "и" .. p[2], ["ѻ"] = "о", ["ꙩ"] = "о", ["ꙫ"] = "о", ["ꙭ"] = "о", ["ꙮ"] = "о", ["ꚙ"] = "о", ["ꚛ"] = "о", ["ꙋ"] = "у", ["ѡ"] = "х" .. p[1], ["ѿ"] = "х" .. p[1], ["ꙍ"] = "х" .. p[1], ["ѽ"] = "х" .. p[1], ["ꙑ"] = "ы", ["ѣ"] = "ь" .. p[1], ["ꙗ"] = "ь" .. p[2], ["ѥ"] = "ь" .. p[3], ["ꙕ"] = "ю", ["ѧ"] = "я", ["ꙙ"] = "я", ["ѩ"] = "я" .. p[1], ["ꙝ"] = "я" .. p[1], ["ꙛ"] = "я" .. p[2], ["ѫ"] = "я" .. p[3], ["ѭ"] = "я" .. p[4], ["ѯ"] = "я" .. p[5], ["ѱ"] = "я" .. p[6], ["ѳ"] = "я" .. p[7], ["ѵ"] = "я" .. p[8], ["ҁ"] = "я" .. p[9], } }, } } m["Deva"] = process_ranges{ "เทวนาครี", 38592, "abugida", aliases = {"Devanagari"}, ranges = { 0x0900, 0x097F, 0x1CD0, 0x1CF6, 0x1CF8, 0x1CF9, 0x20F0, 0x20F0, 0xA830, 0xA839, 0xA8E0, 0xA8FF, 0x11B00, 0x11B09, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ॆॆ", "ेे", "ाॅ", "ाॆ", "ाꣿ", "ॊॆ", "ाे", "ाै", "ोे", "ाऺ", "ॖॖ", "अॅ", "अॆ", "अा", "एॅ", "एॆ", "एे", "एꣿ", "ऎॆ", "अॉ", "आॅ", "अॊ", "आॆ", "अो", "आे", "अौ", "आै", "ओे", "अऺ", "अऻ", "आऺ", "अाꣿ", "आꣿ", "ऒॆ", "अॖ", "अॗ", "ॶॖ", "्‍?ा"}, to = {"ꣿ", "ै", "ॉ", "ॊ", "ॏ", "ॏ", "ो", "ौ", "ौ", "ऻ", "ॗ", "ॲ", "ऄ", "आ", "ऍ", "ऎ", "ऐ", "ꣾ", "ꣾ", "ऑ", "ऑ", "ऒ", "ऒ", "ओ", "ओ", "औ", "औ", "औ", "ॳ", "ॴ", "ॴ", "ॵ", "ॵ", "ॵ", "ॶ", "ॷ", "ॷ"} }, } m["Diak"] = process_ranges{ "ดิเวส อกุรุ", 3307073, "abugida", aliases = {"ดิเวหิ อกุรุ", "Dhives Akuru", "Dhivehi Akuru", "Dives Akuru", "Divehi Akuru"}, ranges = { 0x11900, 0x11906, 0x11909, 0x11909, 0x1190C, 0x11913, 0x11915, 0x11916, 0x11918, 0x11935, 0x11937, 0x11938, 0x1193B, 0x11946, 0x11950, 0x11959, }, } m["Dogr"] = process_ranges{ "โฑครี", 72402987, "abugida", aliases = {"Dogri", "Dogra"}, ranges = { 0x0964, 0x096F, 0xA830, 0xA839, 0x11800, 0x1183B, }, } m["Dsrt"] = process_ranges{ "Deseret", 1200582, "alphabet", ranges = { 0x10400, 0x1044F, }, capitalized = true, } m["Dupl"] = process_ranges{ "Duployan", 5316025, "alphabet", ranges = { 0x1BC00, 0x1BC6A, 0x1BC70, 0x1BC7C, 0x1BC80, 0x1BC88, 0x1BC90, 0x1BC99, 0x1BC9C, 0x1BCA3, }, } m["Egyd"] = { "Demotic", 188519, "abjad, logography", -- Not in Unicode } m["Egyh"] = { "Hieratic", 208111, "abjad, logography", -- Unified with Egyptian hieroglyphic in Unicode } m["Egyp"] = process_ranges{ "ไฮเออโรกลีฟอียิปต์", 132659, "abjad, logography", aliases = {"Egyptian hieroglyphic"}, ranges = { 0x13000, 0x13455, 0x13460, 0x143FA, }, varieties = {"Hieratic"}, wikipedia_article = "ไฮเออโรกลีฟอียิปต์", normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"𓃁", "𓆖"}, to = {"𓃀𓐶𓂝", "𓆓𓐳𓐷𓏏𓐰𓇿𓐸"} }, } m["Elba"] = process_ranges{ "เอลบาซาน", 1036714, "alphabet", aliases = {"Elbasan"}, ranges = { 0x10500, 0x10527, }, } m["Elym"] = process_ranges{ "Elymaic", 60744423, "abjad", ranges = { 0x10FE0, 0x10FF6, }, direction = "rtl", } m["Ethi"] = process_ranges{ "เอธิโอเปีย", 257634, "abugida", aliases = {"กืออึซ", "Ethiopic", "Ge'ez"}, ranges = { 0x1200, 0x1248, 0x124A, 0x124D, 0x1250, 0x1256, 0x1258, 0x1258, 0x125A, 0x125D, 0x1260, 0x1288, 0x128A, 0x128D, 0x1290, 0x12B0, 0x12B2, 0x12B5, 0x12B8, 0x12BE, 0x12C0, 0x12C0, 0x12C2, 0x12C5, 0x12C8, 0x12D6, 0x12D8, 0x1310, 0x1312, 0x1315, 0x1318, 0x135A, 0x135D, 0x137C, 0x1380, 0x1399, 0x2D80, 0x2D96, 0x2DA0, 0x2DA6, 0x2DA8, 0x2DAE, 0x2DB0, 0x2DB6, 0x2DB8, 0x2DBE, 0x2DC0, 0x2DC6, 0x2DC8, 0x2DCE, 0x2DD0, 0x2DD6, 0x2DD8, 0x2DDE, 0xAB01, 0xAB06, 0xAB09, 0xAB0E, 0xAB11, 0xAB16, 0xAB20, 0xAB26, 0xAB28, 0xAB2E, 0x1E7E0, 0x1E7E6, 0x1E7E8, 0x1E7EB, 0x1E7ED, 0x1E7EE, 0x1E7F0, 0x1E7FE, }, sort_key = "Ethi-sortkey", } m["Gara"] = process_ranges{ "Garay", 3095302, "alphabet", capitalized = true, direction = "rtl", ranges = { 0x060C, 0x060C, 0x061B, 0x061B, 0x061F, 0x061F, 0x10D40, 0x10D65, 0x10D69, 0x10D85, 0x10D8E, 0x10D8F, }, } m["Geok"] = process_ranges{ "Khutsuri", 1090055, "alphabet", ranges = { -- Ⴀ-Ⴭ is Asomtavruli, ⴀ-ⴭ is Nuskhuri 0x10A0, 0x10C5, 0x10C7, 0x10C7, 0x10CD, 0x10CD, 0x10FB, 0x10FB, 0x2D00, 0x2D25, 0x2D27, 0x2D27, 0x2D2D, 0x2D2D, }, varieties = {"Nuskhuri", "Asomtavruli"}, capitalized = true, translit = "Geok-translit", } m["Geor"] = process_ranges{ "จอร์เจีย", 3317411, "alphabet", aliases = {"Georgian"}, ranges = { -- ა-ჿ is lowercase Mkhedruli; Ა-Ჿ is uppercase Mkhedruli (Mtavruli) 0x0589, 0x0589, 0x10D0, 0x10FF, 0x1C90, 0x1CBA, 0x1CBD, 0x1CBF, }, varieties = {"Mkhedruli", "Mtavruli"}, capitalized = true, translit = "Geor-translit", } m["Glag"] = process_ranges{ "กลาโกลิติก", 145625, "alphabet", aliases = {"Glagolitic"}, ranges = { 0x0484, 0x0484, 0x0487, 0x0487, 0x0589, 0x0589, 0x10FB, 0x10FB, 0x2C00, 0x2C5F, 0x2E43, 0x2E43, 0xA66F, 0xA66F, 0x1E000, 0x1E006, 0x1E008, 0x1E018, 0x1E01B, 0x1E021, 0x1E023, 0x1E024, 0x1E026, 0x1E02A, }, capitalized = true, } m["Gong"] = process_ranges{ "คุญชลาโคณฑี", 18125340, "abugida", aliases = {"Gunjala Gondi"}, ranges = { 0x0964, 0x0965, 0x11D60, 0x11D65, 0x11D67, 0x11D68, 0x11D6A, 0x11D8E, 0x11D90, 0x11D91, 0x11D93, 0x11D98, 0x11DA0, 0x11DA9, }, } m["Gonm"] = process_ranges{ "มสรามโคณฑี", 16977603, "abugida", aliases = {"Masaram Gondi"}, ranges = { 0x0964, 0x0965, 0x11D00, 0x11D06, 0x11D08, 0x11D09, 0x11D0B, 0x11D36, 0x11D3A, 0x11D3A, 0x11D3C, 0x11D3D, 0x11D3F, 0x11D47, 0x11D50, 0x11D59, }, } m["Goth"] = process_ranges{ "กอท", 467784, "alphabet", aliases = {"กอทิก", "กอทิค", "กอธิก", "กอธิค", "โกทิก", "โกทิค", "โกธิก", "โกธิค", "Gothic"}, ranges = { 0x10330, 0x1034A, }, wikipedia_article = "Gothic alphabet", } m["Gran"] = process_ranges{ "ครันถะ", 1119274, "abugida", aliases = {"Grantha"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0BE6, 0x0BF3, 0x1CD0, 0x1CD0, 0x1CD2, 0x1CD3, 0x1CF2, 0x1CF4, 0x1CF8, 0x1CF9, 0x20F0, 0x20F0, 0x11300, 0x11303, 0x11305, 0x1130C, 0x1130F, 0x11310, 0x11313, 0x11328, 0x1132A, 0x11330, 0x11332, 0x11333, 0x11335, 0x11339, 0x1133B, 0x11344, 0x11347, 0x11348, 0x1134B, 0x1134D, 0x11350, 0x11350, 0x11357, 0x11357, 0x1135D, 0x11363, 0x11366, 0x1136C, 0x11370, 0x11374, 0x11FD0, 0x11FD1, 0x11FD3, 0x11FD3, }, } m["Grek"] = process_ranges{ "กรีก", 8216, "alphabet", aliases = {"Greek"}, ranges = { 0x0341, 0x0341, 0x0374, 0x0375, 0x037E, 0x037E, 0x0384, 0x038A, 0x038C, 0x038C, 0x038E, 0x03A1, 0x03A3, 0x03D7, 0x03DA, 0x03DB, 0x03DE, 0x03E1, 0x03F0, 0x03F1, 0x03F4, 0x03F4, 0x03FC, 0x03FC, 0x1D26, 0x1D2A, 0x1D5D, 0x1D61, 0x1D66, 0x1D6A, 0x1DBF, 0x1DBF, 0x2126, 0x2127, 0x2129, 0x2129, 0x213C, 0x2140, 0xAB65, 0xAB65, 0x10140, 0x1018E, 0x101A0, 0x101A0, 0x1D200, 0x1D245, }, capitalized = true, display_text = cs["Grek-displaytext"], strip_diacritics = cs["Grek-stripdiacritics"], sort_key = { remove_diacritics = "'ʼ;·`¨´῀" .. c.grave .. c.acute .. c.diaer .. c.caron .. c.turnedcommaabove .. c.commaabove .. c.revcommaabove .. c.macron .. c.breve .. c.diaerbelow .. c.brevebelow .. c.perispomeni .. c.ypogegrammeni .. c.RSQuo .. c.prime .. c.keraia .. c.lowerkeraia .. c.tonos .. c.coronis .. c.psili .. c.dasia, from = {"ϝ", "ͷ", "ϛ", "ͱ", "ͺ", "ϳ", "ϻ", "[ϟϙ]", "[ςϲ]", "ͳ"}, to = {"ε" .. p[1], "ε" .. p[2], "ε" .. p[3], "ζ" .. p[1], "ι", "ι" .. p[1], "π" .. p[1], "π" .. p[2], "σ", "ϡ"}, }, } m["Polyt"] = process_ranges{ "กรีก", 1475332, m["Grek"][3], aliases = m["Grek"].aliases, ranges = union(m["Grek"].ranges, { 0x0340, 0x0340, 0x0342, 0x0345, 0x0370, 0x0373, 0x0376, 0x0377, 0x037A, 0x037D, 0x037F, 0x037F, 0x03D8, 0x03D9, 0x03DC, 0x03DD, 0x03F2, 0x03F3, 0x03F5, 0x03FB, 0x03FD, 0x03FF, 0x1F00, 0x1F15, 0x1F18, 0x1F1D, 0x1F20, 0x1F45, 0x1F48, 0x1F4D, 0x1F50, 0x1F57, 0x1F59, 0x1F59, 0x1F5B, 0x1F5B, 0x1F5D, 0x1F5D, 0x1F5F, 0x1F7D, 0x1F80, 0x1FB4, 0x1FB6, 0x1FC4, 0x1FC6, 0x1FD3, 0x1FD6, 0x1FDB, 0x1FDD, 0x1FEF, 0x1FF2, 0x1FF4, 0x1FF6, 0x1FFE, }), ietf_subtag = "Grek", capitalized = m["Grek"].capitalized, parent = "Grek", display_text = m["Grek"].display_text, strip_diacritics = "Polyt-stripdiacritics", sort_key = m["Grek"].sort_key, translit = "grc-translit", } m["Gujr"] = process_ranges{ "คุชราต", 733944, "abugida", aliases = {"คุชราตี", "Gujarati"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0A81, 0x0A83, 0x0A85, 0x0A8D, 0x0A8F, 0x0A91, 0x0A93, 0x0AA8, 0x0AAA, 0x0AB0, 0x0AB2, 0x0AB3, 0x0AB5, 0x0AB9, 0x0ABC, 0x0AC5, 0x0AC7, 0x0AC9, 0x0ACB, 0x0ACD, 0x0AD0, 0x0AD0, 0x0AE0, 0x0AE3, 0x0AE6, 0x0AF1, 0x0AF9, 0x0AFF, 0xA830, 0xA839, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ઓ", "અાૈ", "અા", "અૅ", "અે", "અૈ", "અૉ", "અો", "અૌ", "આૅ", "આૈ", "ૅા"}, to = {"અાૅ", "ઔ", "આ", "ઍ", "એ", "ઐ", "ઑ", "ઓ", "ઔ", "ઓ", "ઔ", "ૉ"} }, } m["Gukh"] = process_ranges{ "Khema", 110064239, "abugida", aliases = {"Gurung Khema", "Khema Phri", "Khema Lipi"}, ranges = { 0x0965, 0x0965, 0x16100, 0x16139, }, } m["Guru"] = process_ranges{ "คุรมุขี", 689894, "abugida", aliases = {"กูร์มูคี", "เกอร์มุกห์", "Gurmukhi"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0A01, 0x0A03, 0x0A05, 0x0A0A, 0x0A0F, 0x0A10, 0x0A13, 0x0A28, 0x0A2A, 0x0A30, 0x0A32, 0x0A33, 0x0A35, 0x0A36, 0x0A38, 0x0A39, 0x0A3C, 0x0A3C, 0x0A3E, 0x0A42, 0x0A47, 0x0A48, 0x0A4B, 0x0A4D, 0x0A51, 0x0A51, 0x0A59, 0x0A5C, 0x0A5E, 0x0A5E, 0x0A66, 0x0A76, 0xA830, 0xA839, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ਅਾ", "ਅੈ", "ਅੌ", "ੲਿ", "ੲੀ", "ੲੇ", "ੳੁ", "ੳੂ", "ੳੋ"}, to = {"ਆ", "ਐ", "ਔ", "ਇ", "ਈ", "ਏ", "ਉ", "ਊ", "ਓ"} }, } m["Hang"] = process_ranges{ "ฮันกึล", 8222, "syllabary", aliases = {"ฮังกึล", "Hangul", "Hangeul"}, ranges = { 0x1100, 0x11FF, 0x3001, 0x3003, 0x3008, 0x3011, 0x3013, 0x301F, 0x302E, 0x3030, 0x3037, 0x3037, 0x30FB, 0x30FB, 0x3131, 0x318E, 0x3200, 0x321E, 0x3260, 0x327E, 0xA960, 0xA97C, 0xAC00, 0xD7A3, 0xD7B0, 0xD7C6, 0xD7CB, 0xD7FB, 0xFE45, 0xFE46, 0xFF61, 0xFF65, 0xFFA0, 0xFFBE, 0xFFC2, 0xFFC7, 0xFFCA, 0xFFCF, 0xFFD2, 0xFFD7, 0xFFDA, 0xFFDC, }, } m["Hani"] = process_ranges{ "จีน", 8201, "logography", aliases = {"ฮั่น", "Han"}, ranges = { 0x2E80, 0x2E99, 0x2E9B, 0x2EF3, 0x2F00, 0x2FD5, 0x2FF0, 0x2FFF, 0x3001, 0x3003, 0x3005, 0x3011, 0x3013, 0x301F, 0x3021, 0x302D, 0x3030, 0x3030, 0x3037, 0x303F, 0x3190, 0x319F, 0x31C0, 0x31E5, 0x31EF, 0x31EF, 0x3220, 0x3247, 0x3280, 0x32B0, 0x32C0, 0x32CB, 0x30FB, 0x30FB, 0x32FF, 0x32FF, 0x3358, 0x3370, 0x337B, 0x337F, 0x33E0, 0x33FE, 0x3400, 0x4DBF, 0x4E00, 0x9FFF, 0xA700, 0xA707, 0xF900, 0xFA6D, 0xFA70, 0xFAD9, 0xFE45, 0xFE46, 0xFF61, 0xFF65, 0x16FE2, 0x16FE3, 0x16FF0, 0x16FF1, 0x1D360, 0x1D371, 0x1F250, 0x1F251, 0x20000, 0x2A6DF, 0x2A700, 0x2B739, 0x2B740, 0x2B81D, 0x2B820, 0x2CEA1, 0x2CEB0, 0x2EBE0, 0x2EBF0, 0x2EE5D, 0x2F800, 0x2FA1D, 0x30000, 0x3134A, 0x31350, 0x323AF, }, varieties = {{"ฮั่นจื่อ", "Hanzi"}, {"คันจิ", "Kanji"}, {"ฮันจา", "Hanja"}, {"จื๋อโนม", "Chu Nom"}}, spaces = false, } m["Hans"] = { "จีนตัวย่อ", 185614, m["Hani"][3], aliases = {"Simplified Han"}, ranges = m["Hani"].ranges, characters = m["Hani"].characters, spaces = m["Hani"].spaces, parent = "Hani", } m["Hant"] = { "จีนตัวเต็ม", 178528, m["Hani"][3], aliases = {"Traditional Han"}, ranges = m["Hani"].ranges, characters = m["Hani"].characters, spaces = m["Hani"].spaces, parent = "Hani", } m["Hano"] = process_ranges{ "ฮานูโนโอ", 1584045, "abugida", aliases = {"Hanunoo", "Hanunó'o", "Hanuno'o"}, ranges = { 0x1720, 0x1736, }, } m["Hatr"] = process_ranges{ "Hatran", 20813038, "abjad", ranges = { 0x108E0, 0x108F2, 0x108F4, 0x108F5, 0x108FB, 0x108FF, }, direction = "rtl", } m["Hebr"] = process_ranges{ "ฮีบรู", 33513, "abjad", -- more precisely, impure abjad aliases = {"Hebrew"}, ranges = { 0x0591, 0x05C7, 0x05D0, 0x05EA, 0x05EF, 0x05F4, 0x2135, 0x2138, 0xFB1D, 0xFB36, 0xFB38, 0xFB3C, 0xFB3E, 0xFB3E, 0xFB40, 0xFB41, 0xFB43, 0xFB44, 0xFB46, 0xFB4F, }, direction = "rtl", display_text = "Hebr-common", sort_key = "Hebr-common", strip_diacritics = "Hebr-common", } m["Hira"] = process_ranges{ "ฮิรางานะ", 48332, "syllabary", aliases = {"ฮิระงะนะ", "Hiragana"}, ranges = { 0x3001, 0x3003, 0x3008, 0x3011, 0x3013, 0x301F, 0x3030, 0x3035, 0x3037, 0x3037, 0x303C, 0x303D, 0x3041, 0x3096, 0x3099, 0x30A0, 0x30FB, 0x30FC, 0xFE45, 0xFE46, 0xFF61, 0xFF65, 0xFF70, 0xFF70, 0xFF9E, 0xFF9F, 0x1B001, 0x1B11F, 0x1B132, 0x1B132, 0x1B150, 0x1B152, 0x1F200, 0x1F200, }, varieties = {{"เฮ็นไตงานะ", "Hentaigana"}}, spaces = false, } m["Hluw"] = process_ranges{ "ไฮเออโรกลีฟอานาโตเลีย", 521323, "logography, syllabary", aliases = {"Anatolian Hieroglyphs"}, ranges = { 0x14400, 0x14646, }, wikipedia_article = "ไฮเออโรกลีฟอานาโตเลีย", } m["Hmng"] = process_ranges{ "Pahawh Hmong", 365954, "semisyllabary", aliases = {"ม้ง", "Hmong"}, ranges = { 0x16B00, 0x16B45, 0x16B50, 0x16B59, 0x16B5B, 0x16B61, 0x16B63, 0x16B77, 0x16B7D, 0x16B8F, }, } m["Hmnp"] = process_ranges{ "Nyiakeng Puachue Hmong", 33712499, "alphabet", ranges = { 0x1E100, 0x1E12C, 0x1E130, 0x1E13D, 0x1E140, 0x1E149, 0x1E14E, 0x1E14F, }, } m["Hung"] = process_ranges{ "ฮังการีเก่า", 446224, "alphabet", aliases = {"รูนฮังการี", "Old Hungarian", "Hungarian runic"}, ranges = { 0x10C80, 0x10CB2, 0x10CC0, 0x10CF2, 0x10CFA, 0x10CFF, }, capitalized = true, direction = "rtl", } m["Ibrnn"] = { "ไอบีเรียตะวันออกเฉียงเหนือ", 1113155, "semisyllabary", aliases = {"Northeastern Iberian"}, ietf_subtag = "Zzzz", -- Not in Unicode } m["Ibrns"] = { "ไอบีเรียตะวันออกเฉียงใต้", 2305351, "semisyllabary", aliases = {"Southeastern Iberian"}, ietf_subtag = "Zzzz", -- Not in Unicode } m["Image"] = { -- To be used to avoid any formatting or link processing "Image-rendered", 478798, -- This should not have any characters listed ietf_subtag = "Zyyy", translit = false, character_category = false, -- none } m["Inds"] = { "สินธุ", 601388, aliases = {"อินดัส", "Indus", "Harappan", "Indus Valley"}, } m["Ipach"] = { "สัทอักษรสากล", 21204, aliases = {"International Phonetic Alphabet", "IPA"}, ietf_subtag = "Latn", } m["Ital"] = process_ranges{ "อิตาลิกเก่า", 4891256, "alphabet", aliases = {"Old Italic"}, ranges = { 0x10300, 0x10323, 0x1032D, 0x1032F, }, translit = "Ital-translit", } m["Java"] = process_ranges{ "ชวา", 879704, "abugida", aliases = {"Javanese"}, ranges = { 0xA980, 0xA9CD, 0xA9CF, 0xA9D9, 0xA9DE, 0xA9DF, }, } m["Jurc"] = { "จูร์เชน", 912240, "logography", aliases = {"Jurchen"}, spaces = false, } m["Kali"] = process_ranges{ "กะยา", 4919239, "abugida", aliases = {"Kayah Li"}, ranges = { 0xA900, 0xA92F, }, } m["Kana"] = process_ranges{ "คาตากานะ", 82946, "syllabary", aliases = {"คะตะกะนะ", "Katakana"}, ranges = { 0x3001, 0x3003, 0x3008, 0x3011, 0x3013, 0x301F, 0x3030, 0x3035, 0x3037, 0x3037, 0x303C, 0x303D, 0x3099, 0x309C, 0x30A0, 0x30FF, 0x31F0, 0x31FF, 0x32D0, 0x32FE, 0x3300, 0x3357, 0xFE45, 0xFE46, 0xFF61, 0xFF9F, 0x1AFF0, 0x1AFF3, 0x1AFF5, 0x1AFFB, 0x1AFFD, 0x1AFFE, 0x1B000, 0x1B000, 0x1B120, 0x1B122, 0x1B155, 0x1B155, 0x1B164, 0x1B167, }, spaces = false, } m["Kawi"] = process_ranges{ "กวิ", 975802, "abugida", aliases = {"Kawi"}, ranges = { 0x11F00, 0x11F10, 0x11F12, 0x11F3A, 0x11F3E, 0x11F5A, }, } m["Khar"] = process_ranges{ "ขโรษฐี", 1161266, "abugida", aliases = {"Kharoshthi"}, ranges = { 0x10A00, 0x10A03, 0x10A05, 0x10A06, 0x10A0C, 0x10A13, 0x10A15, 0x10A17, 0x10A19, 0x10A35, 0x10A38, 0x10A3A, 0x10A3F, 0x10A48, 0x10A50, 0x10A58, }, direction = "rtl", } m["Khmr"] = process_ranges{ "เขมร", 1054190, "abugida", aliases = {"Khmer"}, ranges = { 0x1780, 0x17DD, 0x17E0, 0x17E9, 0x17F0, 0x17F9, 0x19E0, 0x19FF, }, spaces = false, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ឣ", "ឤ"}, to = {"អ", "អា"} }, } m["Khoj"] = process_ranges{ "Khojki", 1740656, "abugida", ranges = { 0x0AE6, 0x0AEF, 0xA830, 0xA839, 0x11200, 0x11211, 0x11213, 0x11241, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"𑈀𑈬𑈱", "𑈀𑈬", "𑈀𑈱", "𑈀𑈳", "𑈁𑈱", "𑈆𑈬", "𑈬𑈰", "𑈬𑈱", "𑉀𑈮"}, to = {"𑈇", "𑈁", "𑈅", "𑈇", "𑈇", "𑈃", "𑈲", "𑈳", "𑈂"} }, } m["Khomt"] = { "ขอมไทย", 13023788, "abugida", aliases = {"Khom Thai"}, -- Not in Unicode } m["Kitl"] = { "คีตันใหญ่", 6401797, "logography", aliases = {"Khitan Large"}, spaces = false, } m["Kits"] = process_ranges{ "คีตันเล็ก", 6401800, "logography, syllabary", aliases = {"Khitan Small"}, ranges = { 0x16FE4, 0x16FE4, 0x18B00, 0x18CD5, 0x18CFF, 0x18CFF, }, spaces = false, } m["Knda"] = process_ranges{ "กันนฑะ", 839666, "abugida", aliases = {"กันนาดา", "Kannada"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0C80, 0x0C8C, 0x0C8E, 0x0C90, 0x0C92, 0x0CA8, 0x0CAA, 0x0CB3, 0x0CB5, 0x0CB9, 0x0CBC, 0x0CC4, 0x0CC6, 0x0CC8, 0x0CCA, 0x0CCD, 0x0CD5, 0x0CD6, 0x0CDD, 0x0CDE, 0x0CE0, 0x0CE3, 0x0CE6, 0x0CEF, 0x0CF1, 0x0CF3, 0x1CD0, 0x1CD0, 0x1CD2, 0x1CD3, 0x1CDA, 0x1CDA, 0x1CF2, 0x1CF2, 0x1CF4, 0x1CF4, 0xA830, 0xA835, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ಉಾ", "ಋಾ", "ಒೌ"}, to = {"ಊ", "ೠ", "ಔ"} }, translit = "Knda-translit", } m["Kpel"] = { "Kpelle", 1586299, "syllabary", -- Not in Unicode } m["Krai"] = process_ranges{ "Kirat Rai", 123173834, "abugida", aliases = {"Rai", "Khambu Rai", "Rai Barṇamālā", "Kirat Khambu Rai"}, ranges = { 0x16D40, 0x16D79, }, } m["Kthi"] = process_ranges{ "ไกถี", 1253814, "abugida", aliases = {"Kaithi"}, ranges = { 0x0966, 0x096F, 0xA830, 0xA839, 0x11080, 0x110C2, 0x110CD, 0x110CD, }, } m["Kulit"] = { "Kulitan", 6443044, "abugida", -- Not in Unicode } m["Lana"] = process_ranges{ "ไทธรรม", 1314503, "abugida", aliases = {"ธรรม", "ตัวเมือง", "ล้านนา", "Tai Tham", "Tham", "Tua Mueang", "Lanna"}, ranges = { 0x1A20, 0x1A5E, 0x1A60, 0x1A7C, 0x1A7F, 0x1A89, 0x1A90, 0x1A99, 0x1AA0, 0x1AAD, }, spaces = false, } m["Laoo"] = process_ranges{ "ลาว", 1815229, "abugida", aliases = {"Lao"}, ranges = { 0x0E81, 0x0E82, 0x0E84, 0x0E84, 0x0E86, 0x0E8A, 0x0E8C, 0x0EA3, 0x0EA5, 0x0EA5, 0x0EA7, 0x0EBD, 0x0EC0, 0x0EC4, 0x0EC6, 0x0EC6, 0x0EC8, 0x0ECE, 0x0ED0, 0x0ED9, 0x0EDC, 0x0EDF, }, spaces = false, } m["Latn"] = process_ranges{ "ละติน", 8229, "alphabet", aliases = {"ลาติน", "โรมัน", "Latin", "Roman"}, ranges = { 0x0041, 0x005A, 0x0061, 0x007A, 0x00AA, 0x00AA, 0x00BA, 0x00BA, 0x00C0, 0x00D6, 0x00D8, 0x00F6, 0x00F8, 0x02B8, 0x02C0, 0x02C1, 0x02E0, 0x02E4, 0x0363, 0x036F, 0x0485, 0x0486, 0x0951, 0x0952, 0x10FB, 0x10FB, 0x1D00, 0x1D25, 0x1D2C, 0x1D5C, 0x1D62, 0x1D65, 0x1D6B, 0x1D77, 0x1D79, 0x1DBE, 0x1DF8, 0x1DF8, 0x1E00, 0x1EFF, 0x202F, 0x202F, 0x2071, 0x2071, 0x207F, 0x207F, 0x2090, 0x209C, 0x20F0, 0x20F0, 0x2100, 0x2125, 0x2128, 0x2128, 0x212A, 0x2134, 0x2139, 0x213B, 0x2141, 0x214E, 0x2160, 0x2188, 0x2C60, 0x2C7F, 0xA700, 0xA707, 0xA722, 0xA787, 0xA78B, 0xA7CD, 0xA7D0, 0xA7D1, 0xA7D3, 0xA7D3, 0xA7D5, 0xA7DC, 0xA7F2, 0xA7FF, 0xA92E, 0xA92E, 0xAB30, 0xAB5A, 0xAB5C, 0xAB64, 0xAB66, 0xAB69, 0xFB00, 0xFB06, 0xFF21, 0xFF3A, 0xFF41, 0xFF5A, 0x10780, 0x10785, 0x10787, 0x107B0, 0x107B2, 0x107BA, 0x1DF00, 0x1DF1E, 0x1DF25, 0x1DF2A, }, varieties = {{"รูมี", "Rumi"}, {"โรมาจิ", "โรมะจิ", "Romaji", "Rōmaji"}, "Romaja"}, capitalized = true, translit = false, } m["Latf"] = { "ฟรักทูร์", 148443, m["Latn"][3], aliases = {"Fraktur"}, ranges = m["Latn"].ranges, characters = m["Latn"].characters, other_names = {"แบล็กเลตเทอร์", "Blackletter"}, -- Blackletter is actually the parent "script" capitalized = m["Latn"].capitalized, translit = m["Latn"].translit, parent = "Latn", } m["Latg"] = { "แกลิก", 1432616, m["Latn"][3], aliases = {"Gaelic"}, ranges = m["Latn"].ranges, characters = m["Latn"].characters, other_names = {"ไอริช", "Irish"}, capitalized = m["Latn"].capitalized, translit = m["Latn"].translit, parent = "Latn", } m["pjt-Latn"] = { "ละติน", nil, m["Latn"][3], aliases = m["Latn"].aliases, ranges = m["Latn"].ranges, characters = m["Latn"].characters, capitalized = m["Latn"].capitalized, translit = m["Latn"].translit, parent = "Latn", } m["Leke"] = { "Leke", 19572613, "abugida", -- Not in Unicode } m["Lepc"] = process_ranges{ "เลปชา", 1481626, "abugida", aliases = {"Lepcha"}, ranges = { 0x1C00, 0x1C37, 0x1C3B, 0x1C49, 0x1C4D, 0x1C4F, }, } m["Limb"] = process_ranges{ "ลิมบู", 933796, "abugida", aliases = {"Limbu"}, ranges = { 0x0965, 0x0965, 0x1900, 0x191E, 0x1920, 0x192B, 0x1930, 0x193B, 0x1940, 0x1940, 0x1944, 0x194F, }, } m["Lina"] = process_ranges{ "ลิเนียร์เอ", 30972, aliases = {"Linear A"}, ranges = { 0x10107, 0x10133, 0x10600, 0x10736, 0x10740, 0x10755, 0x10760, 0x10767, }, } m["Linb"] = process_ranges{ "ลิเนียร์บี", 190102, aliases = {"Linear B"}, ranges = { 0x10000, 0x1000B, 0x1000D, 0x10026, 0x10028, 0x1003A, 0x1003C, 0x1003D, 0x1003F, 0x1004D, 0x10050, 0x1005D, 0x10080, 0x100FA, 0x10100, 0x10102, 0x10107, 0x10133, 0x10137, 0x1013F, }, } m["Lisu"] = process_ranges{ "ลีสู่", 1194621, "alphabet", aliases = {"ฟราเซอร์", "Lisu", "Fraser"}, ranges = { 0x300A, 0x300B, 0xA4D0, 0xA4FF, 0x11FB0, 0x11FB0, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"['’]", "[.ꓸ][.ꓸ]", "[.ꓸ][,ꓹ]"}, to = {"ʼ", "ꓺ", "ꓻ"} }, translit = "Lisu-translit", sort_key = { from = {"𑾰"}, to = {"ꓬ" .. p[1]} }, } m["Loma"] = { "Loma", 13023816, "syllabary", -- Not in Unicode } m["Lyci"] = process_ranges{ "ลิเชีย", 913587, "alphabet", aliases = {"Lycian"}, ranges = { 0x10280, 0x1029C, }, } m["Lydi"] = process_ranges{ "ลิเดีย", 4261300, "alphabet", aliases = {"Lydian"}, ranges = { 0x10920, 0x10939, 0x1093F, 0x1093F, }, direction = "rtl", } m["Mahj"] = process_ranges{ "มหาชนี", 6732850, "abugida", aliases = {"Mahajani"}, ranges = { 0x0964, 0x096F, 0xA830, 0xA839, 0x11150, 0x11176, }, } m["Maka"] = process_ranges{ "มากัซซาร์", 72947229, "abugida", aliases = {"มากาซาร์", "มากาซาร์เก่า", "Makasar", "Makassar", "Old Makasar"}, ranges = { 0x11EE0, 0x11EF8, }, } m["Mand"] = process_ranges{ "มันดาอิก", 1812130, aliases = {"Mandaic", "Mandaean"}, ranges = { 0x0640, 0x0640, 0x0840, 0x085B, 0x085E, 0x085E, }, direction = "rtl", } m["Mani"] = process_ranges{ "Manichaean", 3544702, "abjad", ranges = { 0x0640, 0x0640, 0x10AC0, 0x10AE6, 0x10AEB, 0x10AF6, }, direction = "rtl", translit = "Mani-translit", } m["Marc"] = process_ranges{ "Marchen", 72403709, "abugida", ranges = { 0x11C70, 0x11C8F, 0x11C92, 0x11CA7, 0x11CA9, 0x11CB6, }, } m["Maya"] = process_ranges{ "มายา", 211248, aliases = {"มายัน", "Maya", "Maya hieroglyphic", "Mayan", "Mayan hieroglyphic"}, ranges = { 0x1D2E0, 0x1D2F3, }, } m["Medf"] = process_ranges{ "Medefaidrin", 1519764, aliases = {"Oberi Okaime", "Oberi Ɔkaimɛ"}, ranges = { 0x16E40, 0x16E9A, }, capitalized = true, } m["Mend"] = process_ranges{ "Mende", 951069, aliases = {"Mende Kikakui"}, ranges = { 0x1E800, 0x1E8C4, 0x1E8C7, 0x1E8D6, }, direction = "rtl", } m["Merc"] = process_ranges{ "Meroitic cursive", 73028124, "abugida", ranges = { 0x109A0, 0x109B7, 0x109BC, 0x109CF, 0x109D2, 0x109FF, }, direction = "rtl", } m["Mero"] = process_ranges{ "Meroitic hieroglyphic", 73028623, "abugida", ranges = { 0x10980, 0x1099F, }, direction = "rtl", wikipedia_article = "Meroitic hieroglyphs", } m["Mlym"] = process_ranges{ "มลยาฬัม", 1164129, "abugida", aliases = {"มลยาลัม", "มาลายาลัม", "Malayalam"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0D00, 0x0D0C, 0x0D0E, 0x0D10, 0x0D12, 0x0D44, 0x0D46, 0x0D48, 0x0D4A, 0x0D4F, 0x0D54, 0x0D63, 0x0D66, 0x0D7F, 0x1CDA, 0x1CDA, 0x1CF2, 0x1CF2, 0xA830, 0xA832, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ഇൗ", "ഉൗ", "എെ", "ഒാ", "ഒൗ", "ക്‍", "ണ്‍", "ന്‍റ", "ന്‍", "മ്‍", "യ്‍", "ര്‍", "ല്‍", "ള്‍", "ഴ്‍", "െെ", "ൻ്റ"}, to = {"ഈ", "ഊ", "ഐ", "ഓ", "ഔ", "ൿ", "ൺ", "ൻറ", "ൻ", "ൔ", "ൕ", "ർ", "ൽ", "ൾ", "ൖ", "ൈ", "ന്റ"} }, translit = "Mlym-translit", } m["Modi"] = process_ranges{ "โมฑี", 1703713, "abugida", aliases = {"Modi"}, ranges = { 0xA830, 0xA839, 0x11600, 0x11644, 0x11650, 0x11659, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"𑘀𑘹", "𑘀𑘺", "𑘁𑘹", "𑘁𑘺"}, to = {"𑘊", "𑘋", "𑘌", "𑘍"} }, } do local Mong_displaytext = { from = {"([ᠨ-ᡂᡸ])ᠶ([ᠨ-ᡂᡸ])", "([ᠠ-ᡂᡸ])ᠸ([^᠋ᠠ-ᠧ])", "([ᠠ-ᡂᡸ])ᠸ$"}, to = {"%1ᠢ%2", "%1ᠧ%2", "%1ᠧ"} } m["Mong"] = process_ranges{ "มองโกเลีย", 1055705, "alphabet", aliases = {"Mongolian", "Mongol bichig", "Hudum Mongol bichig"}, ranges = { 0x1800, 0x1805, 0x180A, 0x1819, 0x1820, 0x1842, 0x1878, 0x1878, 0x1880, 0x1897, 0x18A6, 0x18A6, 0x18A9, 0x18A9, 0x200C, 0x200D, 0x202F, 0x202F, 0x3001, 0x3002, 0x3008, 0x300B, 0x11660, 0x11668, }, direction = "vertical-ltr", display_text = Mong_displaytext, strip_diacritics = Mong_displaytext, translit = "Mong-translit", } m["mnc-Mong"] = process_ranges{ "แมนจู", 122888, m["Mong"][3], aliases = {"Manchu"}, ranges = { 0x1801, 0x1801, 0x1804, 0x1804, 0x1808, 0x180F, 0x1820, 0x1820, 0x1823, 0x1823, 0x1828, 0x182A, 0x182E, 0x1830, 0x1834, 0x1838, 0x183A, 0x183A, 0x185D, 0x185D, 0x185F, 0x1861, 0x1864, 0x1869, 0x186C, 0x1871, 0x1873, 0x1877, 0x1880, 0x1888, 0x188F, 0x188F, 0x189A, 0x18A5, 0x18A8, 0x18A8, 0x18AA, 0x18AA, 0x200C, 0x200D, 0x202F, 0x202F, }, direction = "vertical-ltr", parent = "Mong", translit = "mnc-translit", } m["sjo-Mong"] = process_ranges{ "ซิเบ", 113624153, m["Mong"][3], aliases = {"Xibe", "Sibe"}, ranges = { 0x1804, 0x1804, 0x1807, 0x1807, 0x180A, 0x180F, 0x1820, 0x1820, 0x1823, 0x1823, 0x1828, 0x1828, 0x182A, 0x182A, 0x182E, 0x1830, 0x1834, 0x1838, 0x183A, 0x183A, 0x185D, 0x1872, 0x200C, 0x200D, 0x202F, 0x202F, }, direction = "vertical-ltr", parent = "mnc-Mong", } m["xwo-Mong"] = process_ranges{ "Clear Script", 529085, m["Mong"][3], aliases = {"Todo", "Todo bichig"}, ranges = { 0x1800, 0x1801, 0x1804, 0x1806, 0x180A, 0x1820, 0x1828, 0x1828, 0x182F, 0x1831, 0x1834, 0x1834, 0x1837, 0x1838, 0x183A, 0x183B, 0x1840, 0x1840, 0x1843, 0x185C, 0x1880, 0x1887, 0x1889, 0x188F, 0x1894, 0x1894, 0x1896, 0x1899, 0x18A7, 0x18A7, 0x200C, 0x200D, 0x202F, 0x202F, 0x11669, 0x1166C, }, direction = "vertical-ltr", parent = "Mong", translit = "xwo-translit", } end m["Moon"] = { "Moon", 918391, "alphabet", aliases = {"Moon System of Embossed Reading", "Moon type", "Moon writing", "Moon alphabet", "Moon code"}, -- Not in Unicode } m["Morse"] = { "รหัสมอร์ส", 79897, aliases = {"Morse code"}, ietf_subtag = "Zsym", } m["Mroo"] = process_ranges{ "มรู", 75919253, aliases = {"มโร", "มรุง", "Mru", "Mro", "Mrung"}, ranges = { 0x16A40, 0x16A5E, 0x16A60, 0x16A69, 0x16A6E, 0x16A6F, }, } m["Mtei"] = process_ranges{ "มณีปุระ", 2981413, "abugida", aliases = {"ไมไตมะเยก", "มีไตมะเยก", "Manipuri", "Meitei Mayek", "Meetei Mayek"}, ranges = { 0xAAE0, 0xAAF6, 0xABC0, 0xABED, 0xABF0, 0xABF9, }, } m["Mult"] = process_ranges{ "Multani", 17047906, "abugida", ranges = { 0x0A66, 0x0A6F, 0x11280, 0x11286, 0x11288, 0x11288, 0x1128A, 0x1128D, 0x1128F, 0x1129D, 0x1129F, 0x112A9, }, } m["Music"] = process_ranges{ "สัญกรณ์ดนตรี", 233861, "pictography", aliases = {"Musical notation"}, ranges = { 0x2669, 0x266F, 0x1D100, 0x1D126, 0x1D129, 0x1D1EA, }, ietf_subtag = "Zsym", translit = false, } m["Mymr"] = process_ranges{ "พม่า", 43887939, "abugida", aliases = {"เมียนมา", "Burmese", "Myanmar"}, ranges = { 0x1000, 0x109F, 0xA92E, 0xA92E, 0xA9E0, 0xA9FE, 0xAA60, 0xAA7F, 0x116D0, 0x116E3, }, spaces = false, } m["Nagm"] = process_ranges{ "Mundari Bani", 106917274, "alphabet", aliases = {"Nag Mundari"}, ranges = { 0x1E4D0, 0x1E4F9, }, } m["Nand"] = process_ranges{ "นันทินาครี", 6963324, "abugida", aliases = {"Nandinagari"}, ranges = { 0x0964, 0x0965, 0x0CE6, 0x0CEF, 0x1CE9, 0x1CE9, 0x1CF2, 0x1CF2, 0x1CFA, 0x1CFA, 0xA830, 0xA835, 0x119A0, 0x119A7, 0x119AA, 0x119D7, 0x119DA, 0x119E4, }, } m["Narb"] = process_ranges{ "Ancient North Arabian", 1472213, "abjad", aliases = {"Old North Arabian"}, ranges = { 0x10A80, 0x10A9F, }, direction = "rtl", translit = "Narb-translit", } m["Nbat"] = process_ranges{ "Nabataean", 855624, "abjad", aliases = {"Nabatean"}, ranges = { 0x10880, 0x1089E, 0x108A7, 0x108AF, }, direction = "rtl", } m["Newa"] = process_ranges{ "Newa", 7237292, "abugida", aliases = {"Newar", "Newari", "Prachalit Nepal"}, ranges = { 0x11400, 0x1145B, 0x1145D, 0x11461, }, } m["Nkdb"] = { "Dongba", 1190953, "pictography", aliases = {"Naxi Dongba", "Nakhi Dongba", "Tomba", "Tompa", "Mo-so"}, spaces = false, -- Not in Unicode } m["Nkgb"] = { "Geba", 731189, "syllabary", aliases = {"Nakhi Geba", "Naxi Geba"}, spaces = false, -- Not in Unicode } m["Nkoo"] = process_ranges{ "N'Ko", 1062587, "alphabet", ranges = { 0x060C, 0x060C, 0x061B, 0x061B, 0x061F, 0x061F, 0x07C0, 0x07FA, 0x07FD, 0x07FF, 0xFD3E, 0xFD3F, }, direction = "rtl", } m["None"] = { "ไม่ระบุ", nil, aliases = {"unspecified"}, -- This should not have any characters listed ietf_subtag = "Zyyy", translit = false, character_category = false, -- none } m["Nshu"] = process_ranges{ "Nüshu", 56436, "syllabary", aliases = {"Nushu"}, ranges = { 0x16FE1, 0x16FE1, 0x1B170, 0x1B2FB, }, spaces = false, } m["Ogam"] = process_ranges{ "Ogham", 184661, ranges = { 0x1680, 0x169C, }, } m["Olck"] = process_ranges{ "อ็อลจิกิ", 201688, aliases = {"อ็อลเจะเม็ท", "อ็อล", "สันถาลี", "สันถัล", "Ol Chiki", "Ol Chemetʼ", "Ol", "Santali"}, ranges = { 0x1C50, 0x1C7F, }, } m["Onao"] = process_ranges{ "Ol Onal", 108607084, "alphabet", ranges = { 0x0964, 0x0965, 0x1E5D0, 0x1E5FA, 0x1E5FF, 0x1E5FF, }, } m["Orkh"] = process_ranges{ "Old Turkic", 5058305, aliases = {"Orkhon runic"}, ranges = { 0x10C00, 0x10C48, }, direction = "rtl", translit = "Orkh-translit", } m["Orya"] = process_ranges{ "โอริยา", 1760127, "abugida", aliases = {"โอเดีย", "Oriya", "Odia"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0B01, 0x0B03, 0x0B05, 0x0B0C, 0x0B0F, 0x0B10, 0x0B13, 0x0B28, 0x0B2A, 0x0B30, 0x0B32, 0x0B33, 0x0B35, 0x0B39, 0x0B3C, 0x0B44, 0x0B47, 0x0B48, 0x0B4B, 0x0B4D, 0x0B55, 0x0B57, 0x0B5C, 0x0B5D, 0x0B5F, 0x0B63, 0x0B66, 0x0B77, 0x1CDA, 0x1CDA, 0x1CF2, 0x1CF2, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ଅା", "ଏୗ", "ଓୗ"}, to = {"ଆ", "ଐ", "ଔ"} }, } m["Osge"] = process_ranges{ "Osage", 7105529, ranges = { 0x104B0, 0x104D3, 0x104D8, 0x104FB, }, capitalized = true, } m["Osma"] = process_ranges{ "อุสมาน", 1377866, aliases = {"Osmanya"}, ranges = { 0x10480, 0x1049D, 0x104A0, 0x104A9, }, } m["Ougr"] = process_ranges{ "อุยกูร์เก่า", 1998938, "abjad, alphabet", aliases = {"Old Uyghur"}, ranges = { 0x0640, 0x0640, 0x10AF2, 0x10AF2, 0x10F70, 0x10F89, }, -- This should ideally be "vertical-ltr", but getting the CSS right is tricky because it's right-to-left horizontally, but left-to-right vertically. Currently, displaying it vertically causes it to display bottom-to-top. direction = "rtl", } m["Palm"] = process_ranges{ "แพลไมรา", 17538100, aliases = {"แพลไมรีน", "Palmyrene"}, ranges = { 0x10860, 0x1087F, }, direction = "rtl", } m["Pauc"] = process_ranges{ "Pau Cin Hau", 25339852, ranges = { 0x11AC0, 0x11AF8, }, } m["Pcun"] = { "Proto-Cuneiform", 1650699, "pictography", -- Not in Unicode } m["Pelm"] = { "Proto-Elamite", 56305763, "pictography", -- Not in Unicode } m["Perm"] = process_ranges{ "Old Permic", 147899, ranges = { 0x0483, 0x0483, 0x10350, 0x1037A, }, } m["Phag"] = process_ranges{ "Phags-pa", 822836, "abugida", ranges = { 0x1802, 0x1803, 0x1805, 0x1805, 0x200C, 0x200D, 0x202F, 0x202F, 0x3002, 0x3002, 0xA840, 0xA877, }, direction = "vertical-ltr", } m["Phli"] = process_ranges{ "ปาห์ลาวีจารึก", 24089793, "abjad", aliases = {"Inscriptional Pahlavi"}, ranges = { 0x10B60, 0x10B72, 0x10B78, 0x10B7F, }, direction = "rtl", } m["Phlp"] = process_ranges{ "ปาห์ลาวีเพลงสดุดี", 7253954, "abjad", aliases = {"Psalter Pahlavi"}, ranges = { 0x0640, 0x0640, 0x10B80, 0x10B91, 0x10B99, 0x10B9C, 0x10BA9, 0x10BAF, }, direction = "rtl", } m["Phlv"] = { "ปาห์ลาวีคัมภีร์", 72403118, "abjad", aliases = {"ปาห์ลาวีหนังสือ", "Book Pahlavi"}, direction = "rtl", wikipedia_article = "Pahlavi scripts#Book Pahlavi", -- Not in Unicode } m["Phnx"] = process_ranges{ "ฟินิเชีย", 26752, "abjad", aliases = {"Phoenician"}, ranges = { 0x10900, 0x1091B, 0x1091F, 0x1091F, }, direction = "rtl", translit = "Phnx-translit", } m["Plrd"] = process_ranges{ "Pollard", 601734, "abugida", aliases = {"Miao"}, ranges = { 0x16F00, 0x16F4A, 0x16F4F, 0x16F87, 0x16F8F, 0x16F9F, }, } m["Prti"] = process_ranges{ "พาร์เทียจารึก", 13023804, aliases = {"Inscriptional Parthian"}, ranges = { 0x10B40, 0x10B55, 0x10B58, 0x10B5F, }, direction = "rtl", } m["Psin"] = { "Proto-Sinaitic", 1065250, "abjad", direction = "rtl", -- Not in Unicode } m["Ranj"] = { "Ranjana", 2385276, "abugida", -- Not in Unicode } m["Rjng"] = process_ranges{ "Rejang", 2007960, "abugida", ranges = { 0xA930, 0xA953, 0xA95F, 0xA95F, }, } m["Rohg"] = process_ranges{ "ฮานิฟ", 21028705, "alphabet", aliases = {"ฮานีฟี", "Hanifi Rohingya", "Hanifi"}, ranges = { 0x060C, 0x060C, 0x061B, 0x061B, 0x061F, 0x061F, 0x0640, 0x0640, 0x06D4, 0x06D4, 0x10D00, 0x10D27, 0x10D30, 0x10D39, }, direction = "rtl", } m["Roro"] = { "Rongorongo", 209764, -- Not in Unicode } m["Rumin"] = process_ranges{ "Rumi numerals", nil, ranges = { 0x10E60, 0x10E7E, }, ietf_subtag = "Arab", } m["Runr"] = process_ranges{ "รูน", 82996, "alphabet", aliases = {"รูนิก", "Runic"}, ranges = { 0x16A0, 0x16EA, 0x16EE, 0x16F8, }, } do local Samr_stripdiacritics = { remove_diacritics = c.CGJ .. u(0x0816) .. "-" .. u(0x082D), } m["Samr"] = process_ranges{ "Samaritan", 1550930, "abjad", ranges = { 0x0800, 0x082D, 0x0830, 0x083E, }, direction = "rtl", strip_diacritics = Samr_stripdiacritics, sort_key = Samr_stripdiacritics, } end m["Sarb"] = process_ranges{ "Ancient South Arabian", 446074, "abjad", aliases = {"Old South Arabian"}, ranges = { 0x10A60, 0x10A7F, }, direction = "rtl", translit = "Sarb-translit", } m["Saur"] = process_ranges{ "Saurashtra", 3535165, "abugida", ranges = { 0xA880, 0xA8C5, 0xA8CE, 0xA8D9, }, } m["Semap"] = { "สัญญาณธง", 250796, "pictography", aliases = {"flag semaphore"}, ietf_subtag = "Zsym", } m["Sgnw"] = process_ranges{ "SignWriting", 1497335, "pictography", aliases = {"Sutton SignWriting"}, ranges = { 0x1D800, 0x1DA8B, 0x1DA9B, 0x1DA9F, 0x1DAA1, 0x1DAAF, }, translit = false, } m["Shaw"] = process_ranges{ "Shavian", 1970098, aliases = {"Shaw"}, ranges = { 0x10450, 0x1047F, }, } m["Shrd"] = process_ranges{ "ศารทา", 2047117, "abugida", aliases = {"Sharada"}, ranges = { 0x0951, 0x0951, 0x1CD7, 0x1CD7, 0x1CD9, 0x1CD9, 0x1CDC, 0x1CDD, 0x1CE0, 0x1CE0, 0xA830, 0xA835, 0xA838, 0xA838, 0x11180, 0x111DF, }, translit = "Shrd-translit", } m["Shui"] = { "Sui", 752854, "logography", spaces = false, -- Not in Unicode } m["Sidd"] = process_ranges{ "สิทธัม", 250379, "abugida", aliases = {"Siddham"}, ranges = { 0x11580, 0x115B5, 0x115B8, 0x115DD, }, translit = "Sidd-translit", } m["Sidt"] = { "Sidetic", 36659, "alphabet", direction = "rtl", -- Not in Unicode } m["Sind"] = process_ranges{ "ขุทาพาที", 6402810, "abugida", aliases = {"ขุทาวาที", "Khudabadi", "Khudawadi"}, ranges = { 0x0964, 0x0965, 0xA830, 0xA839, 0x112B0, 0x112EA, 0x112F0, 0x112F9, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"𑊰𑋠", "𑊰𑋥", "𑊰𑋦", "𑊰𑋧", "𑊰𑋨"}, to = {"𑊱", "𑊶", "𑊷", "𑊸", "𑊹"} }, } m["Sinh"] = process_ranges{ "สิงหล", 1574992, "abugida", aliases = {"Sinhalese", "Sinhala"}, ranges = { 0x0964, 0x0965, 0x0D81, 0x0D83, 0x0D85, 0x0D96, 0x0D9A, 0x0DB1, 0x0DB3, 0x0DBB, 0x0DBD, 0x0DBD, 0x0DC0, 0x0DC6, 0x0DCA, 0x0DCA, 0x0DCF, 0x0DD4, 0x0DD6, 0x0DD6, 0x0DD8, 0x0DDF, 0x0DE6, 0x0DEF, 0x0DF2, 0x0DF4, 0x1CF2, 0x1CF2, 0x111E1, 0x111F4, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"අා", "අැ", "අෑ", "උෟ", "ඍෘ", "ඏෟ", "එ්", "එෙ", "ඔෟ", "ෘෘ"}, to = {"ආ", "ඇ", "ඈ", "ඌ", "ඎ", "ඐ", "ඒ", "ඓ", "ඖ", "ෲ"} }, } m["Sogd"] = process_ranges{ "ซอกเดีย", 578359, "abjad", aliases = {"Sogdian"}, ranges = { 0x0640, 0x0640, 0x10F30, 0x10F59, }, direction = "rtl", } m["Sogo"] = process_ranges{ "ซอกเดียเก่า", 72403254, "abjad", aliases = {"Old Sogdian"}, ranges = { 0x10F00, 0x10F27, }, direction = "rtl", } m["Sora"] = process_ranges{ "Sorang Sompeng", 7563292, aliases = {"Sora Sompeng"}, ranges = { 0x110D0, 0x110E8, 0x110F0, 0x110F9, }, } m["Soyo"] = process_ranges{ "Soyombo", 8009382, "abugida", ranges = { 0x11A50, 0x11AA2, }, } m["Sund"] = process_ranges{ "ซุนดา", 51589, "abugida", aliases = {"Sundanese"}, ranges = { 0x1B80, 0x1BBF, 0x1CC0, 0x1CC7, }, } m["Sunu"] = process_ranges{ "Sunuwar", 109984965, "alphabet", ranges = { 0x11BC0, 0x11BE1, 0x11BF0, 0x11BF9, }, } m["Sylo"] = process_ranges{ "สิเลฏินาครี", 144128, "abugida", aliases = {"สิลอฏินาครี", "Syloti Nagri", "Sylheti Nagari"}, ranges = { 0x0964, 0x0965, 0x09E6, 0x09EF, 0xA800, 0xA82C, }, } m["Syrc"] = process_ranges{ "ซีรีแอก", 26567, "abjad", -- more precisely, impure abjad aliases = {"ซีเรียค", "Syriac"}, ranges = { 0x060C, 0x060C, 0x061B, 0x061C, 0x061F, 0x061F, 0x0640, 0x0640, 0x064B, 0x0655, 0x0670, 0x0670, 0x0700, 0x070D, 0x070F, 0x074A, 0x074D, 0x074F, 0x0860, 0x086A, 0x1DF8, 0x1DF8, 0x1DFA, 0x1DFA, }, direction = "rtl", } -- Syre, Syrj, Syrn are apparently subsumed into Syrc; discuss if this causes issues m["Tagb"] = process_ranges{ "ตักบันวา", 977444, "abugida", aliases = {"Tagbanwa"}, ranges = { 0x1735, 0x1736, 0x1760, 0x176C, 0x176E, 0x1770, 0x1772, 0x1773, }, } m["Takr"] = process_ranges{ "ฏากรี", 759202, "abugida", aliases = {"ตากรี", "Takri"}, ranges = { 0x0964, 0x0965, 0xA830, 0xA839, 0x11680, 0x116B9, 0x116C0, 0x116C9, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"𑚀𑚭", "𑚀𑚴", "𑚀𑚵", "𑚆𑚲"}, to = {"𑚁", "𑚈", "𑚉", "𑚇"} }, } m["Tale"] = process_ranges{ "ไทใต้คง", 2566326, "abugida", aliases = {"ไทเหนือ", "ไทเหนือใหม่", "ไตเหลอ", "Tai Nüa", "Tai Nuea", "New Tai Nüa", "New Tai Nuea", "Dehong Dai", "Tai Dehong", "Tai Le"}, ranges = { 0x1040, 0x1049, 0x1950, 0x196D, 0x1970, 0x1974, }, spaces = false, } m["Talu"] = process_ranges{ "ไทลื้อใหม่", 3498863, "abugida", aliases = {"New Tai Lue"}, ranges = { 0x1980, 0x19AB, 0x19B0, 0x19C9, 0x19D0, 0x19DA, 0x19DE, 0x19DF, }, spaces = false, } m["Taml"] = process_ranges{ "ทมิฬ", 26803, "abugida", aliases = {"Tamil"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0B82, 0x0B83, 0x0B85, 0x0B8A, 0x0B8E, 0x0B90, 0x0B92, 0x0B95, 0x0B99, 0x0B9A, 0x0B9C, 0x0B9C, 0x0B9E, 0x0B9F, 0x0BA3, 0x0BA4, 0x0BA8, 0x0BAA, 0x0BAE, 0x0BB9, 0x0BBE, 0x0BC2, 0x0BC6, 0x0BC8, 0x0BCA, 0x0BCD, 0x0BD0, 0x0BD0, 0x0BD7, 0x0BD7, 0x0BE6, 0x0BFA, 0x1CDA, 0x1CDA, 0xA8F3, 0xA8F3, 0x11301, 0x11301, 0x11303, 0x11303, 0x1133B, 0x1133C, 0x11FC0, 0x11FF1, 0x11FFF, 0x11FFF, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"அூ", "ஸ்ரீ"}, to = {"ஆ", "ஶ்ரீ"} }, } m["Tang"] = process_ranges{ "ตังกุต", 1373610, "logography, syllabary", aliases = {"Tangut"}, ranges = { 0x31EF, 0x31EF, 0x16FE0, 0x16FE0, 0x17000, 0x187F7, 0x18800, 0x18AFF, 0x18D00, 0x18D08, }, spaces = false, translit = "txg-translit", } m["Tavt"] = process_ranges{ "ไทเวียด", 11818517, "abugida", aliases = {"Tai Viet"}, ranges = { 0xAA80, 0xAAC2, 0xAADB, 0xAADF, }, spaces = false, } m["Tayo"] = process_ranges{ "ลายตัย", 16306701, "abugida", aliases = {"ญ้อ", "ไทญ้อ", "Lai Tay", "Tai Yo"}, direction = "vertical-rtl", ranges = { 0x1E6C0, 0x1E6DE, 0x1E6E0, 0x1E6F5, 0x1E6FE, 0x1E6FF, }, spaces = false, } m["Telu"] = process_ranges{ "เตลูกู", 570450, "abugida", aliases = {"Telugu"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x0C00, 0x0C0C, 0x0C0E, 0x0C10, 0x0C12, 0x0C28, 0x0C2A, 0x0C39, 0x0C3C, 0x0C44, 0x0C46, 0x0C48, 0x0C4A, 0x0C4D, 0x0C55, 0x0C56, 0x0C58, 0x0C5A, 0x0C5D, 0x0C5D, 0x0C60, 0x0C63, 0x0C66, 0x0C6F, 0x0C77, 0x0C7F, 0x1CDA, 0x1CDA, 0x1CF2, 0x1CF2, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"ఒౌ", "ఒౕ", "ిౕ", "ెౕ", "ొౕ"}, to = {"ఔ", "ఓ", "ీ", "ే", "ో"} }, } m["Teng"] = { "เทงกวาร์", 473725, aliases = {"Tengwar"}, } m["Tfng"] = process_ranges{ "ทิฟินาค", 208503, "abjad, alphabet", aliases = {"Tifinagh"}, ranges = { 0x2D30, 0x2D67, 0x2D6F, 0x2D70, 0x2D7F, 0x2D7F, }, other_names = {"ลิบีโค-เบอร์เบอร์", "เบอร์เบอร์", "Libyco-Berber", "Berber"}, -- per Wikipedia, Libyco-Berber is the parent } m["Tglg"] = process_ranges{ "ไบบายิน", 812124, "abugida", aliases = {"ตากาล็อก", "Baybayin", "Tagalog"}, varieties = {"Kur-itan"}, ranges = { 0x1700, 0x1715, 0x171F, 0x171F, 0x1735, 0x1736, }, } m["Thaa"] = process_ranges{ "ทานะ", 877906, "abugida", aliases = {"Thaana"}, ranges = { 0x060C, 0x060C, 0x061B, 0x061C, 0x061F, 0x061F, 0x0660, 0x0669, 0x0780, 0x07B1, 0xFDF2, 0xFDF2, 0xFDFD, 0xFDFD, }, direction = "rtl", } m["Thai"] = process_ranges{ "ไทย", 236376, "abugida", aliases = {"Thai"}, ranges = { 0x0E01, 0x0E3A, 0x0E40, 0x0E5B, }, spaces = false, translit = false, --only for thwikt } do local Tibt_displaytext = { from = {"ༀ", "༌", "།།", "༚༚", "༚༝", "༝༚", "༝༝", "ཷ", "ཹ", "ེེ", "ོོ"}, to = {"ཨོཾ", "་", "༎", "༛", "༟", "࿎", "༞", "ྲཱྀ", "ླཱྀ", "ཻ", "ཽ"} } m["Tibt"] = process_ranges{ "ทิเบต", 46861, "abugida", aliases = {"Tibetan"}, ranges = { 0x0F00, 0x0F47, 0x0F49, 0x0F6C, 0x0F71, 0x0F97, 0x0F99, 0x0FBC, 0x0FBE, 0x0FCC, 0x0FCE, 0x0FD4, 0x0FD9, 0x0FDA, 0x3008, 0x300B, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ combiningClasses = {["༹"] = 1}, from = {"ཷ", "ཹ"}, to = {"ྲཱྀ", "ླཱྀ"} }, display_text = Tibt_displaytext, strip_diacritics = Tibt_displaytext, sort_key = "Tibt-sortkey", translit = "Tibt-translit", } m["sit-tam-Tibt"] = { "ตัมยิก", 109875213, m["Tibt"][3], -- There is no inheritance of properties currently implemented for scripts. Per [[User:Theknightwho]], this -- is because it's tricky to do since there are several types of child scripts: those that are mere display -- variants (like fa-Arab, kk-Arab), which should be eliminated in favor of CSS language selectors to -- handle the font differences; those that are genuinely different scripts that happen to share the same -- Unicode codepoints but have mostly different properties (e.g. Manchu vs. Mongolian); and those that are -- somewhere in between (like Tamyig vs. Tibetan). As a result, we currently have to manually specify -- which properties we want inherited as follows. aliases = {"Tamyig"}, ranges = m["Tibt"].ranges, characters = m["Tibt"].characters, parent = "Tibt", normalizationFixes = m["Tibt"].normalizationFixes, display_text = m["Tibt"].display_text, strip_diacritics = m["Tibt"].strip_diacritics, sort_key = m["Tibt"].sort_key, translit = m["Tibt"].translit, } end m["Tirh"] = process_ranges{ "ติรหุตา", 1765752, "abugida", aliases = {"Tirhuta"}, ranges = { 0x0951, 0x0952, 0x0964, 0x0965, 0x1CF2, 0x1CF2, 0xA830, 0xA839, 0x11480, 0x114C7, 0x114D0, 0x114D9, }, normalizationFixes = handle_normalization_fixes{ from = {"𑒁𑒰", "𑒋𑒺", "𑒍𑒺", "𑒪𑒵", "𑒪𑒶"}, to = {"𑒂", "𑒌", "𑒎", "𑒉", "𑒊"} }, } m["Tnsa"] = process_ranges{ "Tangsa", 105576311, "alphabet", ranges = { 0x16A70, 0x16ABE, 0x16AC0, 0x16AC9, }, } m["Todr"] = process_ranges{ "Todhri", 10274731, "alphabet", direction = "rtl", ranges = { 0x105C0, 0x105F3, }, } m["Tols"] = { "Tolong Siki", 4459822, "alphabet", -- Not in Unicode } m["Toto"] = process_ranges{ "Toto", 104837516, "abugida", ranges = { 0x1E290, 0x1E2AE, }, } m["Tutg"] = process_ranges{ "Tigalari", 2604990, "abugida", aliases = {"Tulu"}, ranges = { 0x1CF2, 0x1CF2, 0x1CF4, 0x1CF4, 0xA8F1, 0xA8F1, 0x11380, 0x11389, 0x1138B, 0x1138B, 0x1138E, 0x1138E, 0x11390, 0x113B5, 0x113B7, 0x113C0, 0x113C2, 0x113C2, 0x113C5, 0x113C5, 0x113C7, 0x113CA, 0x113CC, 0x113D5, 0x113D7, 0x113D8, 0x113E1, 0x113E2, }, } m["Ugar"] = process_ranges{ "ยูการิต", 332652, "abjad", aliases = {"ยูการิติก", "Ugaritic"}, ranges = { 0x10380, 0x1039D, 0x1039F, 0x1039F, }, } m["Vaii"] = process_ranges{ "ไว", 523078, "syllabary", aliases = {"Vai"}, ranges = { 0xA500, 0xA62B, }, } m["Visp"] = { "Visible Speech", 1303365, "alphabet", -- Not in Unicode } m["Vith"] = process_ranges{ "Vithkuqi", 3301993, "alphabet", ranges = { 0x10570, 0x1057A, 0x1057C, 0x1058A, 0x1058C, 0x10592, 0x10594, 0x10595, 0x10597, 0x105A1, 0x105A3, 0x105B1, 0x105B3, 0x105B9, 0x105BB, 0x105BC, }, capitalized = true, } m["Wara"] = process_ranges{ "วรังจิติ", 79199, aliases = {"วรังกษิติ", "Warang Citi", "Varang Kshiti"}, ranges = { 0x118A0, 0x118F2, 0x118FF, 0x118FF, }, capitalized = true, } m["Wcho"] = process_ranges{ "Wancho", 33713728, "alphabet", ranges = { 0x1E2C0, 0x1E2F9, 0x1E2FF, 0x1E2FF, }, } m["Wole"] = { "Woleai", 6643710, "syllabary", -- Not in Unicode } m["Xpeo"] = process_ranges{ "เปอร์เซียเก่า", 1471822, aliases = {"Old Persian"}, ranges = { 0x103A0, 0x103C3, 0x103C8, 0x103D5, }, } m["Xsux"] = process_ranges{ "คูนิฟอร์ม", 401, aliases = {"Cuneiform", "Sumero-Akkadian Cuneiform"}, ranges = { 0x12000, 0x12399, 0x12400, 0x1246E, 0x12470, 0x12474, 0x12480, 0x12543, }, } m["Yezi"] = process_ranges{ "Yezidi", 13175481, "alphabet", ranges = { 0x060C, 0x060C, 0x061B, 0x061B, 0x061F, 0x061F, 0x0660, 0x0669, 0x10E80, 0x10EA9, 0x10EAB, 0x10EAD, 0x10EB0, 0x10EB1, }, direction = "rtl", } m["Yiii"] = process_ranges{ "อี๋", 1197646, "syllabary", aliases = {"Yi"}, ranges = { 0x3001, 0x3002, 0x3008, 0x3011, 0x3014, 0x301B, 0x30FB, 0x30FB, 0xA000, 0xA48C, 0xA490, 0xA4C6, 0xFF61, 0xFF65, }, } m["Zanb"] = process_ranges{ "Zanabazar Square", 50809208, "abugida", ranges = { 0x11A00, 0x11A47, }, } m["Zmth"] = process_ranges{ "mathematical notation", 1140046, ranges = { 0x00AC, 0x00AC, 0x00B1, 0x00B1, 0x00D7, 0x00D7, 0x00F7, 0x00F7, 0x03D0, 0x03D2, 0x03D5, 0x03D5, 0x03F0, 0x03F1, 0x03F4, 0x03F6, 0x0606, 0x0608, 0x2016, 0x2016, 0x2032, 0x2034, 0x2040, 0x2040, 0x2044, 0x2044, 0x2052, 0x2052, 0x205F, 0x205F, 0x2061, 0x2064, 0x207A, 0x207E, 0x208A, 0x208E, 0x20D0, 0x20DC, 0x20E1, 0x20E1, 0x20E5, 0x20E6, 0x20EB, 0x20EF, 0x2102, 0x2102, 0x2107, 0x2107, 0x210A, 0x2113, 0x2115, 0x2115, 0x2118, 0x211D, 0x2124, 0x2124, 0x2128, 0x2129, 0x212C, 0x212D, 0x212F, 0x2131, 0x2133, 0x2138, 0x213C, 0x2149, 0x214B, 0x214B, 0x2190, 0x21A7, 0x21A9, 0x21AE, 0x21B0, 0x21B1, 0x21B6, 0x21B7, 0x21BC, 0x21DB, 0x21DD, 0x21DD, 0x21E4, 0x21E5, 0x21F4, 0x22FF, 0x2308, 0x230B, 0x2320, 0x2321, 0x237C, 0x237C, 0x239B, 0x23B5, 0x23B7, 0x23B7, 0x23D0, 0x23D0, 0x23DC, 0x23E2, 0x25A0, 0x25A1, 0x25AE, 0x25B7, 0x25BC, 0x25C1, 0x25C6, 0x25C7, 0x25CA, 0x25CB, 0x25CF, 0x25D3, 0x25E2, 0x25E2, 0x25E4, 0x25E4, 0x25E7, 0x25EC, 0x25F8, 0x25FF, 0x2605, 0x2606, 0x2640, 0x2640, 0x2642, 0x2642, 0x2660, 0x2663, 0x266D, 0x266F, 0x27C0, 0x27FF, 0x2900, 0x2AFF, 0x2B30, 0x2B44, 0x2B47, 0x2B4C, 0xFB29, 0xFB29, 0xFE61, 0xFE66, 0xFE68, 0xFE68, 0xFF0B, 0xFF0B, 0xFF1C, 0xFF1E, 0xFF3C, 0xFF3C, 0xFF3E, 0xFF3E, 0xFF5C, 0xFF5C, 0xFF5E, 0xFF5E, 0xFFE2, 0xFFE2, 0xFFE9, 0xFFEC, 0x1D400, 0x1D454, 0x1D456, 0x1D49C, 0x1D49E, 0x1D49F, 0x1D4A2, 0x1D4A2, 0x1D4A5, 0x1D4A6, 0x1D4A9, 0x1D4AC, 0x1D4AE, 0x1D4B9, 0x1D4BB, 0x1D4BB, 0x1D4BD, 0x1D4C3, 0x1D4C5, 0x1D505, 0x1D507, 0x1D50A, 0x1D50D, 0x1D514, 0x1D516, 0x1D51C, 0x1D51E, 0x1D539, 0x1D53B, 0x1D53E, 0x1D540, 0x1D544, 0x1D546, 0x1D546, 0x1D54A, 0x1D550, 0x1D552, 0x1D6A5, 0x1D6A8, 0x1D7CB, 0x1D7CE, 0x1D7FF, 0x1EE00, 0x1EE03, 0x1EE05, 0x1EE1F, 0x1EE21, 0x1EE22, 0x1EE24, 0x1EE24, 0x1EE27, 0x1EE27, 0x1EE29, 0x1EE32, 0x1EE34, 0x1EE37, 0x1EE39, 0x1EE39, 0x1EE3B, 0x1EE3B, 0x1EE42, 0x1EE42, 0x1EE47, 0x1EE47, 0x1EE49, 0x1EE49, 0x1EE4B, 0x1EE4B, 0x1EE4D, 0x1EE4F, 0x1EE51, 0x1EE52, 0x1EE54, 0x1EE54, 0x1EE57, 0x1EE57, 0x1EE59, 0x1EE59, 0x1EE5B, 0x1EE5B, 0x1EE5D, 0x1EE5D, 0x1EE5F, 0x1EE5F, 0x1EE61, 0x1EE62, 0x1EE64, 0x1EE64, 0x1EE67, 0x1EE6A, 0x1EE6C, 0x1EE72, 0x1EE74, 0x1EE77, 0x1EE79, 0x1EE7C, 0x1EE7E, 0x1EE7E, 0x1EE80, 0x1EE89, 0x1EE8B, 0x1EE9B, 0x1EEA1, 0x1EEA3, 0x1EEA5, 0x1EEA9, 0x1EEAB, 0x1EEBB, 0x1EEF0, 0x1EEF1, }, translit = false, } m["Zname"] = process_ranges{ "Znamenny musical notation", 965834, "pictography", ranges = { 0x1CF00, 0x1CF2D, 0x1CF30, 0x1CF46, 0x1CF50, 0x1CFC3, }, ietf_subtag = "Zsym", translit = false, } m["Zsym"] = process_ranges{ "สัญลักษณ์", 80071, "pictography", aliases = {"symbolic"}, ranges = { 0x20DD, 0x20E0, 0x20E2, 0x20E4, 0x20E7, 0x20EA, 0x20F0, 0x20F0, 0x2100, 0x2101, 0x2103, 0x2106, 0x2108, 0x2109, 0x2114, 0x2114, 0x2116, 0x2117, 0x211E, 0x2123, 0x2125, 0x2127, 0x212A, 0x212B, 0x212E, 0x212E, 0x2132, 0x2132, 0x2139, 0x213B, 0x214A, 0x214A, 0x214C, 0x214F, 0x21A8, 0x21A8, 0x21AF, 0x21AF, 0x21B2, 0x21B5, 0x21B8, 0x21BB, 0x21DC, 0x21DC, 0x21DE, 0x21E3, 0x21E6, 0x21F3, 0x2300, 0x2307, 0x230C, 0x231F, 0x2322, 0x237B, 0x237D, 0x239A, 0x23B6, 0x23B6, 0x23B8, 0x23CF, 0x23D1, 0x23DB, 0x23E3, 0x23FF, 0x2500, 0x259F, 0x25A2, 0x25AD, 0x25B8, 0x25BB, 0x25C2, 0x25C5, 0x25C8, 0x25C9, 0x25CC, 0x25CE, 0x25D4, 0x25E1, 0x25E3, 0x25E3, 0x25E5, 0x25E6, 0x25ED, 0x25F7, 0x2600, 0x2604, 0x2607, 0x263F, 0x2641, 0x2641, 0x2643, 0x265F, 0x2664, 0x266C, 0x2670, 0x27BF, 0x2B00, 0x2B2F, 0x2B45, 0x2B46, 0x2B4D, 0x2B73, 0x2B76, 0x2B95, 0x2B97, 0x2BFF, 0x4DC0, 0x4DFF, 0x1F000, 0x1F02B, 0x1F030, 0x1F093, 0x1F0A0, 0x1F0AE, 0x1F0B1, 0x1F0BF, 0x1F0C1, 0x1F0CF, 0x1F0D1, 0x1F0F5, 0x1F300, 0x1F6D7, 0x1F6DC, 0x1F6EC, 0x1F6F0, 0x1F6FC, 0x1F700, 0x1F776, 0x1F77B, 0x1F7D9, 0x1F7E0, 0x1F7EB, 0x1F7F0, 0x1F7F0, 0x1F800, 0x1F80B, 0x1F810, 0x1F847, 0x1F850, 0x1F859, 0x1F860, 0x1F887, 0x1F890, 0x1F8AD, 0x1F8B0, 0x1F8B1, 0x1F900, 0x1FA53, 0x1FA60, 0x1FA6D, 0x1FA70, 0x1FA7C, 0x1FA80, 0x1FA88, 0x1FA90, 0x1FABD, 0x1FABF, 0x1FAC5, 0x1FACE, 0x1FADB, 0x1FAE0, 0x1FAE8, 0x1FAF0, 0x1FAF8, 0x1FB00, 0x1FB92, 0x1FB94, 0x1FBCA, 0x1FBF0, 0x1FBF9, }, translit = false, character_category = false, -- none } m["Zyyy"] = { "ยังไม่กำหนด", 104839687, aliases = {"undetermined"}, -- This should not have any characters listed, probably translit = false, character_category = false, -- none } m["Zzzz"] = { "ยังไม่มีรหัส", 104839675, aliases = {"uncoded"}, -- This should not have any characters listed translit = false, character_category = false, -- none } -- These should be defined after the scripts they are composed of. m["Hrkt"] = process_ranges{ "คานะ", 187659, "syllabary", aliases = {"Kana", "Japanese syllabaries"}, ranges = union( m["Hira"].ranges, m["Kana"].ranges ), spaces = false, } m["Jpan"] = process_ranges{ "ญี่ปุ่น", 190502, "logography, syllabary", aliases = {"Japanese"}, ranges = union( m["Hrkt"].ranges, m["Hani"].ranges, m["Latn"].ranges ), spaces = false, sort_by_scraping = true, } m["Kore"] = process_ranges{ "เกาหลี", 711797, "logography, syllabary", aliases = {"Korean"}, ranges = union( m["Hang"].ranges, m["Hani"].ranges, m["Latn"].ranges ), -- `漢字(한자)`→`漢字` -- `가-나-다`→`가나다`, `가--나--다`→`가-나-다` -- `온돌(溫突/溫堗)`→`온돌` ([[ondol]]) strip_diacritics = { remove_diacritics = u(0x302E) .. u(0x302F), from = {"([" .. m["Hani"].characters .. "])%(.-%)", "^%-", "%-$", "%-(%-?)", "\1", "%([" .. m["Hani"].characters .. "/]+%)"}, to = {"%1", "\1", "\1", "%1", "-"} } } return require("Module:languages").finalizeData(m, "script") d83fmvbx3uwrbsx83c8wr37yf55bg6t 828 36387 5775364 5771172 2026-10-15T07:36:00Z Octahedron80 267 5775364 Scribunto text/plain local m_langdata = require("Module:languages/data") -- Loaded on demand, as it may not be needed (depending on the data). local function u(...) u = require("Module:string utilities").char return u(...) end local c = m_langdata.chars local p = m_langdata.puaChars local s = m_langdata.shared -- Ideally, we want to move these into [[Module:languages/data]], but because (a) it's necessary to use require on that module, and (b) they're only used in this data module, it's less memory-efficient to do that at the moment. If it becomes possible to use mw.loadData, then these should be moved there. s["de-Latn-sortkey"] = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.diaer .. c.ringabove, from = {"æ", "œ", "ß"}, to = {"ae", "oe", "ss"} } s["de-Latn-standardchars"] = "AaÄäBbCcDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoÖöPpQqRrSsẞßTtUuÜüVvWwXxYyZz" s["ka-stripdiacritics"] = {remove_diacritics = c.circ} s["no-sortkey"] = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.macron .. c.dacute .. c.caron .. c.cedilla, remove_exceptions = {"å"}, from = {"æ", "ø", "å"}, to = {"z" .. p[1], "z" .. p[2], "z" .. p[3]} } s["no-standardchars"] = "AaBbDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpRrSsTtUuVvYyÆæØøÅå" .. c.punc s["sa-Deva-stripdiacritics"] = { -- Don't use remove_diacritics for accent marks, as १ and ३ should also be removed if (and only if) they carry any. from = {"ॐ", "[१३]?[" .. c.anudatta .. c.udatta .. c.dsvarita .. c.tsvarita .. "]+"}, to = {"ओँ"}, } s["tg-stripdiacritics"] = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute} s["tk-stripdiacritics"] = {remove_diacritics = c.macron} local m = {} m["aa"] = { "อาฟาร์", 27811, "cus-eas", "Latn, Ethi", strip_diacritics = { Latn = {remove_diacritics = c.acute}, }, } m["ab"] = { "อับคาเซีย", 5111, "cau-abz", "Cyrl, Geor, Latn", translit = { Cyrl = "ab-translit", -- Geor translit in [[Module:scripts/data]] }, override_translit = true, display_text = { Cyrl = s["cau-Cyrl-displaytext"] }, strip_diacritics = { Cyrl = { remove_diacritics = c.acute, from = {"^а%-"}, to = {"а"}, }, Latn = s["cau-Latn-stripdiacritics"], }, sort_key = { Cyrl = { from = { "х'ә", -- 3 chars "гь", "гә", "ӷь", "ҕь", "ӷә", "ҕә", "дә", "ё", "жь", "жә", "ҙә", "ӡә", "ӡ'", "кь", "кә", "қь", "қә", "ҟь", "ҟә", "ҫә", "тә", "ҭә", "ф'", "хь", "хә", "х'", "ҳә", "ць", "цә", "ц'", "ҵә", "ҵ'", "шь", "шә", "џь", -- 2 chars "ӷ", "ҕ", "ҙ", "ӡ", "қ", "ҟ", "ԥ", "ҧ", "ҫ", "ҭ", "ҳ", "ҵ", "ҷ", "ҽ", "ҿ", "ҩ", "џ", "ә", -- 1 char "^а", }, to = { "х" .. p[4], "г" .. p[1], "г" .. p[2], "г" .. p[5], "г" .. p[6], "г" .. p[7], "г" .. p[8], "д" .. p[1], "е" .. p[1], "ж" .. p[1], "ж" .. p[2], "з" .. p[2], "з" .. p[4], "з" .. p[5], "к" .. p[1], "к" .. p[2], "к" .. p[4], "к" .. p[5], "к" .. p[7], "к" .. p[8], "с" .. p[2], "т" .. p[1], "т" .. p[3], "ф" .. p[1], "х" .. p[1], "х" .. p[2], "х" .. p[3], "х" .. p[6], "ц" .. p[1], "ц" .. p[2], "ц" .. p[3], "ц" .. p[5], "ц" .. p[6], "ш" .. p[1], "ш" .. p[2], "ы" .. p[3], "г" .. p[3], "г" .. p[4], "з" .. p[1], "з" .. p[3], "к" .. p[3], "к" .. p[6], "п" .. p[1], "п" .. p[2], "с" .. p[1], "т" .. p[2], "х" .. p[5], "ц" .. p[4], "ч" .. p[1], "ч" .. p[2], "ч" .. p[3], "ы" .. p[1], "ы" .. p[2], "ь" .. p[1], "", } }, }, } m["ae"] = { "อเวสตะ", 29572, "ira-cen", "Avst, Gujr, Deva", translit = { Avst = "Avst-translit", Gujr = "Gujr-translit", Deva = "Deva-translit", }, } m["af"] = { "อาฟรีกานส์", 14196, "gmw-frk", "Latn, Arab", ancestors = "nl", sort_key = { Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.diaer .. c.ringabove .. c.cedilla .. "'", from = {"['ʼ]n"}, to = {"n" .. p[1]} } }, } m["ak"] = { "อาคัน", 28026, "alv-ctn", "Latn", } m["am"] = { "อัมฮารา", 28244, "sem-eth", "Ethi", translit = "Ethi-translit", } m["an"] = { "อารากอน", 8765, "roa-nar", "Latn", } m["ar"] = { "อาหรับ", 13955, "sem-arb", "Arab, Hebr, Syrc, Brai, Nbat", translit = { Arab = "ar-translit" }, strip_diacritics = { Arab = "ar-stripdiacritics", }, -- Hebr display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["as"] = { "อัสสัม", 29401, "inc-bas", "as-Beng", ancestors = "inc-mas", translit = "Beng-translit", } m["av"] = { "อะวาร์", 29561, "cau-ava", "Cyrl, Latn, Arab", ancestors = "oav", translit = { Cyrl = "cau-nec-translit", Arab = "ar-translit", }, override_translit = true, display_text = { Cyrl = s["cau-Cyrl-displaytext"], }, strip_diacritics = { Cyrl = s["cau-Cyrl-stripdiacritics"], Latn = s["cau-Latn-stripdiacritics"], }, sort_key = { Cyrl = { from = {"гъ", "гь", "гӏ", "ё", "кк", "къ", "кь", "кӏ", "лъ", "лӏ", "тӏ", "хх", "хъ", "хь", "хӏ", "цӏ", "чӏ"}, to = {"г" .. p[1], "г" .. p[2], "г" .. p[3], "е" .. p[1], "к" .. p[1], "к" .. p[2], "к" .. p[3], "к" .. p[4], "л" .. p[1], "л" .. p[2], "т" .. p[1], "х" .. p[1], "х" .. p[2], "х" .. p[3], "х" .. p[4], "ц" .. p[1], "ч" .. p[1]} }, }, } m["ay"] = { "ไอย์มารา", 4627, "sai-aym", "Latn", } m["az"] = { "อาเซอร์ไบจาน", 9292, "trk-ogz", "Latn, Cyrl, Arab", ancestors = "trk-oat", dotted_dotless_i = true, strip_diacritics = { Latn = { from = {"ʼ"}, to = {"'"}, }, Arab = { module = "ar-stripdiacritics", ["from"] = { "ۆ", "ۇ", "وْ", "ڲ", "ؽ", }, ["to"] = { "و", "و", "و", "گ", "ی", }, }, }, display_text = { Latn = { from = {"'"}, to = {"ʼ"} } }, sort_key = { Latn = { from = { "i", -- Ensure "i" comes after "ı". "ç", "ə", "ğ", "x", "ı", "q", "ö", "ş", "ü", "w" }, to = { "i" .. p[1], "c" .. p[1], "e" .. p[1], "g" .. p[1], "h" .. p[1], "i", "k" .. p[1], "o" .. p[1], "s" .. p[1], "u" .. p[1], "z" .. p[1] } }, Cyrl = { from = {"ғ", "ә", "ы", "ј", "ҝ", "ө", "ү", "һ", "ҹ"}, to = {"г" .. p[1], "е" .. p[1], "и" .. p[1], "и" .. p[2], "к" .. p[1], "о" .. p[1], "у" .. p[1], "х" .. p[1], "ч" .. p[1]} }, }, } m["ba"] = { "แบชเคียร์", 13389, "trk-kbu", "Cyrl", translit = "ba-translit", override_translit = true, sort_key = { from = {"ғ", "ҙ", "ё", "ҡ", "ң", "ө", "ҫ", "ү", "һ", "ә"}, to = {"г" .. p[1], "д" .. p[1], "е" .. p[1], "к" .. p[1], "н" .. p[1], "о" .. p[1], "с" .. p[1], "у" .. p[1], "х" .. p[1], "э" .. p[1]} }, } m["be"] = { "เบลารุส", 9091, "zle", "Cyrl, Latn", ancestors = "zle-mbe", translit = { Cyrl = "be-translit-Thai", }, strip_diacritics = { Cyrl = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, }, Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, remove_exceptions = {"Ć", "ć", "Ń", "ń", "Ś", "ś", "Ź", "ź"}, }, }, sort_key = { Cyrl = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, from = {"ґ", "ё", "і", "ў"}, to = {"г" .. p[1], "е" .. p[1], "и" .. p[1], "у" .. p[1]} }, Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, remove_exceptions = {"ć", "ń", "ś", "ź"}, from = {"ć", "č", "dz", "dź", "dž", "ch", "ł", "ń", "ś", "š", "ŭ", "ź", "ž"}, to = {"c" .. p[1], "c" .. p[2], "d" .. p[1], "d" .. p[2], "d" .. p[3], "h" .. p[1], "l" .. p[1], "n" .. p[1], "s" .. p[1], "s" .. p[2], "u" .. p[1], "z" .. p[1], "z" .. p[2]} }, }, standard_chars = { Cyrl = "АаБбВвГгДдЕеЁёЖжЗзІіЙйКкЛлМмНнОоПпРрСсТтУуЎўФфХхЦцЧчШшЫыЬьЭэЮюЯя", Latn = "AaBbCcĆćČčDdEeFfGgHhIiJjKkLlŁłMmNnŃńOoPpRrSsŚśŠšTtUuŬŭVvYyZzŹźŽž", (c.punc:gsub("'", "")) -- Exclude apostrophe. }, } m["bg"] = { "บัลแกเรีย", 7918, "zls", "Cyrl", ancestors = "cu-bgm", translit = "bg-translit", strip_diacritics = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, remove_exceptions = {"%f[^%z%s]ѝ%f[%z%s]"}, }, sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, remove_exceptions = {"%f[^%z%s]ѝ%f[%z%s]"}, }, standard_chars = "АаБбВвГгДдЕеЖжЗзИиЙйКкЛлМмНнОоПпРрСсТтУуФфХхЦцЧчШшЩщЪъЬьЮюЯя" .. c.punc, } m["bh"] = { "พิหาร", 135305, "inc-eas", "Deva", translit = "Deva-translit", } m["bi"] = { "บิสลามา", 35452, "crp", "Latn", ancestors = "en", } m["bm"] = { "บัมบารา", 33243, "dmn-emn", "Latn, Nkoo", sort_key = { Latn = { from = {"ɛ", "ɲ", "ŋ", "ɔ"}, to = {"e" .. p[1], "n" .. p[1], "n" .. p[2], "o" .. p[1]} }, }, } m["bn"] = { "เบงกอล", 9610, "inc-bas", "Beng, Newa", ancestors = "inc-mbn", translit = { Beng = "Beng-translit" }, } m["bo"] = { "ทิเบต", 34271, "sit-tib", "Tibt", -- sometimes Deva? ancestors = "xct", override_translit = true, -- Tibt translit, display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["br"] = { "เบรอตง", 12107, "cel-brs", "Latn", ancestors = "xbm", sort_key = { from = {"ch", "c['ʼ’]h"}, to = {"c" .. p[1], "c" .. p[2]} }, } m["ca"] = { "กาตาลา", 7026, "roa-ocr", "Latn", ancestors = "roa-oca", sort_key = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.diaer .. c.cedilla .. "·"}, standard_chars = "AaÀàBbCcÇçDdEeÉéÈèFfGgHhIiÍíÏïJjLlMmNnOoÓóÒòPpQqRrSsTtUuÚúÜüVvXxYyZz·" .. c.punc, } m["ce"] = { "เชเชน", 33350, "cau-vay", "Cyrl, Latn, Arab", translit = { Cyrl = "cau-nec-translit", Arab = "ar-translit", }, override_translit = true, display_text = { Cyrl = s["cau-Cyrl-displaytext"] }, strip_diacritics = { Cyrl = s["cau-Cyrl-stripdiacritics"], Latn = s["cau-Latn-stripdiacritics"], }, sort_key = { Cyrl = { from = {"аь", "гӏ", "ё", "кх", "къ", "кӏ", "оь", "пӏ", "тӏ", "уь", "хь", "хӏ", "цӏ", "чӏ", "юь", "яь"}, to = {"а" .. p[1], "г" .. p[1], "е" .. p[1], "к" .. p[1], "к" .. p[2], "к" .. p[3], "о" .. p[1], "п" .. p[1], "т" .. p[1], "у" .. p[1], "х" .. p[1], "х" .. p[2], "ц" .. p[1], "ч" .. p[1], "ю" .. p[1], "я" .. p[1]} }, }, } m["ch"] = { "ชามอร์โร", 33262, "poz", "Latn", sort_key = { remove_diacritics = "'", from = {"å", "ch", "ñ", "ng"}, to = {"a" .. p[1], "c" .. p[1], "n" .. p[1], "n" .. p[2]} }, } m["co"] = { "คอร์ซิกา", 33111, "roa-itr", "Latn", sort_key = { from = {"chj", "ghj", "sc", "sg"}, to = {"c" .. p[1], "g" .. p[1], "s" .. p[1], "s" .. p[2]} }, standard_chars = "AaÀàBbCcDdEeÈèFfGgHhIiÌìÏïJjLlMmNnOoÒòPpQqRrSsTtUuÙùÜüVvZz" .. c.punc, } m["cr"] = { "ครี", 33390, "alg", "Latn, Cans", translit = { Cans = "cr-translit" }, } m["cs"] = { "เช็ก", 9056, "zlw", "Latn", ancestors = "cs-ear", sort_key = { from = {"á", "č", "ď", "é", "ě", "ch", "í", "ň", "ó", "ř", "š", "ť", "ú", "ů", "ý", "ž"}, to = {"a" .. p[1], "c" .. p[1], "d" .. p[1], "e" .. p[1], "e" .. p[2], "h" .. p[1], "i" .. p[1], "n" .. p[1], "o" .. p[1], "r" .. p[1], "s" .. p[1], "t" .. p[1], "u" .. p[1], "u" .. p[2], "y" .. p[1], "z" .. p[1]} }, standard_chars = "AaÁáBbCcČčDdĎďEeÉéĚěFfGgHhIiÍíJjKkLlMmNnŇňOoÓóPpRrŘřSsŠšTtŤťUuÚúŮůVvYyÝýZzŽž" .. c.punc, } m["cu"] = { "สลาวอนิกคริสตจักรเก่า", 35499, "zls", "Cyrs, Glag, Zname", translit = { Cyrs = "Cyrs-translit", Glag = "Glag-translit" }, -- Cyrs strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["cv"] = { "ชูวัช", 33348, "trk-ogr", "Cyrl", ancestors = "cv-mid", translit = "cv-translit", override_translit = true, sort_key = { from = {"ӑ", "ё", "ӗ", "ҫ", "ӳ"}, to = {"а" .. p[1], "е" .. p[1], "е" .. p[2], "с" .. p[1], "у" .. p[1]} }, } m["cy"] = { "เวลส์", 9309, "cel-brw", "Latn", ancestors = "wlm", sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.diaer .. "'", from = {"ch", "dd", "ff", "ng", "ll", "ph", "rh", "th"}, to = {"c" .. p[1], "d" .. p[1], "f" .. p[1], "g" .. p[1], "l" .. p[1], "p" .. p[1], "r" .. p[1], "t" .. p[1]} }, standard_chars = "ÂâAaBbCcDdEeÊêFfGgHhIiÎîLlMmNnOoÔôPpRrSsTtUuÛûWwŴŵYyŶŷ" .. c.punc, } m["da"] = { "เดนมาร์ก", 9035, "gmq-eas", "Latn", ancestors = "gmq-oda", sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.macron .. c.dacute .. c.caron .. c.cedilla, remove_exceptions = {"å"}, from = {"æ", "ø", "å"}, to = {"z" .. p[1], "z" .. p[2], "z" .. p[3]} }, standard_chars = "AaBbDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpRrSsTtUuVvYyÆæØøÅå" .. c.punc, } m["de"] = { "เยอรมัน", 188, "gmw-hgm", "Latn, Latf, Brai", ancestors = "de-ear", sort_key = { Latn = s["de-Latn-sortkey"], Latf = s["de-Latn-sortkey"], }, standard_chars = { Latn = s["de-Latn-standardchars"], Latf = s["de-Latn-standardchars"], Brai = c.braille, c.punc } } m["dv"] = { "มัลดีฟส์", 32656, "inc-ins", "Thaa, Diak", translit = { Thaa = "Thaa-translit", Diak = "Diak-translit", }, ancestors = "dv-old", override_translit = true, } m["dz"] = { "ซองคา", 33081, "sit-tib", "Tibt", ancestors = "xct", override_translit = true, -- Tibt translit, display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["ee"] = { "เอเว", 30005, "alv-gbe", "Latn", sort_key = { remove_diacritics = c.tilde, from = {"ɖ", "dz", "ɛ", "ƒ", "gb", "ɣ", "kp", "ny", "ŋ", "ɔ", "ts", "ʋ"}, to = {"d" .. p[1], "d" .. p[2], "e" .. p[1], "f" .. p[1], "g" .. p[1], "g" .. p[2], "k" .. p[1], "n" .. p[1], "n" .. p[2], "o" .. p[1], "t" .. p[1], "v" .. p[1]} }, } m["el"] = { "กรีก", 9129, "grk", "Grek, Polyt, Brai", ancestors = "el-kth", translit = "el-translit", override_translit = true, -- Grek and Polyt display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] standard_chars = { Grek = "΅·ͺ΄ΑαΆάΒβΓγΔδΕεέΈΖζΗηΉήΘθΙιΊίΪϊΐΚκΛλΜμΝνΞξΟοΌόΠπΡρΣσςΤτΥυΎύΫϋΰΦφΧχΨψΩωΏώ", Brai = c.braille, c.punc }, } m["en"] = { "อังกฤษ", 1860, "gmw-ang", "Latn, Brai, Shaw, Dsrt", -- entries in Shaw or Dsrt might require prior discussion wikimedia_codes = "en, simple", ancestors = "en-ear", sort_key = { Latn = { -- Many of these are needed for sorting language names. remove_diacritics = "'\"%-%.,%s·ʻʼ" .. c.diacritics, -- These are found in pagenames. from = {"[ɒæ🅱¢©ᴄðđəǝɜɡħʜıɨłŋɲøɔœꝑꝓꝕßʋ]"}, to = {{ ["ɒ"] = "a", ["æ"] = "ae", ["🅱"] = "b", ["¢"] = "c", ["©"] = "c", ["ᴄ"] = "c", ["ð"] = "d", ["đ"] = "d", ["ə"] = "e", ["ǝ"] = "e", ["ɜ"] = "e", ["ɡ"] = "g", ["ħ"] = "h", ["ʜ"] = "h", ["ı"] = "i", ["ɨ"] = "i", ["ł"] = "l", ["ŋ"] = "n", ["ɲ"] = "n", ["ø"] = "o", ["ɔ"] = "o", ["œ"] = "oe", ["ꝑ"] = "p", ["ꝓ"] = "p", ["ꝕ"] = "p", ["ß"] = "ss", ["ʋ"] = "v", }}, }, }, standard_chars = { Latn = "AaBbCcDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpQqRrSsTtUuVvWwXxYyZz", Brai = c.braille, c.punc }, } m["eo"] = { "เอสเปรันโต", 143, "art", "Latn", --translit = "eo-translit", -- already handled in Module:headword & Module:links sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, from = {"ĉ", "ĝ", "ĥ", "ĵ", "ŝ", "ŭ"}, to = {"c" .. p[1], "g" .. p[1], "h" .. p[1], "j" .. p[1], "s" .. p[1], "u" .. p[1]} }, standard_chars = "AaBbCcĈĉDdEeFfGgĜĝHhĤĥIiJjĴĵKkLlMmNnOoPpRrSsŜŝTtUuŬŭVvZz" .. c.punc, } m["es"] = { "สเปน", 1321, "roa-cas", "Latn, Brai", ancestors = "es-ear", --translit = "es-translit", -- already handled in Module:headword & Module:links sort_key = { Latn = { remove_exceptions = {"ñ"}, remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.macron .. c.diaer .. c.cedilla, from = {"ª", "æ", "ñ", "º", "œ"}, to = {"a", "ae", "n" .. p[1], "o", "oe"} }, }, standard_chars = { Latn = "AaÁáBbCcDdEeÉéFfGgHhIiÍíJjLlMmNnÑñOoÓóPpQqRrSsTtUuÚúÜüVvXxYyZz", Brai = c.braille, c.punc }, } m["et"] = { "เอสโตเนีย", 9072, "urj-fin", "Latn", sort_key = { from = { "š", "ž", "õ", "ä", "ö", "ü", -- 2 chars "z" -- 1 char }, to = { "s" .. p[1], "s" .. p[3], "w" .. p[1], "w" .. p[2], "w" .. p[3], "w" .. p[4], "s" .. p[2] } }, standard_chars = "AaBbDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpRrSsTtUuVvÕõÄäÖöÜü" .. c.punc, } m["eu"] = { "บาสก์", 8752, "euq", "Latn", sort_key = { from = {"ç", "ñ"}, to = {"c" .. p[1], "n" .. p[1]} }, standard_chars = "AaBbDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnÑñOoPpRrSsTtUuXxZz" .. c.punc, } m["fa"] = { "เปอร์เซีย", 9168, "ira-swi", "Arab, Hebr", ancestors = "fa-cls", strip_diacritics = { Arab = { -- character "ۂ" code U+06C2 to "ه" and "هٔ" (U+0647 + U+0654) to "ه"; hamzatu l-waṣli to a regular alif from = {"هٔ", "ٱ"}, -- character "ۂ" code U+06C2 to "ه"; hamzatu l-waṣli to a regular alif to = {"ه", "ا"}, remove_diacritics = c.fathatan .. c.dammatan .. c.kasratan .. c.fatha .. c.damma .. c.kasra .. c.shadda .. c.sukun .. c.superalef, }, }, -- Hebr display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["ff"] = { "ฟูลา", 33454, "alv-fwo", "Latn, Adlm", } m["fi"] = { "ฟินแลนด์", 1412, "urj-fin", "Latn", display_text = { from = {"'"}, to = {"’"} }, strip_diacritics = { -- used to indicate gemination of the next consonant remove_diacritics = "ˣ", from = {"’"}, to = {"'"}, }, sort_key = { -- [[Appendix:Finnish alphabet#Collation]] + "aͤ" and "oͤ" as historical variants of "ä" and "ö". remove_diacritics = "'’:" .. c.diacritics, remove_exceptions = { "a[" .. c.ringabove .. c.diaer .. c.small_e .. "]", -- åäaͤ "o[" .. c.diaer .. c.tilde .. c.dacute .. c.small_e .. "]", -- öõőoͤ "u[" .. c.diaer .. c.dacute .. "]" -- üű }, from = {"æ", "[ðđ]", "ł", "ŋ", "œ", "ß", "þ", "u[" .. c.diaer .. c.dacute .. "]", "å", "aͤ", "o[" .. c.tilde .. c.dacute .. c.small_e .. "]", "ø", "(.)['%-]"}, to = {"ae", "d", "l", "n", "oe", "ss", "th", "y", "z" .. p[1], "ä", "ö", "ö", "%1"} }, standard_chars = "AaBbDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpRrSsTtUuVvYyÄäÖö" .. c.punc, } m["fj"] = { "ฟีจี", 33295, "poz-pcc", "Latn", } m["fo"] = { "แฟโร", 25258, "gmq-ins", "Latn", sort_key = { from = {"á", "ð", "í", "ó", "ú", "ý", "æ", "ø"}, to = {"a" .. p[1], "d" .. p[1], "i" .. p[1], "o" .. p[1], "u" .. p[1], "y" .. p[1], "z" .. p[1], "z" .. p[2]} }, standard_chars = "AaÁáBbDdÐðEeFfGgHhIiÍíJjKkLlMmNnOoÓóPpRrSsTtUuÚúVvYyÝýÆæØø" .. c.punc, } m["fr"] = { "ฝรั่งเศส", 150, "roa-oil", "Latn, Brai", ancestors = "frm", sort_key = { Latn = s["roa-oil-sortkey"] }, standard_chars = { Latn = "AaÀàÂâBbCcÇçDdEeÉéÈèÊêËëFfGgHhIiÎîÏïJjLlMmNnOoÔôŒœPpQqRrSsTtUuÙùÛûÜüVvXxYyZz", Brai = c.braille, c.punc }, } m["fy"] = { "ฟรีเชียตะวันตก", 27175, "gmw-fri", "Latn", sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.diaer, from = {"y"}, to = {"i"} }, standard_chars = "AaâäàÆæBbCcDdEeéêëèFfGgHhIiïìYyỳJjKkLlMmNnOoôöòPpRrSsTtUuúûüùVvWwZz" .. c.punc, } m["ga"] = { "ไอริช", 9142, "cel-gae", "Latn, Latg", ancestors = "mga", sort_key = { remove_diacritics = c.acute, from = {"ḃ", "ċ", "ḋ", "ḟ", "ġ", "ṁ", "ṗ", "ṡ", "ṫ"}, to = {"bh", "ch", "dh", "fh", "gh", "mh", "ph", "sh", "th"} }, standard_chars = "AaÁáBbCcDdEeÉéFfGgHhIiÍíLlMmNnOoÓóPpRrSsTtUuÚúVv" .. c.punc, } m["gd"] = { "แกลิกแบบสกอตแลนด์", 9314, "cel-gae", "Latn, Latg", ancestors = "mga", sort_key = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute}, standard_chars = "AaÀàBbCcDdEeÈèFfGgHhIiÌìLlMmNnOoÒòPpRrSsTtUuÙù" .. c.punc, } m["gl"] = { "กาลิเซีย", 9307, "roa-gap", "Latn", sort_key = { remove_diacritics = c.acute, from = {"ñ"}, to = {"n" .. p[1]} }, standard_chars = "AaÁáBbCcDdEeÉéFfGgHhIiÍíÏïLlMmNnÑñOoÓóPpQqRrSsTtUuÚúÜüVvXxZz" .. c.punc, } m["gu"] = { "คุชราต", 5137, "inc-wes", "Arab, Gujr", ancestors = "inc-mgu", translit = { Gujr = "Gujr-translit", }, strip_diacritics = { Arab = {remove_diacritics = c.fathatan .. c.dammatan .. c.kasratan .. c.fatha .. c.damma .. c.kasra .. c.kasra .. c.shadda .. c.sukun}, Gujr = {remove_diacritics = "઼"}, }, } m["gv"] = { "แมงซ์", 12175, "cel-gae", "Latn", ancestors = "mga", sort_key = {remove_diacritics = c.cedilla .. "-"}, standard_chars = "AaBbCcÇçDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpQqRrSsTtUuVvWwYy" .. c.punc, } m["ha"] = { "เฮาซา", 56475, "cdc-wst", "Latn, Arab", strip_diacritics = { Latn = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.macron} }, sort_key = { Latn = { from = {"ɓ", "b'", "ɗ", "d'", "ƙ", "k'", "sh", "ƴ", "'y"}, to = {"b" .. p[1], "b" .. p[2], "d" .. p[1], "d" .. p[2], "k" .. p[1], "k" .. p[2], "s" .. p[1], "y" .. p[1], "y" .. p[2]} }, }, } m["he"] = { "ฮีบรู", 9288, "sem-can", "Hebr, Phnx, Brai, Samr", ancestors = "he-med", -- Hebr display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] -- Samr strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] -- Phnx translit in [[Module:scripts/data]] (NOTE: not present before, presumably an accidental omission) } m["hi"] = { "ฮินดี", 1568, "inc-hnd", "Deva, Kthi, Newa", translit = { Deva = "Deva-translit", Kthi = "Kthi-translit", Newa = "Newa-translit", }, standard_chars = { Deva = "अआइईउऊएऐओऔकखगघङचछजझञटठडढणतथदधनपफबभमयरलवशषसहत्रज्ञक्षक़ख़ग़ज़झ़ड़ढ़फ़काखागाघाङाचाछाजाझाञाटाठाडाढाणाताथादाधानापाफाबाभामायारालावाशाषासाहात्राज्ञाक्षाक़ाख़ाग़ाज़ाझ़ाड़ाढ़ाफ़ाकिखिगिघिङिचिछिजिझिञिटिठिडिढिणितिथिदिधिनिपिफिबिभिमियिरिलिविशिषिसिहित्रिज्ञिक्षिक़िख़िग़िज़िझ़िड़िढ़िफ़िकीखीगीघीङीचीछीजीझीञीटीठीडीढीणीतीथीदीधीनीपीफीबीभीमीयीरीलीवीशीषीसीहीत्रीज्ञीक्षीक़ीख़ीग़ीज़ीझ़ीड़ीढ़ीफ़ीकुखुगुघुङुचुछुजुझुञुटुठुडुढुणुतुथुदुधुनुपुफुबुभुमुयुरुलुवुशुषुसुहुत्रुज्ञुक्षुक़ुख़ुग़ुज़ुझ़ुड़ुढ़ुफ़ुकूखूगूघूङूचूछूजूझूञूटूठूडूढूणूतूथूदूधूनूपूफूबूभूमूयूरूलूवूशूषूसूहूत्रूज्ञूक्षूक़ूख़ूग़ूज़ूझ़ूड़ूढ़ूफ़ूकेखेगेघेङेचेछेजेझेञेटेठेडेढेणेतेथेदेधेनेपेफेबेभेमेयेरेलेवेशेषेसेहेत्रेज्ञेक्षेक़ेख़ेग़ेज़ेझ़ेड़ेढ़ेफ़ेकैखैगैघैङैचैछैजैझैञैटैठैडैढैणैतैथैदैधैनैपैफैबैभैमैयैरैलैवैशैषैसैहैत्रैज्ञैक्षैक़ैख़ैग़ैज़ैझ़ैड़ैढ़ैफ़ैकोखोगोघोङोचोछोजोझोञोटोठोडोढोणोतोथोदोधोनोपोफोबोभोमोयोरोलोवोशोषोसोहोत्रोज्ञोक्षोक़ोख़ोग़ोज़ोझ़ोड़ोढ़ोफ़ोकौखौगौघौङौचौछौजौझौञौटौठौडौढौणौतौथौदौधौनौपौफौबौभौमौयौरौलौवौशौषौसौहौत्रौज्ञौक्षौक़ौख़ौग़ौज़ौझ़ौड़ौढ़ौफ़ौक्ख्ग्घ्ङ्च्छ्ज्झ्ञ्ट्ठ्ड्ढ्ण्त्थ्द्ध्न्प्फ्ब्भ्म्य्र्ल्व्श्ष्स्ह्त्र्ज्ञ्क्ष्क़्ख़्ग़्ज़्झ़्ड़्ढ़्फ़्।॥०१२३४५६७८९॰", c.punc }, } m["ho"] = { "ฮีรีโมตู", 33617, "crp", "Latn", ancestors = "meu", } m["ht"] = { "ครีโอลเฮติ", 33491, "crp", "Latn", ancestors = "ht-sdm", sort_key = { from = { "oun", -- 3 chars "an", "ch", "è", "en", "ng", "ò", "on", "ou", "ui" -- 2 chars }, to = { "o" .. p[4], "a" .. p[1], "c" .. p[1], "e" .. p[1], "e" .. p[2], "n" .. p[1], "o" .. p[1], "o" .. p[2], "o" .. p[3], "u" .. p[1] } }, } m["hu"] = { "ฮังการี", 9067, "urj-ugr", "Latn, Hung", ancestors = "ohu", sort_key = { Latn = { from = { "dzs", -- 3 chars "á", "cs", "dz", "é", "gy", "í", "ly", "ny", "ó", "ö", "ő", "sz", "ty", "ú", "ü", "ű", "zs", -- 2 chars }, to = { "d" .. p[2], "a" .. p[1], "c" .. p[1], "d" .. p[1], "e" .. p[1], "g" .. p[1], "i" .. p[1], "l" .. p[1], "n" .. p[1], "o" .. p[1], "o" .. p[2], "o" .. p[3], "s" .. p[1], "t" .. p[1], "u" .. p[1], "u" .. p[2], "u" .. p[3], "z" .. p[1], } }, }, standard_chars = { Latn = "AaÁáBbCcDdEeÉéFfGgHhIiÍíJjKkLlMmNnOoÓóÖöŐőPpQqRrSsTtUuÚúÜüŰűVvWwXxYyZz", c.punc }, } m["hy"] = { "อาร์มีเนีย", 8785, "hyx", "Armn, Brai", ancestors = "axm", -- Armn translit in [[Module:scripts/data]] override_translit = true, strip_diacritics = { Armn = { remove_diacritics = "՛՜՞՟", from = {"եւ", "<sup>յ</sup>", "<sup>ի</sup>", "<sup>է</sup>", "յ̵", "ՙ", "՚"}, to = {"և", "յ", "ի", "է", "ֈ", "ʻ", "’"} }, }, sort_key = { Armn = { from = { "ու", "եւ", -- 2 chars "և" -- 1 char }, to = { "ւ", "եվ", "եվ" } }, }, } m["hz"] = { "เฮเรโร", 33315, "bnt-swb", "Latn", } m["ia"] = { "อินเทอร์ลิงกวา", 35934, "art", "Latn", } m["id"] = { "อินโดนีเซีย", 9240, "poz-mly", "Latn", ancestors = "ms", standard_chars = "AaBbCcDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpQqRrSsTtUuVvWwXxYyZz" .. c.punc, } m["ie"] = { "อินเทร์ลิงเกว", 35850, "art", "Latn", type = "appendix-constructed", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ}, } m["ig"] = { "อิกโบ", 33578, "alv-igb", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.macron}, sort_key = { from = {"gb", "gh", "gw", "ị", "kp", "kw", "ṅ", "nw", "ny", "ọ", "sh", "ụ"}, to = {"g" .. p[1], "g" .. p[2], "g" .. p[3], "i" .. p[1], "k" .. p[1], "k" .. p[2], "n" .. p[1], "n" .. p[2], "n" .. p[3], "o" .. p[1], "s" .. p[1], "u" .. p[1]} }, } m["ii"] = { "นอซู", 34235, "tbq-nlo", "Yiii", translit = "ii-translit", } m["ik"] = { "Inupiaq", 27183, "esx-inu", "Latn", sort_key = { from = { "ch", "ġ", "dj", "ḷ", "ł̣", "ñ", "ng", "r̂", "sr", "zr", -- 2 chars "ł", "ŋ", "ʼ" -- 1 char }, to = { "c" .. p[1], "g" .. p[1], "h" .. p[1], "l" .. p[1], "l" .. p[3], "n" .. p[1], "n" .. p[2], "r" .. p[1], "s" .. p[1], "z" .. p[1], "l" .. p[2], "n" .. p[2], "z" .. p[2] } }, } m["io"] = { "อีโด", 35224, "art", "Latn", } m["is"] = { "ไอซ์แลนด์", 294, "gmq-ins", "Latn", sort_key = { from = {"á", "ð", "é", "í", "ó", "ú", "ý", "þ", "æ", "ö"}, to = {"a" .. p[1], "d" .. p[1], "e" .. p[1], "i" .. p[1], "o" .. p[1], "u" .. p[1], "y" .. p[1], "z" .. p[1], "z" .. p[2], "z" .. p[3]} }, standard_chars = "AaÁáBbDdÐðEeÉéFfGgHhIiÍíJjKkLlMmNnOoÓóPpRrSsTtUuÚúVvXxYyÝýÞþÆæÖö" .. c.punc, } m["it"] = { "อิตาลี", 652, "roa-itr", "Latn", ancestors = "roa-oit", sort_key = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.diaer .. c.ringabove}, standard_chars = "AaÀàBbCcDdEeÈèÉéFfGgHhIiÌìLlMmNnOoÒòPpQqRrSsTtUuÙùVvZz" .. c.punc, } m["iu"] = { "อินุกติตุต", 29921, "esx-inu", "Cans, Latn", translit = { Cans = "cr-translit" }, override_translit = true, } m["ja"] = { "ญี่ปุ่น", 5287, "jpx", "Jpan, Latn, Brai", ancestors = "ja-ear", translit = s["jpx-translit"], link_tr = true, display_text = s["jpx-displaytext"], strip_diacritics = s["jpx-stripdiacritics"], sort_key = s["jpx-sortkey"], } m["jv"] = { "ชวา", 33549, "poz", "Latn, Java, Arab", ancestors = "kaw", translit = { Java = "Java-translit" }, link_tr = true, strip_diacritics = { Latn = {remove_diacritics = c.circ} -- Modern jv don't use ê }, sort_key = { Latn = { from = {"å", "dh", "é", "è", "ng", "ny", "th"}, to = {"a" .. p[1], "d" .. p[1], "e" .. p[1], "e" .. p[2], "n" .. p[1], "n" .. p[2], "t" .. p[1]} }, }, } m["ka"] = { "จอร์เจีย", 8108, "ccs-gzn", "Geor, Geok, Hebr", -- Hebr is used to write Judeo-Georgian ancestors = "ka-mid", -- Geor, Geok translit in [[Module:scripts/data]] override_translit = true, strip_diacritics = { Geor = s["ka-stripdiacritics"], Geok = s["ka-stripdiacritics"], }, -- Hebr display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["kg"] = { "คองโก", 33702, "bnt-kng", "Latn", } m["ki"] = { "เกโกโย", 33587, "bnt-kka", "Latn", } m["kj"] = { "Kwanyama", 1405077, "bnt-ova", "Latn", } m["kk"] = { "คาซัค", 9252, "trk-kno", "Cyrl, Latn, Arab", translit = "kk-translit", -- override_translit = true, sort_key = { Cyrl = { from = {"ә", "ғ", "ё", "қ", "ң", "ө", "ұ", "ү", "һ", "і"}, to = {"а" .. p[1], "г" .. p[1], "е" .. p[1], "к" .. p[1], "н" .. p[1], "о" .. p[1], "у" .. p[1], "у" .. p[2], "х" .. p[1], "ы" .. p[1]} }, }, standard_chars = { Cyrl = "АаӘәБбВвГгҒғДдЕеЁёЖжЗзИиЙйКкҚқЛлМмНнҢңОоӨөПпРрСсТтУуҰұҮүФфХхҺһЦцЧчШшЩщЪъЫыІіЬьЭэЮюЯя", c.punc }, } m["kl"] = { "กรีนแลนด์", 25355, "esx-inu", "Latn", sort_key = { from = {"æ", "ø", "å"}, to = {"z" .. p[1], "z" .. p[2], "z" .. p[3]} } } m["km"] = { "เขมร", 9205, "mkh-kmr", "Khmr", ancestors = "xhm", translit = "Khmr-translit", } m["kn"] = { "กันนฑะ", 33673, "dra-kan", "Knda, Tutg", ancestors = "dra-mkn", -- Knda translit in [[Module:scripts/data]] } m["ko"] = { "เกาหลี", 9176, "qfa-kor", "Kore, Brai", ancestors = "ko-ear", translit = { Kore = "ko-translit", }, -- Kore strip_diacritics in [[Module:scripts/data]] } m["kr"] = { "กานูรี", 36094, "ssa-sah", "Latn, Arab", -- the sortkey and strip_diacritics are only for standard Kanuri; when dialectal entries get added, someone will have to work out how the dialects should be represented orthographically strip_diacritics = { Latn = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.breve} }, sort_key = { Latn = { from = {"ǝ", "ny", "ɍ", "sh"}, to = {"e" .. p[1], "n" .. p[1], "r" .. p[1], "s" .. p[1]} }, }, } m["ks"] = { "แคชเมียร์", 33552, "inc-kas", "Aran, Deva, Shrd, Latn", translit = { Aran = "ks-Aran-translit", Deva = "Deva-translit", -- Shrd translit in [[Module:scripts/data]] }, } -- "kv" is treated as "koi", "kpv", see [[WT:LT]] m["kw"] = { "คอร์นวอลล์", 25289, "cel-brs", "Latn", ancestors = "cnx", sort_key = { from = {"ch"}, to = {"c" .. p[1]} }, } m["ky"] = { "คีร์กีซ", 9255, "trk-kkp", "Cyrl, Latn, Arab", translit = { Cyrl = "ky-translit" }, override_translit = true, sort_key = { Cyrl = { from = {"ё", "ң", "ө", "ү"}, to = {"е" .. p[1], "н" .. p[1], "о" .. p[1], "у" .. p[1]} }, }, } m["la"] = { "ละติน", 397, "itc-laf", "Latn, Ital", ancestors = "itc-ola", --translit = "la-translit", -- already handled in Module:headword & Module:links -- Ital translit in [[Module:scripts/data]] (NOTE: formerly not present, probably an accidental omission) display_text = { Latn = s["itc-Latn-displaytext"] }, strip_diacritics = { Latn = s["itc-Latn-stripdiacritics"] }, sort_key = { Latn = s["itc-Latn-sortkey"] }, standard_chars = { Latn = "AaBbCcDdEeFfGgHhIiLlMmNnOoPpQqRrSsTtUuVvXx", c.punc }, } m["lb"] = { "ลักเซมเบิร์ก", 9051, "gmw-hgm", "Latn, Brai", ancestors = "gmw-cfr", sort_key = { Latn = { from = {"ä", "ë", "é"}, to = {"z" .. p[1], "z" .. p[2], "z" .. p[3]} }, }, } m["lg"] = { "ลูกันดา", 33368, "bnt-nyg", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.acute .. c.circ}, sort_key = { from = {"ŋ"}, to = {"n" .. p[1]} }, } m["li"] = { "ลิมเบิร์ก", 102172, "gmw-frk", "Latn", ancestors = "dum", } m["ln"] = { "ลิงกาลา", 36217, "bnt-bmo", "Latn", sort_key = { remove_diacritics = c.acute .. c.circ .. c.caron, from = {"ɛ", "gb", "mb", "mp", "nd", "ng", "nk", "ns", "nt", "ny", "nz", "ɔ"}, to = {"e" .. p[1], "g" .. p[1], "m" .. p[1], "m" .. p[2], "n" .. p[1], "n" .. p[2], "n" .. p[3], "n" .. p[4], "n" .. p[5], "n" .. p[6], "n" .. p[7], "o" .. p[1]} }, } m["lo"] = { "ลาว", 9211, "tai-swe", "Laoo", -- also Tai Noi/Lao Buhan script translit = "Laoo-translit", --sort_key = "Laoo-sortkey", standard_chars = "0-9ກຂຄງຈຊຍດຕຖທນບປຜຝພຟມຢຣລວສຫອຮຯ-ໝ" .. c.punc, } m["lt"] = { "ลิทัวเนีย", 9083, "bat-eas", "Latn", ancestors = "olt", display_text = "lt-common", strip_diacritics = "lt-common", sort_key = "lt-common", standard_chars = "AaĄąBbCcČčDdEeĘęĖėFfGgHhIiĮįYyJjKkLlMmNnOoPpRrSsŠšTtUuŲųŪūVvZzŽž" .. c.punc, } m["lu"] = { "Luba-Katanga", 36157, "bnt-lub", "Latn", } m["lv"] = { "ลัตเวีย", 9078, "bat-eas", "Latn", strip_diacritics = { -- This attempts to convert vowels with tone marks to vowels either with or without macrons. Specifically, there should be no macrons if the vowel is part of a diphthong (including resonant diphthongs such pìrksts -> pirksts not #pīrksts). What we do is first convert the vowel + tone mark to a vowel + tilde in a decomposed fashion, then remove the tilde in diphthongs, then convert the remaining vowel + tilde sequences to macroned vowels, then delete any other tilde. We leave already-macroned vowels alone: Both e.g. ar and ār occur before consonants. FIXME: This still might not be sufficient. from = {"([Ee])" .. c.cedilla, "[" .. c.grave .. c.circ .. c.tilde .."]", "([aAeEiIoOuU])" .. c.tilde .."?([lrnmuiLRNMUI])" .. c.tilde .. "?([^aAeEiIoOuU])", "([aAeEiIoOuU])" .. c.tilde .."?([lrnmuiLRNMUI])" .. c.tilde .."?$", "([iI])" .. c.tilde .. "?([eE])" .. c.tilde .. "?", "([aAeEiIuU])" .. c.tilde, c.tilde}, to = {"%1", c.tilde, "%1%2%3", "%1%2", "%1%2", "%1" .. c.macron} }, sort_key = { from = {"ā", "č", "ē", "ģ", "ī", "ķ", "ļ", "ņ", "š", "ū", "ž"}, to = {"a" .. p[1], "c" .. p[1], "e" .. p[1], "g" .. p[1], "i" .. p[1], "k" .. p[1], "l" .. p[1], "n" .. p[1], "s" .. p[1], "u" .. p[1], "z" .. p[1]} }, standard_chars = "AaĀāBbCcČčDdEeĒēFfGgĢģHhIiĪīJjKkĶķLlĻļMmNnŅņOoPpRrSsŠšTtUuŪūVvZzŽž" .. c.punc, } m["mg"] = { "มาลากาซี", 7930, "poz-bre", "Latn, Arab", } m["mh"] = { "มาร์แชลล์", 36280, "poz-mic", "Latn", sort_key = { from = {"ā", "ļ", "m̧", "ņ", "n̄", "o̧", "ō", "ū"}, to = {"a" .. p[1], "l" .. p[1], "m" .. p[1], "n" .. p[1], "n" .. p[2], "o" .. p[1], "o" .. p[2], "u" .. p[1]} }, } m["mi"] = { "มาวรี", 36451, "poz-pep", "Latn", sort_key = { remove_diacritics = c.macron, from = {"ng", "wh"}, to = {"n" .. p[1], "w" .. p[1]} }, } m["mk"] = { "มาซิโดเนีย", 9296, "zls", "Cyrl, Polyt", ancestors = "cu", translit = { Cyrl = "mk-translit", -- FIXME: formerly no translit specified for Polyt; unclear if the default [[Module:grc-translit]] is -- acceptable, so we disable it for now Polyt = false, }, strip_diacritics = { Cyrl = { remove_diacritics = c.acute, remove_exceptions = {"Ѓ", "ѓ", "Ќ", "ќ"} }, }, sort_key = { Cyrl = { remove_diacritics = c.grave, remove_exceptions = {"ѓ", "ќ"}, from = {"ѓ", "ѕ", "ј", "љ", "њ", "ќ", "џ"}, to = {"д" .. p[1], "з" .. p[1], "и" .. p[1], "л" .. p[1], "н" .. p[1], "т" .. p[1], "ч" .. p[1]} }, }, -- Polyt display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] standard_chars = { Cyrl = "АаБбВвГгДдЃѓЕеЖжЗзЅѕИиЈјКкЛлЉљМмНнЊњОоПпРрСсТтЌќУуФфХхЦцЧчЏџШш", c.punc }, } m["ml"] = { "มลยาฬัม", 36236, "dra-mal", "Mlym", override_translit = true, -- Mlym translit in [[Module:scripts/data]] } m["mn"] = { "มองโกเลีย", 9246, "xgn-cen", "Cyrl, Mong, Latn, Brai", ancestors = "cmg", translit = { Cyrl = "mn-translit", -- Mong translit in [[Module:scripts/data]] }, override_translit = true, -- Mong display_text and strip_diacritics in [[Module:scripts/data]] strip_diacritics = { Cyrl = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute}, }, sort_key = { Cyrl = { remove_diacritics = c.grave, from = {"ё", "ө", "ү"}, to = {"е" .. p[1], "о" .. p[1], "у" .. p[1]} }, }, standard_chars = { Cyrl = "АаБбВвГгДдЕеЁёЖжЗзИиЙйЛлМмНнОоӨөРрСсТтУуҮүХхЦцЧчШшЫыЬьЭэЮюЯя—", Brai = c.braille, c.punc }, } -- "mo" is treated as "ro", see [[WT:LT]] m["mr"] = { "มราฐี", 1571, "inc-sou", "Deva, Modi", ancestors = "omr", translit = { Deva = "Deva-translit", Modi = "Modi-translit", }, strip_diacritics = { Deva = { from = {"च़", "ज़", "झ़"}, to = {"च", "ज", "झ"} }, }, } m["ms"] = { "มาเลเซีย", 9237, "poz-mly", "Latn, Arab", ancestors = "ms-cla", standard_chars = { Latn = "AaBbCcDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpQqRrSsTtUuVvWwXxYyZz", c.punc }, } m["mt"] = { "มอลตา", 9166, "sem-arb", "Latn", display_text = { from = {"'"}, to = {"’"} }, strip_diacritics = { from = {"’"}, to = {"'"}, }, ancestors = "sqr", sort_key = { from = { "ċ", "ġ", "ż", -- Convert into PUA so that decomposed form does not get caught by the next step. "([cgz])", -- Ensure "c" comes after "ċ", "g" comes after "ġ" and "z" comes after "ż". "g" .. p[1] .. "ħ", -- "għ" after initial conversion of "g". p[3], p[4], "ħ", "ie", p[5] -- Convert "ċ", "ġ", "ħ", "ie", "ż" into final output. }, to = { p[3], p[4], p[5], "%1" .. p[1], "g" .. p[2], "c", "g", "h" .. p[1], "i" .. p[1], "z" } }, } m["my"] = { "พม่า", 9228, "tbq-brm", "Mymr", ancestors = "obr", translit = "my-translit", override_translit = true, sort_key = { from = {"ျ", "ြ", "ွ", "ှ", "ဿ"}, to = {"္ယ", "္ရ", "္ဝ", "္ဟ", "သ္သ"} }, } m["na"] = { "นาอูรู", 13307, "poz-mic", "Latn", } m["nb"] = { "นอร์เวย์แบบบุ๊กมอล", 25167, "gmq", "Latn", wikimedia_codes = "no", ancestors = "gmq-mno, da", -- da as an (but not the) ancestor of nb was agreed on - do not change without discussion sort_key = s["no-sortkey"], standard_chars = s["no-standardchars"], } m["nd"] = { "Northern Ndebele", 35613, "bnt-ngu", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.caron}, } m["ne"] = { "เนปาล", 33823, "inc-pae", "Deva, Newa", translit = { Deva = "Deva-translit", Newa = "Newa-translit", }, } m["ng"] = { "Ndonga", 33900, "bnt-ova", "Latn", } m["nl"] = { "ดัตช์", 7411, "gmw-frk", "Latn, Brai", ancestors = "dum", sort_key = { Latn = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.diaer .. c.ringabove .. c.cedilla .. "'"}, }, standard_chars = { Latn = "AaBbCcDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpQqRrSsTtUuVvWwXxYyZzÄäËëÏïÖöÜü", Brai = c.braille, c.punc }, } m["nn"] = { "นอร์เวย์แบบนือนอสก์", 25164, "gmq-wes", "Latn", ancestors = "gmq-mno", strip_diacritics = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, }, sort_key = s["no-sortkey"], standard_chars = s["no-standardchars"], } m["no"] = { "นอร์เวย์", 9043, "gmq-wes", "Latn", ancestors = "gmq-mno", sort_key = s["no-sortkey"], standard_chars = s["no-standardchars"], } m["nr"] = { "Southern Ndebele", 36785, "bnt-ngu", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.caron}, } m["nv"] = { "นาวาโฮ", 13310, "apa", "Latn, Brai", sort_key = { remove_diacritics = c.acute .. c.ogonek, from = { "chʼ", "tłʼ", "tsʼ", -- 3 chars "ch", "dl", "dz", "gh", "hw", "kʼ", "kw", "sh", "tł", "ts", "zh", -- 2 chars "ł", "ʼ" -- 1 char }, to = { "c" .. p[2], "t" .. p[2], "t" .. p[4], "c" .. p[1], "d" .. p[1], "d" .. p[2], "g" .. p[1], "h" .. p[1], "k" .. p[1], "k" .. p[2], "s" .. p[1], "t" .. p[1], "t" .. p[3], "z" .. p[1], "l" .. p[1], "z" .. p[2] } }, } m["ny"] = { "เจวา", 33273, "bnt-nys", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.acute .. c.circ}, sort_key = { from = {"ng'"}, to = {"ng"} }, } m["oc"] = { "อุตซิตา", 14185, "roa-ocr", "Latn, Hebr", ancestors = "pro", sort_key = { Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.diaer .. c.cedilla, from = {"([lns])·h"}, to = {"%1h"} }, }, -- Hebr display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["oj"] = { "โอจิบเว", 33875, "alg", "Cans, Latn", sort_key = { Latn = { from = {"aa", "ʼ", "ii", "oo", "sh", "zh"}, to = {"a" .. p[1], "h" .. p[1], "i" .. p[1], "o" .. p[1], "s" .. p[1], "z" .. p[1]} }, }, } m["om"] = { "ออโรโม", 33864, "cus-eas", "Latn, Ethi", } m["or"] = { "โอริยา", 33810, "inc-eas", "Orya", ancestors = "inc-mor", translit = "Orya-translit", } m["os"] = { "ออสซีเซีย", 33968, "xsc-sar", "Cyrl, Geor, Latn", ancestors = "oos", translit = { Cyrl = "os-translit", -- Geor translit in [[Module:scripts/data]] }, override_translit = true, display_text = { Cyrl = { from = {"æ", "Æ"}, to = {"ӕ", "Ӕ"} }, Latn = { from = {"ӕ", "Ӕ"}, to = {"æ", "Æ"} }, }, strip_diacritics = { Cyrl = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, from = {"æ", "Æ"}, to = {"ӕ", "Ӕ"} }, Latn = { from = {"ӕ", "Ӕ"}, to = {"æ", "Æ"} }, }, sort_key = { Cyrl = { from = {"ӕ", "гъ", "дж", "дз", "ё", "къ", "пъ", "тъ", "хъ", "цъ", "чъ"}, to = {"а" .. p[1], "г" .. p[1], "д" .. p[1], "д" .. p[2], "е" .. p[1], "к" .. p[1], "п" .. p[1], "т" .. p[1], "х" .. p[1], "ц" .. p[1], "ч" .. p[1]} }, }, } m["pa"] = { "ปัญจาบ", 58635, "inc-pan", "Guru, Aran", translit = { Guru = "Guru-translit", Aran = "pa-Aran-translit", }, strip_diacritics = { Aran = { remove_diacritics = c.fathatan .. c.dammatan .. c.kasratan .. c.fatha .. c.damma .. c.kasra .. c.shadda .. c.sukun .. c.nunghunna, from = {"ݨ", "ࣇ"}, to = {"ن", "ل"} }, }, } m["pi"] = { "บาลี", 36727, "inc-mid", "Latn, Brah, Deva, Beng, Sinh, Mymr, Thai, Lana, Laoo, Khmr, Cakm", --and also Khom ancestors = "sa", translit = { -- Brah translit in [[Module:scripts/data]] Deva = "Deva-translit", Beng = "Beng-translit", Sinh = "Sinh-translit", Mymr = "Mymr-translit", --Thai = "pi-translit", Lana = "Lana-translit", Laoo = "Laoo-translit", Khmr = "Khmr-translit", Cakm = "Cakm-translit", }, strip_diacritics = { Thai = { from = {"ึ", u(0xF700), u(0xF70F)}, -- FIXME: Not clear what's going on with the PUA characters here. to = {"ิํ", "ฐ", "ญ"} }, Mymr = { remove_diacritics = c.VS01, }, }, sort_key = { -- FIXME: This needs to be converted into the current standardized format. from = {"ā", "ī", "ū", "ḍ", "ḷ", "m[" .. c.dotabove .. c.dotbelow .. "]", "ṅ", "ñ", "ṇ", "ṭ", "ॐ", "([เโ])([ก-ฮ])", "([ເໂ])([ກ-ຮ])", "ᩔ", "ᩕ", "ᩖ", "ᩘ", "([ᨭ-ᨱ])ᩛ", "([ᨷ-ᨾ])ᩛ", "ᩤ", u(0xFE00), u(0x200D)}, to = {"a~", "i~", "u~", "d~", "l~", "m~", "n~", "n~~", "n~~~", "t~", "ओँ", "%2%1", "%2%1", "ᩈ᩠ᩈ", "᩠ᩁ", "᩠ᩃ", "ᨦ᩠", "%1᩠ᨮ", "%1᩠ᨻ", "ᩣ"} }, } m["pl"] = { "โปแลนด์", 809, "zlw-lch", "Latn", ancestors = "zlw-mpl", sort_key = { from = {"ą", "ć", "ę", "ł", "ń", "ó", "ś", "ź", "ż"}, to = {"a" .. p[1], "c" .. p[1], "e" .. p[1], "l" .. p[1], "n" .. p[1], "o" .. p[1], "s" .. p[1], "z" .. p[1], "z" .. p[2]} }, standard_chars = "AaĄąBbCcĆćDdEeĘęFfGgHhIiJjKkLlŁłMmNnŃńOoÓóPpRrSsŚśTtUuWwYyZzŹźŻż" .. c.punc, } m["ps"] = { "ปาทาน", 58680, "ira-pat", "Arab", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.fathatan .. c.dammatan .. c.kasratan .. c.fatha .. c.damma .. c.kasra .. c.shadda .. c.sukun .. c.zwarakay .. c.superalef}, } m["pt"] = { "โปรตุเกส", 5146, "roa-gap", "Latn, Brai", sort_key = { Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.macron .. c.diaer .. c.cedilla, from = {"ª", "æ", "º", "œ"}, to = {"a", "ae", "o", "oe"} }, }, standard_chars = { Latn = "AaÁáÂâÃãBbCcÇçDdEeÉéÊêFfGgHhIiÍíJjLlMmNnOoÓóÔôÕõPpQqRrSsTtUuÚúVvXxZz", Brai = c.braille, c.punc }, } m["qu"] = { "เกชัว", 5218, "qwe", "Latn", } m["rm"] = { "รูมันช์", 13199, "roa-rhe", ancestors = "rm-old", "Latn", sort_key = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.diaer .. c.small_e}, } m["ro"] = { "โรมาเนีย", 7913, "roa-eas", "Latn, Cyrl, Cyrs", translit = { Cyrl = "ro-translit" }, display_text = { Latn = { from = {"'", "ţ", "Ţ"}, to = {"’", "ț", "Ț"} }, }, strip_diacritics = { Latn = { from = {"’", "ţ", "Ţ"}, to = {"'", "ț", "Ț"} }, }, sort_key = { Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, from = {"ă", "â", "î", "ș", "[țţ]"}, to = {"a" .. p[1], "a" .. p[2], "i" .. p[1], "s" .. p[1], "t" .. p[1]} }, Cyrl = { from = {"ӂ"}, to = {"ж" .. p[1]} }, }, -- Cyrs strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]]; presumably not present standard_chars = { Latn = "AaĂăÂâBbCcDdEeFfGgHhIiÎîJjLlMmNnOoPpRrSsȘșTtȚțUuVvXxZz", Cyrl = "АаБбВвГгДдЕеЖжӁӂЗзИиЙйКкЛлМмНнОоПпРрСсТтУуФфХхЦцЧчШшЫыЬьЭэЮюЯя", c.punc }, } m["ru"] = { "รัสเซีย", 7737, "zle", "Cyrl, Brai", ancestors = "zle-mru", translit = { Cyrl = "ru-translit-Thai" }, display_text = { Cyrl = { from = {"'"}, to = {"’"} }, }, strip_diacritics = { Cyrl = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.diaer, remove_exceptions = {"Ё", "ё", "Ѣ̈", "ѣ̈", "Я̈", "я̈"}, from = {"’"}, to = {"'"}, }, }, sort_key = { Cyrl = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.diaer, from = { "і", "ѣ", "ѳ", "ѵ" }, to = { "и" .. p[1], "ь" .. p[1], "я" .. p[2], "я" .. p[3] } }, }, standard_chars = { Cyrl = "АаБбВвГгДдЕеЁёЖжЗзИиЙйКкЛлМмНнОоПпРрСсТтУуФфХхЦцЧчШшЩщЪъЫыЬьЭэЮюЯя—", Brai = c.braille, (c.punc:gsub("'", "")) -- Exclude apostrophe. }, } m["rw"] = { "รวันดา-รุนดี", 3217514, "bnt-glb", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.caron}, } m["sa"] = { "สันสกฤต", 11059, "inc", "as-Beng, Bali, Beng, Bhks, Brah, Mymr, xwo-Mong, Deva, Gujr, Guru, Gran, Hani, Java, Kthi, Knda, Kawi, Khar, Khmr, Laoo, Mlym, mnc-Mong, Marc, Modi, Mong, Nand, Newa, Orya, Phag, Ranj, Saur, Shrd, Sidd, Sinh, Soyo, Lana, Takr, Taml, Tang, Telu, Thai, Tibt, Tutg, Tirh, Zanb", --and also Khom; script codes sorted by canonical name rather than code for [[MOD:sa-convert]] translit = { Beng = "Beng-translit", ["as-Beng"] = "Beng-translit", -- Brah translit in [[Module:scripts/data]] Deva = "Deva-translit", Gujr = "Gujr-translit", Guru = "Guru-translit", Java = "Java-translit", Kthi = "Kthi-translit", Khmr = "Khmr-translit", Knda = "Knda-translit", Lana = "Lana-translit", Laoo = "Laoo-translit", Mlym = "Mlym-translit", Modi = "Modi-translit", -- Mong, mnc-Mong, xwo-Mong translit in [[Module:scripts/data]] -- NOTE: Formerly used xal-translit for transliterating xwo-Mong but that only handles Cyrillic; it has -- code to transliterate xwo-Mong but it's broken so I've replaced it with the default xwo-translit. Mymr = "Mymr-translit", Orya = "Orya-translit", -- Shrd translit in [[Module:scripts/data]] -- Sidd translit in [[Module:scripts/data]] Sinh = "Sinh-translit", Taml = "Taml-translit", Telu = "Telu-translit", --Thai = "pi-translit", -- Tibt translit in [[Module:scripts/data]] }, -- Mong display_text and strip_diacritics in [[Module:scripts/data]] -- Tibt display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] strip_diacritics = { Deva = s["sa-Deva-stripdiacritics"], Mymr = { remove_diacritics = c.VS01, }, Thai = { from = {"ึ", u(0xF700), u(0xF70F)}, -- FIXME: Not clear what's going on with the PUA characters here. to = {"ิํ", "ฐ", "ญ"} }, }, sort_key = { Deva = s["sa-Deva-stripdiacritics"], -- until we have a proper Sanskrit sorting algorithm. Lana = { -- Tai Tham from = {"ᩔ", "ᩕ", "ᩖ", "ᩘ", "([ᨭ-ᨱ])ᩛ", "([ᨷ-ᨾ])ᩛ", "ᩤ"}, to = {"ᩈ᩠ᩈ", "᩠ᩁ", "᩠ᩃ", "ᨦ᩠", "%1᩠ᨮ", "%1᩠ᨻ", "ᩣ"}, }, --Laoo = "Laoo-sortkey", Latn = { from = {"ā", "ī", "ū", "ḍ", "ḷ", "ḹ", "m[" .. c.dotabove .. c.dotbelow .. "]", "ṅ", "ñ", "ṇ", "ṛ", "ṝ", "ś", "ṣ", "ṭ"}, to = {"a~", "i~", "u~", "d~", "l~", "l~~", "m~", "n~", "n~~", "n~~~", "r~", "r~~", "s~", "s~~", "t~"}, }, Mymr = { remove_diacritics = c.VS01, }, --Thai = "Thai-sortkey", -- FIXME: The previous sort key which mixed all scripts removed ZWJ; I don't know which script(s) this was -- intended for and there are no other languages which remove it in the sort key AFAIK. If it needs to be -- removed, specify the script(s) it needs to be removed under or add handling for the "all" script that applies -- regardless of script. --all = { -- remove_diacritics = c.ZWJ, --}, }, } m["sc"] = { "ซาร์ดิเนีย", 33976, "roa-sou", "Latn", ancestors = "sc-old", } m["sd"] = { "สินธ์", 33997, "inc-snd", "Arab, Deva, Sind, Khoj", translit = { Deva = "Deva-translit", Sind = "Sind-translit", Arab = "sd-Arab-translit" }, strip_diacritics = { Arab = { remove_diacritics = c.kashida .. c.fathatan .. c.dammatan .. c.kasratan .. c.fatha .. c.damma .. c.kasra .. c.shadda .. c.sukun .. c.superalef, from = {"ٱ"}, to = {"ا"} }, }, } m["se"] = { "ซามีเหนือ", 33947, "smi", "Latn", display_text = { from = {"'"}, to = {"ˈ"} }, strip_diacritics = {remove_diacritics = c.macron .. c.dotbelow .. "'ˈ"}, sort_key = { from = {"á", "č", "đ", "ŋ", "š", "ŧ", "ž"}, to = {"a" .. p[1], "c" .. p[1], "d" .. p[1], "n" .. p[1], "s" .. p[1], "t" .. p[1], "z" .. p[1]} }, standard_chars = "AaÁáBbCcČčDdĐđEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnŊŋOoPpRrSsŠšTtŦŧUuVvZzŽž" .. c.punc, } m["sg"] = { "ซังโก", 33954, "crp", "Latn", ancestors = "ngb", } m["sh"] = { "เซอร์โบ-โครเอเชีย", 9301, "zls", "Latn, Cyrl, Glag, Arab", ietf_subtag = "hbs", -- ISO 639-3 code, since "sh" is deprecated from ISO 639-1 wikimedia_codes = "sh, bs, hr, sr", strip_diacritics = { Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.tilde .. c.macron .. c.dgrave .. c.invbreve, remove_exceptions = {"Ć", "ć", "Ś", "ś", "Ź", "ź"} }, Cyrl = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.tilde .. c.macron .. c.dgrave .. c.invbreve, remove_exceptions = {"З́", "з́", "С́", "с́"} }, }, sort_key = { Latn = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.tilde .. c.macron .. c.dgrave .. c.invbreve, remove_exceptions = {"ć", "ś", "ź"}, from = {"č", "ć", "dž", "đ", "lj", "nj", "š", "ś", "ž", "ź"}, to = {"c" .. p[1], "c" .. p[2], "d" .. p[1], "d" .. p[2], "l" .. p[1], "n" .. p[1], "s" .. p[1], "s" .. p[2], "z" .. p[1], "z" .. p[2]} }, Cyrl = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.tilde .. c.macron .. c.dgrave .. c.invbreve, remove_exceptions = {"з́", "с́"}, from = {"ђ", "з́", "ј", "љ", "њ", "с́", "ћ", "џ"}, to = {"д" .. p[1], "з" .. p[1], "и" .. p[1], "л" .. p[1], "н" .. p[1], "с" .. p[1], "т" .. p[1], "ч" .. p[1]} }, }, standard_chars = { Latn = "AaBbCcČčĆćDdĐđEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpRrSsŠšTtUuVvZzŽž", Cyrl = "АаБбВвГгДдЂђЕеЖжЗзИиЈјКкЛлЉљМмНнЊњОоПпРрСсТтЋћУуФфХхЦцЧчЏџШш", c.punc }, } m["si"] = { "สิงหล", 13267, "inc-ins", "Sinh", translit = "Sinh-translit", override_translit = true, } m["sk"] = { "สโลวัก", 9058, "zlw", "Latn", ancestors = "zlw-osk", sort_key = {remove_diacritics = c.acute .. c.circ .. c.diaer .. c.caron}, standard_chars = "AaÁáÄäBbCcČčDdĎďEeÉéFfGgHhIiÍíJjKkLlĹ弾MmNnŇňOoÓóÔôPpRrŔŕSsŠšTtŤťUuÚúVvYyÝýZzŽž" .. c.punc, } m["sl"] = { "สโลวีเนีย", 9063, "zls", "Latn", strip_diacritics = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.dgrave .. c.invbreve .. c.dotbelow, remove_exceptions = {"Ć", "ć", "Ǵ", "ǵ", "Ś", "ś", "Ź", "ź"}, from = {"Ə", "ə", "Ł", "ł"}, to = {"E", "e", "L", "l"}, }, sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.macron .. c.dotabove .. c.ringabove .. c.dgrave .. c.invbreve .. c.dotbelow .. c.ringbelow .. c.ogonek, remove_exceptions = {"ć", "ǵ", "ś", "ź"}, from = {"ä", "č", "ć", "đ", "ə", "ë", "ǧ", "ǵ", "ï", "ł", "ö", "š", "ś", "ü", "ž", "ź"}, to = {"a" .. p[1], "c" .. p[1], "c" .. p[2], "d" .. p[1], "e", "e" .. p[1], "g" .. p[1], "g" .. p[2], "i" .. p[1], "l", "o" .. p[1], "s" .. p[1], "s" .. p[2], "u" .. p[1], "z" .. p[1], "z" .. p[2]}, }, standard_chars = "AaBbCcČčDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpRrSsŠšTtUuVvZzŽž" .. c.punc, } m["sm"] = { "ซามัว", 34011, "poz-pnp", "Latn", } m["sn"] = { "โชนา", 34004, "bnt-sho", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.acute}, } m["so"] = { "โซมาลี", 13275, "cus-som", "Latn, Arab, Osma", strip_diacritics = { Latn = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ} }, } m["sq"] = { "แอลเบเนีย", 8748, "sqj", "Latn, Grek, Arab, Elba, Todr, Vith", translit = { Elba = "Elba-translit", Vith = "Vith-translit", }, -- Grek display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] strip_diacritics = { Latn = { remove_diacritics = c.acute .. c.circ .. c.macron, from = {'^[ie] (%w)', '^të (%w)'}, to = {'%1', '%1'}, }, }, sort_key = { Latn = { remove_diacritics = c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.tilde .. c.breve .. c.caron, from = {'^[ie] (%w)', '^të (%w)', 'ç', 'dh', 'ë', 'gj', 'll', 'nj', 'rr', 'sh', 'th', 'xh', 'zh'}, to = {'%1', '%1', 'c'..p[1], 'd'..p[1], 'e'..p[1], 'g'..p[1], 'l'..p[1], 'n'..p[1], 'r'..p[1], 's'..p[1], 't'..p[1], 'x'..p[1], 'z'..p[1]}, } -- TODO: Grek if the default sort key is unsuitable }, standard_chars = { Latn = "AaBbCcÇçDdEeËëFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpQqRrSsTtUuVvXxYyZz", c.punc }, } m["ss"] = { "สวาซี", 34014, "bnt-ngu", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.caron}, } m["st"] = { "ซูทู", 34340, "bnt-sts", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.caron}, } m["su"] = { "ซุนดา", 34002, "poz-msa", "Latn, Sund, Arab", ancestors = "osn", translit = { Sund = "Sund-translit" }, } m["sv"] = { "สวีเดน", 9027, "gmq-eas", "Latn", ancestors = "gmq-osw-lat", sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.macron .. c.dacute .. c.caron .. c.cedilla .. "':", remove_exceptions = {"å"}, from = {"ø", "æ", "œ", "ß", "ꜩ", "å", "aͤ", "oͤ"}, to = {"ö", "ae", "oe", "ss", "tz", "z" .. p[1], "ä", "ö"} }, standard_chars = "AaBbCcDdEeFfGgHhIiJjKkLlMmNnOoPpRrSsTtUuVvXxYyÅåÄäÖö" .. c.punc, } m["sw"] = { "สวาฮีลี", 7838, "bnt-swh", "Latn, Arab", sort_key = { Latn = { from = {"ng'"}, to = {"ng" .. p[1]} }, }, } m["ta"] = { "ทมิฬ", 5885, "dra-tam", "Taml", ancestors = "ta-mid", translit = "Taml-translit", override_translit = true, } m["te"] = { "เตลูกู", 8097, "dra-tel", "Telu", translit = "Telu-translit", override_translit = true, } m["tg"] = { "ทาจิก", 9260, "ira-swi", "Cyrl, Arab, Latn", ancestors = "fa-cls", translit = { Cyrl = "tg-translit" }, override_translit = true, strip_diacritics = { Cyrl = s["tg-stripdiacritics"], Latn = s["tg-stripdiacritics"], }, sort_key = { Cyrl = { from = {"ғ", "ё", "ӣ", "қ", "ӯ", "ҳ", "ҷ"}, to = {"г" .. p[1], "е" .. p[1], "и" .. p[1], "к" .. p[1], "у" .. p[1], "х" .. p[1], "ч" .. p[1]} }, }, } m["th"] = { "ไทย", 9217, "tai-swe", "Thai, Khomt, Brai", ancestors = "th-old", --translit = { -- Thai = "th-translit" --}, --sort_key = { -- Thai = "Thai-sortkey" --}, } m["ti"] = { "ทือกรึญญา", 34124, "sem-eth", "Ethi", translit = "Ethi-translit", } m["tk"] = { "เติร์กเมน", 9267, "trk-ogz", "Latn, Cyrl, Arab", strip_diacritics = { Latn = s["tk-stripdiacritics"], Cyrl = s["tk-stripdiacritics"], }, sort_key = { Latn = { from = {"ç", "ä", "ž", "ň", "ö", "ş", "ü", "ý"}, to = {"c" .. p[1], "e" .. p[1], "j" .. p[1], "n" .. p[1], "o" .. p[1], "s" .. p[1], "u" .. p[1], "y" .. p[1]} }, Cyrl = { from = {"ё", "җ", "ң", "ө", "ү", "ә"}, to = {"е" .. p[1], "ж" .. p[1], "н" .. p[1], "о" .. p[1], "у" .. p[1], "э" .. p[1]} }, }, ancestors = "trk-eog", } m["tl"] = { "ตากาล็อก", 34057, "phi", "Latn, Tglg", translit = { Tglg = "tl-translit" }, override_translit = true, strip_diacritics = { Latn = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ} }, standard_chars = { Latn = "AaBbKkDdEeGgHhIiLlMmNnOoPpRrSsTtUuWwYy", c.punc }, sort_key = { Latn = "tl-sortkey", }, } m["tn"] = { "สวานา", 34137, "bnt-sts", "Latn", } m["to"] = { "ตองงา", 34094, "poz-ton", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.acute}, sort_key = {remove_diacritics = c.macron}, } m["tr"] = { "ตุรกี", 256, "trk-ogz", "Latn", ancestors = "ota", dotted_dotless_i = true, sort_key = { from = { -- Ignore circumflex, but account for capital Î wrongly becoming ı + circ due to dotted dotless I logic. "ı" .. c.circ, c.circ, "i", -- Ensure "i" comes after "ı". "ç", "ğ", "ı", "ö", "ş", "ü" }, to = { "i", "", "i" .. p[1], "c" .. p[1], "g" .. p[1], "i", "o" .. p[1], "s" .. p[1], "u" .. p[1] } }, standard_chars = "AaÂâBbCcÇçDdEeFfGgĞğHhIıİiÎîJjKkLlMmNnOoÖöPpRrSsŞşTtUuÛûÜüVvYyZz" .. c.punc, } m["ts"] = { "Tsonga", 34327, "bnt-tsr", "Latn", } m["tt"] = { "ตาตาร์", 25285, "trk-kbu", "Cyrl, Latn, Arab", translit = { Cyrl = "tt-translit", Arab = "tt-translit" }, --override_translit = true, -- enable override until Module code can detect Russian loans such as [[аэропорт]] dotted_dotless_i = true, sort_key = { Cyrl = { from = {"ә", "ў", "ғ", "ё", "җ", "қ", "ң", "ө", "ү", "һ"}, to = {"а" .. p[1], "в" .. p[1], "г" .. p[1], "е" .. p[1], "ж" .. p[1], "к" .. p[1], "н" .. p[1], "о" .. p[1], "у" .. p[1], "х" .. p[1]} }, Latn = { from = { "i", -- Ensure "i" comes after "ı". "ä", "ə", "ç", "ğ", "ı", "ñ", "ŋ", "ö", "ɵ", "ş", "ü" }, to = { "i" .. p[1], "a" .. p[1], "a" .. p[2], "c" .. p[1], "g" .. p[1], "i", "n" .. p[1], "n" .. p[2], "o" .. p[1], "o" .. p[2], "s" .. p[1], "u" .. p[1] } }, }, } -- "tw" is treated as "ak", see [[WT:LT]] m["ty"] = { "ตาฮีตี", 34128, "poz-pep", "Latn", } m["ug"] = { "อุยกูร์", 13263, "trk-kar", "Arab, Latn, Cyrl", ancestors = "chg", translit = { Arab = "ug-translit", Cyrl = "ug-translit", }, override_translit = true, } m["uk"] = { "ยูเครน", 8798, "zle", "Cyrl", ancestors = "zle-muk", translit = "uk-translit-Thai", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute}, sort_key = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute, from = { "ї", -- 2 chars "ґ", "є", "і" -- 1 char }, to = { "и" .. p[2], "г" .. p[1], "е" .. p[1], "и" .. p[1] } }, standard_chars = "АаБбВвГгДдЕеЄєЖжЗзИиІіЇїЙйКкЛлМмНнОоПпРрСсТтУуФфХхЦцЧчШшЩщЬьЮюЯя" .. c.punc:gsub("'", ""), -- Exclude apostrophe. } m["ur"] = { "อูรดู", 1617, "inc-hnd", "Aran, Hebr", translit = { Aran = "ur-translit" }, strip_diacritics = { Aran = { -- character "ۂ" code U+06C2 to "ه" and "هٔ" (U+0647 + U+0654) to "ه"; hamzatu l-waṣli to a regular alif from = {"هٔ", "ۂ", "ٱ"}, to = {"ہ", "ہ", "ا"}, remove_diacritics = c.fathatan .. c.dammatan .. c.kasratan .. c.fatha .. c.damma .. c.kasra .. c.shadda .. c.sukun .. c.nunghunna .. c.superalef }, }, -- Hebr display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] standard_chars = { Aran = "ایببپتثجچحخدذرزژسشصضطظعغفقکگلࣇڷمنݨوؤہھئٹڈڑآے", c.punc, }, } m["uz"] = { "อุซเบก", 9264, "trk-kar", "Latn, Cyrl, Arab", ancestors = "chg", translit = { Cyrl = "uz-translit" }, sort_key = { Latn = { from = {"oʻ", "gʻ", "sh", "ch", "ng"}, to = {"z" .. p[1], "z" .. p[2], "z" .. p[3], "z" .. p[4], "z" .. p[5]} }, Cyrl = { from = {"ё", "ў", "қ", "ғ", "ҳ"}, to = {"е" .. p[1], "я" .. p[1], "я" .. p[2], "я" .. p[3], "я" .. p[4]} }, }, strip_diacritics = { Arab = "ar-stripdiacritics", }, } m["ve"] = { "เวนดา", 32704, "bnt-bso", "Latn", } m["vi"] = { "เวียดนาม", 9199, "mkh-vie", "Latn, Hani", ancestors = "mkh-mvi", --translit = {Latn = "vi-translit"}, -- already handled in Module:headword & Module:links sort_key = { Latn = "vi-sortkey", Hani = "Hani-sortkey", }, } m["vo"] = { "โวลาปุก", 36986, "art", "Latn", } m["wa"] = { "วัลลูน", 34219, "roa-oil", "Latn", sort_key = s["roa-oil-sortkey"], } m["wo"] = { "โวลอฟ", 34257, "alv-fwo", "Latn, Arab, Gara", } m["xh"] = { "โคซา", 13218, "bnt-ngu", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.caron}, } m["yi"] = { "ยิดดิช", 8641, "gmw-hgm", "Hebr, Latn", ancestors = "gmh", translit = { Hebr = "yi-translit", }, -- Hebr display_text, strip_diacritics, sort_key in [[Module:scripts/data]] } m["yo"] = { "โยรูบา", 34311, "alv-yor", "Latn, Arab", strip_diacritics = { Latn = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.macron} }, sort_key = { Latn = { from = {"ẹ", "ɛ", "gb", "ị", "kp", "ọ", "ɔ", "ṣ", "sh", "ụ"}, to = {"e" .. p[1], "e" .. p[1], "g" .. p[1], "i" .. p[1], "k" .. p[1], "o" .. p[1], "o" .. p[1], "s" .. p[1], "s" .. p[1], "u" .. p[1]} }, }, } m["za"] = { "จ้วง", 13216, "tai", "Latn, Hani", sort_key = { Latn = "za-sortkey", Hani = "Hani-sortkey", }, } m["zh"] = { "จีน", 7850, "zhx", "Hants, Latn, Bopo, Nshu, Brai", ancestors = "ltc", generate_alternants = "zh-generatealternants", translit = { Hani = "zh-translit", Bopo = "zh-translit", }, sort_key = { Hani = "Hani-sortkey" }, } m["zu"] = { "ซูลู", 10179, "bnt-ngu", "Latn", strip_diacritics = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.macron .. c.caron}, } return require("Module:languages").finalizeData(m, "language") iw6mjgiad0xdxnx6984eotmefyg2qpx 828 37360 5775367 5723289 2026-10-15T08:25:46Z Octahedron80 267 5775367 Scribunto text/plain local export = {} local pos_functions = {} --[==[ Author from 2020 on: mostly Benwing2, with significant contributions from Theknightwho. Based on a prior version by Rua (by now mostly rewritten), with contributions from Erutuon and others (see history for full attribution). ]==] local force_cat = false -- for testing; if true, categories appear in non-mainspace pages local require = require local require_when_needed = require("Module:require when needed") local en_utilities_module = "Module:en-utilities" local headword_utilities_module = "Module:headword utilities" local headword_module = "Module:headword" local inflection_utilities_module = "Module:inflection utilities" local parse_utilities_module = "Module:parse utilities" local JSON_module = "Module:JSON" local labels_module = "Module:labels" local links_module = "Module:links" local parameters_module = "Module:parameters" local string_utilities_module = "Module:string utilities" local table_module = "Module:table" local utilities_module = "Module:utilities" local yesno_module = "Module:yesno" local iut = require_when_needed(inflection_utilities_module) local put = require_when_needed(parse_utilities_module) local m_headword_utilities = require_when_needed(headword_utilities_module) local add_links_to_multiword_term = require_when_needed(headword_utilities_module, "add_links_to_multiword_term") local add_suffix = require_when_needed(en_utilities_module, "add_suffix") local apply_link_modifiers = require_when_needed(headword_utilities_module, "apply_link_modifiers") local concat = table.concat local deepEquals = require_when_needed(table_module, "deepEquals") local dump = mw.dumpObject local format_categories = require_when_needed(utilities_module, "format_categories") local full_headword = require_when_needed(headword_module, "full_headword") local get_label_info = require_when_needed(labels_module, "get_label_info") local get_link_page = require_when_needed(links_module, "get_link_page") local glossary_link = require_when_needed(headword_utilities_module, "glossary_link") local insert = table.insert local insertIfNot = require_when_needed(table_module, "insertIfNot") local ipairs = ipairs local is_regular_plural = require_when_needed(en_utilities_module, "is_regular_plural") local list_to_set = require_when_needed(table_module, "listToSet") local pairs = pairs local process_params = require_when_needed(parameters_module, "process") local remove = table.remove local remove_links = require_when_needed(links_module, "remove_links") local replacement_escape = require_when_needed(string_utilities_module, "replacement_escape") local shallowCopy = require_when_needed(table_module, "shallowCopy") local singularize = require_when_needed(en_utilities_module, "singularize") local split = require_when_needed(string_utilities_module, "split") local toJSON = require_when_needed(JSON_module, "toJSON") local toNFD = mw.ustring.toNFD local type = type local ulen = require_when_needed(string_utilities_module, "len") local ulower = require_when_needed(string_utilities_module, "lower") local umatch = require_when_needed(string_utilities_module, "match") local u = require_when_needed(string_utilities_module, "char") local ugsub = require_when_needed(string_utilities_module, "gsub") local lang = require("Module:languages").getByCode("en") local langname = --[[lang:getCanonicalName()]] lang:getCategoryName() local list_param = {list = true, disallow_holes = true} local list_allow_holes = {list = true, allow_holes = true} local boolean_param = {type = "boolean"} local function ine(val) if val == "" then return nil else return val end end local function track(page) require("Module:debug/track")("en-headword/" .. page) return true end ------------------------------------------- UTILITY FUNCTIONS ------------------------------------------ -- Parse and return an inflection not requiring additional processing. The raw arguments come from `args[field]`, which -- is parsed for inline modifiers. local function parse_inflection(args, field, is_head) local argfield = field if type(argfield) == "table" then argfield = argfield[1] end return m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { paramname = field, forms = args[argfield], splitchar = ",", is_head = is_head, } end -- Insert the parsed inflections in `terms` (as parsed by `parse_inflection`) into `data.inflections`, with label -- `label` and optional accelerator spec `accel`. local function insert_inflection(data, terms, label, accel, no_label) for _, termobj in ipairs(terms) do m_headword_utilities.remove_termobj_field_modifiers(termobj) end m_headword_utilities.insert_inflection { headdata = data, terms = terms, label = label, no_label = no_label, accel = accel and {form = accel} or nil, } end -- Insert a fixed label `label` into the inflections for `data`. If `originating_term` is supplied, copy the decorations -- from it into the fixed label. local function insert_fixed_inflection(data, label, originating_term) m_headword_utilities.insert_fixed_inflection { headdata = data, originating_term = originating_term, label = label, } end -- Parse and insert an inflection not requiring additional processing into `data.inflections`. The raw arguments come -- from `args[field]`, which is parsed for inline modifiers. `label` is the label that the inflections are given; -- `accel` is the accelerator form, or nil. local function parse_and_insert_inflection(data, args, field, label, accel) m_headword_utilities.parse_and_insert_inflection { headdata = data, forms = args[field], paramname = field, splitchar = ",", label = label, accel = accel and {form = accel} or nil, } end -- These functions are used directly in the <> format as well as in the utility functions #2 below. local function compute_double_last_cons_stem(term) local last_cons = term:match("([bcdfghjklmnpqrstvwxyzBCDFGHJKLMNPQRSTVWXYZ])$") if not last_cons then error("Verb stem '" .. term .. "' must end in a consonant to use ++") end return term .. last_cons end local function compute_plusplus_s_form(term, default_s_form) if term:find("[szx]$") then -- regas -> regasses, derez -> derezzes return compute_double_last_cons_stem(term) .. "es" else return default_s_form end end -- The main entry point. -- This is the only function that can be invoked from a template. function export.show(frame) local iparams = { [1] = true, } local iargs = require("Module:parameters").process(frame.args, iparams) local parargs = frame:getParent().args local poscat = iargs[1] local pos_in_1 = not poscat if pos_in_1 then poscat = ine(parargs[1]) or mw.title.getCurrentTitle().fullText == "แม่แบบ:en-head" and "คำอุทาน" or error("Part of speech must be specified in 1=") poscat_th = require("Module:th-utilities").th_pos(poscat) --th poscat_th = require(headword_module).canonicalize_pos(poscat_th) --th_pos_to_form is already there else poscat_th = require("Module:th-utilities").th_pos(poscat) --th; initiation is needed end local indexing_poscat = pos_in_1 and "head" or poscat_th local params = { ["head"] = list_param, ["id"] = true, ["json"] = boolean_param, ["sort"] = true, ["splithyph"] = boolean_param, ["nosplithyph"] = boolean_param, ["hyphspace"] = boolean_param, ["nolink"] = boolean_param, ["nolinkhead"] = {type = "boolean_param", alias_of = "nolink"}, ["suffix"] = boolean_param, ["nosuffix"] = boolean_param, ["nomultiwordcat"] = boolean_param, ["abbr"] = list_param, ["the"] = true, ["def"] = {alias_of = "the"}, ["pagename"] = true, -- for testing } if pos_in_1 then params[1] = {required = true} -- required but ignored as already processed above end local pos_data = pos_functions[indexing_poscat] local pos_func if pos_data then local pos_params = pos_data.params if pos_params then for key, val in pairs(pos_params) do params[key] = val end end pos_func = pos_data.func end local args = process_params(parargs, params) -- Account for unsupported titles, e.g. 'C|N>K' instead of 'Unsupported titles/C through N to K'. local pagename = args.pagename or mw.loadData("Module:headword/data").pagename local user_specified_heads = parse_inflection(args, "head", "is_head") local heads = user_specified_heads local autohead if args.nolink or not pagename:find("[ '%-]") then autohead = pagename else local en_no_split_apostrophe_words = list_to_set { "one's", "someone's", "he's", "she's", "it's", } local en_include_hyphen_prefixes = list_to_set { -- We don't include things that are also words even though they are often (perhaps mostly) prefixes, e.g. -- "be", "counter", "cross", "extra", "half", "mid", "over", "pan", "under". "acro", "acousto", "Afro", "agro", "anarcho", "angio", "Anglo", "ante", "anti", "arch", "auto", "bi", "bio", "cis", "co", "cryo", "crypto", "de", "demi", "eco", "electro", "Euro", "ex", "Greco", "hemi", "hydro", "hyper", "hypo", "infra", "Indo", "inter", "intra", "Judeo", "macro", "meta", "micro", "mini", "multi", "neo", "neuro", "non", "para", "peri", "post", "pre", "pro", "proto", "pseudo", "re", "semi", "sub", "super", "trans", "un", "vice", } local function is_english(term) local title = mw.title.new(term) if title and title.exists then local content = title:getContent() if content and content:find("== ?ภาษาอังกฤษ ?==\n") then return true end end return false end local function en_split_hyphen_when_space(word) if not word:find("-", nil, true) then return nil end if args.hyphspace then return "[[" .. word:gsub("%-+", " ") .. "|" .. word .. "]]" end if args.nosplithyph then return "[[" .. word .. "]]" end if not args.splithyph then local space_word = word:gsub("%-+", " ") if is_english(space_word) then return "[[" .. space_word .. "|" .. word .. "]]" end if is_english(word) then return "[[" .. word .. "]]" end end return nil end local function en_split_apostrophe(word) local base = word:match("^(.*)'s$") if base then return "[[" .. base .. "]][[-'s|'s]]" end -- Only treat final apostrophe as possessive if preceded by something that looks like a plural ending in /z/. -- In particular we don't want to do it for words like [[truckin']]. base = word:match("^(.*[sxz])'$") if base then if base:find("s$") then local sg = singularize(base) if is_english(sg) then return "[[" .. sg .. "|" .. base .. "]][[-'|']]" end end return "[[" .. base .. "]][[-'|']]" end return "[[" .. word .. "]]" end autohead = add_links_to_multiword_term(pagename, { split_hyphen_when_space = en_split_hyphen_when_space, split_apostrophe = en_split_apostrophe, no_split_apostrophe_words = en_no_split_apostrophe_words, include_hyphen_prefixes = en_include_hyphen_prefixes, }) end if not heads[1] then heads = {{term = autohead}} else for _, headobj in ipairs(heads) do local head = headobj.term if head:find("^~") then head = apply_link_modifiers(autohead, head:sub(2), lang) headobj.term = head elseif head:find("^[!?]$") then -- If explicit head= just consists of ! or ?, add it to the end of the default head. headobj.term = autohead .. head end if head == autohead then track("redundant-head") end end end -- handle the=/def= if args.the == "~" then local newheads = {} for _, headobj in ipairs(heads) do local barehead = shallowCopy(headobj) insert(newheads, barehead) headobj.term = "the " .. headobj.term insert(newheads, headobj) end heads = newheads elseif args.the then local the = require(yesno_module)(args.the) if the then for _, headobj in ipairs(heads) do headobj.term = "the " .. headobj.term end end end local data = { lang = lang, pos_category = poscat_th, categories = {}, heads = heads, user_specified_heads = user_specified_heads, -- We use our own splitting algorithm so the redundant head cat will be inaccurate. no_redundant_head_cat = true, inflections = {}, nomultiwordcat = args.nomultiwordcat, sort_key = args.sort, pagename = pagename, id = args.id, force_cat_output = force_cat, } local function inscat(cat) --insert(data.categories, langname .. " " .. cat) insert(data.categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(cat, langname)) end local is_suffix = false if args.suffix or not args.nosuffix and pagename:find("^%-") and not pagename:find("^%-%-") and poscat_th ~= "รูปปัจจัย" then is_suffix = true data.pos_category = "ปัจจัย" local singular_poscat = --[[singularize(poscat)]] poscat_th inscat("ปัจจัยสร้าง" .. singular_poscat) insert(data.inflections, {label = "ปัจจัยสร้าง" .. singular_poscat}) end if pos_func then pos_func(args, data, is_suffix) end local extra_categories = {} if pagename:find("[Qq]") then -- Check for q not followed by u. We want to exclude things like [[13q deletion syndrome]] and [[BFOQ]] that -- don't have a lowercase letter on either side, as well as things like [[& seq.]] and [[acq.]] that are -- abbreviations for words containing a following u. -- -- Approximate range of combining diacritics; we want to remove them so the checks below for -- a lowercase letter next to the q aren't tripped up by diacritics on the letter. local u300 = u(0x0300) local u36F = u(0x036F) local pagename_no_diacritics = ugsub(toNFD(pagename), "[" .. u300 .. "-" .. u36F .. "]", "") if pagename_no_diacritics:find("[Qq][a-tv-z]") or pagename_no_diacritics:find("[a-z]q[^u.]") or pagename_no_diacritics:find("[a-z]q$") then inscat("ศัพท์ที่มี Q ไม่ตามด้วย U") end end -- toNFD performs decomposition, so letters that decompose to an ASCII -- vowel and a diacritic, such as é, are counted as vowels and do not do not -- need to be included in the pattern. if not umatch(ulower(toNFD(pagename)), "[aeiouyæœøəªºαεηιουω]") then inscat("ศัพท์ที่ไม่มีสระ") end if pagename:find("yre$") then inscat("ศัพท์ที่ลงท้ายด้วย -yre") end if not pagename:find(" ") and ulen(pagename) >= 25 then insert(extra_categories, "ศัพท์" .. langname .. "ที่มีขนาดยาว") end if pagename:find("^[^aeiou ]*a[^aeiou ]*e[^aeiou ]*i[^aeiou ]*o[^aeiou ]*u[^aeiou ]*$") then inscat("ศัพท์ที่ใช้สระทั้งหมดตามลำดับ") end parse_and_insert_inflection(data, args, "abbr", "คำย่อ") if args.json then return toJSON(data) end return full_headword(data) .. (extra_categories[1] and format_categories(extra_categories, lang, args.sort) or "") end local function make_default_comparative(word) if word == "good" or word == "well" then return {"better"} elseif word == "bad" or word == "badly" then return {"worse"} elseif word == "far" then return {"further", "farther"} else return {add_suffix(word, "r")} end end local function make_default_superlative(word) if word == "good" or word == "well" then return {"best"} elseif word == "bad" or word == "badly" then return {"worst"} elseif word == "far" then return {"furthest", "farthest"} else return {add_suffix(word, "st.superlative")} end end -- This function does the common work between adjectives and adverbs. local function process_comparative_args(data, args, plpos) local pagename = data.pagename local comps = parse_inflection(args, 1) local sups = parse_inflection(args, "sup") local outcomps, outsups if args.componly then if comps[1] then error("Can't specify comparatives of comparative-only " .. plpos) end insert(data.inflections, {label = glossary_link("ขั้นกว่า") .. "เท่านั้น"}) insert(data.categories, plpos .. "ขั้นกว่าเท่านั้น" .. langname) -- Set to empty list so we don't get any comparatives output, but process superlatives if specified. outcomps = {} if not sups[1] then -- Set to empty list so we don't get any superlatives output unless explicitly given. outsups = {} end elseif args.suponly then if comps[1] or sups[1] then error("Can't specify comparatives or superlatives of or superlative-only " .. plpos) end insert(data.inflections, {label = glossary_link("ขั้นสุด") .. "เท่านั้น"}) insert(data.categories, plpos .. "ขั้นสุดเท่านั้น" .. langname) return end -- If the first parameter is ?, then don't show anything, just return. if comps[1] and comps[1].term == "?" then if comps[2] then error("Can't specify additional comparatives along with '?'") end if sups[1] then error("Can't specify superlatives along with '?' for the comparative") end return end if comps[1] and comps[1].term == "-" then local hyphencomp = remove(comps, 1) -- Remove the "-" but retain for decorations. -- Not (generally) comparable; may occasionally have a comparative if comps[1] then insert_fixed_inflection(data, "โดยทั่วไป<<เปรียบเทียบไม่ได้>>", hyphencomp) elseif not sups[1] then insert_fixed_inflection(data, "<<เปรียบเทียบไม่ได้>>", hyphencomp) insert(data.categories, plpos .. "เปรียบเทียบไม่ได้" .. langname) return else -- No comparative, but a superlative. insert_inflection() will correctly generate 'no comparative' if we -- pass in "-" as the value. outcomps = {hyphencomp} end elseif not comps[1] then comps = {{term = "more"}} end if not outcomps then -- not if we set `outcomps` to "-" above or processed a comparative-only term outcomps = {} -- Go over each parameter given and create a comparative and superlative form. for _, compobj in ipairs(comps) do local comp = compobj.term if comp == "-" then error("Comparative of '-' only allowed as first comparative") end if comp == "+" then comp = "+more" elseif comp == "more" and pagename ~= "many" and pagename ~= "much" then comp = "+more" elseif comp == "further" and pagename ~= "far" then comp = "+further" elseif comp == "better" and pagename ~= "good" and pagename ~= "well" then comp = "+better" elseif comp:find("~") then comp = comp:gsub("~", replacement_escape(pagename)) end compobj.origterm = comp if comp == "+more" then comp = "more [[" .. pagename .. "]]" elseif comp == "+further" then comp = {"further [[" .. pagename .. "]]", "farther [[" .. pagename .. "]]"} elseif comp == "+better" then comp = "better [[" .. pagename .. "]]" elseif comp == "er" then -- Add -er. comp = add_suffix(pagename, "r") elseif comp == "ier" then if pagename:sub(-1) ~= "y" then error("Can't specify 'ier' comparative unless the term ends with 'y': " .. pagename) end comp = pagename:gsub("e?y$", "ier") elseif comp:find("^%+") then local special = m_headword_utilities.get_special_indicator(comp, "noerror") if special then comp = m_headword_utilities.handle_multiword(pagename, special, make_default_comparative) end end if type(comp) == "table" and not comp[2] then comp = comp[1] end if type(comp) == "table" then for i = 1, #comp - 1 do local outobj = shallowCopy(compobj) outobj.term = comp[i] insert(outcomps, outobj) end compobj.term = comp[#comp] insert(outcomps, compobj) else compobj.term = comp insert(outcomps, compobj) end end end if sups[1] and sups[1].term == "-" then if sups[2] then error("Can't specify '-' as superlative followed by further values") end -- No superlative. insert_inflection() will correctly generate 'no superlative' if we pass in "-" as the value. outsups = sups else if not sups[1] then sups = {{term = "+"}} end end -- `outsups` will be set if we set `outsups` to "-" above or processed a comparative-only term without superlatives. if not outsups then outsups = {} local function process_sup(sup, special, supobj, compobj) if special then sup = m_headword_utilities.handle_multiword(pagename, special, make_default_superlative) elseif sup == "-" or sup == "+" then error(("Internal error: Superlative value of '%s' should have been handled earlier"):format(sup)) elseif sup == "+most" then sup = "most [[" .. pagename .. "]]" elseif sup == "+furthest" then sup = {"furthest [[" .. pagename .. "]]", "farthest [[" .. pagename .. "]]"} elseif sup == "+best" then sup = "best [[" .. pagename .. "]]" elseif sup == "est" then -- Add -est. sup = add_suffix(pagename, "st.superlative") elseif sup == "iest" then if pagename:sub(-1) ~= "y" then error("Can't specify 'iest' superlative unless the term ends with 'y': " .. pagename) end sup = pagename:gsub("e?y$", "iest") end if type(sup) == "table" and not sup[2] then sup = sup[1] end if compobj then supobj = shallowCopy(supobj) supobj = m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(supobj, compobj) end if type(sup) == "table" then for i = 1, #sup - 1 do local outobj = shallowCopy(supobj) outobj.term = sup[i] insert(outsups, outobj) end supobj.term = sup[#sup] insert(outsups, supobj) else supobj.term = sup insert(outsups, supobj) end end for _, supobj in ipairs(sups) do local sup = supobj.term if sup == "-" then error("Superlative of '-' only allowed as first superlative") end if sup == "+" then if not comps[1] then error("Superlative of '+' can't be specified when there are no comparatives") end for _, compobj in ipairs(comps) do local comp = compobj.origterm local special if comp == "+more" then sup = "+most" elseif comp == "+further" then sup = "+furthest" elseif comp == "+better" then sup = "+best" elseif comp == "er" then sup = "est" elseif comp == "ier" then sup = "iest" else if comp:find("^%+") then special = m_headword_utilities.get_special_indicator(comp, "noerror") end if not special then -- If the full comparative was given, then derive the superlative by replacing -er with -- -est. if comp:sub(-2) == "er" then sup = comp:sub(1, -3) .. "est" else error(("The superlative cannot be derived automatically from comparative '%s' because it doesn't end in -er"):format(comp)) end end end process_sup(sup, special, supobj, compobj) end else local special = m_headword_utilities.get_special_indicator(sup, "noerror") -- Do some work here rather than in process_sup() so we don't end up double-processing a term with a '~' -- in it or a term that happens to be 'most' or similar after substitution of ~ in the comparative. if not special then if sup == "most" and pagename ~= "many" and pagename ~= "much" then sup = "+most" elseif sup == "furthest" and pagename ~= "far" then sup = "+furthest" elseif sup == "best" and pagename ~= "good" and pagename ~= "well" then sup = "+best" elseif sup:find("~") then sup = sup:gsub("~", replacement_escape(pagename)) end end process_sup(sup, special, supobj) end end end insert_inflection(data, outcomps, "<<ขั้นกว่า>>", "ขั้นกว่า") insert_inflection(data, outsups, "<<ขั้นสุด>>", "ขั้นสุด") end pos_functions["คำคุณศัพท์"] = { params = { [1] = list_param, ["comp_qual"] = {list = "comp\1_qual", allow_holes = true, replaced_by = false, instead = "use <l:...> or <q:...> inline modifier on the comparative value", }, ["sup"] = list_param, ["sup_qual"] = {list = "sup\1_qual", allow_holes = true, replaced_by = false, instead = "use <l:...> or <q:...> inline modifier on the superlative value", }, ["componly"] = boolean_param, ["suponly"] = boolean_param, }, func = function(args, data) -- Process the comparatives and superlatives. process_comparative_args(data, args, "คำคุณศัพท์") end, } pos_functions["คำกริยาวิเศษณ์"] = { params = { [1] = list_param, ["comp_qual"] = {list = "comp\1_qual", allow_holes = true, replaced_by = false, instead = "use <l:...> or <q:...> inline modifier on the comparative value", }, ["sup"] = list_param, ["sup_qual"] = {list = "sup\1_qual", allow_holes = true, replaced_by = false, instead = "use <l:...> or <q:...> inline modifier on the superlative value", }, ["componly"] = boolean_param, ["suponly"] = boolean_param, }, func = function(args, data) -- Process the comparatives and superlatives. process_comparative_args(data, args, "คำกริยาวิเศษณ์") end, } local function escape(str) return (str:gsub("\\([:#])", "\\\\%1") :gsub("[:#]", "\\%0")) end local function canonicalize_plural(pl, pagename, pos) if pl == "+" then return escape(add_suffix(pagename, "s.plural", pos)) elseif pl == "++" then return escape(compute_plusplus_s_form(pagename, add_suffix(pagename, "s.plural", pos))) elseif pl == "*" then return escape(pagename) elseif pl == "ies" then if pagename:sub(-1) == "y" then return escape(pagename:gsub("e?y$", pl)) end error("Can't specify 'ies' plural unless the term ends with 'y'.") elseif pl == "s" or pl == "es" or pl == "'s" then return escape(pagename .. pl) end end local function do_nouns(args, data, pos) local pagename = data.pagename pos = pos or "คำนาม" local plurals = parse_inflection(args, 1) local function insert_plurale_tantum_inflections(is_plural_only, originating_label) if args.sg[1] then insert_fixed_inflection(data, "พหูพจน์ปกติ", originating_label) parse_and_insert_inflection(data, args, "sg", "เอกพจน์") elseif is_plural_only then insert_fixed_inflection(data, "พหูพจน์เท่านั้น", originating_label) end if args.attr[1] then parse_and_insert_inflection(data, args, "attr", "ตัวบอกคุณลักษณะ") end end local function first_pl_term() return plurals[1] and plurals[1].term or nil end if first_pl_term() == "p" then -- plurale tantum if plurals[2] then error("With plurale tantum noun, can't specify more than one plural") end data.genders = {"p"} -- this should auto-insert the correct 'pluralia tantum' category insert_plurale_tantum_inflections("พหูพจน์เท่านั้น", plurals[1]) return end local function inscat(cat) --insert(data.categories, langname .. " " .. cat) insert(data.categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(cat, langname)) end local need_default_plural = pos == "คำนาม" if first_pl_term() == "sp" then -- construed as singular or plural sp = remove(plurals, 1) -- Remove the "sp" but retain it for its decorations. inscat("คำนาม★ที่อนุมานว่าเป็นเอกพจน์หรือพหูพจน์") data.genders = {"s", "p"} -- this should auto-insert the correct 'pluralia tantum' category insert_plurale_tantum_inflections(nil, sp) need_default_plural = false elseif first_pl_term() == "-" then -- Uncountable noun; may occasionally have a plural local hyphpl = remove(plurals, 1) -- Remove the "-" but retain for decorations. inscat("คำนามนับไม่ได้") -- If plural forms were given explicitly, then show "usually" if plurals[1] then insert_fixed_inflection(data, "โดยปกติ<<นับไม่ได้>>", hyphpl) else insert_fixed_inflection(data, "<<นับไม่ได้>>", hyphpl) end need_default_plural = false elseif first_pl_term() == "#" then -- Usually countable (e.g., "grilled cheese") local hashpl = remove(plurals, 1) -- Remove the "#" but retain for qualifiers, labels, references insert_fixed_inflection(data, "โดยปกติ<<นับได้>>", hashpl) inscat("คำนามนับไม่ได้") inscat("คำนามนับได้") -- If no plural was given, add a default one now if not plurals[1] then plurals[1] = {term = escape(add_suffix(pagename, "s.plural", pos))} end elseif first_pl_term() == "~" then -- Mixed countable/uncountable noun, always has a plural local tildepl = remove(plurals, 1) -- Remove the "~" but retain for decorations. insert_fixed_inflection(data, "<<นับได้>>และ<<นับไม่ได้>>", tildepl) inscat("คำนามนับไม่ได้") inscat("คำนามนับได้") -- If no plural was given, add a default one now if not plurals[1] then plurals[1] = {term = escape(add_suffix(pagename, "s.plural", pos))} end end -- Plural is unknown if first_pl_term() == "?" then local questionpl = remove(plurals, 1) -- Remove the "?" but retain for decorations. -- Not desired; see [[Wiktionary:Tea_room/2021/August#"Plural unknown or uncertain"]] -- insert_fixed_inflection(data, "plural unknown or uncertain", questionpl) inscat("nouns with unknown or uncertain plurals") if plurals[1] then error("Can't specify explicit plurals along with '?' for unknown/uncertain plural") end return end -- Plural is not attested if first_pl_term() == "!" then local exclampl = remove(plurals, 1) -- Remove the "!" but retain for decorations. insert_fixed_inflection(data, "plural not attested", exclampl) inscat("nouns with unattested plurals") if plurals[1] then error("Can't specify explicit plurals along with '!' for unattested plural") end return end -- If no plural was given, maybe add a default one, otherwise (when "-" was given or proper noun) return. if not plurals[1] then if not need_default_plural then inscat("คำนามนับไม่ได้") return end plurals[1] = {term = escape(add_suffix(pagename, "s.plural", pos))} end -- There are plural forms to show, so show them. inscat("คำนามนับได้") local irregular, indeclinable for i, pl in ipairs(plurals) do local canon_pl = canonicalize_plural(pl.term, pagename, pos) if canon_pl then pl.term = canon_pl end local pl_term = get_link_page(pl.term, lang) if not (pagename:find(" ") or is_regular_plural(pl_term, pagename)) then irregular = true if pl_term == pagename then indeclinable = true end end end if irregular then inscat("คำนาม★ที่มีพหูพจน์ไม่ปรกติ") end if indeclinable then inscat("คำนามผันรูปไม่ได้") end insert_inflection(data, plurals, "พหูพจน์", "p") end -- Return the parameters to be used for nouns and proper nouns. Currently the same. local noun_params = { [1] = list_param, ["pl\1qual"] = {list = true, allow_holes = true, replaced_by = false, instead = "use <l:...> or <q:...> inline modifier on the plural", }, -- The following four only used for pluralia tantum (1=p) ["sg"] = list_param, ["attr"] = list_param, } pos_functions["คำนาม"] = { params = noun_params, func = do_nouns, } pos_functions["คำวิสามานยนาม"] = { params = noun_params, func = function(args, data) return do_nouns(args, data, "คำวิสามานยนาม") end, } local function base_default_verb_forms(verb) return escape(add_suffix(verb, "s.verb")), escape(add_suffix(verb, "ing")), escape(add_suffix(verb, "d")) end local function default_verb_forms(verb) local full_s_form, full_ing_form, full_ed_form = base_default_verb_forms(verb) if verb:find(" ") then local first, rest = verb:match("^(.-)( .*)$") local first_s_form, first_ing_form, first_ed_form = base_default_verb_forms(first) return full_s_form, full_ing_form, full_ed_form, first_s_form .. rest, first_ing_form .. rest, first_ed_form .. rest, first, rest else return full_s_form, full_ing_form, full_ed_form, nil, nil, nil, nil, nil end end local function compute_double_last_cons_stem_of_split_verb(verb, ending) local first, rest = verb:match("^(.-)( .*)$") if not first then error("Verb '" .. verb .. "' must have a space in it to use **") end local last_cons = first:match("([bcdfghjklmnpqrstvwxyzBCDFGHJKLMNPQRSTVWXYZ])$") if not last_cons then error("First word '" .. first .. "' must end in a consonant to use **") end return first .. last_cons .. ending .. rest end local function check_non_nil_star_form(form, pagename) if form == nil then error("Verb '" .. pagename .. "' must have a space in it to use *, **, *l, *! or *'") end return form end local function sub_tilde(form, pagename) if not form then return nil end if form:find("~") then form = form:gsub("~", replacement_escape(pagename)) end return form end local deprecated_qual_replaced_by_inline_modifier = { list = true, allow_holes = true, replaced_by = false, instead = "use an inline modifier <q:...> or <l:...> on the value" } pos_functions["คำกริยา"] = { params = { [1] = {list = "pres_3sg", disallow_holes = true}, ["pres_3sg\1_qual"] = deprecated_qual_replaced_by_inline_modifier, [2] = {list = "pres_ptc", disallow_holes = true}, ["pres_ptc\1_qual"] = deprecated_qual_replaced_by_inline_modifier, [3] = {list = "past", disallow_holes = true}, ["past\1_qual"] = deprecated_qual_replaced_by_inline_modifier, [4] = {list = "past_ptc", allow_holes = true}, ["past_ptc\1_qual"] = deprecated_qual_replaced_by_inline_modifier, ["noautolinkverb"] = boolean_param, ["angle_bracket"] = boolean_param, }, func = function(args, data) -- Get parameters local par1s local par2s = parse_inflection(args, {2, "pres_ptc"}) local par3s = parse_inflection(args, {3, "past"}) local par4s = parse_inflection(args, {4, "past_ptc"}) local pres_3sgs, pres_ptcs, pasts, past_ptcs local pagename = data.pagename ------------------------------------------- UTILITY FUNCTIONS #2 ------------------------------------------ -- These functions are used in both in the separate-parameter format and in the override params such as past_ptc2=. local full_default_s, full_default_ing, full_default_ed, split_default_s, split_default_ing, split_default_ed local lemma local function set_lemma_and_default_forms(the_lemma) lemma = the_lemma full_default_s, full_default_ing, full_default_ed, split_default_s, split_default_ing, split_default_ed, lemma_first, lemma_rest = default_verb_forms(the_lemma) end local function canonicalize_s_form(form) if form == "+" then error("Internal error: Should not see '+' here") elseif form == "^" then return full_default_s elseif form == "*" then return check_non_nil_star_form(split_default_s, lemma) elseif form == "++" then return compute_plusplus_s_form(lemma, full_default_s) elseif form == "**" then if lemma:find("^[^ ]*[szx] ") then return compute_double_last_cons_stem_of_split_verb(lemma, "es") else return check_non_nil_star_form(split_default_s, lemma) end elseif form == "+!" then return lemma .. "s" elseif form == "*!" then return check_non_nil_star_form(lemma_first) .. "s" .. lemma_rest elseif form == "+'" then return lemma .. "'s" elseif form == "*'" then return check_non_nil_star_form(lemma_first) .. "'s" .. lemma_rest elseif form == "+l" then if lemma:find("[szx]$") then return {{term = full_default_s, l = {"US"}}, {term = compute_plusplus_s_form(lemma, full_default_s), l = {"UK"}}} else return compute_plusplus_s_form(lemma, full_default_s) end elseif form == "*l" then if lemma:find("^[^ ]*[szx] ") then return {{term = check_non_nil_star_form(split_default_s, lemma), l = {"US"}}, {term = compute_double_last_cons_stem_of_split_verb(lemma, "es"), l = {"UK"}}} else return check_non_nil_star_form(split_default_s, lemma) end else return sub_tilde(form, lemma) end end local function canonicalize_ing_form(form) if form == "+" then error("Internal error: Should not see '+' here") elseif form == "^" then return full_default_ing elseif form == "*" then return check_non_nil_star_form(split_default_ing, lemma) elseif form == "++" then return compute_double_last_cons_stem(lemma) .. "ing" elseif form == "**" then return compute_double_last_cons_stem_of_split_verb(lemma, "ing") elseif form == "+!" then return lemma .. "ing" elseif form == "*!" then return check_non_nil_star_form(lemma_first) .. "ing" .. lemma_rest elseif form == "+'" then return lemma .. "'ing" elseif form == "*'" then return check_non_nil_star_form(lemma_first) .. "'ing" .. lemma_rest elseif form == "+l" then return {{term = full_default_ing, l = {"US"}}, {term = compute_double_last_cons_stem(lemma) .. "ing", l = {"UK"}}} elseif form == "*l" then return {{term = check_non_nil_star_form(split_default_ing, lemma), l = {"US"}}, {term = compute_double_last_cons_stem_of_split_verb(lemma, "ing"), l = {"UK"}}} else return sub_tilde(form, lemma) end end local function canonicalize_ed_form(form) if form == "+" then error("Internal error: Should not see '+' here") elseif form == "^" then return full_default_ed elseif form == "*" then return check_non_nil_star_form(split_default_ed, lemma) elseif form == "++" then return compute_double_last_cons_stem(lemma) .. "ed" elseif form == "+!" then return lemma .. "ed" elseif form == "*!" then return check_non_nil_star_form(lemma_first) .. "ed" .. lemma_rest elseif form == "+'" then return {{term = lemma .. "'d"}, {term = lemma .. "'ed"}} elseif form == "*'" then return {{term = check_non_nil_star_form(lemma_first) .. "'d" .. lemma_rest}, {term = check_non_nil_star_form(lemma_first) .. "'ed" .. lemma_rest}} elseif form == "**" then return compute_double_last_cons_stem_of_split_verb(lemma, "ed") elseif form == "+l" then return {{term = full_default_ed, l = {"US"}}, {term = compute_double_last_cons_stem(lemma) .. "ed", l = {"UK"}}} elseif form == "*l" then return {{term = check_non_nil_star_form(split_default_ed, lemma), l = {"US"}}, {term = compute_double_last_cons_stem_of_split_verb(lemma, "ed"), l = {"UK"}}} else return sub_tilde(form, lemma) end end -- FIXME: options should be "+", "*", "++", "**", "+n", "*n", "++n" and "**n", but not "n" local function canonicalize_en_form(form) if form == "n" then track("n4") return add_suffix(lemma, "n") end return canonicalize_ed_form(form) end --------------------------------- MAIN PARSING/CONJUGATING CODE -------------------------------- local is_angle_bracket = args.angle_bracket if is_angle_bracket then if par2s[1] or par3s[1] or par4s[1] then error("Can't specify explicit values for 2=, 3= or 4= along with the angle-bracket format") end elseif is_angle_bracket == nil and not par2s[1] and not par3s[1] and not par4s[1] and not args[1][2] and args[1][1] and args[1][1]:find("<") then if put.term_contains_top_level_html(args[1][1]) then -- Often, term_contains_top_level_html() returns true on the angle-bracket format, which would -- make the pcall() below succeed but leave the angle brackets as-is. Check for this and only do the -- pcall() if term_contains_top_level_html() returns false. is_angle_bracket = true else -- If it's ambiguous whether it's an angle-bracket format or separate params with an inline modifier, -- try to parse as the latter. If an error occurs, treat as the former. local ok ok, par1s = pcall(parse_inflection, args, {1, "pres_3sg"}) if not ok then par1s = nil is_angle_bracket = true end end end if is_angle_bracket then -------------------------- ANGLE-BRACKET FORMAT -------------------------- -- (0) Expand multiword term with angle brackets just on the first word. local arg11 = args[1][1] if arg11:find("^<.*>$") and pagename:find(" ") then local first, rest = pagename:match("^(.-)( .*)$") arg11 = first .. arg11 .. rest end -- (1) Parse the indicator specs inside of angle brackets. local function parse_indicator_spec(angle_bracket_spec) local inside = angle_bracket_spec:match("^<(.*)>$") assert(inside) local segments = put.parse_balanced_segment_run(inside, "[", "]") local comma_separated_groups = put.split_alternating_runs(segments, ",") if #comma_separated_groups > 4 then error("Too many comma-separated parts in indicator spec, expected at most 4: " .. angle_bracket_spec) end local function fetch_footnotes(separated_group) local footnotes for j = 2, #separated_group - 1, 2 do if separated_group[j + 1] ~= "" then error("Extraneous text after bracketed footnotes: '" .. concat(separated_group) .. "'") end if not footnotes then footnotes = {} end insert(footnotes, separated_group[j]) end return footnotes end local function fetch_specs(comma_separated_group) if not comma_separated_group then return {{term = "+"}} end local specs = {} local colon_separated_groups = put.split_alternating_runs(comma_separated_group, ":") for _, colon_separated_group in ipairs(colon_separated_groups) do local form = colon_separated_group[1] if form == "*" or form == "**" or form == "*l" or form == "*!" or form == "*'" then error("*, **, *l, *! and *' not allowed inside of indicator specs: " .. angle_bracket_spec) end if form == "" then form = "+" end local termobj = { term = form } local footnotes = fetch_footnotes(colon_separated_group) if footnotes then for _, footnote in ipairs(footnotes) do m_headword_utilities.add_footnote_to_termobj(termobj, footnote) end end insert(specs, termobj) end return specs end local s_specs = fetch_specs(comma_separated_groups[1]) local ing_specs = fetch_specs(comma_separated_groups[2]) local ed_specs = fetch_specs(comma_separated_groups[3]) local en_specs = fetch_specs(comma_separated_groups[4]) return { forms = {}, s_specs = s_specs, ing_specs = ing_specs, ed_specs = ed_specs, en_specs = en_specs, } end local parse_props = { parse_indicator_spec = parse_indicator_spec, } local alternant_multiword_spec = iut.parse_inflected_text(arg11, parse_props) -- (2) Check for user-specified brackets; remove any links from the lemma, but remember the original -- form so we can use it below in the 'lemma_linked' form. -- Check to see if there are brackets in the pre-text or post-text. If so, use the linked lemma (with the -- verb autolinked unless noautolinkverb is given). Otherwise, use the default headword algorithm. local function check_bracket(val) if val:find("%[%[") then alternant_multiword_spec.saw_bracket = true end end for _, alternant_or_word_spec in ipairs(alternant_multiword_spec.alternant_or_word_specs) do check_bracket(alternant_or_word_spec.before_text) if alternant_or_word_spec.alternants then for _, multiword_spec in ipairs(alternant_or_word_spec.alternants) do for _, word_spec in ipairs(multiword_spec.word_specs) do check_bracket(word_spec.before_text) end check_bracket(multiword_spec.post_text) end end end check_bracket(alternant_multiword_spec.post_text) iut.map_word_specs(alternant_multiword_spec, function(base) if base.lemma == "" then base.lemma = pagename end base.orig_lemma = base.lemma base.lemma = remove_links(base.lemma) if args.noautolinkverb or base.orig_lemma:find("%[%[") then base.linked_lemma = base.orig_lemma else base.linked_lemma = "[[" .. base.orig_lemma .. "]]" end end) -- (3) Conjugate the verbs according to the indicator specs parsed above. local all_verb_slots = { lemma = "infinitive", lemma_linked = "infinitive", s_form = "3|s|pres", ing_form = "pres|ptcp", ed_form = "past", en_form = "past|ptcp", } local function conjugate_verb(base) local function process_specs(slot, specs, canon_func, default_values, default_already_formobj) local function insert_termobj_into_slot(termobj) local formobj = m_headword_utilities.convert_termobj_to_formobj(termobj) -- If the form is -, don't insert any forms, which will result in there being no overall forms -- (in fact it will be nil). We check for that down below and substitute a single "-" as the -- form, which in turn gets turned into special labels like "no present participle". if formobj.form == "-" then if formobj.footnotes then error("Unable to preserve footnotes specified on missing form '-': FIXME: " .. dump(formobj.footnotes)) end else iut.insert_form(base.forms, slot, formobj) end end local function canonicalize_and_insert(arg) local canon_arg = canon_func(arg) if type(canon_arg) == "string" then arg.term = canon_arg insert_termobj_into_slot(arg) else for _, canon in ipairs(canon_arg) do m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(canon, arg) insert_termobj_into_slot(canon) end end end for _, arg in ipairs(specs) do if arg.term == "+" then if default_values then -- will be nil if past tense specified as - and no past ptc given for _, val in ipairs(default_values) do val = shallowCopy(val) if default_already_formobj then local argformobj = m_headword_utilities.convert_termobj_to_formobj(arg) val.footnotes = iut.combine_footnotes(val.footnotes, argformobj.footnotes) iut.insert_form(base.forms, slot, val) else m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(val, arg) canonicalize_and_insert(val) end end end else canonicalize_and_insert(arg) end end end set_lemma_and_default_forms(base.lemma) local all_part_default_specs = {} local function process_and_canonicalize_s_form(arg) local form = arg.term if form == "+" then error("Internal error: '+' should have been converted to '^' by now") end if form == "*" or form == "**" or form == "*l" or form == "*!" or form == "*'" then error(("Internal error: '%s' should have already thrown an error"):format(form)) end if form == "^" or form == "++" or form == "+l" or form == "+!" or form == "+'" then insert(all_part_default_specs, shallowCopy(arg)) end return canonicalize_s_form(form) end process_specs("s_form", base.s_specs, process_and_canonicalize_s_form, {{term = "^"}}) if not all_part_default_specs[1] then all_part_default_specs[1] = {term = "^"} end process_specs("ing_form", base.ing_specs, function(arg) return canonicalize_ing_form(arg.term) end, all_part_default_specs) process_specs("ed_form", base.ed_specs, function(arg) return canonicalize_ed_form(arg.term) end, all_part_default_specs) process_specs("en_form", base.en_specs, function(arg) return canonicalize_en_form(arg.term) end, base.forms.ed_form, "default already formobj") iut.insert_form(base.forms, "lemma", {form = base.lemma}) -- Add linked version of lemma for use in head=. We write this in a general fashion in case -- there are multiple lemma forms (which isn't possible currently at this level, although it's -- possible overall using the ((...,...)) notation). iut.insert_forms(base.forms, "lemma_linked", iut.map_forms(base.forms.lemma, function(form) if form == base.lemma and base.linked_lemma:find("%[%[") then return base.linked_lemma else return form end end)) end local inflect_props = { slot_table = all_verb_slots, inflect_word_spec = conjugate_verb, } iut.inflect_multiword_or_alternant_multiword_spec(alternant_multiword_spec, inflect_props) -- (4) Fetch the forms and put the conjugated lemmas in data.heads if not explicitly given. local function fetch_termobjs(slot) local forms = alternant_multiword_spec.forms[slot] -- See above. This should only occur if the user explicitly used - for a spec. if not forms or not forms[1] then return {{term = "-"}} end local termobjs = {} for _, formobj in ipairs(forms) do insert(termobjs, m_headword_utilities.convert_formobj_to_termobj(formobj)) end return termobjs end pres_3sgs = fetch_termobjs("s_form") pres_ptcs = fetch_termobjs("ing_form") pasts = fetch_termobjs("ed_form") past_ptcs = fetch_termobjs("en_form") -- Use the "linked" form of the lemma as the head if no head= explicitly given and the user specified -- brackets in one of the lemmas. Otherwise we use the default headword-linking algorithm. if not data.user_specified_heads[1] and alternant_multiword_spec.saw_bracket then data.heads = {} for _, lemma_obj in ipairs(alternant_multiword_spec.forms.lemma_linked) do insert(data.heads, m_headword_utilities.convert_formobj_to_termobj(lemma_obj)) end end else -------------------------- SEPARATE-PARAM FORMAT -------------------------- set_lemma_and_default_forms(pagename) par1s = par1s or parse_inflection(args, {1, "pres_3sg"}) pres_3sgs = {} pres_ptcs = {} pasts = {} past_ptcs = {} if not par1s[1] then par1s = {{term = "+"}} end if not par2s[1] then par2s = {{term = "+"}} end if not par3s[1] then par3s = {{term = "+"}} end if not par4s[1] then par4s = {{term = "+"}} end local function process_argument(args, dest, canon_func, default_values, default_already_canonicalized) local function canonicalize_and_insert(arg) local canon_arg = canon_func(arg) if type(canon_arg) == "string" then arg.term = canon_arg m_headword_utilities.insert_termobj_combining_duplicates(dest, arg) else for _, canon in ipairs(canon_arg) do m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(canon, arg) m_headword_utilities.insert_termobj_combining_duplicates(dest, canon) end end end for _, arg in ipairs(args) do if arg.term == "+" then for _, val in ipairs(default_values) do val = shallowCopy(val) m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(val, arg) if default_already_canonicalized then m_headword_utilities.insert_termobj_combining_duplicates(dest, val) else canonicalize_and_insert(val) end end else canonicalize_and_insert(arg) end end end local all_part_default_specs = {} local function process_and_canonicalize_s_form(arg) local form = arg.term if form == "+" then error("Internal error: '+' should have been converted to '^' by now") end if form == "^" or form == "++" or form == "+l" or form == "+!" or form == "+'" or form == "*" or form == "**" or form == "*l" or form == "*!" or form == "*'" then insert(all_part_default_specs, shallowCopy(arg)) end return canonicalize_s_form(form) end process_argument(par1s, pres_3sgs, process_and_canonicalize_s_form, {{term = "^"}}) if not all_part_default_specs[1] then all_part_default_specs[1] = {term = "^"} end process_argument(par2s, pres_ptcs, function(arg) return canonicalize_ing_form(arg.term) end, all_part_default_specs) process_argument(par3s, pasts, function(arg) return canonicalize_ed_form(arg.term) end, all_part_default_specs) process_argument(par4s, past_ptcs, function(arg) return canonicalize_en_form(arg.term) end, pasts, "default already canonicalized") end ------------------------------------------- INSERT INFLECTIONS ------------------------------------------ insert_inflection(data, pres_3sgs, "บุรุษที่สามเอกพจน์ปัจจุบันกาลสามัญ", "s-verb-form") insert_inflection(data, pres_ptcs, "รูปกริยาขยายปัจจุบันกาล", "ing-form") if deepEquals(pasts, past_ptcs) then insert_inflection(data, pasts, "อดีตกาลสามัญ และรูปกริยาขยายอดีตกาล", "ed-form", "no simple past or past participle") else insert_inflection(data, pasts, "อดีตกาลสามัญ", "spast") insert_inflection(data, past_ptcs, "รูปกริยาขยายอดีตกาล", "past|part") end if pagename:find(" ") then -- Check for placeholder "it" local words = split(pagename, " ") for _, word in ipairs(words) do if word == "it" or word == "its" or word == "it's" then insert(data.categories, langname .. ' terms with placeholder "it"') break end end -- Check for phrasal verbs local phrasal_adverbs = list_to_set{ -- NOTE: This should only contain common phrasal adverbs, not random words like [[low]], -- [[adrift]], etc. "aback", "about", "above", "across", "after", "against", "ahead", "along", "apart", "around", "as", "aside", "at", "away", "back", "before", "behind", "below", "between", "beyond", "by", "down", "for", "forth", "from", "in", "into", "of", "off", "on", "onto", "out", "over", "past", "round", "through", "to", "together", "towards", "under", "up", "upon", "with", "without", } local allowed_non_adverb_words = list_to_set{ "it", "one", "oneself", "someone", } local base = pagename local seen_adverbs = {} -- Only consider a verb to be phrasal if it consists of a single base verb followed exclusively by either -- adverbs from `phrasal_adverbs` or placeholder words from `allowed_non_adverb_words`, where at -- least one following word is from `phrasal_adverbs` (hence [[can it]] is not a phrasal verb). while true do local prev, word = base:match("^(.+) (.-)$") if not prev then break end if phrasal_adverbs[word] then insert(seen_adverbs, word) elseif allowed_non_adverb_words[word] then -- do nothing else break end base = prev end if not base:find(" ") and seen_adverbs[1] then insert(data.categories, langname .. " phrasal verbs") for i = #seen_adverbs, 1, -1 do insert(data.categories, langname .. ' phrasal verbs formed with "' .. seen_adverbs[i] .. '"') end end end end, } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Suffix forms -- ----------------------------------------------------------------------------------------- pos_functions["รูปปัจจัย"] = { params = { [1] = {required = true, list = true, disallow_holes = true}, }, func = function(args, data, is_suffix) local suffix_type = {} for _, typ in ipairs(args[1]) do insert(suffix_type, "ปัจจัยสร้าง" .. typ) end insert(data.inflections, {label = "รูปผันของ " .. m_table.serialCommaJoin(suffix_type, {conj = "หรือ"})}) end, } return export fht760bmwpkupk2wc7wymxz1dxq4acb 828 51049 5775324 5723290 2026-10-15T02:52:51Z Octahedron80 267 5775324 Scribunto text/plain -- Author: primarily Benwing2; some work by Fenakhay, Erutuon; early version by Rua local export = {} local pos_functions = {} local force_cat = false -- for testing; if true, categories appear in non-mainspace pages local ar_translit = require("Module:ar-translit") local ar_verb_module = "Module:ar-verb" local ar_utilities_module = "Module:ar-utilities" local ar = require(ar_utilities_module) local en_utilities_module = "Module:en-utilities" local headword_module = "Module:headword" local headword_utilities_module = "Module:headword utilities" local links_module = "Module:links" local inflection_utilities_module = "Module:inflection utilities" local parse_utilities_module = "Module:parse utilities" local require_when_needed = require("Module:utilities/require when needed") local remove_links = require_when_needed(links_module, "remove_links") local m_table = require("Module:table") local m_str_utils = require("Module:string utilities") local m_en_utilities = require_when_needed(en_utilities_module) local m_headword_utilities = require_when_needed(headword_utilities_module) local glossary_link = require_when_needed(headword_utilities_module, "glossary_link") local boolean_param = {type = "boolean"} local list_to_set = m_table.listToSet local rfind = m_str_utils.find local rmatch = m_str_utils.match local rsubn = m_str_utils.gsub local u = m_str_utils.char local rsplit = m_str_utils.split local insert = table.insert local concat = table.concat local unpack = unpack or table.unpack -- Lua 5.2 compatibility local langcode = "ar" local lang = require("Module:languages").getByCode(langcode) local langname = lang:getCategoryName() --th local TEMPCOMMA = u(0xFFF0) local TEMPARCOMMA = u(0xFFF1) local misc_pos_with_gender = list_to_set { "ปัจจับ", "รูปคุณศัพท์", "รูปนาม", "รูปวิสามานยนาม", "รูปสรรพนาม", "รูปตัวกำหนด", } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Utility functions -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local dump = mw.dumpObject -- version of mw.ustring.gsub() that discards all but the first return value local function rsub(term, foo, bar) local retval = rsubn(term, foo, bar) return retval end local function ine(val) if val == "" then return nil else return val end end -- Replace comma with a temporary char in comma + whitespace. local function escape_comma_whitespace(run) local escaped = false if run:find("\\,") then run = run:gsub("\\,", "\\" .. TEMPCOMMA) escaped = true end if run:find("\\،") then run = run:gsub("\\،", "\\" .. TEMPARCOMMA) escaped = true end if run:find(",%s") then run = run:gsub(",(%s)", TEMPCOMMA .. "%1") escaped = true end if run:find("،%s") then run = run:gsub("،(%s)", TEMPARCOMMA .. "%1") escaped = true end return run, escaped end -- Undo replacement of comma with a temporary char in comma + whitespace. local function unescape_comma_whitespace(run) return (run:gsub(TEMPCOMMA, ","):gsub(TEMPARCOMMA, "،")) end -- Split an argument on comma or Arabic comma, but not either type of comma followed by whitespace. local function split_on_comma(val) if rfind(val, "[,،]%s") or val:find("\\") then return export.split_escaping(val, "[,،]", false, escape_comma_whitespace, unescape_comma_whitespace) else return rsplit(val, "[,،]") end end local function replace_tr_ending(tr, from, to) if not tr then return nil end local pref = tr:match("^(.*)" .. from .. "$") if not pref then error(("Translit '%s' does not end in -%s, as expected"):format(tr, from)) end return pref .. to end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Tracking functions -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local trackfn = require("Module:debug/track") local function track(page) trackfn(langcode .. "-headword/" .. page) return true end --[==[ Examples of what you can find by looking at what links to the given pages: [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized]] all unvocalized pages [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized/pl]] all unvocalized pages where the plural is unvocalized, whether specified using pl=, pl2=, etc. [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized/head]] all unvocalized pages where the head is unvocalized [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized/head/nouns]] all nouns excluding proper nouns, collective nouns, singulative nouns where the head is unvocalized [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized/head/proper]] nouns all proper nouns where the head is unvocalized [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized/head/not]] proper nouns all words that are not proper nouns where the head is unvocalized [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized/adjectives]] all adjectives where any parameter is unvocalized; currently only works for heads, so equivalent to .../unvocalized/head/adjectives [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized-empty-head]] all pages with an empty head [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized-manual-translit]] all unvocalized pages with manual translit [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized-manual-translit/head/nouns]] all nouns where the head is unvocalized but has manual translit [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/unvocalized-no-translit]] all unvocalized pages without manual translit [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/i3rab]] all pages with any parameter containing i3rab of either -un, -u, -a or -i [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/i3rab-un]] all pages with any parameter containing an -un i3rab ending [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/i3rab-un/pl]] all pages where a form specified using pl=, pl2=, etc. contains an -un i3rab ending [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/i3rab-u/head]] all pages with a head containing an -u i3rab ending [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/ar-headword/i3rab/head/proper]] nouns (all proper nouns with a head containing i3rab of either -un, -u, -a or -i) In general, the format is one of the following: Wiktionary:Tracking/ar-headword/FIRSTLEVEL Wiktionary:Tracking/ar-headword/FIRSTLEVEL/ARGNAME Wiktionary:Tracking/ar-headword/FIRSTLEVEL/POS Wiktionary:Tracking/ar-headword/FIRSTLEVEL/ARGNAME/POS FIRSTLEVEL can be one of "unvocalized", "unvocalized-empty-head" or its opposite "unvocalized-specified", "unvocalized-manual-translit" or its opposite "unvocalized-no-translit", "i3rab", "i3rab-un", "i3rab-u", "i3rab-a", or "i3rab-i". ARGNAME is either "head" or an argument such as "pl", "f", "cons", etc. This automatically includes arguments specified as head2=, pl3=, etc. POS is a part of speech, lowercase and singular, e.g. "noun", "adjective", "proper noun", "collective noun", etc. or "not proper noun", which includes all parts of speech but proper nouns. ]==] local function track_form(argname, form, translit, pos) form = ar.reorder_shadda(remove_links(form)) function dotrack(page) track(page) track(page .. "/" .. argname) if pos then track(page .. "/" .. pos) track(page .. "/" .. argname .. "/" .. pos) if pos ~= "คำวิสามานยนาม" then track(page .. "/not proper noun") track(page .. "/" .. argname .. "/not proper noun") end end end function track_i3rab(arabic, tr) if rfind(form, arabic .. "$") then dotrack("i3rab") dotrack("i3rab-" .. tr) end end track_i3rab(ar.UN, "un") track_i3rab(ar.U, "u") track_i3rab(ar.A, "a") track_i3rab(ar.I, "i") if form == "" or not (lang:transliterate(form)) then dotrack("unvocalized") if form == "" then dotrack("unvocalized-empty-head") else dotrack("unvocalized-specified") end if translit then dotrack("unvocalized-manual-translit") else dotrack("unvocalized-no-translit") end end end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Inflection-parsing functions -- ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Construct the default construct state or informal form of a term in lemma format. Usually this is the same as the -- lemma but is different for final-weak nouns and adjectives ending in -n in their lemma. NOTE: Input must be -- shadda-reordered for this to work properly. local function default_construct_state_or_informal(term, tr) local pref = term:match("^(.*)" .. ar.HAMZA .. ar.IN .."$") -- Hamza on the line with -in changes to hamza-on-yā with -ī. if pref then return pref .. ar.HAMZA_ON_YA .. ar.II, replace_tr_ending(tr, "in", "ī") end -- Otherwise just change -in to -ī. pref = term:match("^(.*)" .. ar.IN .. "$") if pref then return pref .. ar.II, replace_tr_ending(tr, "in", "ī") end -- Change -an with alif maqṣūra to -ā with alif maqṣūra. pref = term:match("^(.*)" .. ar.AN .. ar.AMAQ .. "$") if pref then return pref .. ar.AAMAQ, replace_tr_ending(tr, "an", "ā") end -- Change -an with tall alif (e.g. عَصًا) to -ā with tall alif. pref = term:match("^(.*)" .. ar.AN .. ar.ALIF .. "$") if pref then return pref .. ar.AA, replace_tr_ending(tr, "an", "ā") end return term, tr end local function generate_construct_state_or_informal_default(data, args) local heads = data.heads local consobjs = {} local different_cons = false for _, headobj in ipairs(data.heads) do local consterm, constr = default_construct_state_or_informal(headobj.term, headobj.tr) different_cons = different_cons or consterm ~= headobj.term or constr ~= headobj.tr local consobj = m_table.shallowCopy(headobj) consobj.term = consterm consobj.tr = constr insert(consobjs, consobj) end if different_cons then return consobjs else return {} end end local noun_field_cons = { field = "cons", label = "<<construct state>>", generate_default = generate_construct_state_or_informal_default, default_when_not_explicit = function(args, data) return true end, } local noun_field_inf = {field = "inf", label = "informal"} local noun_field_obl = {field = "obl", label = "<<oblique>>"} local noun_field_def = {field = "def", label = "<<definite>> state"} local noun_inflections = { noun_field_cons, noun_field_inf, noun_field_obl, noun_field_def, } local adj_field_inf = { field = "inf", label = "informal", generate_default = generate_construct_state_or_informal_default, default_when_not_explicit = function(args, data) return true end, } local adj_field_obl = noun_field_obl local adj_field_def = noun_field_def local adjective_inflections = { adj_field_inf, adj_field_obl, adj_field_def, } local function has_construct_state(data) return data.pos_category ~= "adjectives" end local function parse_nominal_inflection(paramname, val, parse_err) return m_headword_utilities.parse_term_with_modifiers { val = val, paramname = paramname, splitchar = ",", include_mods = {"tr", "g"}, } end local function make_nominal_inflection_param_mod_spec(paramname) return {convert = function(val, parse_err) return parse_nominal_inflection(paramname, val, parse_err) end} end -- Parse an inflection. The raw arguments come from `args[field]`, which is parsed for inline modifiers. Multiple -- comma-separated values are allowed. local function parse_inflection(data, args, field, is_head) local argfield = field local argpref = field if type(argfield) == "table" then argpref = argfield[2] argfield = argfield[1] end local include_mods if is_head then include_mods = {"tr"} else include_mods = {"tr", "g"} for _, spec in ipairs(has_construct_state(data) and noun_inflections or adjective_inflections) do insert(include_mods, {spec.field, make_nominal_inflection_param_mod_spec(argpref .. "." .. spec.field)}) end end if is_head then local retval if args[argfield] then retval = m_headword_utilities.parse_term_with_modifiers { val = args[argfield], paramname = field, splitchar = ",", is_head = is_head, include_mods = include_mods, } end return retval or {} else return m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { forms = args[argfield], paramname = field, splitchar = ",", is_head = is_head, include_mods = include_mods, } end end local function insert_inflection(data, terms, label, accel, defgender, track_field, no_label, usually_no_label) local track_pos = m_en_utilities.singularize(data.pos_category) for _, termobj in ipairs(terms) do -- If the user supplied a construct state or informal form for the term with a value of "+", substitute the -- default value for the term. If the user supplied a value of "--", they want no value displayed. Otherwise, -- if the user didn't supply any value, we check to see if the default construct state or informal form is -- different from the lemma and display it if so; this applies particularly to terms in '-in' and '-an', where -- the default construct state or informal form is almost always correct. local field = has_construct_state(data) and "cons" or "inf" if not termobj[field] then local defcons, defconstr = default_construct_state_or_informal(termobj.term, termobj.tr) if termobj.term ~= defcons or termobj.tr ~= defconstr then -- We don't want to copy decorations from the term object because we're a subinflection of the term -- object. termobj[field] = {{term = defcons, tr = defconstr}} end elseif termobj[field][1].term == "--" then if termobj[field][2] then error("Can't specify more than one value for <" .. field .. ":...> if first value is '--', meaning \"don't insert anything\"") end termobj[field] = nil else for i, consobj in ipairs(termobj[field]) do if consobj.term == "+" then if consobj.tr then error("Can't specify translit for default value '+'") end consobj.term, consobj.tr = default_construct_state_or_informal(termobj.term, termobj.tr) elseif consobj.term == "~" then if consobj.tr then error("Can't specify translit for term-requesting value '~'") end consobj.term, consobj.tr = termobj.term, termobj.tr end end end if defgender and not termobj.genders then termobj.genders = {{spec = defgender}} end local function insert_nested_inflection(field, label) if termobj[field] then m_headword_utilities.insert_inflection { headdata = data, inflobj = termobj, terms = termobj[field], label = label } end end for _, spec in ipairs(has_construct_state(data) and noun_inflections or adjective_inflections) do insert_nested_inflection(spec.field, spec.label) end track_form(track_field, termobj.term, termobj.tr, track_pos) end m_headword_utilities.insert_inflection { headdata = data, terms = terms, label = label, accel = accel and {form = accel} or nil, no_label = no_label, usually_no_label = usually_no_label, } end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Main entry point -- ----------------------------------------------------------------------------------------- function export.show(frame) local iparams = { [1] = true, } local iargs = require("Module:parameters").process(frame.args, iparams) local parargs = frame:getParent().args local poscat = iargs[1] local pos_in_1 = not poscat if pos_in_1 then poscat = ine(parargs[1]) or mw.title.getCurrentTitle().fullText == "แม่แบบ:" .. langcode .. "-head" and "คำอุทาน" or error("Part of speech must be specified in 1=") poscat_th = require("Module:th-utilities").th_pos(poscat) --th poscat_th = require(headword_module).canonicalize_pos(poscat_th) --th_pos_to_form is already there else poscat_th = require("Module:th-utilities").th_pos(poscat) --th; initiation is needed end local indexing_poscat = pos_in_1 and (misc_pos_with_gender[poscat_th] and "head_with_gender" or "head") or poscat_th local params = { ["suffix"] = boolean_param, ["nosuffix"] = boolean_param, ["id"] = true, ["json"] = boolean_param, ["pagename"] = {}, -- for testing } if pos_in_1 then params[1] = {required = true} -- required but ignored as already processed above end local head_is_head = pos_functions[indexing_poscat] and pos_functions[indexing_poscat].head_is_not_1 local headfield = head_is_head and "head" or pos_in_1 and 2 or 1 params[headfield] = head_is_head and true or {default = "+"} params.head2 = {replaced_by = false, instead = "use multiple comma-separated values in |" .. headfield .. "="} local tr_replaced_by = {replaced_by = false, instead = "use <tr:...> inline modifier on |" .. headfield .. "="} params.tr = tr_replaced_by params.tr2 = tr_replaced_by if pos_functions[indexing_poscat] then for key, val in pairs(pos_functions[indexing_poscat].params()) do params[key] = val end end local parargs = frame:getParent().args local args = require("Module:parameters").process(parargs, params) local pagename = args.pagename or mw.loadData("Module:headword/data").pagename local data = { lang = lang, pos_category = poscat_th, orig_pos_category = poscat_th, categories = {}, heads = {}, genders = {}, inflections = {enable_auto_translit = true}, pagename = pagename, id = args.id, sort_key = args.sort, force_cat_output = force_cat, -- We expect a head always so the redundant head cat will be inaccurate. no_redundant_head_cat = true, } data.heads = parse_inflection(data, args, headfield, "is_head") for _, headobj in ipairs(data.heads) do if headobj.term == "+" then headobj.term = pagename end end data.is_suffix = false if args.suffix or ( not args.nosuffix and pagename:find("^%-") and poscat ~= "ปัจจัย" and poscat ~= "รูปปัจจัย" ) then data.is_suffix = true data.pos_category = "ปัจจัย" local singular_poscat = --[[m_en_utilities.singularize(poscat)]] poscat_th insert(data.categories, "ปัจจัยสร้าง" .. singular_poscat .. langname) insert(data.inflections, {label = "ปัจจัยสร้าง" .. singular_poscat}) end if pos_functions[indexing_poscat] then pos_functions[indexing_poscat].func(data, args) end -- Do this after calling pos_functions[poscat].func() as it may modify data.heads (as verbs do). local irreg_translit = false for _, head in ipairs(data.heads) do if ar_translit.irregular_translit(head.term, head.tr) then irreg_translit = true break end end if irreg_translit then insert(data.categories, "ศัพท์" .. langname .. "ที่มีการออกเสียงไม่ปรกติ") end if args.json then return require("Module:JSON").toJSON(data) end return require(headword_module).full_headword(data) end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Gender handling -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local valid_bare_genders = {false, "m", "f", "mf", "mfbysense", "mfequiv"} local valid_bare_numbers = {false, "d", "p"} local valid_bare_animacies = {false, "pr", "np"} local valid_genders = {} for _, gender in ipairs(valid_bare_genders) do for _, number in ipairs(valid_bare_numbers) do for _, animacy in ipairs(valid_bare_animacies) do local parts = {} local function ins_part(part) if part then insert(parts, part) end end ins_part(gender) ins_part(number) ins_part(animacy) local full_gender = concat(parts, "-") valid_genders[full_gender == "" and "?" or full_gender] = true end end end local function is_masc_sg(g) return g == "m" or g == "m-pr" or g == "m-np" end local function is_fem_sg(g) return g == "f" or g == "f-pr" or g == "f-np" end local function is_masc_fem_sg(g) g = g:gsub("%-pr", ""):gsub("%-np", "") return g == "mf" or g == "mfequiv" or g == "mfbysense" end local function add_gender_params(params, default) params[2] = {type = "genders", default = default or "?", template_default = "m"} params["g2"] = {replaced_by = false, instead = "use comma-separated values in |g="} end -- Handle gender in params 2=, inserting into `data.genders`. Also, if a lemma, insert categories into `data.categories` -- if the gender is unexpected for the form of the noun. (Note: If there are multiple genders, -- [[Module:gender and number]] will automatically insert 'Arabic POS with multiple genders'.) local function handle_gender(data, args, nonlemma, field) if not args[field or 2] then return end for _, gspec in ipairs(args[field or 2]) do if not valid_genders[gspec.spec] then error("Unrecognized gender: " .. gspec.spec) end end data.genders = args[field or 2] if nonlemma then return end for _, gspec in ipairs(data.genders) do local g = gspec.spec if is_masc_sg(g) or is_fem_sg(g) or is_masc_fem_sg(g) then local head = data.heads[1] if head then head = rsub(ar.reorder_shadda(remove_links(head.term)), ar.UNUOPT .. "$", "") local ends_with_tam = rfind(head, "^[^ ]*" .. ar.TAM .. "$") or rfind(head, "^[^ ]*" .. ar.TAM .. " ") if (is_masc_sg(g) or is_masc_fem_sg(g)) and ends_with_tam then insert(data.categories, "ศัพท์เพศชาย" .. langname .. "ที่ลงท้ายด้วยเพศหญิง") elseif (is_fem_sg(g) or is_masc_fem_sg(g)) and not ends_with_tam and not rfind(head, "[" .. ar.ALIF .. ar.AMAQ .. "]$") and not rfind(head, ar.ALIF .. ar.HAMZA .. "$") then insert(data.categories, "ศัพท์เพศหญิง" .. langname .. "ที่ไม่ลงท้ายด้วยเพศหญิง") end end end end end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Inflection handlers -- ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Add list parameters to `params` (a structure as passed to [[Module:parameters]]) for a parameter named `argpref`. -- If `argpref` is "*", add the nominal inflection parameters for construct state, definite state, etc. Related -- transliteration and gender parameters are no longer supported in favor of inline modifiers, and error messages are -- output if these parameters are used. local function add_infl_params(params, argpref) params[argpref] = {list = true, disallow_holes = true} params[argpref .. "tr"] = {replaced_by = false, instead = "use <tr:...> inline modifier on |" .. argpref .. "="} params[argpref .. "g"] = {replaced_by = false, instead = "use <g:...> inline modifier on |" .. argpref .. "="} end --[=[ Fetch a list of inflections from the arguments in `args` based on argument `field` (e.g. "pl"). Label with `label` (e.g. "plural"), which will appear in the headword. Insert into `data.inflections`, where `data` is the structure passed to [[Module:headword]]. If `generate_default` is specified, it should be a function of two arguments (`data`, `args`), which should generate the default value if no values are specified or if "+" is explicitly given. If `generate_default` isn't specified and the user gave no values, no inflection will be inserted. ]=] local function handle_infl(data, args, spec) local newinfls = parse_inflection(data, args, spec.field, false) if not newinfls[1] and spec.default_when_not_explicit and spec.default_when_not_explicit(data, args) then newinfls = {{term = "+"}} end if spec.handle then spec.handle(data, args, newinfls) end local default_specs = spec.allowed_defspecs if not default_specs then default_specs = spec.generate_default and {["+"] = true} or {} end local saw_defspec = false for _, newinfl in ipairs(newinfls) do if default_specs[newinfl.term] or newinfl.term == "~" then saw_defspec = true break end end if saw_defspec then local newnewinfls = {} for _, newinfl in ipairs(newinfls) do if default_specs[newinfl.term] then if newinfl.tr then error("Can't specify translit for default value '" .. newinfl.term .. "'") end local definfls = spec.generate_default(data, args, newinfl.term) for _, definfl in ipairs(definfls) do m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(definfl, newinfl) insert(newnewinfls, definfl) end elseif newinfl.term == "~" then if newinfl.tr then error("Can't specify translit for head-requesting value '~'") end for _, headobj in ipairs(data.heads) do headobj = m_table.shallowCopy(headobj) m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(headobj, newinfl) insert(newnewinfls, headobj) end else insert(newnewinfls, newinfl) end end newinfls = newnewinfls end if newinfls[1] then if newinfls[1].term == "--" then if newinfls[2] then error("Can't specify more than one term if first term is '--', meaning \"don't insert anything\"") end else insert_inflection(data, newinfls, spec.label, nil, spec.defgender, spec.field, spec.no_label, spec.usually_no_label) end end end local function add_infl_list_params(params, infl_list) for _, infl in ipairs(infl_list) do add_infl_params(params, infl.field) end end local function handle_infl_list_args(data, args, infl_list) for _, infl in ipairs(infl_list) do handle_infl(data, args, infl) end end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Default ending generators -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local function make_conditional_default(specs) return function(data, args) local heads = data.heads if not heads[1] then heads = {{term = data.pagename}} end local newobjs = {} for _, headobj in ipairs(heads) do local term = ar.reorder_shadda(headobj.term) local tr = headobj.tr local matched = false for _, spec in ipairs(specs) do local from, fromtr, to, totr = unpack(spec) if from:find("^%^") then pref = rmatch(term, from .. "$") else pref = rmatch(term, "^(.*)" .. from .. "$") end if pref then term = pref .. to tr = replace_tr_ending(tr, fromtr, totr) matched = true headobj = m_table.shallowCopy(headobj) headobj.term = ar.undo_reorder_shadda(term) headobj.tr = tr insert(newobjs, headobj) break end end if not matched then error(("Internal error: No matching spec: head=%s"):format(dump(headobj))) end end return newobjs end end local default_feminine = make_conditional_default { {ar.AN .. ar.AMAQ, "an", ar.AAH, "āh"}, {ar.AN .. ar.ALIF, "an", ar.AAH, "āh"}, -- e.g. مُحْيًا {ar.HAMZA .. ar.IN, "in", ar.HAMZA_ON_YA .. ar.IYAH, "iya"}, {ar.IN, "in", ar.IYAH, "iya"}, {"", "", ar.AH, "a"}, } local default_masculine = make_conditional_default { -- tall alif substitutes for alif maqṣūra after a yāʔ {ar.Y .. ar.AAH, "āh", ar.AN .. ar.ALIF, "an"}, {ar.AAH, "āh", ar.AN .. ar.AMAQ, "an"}, -- handle the common case of final-weak feminine active participle with preceding hamza; -- the hamza-on-yāʔ always converts back to hamza on the line when preceded by ā (alif) but -- may not otherwise, so we just leave it alone in that case {ar.ALIF .. ar.HAMZA_ON_YA .. ar.IYAH, "iya", ar.HAMZA .. ar.IN, "in"}, {ar.IYAH, "iya", ar.IN, "in"}, {ar.AH, "a", "", ""}, {"", "", "", ""}, } local default_masculine_plural = make_conditional_default { {ar.AN .. ar.AMAQ, "an", ar.AWN, "awn"}, {ar.AN .. ar.ALIF, "an", ar.AWN, "awn"}, -- e.g. مُحْيًا {ar.HAMZA .. ar.IN, "in", ar.HAMZA_ON_WAW .. ar.UUN, "ūn"}, {ar.IN, "in", ar.UUN, "ūn"}, {"", "", ar.UUN, "ūn"}, } local default_feminine_plural = make_conditional_default { -- صَلَاة pl. صَلَوَات and أَدَاة pl. أَدَوَات and similar; but نَوَاة and وَفَاة with a و in them become نَوَيَات and وَفَيَات; -- and longer terms like مُبَارَاة and كُمَّثْرَاة invariably form their plural in -يَات. {"^([^و]" .. ar.A .. "[^و])" .. ar.AAH, "āh", ar.A .. ar.W .. ar.AAT, "awāt"}, {ar.AAH, "āh", ar.AYAAT, "ayāt"}, {ar.AN .. ar.AMAQ, "an", ar.AYAAT, "ayāt"}, {ar.AN .. ar.ALIF, "an", ar.AYAAT, "ayāt"}, -- e.g. مُحْيًا {ar.HAMZA .. ar.IN, "in", ar.HAMZA_ON_YA .. ar.IYAAT, "iyāt"}, {ar.IN, "in", ar.IYAAT, "iyāt"}, {ar.AH, "a", ar.AAT, "āt"}, {"", "", ar.AAT, "āt"}, } local default_masculine_dual = make_conditional_default { {ar.AN .. ar.AMAQ, "an", ar.AYAAN, "ayān"}, {ar.AN .. ar.ALIF, "an", ar.AYAAN, "ayān"}, -- e.g. مُحْيًا {ar.HAMZA .. ar.IN, "in", ar.HAMZA_ON_YA .. ar.IYAAN, "iyān"}, {ar.IN, "in", ar.IYAAN, "iyān"}, {"", "", ar.AAN, "ān"}, } local default_feminine_dual = make_conditional_default { {ar.AN .. ar.AMAQ, "an", ar.AATAAN, "ātān"}, {ar.AN .. ar.ALIF, "an", ar.AATAAN, "ātān"}, -- e.g. مُحْيًا {ar.HAMZA .. ar.IN, "in", ar.HAMZA_ON_YA .. ar.IY .. ar.ATAAN, "iyatān"}, {ar.IN, "in", ar.IY .. ar.ATAAN, "iyatān"}, {"", "", ar.ATAAN, "atān"}, } -- Return whether `term` is a nisba noun or adjective, ending in -iyy or -iyyah. `nisba_val` is the value of -- args.nisba; if non-nil, it overrides any auto-determination based on the shape of the term. local function term_is_nisba(term, nisba_val) if nisba_val ~= nil then return nisba_val end term = ar.reorder_shadda(term) -- necessary to avoid issues with e.g. أُورُوبِّيّ. local pref = rmatch(term, "^(.*)" .. ar.IYY .. ar.UN .. "?$") if not pref then pref = rmatch(term, "^(.*)" .. ar.IYYAH .. ar.UN .. "?$") end -- Avoid false positives for words like قَوِيّ "strong" and صَبِيّ "boy". There may be other false positives -- but this should catch most of them and will avoid very many false negatives. return pref and not rfind(pref, "^[^ا]" .. ar.A .. ".$") end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Adjectives -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local function is_defaulting_adjective(data, args) return data.orig_pos_category == "คำคุณศัพท์ปริยาย" end local adj_field_elative = {field = "el", label = "<<elative>>"} local adj_inflections = { adj_field_inf, adj_field_obl, adj_field_def, {field = "f", label = "เพศหญิง", generate_default = default_feminine, default_when_not_explicit = is_defaulting_adjective}, {field = "d", label = "เพศชายทวิพจน์", generate_default = default_masculine_dual}, {field = "fd", label = "เพศหญิงทวิพจน์", generate_default = default_feminine_dual}, {field = "cpl", label = "เพศรวมพหูพจน์"}, {field = "pl", label = "เพศชายพหูพจน์", generate_default = default_masculine_plural, default_when_not_explicit = is_defaulting_adjective}, {field = "fpl", label = "เพศหญิงพหูพจน์", generate_default = default_feminine_plural, default_when_not_explicit = is_defaulting_adjective}, } local function get_adj_params() local params = {} add_infl_list_params(params, adj_inflections) add_infl_params(params, "el") params.nisba = boolean_param return params end local function handle_adj_args(data, args) handle_infl_list_args(data, args, adj_inflections) handle_infl(data, args, adj_field_elative) for _, headobj in ipairs(data.heads) do if term_is_nisba(headobj.term, args.nisba) then insert(data.categories, "คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์) " .. langname) break end end end pos_functions["คำคุณศัพท์"] = { params = get_adj_params, func = handle_adj_args, } pos_functions["คำคุณศัพท์ปริยาย"] = { params = get_adj_params, func = function(data, args) data.pos_category = "คำคุณศัพท์" handle_adj_args(data, args) end, } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Nouns, etc. -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local function get_masc_or_feminine_gender(data, default_type) local saw_m, saw_f, saw_mf for _, gender in ipairs(data.genders) do if is_masc_sg(gender.spec) then saw_m = true elseif is_fem_sg(gender.spec) then saw_f = true elseif is_masc_fem_sg(gender.spec) then saw_mf = true end end if saw_mf or saw_m and saw_f then error("Can't generate default for " .. default_type .. " when gender is both masculine and feminine") elseif saw_m then return "m" elseif saw_f then return "f" else error("Can't generate default for " .. default_type .. " when gender is not specified as " .. "masculine or feminine singular") end end local function is_defaulting_noun(data, args) return data.orig_pos_category == "คำนามปริยาย" end local noun_field_dual = { field = "d", label = "ทวิพจน์", generate_default = function(data, args) local gender = get_masc_or_feminine_gender(data, "noun dual") if gender == "m" then return default_masculine_dual(data, args) else return default_feminine_dual(data, args) end end, } local noun_field_plural = { field = "pl", label = "พหูพจน์", generate_default = function(data, args, defspec) local gender = get_masc_or_feminine_gender(data, "noun plural") if gender == "m" then if defspec == "+f" then return default_feminine_plural(data, args) else return default_masculine_plural(data, args) end elseif defspec == "+f" then error("Can't specify '+f' with feminine gender; just use '+'") else return default_feminine_plural(data, args) end end, -- Handle the case where pl=-, indicating an uncountable noun. handle = function(data, args, terms) if terms[1] and terms[1] == "-" then insert(data.categories, "คำนามนับไม่ได้" .. langname) if args.pauc and args.pauc[1] then error("Can't specify paucals when pl=-") end end end, allowed_defspecs = {["+"] = true, ["+f"] = true}, default_when_not_explicit = is_defaulting_noun, no_label = "<<นับไม่ได้>>", usually_no_label = "โดยปกติ<<นับไม่ได้>>", } local noun_field_paucal = { field = "pauc", label = "<<ตัวบอกความน้อย>>", generate_default = default_feminine_plural, } local noun_field_feminine = { field = "f", label = "เพศหญิง", generate_default = default_feminine, default_when_not_explicit = function(data, args) if data.orig_pos_category ~= "คำนามปริยาย" then return nil end local gender = get_masc_or_feminine_gender(data, "defaulting-if-masculine noun feminine") return gender == "m" end, } local noun_field_masculine = { field = "m", label = "เพศชาย", generate_default = default_masculine, default_when_not_explicit = function(data, args) if data.orig_pos_category ~= "คำนามปริยาย" then return nil end local gender = get_masc_or_feminine_gender(data, "defaulting-if-feminine noun masculine") return gender == "f" end, } local noun_basic_inflections = { noun_field_cons, noun_field_inf, noun_field_obl, noun_field_def, } local noun_shared_inflections = { noun_field_dual, noun_field_plural, } local noun_extra_inflections = { noun_field_paucal, noun_field_feminine, noun_field_masculine, } local function get_noun_params() local params = {} add_gender_params(params) add_infl_list_params(params, noun_basic_inflections) add_infl_list_params(params, noun_shared_inflections) add_infl_list_params(params, noun_extra_inflections) params.nisba = boolean_param return params end local function handle_noun_args(data, args) handle_gender(data, args) handle_infl_list_args(data, args, noun_basic_inflections) handle_infl_list_args(data, args, noun_shared_inflections) handle_infl_list_args(data, args, noun_extra_inflections) for _, headobj in ipairs(data.heads) do if term_is_nisba(headobj.term, args.nisba) then insert(data.categories, "คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์) " .. langname) break end end end pos_functions["คำนาม"] = { params = get_noun_params, func = handle_noun_args, } pos_functions["คำนามปริยาย"] = { params = get_noun_params, func = function(data, args) data.pos_category = "คำนาม" handle_noun_args(data, args) end, } local noun_field_singulative = {field = "sing", label = "<<คำเอกนาม>>", defgender = "f", generate_default = default_feminine} local noun_field_collective = {field = "coll", label = "<<คำสมุหนาม>>", defgender = "m", generate_default = default_masculine} local function handle_sing_coll_noun_infls(data, args, otherinfl, otherlabel, othergender) -- Handle sing= (corresponding singulative noun) or coll= (corresponding collective noun) and their gender handle_infl(data, args, otherinfl, otherlabel, nil, othergender) handle_infl_list_args(data, args, sing_coll_noun_inflections) end local function get_singulative_collective_noun_params(defgender, otherinfl) local params = {} add_gender_params(params, defgender) add_infl_list_params(params, noun_basic_inflections) add_infl_params(params, otherinfl) add_infl_list_params(params, noun_shared_inflections) add_infl_params(params, "pauc") return params end pos_functions["คำสมุหนาม"] = { params = function() return get_singulative_collective_noun_params("m", "sing") end, func = function(data, args) data.pos_category = "คำนาม" insert(data.categories, "คำสมุหนาม" .. langname) m_headword_utilities.insert_fixed_inflection { headdata = data, label = "<<คำสมุหนาม>>", } handle_gender(data, args) handle_infl_list_args(data, args, noun_basic_inflections) handle_infl(data, args, noun_field_singulative) handle_infl_list_args(data, args, noun_shared_inflections) handle_infl(data, args, noun_field_paucal) end } pos_functions["คำเอกนาม"] = { params = function() return get_singulative_collective_noun_params("f", "coll") end, func = function(data, args) data.pos_category = "คำนาม" insert(data.categories, "คำเอกนาม" .. langname) m_headword_utilities.insert_fixed_inflection { headdata = data, label = "<<คำเอกนาม>>", } handle_gender(data, args) handle_infl_list_args(data, args, noun_basic_inflections) handle_infl(data, args, noun_field_collective) handle_infl_list_args(data, args, noun_shared_inflections) handle_infl(data, args, noun_field_paucal) end } -- FIXME: Do numerals really behave almost as nouns? They vary by masc/fem. pos_functions["เลข"] = { params = get_noun_params, func = function(data, args) insert(data.categories, "เลขเชิงการนับ" .. langname) handle_noun_args(data, args) end } pos_functions["คำวิสามานยนาม"] = { params = get_noun_params, func = handle_noun_args, } local function get_pronoun_params() local params = {} add_gender_params(params, defgender) add_infl_list_params(params, noun_basic_inflections) add_infl_list_params(params, noun_shared_inflections) add_infl_params(params, "f") return params end pos_functions["คำสรรพนาม"] = { params = get_pronoun_params, func = function(data, args) handle_gender(data, args) handle_infl_list_args(data, args, noun_basic_inflections) handle_infl_list_args(data, args, noun_shared_inflections) handle_infl(data, args, noun_field_feminine) end } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Non-lemma forms -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local valid_forms = list_to_set( { "I", "II", "III", "IV", "V", "VI", "VII", "VIII", "IX", "X", "XI", "XII", "XIII", "XIV", "XV", "Iq", "IIq", "IIIq", "IVq" }) -- FIXME: Partly duplicated in [[Module:ar-inflections]]. local function handle_conj_form(data, args) local form = args[2] if form then if not valid_forms[form] then error("Invalid verb conjugation form " .. form) end insert(data.inflections, { label = "[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป " .. form .. "|รูป " .. form .. "]]" }) end end pos_functions["รูปกริยา"] = { params = function() return { [2] = {}, } end, func = function(data, args) handle_conj_form(data, args) end } local function get_participle_params() local params = get_adj_params() params[2] = {} return params end pos_functions["รูปกริยาขยายกรรตุวาจก"] = { params = get_participle_params, func = function(data, args) data.pos_category = "รูปกริยาขยาย" insert(data.categories, "รูปกริยาขยายกรรตุวาจก" .. langname) handle_conj_form(data, args) handle_infl_list_args(data, args, adj_inflections) end } pos_functions["รูปกริยาขยายกรรมวาจก"] = { params = get_participle_params, func = function(data, args) data.pos_category = "รูปกริยาขยาย" insert(data.categories, "รูปกริยาขยายกรรมวาจก" .. langname) handle_conj_form(data, args) handle_infl_list_args(data, args, adj_inflections) end } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Verbs -- ----------------------------------------------------------------------------------------- pos_functions["คำกริยา"] = { head_is_not_1 = true, params = function() return { [1] = {}, -- Comma-separated lists with possible inline modifiers ["past"] = {}, ["past1s"] = {}, ["nonpast"] = {}, ["vn"] = {}, ["noautolinktext"] = {type = "boolean"}, ["noautolinkverb"] = {type = "boolean"}, } end, func = function(data, args) local ar_verb = require(ar_verb_module) local alternant_multiword_spec = args[1] ~= "-" and ar_verb.do_generate_forms(args, "ar-verb", data.pagename) or nil local function do_slot(slots_to_check, override, label, slot_is_headword) -- Do this even with an override so we can return the correct filled slot. local slot, slotval if alternant_multiword_spec then for _, potential_slot in ipairs(slots_to_check) do slotval = alternant_multiword_spec.forms[potential_slot] if slotval then slot = potential_slot break end end end local function get_slot_values() local terms = {} for _, form in ipairs(slotval) do local term = { term = form.form, id = form.id, genders = form.genders, pos = form.pos, lit = form.lit, } term.tr = form.translit if form.footnotes then local quals, refs = require(inflection_utilities_module). convert_footnotes_to_qualifiers_and_references(form.footnotes) term.q = quals term.refs = refs end insert(terms, term) end return terms end if override then local override_param_mods = { alt = {}, t = { -- [[Module:headword]] expects the gloss in "gloss". item_dest = "gloss", }, gloss = {}, g = { -- [[Module:headword]] expects the genders in "genders". item_dest = "genders", type = "genders", }, pos = {}, lit = {}, id = {}, -- Qualifiers and labels q = { type = "qualifier", }, qq = { type = "qualifier", }, l = { type = "labels", }, ll = { type = "labels", }, ref = { -- [[Module:headword]] expects the references in "refs". item_dest = "refs", type = "references", }, } local function generate_obj(formval, parse_err) if formval == "+" then return {term = "+", underlying_terms = get_slot_values()} end local val, uncertain = formval:match("^(.*)(%?)$") val = val or formval uncertain = not not uncertain local ar, translit = val:match("^(.*)//(.*)$") if not ar then ar = formval end local retval = {term = ar, uncertain = uncertain} retval.tr = translit end local terms if override:find("<") then terms = require(parse_utilities_module).parse_inline_modifiers(override, { paramname = paramname, param_mods = override_param_mods, generate_obj = generate_obj, splitchar = "[,،]", escape_fun = escape_comma_whitespace, unescape_fun = unescape_comma_whitespace, }) else terms = split_on_comma(override) for i, split in ipairs(terms) do terms[i] = generate_obj(split) end end -- See if + was supplied and we have to potentially flatten multiple default terms and harmonize -- default properties with override properties. local saw_underlying_terms = false for _, term in ipairs(terms) do if term.underlying_terms then saw_underlying_terms = true break end end if saw_underlying_terms then -- Flatten any default terms, copying the corresponding override properties over the default -- properties. Non-default terms get inserted directly. local flattened = {} for _, term in ipairs(terms) do if term.underlying_terms then for _, underlying in ipairs(term.underlying_terms) do for k, v in pairs(term) do if k ~= "term" and k ~= "underlying_terms" then if k == "uncertain" then underlying.uncertain = underlying.uncertain or v elseif type(v) ~= "table" or v[1] then -- Don't copy empty lists (which are the default) over possibly non-empty -- lists. underlying[k] = v end end end insert(flattened, underlying) end else insert(flattened, term) end end terms = flattened end if not slot_is_headword then terms.label = label end return terms, slot elseif not alternant_multiword_spec then return nil, slot else if not slotval then if slot_is_headword then -- FIXME, put "uncertain" as qualifier? Does this ever happen? return nil, slot elseif alternant_multiword_spec.slot_uncertain[slot] then return {label = label .. " uncertain"}, slot elseif alternant_multiword_spec.slot_explicitly_missing[slot] then return {label = "no " .. label}, slot else -- just say nothing about this slot return nil, slot end end local terms = get_slot_values() if not slot_is_headword then terms.label = label end return terms, slot end end local gloss_parts = {} for _, vform in ipairs(alternant_multiword_spec.verb_forms) do insert(gloss_parts, "[[Appendix:Arabic verbs#Form " .. vform .. "|" .. vform .. "]]") end if gloss_parts[1] then data.gloss = concat(gloss_parts, ", ") end if data.heads[1] and args.past then error("Can't specify both head= and past= to {{ar-verb}}; prefer past=") end if not alternant_multiword_spec.has_active then insert(data.inflections, {label = "passive-only"}) end -- Do this always so `past_slot` is correctly filled. local past, past_slot = do_slot(ar_verb.potential_lemma_slots, args.past, "-", "slot is headword") if data.heads[1] then -- user specified head=; don't override with past= or slot 'past_3sm' etc. else if past then data.heads = past end end local should_do_past1s = not not args.past1s if not should_do_past1s then local is_form_I = false for _, vform in ipairs(alternant_multiword_spec.verb_forms) do if vform == "I" then is_form_I = true break end end if is_form_I then require(inflection_utilities_module).map_word_specs(alternant_multiword_spec, function(base) if base.verb_form == "I" then for _, vowel_spec in ipairs(base.conj_vowels) do -- For form-I geminate verbs, the final vowel of the past is elided in the citation form. -- We want to display it for all cases other than active a~u and a~i (the most common -- cases). if vowel_spec.weakness == "geminate" then if ar_verb.is_passive_only(base.passive) then should_do_past1s = true break end local past_vowel = ar_verb.rget(vowel_spec.past) local nonpast_vowel = ar_verb.rget(vowel_spec.nonpast) if not (past_vowel == ar.A and (nonpast_vowel == ar.U or nonpast_vowel == ar.I)) then should_do_past1s = true break end end end -- FIXME, provide way of breaking early from map_word_specs(). end end) end end local past1s if should_do_past1s then past1s, _ = do_slot({"past_1s", "past_pass_1s"}, args.past1s, "บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์อดีตกาล") if past1s then insert(data.inflections, past1s) end end local nonpast_slots if not past_slot or past_slot:find("^past_") then nonpast_slots = {"ind_3ms", "ind_pass_3ms", "imp_2ms"} else nonpast_slots = {} end local nonpast, _ = do_slot(nonpast_slots, args.nonpast, "ไม่ใช่อดีตกาล") if nonpast then insert(data.inflections, nonpast) end local vn, _ = do_slot({"vn"}, args.vn, "คำกริยานาม") if vn then insert(data.inflections, vn) end -- FIXME: Should we insert categories? Conjugation also does it and is more likely to be accurate. --for _, cat in ipairs(alternant_multiword_spec.categories) do -- insert(data.categories, cat) --end --[=[ -- FIXME: Review this to see if we need to port it. -- If the user didn't explicitly specify head=, or specified exactly one head (not 2+) and we were able to -- incorporate any links in that head into the 1= specification, use the infinitive generated by -- [[Module:pt-verb]] in place of the user-specified or auto-generated head. This was copied from -- [[Module:it-headword]], where doing this gets accents marked on the verb(s). We don't have accents marked on -- the verb but by doing this we do get any footnotes on the infinitive propagated here. Don't do this if the -- user gave multiple heads or gave a head with a multiword-linked verbal expression such as Italian -- '[[dare esca]] [[al]] [[fuoco]]' (FIXME: give Portuguese equivalent). if not data.user_specified_heads[1] or ( not data.user_specified_heads[2] and alternant_multiword_spec.incorporated_headword_head_into_lemma ) then data.heads = {} for _, lemma_obj in ipairs(alternant_multiword_spec.forms.infinitive_linked) do local quals, refs = require(inflection_utilities_module). convert_footnotes_to_qualifiers_and_references(lemma_obj.footnotes) insert(data.heads, {term = lemma_obj.form, q = quals, refs = refs}) end end ]=] end } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Generic parts of speech -- ----------------------------------------------------------------------------------------- pos_functions.head_with_gender = { params = function() return { [3] = {type = "genders"}, } end, func = function(data, args) handle_gender(data, args, "nonlemma", 3) end, } return export 6hss1fyjjzda89cji7jjwgb3c9lekjv 0 54064 5775358 5719925 2026-10-15T06:54:50Z स्वर्ण 18519 5775358 wikitext text/x-wiki == ภาษาฮินดี == {{wp|lang=hi}} === การออกเสียง === * {{hi-IPA}} === คำวิสามานยนาม === {{hi-proper noun|g=m|ur=الجیریا}} # [[แอลจีเรีย]] (ประเทศในทวีปแอฟริกา) #: {{syn|hi|अल-जज़ाइर}} ==== การผันรูป ==== {{hi-ndecl|<M.unmarked.sg>}} {{topics|hi|ประเทศ}} rvgqmatgcstpacj84qcoavmbrfqerhz 828 135442 5775359 5775200 2026-10-15T07:04:30Z Octahedron80 267 5775359 Scribunto text/plain local export = {} -- For testing local force_cat = false local debug_track_module = "Module:debug/track" local languages_module = "Module:languages" local links_module = "Module:links" local table_module = "Module:table" local utilities_module = "Module:utilities" local concat = table.concat local insert = table.insert local new_title = mw.title.new local function debug_track(...) debug_track = require(debug_track_module) return debug_track(...) end local function format_categories(...) format_categories = require(utilities_module).format_categories return format_categories(...) end local function full_link(...) full_link = require(links_module).full_link return full_link(...) end local function get_language_data_module_name(...) get_language_data_module_name = require(languages_module).getDataModuleName return get_language_data_module_name(...) end local function get_link_page(...) get_link_page = require(links_module).get_link_page return get_link_page(...) end local function language_link(...) language_link = require(links_module).language_link return language_link(...) end local function serial_comma_join(...) serial_comma_join = require(table_module).serialCommaJoin return serial_comma_join(...) end local function shallow_copy(...) shallow_copy = require(table_module).shallowCopy return shallow_copy(...) end local function track(page, code) local tracking_page = "etymology/" .. page debug_track(tracking_page) if code then debug_track(tracking_page .. "/" .. code) end end local function join_segs(segs, conj) if not segs[2] then return segs[1] elseif conj == "และ" or conj == "หรือ" then return serial_comma_join(segs, {conj = conj}) end local sep if conj == "," or conj == ";" then sep = conj .. " " elseif conj == "/" then sep = "/" elseif conj == "~" then sep = " ~ " elseif conj then error(("Internal error: Unrecognized conjunction \"%s\""):format(conj)) else error(("Internal error: No value supplied for conjunction"):format(conj)) end return concat(segs, sep) end -- Returns true if `lang` is the same as `source`, or a variety of it. local function lang_is_source(lang, source) return lang:getCode() == source:getCode() or lang:hasParent(source) end --[==[ Format one or more links as specified in `termobjs`, a list of term objects of the format accepted by `full_link()` in [[Module:links]], including decorations (qualifiers, labels and references). `conj` is used to join multiple terms and must be specified if there is more than one term. `template_name` is the template name used in debug tracking and must be specified. Optional `sourcetext` is text to prepend to the concatenated terms, separated by a space if the concatenated terms are non-empty (which is always the case unless there is a single term with the value "-"). If `decorations_on_outside` is given, any decorations specified in the first term go on the outside of (i.e before) `sourcetext`; otherwise they will end up on the inside. ]==] function export.format_links(termobjs, conj, template_name, sourcetext, decorations_on_outside) if not template_name then error("Internal error: Must specify `template_name` to format_links()") end for i, termobj in ipairs(termobjs) do if termobj.lang:hasType("family") or termobj.lang:getFamilyCode() == "qfa-sub" then if termobj.term and termobj.term ~= "-" then debug_track(template_name .. "/family-with-term") end termobj.term = "-" end if termobj.term == "-" then --[=[ [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/cognate/no-term]] [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/derived/no-term]] [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/borrowed/no-term]] [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/calque/no-term]] ]=] debug_track(template_name .. "/no-term") termobjs[i] = i == 1 and sourcetext or "" else if i == 1 and decorations_on_outside and sourcetext then termobj.pretext = sourcetext .. " " sourcetext = nil end termobjs[i] = (i == 1 and sourcetext and sourcetext .. " " or "") .. full_link(termobj, "term") end end return join_segs(termobjs, conj) end function export.get_display_and_cat_name(source, raw) local display, cat_name if source:getCode() == "und" then display = "ยังไม่กำหนด" cat_name = "ภาษาอื่น" elseif source:getCode() == "mul" then display = raw and "ร่วม" or "[[w:ภาษาร่วม|ภาษาร่วม]]" cat_name = "ภาษาร่วม" elseif source:getCode() == "mul-tax" then display = raw and "ชื่ออนุกรมวิธาน" or "[[w:การตั้งชื่อทวินาม|ชื่ออนุกรมวิธาน]]" cat_name = "ชื่ออนุกรมวิธาน" else display = raw and source:getCanonicalName() or source:makeWikipediaLink() cat_name = "ภาษา" .. source:getDisplayForm() end return display, cat_name end function export.insert_source_cat_get_display(data) local categories, lang, source = data.categories, data.lang, data.source local display, cat_name = export.get_display_and_cat_name(source, data.raw) if lang and not data.nocat then -- Add the category, but only if there is a current language if not categories then categories = {} end local langname = lang:getFullName() -- If `lang` is an etym-only language, we need to check both it and its parent full language against `source`. -- Otherwise if e.g. `lang` is Medieval Latin and `source` is Latin, we'll end up wrongly constructing a -- category 'Latin terms derived from Latin'. insert(categories, "ศัพท์ภาษา" .. langname .. ( lang_is_source(lang, source) and "ที่ยืมกลับไปยัง" .. cat_name or "ที่" .. (data.borrowing_type or "รับมา") .. "จาก" .. cat_name )) end return display, categories end function export.format_source(data) local lang, sort_key = data.lang, data.sort_key -- [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/etymology/sortkey]] if sort_key then track("sortkey") end local display, categories = export.insert_source_cat_get_display(data) if lang and not data.nocat then -- Format categories, but only if there is a current language; {{cog}} currently gets no categories categories = format_categories(categories, lang, sort_key, nil, data.force_cat or force_cat) else categories = "" end return "<span class=\"etyl\">" .. display .. categories .. "</span>" end --[==[ Format sources for etymology templates such as {{tl|bor}}, {{tl|der}}, {{tl|inh}} and {{tl|cog}}. There may potentially be more than one source language (except currently {{tl|inh}}, which doesn't support it because it doesn't really make sense). In that case, all but the last source language is linked to the first term, but only if there is such a term and this linking makes sense, i.e. either (1) the term page exists after stripping diacritics according to the source language in question, or (2) the result of stripping diacritics according to the source language in question results in a different page from the same process applied with the last source language. For example, {{m|ru|соля́нка}} will link to [[солянка]] but {{m|en|соля́нка}} will link to [[соля́нка]] with an accent, and since they are different pages, the use of English as a non-final source with term 'соля́нка' will link to [[соля́нка]] even though it doesn't exist, on the assumption that it is merely a redlink that might exist. If none of the above criteria apply, a non-final source language will be linked to the Wikipedia entry for the language, just as final source languages always are. `data` contains the following fields: * `lang`: The destination language object into which the terms were borrowed, inherited or otherwise derived. Used for categorization and can be nil, as with {{tl|cog}}. * `sources`: List of source objects. Most commonly there is only one. If there are multiple, the non-final ones are handled specially; see above. * `terms`: List of term objects. Most commonly there is only one. If there are multiple source objects as well as multiple term objects, the non-final source objects link to the first term object. * `sort_key`: Sort key for categories. Usually nil. * `categories`: Categories to add to the page. Additional categories may be added to `categories` based on the source languages ('''in which case `categories` is destructively modified'''). If `lang` is nil, no categories will be added. * `nocat`: Don't add any categories to the page. * `sourceconj`: Conjunction used to separate multiple source languages. Defaults to {"and"}. Currently recognized values are `and`, `or`, `,`, `;`, `/` and `~`. * `borrowing_type`: Borrowing type used in categories, such as {"learned borrowings"}. Defaults to {"terms derived"}. * `force_cat`: Force category generation on non-mainspace pages. ]==] function export.format_sources(data) local lang, sources, terms, borrowing_type, sort_key, categories, nocat = data.lang, data.sources, data.terms, data.borrowing_type, data.sort_key, data.categories, data.nocat local term1, sources_n, source_segs = terms[1], #sources, {} local final_link_page local term1_term, term1_sc = term1.term, term1.sc if sources_n > 1 and term1_term and term1_term ~= "-" then final_link_page = get_link_page(term1_term, sources[sources_n], term1_sc) end for i, source in ipairs(sources) do local seg, display_term if i < sources_n and term1_term and term1_term ~= "-" then local link_page = get_link_page(term1_term, source, term1_sc) display_term = (link_page ~= final_link_page) or (link_page and not not new_title(link_page):getContent()) end -- TODO: if the display forms or transliterations are different, display the terms separately. if display_term then local display, this_cats = export.insert_source_cat_get_display{ lang = lang, source = source, borrowing_type = borrowing_type, raw = true, categories = categories, nocat = nocat, } seg = language_link { lang = source, term = term1_term, alt = display, tr = "-", } if lang and not nocat then -- Format categories, but only if there is a current language; {{cog}} currently gets no categories this_cats = format_categories(this_cats, lang, sort_key, nil, data.force_cat or force_cat) else this_cats = "" end seg = "<span class=\"etyl\">" .. seg .. this_cats .. "</span>" else seg = export.format_source{ lang = lang, source = source, borrowing_type = borrowing_type, sort_key = sort_key, categories = categories, nocat = nocat, } end insert(source_segs, seg) end return join_segs(source_segs, data.sourceconj or "และ") end -- Internal implementation of {{cognate}}/{{cog}} template. function export.format_cognate(data) return export.format_derived { sources = data.sources, terms = data.terms, sort_key = data.sort_key, sourceconj = data.sourceconj, conj = data.conj, template_name = "cognate", force_cat = data.force_cat, } end --[==[ Internal implementation of {{derived}}/{{der}} template. This is called externally from [[Module:affix]], [[Module:affixusex]] and [[Module:see]] and needs to support decorations (qualifiers, labels and references) on the outside of the sources for use by those modules. `data` contains the following fields: * `lang`: The destination language object into which the terms were derived. Used for categorization and can be nil, as with {{tl|cog}}; in this case, no categories are added. * `sources`: List of source objects. Most commonly there is only one. If there are multiple, the non-final ones are handled specially; see `format_sources()`. * `terms`: List of term objects. Most commonly there is only one. If there are multiple source objects as well as multiple term objects, the non-final source objects link to the first term object. * `conj`: Conjunction used to separate multiple terms. '''Required'''. Currently recognized values are `and`, `or`, `,`, `;`, `/` and `~`. * `sourceconj`: Conjunction used to separate multiple source languages. Defaults to {"and"}. Currently recognized values are as for `conj` above. * `decorations_on_outside`: If specified, any decorations (qualifiers, labels or references) in the first term in `terms` will be displayed on the outside of (before) the source language(s) in `sources`. Normally this should be specified if there is only one term possible in `terms`. * `template_name`: Name of the template invoking this function. Must be specified. Only used for tracking pages. * `sort_key`: Sort key for categories. Usually nil. * `categories`: Categories to add to the page. Additional categories may be added to `categories` based on the source languages ('''in which case `categories` is destructively modified'''). If `lang` is nil, no categories will be added. * `nocat`: Don't add any categories to the page. * `borrowing_type`: Borrowing type used in categories, such as {"learned borrowings"}. Defaults to {"terms derived"}. * `force_cat`: Force category generation on non-mainspace pages. ]==] function export.format_derived(data) local terms = data.terms local sourcetext = export.format_sources(data) return export.format_links(terms, data.conj, data.template_name, sourcetext, data.decorations_on_outside) end function export.insert_borrowed_cat(categories, lang, source) if lang_is_source(lang, source) then return end -- If both are the same, we want e.g. [[:Category:English terms borrowed back into English]] not -- [[:Category:English terms borrowed from English]]; the former is inserted automatically by format_source(). -- The second parameter here doesn't matter as it only affects `display`, which we don't use. insert(categories, "ศัพท์ภาษา" .. lang:getFullName() .. "ที่ยืมมาจาก" .. select(2, export.get_display_and_cat_name(source, "raw"))) end -- Internal implementation of {{borrowed}}/{{bor}} template. function export.format_borrowed(data) local categories = {} if not data.nocat then local lang = data.lang for _, source in ipairs(data.sources) do export.insert_borrowed_cat(categories, lang, source) end end data = shallow_copy(data) data.categories = categories return export.format_links(data.terms, data.conj, "borrowed", export.format_sources(data)) end do -- Generate the non-ancestor error message. local function show_language(lang) local retval = ("%s (%s)"):format(lang:makeCategoryLink(), lang:getCode()) if lang:hasType("etymology-only") then retval = retval .. (" (an etymology-only language whose regular parent is %s)"):format( show_language(lang:getParent())) end return retval end -- Check that `lang` has `otherlang` (which may be an etymology-only language) as an ancestor. Throw an error if -- not. When `lang` is a family, verifies that `otherlang` is a language in that family. function export.check_ancestor(lang, otherlang) -- When `lang` is a family, verify `otherlang` is in that family or in its parent family. if lang.hasType and lang:hasType("family") then local family_code = lang:getCode() local function in_family_code(fcode, other) if not fcode or fcode == "" then return false end if other.inFamily and other:inFamily(fcode) then return true end if other.getFamilyCode and other:getFamilyCode() == fcode then return true end return false end local in_family = in_family_code(family_code, otherlang) if not in_family then local parent_code if lang.getParent then local parent_family = lang:getParent() if parent_family and parent_family.getCode then parent_code = parent_family:getCode() end end if not parent_code and family_code:find("-", 1, true) then parent_code = family_code:match("^(.+)-[^-]+$") end if parent_code then in_family = in_family_code(parent_code, otherlang) end end if not in_family then local other_display = (otherlang.getCanonicalName and otherlang:getCanonicalName()) or (otherlang.getCode and otherlang:getCode()) or tostring(otherlang) local fam_display = (lang.getCanonicalName and lang:getCanonicalName()) or family_code error(("%s is not in family %s; inherited ancestor under a family must be a language in that family or its parent family.") :format(other_display, fam_display)) end return end -- FIXME: I don't know if this function works correctly with etym-only languages in `lang`. I have fixed up -- the module link code appropriately (June 2024) but the remaining logic is untouched. if lang:hasAncestor(otherlang) then -- [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/etymology/variety]] -- Track inheritance from varieties of Latin that shouldn't have any descendants (everything except Old Latin, Classical Latin and Vulgar Latin). if otherlang:getFullCode() == "la" then otherlang = otherlang:getCode() if not (otherlang == "itc-ola" or otherlang == "la-cla" or otherlang == "la-vul") then track("bad ancestor", otherlang) end end return end local ancestors = lang:getAncestors() local postscript local etym_module_link = lang:hasType("etymology-only") and "[[Module:etymology languages/data]] or " or "" local module_link = "[[" .. get_language_data_module_name(lang:getFullCode()) .. "]]" if not ancestors[1] then postscript = show_language(lang) .. " has no ancestors." else local ancestor_list = {} for _, ancestor in ipairs(ancestors) do insert(ancestor_list, show_language(ancestor)) end postscript = ("The ancestor%s of %s %s %s."):format( ancestors[2] and "s" or "", lang:getCanonicalName(), ancestors[2] and "are" or "is", concat(ancestor_list, " and ")) end error(("%s is not set as an ancestor of %s in %s%s. %s") :format(show_language(otherlang), show_language(lang), etym_module_link, module_link, postscript)) end end -- Internal implementation of {{inherited}}/{{inh}} template. function export.format_inherited(data) local lang, terms, nocat = data.lang, data.terms, data.nocat local source = terms[1].lang local categories = {} if not nocat then insert(categories, "ศัพท์ภาษา" .. lang:getFullName() .. "ที่สืบทอดจากภาษา" .. source:getCanonicalName()) end export.check_ancestor(lang, source) data = shallow_copy(data) data.categories = categories data.source = source return export.format_links(terms, data.conj, "inherited", export.format_source(data)) end -- Internal implementation of "misc variant" templates such as {{abbrev}}, {{clipping}}, {{reduplication}} and the like. function export.format_misc_variant(data) local lang, notext, terms, cats, parts = data.lang, data.notext, data.terms, data.cats, {} if not notext then insert(parts, data.text) end if terms[1] then if not notext then -- FIXME: If term is given as '-', we should consider displaying just "Clipping" not "Clipping of". insert(parts, data.oftext or "ของ") --th end local termparts = {} -- Make links out of all the parts. for _, termobj in ipairs(terms) do local result if termobj.lang then result = export.format_derived { lang = lang, terms = {termobj}, sources = termobj.termlangs or {termobj.lang}, template_name = "misc_variant", decorations_on_outside = true, force_cat = data.force_cat, } else termobj.lang = lang result = export.format_links({termobj}, nil, "misc_variant") end table.insert(termparts, result) end local linktext = join_segs(termparts, data.conj) if not notext and linktext ~= "" then insert(parts, " ") end insert(parts, linktext) end local categories = {} if not data.nocat and cats then for _, cat in ipairs(cats) do --insert(categories, lang:getFullName() .. " " .. cat) insert(categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(cat, lang:getCategoryName())) --th end end if categories[1] then insert(parts, format_categories(categories, lang, data.sort_key, nil, data.force_cat or force_cat)) end return concat(parts) end -- Implementation of miscellaneous templates such as {{unknown}} and {{onomatopoeia}} that have no associated terms. function export.format_misc_variant_no_term(data) local parts = {} if not data.notext then insert(parts, data.title) end if not data.nocat and data.cat then local lang, categories = data.lang, {} --insert(categories, lang:getFullName() .. " " .. data.cat) insert(categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(data.cat, lang:getCategoryName())) --th insert(parts, format_categories(categories, lang, data.sort_key, nil, data.force_cat or force_cat)) end return concat(parts) end return export cijdl75gr6acdn6dfuqsuk0zfa8o80h 828 137426 5775307 5775296 2026-10-14T13:06:28Z Octahedron80 267 5775307 Scribunto text/plain return { ["Ancient North Arabian"] = "Narb", ["Ancient South Arabian"] = "Sarb", ["Blissymbolic"] = "Blis", ["Canadian syllabic"] = "Cans", ["Caucasian Albanian"] = "Aghb", ["Chisoi"] = "Chis", ["Clear Script"] = "xwo-Mong", ["Cypro-Minoan"] = "Cpmn", ["Demotic"] = "Egyd", ["Deseret"] = "Dsrt", ["Dongba"] = "Nkdb", ["Duployan"] = "Dupl", ["Elymaic"] = "Elym", ["Garay"] = "Gara", ["Geba"] = "Nkgb", ["Hatran"] = "Hatr", ["Hieratic"] = "Egyh", ["Image-rendered"] = "Image", ["พาร์เทียจารึก"] = "Prti", ["Khema"] = "Gukh", ["Khojki"] = "Khoj", ["Khutsuri"] = "Geok", ["ฆวารัซม์"] = "Chrs", ["Kirat Rai"] = "Krai", ["Kpelle"] = "Kpel", ["Kulitan"] = "Kulit", ["Leke"] = "Leke", ["Loma"] = "Loma", ["Manichaean"] = "Mani", ["Marchen"] = "Marc", ["Medefaidrin"] = "Medf", ["Mende"] = "Mend", ["Meroitic cursive"] = "Merc", ["Meroitic hieroglyphic"] = "Mero", ["Moon"] = "Moon", ["Multani"] = "Mult", ["Mundari Bani"] = "Nagm", ["N'Ko"] = "Nkoo", ["Nabataean"] = "Nbat", ["Newa"] = "Newa", ["Nyiakeng Puachue Hmong"] = "Hmnp", ["Nüshu"] = "Nshu", ["Ogham"] = "Ogam", ["Ol Onal"] = "Onao", ["Old Permic"] = "Perm", ["Old Turkic"] = "Orkh", ["Osage"] = "Osge", ["Pahawh Hmong"] = "Hmng", ["แพลไมรา"] = "Palm", ["Pau Cin Hau"] = "Pauc", ["Pazend"] = "pal-Avst", ["Phags-pa"] = "Phag", ["Pollard"] = "Plrd", ["Proto-Cuneiform"] = "Pcun", ["Proto-Elamite"] = "Pelm", ["Proto-Sinaitic"] = "Psin", ["Ranjana"] = "Ranj", ["Rejang"] = "Rjng", ["Rongorongo"] = "Roro", ["Rumi numerals"] = "Rumin", ["Samaritan"] = "Samr", ["Saurashtra"] = "Saur", ["Shavian"] = "Shaw", ["Sidetic"] = "Sidt", ["SignWriting"] = "Sgnw", ["Sorang Sompeng"] = "Sora", ["Soyombo"] = "Soyo", ["Sui"] = "Shui", ["Sunuwar"] = "Sunu", ["Tangsa"] = "Tnsa", ["Tigalari"] = "Tutg", ["Todhri"] = "Todr", ["Tolong Siki"] = "Tols", ["Toto"] = "Toto", ["Visible Speech"] = "Visp", ["Vithkuqi"] = "Vith", ["Wancho"] = "Wcho", ["Woleai"] = "Wole", ["Yezidi"] = "Yezi", ["Zanabazar Square"] = "Zanb", ["Znamenny musical notation"] = "Zname", ["mathematical notation"] = "Zmth", ["กรีก"] = "Grek", ["กลาโกลิติก"] = "Glag", ["กวิ"] = "Kawi", ["กอท"] = "Goth", ["กะยา"] = "Kali", ["กันนฑะ"] = "Knda", ["ขอมไทย"] = "Khomt", ["ขุทาพาที"] = "Sind", ["ขโรษฐี"] = "Khar", ["ครันถะ"] = "Gran", ["คอปติก"] = "Copt", ["คาตากานะ"] = "Kana", ["คานะ"] = "Hrkt", ["คาเรีย"] = "Cari", ["คีตันเล็ก"] = "Kits", ["คีตันใหญ่"] = "Kitl", ["คุชราต"] = "Gujr", ["คุญชลาโคณฑี"] = "Gong", ["คุรมุขี"] = "Guru", ["คูนิฟอร์ม"] = "Xsux", ["จอร์เจีย"] = "Geor", ["จักมา"] = "Cakm", ["จาม"] = "Cham", ["จีน"] = "Hani", ["จีนตัวย่อ"] = "Hans", ["จีนตัวเต็ม"] = "Hant", ["จูร์เชน"] = "Jurc", ["จู้อิน"] = "Bopo", ["ชวา"] = "Java", ["ซอกเดีย"] = "Sogd", ["ซอกเดียเก่า"] = "Sogo", ["ซิเบ"] = "sjo-Mong", ["ซีริลลิก"] = "Cyrl", ["ซีริลลิกเก่า"] = "Cyrs", ["ซีรีแอก"] = "Syrc", ["ซุนดา"] = "Sund", ["ญี่ปุ่น"] = "Jpan", ["ฏากรี"] = "Takr", ["ดิเวส อกุรุ"] = "Diak", ["ตักบันวา"] = "Tagb", ["ตังกุต"] = "Tang", ["ตัมยิก"] = "sit-tam-Tibt", ["ติรหุตา"] = "Tirh", ["ทมิฬ"] = "Taml", ["ทานะ"] = "Thaa", ["ทิฟินาค"] = "Tfng", ["ทิเบต"] = "Tibt", ["นันทินาครี"] = "Nand", ["บัสซา"] = "Bass", ["บาตัก"] = "Batk", ["บามุม"] = "Bamu", ["บาหลี"] = "Bali", ["บูฮิด"] = "Buhd", ["ปาห์ลาวีคัมภีร์"] = "Phlv", ["ปาห์ลาวีจารึก"] = "Phli", ["ปาห์ลาวีเพลงสดุดี"] = "Phlp", ["พม่า"] = "Mymr", ["พราหมี"] = "Brah", ["ฟรักทูร์"] = "Latf", ["ฟินิเชีย"] = "Phnx", ["มณีปุระ"] = "Mtei", ["มรู"] = "Mroo", ["มลยาฬัม"] = "Mlym", ["มสรามโคณฑี"] = "Gonm", ["มหาชนี"] = "Mahj", ["มองโกเลีย"] = "Mong", ["มันดาอิก"] = "Mand", ["มากัซซาร์"] = "Maka", ["มายา"] = "Maya", ["ยังไม่กำหนด"] = "Zyyy", ["ยังไม่มีรหัส"] = "Zzzz", ["ยูการิต"] = "Ugar", ["รหัสมอร์ส"] = "Morse", ["รูน"] = "Runr", ["ลนตารา"] = "Bugi", ["ละติน"] = "Latn", ["ลายตัย"] = "Tayo", ["ลาว"] = "Laoo", ["ลิมบู"] = "Limb", ["ลิเชีย"] = "Lyci", ["ลิเดีย"] = "Lydi", ["ลิเนียร์บี"] = "Linb", ["ลิเนียร์เอ"] = "Lina", ["ลีสู่"] = "Lisu", ["วรังจิติ"] = "Wara", ["ศารทา"] = "Shrd", ["ศาหมุขี"] = "pa-Arab", ["สัญกรณ์ดนตรี"] = "Music", ["สัญญาณธง"] = "Semap", ["สัญลักษณ์"] = "Zsym", ["สัทอักษรสากล"] = "Ipach", ["สิงหล"] = "Sinh", ["สิทธัม"] = "Sidd", ["สินธุ"] = "Inds", ["สิเลฏินาครี"] = "Sylo", ["อัดลัม"] = "Adlm", ["อัสสัม"] = "as-Beng", ["อาฟากา"] = "Afak", ["อาร์มีเนีย"] = "Armn", ["อาหม"] = "Ahom", ["อาหรับ"] = "Arab", ["อิตาลิกเก่า"] = "Ital", ["อี๋"] = "Yiii", ["อุยกูร์เก่า"] = "Ougr", ["อุสมาน"] = "Osma", ["อเวสตะ"] = "Avst", ["อ็อลจิกิ"] = "Olck", ["ฮังการีเก่า"] = "Hung", ["ฮันกึล"] = "Hang", ["ฮานิฟ"] = "Rohg", ["ฮานูโนโอ"] = "Hano", ["ฮิรางานะ"] = "Hira", ["ฮีบรู"] = "Hebr", ["เกาหลี"] = "Kore", ["เขมร"] = "Khmr", ["เชโรกี"] = "Cher", ["เตลูกู"] = "Telu", ["เทงกวาร์"] = "Teng", ["เทวนาครี"] = "Deva", ["เบงกอล"] = "Beng", ["เบรลล์"] = "Brai", ["เปอร์เซียเก่า"] = "Xpeo", ["เลปชา"] = "Lepc", ["เอธิโอเปีย"] = "Ethi", ["เอลบาซาน"] = "Elba", ["แกลิก"] = "Latg", ["แมนจู"] = "mnc-Mong", ["แอราเมอิกจักรวรรดิ"] = "Armi", ["โฑครี"] = "Dogr", ["โมฑี"] = "Modi", ["โอริยา"] = "Orya", ["ไกถี"] = "Kthi", ["ไซปรัส"] = "Cprt", ["ไทธรรม"] = "Lana", ["ไทย"] = "Thai", ["ไทลื้อใหม่"] = "Talu", ["ไทเวียด"] = "Tavt", ["ไทใต้คง"] = "Tale", ["ไบบายิน"] = "Tglg", ["ไภกษุกี"] = "Bhks", ["ไม่ระบุ"] = "None", ["ไว"] = "Vaii", ["ไอบีเรียตะวันออกเฉียงเหนือ"] = "Ibrnn", ["ไอบีเรียตะวันออกเฉียงใต้"] = "Ibrns", ["ไฮเออโรกลีฟอานาโตเลีย"] = "Hluw", ["ไฮเออโรกลีฟอียิปต์"] = "Egyp", } c1sgnlqnkubcqs7nt2o109jrk5dihza 828 211722 5775308 5775297 2026-10-14T13:06:33Z Octahedron80 267 5775308 Scribunto text/plain return { ["Adlm"] = "อัดลัม", ["Afak"] = "อาฟากา", ["Aghb"] = "Caucasian Albanian", ["Ahom"] = "อาหม", ["Arab"] = "อาหรับ", ["Armi"] = "แอราเมอิกจักรวรรดิ", ["Armn"] = "อาร์มีเนีย", ["Avst"] = "อเวสตะ", ["Bali"] = "บาหลี", ["Bamu"] = "บามุม", ["Bass"] = "บัสซา", ["Batk"] = "บาตัก", ["Beng"] = "เบงกอล", ["Bhks"] = "ไภกษุกี", ["Blis"] = "Blissymbolic", ["Bopo"] = "จู้อิน", ["Brah"] = "พราหมี", ["Brai"] = "เบรลล์", ["Bugi"] = "ลนตารา", ["Buhd"] = "บูฮิด", ["Cakm"] = "จักมา", ["Cans"] = "Canadian syllabic", ["Cari"] = "คาเรีย", ["Cham"] = "จาม", ["Cher"] = "เชโรกี", ["Chis"] = "Chisoi", ["Chrs"] = "ฆวารัซม์", ["Copt"] = "คอปติก", ["Cpmn"] = "Cypro-Minoan", ["Cprt"] = "ไซปรัส", ["Cyrl"] = "ซีริลลิก", ["Cyrs"] = "ซีริลลิกเก่า", ["Deva"] = "เทวนาครี", ["Diak"] = "ดิเวส อกุรุ", ["Dogr"] = "โฑครี", ["Dsrt"] = "Deseret", ["Dupl"] = "Duployan", ["Egyd"] = "Demotic", ["Egyh"] = "Hieratic", ["Egyp"] = "ไฮเออโรกลีฟอียิปต์", ["Elba"] = "เอลบาซาน", ["Elym"] = "Elymaic", ["Ethi"] = "เอธิโอเปีย", ["Gara"] = "Garay", ["Geok"] = "Khutsuri", ["Geor"] = "จอร์เจีย", ["Glag"] = "กลาโกลิติก", ["Gong"] = "คุญชลาโคณฑี", ["Gonm"] = "มสรามโคณฑี", ["Goth"] = "กอท", ["Gran"] = "ครันถะ", ["Grek"] = "กรีก", ["Gujr"] = "คุชราต", ["Gukh"] = "Khema", ["Guru"] = "คุรมุขี", ["Hang"] = "ฮันกึล", ["Hani"] = "จีน", ["Hano"] = "ฮานูโนโอ", ["Hans"] = "จีนตัวย่อ", ["Hant"] = "จีนตัวเต็ม", ["Hatr"] = "Hatran", ["Hebr"] = "ฮีบรู", ["Hira"] = "ฮิรางานะ", ["Hluw"] = "ไฮเออโรกลีฟอานาโตเลีย", ["Hmng"] = "Pahawh Hmong", ["Hmnp"] = "Nyiakeng Puachue Hmong", ["Hrkt"] = "คานะ", ["Hung"] = "ฮังการีเก่า", ["Ibrnn"] = "ไอบีเรียตะวันออกเฉียงเหนือ", ["Ibrns"] = "ไอบีเรียตะวันออกเฉียงใต้", ["Image"] = "Image-rendered", ["Inds"] = "สินธุ", ["Ipach"] = "สัทอักษรสากล", ["Ital"] = "อิตาลิกเก่า", ["Java"] = "ชวา", ["Jpan"] = "ญี่ปุ่น", ["Jurc"] = "จูร์เชน", ["Kali"] = "กะยา", ["Kana"] = "คาตากานะ", ["Kawi"] = "กวิ", ["Khar"] = "ขโรษฐี", ["Khmr"] = "เขมร", ["Khoj"] = "Khojki", ["Khomt"] = "ขอมไทย", ["Kitl"] = "คีตันใหญ่", ["Kits"] = "คีตันเล็ก", ["Knda"] = "กันนฑะ", ["Kore"] = "เกาหลี", ["Kpel"] = "Kpelle", ["Krai"] = "Kirat Rai", ["Kthi"] = "ไกถี", ["Kulit"] = "Kulitan", ["Lana"] = "ไทธรรม", ["Laoo"] = "ลาว", ["Latf"] = "ฟรักทูร์", ["Latg"] = "แกลิก", ["Latn"] = "ละติน", ["Leke"] = "Leke", ["Lepc"] = "เลปชา", ["Limb"] = "ลิมบู", ["Lina"] = "ลิเนียร์เอ", ["Linb"] = "ลิเนียร์บี", ["Lisu"] = "ลีสู่", ["Loma"] = "Loma", ["Lyci"] = "ลิเชีย", ["Lydi"] = "ลิเดีย", ["Mahj"] = "มหาชนี", ["Maka"] = "มากัซซาร์", ["Mand"] = "มันดาอิก", ["Mani"] = "Manichaean", ["Marc"] = "Marchen", ["Maya"] = "มายา", ["Medf"] = "Medefaidrin", ["Mend"] = "Mende", ["Merc"] = "Meroitic cursive", ["Mero"] = "Meroitic hieroglyphic", ["Mlym"] = "มลยาฬัม", ["Modi"] = "โมฑี", ["Mong"] = "มองโกเลีย", ["Moon"] = "Moon", ["Morse"] = "รหัสมอร์ส", ["Mroo"] = "มรู", ["Mtei"] = "มณีปุระ", ["Mult"] = "Multani", ["Music"] = "สัญกรณ์ดนตรี", ["Mymr"] = "พม่า", ["Nagm"] = "Mundari Bani", ["Nand"] = "นันทินาครี", ["Narb"] = "Ancient North Arabian", ["Nbat"] = "Nabataean", ["Newa"] = "Newa", ["Nkdb"] = "Dongba", ["Nkgb"] = "Geba", ["Nkoo"] = "N'Ko", ["None"] = "ไม่ระบุ", ["Nshu"] = "Nüshu", ["Ogam"] = "Ogham", ["Olck"] = "อ็อลจิกิ", ["Onao"] = "Ol Onal", ["Orkh"] = "Old Turkic", ["Orya"] = "โอริยา", ["Osge"] = "Osage", ["Osma"] = "อุสมาน", ["Ougr"] = "อุยกูร์เก่า", ["Palm"] = "แพลไมรา", ["Pauc"] = "Pau Cin Hau", ["Pcun"] = "Proto-Cuneiform", ["Pelm"] = "Proto-Elamite", ["Perm"] = "Old Permic", ["Phag"] = "Phags-pa", ["Phli"] = "ปาห์ลาวีจารึก", ["Phlp"] = "ปาห์ลาวีเพลงสดุดี", ["Phlv"] = "ปาห์ลาวีคัมภีร์", ["Phnx"] = "ฟินิเชีย", ["Plrd"] = "Pollard", ["Polyt"] = "กรีก", ["Prti"] = "พาร์เทียจารึก", ["Psin"] = "Proto-Sinaitic", ["Ranj"] = "Ranjana", ["Rjng"] = "Rejang", ["Rohg"] = "ฮานิฟ", ["Roro"] = "Rongorongo", ["Rumin"] = "Rumi numerals", ["Runr"] = "รูน", ["Samr"] = "Samaritan", ["Sarb"] = "Ancient South Arabian", ["Saur"] = "Saurashtra", ["Semap"] = "สัญญาณธง", ["Sgnw"] = "SignWriting", ["Shaw"] = "Shavian", ["Shrd"] = "ศารทา", ["Shui"] = "Sui", ["Sidd"] = "สิทธัม", ["Sidt"] = "Sidetic", ["Sind"] = "ขุทาพาที", ["Sinh"] = "สิงหล", ["Sogd"] = "ซอกเดีย", ["Sogo"] = "ซอกเดียเก่า", ["Sora"] = "Sorang Sompeng", ["Soyo"] = "Soyombo", ["Sund"] = "ซุนดา", ["Sunu"] = "Sunuwar", ["Sylo"] = "สิเลฏินาครี", ["Syrc"] = "ซีรีแอก", ["Tagb"] = "ตักบันวา", ["Takr"] = "ฏากรี", ["Tale"] = "ไทใต้คง", ["Talu"] = "ไทลื้อใหม่", ["Taml"] = "ทมิฬ", ["Tang"] = "ตังกุต", ["Tavt"] = "ไทเวียด", ["Tayo"] = "ลายตัย", ["Telu"] = "เตลูกู", ["Teng"] = "เทงกวาร์", ["Tfng"] = "ทิฟินาค", ["Tglg"] = "ไบบายิน", ["Thaa"] = "ทานะ", ["Thai"] = "ไทย", ["Tibt"] = "ทิเบต", ["Tirh"] = "ติรหุตา", ["Tnsa"] = "Tangsa", ["Todr"] = "Todhri", ["Tols"] = "Tolong Siki", ["Toto"] = "Toto", ["Tutg"] = "Tigalari", ["Ugar"] = "ยูการิต", ["Vaii"] = "ไว", ["Visp"] = "Visible Speech", ["Vith"] = "Vithkuqi", ["Wara"] = "วรังจิติ", ["Wcho"] = "Wancho", ["Wole"] = "Woleai", ["Xpeo"] = "เปอร์เซียเก่า", ["Xsux"] = "คูนิฟอร์ม", ["Yezi"] = "Yezidi", ["Yiii"] = "อี๋", ["Zanb"] = "Zanabazar Square", ["Zmth"] = "mathematical notation", ["Zname"] = "Znamenny musical notation", ["Zsym"] = "สัญลักษณ์", ["Zyyy"] = "ยังไม่กำหนด", ["Zzzz"] = "ยังไม่มีรหัส", ["as-Beng"] = "อัสสัม", ["fa-Arab"] = "อาหรับ", ["kk-Arab"] = "อาหรับ", ["ks-Arab"] = "อาหรับ", ["ku-Arab"] = "อาหรับ", ["mnc-Mong"] = "แมนจู", ["ms-Arab"] = "อาหรับ", ["mzn-Arab"] = "อาหรับ", ["ota-Arab"] = "อาหรับ", ["pa-Arab"] = "ศาหมุขี", ["pal-Avst"] = "Pazend", ["pjt-Latn"] = "ละติน", ["ps-Arab"] = "อาหรับ", ["sd-Arab"] = "อาหรับ", ["sit-tam-Tibt"] = "ตัมยิก", ["sjo-Mong"] = "ซิเบ", ["tt-Arab"] = "อาหรับ", ["ug-Arab"] = "อาหรับ", ["ur-Arab"] = "อาหรับ", ["xwo-Mong"] = "Clear Script", } iz8fbxgwq98x6hw4lrnz1qiu74x8w6l 828 232274 5775365 3018739 2026-10-15T07:57:32Z Octahedron80 267 5775365 Scribunto text/plain --[=[ This module implements the templates {{es-pr}} and {{es-IPA}}. Author: Benwing2 ]=] local export = {} local m_IPA = require("Module:IPA") local m_str_utils = require("Module:string utilities") local m_table = require("Module:table") local audio_module = "Module:audio" local decorations_module = "Module:decorations" local headword_data_module = "Module:headword/data" local homophones_module = "Module:homophones" local hyphenation_module = "Module:hyphenation" local labels_module = "Module:labels" local links_module = "Module:links" local parameters_module = "Module:parameters" local parse_utilities_module = "Module:parse utilities" local references_module = "Module:references" local rhymes_module = "Module:rhymes" local force_cat = false -- for testing --[=[ FIXME: 1. Port latest changes to production module. [DONE] 2. Finish work on rhymes and hyphenation. [DONE] 3. Handle <hmp:...> for homophones. [DONE] 4. Don't add comma before phonetic IPA. [DONE] 5. Handle secondary stress, suffixes, etc. in syllabification. [DONE] 6. Need some changes to syllable splitting in consonant clusters. (e.g. 'cum‧min‧gto‧ni‧ta') [DONE] 7. Fix handling of references to correspond to Portuguese module. [DONE] 8. Propagate qualifiers on individual pronun terms to rhymes and hyph. 9. Support raw phonemic/phonetic pronunciations. [DONE] 10. Support overall audio. [DONE] 11. Keep th/ph/kh/gh/tz ([[Ertzaintza]]) together when syllabifying (but not bh due to [[subhumano]], [[subhistoria]], etc.). [DONE] 12. Support <q:...> and <qq:...> on audio. [DONE] 13. Support <a:...> and <aa:...> (using {{a|...}}, left and right) on terms, rhymes, hyphenation, homophones and audio. [DONE] 14. Support # instead of ; as separator between audio file and gloss and make sure it works if gloss has embedded # or ;. [DONE] 15. Use parse_inline_modifiers() in [[Module:parse utilities]]. [DONE] ]=] --[=[ About styles, dialects and isoglosses: From the standpoint of pronunciation, a given dialect is defined by isoglosses, which specify differences in the way of pronouncing certain phonemes. You can think of a dialect as a collection of isoglosses. For example, one isogloss is "distinción" (pronouncing written ''s'' and ''c/z'' differently) vs. "seseo" (pronouncing them the same). Another is "lleísmo" (pronouncing written ''ll'' and ''y'' differently) vs. "yeísmo" (pronouncing them the same). The dominant pronunciation in Spain can be described as distinción + yeísmo, while the pronunciation in rural northern Spain can be described as distinción + lleísmo and the pronunciation across much of the Andes mountains, Paraguay, and the Philippines can be described as seseo + lleísmo. Specifically, the following isoglosses are recognized (note, the isogloss specs as used in this module dispense with written accents): -- "distincion" = pronouncing ''s'' and ''c/z'' differently -- "seseo" = pronouncing ''s'' and ''c/z'' the same -- "lleismo" = pronouncing ''ll'' and ''y'' differently -- "yeismo" = pronouncing ''ll'' and ''y'' the same -- "rioplatense" = Rioplatense speech, i.e. seseo+yeismo with ''ll'' and ''y'' pronounced specially, and a clear distinction between initial ''hi-'' vs. initial ''ll-/y-'' -- "sheismo" = a type of Rioplatense speech, characteristic of Buenos Aires, where ''ll'' and ''y'' are pronounced as /ʃ/ -- "zheismo" = a type of Rioplatense speech, found outside of Buenos Aires, where ''ll'' and ''y'' are pronounced as /ʒ/ -- "quito" = seseo + lleismo, but pronouncing ''ll'' as /ʒ/ -- "yucatan" = seseo + yeismo, intervocalic ''y'' is pronounced ''i'' and lost in contact with ''i'' or ''e'' These isoglosses can be combined to yield one of the following eight dialects: -- "distincion-lleismo": distinción + lleísmo -- "distincion-yeismo": distinción + yeísmo -- "seseo-lleismo": seseo + lleísmo -- "seseo-yeismo": seseo + yeísmo -- "rioplatense-sheismo": Rioplatense with /ʃ/ (Buenos Aires) -- "rioplatense-zheismo": Rioplatense with /ʒ/ (non-Buenos Aires) -- "quito" -- "yucatan" A "style" here is a set of dialects that pronounce a given word in a given fashion. For example, if we are only considering the distinción/seseo and lleísmo/yeísmo isoglosses, there are four conceivable dialects (all of which in fact exist). However, for a given word, more than one dialect may pronounce it the same. For example, a word like [[paz]] has a ''z'' but no ''ll'', and so there are only two possible pronunciations for the four dialects. Here, the two styles are "Spain" and "Latin America". Correspondingly, a word like [[pollo]] with an ''ll'' but no ''z'' has two styles, which can approximately be described as "most of Spain and Latin America" vs. "rural northern Spain, Andes Mountains, Paraguay, Philippines". A "style spec" (indicated by the style= parameter to {{es-IPA}}) restricts the output to certain styles. A style spec can be one of the following: 1. An isogloss, e.g. "distincion", "rioplatense"; if specified, only styles containing this isogloss are output. 2. A negated isogloss, e.g. "-rioplatense". 3. An intersection of isoglosses ("A and B"), e.g. "distincion+lleismo". This can be used to restrict to specific dialects. 4. A union of isoglosses ("A or B"), e.g. "distincion,zheismo". If both plus and comma are used, plus takes precedence, e.g. "seseo+lleismo,zheismo" means either the "seseo+lleismo" dialect or the "rioplatense-zheismo" dialect. An example where the style= parameter might be used is with the word [[bluetooth]], which has one pronunciation in Spain/distinción (respelled "blutuz") but another in Latin America/seseo (respelled "blutud"). This might be represented using {{es-pr}} as {{es-pr|blutuz<style:distincion>|blutud<style:seseo>}}. ]=] local lang = require("Module:languages").getByCode("es") local decompose = require("Module:es-common").decompose local u = m_str_utils.char local rfind = m_str_utils.find local rsubn = m_str_utils.gsub local rsplit = m_str_utils.split local ulower = m_str_utils.lower local ulen = m_str_utils.len local unfd = mw.ustring.toNFD local unfc = mw.ustring.toNFC local AC = u(0x0301) -- acute = ́ local GR = u(0x0300) -- grave = ̀ local CFLEX = u(0x0302) -- circumflex = ̂ local TILDE = u(0x0303) -- tilde = ̃ local SYLDIV = u(0xFFF0) -- used to represent a user-specific syllable divider (.) so we won't change it local vowel = "aeiouüyAEIOUÜY" -- vowel; include y so we get single-word y correct and for syllabifying from spelling local V = "[" .. vowel .. "]" -- vowel class local accent = AC .. GR .. CFLEX local accent_c = "[" .. accent .. "]" local stress = AC .. GR local stress_c = "[" .. AC .. GR .. "]" local ipa_stress = "ˈˌ" local ipa_stress_c = "[" .. ipa_stress .. "]" local sylsep = "%-." .. SYLDIV -- hyphen included for syllabifying from spelling local sylsep_c = "[" .. sylsep .. "]" local wordsep = "# " local separator_not_wordsep = accent .. ipa_stress .. sylsep local separator = separator_not_wordsep .. wordsep local separator_c = "[" .. separator .. "]" local C = "[^" .. vowel .. separator .. "]" -- consonant class including h local C_NOT_H = "[^" .. vowel .. separator .. "h]" -- consonant class not including h local C_OR_WORDSEP = "[^" .. vowel .. separator_not_wordsep .. "]" -- consonant class including h, or word separator local T = "[^" .. vowel .. "lrɾjw" .. separator .. "]" -- obstruent or nasal local unstressed_words = m_table.listToSet({ "el", "la", "los", "las", -- definite articles "un", -- single-syllable indefinite articles "me", "te", "se", "lo", "le", "nos", "os", "les", -- unstressed object pronouns "mi", "mis", "tu", "tus", "su", "sus", -- unstressed possessive pronouns "que", "si", -- subordinating conjunctions "y", "e", "o", "u", "mas", -- coordinating conjunctions "de", "del", "a", "al", -- basic prepositions + combinations with articles "por", "en", "con", -- other prepositions }) -- version of rsubn() that discards all but the first return value local function rsub(term, foo, bar) local retval = rsubn(term, foo, bar) return retval end -- version of rsubn() that returns a 2nd argument boolean indicating whether -- a substitution was made. local function rsubb(term, foo, bar) local retval, nsubs = rsubn(term, foo, bar) return retval, nsubs > 0 end -- apply rsub() repeatedly until no change local function rsub_repeatedly(term, foo, bar) while true do local new_term = rsub(term, foo, bar) if new_term == term then return term end term = new_term end end local function split_on_comma(term) if not term then return nil end if term:find(",%s") then return require(parse_utilities_module).split_on_comma(term) elseif term:find(",") then return rsplit(term, ",") else return {term} end end -- Remove any HTML from the formatted text and resolve links, since the extra characters don't contribute to the -- displayed length. local function convert_to_raw_text(text) text = rsub(text, "<.->", "") if text:find("%[%[") then text = require(links_module).remove_links(text) end return text end -- Return the approximate displayed length in characters. local function textual_len(text) return ulen(convert_to_raw_text(text)) end local function construct_default_differences(dialect) if dialect == "distincion-lleismo" then return { distincion_different = false, lleismo_different = false, sheismo_different = false, need_rioplat = false, need_quito = false, need_yucatan = false, } end return nil end -- Main syllable-division algorithm. Can be called either directly on spelling (when hyphenating) or after -- non-trivial processing of respelling in the direction of pronunciation (when generating pronunciation). local function syllabify_from_spelling_or_pronun(text, is_spelling) -- Part 1: Divide before the last consonant in a cluster of consonants between vowels (but don't divide a VhV -- sequence; [[prohibir]] should be prohi.bir). Then move the syllable division marker leftwards over clusters that -- can form onsets. text = rsub_repeatedly(text, "(" .. V .. accent_c .. "*)(" .. C_NOT_H .. V .. ")", "%1.%2") text = rsub_repeatedly(text, "(" .. V .. accent_c .. "*" .. C .. "+)(" .. C .. V .. ")", "%1.%2") -- Puerto Rico + most of Spain divide tl as t.l. Mexico and the Canary Islands have .tl. Unclear what other regions -- do. Here we choose to go with .tl. See https://catalog.ldc.upenn.edu/docs/LDC2019S07/Syllabification_Rules_in_Spanish.pdf -- and https://www.spanishdict.com/guide/spanish-syllables-and-syllabification-rules. -- NOTE: When run on pronun, we have already eliminated c and v, but not when run on spelling. -- When run on pronun, don't include r, which at this point represents the trill. local cluster_r = is_spelling and "rɾ" or "ɾ" -- Don't divide Cl or Cr where C is a stop or fricative, except for dl. text = rsub(text, "([pbfvkctg])%.([l" .. cluster_r .. "])", ".%1%2") text = text:gsub("d%.([" .. cluster_r .. "])", ".d%1") -- Don't divide ch, sh, ph, th, dh, fh, kh or gh. Do allow bh to be divided ([[subhumano]], [[subhúmedo]], etc.). text = rsub(text, "([csptdfkg])%.h", ".%1h") -- Don't divide ll or rr. text = rsub(text, "([lr])%.%1", ".%1%1") -- Don't divide tz ([[Ertzaintza]], [[quetzal]], [[hertziano]] and other words of Basque, Nahuatl and German -- origin). text = rsub(text, "t%.z", ".tz") -- Per https://catalog.ldc.upenn.edu/docs/LDC2019S07/Syllabification_Rules_in_Spanish.pdf, tl at the end of a word -- (as in nahuatl, Popocatepetl etc.) is divided .tl from the previous vowel. if is_spelling then text = text:gsub("([^. %-])tl$", "%1.tl") text = text:gsub("([^. %-])(tl[ %-])", "%1.%2") else text = text:gsub("([^.#])tl#", "%1.tl") end -- Part 2: Divide hiatuses. Any aeo, or stressed iuüy, should be syllabically divided from a following aeo or -- stressed iuüy. Also divide ii and uu sequences ([[antiincendios]], [[shiita]], [[vacuum]]). Note that words with -- ii or uu next to a vowel (e.g. [[hawaiiano]]) will not make it to this point unchanged; the i or u adjacent to -- a vowel (or the second one if both are adjacent to vowels) will get converted to a consonant symbol (temporarily -- when syllabifying spelling). text = rsub_repeatedly(text, "([aeoAEO]" .. accent_c .. "*)(h?[aeo])", "%1.%2") text = rsub_repeatedly(text, "([aeoAEO]" .. accent_c .. "*)(h?" .. V .. stress_c .. ")", "%1.%2") text = rsub(text, "([iuüyIUÜY]" .. stress_c .. ")(h?[aeo])", "%1.%2") text = rsub_repeatedly(text, "([iuüyIUÜY]" .. stress_c .. ")(h?" .. V .. stress_c .. ")", "%1.%2") text = rsub_repeatedly(text, "([iI]" .. accent_c .. "*)(h?i)", "%1.%2") text = rsub_repeatedly(text, "([uU]" .. accent_c .. "*)(h?u)", "%1.%2") return text end local function syllabify_from_spelling(text) text = decompose(text) -- start at FFF1 because FFF0 is used for SYLDIV -- Temporary replacements for characters we want treated as default consonants. The C and related consonant regexes -- treat all unknown characters as consonants. local TEMP_I = u(0xFFF1) local TEMP_U = u(0xFFF2) local TEMP_Y_CONS = u(0xFFF3) local TEMP_QU = u(0xFFF4) local TEMP_QU_CAPS = u(0xFFF5) local TEMP_GU = u(0xFFF6) local TEMP_GU_CAPS = u(0xFFF7) local TEMP_H = u(0xFFF8) -- Change user-specified . into SYLDIV so we don't shuffle it around when dividing into syllables. text = text:gsub("%.", SYLDIV) text = rsub(text, "y(" .. V .. ")", TEMP_Y_CONS .. "%1") -- We don't want to break -sh- except in desh-, e.g. [[deshuesar]], [[deshonra]], [[deshecho]]. Normally, -sh- is -- automatically preserved, so we replace the h with a temporary symbol to avoid this. text = text:gsub("^([Dd]es)h", "%1" .. TEMP_H) text = text:gsub("([ %-][Dd]es)h", "%1" .. TEMP_H) -- qu mostly handled correctly automatically, but not in quietud text = rsub(text, "qu(" .. V .. ")", TEMP_QU .. "%1") text = rsub(text, "Qu(" .. V .. ")", TEMP_QU_CAPS .. "%1") text = rsub(text, "gu(" .. V .. ")", TEMP_GU .. "%1") text = rsub(text, "Gu(" .. V .. ")", TEMP_GU_CAPS .. "%1") local vowel_to_glide = { ["i"] = TEMP_I, ["u"] = TEMP_U } -- i and u between vowels -> consonant-like substitutions: [[paranoia]], [[baiano]], [[abreuense]], [[alauita]], -- [[Malaui]], etc.; also with h, as in [[marihuana]], [[parihuela]], [[antihielo]], [[pelluhuano]], [[náhuatl]], -- etc. When we do this we need to help the syllabification particularly of words with -hiV- and -huV- in them, -- otherwise we get e.g. 'an.tih.ie.lo' because we converted the i following the h to a consonant. Add .* at the -- beginning so we go right-to-left, in the case of [[hawaiiano]] -> ha.wai.iano. text = rsub_repeatedly(text, "(.*" .. V .. accent_c .. "*)(h?)([iu])(" .. V .. ")", function (v1, h, iu, v2) return v1 .. "." .. h .. vowel_to_glide[iu] .. v2 end ) text = syllabify_from_spelling_or_pronun(text, "is spelling") text = text:gsub(SYLDIV, ".") text = text:gsub(TEMP_I, "i") text = text:gsub(TEMP_U, "u") text = text:gsub(TEMP_Y_CONS, "y") text = text:gsub(TEMP_QU, "qu") text = text:gsub(TEMP_QU_CAPS, "Qu") text = text:gsub(TEMP_GU, "gu") text = text:gsub(TEMP_GU_CAPS, "Gu") text = text:gsub(TEMP_H, "h") text = unfc(text) -- No qualifiers from dialect tags because we assume all dialects hyphenate the same way. -- FIXME: There are region-specific ways of hyphenating -tl-. See above. We don't currently handle this properly. return text end -- Generate the IPA of a given respelling, where a respelling is the representation of the pronunciation of a given -- Spanish term using Spanish spelling conventions (augmented in a few cases with extra conventions such as 'sh' for -- /ʃ/). -- ɟ and ĉ are used internally to represent [ʝ⁓ɟ͡ʝ] and [t͡ʃ] -- function export.IPA(text, dialect, phonetic) local distincion = dialect == "distincion-lleismo" or dialect == "distincion-yeismo" local lleismo = dialect == "distincion-lleismo" or dialect == "seseo-lleismo" or dialect == "quito" local rioplat = dialect == "rioplatense-sheismo" or dialect == "rioplatense-zheismo" local sheismo = dialect == "rioplatense-sheismo" local quito = dialect == "quito" local yucatan = dialect == "yucatan" local distincion_different = false local lleismo_different = false local need_rioplat = false local need_quito = false local need_yucatan = false local initial_hi = false local sheismo_different = false -- start at FFF1 because FFF0 is used for SYLDIV local TEMP_Y = u(0xFFF1) local TEMP_W = u(0xFFF2) text = ulower(text or mw.loadData("Module:headword/data").pagename) -- decompose everything but ç, ñ and ü text = decompose(text) -- convert commas and en/en dashes to IPA foot boundaries text = rsub(text, "%s*[,–—]%s*", " | ") -- question mark or exclamation point in the middle of a sentence -> IPA foot boundary text = rsub(text, "([^%s])%s*[¡!¿?]%s*([^%s])", "%1 | %2") -- canonicalize multiple spaces and remove leading and trailing spaces local function canon_spaces(text) text = rsub(text, "%s+", " ") text = rsub(text, "^ ", "") text = rsub(text, " $", "") return text end text = canon_spaces(text) -- Make prefixes unstressed unless they have an explicit stress marker; also make certain -- monosyllabic words (e.g. [[el]], [[la]], [[de]], [[en]], etc.) without stress marks be -- unstressed. local words = rsplit(text, " ") for i, word in ipairs(words) do if rfind(word, "%-$") and not rfind(word, accent_c) or unstressed_words[word] then -- add CFLEX to the last vowel not the first one, or we will mess up 'que' by -- adding the CFLEX after the 'u' words[i] = rsub(word, "^(.*" .. V .. ")", "%1" .. CFLEX) end end text = table.concat(words, " ") -- Convert hyphens to spaces, to handle [[Austria-Hungría]], [[franco-italiano]], etc. text = rsub(text, "%-", " ") -- canonicalize multiple spaces again, which may have been introduced by hyphens text = canon_spaces(text) -- now eliminate punctuation text = rsub(text, "[¡!¿?']", "") -- put # at word beginning and end and double ## at text/foot boundary beginning/end text = rsub(text, " | ", "# | #") text = "##" .. rsub(text, " ", "# #") .. "##" --determining whether "y" is a consonant or a vowel text = rsub(text, "y(" .. V .. ")", "ɟ%1") -- not the real sound -- word-final -ay/-ey/-oy/-uy is stressed whereas word-final -ai/-ei/-oi/-ui is not; in addition, -- word-final -uy is /uj/ whereas word-final -ui is /wi/ (e.g. [[muy]] vs. [[fui]]) text = rsub(text, "([aeou])y#", "%1" .. TEMP_Y .. "#") -- a temporary symbol; replaced with i below text = rsub(text, "y", "i") -- handle certain combinations; sh handling needs to go before x handling to avoid issues with [[exhausto]] text = rsub(text, "ch", "ĉ") --not the real sound -- We want to keep desh- ([[deshuesar]]) as-is. Converting to des- won't work because we want it syllabified as -- 'des.we.saɾ' not #'de.swe.saɾ' (cf. [[desuelo]] /de.swe.lo/ from [[desolar]]). text = rsub(text, "#desh", "!") --temporary symbol text = rsub(text, "sh", "ʃ") text = rsub(text, "!", "#desh") --restore text = rsub(text, "#[ckp]([st])", "#%1") -- [[ctónico]], [[psicología]], [[pterodáctilo]] --x text = rsub(text, "#x", "#s") -- xenofobia, xilófono, etc. text = rsub(text, "x", "ks") --c, g, q text = rsub(text, "c([ie])", (distincion and "θ" or "z") .. "%1") -- not the real LatAm sound text = rsub(text, "g([ie])", "x%1") -- must happen after handling of x above text = rsub(text, "gu([ie])", "g%1") text = rsub(text, "gü([ie])", "gu%1") -- following must happen before stress assignment; [[branding]] has initial stress like 'brandin' text = rsub(text, "ng([^aeiouüwhlr])", "n%1") -- [[Bangkok]], [[ángstrom]], [[branding]] text = rsub(text, "qu([ie])", "k%1") text = rsub(text, "ü", "u") -- [[Düsseldorf]], [[hübnerita]], obsolete [[freqüentemente]], etc. text = rsub(text, "q", "k") -- [[quark]], [[Qatar]], [[burqa]], [[Iraq]], etc. text = rsub(text, "[zç]", distincion and "θ" or "z") -- not the real LatAm sound; "ç" became "z" in 1726 if rfind(text, "[θz]") then distincion_different = true end -- map various consonants to their phoneme equivalent text = rsub(text, "[cjñrv]", {["c"]="k", ["j"]="x", ["ñ"]="ɲ", ["r"]="ɾ", ["v"]="b" }) -- handle word- and syllable-initial hiV ([[hielo]], [[enhiesto]], [[deshielo]], ...) local word_initial_hi, syl_initial_hi text, word_initial_hi = rsubb(text, "#h?i(" .. V .. ")", rioplat and "#j%1" or "#ɟ%1") text, syl_initial_hi = rsubb(text, "(" .. C .. sylsep_c .. "*)hi(" .. V .. ")", rioplat and "%1j%2" or "%1ɟ%2") initial_hi = word_initial_hi or syl_initial_hi -- handle word- and syllable-initial huV ([[huevo]], [[deshuesar]]) text = rsubb(text, "(" .. C_OR_WORDSEP .. sylsep_c .. "*)hu(" .. V .. ")", "%1" .. TEMP_W .. "%2") -- handle double consonants that have a pronunciation different from their single equivalents -- double l lleismo_different = rfind(text, "ll") need_quito = lleismo_different and rfind(text, "ɟ") text = rsub(text, "ll", lleismo and "ʎ" or "ɟ") -- handle intervocalic -y- need_yucatan = rfind(text, V .. accent_c .. "*" .. sylsep_c .. "*[ʎɟ]" .. V) if yucatan then text = rsub_repeatedly(text, "([ei]" .. accent_c .. "*" .. sylsep_c .. "*)ɟ(" .. V .. ")", "%1.%2") text = rsub_repeatedly(text, "(" .. V .. accent_c .. "*" .. sylsep_c .. "*)ɟ" .. "([ei])", "%1.%2") text = rsub_repeatedly(text, "(" .. V .. accent_c .."*" .. sylsep_c .. "*)ɟ(" .. V .. ")", "%1i%2") end -- trill in #r, lr ([[alrededor]], [[malrotar]]), nr ([[enriquecer]], [[sonrisa]], etc.), sr ([[Israel]], -- [[desregular]], etc.), zr ([[Azrael]], [[cruzrojista]]), rr text = rsub(text, "ɾɾ", "r") text = rsub(text, "([#lnszθ])ɾ", "%1r") -- double n (e.g. [[[ennoblecer]]) text = rsub(text, "nn", "N") -- double b (e.g. [[subbase]]) text = rsub(text, "bb", "B") -- reduce any remaining double consonants ([[Addis Abeba]], [[cappa]], [[descender]] in Latin America ...); -- do this before handling of -nm- e.g. in [[inmigración]], which generates a double consonant, and do this -- before voicing stops before obstruents, to avoid problems with [[cappa]] and [[crackear]] text = rsub(text, "(" .. C .. ")%1", "%1") -- also reduce sz (Latin American in [[fascinante]], etc.) text = rsub(text, "sz", "s") -- restore double n, b text = rsub(text, "N", "nn") text = rsub(text, "B", "bb") -- voiceless stop to voiced before obstruent or nasal; but intercept -ts-, -tz- local voice_stop = { ["p"] = "b", ["t"] = "d", ["k"] = "g" } text = rsub(text, "t(" .. separator_c .. "*[szθ])", "!%1") -- temporary symbol text = rsub(text, "([ptk])(" .. separator_c .. "*" .. T .. ")", function(stop, after) return voice_stop[stop] .. after end) text = rsub(text, "!", "t") text = rsub(text, "n([# .]*[bpm])", "m%1") -- remove silent h before syllable division text = rsub(text, "h", "") -- convert i/u between vowels to glide local vowel_to_glide = { ["i"] = "j", ["u"] = "w" } -- i and u between vowels -> consonant-like substitutions: [[paranoia]], [[baiano]], [[abreuense]], [[alauita]], -- [[Malaui]], etc.; also with h, as in [[marihuana]], [[parihuela]], [[antihielo]], [[pelluhuano]], [[náhuatl]], -- etc. Add .* at the beginning so we go right-to-left, in the case of [[hawaiiano]] -> ha.wai.iano. text = rsub_repeatedly(text, "(.*" .. V .. accent_c .. "*h?)([iu])(" .. V .. ")", function (v1, iu, v2) return v1 .. vowel_to_glide[iu] .. v2 end ) --syllable division text = syllabify_from_spelling_or_pronun(text, false) --diphthongs; do not include TEMP_Y here text = rsub(text, "i([aeou])", "j%1") text = rsub(text, "u([aeio])", "w%1") local accent_to_stress_mark = { [AC] = "ˈ", [GR] = "ˌ", [CFLEX] = "" } local function accent_word(word, syllables) -- Now stress the word. If any accent exists in the word (including ^ indicating an unaccented word), -- put the stress mark(s) at the beginning of the indicated syllable(s). Otherwise, apply the default -- stress rule. if rfind(word, accent_c) then for i = 1, #syllables do syllables[i] = rsub(syllables[i], "^(.*)(" .. accent_c .. ")(.*)$", function(pre, accent, post) return accent_to_stress_mark[accent] .. pre .. post end ) end else -- Default stress rule. Words without vowels (e.g. IPA foot boundaries) don't get stress. if #syllables > 1 and (rfind(word, "[^" .. vowel .. "ns#]#") or rfind(word, C .. "[ns]#")) or #syllables == 1 and rfind(word, V) then syllables[#syllables] = "ˈ" .. syllables[#syllables] elseif #syllables > 1 then syllables[#syllables - 1] = "ˈ" .. syllables[#syllables - 1] end end end local words = rsplit(text, " ") for j, word in ipairs(words) do -- accentuation local syllables = rsplit(word, "%.") if rfind(word, "men%.te#") then local mente_syllables -- Words ends in -mente (converted above to ménte); add a stress to the preceding portion -- (e.g. [[agriamente]] -> 'ágriaménte') unless already stressed (e.g. [[rápidamente]]). -- It will be converted to secondary stress further below. Essentially, we rip the word apart -- into two words ('mente' and the preceding portion) and stress each one independently. mente_syllables = {} mente_syllables[2] = table.remove(syllables) mente_syllables[1] = table.remove(syllables) accent_word(table.concat(syllables, "."), syllables) accent_word(table.concat(mente_syllables, "."), mente_syllables) table.insert(syllables, mente_syllables[1]) table.insert(syllables, mente_syllables[2]) else accent_word(word, syllables) end -- Vowels are nasalized if followed by nasal in same syllable. if phonetic then for i = 1, #syllables do -- first check for two vowels (veinte) syllables[i] = rsub(syllables[i], "(" .. V .. ")(" .. V .. ")([mnɲ])", "%1" .. TILDE .. "%2" .. TILDE .. "%3") -- then for one vowel syllables[i] = rsub(syllables[i], "(" .. V .. ")([mnɲ])", "%1" .. TILDE .. "%2") end end -- Reconstruct the word. words[j] = table.concat(syllables, ".") end text = table.concat(words, " ") text = rsub(text, TEMP_Y, "i") --final -ay/-ey/-oy/-uy text = rsub(text, "z", "s") --real sound of LatAm Z -- suppress syllable mark before IPA stress indicator text = rsub(text, "%.(" .. ipa_stress_c .. ")", "%1") --make all primary stresses but the last one be secondary text = rsub_repeatedly(text, "ˈ(.+)ˈ", "ˌ%1ˈ") if (not initial_hi and rfind(text, "[ʎɟ]")) or (rfind(text, sylsep_c .. "[ʎɟ]")) then sheismo_different = true end if rioplat then if not initial_hi then if sheismo then text = rsub(text, "ɟ", "ʃ") else text = rsub(text, "ɟ", "ʒ") end else if sheismo then text = rsub(text, sylsep_c .. "(ɟ)", "ʃ") else text = rsub(text, sylsep_c .. "(ɟ)", "ʒ") end end end if quito then text = rsub(text, "ʎ", "ʒ") end --phonetic transcription if phonetic then -- θ, s, f before voiced consonants local voiced = "mnɲbdɟgʎ" .. TEMP_W local r = "ɾr" local tovoiced = { ["θ"] = "θ̬", ["s"] = "z", ["f"] = "v", } local function voice(sound, following) return tovoiced[sound] .. following end text = rsub(text, "([θs])(" .. separator_c .. "*[" .. voiced .. r .. "])", voice) text = rsub(text, "(f)(" .. separator_c .. "*[" .. voiced .. "])", voice) -- fricative vs. stop allophones; first convert stops to fricatives, then back to stops -- after nasals and sometimes after l local stop_to_fricative = {["b"] = "β", ["d"] = "ð", ["ɟ"] = "ʝ", ["g"] = "ɣ"} local fricative_to_stop = {["β"] = "b", ["ð"] = "d", ["ʝ"] = "ɟ", ["ɣ"] = "g"} text = rsub(text, "[bdɟg]", stop_to_fricative) text = rsub(text, "([mnɲ]" .. separator_c .. "*)([βɣ])", function(nasal, fricative) return nasal .. fricative_to_stop[fricative] end ) text = rsub(text, "([lʎmnɲ]" .. separator_c .. "*)([ðʝ])", function(nasal_l, fricative) return nasal_l .. fricative_to_stop[fricative] end ) text = rsub(text, "(##" .. ipa_stress_c .. "*)([βɣðʝ])", function(stress, fricative) return stress .. fricative_to_stop[fricative] end ) text = rsub(text, "[td]", {["t"] = "t̪", ["d"] = "d̪"}) -- nasal assimilation before consonants local labiodental, dentialveolar, dental, alveolopalatal, palatal, velar = "ɱ", "n̪", "n̟", "nʲ", "ɲ", "ŋ" local nasal_assimilation = { ["f"] = labiodental, ["t"] = dentialveolar, ["d"] = dentialveolar, ["θ"] = dental, ["ĉ"] = alveolopalatal, ["ʃ"] = alveolopalatal, ["ʒ"] = alveolopalatal, ["ɟ"] = palatal, ["ʎ"] = palatal, ["k"] = velar, ["x"] = velar, ["g"] = velar, } text = rsub(text, "n(" .. separator_c .. "*)(.)", function(stress, following) return (nasal_assimilation[following] or "n") .. stress .. following end ) -- lateral assimilation before consonants text = rsub(text, "l(" .. separator_c .. "*)(.)", function(stress, following) local l = "l" if following == "t" or following == "d" then -- dentialveolar l = "l̪" elseif following == "θ" then -- dental l = "l̟" elseif following == "ĉ" or following == "ʃ" then -- alveolopalatal l = "lʲ" end return l .. stress .. following end) --semivowels text = rsub(text, "([aeouãẽõũ][iĩ])", "%1̯") text = rsub(text, "([aeioãẽĩõ][uũ])", "%1̯") -- voiced fricatives are actually approximants text = rsub(text, "([βðɣ])", "%1̞") end -- convert fake symbols to real ones local final_conversions = { ["ħ"] = "h", -- fake aspirated "h" to real "h" ["ĉ"] = "t͡ʃ", -- fake "ch" to real "ch" ["ɟ"] = phonetic and "ɟ͡ʝ" or "ʝ", -- fake "y" to real "y" -- do the following at the very end so we can use regular g throughout ["g"] = "ɡ", -- U+0067 LATIN SMALL LETTER G → U+0261 LATIN SMALL LETTER SCRIPT G [TEMP_W] = "w̝", -- see https://en.wikipedia.org/wiki/Spanish_orthography for this } text = rsub(text, "[ħĉɟg" .. TEMP_W .. "]", final_conversions) -- remove # symbols at word and text boundaries text = rsub(text, "#", "") text = unfc(text) -- The values in `differences` are only accurate when the dialect is 'distincion-lleismo' -- because we look for sounds like /θ/ and /ʎ/ that are only present in that dialect. -- The calling code knows to only use this structure in conjunction with this dialect. -- but to make sure of this we set the structure to nil for other dialects. local differences = nil if dialect == "distincion-lleismo" then differences = { distincion_different = distincion_different, lleismo_different = lleismo_different, need_rioplat = initial_hi or sheismo_different, sheismo_different = sheismo_different, need_quito = need_quito, need_yucatan = need_yucatan, } end local ret = { text = text, differences = differences, } return ret end -- For bot usage; {{#invoke:es-pronunc|IPA_string|SPELLING|style=STYLE|phonetic=PHONETIC}} -- where -- -- 1. SPELLING is the word or respelling to generate pronunciation for; -- 2. required parameter style= indicates the pronunciation style to generate -- (e.g. "distincion-yeismo" for distinción+yeísmo, as is common in Spain; -- see the comment above export.IPA() above for the full list); -- 3. phonetic=1 specifies to generate the phonetic rather than phonemic pronunciation; function export.IPA_string(frame) local iparams = { [1] = {}, ["style"] = {required = true}, ["phonetic"] = {type = "boolean"}, } local iargs = require(parameters_module).process(frame.args, iparams) local retval = export.IPA(iargs[1], iargs.style, iargs.phonetic) return retval.text end -- Generate all relevant dialect pronunciations and group into styles. See the comment above about dialects and styles. -- A "pronunciation" here could be for example the IPA phonemic/phonetic representation of the term or the IPA form of -- the rhyme that the term belongs to. If `style_spec` is nil, this generates all styles for all dialects, but -- `style_spec` can also be a style spec such as "seseo" or "distincion+yeismo" (see comment above) to restrict the -- output. `dodialect` is a function of two arguments, `ret` and `dialect`, where `ret` is the return-value table (see -- below), and `dialect` is a string naming a particular dialect, such as "distincion-lleismo" or "rioplatense-sheismo". -- `dodialect` should side-effect the `ret` table by adding an entry to `ret.pronun` for the dialect in question. -- -- The return value is a table of the form -- -- { -- pronun = {DIALECT = {PRONUN, PRONUN, ...}, DIALECT = {PRONUN, PRONUN, ...}, ...}, -- expressed_styles = {STYLE_GROUP, STYLE_GROUP, ...}, -- } -- -- where: -- 1. DIALECT is a string such as "distincion-lleismo" naming a specific dialect. -- 2. PRONUN is a table describing a particular pronunciation. If the dialect is "distincion-lleismo", there should be -- a field in this table named `differences`, but where other fields may vary depending on the type of pronunciation -- (e.g. phonemic/phonetic or rhyme). See below for the form of the PRONUN table for phonemic/phonetic pronunciation -- vs. rhyme and the form of the `differences` field. -- 3. STYLE_GROUP is a table of the form {tag = "HIDDEN_TAG", styles = {INNER_STYLE, INNER_STYLE, ...}}. This describes -- a group of related styles (such as those for Latin America) that by default (the "hidden" form) are displayed as -- a single line, with an icon on the right to "open" the style group into the "shown" form, with multiple lines -- for each style in the group. The tag of the style group is the text displayed before the pronunciation in the -- default "hidden" form, such as "Spain" or "Latin America". It can have the special value of `false` to indicate -- that no tag text is to be displayed. Note that the pronunciation shown in the default "hidden" form is taken -- from the first style in the style group. -- 4. INNER_STYLE is a table of the form {tag = "SHOWN_TAG", pronun = {PRONUN, PRONUN, ...}}. This describes a single -- style (such as for the Andes Mountains and Paraguay in the case where the seseo+lleismo accent differs from all others), to -- be shown on a single line. `tag` is the text preceding the displayed pronunciation, or `false` if no tag text -- is to be displayed. PRONUN is a table as described above and describes a particular pronunciation. -- -- The PRONUN table has the following form for the full phonemic/phonetic pronunciation: -- -- { -- phonemic = "PHONEMIC", -- phonetic = "PHONETIC", -- differences = {FLAG = BOOLEAN, FLAG = BOOLEAN, ...}, -- } -- -- Here, `phonemic` is the phonemic pronunciation (displayed as /.../) and `phonetic` is the phonetic pronunciation -- (displayed as [...]). -- -- The PRONUN table has the following form for the rhyme pronunciation: -- -- { -- rhyme = "RHYME_PRONUN", -- num_syl = {NUM, NUM, ...}, -- q = nil or {QUALIFIER, QUALIFIER, ...}, -- differences = {FLAG = BOOLEAN, FLAG = BOOLEAN, ...}, -- } -- -- Here, `rhyme` is a phonemic pronunciation such as "ado" for [[abogado]] or "iʝa"/"iʎa" for [[tortilla]] (depending -- on the dialect), and `num_syl` is a list of the possible numbers of syllables for the term(s) that have this rhyme -- (e.g. {4} for [[abogado]], {3} for [[tortilla]] and {4, 5} for [[biología]], which may be syllabified as -- bio.lo.gí.a or bi.o.lo.gí.a). `num_syl` is used to generate syllable-count categories such as -- [[Category:Rhymes:Spanish/ia/4 syllables]] in addition to [[Category:Rhymes:Spanish/ia]]. `num_syl` may be nil to -- suppress the generation of syllable-count categories; this is typically the case with multiword terms. -- `q`, if non-nil, comes from the user using the syntax e.g. <rhyme:iʃa<q:Buenos Aires>>. -- -- The value of the `differences` field in the PRONUN table (which, as noted above, only needs to be present for the -- "distincion-lleismo" dialect, and otherwise should be nil) is a table containing flags indicating whether and how -- the per-dialect pronunciations differ. This is an optimization to avoid having to generate all six dialectal -- pronunciations and compare them. It has the following form: -- -- { -- distincion_different = BOOLEAN, -- lleismo_different = BOOLEAN, -- need_rioplat = BOOLEAN, -- sheismo_different = BOOLEAN, -- need_quito = BOOLEAN, -- need_yucatan = BOOLEAN, -- } -- -- where: -- 1. `distincion_different` should be `true` if the "distincion" and "seseo" pronunciations differ; -- 2. `lleismo_different` should be `true` if the "lleismo" and "yeismo" pronunciations differ; -- 3. `need_rioplat` should be `true` if the Rioplatense pronunciations differ from the seseo+yeismo pronunciation; -- 4. `sheismo_different` should be `true` if the "sheismo" and "zheismo" pronunciations differ. -- 5. `need_quito` should be `true` if the "quito" and "zheismo" pronunciations differ. -- 6. `need_yucatan` should be `true` if the "yucatan" and "yeismo" pronunciations differ; local function express_all_styles(style_spec, dodialect) local ret = { pronun = {}, expressed_styles = {}, } local need_rioplat local need_quito local need_yucatan -- Add a style object (see INNER_STYLE above) that represents a particular style to `ret.expressed_styles`. -- `hidden_tag` is the tag text to be used when the style group containing the style is in the default "hidden" -- state (e.g. "Spain", "Latin America" or false if there is only one style group and no tag text should be -- shown), while `tag` is the tag text to be used when the individual style is shown (e.g. a description such as -- "most of Spain and Latin America", "Andes Mountains and Paraguay" or "everywhere but Argentina and Uruguay"). -- `representative_dialect` is one of the dialects that this style represents, and whose pronunciation is stored in -- the style object. `matching_styles` is a hyphen separated string listing the isoglosses described by this style. -- For example, if the term has an ''ll'' but no ''c/z'', the `tag` text for the yeismo pronunciation will be -- "most of Spain and Latin America" and `matching_styles` will be "distincion-seseo-yeismo", indicating that -- it corresponds to both the "distincion" and "seseo" isoglosses as well as the "yeismo" isogloss. This is used -- when a particular style spec is given. If `matching_styles` is omitted, it takes its value from -- `representative_dialect`; this is used when the style contains only a single dialect. local function express_style(hidden_tag, tag, representative_dialect, matching_styles) matching_styles = matching_styles or representative_dialect -- If the Rioplatense pronunciation isn't distinctive, add all Rioplatense isoglosses. if not need_rioplat then matching_styles = matching_styles .. "-rioplatense-sheismo-zheismo" end -- also Quito if not need_quito then matching_styles = matching_styles .. "-quito" end -- Yucatan if not need_yucatan then matching_styles = matching_styles .. "-yucatan" end -- If style specified, make sure it matches the requested style. local style_matches if not style_spec then style_matches = true else local style_parts = rsplit(matching_styles, "%-") local or_styles = rsplit(style_spec, "%s*,%s*") for _, or_style in ipairs(or_styles) do local and_styles = rsplit(or_style, "%s*%+%s*") local and_matches = true for _, and_style in ipairs(and_styles) do local negate if and_style:find("^%-") then and_style = and_style:gsub("^%-", "") negate = true end local this_style_matches = false for _, part in ipairs(style_parts) do if part == and_style then this_style_matches = true break end end if negate then this_style_matches = not this_style_matches end if not this_style_matches then and_matches = false end end if and_matches then style_matches = true break end end end if not style_matches then return end -- Fetch the representative dialect's pronunciation if not already present. if not ret.pronun[representative_dialect] then dodialect(ret, representative_dialect) end -- Insert the new style into the style group, creating the group if necessary. local new_style = { tag = tag, pronun = ret.pronun[representative_dialect], } for _, hidden_tag_style in ipairs(ret.expressed_styles) do if hidden_tag_style.tag == hidden_tag then table.insert(hidden_tag_style.styles, new_style) return end end table.insert(ret.expressed_styles, { tag = hidden_tag, styles = {new_style}, }) end -- For each type of difference, figure out if the difference exists in any of the given respellings. We do this by -- generating the pronunciation for the dialect "distincion-lleismo", for each respelling. In the process of -- generating the pronunciation for a given respelling, it computes how the other dialects for that respelling -- differ. Then we take the union of these differences across the respellings. dodialect(ret, "distincion-lleismo") local differences = {} for _, difftype in ipairs { "distincion_different", "lleismo_different", "need_rioplat", "sheismo_different", "need_quito", "need_yucatan" } do for _, pronun in ipairs(ret.pronun["distincion-lleismo"]) do if pronun.differences[difftype] then differences[difftype] = true end end end local distincion_different = differences.distincion_different local lleismo_different = differences.lleismo_different need_rioplat = differences.need_rioplat local sheismo_different = differences.sheismo_different need_quito = differences.need_quito need_yucatan = differences.need_yucatan -- Now, based on the observed differences, figure out how to combine the individual dialects into styles and -- style groups. if not distincion_different and not lleismo_different then if not need_rioplat then if not need_yucatan then express_style(false, false, "distincion-lleismo", "distincion-seseo-lleismo-yeismo") else express_style(false, "ทุกที่ยกเว้น<<Mexico>>เหนือ, <<Yucatán>> และ<<Central America>> (ยกเว้น<<Panama>>)", "distincion-lleismo", "distincion-seseo-lleismo-yeismo") end else if not need_yucatan then express_style(false, "ทุกที่ยกเว้น<<{{w|Pampas}}>>และ<<Argentina>>ใต้ และ<<Uruguay>>", "distincion-lleismo", "distincion-seseo-lleismo-yeismo") else express_style(false, "ทุกที่ยกเว้น<<{{w|Pampas}}>>และ<<Argentina>>ใต้, <<Uruguay>>, <<Mexico>>เหนือ, <<Yucatán>> และ<<Central America>> (ยกเว้น<<Panama>>)", "distincion-lleismo", "distincion-seseo-lleismo-yeismo") end end elseif distincion_different and not lleismo_different then express_style("<<Spain>>, <<Equatorial Guinea>>", "<<Spain>>, <<Equatorial Guinea>>", "distincion-lleismo", "distincion-lleismo-yeismo") if not need_rioplat and not need_yucatan then express_style("<<Latin America>>, <<Philippines>>", "<<Latin America>>, <<Philippines>>", "seseo-lleismo", "seseo-lleismo-yeismo") else express_style("<<Latin America>>, <<Philippines>>", "ส่วนใหญ่ของ<<Latin America>>, <<Philippines>>", "seseo-lleismo", "seseo-lleismo-yeismo") end elseif not distincion_different and lleismo_different then express_style(false, "<<Spain>>, ส่วนใหญ่ของ<<Latin America>>, <<Equatorial Guinea>>", "distincion-yeismo", "distincion-seseo-yeismo") express_style(false, "<<northern Spain>><<rural>>, <<Andes>>เหนือและตอนกลาง (ยกเว้น<<Ecuador>>ตอนกลาง), <<Bolivia>>, <<Paraguay>>, <<Argentina>>ตะวันออกเฉียงเหนือ, <<Philippines>>", "distincion-lleismo", "distincion-seseo-lleismo") else express_style("<<Spain>>, <<Equatorial Guinea>>", "ส่วนใหญ่ของ<<Spain>>, <<Equatorial Guinea>>", "distincion-yeismo") express_style("<<Latin America>>", "ส่วนใหญ่ของ<<Latin America>>", "seseo-yeismo") express_style("<<Spain>>, <<Equatorial Guinea>>", "<<northern Spain>><<rural>>", "distincion-lleismo") express_style("<<Latin America>>", "<<Andes>>เหนือและตอนกลาง (ยกเว้น<<Ecuador>>ตอนกลาง), <<Bolivia>>, <<Paraguay>>, <<Argentina>>ตะวันออกเฉียงเหนือ, <<Philippines>>", "seseo-lleismo") end if need_rioplat then if lleismo_different then local hidden_tag = distincion_different and "<<Latin America>>" or false if sheismo_different then if not need_quito then express_style(hidden_tag, "<<Buenos Aires>>และปริมณฑล", "rioplatense-sheismo", "seseo-rioplatense-sheismo") express_style(hidden_tag, "<<Ecuador>>ตอนกลาง, <<Santiago del Estero>>และปริมณฑล, ที่อื่นใน<<{{w|Pampas}}>>และ<<Argentina>>ใต้, <<Uruguay>>", "rioplatense-zheismo", "seseo-rioplatense-zheismo-quito") else express_style(hidden_tag, "<<Ecuador>>ตอนกลาง, <<Santiago del Estero>>และปริมณฑล", "quito", "seseo-quito") express_style(hidden_tag, "<<Buenos Aires>>และปริมณฑล", "rioplatense-sheismo", "seseo-rioplatense-sheismo") express_style(hidden_tag, "ที่อื่นใน<<{{w|Pampas}}>>และ<<Argentina>>ใต้, <<Uruguay>>", "rioplatense-zheismo", "seseo-rioplatense-zheismo") end else express_style(hidden_tag, "<<{{w|Pampas}}>>และ<<Argentina>>ใต้, <<Uruguay>>", "rioplatense-sheismo", "seseo-rioplatense-sheismo-zheismo") end else local hidden_tag = distincion_different and "<<Latin America>>, <<Philippines>>" or false if sheismo_different then express_style(hidden_tag, "<<Buenos Aires>>และปริมณฑล", "rioplatense-sheismo", "seseo-rioplatense-sheismo") express_style(hidden_tag, "ที่อื่นใน<<{{w|Pampas}}>>และ<<Argentina>>ใต้, <<Uruguay>>", "rioplatense-zheismo", "seseo-rioplatense-zheismo") else express_style(hidden_tag, "<<{{w|Pampas}}>>และ<<Argentina>>ใต้, <<Uruguay>>", "rioplatense-sheismo", "seseo-rioplatense-sheismo-zheismo") end end end if need_yucatan then local hidden_tag = distincion_different and (lleismo_different and "<<Latin America>>" or "<<Latin America>>, <<Philippines>>") or false express_style(hidden_tag, "<<Mexico>>เหนือ, <<Yucatán>>, <<Central America>> (ยกเว้น<<Panama>>)", "yucatan") end -- If only one style group, don't indicate the style. -- Not clear we want this in reality. --if #ret.expressed_styles == 1 then -- ret.expressed_styles[1].tag = false -- if #ret.expressed_styles[1].styles == 1 then -- ret.expressed_styles[1].styles[1].tag = false -- end --end return ret end local function format_all_styles(expressed_styles, format_style) for i, style_group in ipairs(expressed_styles) do if #style_group.styles == 1 then style_group.formatted, style_group.formatted_len = format_style(style_group.styles[1].tag, style_group.styles[1], i == 1) else style_group.formatted, style_group.formatted_len = format_style(style_group.tag, style_group.styles[1], i == 1) for j, style in ipairs(style_group.styles) do style.formatted, style.formatted_len = format_style(style.tag, style, i == 1 and j == 1) end end end local maxlen = 0 for i, style_group in ipairs(expressed_styles) do local this_len = style_group.formatted_len if #style_group.styles > 1 then for _, style in ipairs(style_group.styles) do this_len = math.max(this_len, style.formatted_len) end end maxlen = math.max(maxlen, this_len) end local lines = {} local need_major_hack = false for i, style_group in ipairs(expressed_styles) do if #style_group.styles == 1 then table.insert(lines, style_group.formatted) need_major_hack = false else local inline = '\n<div class="vsShow" style="display:none">\n' .. style_group.formatted .. "</div>" local full_prons = {} for _, style in ipairs(style_group.styles) do table.insert(full_prons, style.formatted) end local full = '\n<div class="vsHide">\n' .. table.concat(full_prons, "\n") .. "</div>" local em_length = math.floor(maxlen * 0.68) -- from [[Module:grc-pronunciation]] table.insert(lines, '<div class="vsSwitcher" data-toggle-category="pronunciations" style="width: ' .. em_length .. 'em; max-width:100%;"><span class="vsToggleElement" style="float: right;">&nbsp;</span>' .. inline .. full .. "</div>") need_major_hack = true end end -- major hack to get bullets working on the next line after a div box return table.concat(lines, "\n") .. (need_major_hack and "\n<span></span>" or "") end local function dodialect_pronun(args, ret, dialect) ret.pronun[dialect] = {} for i, term in ipairs(args.terms) do local phonemic, phonetic, differences if term.raw then phonemic = term.raw_phonemic phonetic = term.raw_phonetic differences = construct_default_differences(dialect) else phonemic = export.IPA(term.term, dialect, false) phonetic = export.IPA(term.term, dialect, true) differences = phonemic.differences phonemic = phonemic.text phonetic = phonetic.text end ret.pronun[dialect][i] = { raw = term.raw, phonemic = phonemic, phonetic = phonetic, refs = term.refs, q = term.q, qq = term.qq, a = term.a, aa = term.aa, differences = differences, } end end local function generate_pronun(args) local function this_dodialect_pronun(ret, dialect) dodialect_pronun(args, ret, dialect) end local ret = express_all_styles(args.style, this_dodialect_pronun) local function format_style(tag, expressed_style, is_first) local pronunciations = {} local formatted_pronuns = {} local function ins(formatted_part) table.insert(formatted_pronuns, formatted_part) end -- Loop through each pronunciation. For each one, add the phonemic and phonetic versions to `pronunciations`, -- for formatting by [[Module:IPA]], and also create an approximation of the formatted version so that we can -- compute the appropriate width of the HTML switcher div box that holds the different per-dialect variants. -- NOTE: The code below constructs the formatted approximation out-of-order in some cases but that doesn't -- currently matter because we assume all characters have the same width. If we change the width computation -- in a way that requires the correct order, we need changes to the code below. for j, pronun in ipairs(expressed_style.pronun) do -- Add tag to right accent qualifiers if last one local aas = pronun.aa if j == #expressed_style.pronun and tag then if aas then aas = m_table.deepCopy(aas) table.insert(aas, tag) else aas = {tag} end end local first_pronun = #pronunciations + 1 if not pronun.phonemic and not pronun.phonetic then error("Internal error: Saw neither phonemic nor phonetic pronunciation") end if pronun.phonemic then -- missing if 'raw:[...]' given -- don't display syllable division markers in phonemic local slash_pron = "/" .. pronun.phonemic:gsub("%.", "") .. "/" table.insert(pronunciations, { pron = slash_pron, }) ins(slash_pron) end if pronun.phonetic then -- missing if 'raw:/.../' given local bracket_pron = "[" .. pronun.phonetic .. "]" table.insert(pronunciations, { pron = bracket_pron, }) ins(bracket_pron) end local last_pronun = #pronunciations if pronun.q then pronunciations[first_pronun].q = pronun.q end if pronun.a then pronunciations[first_pronun].a = pronun.a end if j > 1 then pronunciations[first_pronun].separator = ", " ins(", ") end if pronun.qq then pronunciations[last_pronun].qq = pronun.qq end if aas then pronunciations[last_pronun].aa = aas end if pronun.q or pronun.qq or pronun.a or aas then -- Note: This inserts the actual formatted decoration text, including HTML and such, but the later call -- to textual_len() removes all HTML and reduces links. ins(require(decorations_module).format_decorations { lang = lang, text = "", q = pronun.q, qq = pronun.qq, a = pronun.a, aa = aas, }) end if pronun.refs then pronunciations[last_pronun].refs = pronun.refs -- Approximate the reference using a footnote notation. This will be slightly inaccurate if there are -- more than nine references but that is rare. ins(string.rep("[1]", #pronun.refs)) end if first_pronun ~= last_pronun then pronunciations[last_pronun].separator = " " ins(" ") end end local bullet = string.rep("*", args.bullets) .. " " -- Here we construct the formatted line in `formatted`, and also try to construct the equivalent without HTML -- and wiki markup in `formatted_for_len`, so we can compute the approximate textual length for use in sizing -- the toggle box with the "more" button on the right. local pre = is_first and args.pre and args.pre .. " " or "" local post = is_first and args.post and " " .. args.post or "" local formatted = bullet .. pre .. m_IPA.format_IPA_full { lang = lang, items = pronunciations, separator = "" } .. post local formatted_for_len = bullet .. pre .. "IPA(key): " .. table.concat(formatted_pronuns) .. post return formatted, textual_len(formatted_for_len) end ret.text = format_all_styles(ret.expressed_styles, format_style) return ret end local function parse_respelling(respelling, pagename, parse_err) local raw_respelling = respelling:match("^raw:(.*)$") if raw_respelling then local raw_phonemic, raw_phonetic = raw_respelling:match("^/(.*)/ %[(.*)%]$") if not raw_phonemic then raw_phonemic = raw_respelling:match("^/(.*)/$") end if not raw_phonemic then raw_phonetic = raw_respelling:match("^%[(.*)%]$") end if not raw_phonemic and not raw_phonetic then parse_err(("Unable to parse raw respelling '%s', should be one of /.../, [...] or /.../ [...]") :format(raw_respelling)) end return { raw = true, raw_phonemic = raw_phonemic, raw_phonetic = raw_phonetic, } end if respelling == "+" then respelling = pagename end return {term = respelling} end -- External entry point for {{es-IPA}}. function export.show(frame) local params = { [1] = {}, ["pre"] = {}, ["post"] = {}, ["ref"] = {}, ["style"] = {}, ["bullets"] = {type = "number", default = 1}, } local parargs = frame:getParent().args local args = require(parameters_module).process(parargs, params) local text = args[1] or mw.loadData("Module:headword/data").pagename args.terms = {{term = text}} local ret = generate_pronun(args) return ret.text end -- Return the number of syllables of a phonemic representation, which should have syllable dividers in it but no -- hyphens. local function get_num_syl_from_phonemic(phonemic) -- Maybe we should just count vowels instead of the below code. phonemic = rsub(phonemic, "|", " ") -- remove IPA foot boundaries local words = rsplit(phonemic, " +") for i, word in ipairs(words) do -- IPA stress marks are syllable divisions if between characters; otherwise just remove. word = rsub(word, "(.)[ˌˈ](.)", "%1.%2") word = rsub(word, "[ˌˈ]", "") words[i] = word end -- There should be a syllable boundary between words. phonemic = table.concat(words, ".") return ulen(rsub(phonemic, "[^.]", "")) + 1 end -- Get the rhyme by truncating everything up through the last stress mark + any following consonants, and remove -- syllable boundary markers. local function convert_phonemic_to_rhyme(phonemic) -- NOTE: This works because the phonemic vowels are just [aeiou] possibly with diacritics that are separate -- Unicode chars. If we want to handle things like ɛ or ɔ we need to add them to `vowel`. return rsub(rsub(phonemic, ".*[ˌˈ]", ""), "^[^" .. vowel .. "]*", ""):gsub("%.", ""):gsub("t͡ʃ", "tʃ") end local function split_syllabified_spelling(spelling) return rsplit(spelling, "%.") end -- "Align" syllabification to original spelling by matching character-by-character, allowing for extra syllable and -- accent markers in the syllabification. If we encounter an extra syllable marker (.), we allow and keep it. If we -- encounter an extra accent marker in the syllabification, we drop it. In any other case, we return nil indicating -- the alignment failed. local function align_syllabification_to_spelling(syllab, spelling) local result = {} local syll_chars = rsplit(decompose(syllab), "") local spelling_chars = rsplit(decompose(spelling), "") local i = 1 local j = 1 while i <= #syll_chars or j <= #spelling_chars do local ci = syll_chars[i] local cj = spelling_chars[j] if ci == cj then table.insert(result, ci) i = i + 1 j = j + 1 elseif ci == "." then table.insert(result, ci) i = i + 1 elseif ci == AC or ci == GR or ci == CFLEX then -- skip character i = i + 1 else -- non-matching character return nil end end if i <= #syll_chars or j <= #spelling_chars then -- left-over characters on one side or the other return nil end return unfc(table.concat(result)) end local function generate_hyph_obj(term) return {syllabification = term, hyph = split_syllabified_spelling(term)} end -- Word should already be decomposed. local function word_has_vowels(word) return rfind(word, V) end local function all_words_have_vowels(term) local words = rsplit(decompose(term), "[ %-]") for i, word in ipairs(words) do -- Allow empty word; this occurs with prefixes and suffixes. if word ~= "" and not word_has_vowels(word) then return false end end return true end local function should_generate_rhyme_from_respelling(term) local words = rsplit(decompose(term), " +") return #words == 1 and -- no if multiple words not words[1]:find(".%-.") and -- no if word is composed of hyphenated parts (e.g. [[Austria-Hungría]]) not words[1]:find("%-$") and -- no if word is a prefix not (words[1]:find("^%-") and words[1]:find(CFLEX)) and -- no if word is an unstressed suffix word_has_vowels(words[1]) -- no if word has no vowels (e.g. a single letter) end local function should_generate_rhyme_from_ipa(ipa) return not ipa:find("%s") and word_has_vowels(decompose(ipa)) end local function dodialect_specified_rhymes(rhymes, hyphs, parsed_respellings, rhyme_ret, dialect) rhyme_ret.pronun[dialect] = {} for _, rhyme in ipairs(rhymes) do local num_syl = rhyme.num_syl local no_num_syl = false -- If user explicitly gave the rhyme but didn't explicitly specify the number of syllables, try to take it from -- the hyphenation. if not num_syl then num_syl = {} for _, hyph in ipairs(hyphs) do if should_generate_rhyme_from_respelling(hyph.syllabification) then local this_num_syl = 1 + ulen(rsub(hyph.syllabification, "[^.]", "")) m_table.insertIfNot(num_syl, this_num_syl) else no_num_syl = true break end end if no_num_syl or #num_syl == 0 then num_syl = nil end end -- If that fails and term is single-word, try to take it from the phonemic. if not no_num_syl and not num_syl then for _, parsed in ipairs(parsed_respellings) do for dialect, pronun in pairs(parsed.pronun.pronun[dialect]) do -- Check that pronun.phonemic exists (it may not if raw phonetic-only pronun is given). if pronun.phonemic then if not should_generate_rhyme_from_ipa(pronun.phonemic) then no_num_syl = true break end -- Count number of syllables by looking at syllable boundaries (including stress marks). local this_num_syl = get_num_syl_from_phonemic(pronun.phonemic) m_table.insertIfNot(num_syl, this_num_syl) end end if no_num_syl then break end end if no_num_syl or #num_syl == 0 then num_syl = nil end end table.insert(rhyme_ret.pronun[dialect], { rhyme = rhyme.rhyme, num_syl = num_syl, q = rhyme.q, qq = rhyme.qq, a = rhyme.a, aa = rhyme.aa, differences = construct_default_differences(dialect), }) end end local q_qq_inline_modifier_spec = { store = "insert-flattened", type = "qualifier", } local a_aa_inline_modifier_spec = { store = "insert-flattened", type = "labels", } local ref_inline_modifier_spec = { store = "insert-flattened", item_dest = "refs", type = "references", } -- Parse a pronunciation modifier in `arg`, the argument portion in an inline modifier (after the prefix), which -- specifies a pronunciation property such as rhyme, hyphenation/syllabification, homophones or audio. The argument -- can itself have inline modifiers, e.g. <audio:Foo.ogg<a:Colombia>>. The allowed inline modifiers are specified -- by `param_mods` (of the format expected by `parse_inline_modifiers()`); in addition to any modifiers specified -- there, the modifiers <q:...>, <qq:...>, <a:...>, <aa:...> and <ref:...> are always accepted (and can be repeated). -- `generate_obj` and `parse_err` are like in `parse_inline_modifiers()` and specify respectively a function to -- generate the object into which modifier properties are stored given the non-modifier part of the argument, and -- a function to generate an error message (given the message). Normally, a comma-separated list of pronunciation -- properties is accepted and parsed, where each element in the list can have its own inline modifiers and where -- no spaces are allowed next to the commas in order for them to be recognized as separators. If `no_split_on_comma` -- is given, only a single pronunciation property is accepted. In all cases, however, the return value is a list -- of property objects (when `no_split_on_comma` is given, the return value is a one-element list). local function parse_pron_modifier(arg, parse_err, generate_obj, param_mods, no_split_on_comma) if arg:find("<") then param_mods.q = q_qq_inline_modifier_spec param_mods.qq = q_qq_inline_modifier_spec param_mods.a = a_aa_inline_modifier_spec param_mods.aa = a_aa_inline_modifier_spec param_mods.ref = ref_inline_modifier_spec local retval = require(parse_utilities_module).parse_inline_modifiers(arg, { param_mods = param_mods, generate_obj = generate_obj, parse_err = parse_err, splitchar = not no_split_on_comma and "," or nil, }) if no_split_on_comma then retval = {retval} end return retval elseif no_split_on_comma then return {generate_obj(arg)} else local retval = {} for _, term in ipairs(split_on_comma(arg)) do table.insert(retval, generate_obj(term)) end return retval end end local function parse_rhyme(arg, parse_err) local function generate_obj(term) return {rhyme = term} end local param_mods = { s = { item_dest = "num_syl", type = "number", sublist = true, }, } return parse_pron_modifier(arg, parse_err, generate_obj, param_mods) end local function parse_hyph(arg, parse_err) -- None other than decorations local param_mods = {} return parse_pron_modifier(arg, parse_err, generate_hyph_obj, param_mods) end local function parse_homophone(arg, parse_err) local function generate_obj(term) return {term = term} end local param_mods = { t = { -- [[Module:links]] expects the gloss in "gloss". item_dest = "gloss", }, gloss = {}, -- No tr=, ts=, or sc=; doesn't make sense for Spanish. pos = {}, alt = {}, lit = {}, id = {}, g = { -- [[Module:links]] expects the genders in "genders". item_dest = "genders", sublist = true, }, } return parse_pron_modifier(arg, parse_err, generate_obj, param_mods) end local function generate_audio_obj(arg) local file, caption = arg:match("^(.-)%s*#%s*(.*)$") file = file or arg return {file = file, caption = caption} end local function parse_audio(arg, parse_err) local param_mods = { IPA = { sublist = true, }, text = {}, t = { item_dest = "gloss", }, -- No tr=, ts=, or sc=; doesn't make sense for Spanish. gloss = {}, pos = {}, -- No alt=; text= already goes in alt=. lit = {}, -- No id=; text= already goes in alt= and isn't normally linked. g = { item_dest = "genders", sublist = true, }, bad = {}, } -- Don't split on comma because some filenames have embedded commas not followed by a space -- (typically followed by an underscore). local retvals = parse_pron_modifier(arg, parse_err, generate_audio_obj, param_mods, "no split on comma") local retval = retvals[1] retval.lang = lang local textobj = require(audio_module).construct_audio_textobj(retval) retval.text = textobj retval.gloss = nil retval.pos = nil retval.lit = nil retval.genders = nil return retval end -- External entry point for {{es-pr}}. function export.show_pr(frame) local params = { [1] = {list = true}, ["rhyme"] = {convert = parse_rhyme}, ["hyph"] = {convert = parse_hyph}, ["hmp"] = {convert = parse_homophone}, ["audio"] = {list = true}, ["pagename"] = {}, } local parargs = frame:getParent().args local args = require(parameters_module).process(parargs, params) local pagename = args.pagename or mw.loadData(headword_data_module).pagename -- Parse the arguments. local respellings = #args[1] > 0 and args[1] or {"+"} local parsed_respellings = {} local overall_rhyme = args.rhyme local overall_hyph = args.hyph local overall_hmp = args.hmp local overall_audio if args.audio then -- We can't specify parse_audio() as a `convert` function because it needs access to `pagename` (i.e. another -- parameter). overall_audio = {} for i, audio in ipairs(args.audio) do local function parse_err(msg) error(("%s: parameter audio%s=%s"):format(msg, i == 1 and "" or i, audio)) end local parsed_audio = parse_audio(audio, parse_err, pagename) table.insert(overall_audio, parsed_audio) end end for i, respelling in ipairs(respellings) do if respelling:find("<") then local param_mods = { pre = { overall = true }, post = { overall = true }, style = { overall = true }, bullets = { overall = true, type = "number", }, rhyme = { overall = true, store = "insert-flattened", convert = parse_rhyme, }, hyph = { overall = true, store = "insert-flattened", convert = parse_hyph, }, hmp = { overall = true, store = "insert-flattened", convert = parse_homophone, }, audio = { overall = true, store = "insert", convert = function(arg, parse_err) return parse_audio(arg, parse_err, pagename) end, }, ref = ref_inline_modifier_spec, q = q_qq_inline_modifier_spec, qq = q_qq_inline_modifier_spec, a = a_aa_inline_modifier_spec, aa = a_aa_inline_modifier_spec, } local parsed = require(parse_utilities_module).parse_inline_modifiers(respelling, { paramname = i, param_mods = param_mods, generate_obj = function(term, parse_err) return parse_respelling(term, pagename, parse_err) end, splitchar = ",", outer_container = { audio = {}, rhyme = {}, hyph = {}, hmp = {} } }) if not parsed.bullets then parsed.bullets = 1 end table.insert(parsed_respellings, parsed) else local termobjs = {} local function parse_err(msg) error(msg .. ": " .. i .. "=" .. respelling) end for _, term in ipairs(split_on_comma(respelling)) do table.insert(termobjs, parse_respelling(term, pagename, parse_err)) end table.insert(parsed_respellings, { terms = termobjs, audio = {}, rhyme = {}, hyph = {}, hmp = {}, bullets = 1, }) end end if overall_hyph then local hyphs = {} for _, hyph in ipairs(overall_hyph) do if hyph.syllabification == "+" then hyph.syllabification = syllabify_from_spelling(pagename) hyph.hyph = split_syllabified_spelling(hyph.syllabification) elseif hyph.syllabification == "-" then overall_hyph = {} break end end end -- Loop over individual respellings, processing each. for _, parsed in ipairs(parsed_respellings) do parsed.pronun = generate_pronun(parsed) local no_auto_rhyme = false for _, term in ipairs(parsed.terms) do if term.raw then if not should_generate_rhyme_from_ipa(term.raw_phonemic or term.raw_phonetic) then no_auto_rhyme = true break end elseif not should_generate_rhyme_from_respelling(term.term) then no_auto_rhyme = true break end end if #parsed.hyph == 0 then if not overall_hyph and all_words_have_vowels(pagename) then for _, term in ipairs(parsed.terms) do if not term.raw then local syllabification = syllabify_from_spelling(term.term) local aligned_syll = align_syllabification_to_spelling(syllabification, pagename) if aligned_syll then m_table.insertIfNot(parsed.hyph, generate_hyph_obj(aligned_syll)) end end end end else for _, hyph in ipairs(parsed.hyph) do if hyph.syllabification == "+" then hyph.syllabification = syllabify_from_spelling(pagename) hyph.hyph = split_syllabified_spelling(hyph.syllabification) elseif hyph.syllabification == "-" then parsed.hyph = {} break end end end -- Generate the rhymes. local function dodialect_rhymes_from_pronun(rhyme_ret, dialect) rhyme_ret.pronun[dialect] = {} -- It's possible the pronunciation for a passed-in dialect was never generated. This happens e.g. with -- {{es-pr|cebolla<style:seseo>}}. The initial call to generate_pronun() fails to generate a pronunciation -- for the dialect 'distinction-yeismo' because the pronunciation of 'cebolla' differs between distincion -- and seseo and so the seseo style restriction rules out generation of pronunciation for distincion -- dialects (other than 'distincion-lleismo', which always gets generated so as to determine on which axes -- the dialects differ). However, when generating the rhyme, it is based only on -olla, whose pronunciation -- does not differ between distincion and seseo, but does differ between lleismo and yeismo, so it needs to -- generate a yeismo-specific rhyme, and 'distincion-yeismo' is the representative dialect for yeismo in the -- situation where distincion and seseo do not have distinct results (based on the following line in -- express_all_styles()): -- express_style(false, "<<Spain>>, most of <<Latin America>>, <<Equatorial Guinea>>", "distincion-yeismo", "distincion-seseo-yeismo") -- In this case we need to generate the missing overall pronunciation ourselves since we need it to generate -- the dialect-specific rhyme pronunciation. if not parsed.pronun.pronun[dialect] then dodialect_pronun(parsed, parsed.pronun, dialect) end for _, pronun in ipairs(parsed.pronun.pronun[dialect]) do -- We should have already excluded multiword terms and terms without vowels from rhyme generation (see -- `no_auto_rhyme` below). But make sure to check that pronun.phonemic exists (it may not if raw -- phonetic-only pronun is given). if pronun.phonemic then -- Count number of syllables by looking at syllable boundaries (including stress marks). local num_syl = get_num_syl_from_phonemic(pronun.phonemic) -- Get the rhyme by truncating everything up through the last stress mark + any following -- consonants, and remove syllable boundary markers. local rhyme = convert_phonemic_to_rhyme(pronun.phonemic) local saw_already = false for _, existing in ipairs(rhyme_ret.pronun[dialect]) do if existing.rhyme == rhyme then saw_already = true -- We already saw this rhyme but possibly with a different number of syllables, -- e.g. if the user specified two pronunciations 'biología' (4 syllables) and -- 'bi.ología' (5 syllables), both of which have the same rhyme /ia/. m_table.insertIfNot(existing.num_syl, num_syl) break end end if not saw_already then local rhyme_diffs = nil if dialect == "distincion-lleismo" then rhyme_diffs = {} if rhyme:find("θ") then rhyme_diffs.distincion_different = true end if rhyme:find("ʎ") then rhyme_diffs.lleismo_different = true if rhyme:find("ɟ") then rhyme_diffs.need_quito = true end end if rfind(rhyme, "[ʎɟ]") then rhyme_diffs.sheismo_different = true rhyme_diffs.need_rioplat = true if rfind(rhyme, V .. "[ʎɟ]" .. V) then rhyme_diffs.need_yucatan = true end end end table.insert(rhyme_ret.pronun[dialect], { rhyme = rhyme, num_syl = {num_syl}, differences = rhyme_diffs, }) end end end end if #parsed.rhyme == 0 then if overall_rhyme or no_auto_rhyme then parsed.rhyme = nil else parsed.rhyme = express_all_styles(parsed.style, dodialect_rhymes_from_pronun) end else local no_rhyme = false for _, rhyme in ipairs(parsed.rhyme) do if rhyme.rhyme == "-" then no_rhyme = true break end end if no_rhyme then parsed.rhyme = nil else local function this_dodialect(rhyme_ret, dialect) return dodialect_specified_rhymes(parsed.rhyme, parsed.hyph, {parsed}, rhyme_ret, dialect) end parsed.rhyme = express_all_styles(parsed.style, this_dodialect) end end end if overall_rhyme then local no_overall_rhyme = false for _, orhyme in ipairs(overall_rhyme) do if orhyme.rhyme == "-" then no_overall_rhyme = true break end end if no_overall_rhyme then overall_rhyme = nil else local all_hyphs if overall_hyph then all_hyphs = overall_hyph else all_hyphs = {} for _, parsed in ipairs(parsed_respellings) do for _, hyph in ipairs(parsed.hyph) do m_table.insertIfNot(all_hyphs, hyph) end end end local function dodialect_overall_rhyme(rhyme_ret, dialect) return dodialect_specified_rhymes(overall_rhyme, all_hyphs, parsed_respellings, rhyme_ret, dialect) end overall_rhyme = express_all_styles(parsed.style, dodialect_overall_rhyme) end end -- If all sets of pronunciations have the same rhymes, display them only once at the bottom. -- Otherwise, display rhymes beneath each set, indented. local first_rhyme_ret local all_rhyme_sets_eq = true for j, parsed in ipairs(parsed_respellings) do if j == 1 then first_rhyme_ret = parsed.rhyme elseif not m_table.deepEquals(first_rhyme_ret, parsed.rhyme) then all_rhyme_sets_eq = false break end end local function format_rhyme(rhyme_ret, num_bullets) local function format_rhyme_style(tag, expressed_style, is_first) local pronunciations = {} local rhymes = {} for _, pronun in ipairs(expressed_style.pronun) do table.insert(rhymes, pronun) end local data = { lang = lang, rhymes = rhymes, aa = tag and {tag} or nil, force_cat = force_cat, } local bullet = string.rep("*", num_bullets) .. " " local formatted = bullet .. require(rhymes_module).format_rhymes(data) local formatted_for_len_parts = {} table.insert(formatted_for_len_parts, bullet .. "Rhymes: " .. (tag and "(" .. tag .. ") " or "")) for j, pronun in ipairs(expressed_style.pronun) do if j > 1 then table.insert(formatted_for_len_parts, ", ") end if pronun.q or pronun.qq or pronun.a or pronun.aa then -- Note: This inserts the actual formatted decoration text, including HTML and such, but the later call -- to textual_len() removes all HTML and reduces links. table.insert(formatted_for_len_parts, require(decorations_module).format_decorations { lang = lang, text = "", q = pronun.q, qq = pronun.qq, a = pronun.a, aa = pronun.aa, }) end table.insert(formatted_for_len_parts, "-" .. pronun.rhyme) end return formatted, textual_len(table.concat(formatted_for_len_parts)) end return format_all_styles(rhyme_ret.expressed_styles, format_rhyme_style) end -- If all sets of pronunciations have the same hyphenations, display them only once at the bottom. -- Otherwise, display hyphenations beneath each set, indented. local first_hyphs local all_hyph_sets_eq = true for j, parsed in ipairs(parsed_respellings) do if j == 1 then first_hyphs = parsed.hyph elseif not m_table.deepEquals(first_hyphs, parsed.hyph) then all_hyph_sets_eq = false break end end local function format_hyphenations(hyphs, num_bullets) local hyphtext = require(hyphenation_module).format_hyphenations { lang = lang, hyphs = hyphs, caption = "การแบ่งพยางค์" } return string.rep("*", num_bullets) .. " " .. hyphtext end -- If all sets of pronunciations have the same homophones, display them only once at the bottom. -- Otherwise, display homophones beneath each set, indented. local first_hmps local all_hmp_sets_eq = true for j, parsed in ipairs(parsed_respellings) do if j == 1 then first_hmps = parsed.hmp elseif not m_table.deepEquals(first_hmps, parsed.hmp) then all_hmp_sets_eq = false break end end local function format_homophones(hmps, num_bullets) local hmptext = require(homophones_module).format_homophones { lang = lang, homophones = hmps } return string.rep("*", num_bullets) .. " " .. hmptext end local function format_audio(audios, num_bullets) local ret = {} for i, audio in ipairs(audios) do local text = require(audio_module).format_audio(audio) table.insert(ret, string.rep("*", num_bullets) .. " " .. text) end return table.concat(ret, "\n") end local textparts = {} local min_num_bullets = math.huge for j, parsed in ipairs(parsed_respellings) do if parsed.bullets < min_num_bullets then min_num_bullets = parsed.bullets end if j > 1 then table.insert(textparts, "\n") end table.insert(textparts, parsed.pronun.text) if #parsed.audio > 0 then table.insert(textparts, "\n") -- If only one pronunciation set, add the audio with the same number of bullets, otherwise -- indent audio by one more bullet. table.insert(textparts, format_audio(parsed.audio, #parsed_respellings == 1 and parsed.bullets or parsed.bullets + 1)) end if not all_rhyme_sets_eq and parsed.rhyme then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_rhyme(parsed.rhyme, parsed.bullets + 1)) end if not all_hyph_sets_eq and #parsed.hyph > 0 then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_hyphenations(parsed.hyph, parsed.bullets + 1)) end if not all_hmp_sets_eq and #parsed.hmp > 0 then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_homophones(parsed.hmp, parsed.bullets + 1)) end end if overall_audio and #overall_audio > 0 then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_audio(overall_audio, min_num_bullets)) end if all_rhyme_sets_eq and first_rhyme_ret then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_rhyme(first_rhyme_ret, min_num_bullets)) end if overall_rhyme then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_rhyme(overall_rhyme, min_num_bullets)) end if all_hyph_sets_eq and #first_hyphs > 0 then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_hyphenations(first_hyphs, min_num_bullets)) end if overall_hyph and #overall_hyph > 0 then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_hyphenations(overall_hyph, min_num_bullets)) end if all_hmp_sets_eq and #first_hmps > 0 then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_homophones(first_hmps, min_num_bullets)) end if overall_hmp and #overall_hmp > 0 then table.insert(textparts, "\n") table.insert(textparts, format_homophones(overall_hmp, min_num_bullets)) end return table.concat(textparts) end return export 6fdizosw79kuqmrsp5zlejow1ag3vff 828 236296 5775328 5729301 2026-10-15T03:49:07Z Octahedron80 267 5775328 Scribunto text/plain -- This module contains code for Portuguese headword templates. -- Templates covered are: -- * {{pt-noun}}, {{pt-proper noun}}; -- * {{pt-verb}}; -- * {{pt-adj}}, {{pt-adj-comp}}, {{pt-adj-sup}}; -- * {{pt-det}}; -- * {{pt-pron-adj}}; -- * {{pt-contr-adj}}; -- * {{pt-pp}}; -- * {{pt-cardinal}}; -- * {{pt-adv}}. -- See [[Module:pt-verb]] for Portuguese conjugation templates. local export = {} local pos_functions = {} local force_cat = false -- for testing; if true, categories appear in non-mainspace pages local m_strutils = require("Module:string utilities") local require_when_needed = require("Module:utilities/require when needed") local m_table = require("Module:table") local com = require("Module:pt-common") local en_utilities_module = "Module:en-utilities" local headword_utilities_module = "Module:headword utilities" local inflection_utilities_module = "Module:inflection utilities" local romut_module = "Module:romance utilities" local pt_verb_module = "Module:pt-verb" local lang = require("Module:languages").getByCode("pt") local langname = --[[lang:getCanonicalName()]] lang:getCategoryName() local m_en_utilities = require_when_needed(en_utilities_module) local m_headword_utilities = require_when_needed(headword_utilities_module) local glossary_link = require_when_needed(headword_utilities_module, "glossary_link") local insert = table.insert local rfind = m_strutils.find local rmatch = m_strutils.match local ulower = m_strutils.lower local usub = m_strutils.sub local uupper = m_strutils.upper -- When followed by a hyphen in a hyphenated compound, the hyphen will be included with the prefix when linked. local include_hyphen_prefixes = m_table.listToSet { "ab", "afro", "anarco", "anglo", "ântero", "anti", "auto", "contra", "ex", "franco", "hiper", "infra", "inter", "intra", "macro", "micro", "neo", "pan", "pós", "pré", "pró", "proto", "sobre", "sub", "super", "vice", } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Utility functions -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local function track(page) require("Module:debug/track")("pt-headword/" .. page) return true end local list_param = {list = true, disallow_holes = true} local boolean_param = {type = "boolean"} local metaphonic_label = "[[ภาคผนวก:การออกเสียงภาษาโปรตุเกส#เมทาโฟนี|เมทาโฟนี]]" local function make_plural(sg, special) local pl = com.make_plural(sg, special) if not pl then error(("Internal error: Unable to generate default plural of '%s'"):format(sg)) end return pl end -- Parse and insert an inflection not requiring additional processing into `data.inflections`. The raw arguments come -- from `args[field]`, which is parsed for inline modifiers. `label` is the label that the inflections are given; -- `plpos` is the plural part of speech, used in [[Category:LANGNAME PLPOS with red links in their headword lines]]. -- `accel` is the accelerator form, or nil. local function parse_and_insert_inflection(data, args, field, label, accel, frob) m_headword_utilities.parse_and_insert_inflection { headdata = data, forms = args[field], paramname = field, splitchar = ",", include_mods = {"g"}, label = label, accel = accel and {form = accel} or nil, frob = frob, } end -- The main entry point. -- This is the only function that can be invoked from a template. function export.show(frame) local poscat = frame.args[1] or error("Part of speech has not been specified. Please pass parameter 1 to the module invocation.") -- หมวดหมู่เป็นภาษาไทย local poscat_th = require("Module:th-utilities").th_pos(poscat) local parargs = frame:getParent().args local params = { ["head"] = list_param, ["id"] = true, ["json"] = boolean_param, ["splithyph"] = boolean_param, ["nolinkhead"] = boolean_param, ["nolink"] = {type = "boolean", alias_of = "nolinkhead"}, ["abbr"] = list_param, ["pagename"] = true, -- for testing } if pos_functions[poscat_th] then for key, val in pairs(pos_functions[poscat_th].params) do params[key] = val end end local args = require("Module:parameters").process(parargs, params) local pagename = args.pagename or mw.loadData("Module:headword/data").pagename local user_specified_heads = args.head local heads = user_specified_heads if args.nolinkhead then if #heads == 0 then heads = {pagename} end else local romut = require(romut_module) local auto_linked_head = romut.add_links_to_multiword_term(pagename, args.splithyph, nil, include_hyphen_prefixes) if #heads == 0 then heads = {auto_linked_head} else for i, head in ipairs(heads) do if head:find("^~") then head = romut.apply_link_modifiers(auto_linked_head, usub(head, 2)) heads[i] = head end end end end local data = { lang = lang, pos_category = pos_functions[poscat_th] and pos_functions[poscat_th].pos_category or poscat_th, categories = {}, heads = heads, user_specified_heads = user_specified_heads, no_redundant_head_cat = #user_specified_heads == 0, genders = {}, inflections = {}, pagename = pagename, id = args.id, force_cat_output = force_cat, checkredlinks = pos_functions[poscat_th] and pos_functions[poscat_th].redlink_pos or true, } if pagename:find("^%-") and poscat_th ~= "รูปปัจจัย" then data.is_suffix = true data.pos_category = "ปัจจัย" data.checkredlinks = true local singular_poscat = --[[m_en_utilities.singularize(poscat)]] poscat_th insert(data.categories, "ปัจจัยสร้าง" .. singular_poscat .. langname) insert(data.inflections, {label = "ปัจจัยสร้าง" .. singular_poscat}) end local pagename_lower = ulower(pagename) for _, ch in ipairs{"gü", "jh", "kh", "ph", "qü", "sh", "th", "tl", "ts", "tz", "wh", "zh"} do if pagename_lower:find(ch) then insert(data.categories, "ศัพท์" .. langname .. "ที่สะกดด้วย " .. uupper(ch)) end end if pos_functions[poscat_th] then pos_functions[poscat_th].func(args, data, is_suffix) end parse_and_insert_inflection(data, args, "abbr", "abbreviation") if args.json then return require("Module:JSON").toJSON(data) end return require("Module:headword").full_headword(data) end local function replace_hash_with_lemma(term, lemma) -- If there is a % sign in the lemma, we have to replace it with %% so it doesn't get interpreted as a capture replace -- expression. lemma = lemma:gsub("%%", "%%%%") return (term:gsub("#", lemma)) end local function is_metaphonic(args, lemma) if args.nometa then return false end if args.meta then return true end -- Anything in -oso with a preceding vowel (e.g. [[gostoso]], [[curioso]]) is normally metaphonic. return rfind(lemma, com.V .. ".*oso$") end ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Nouns -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local allowed_genders = m_table.listToSet( {"m", "f", "mf", "mfbysense", "mfequiv", "gneut", "n", "m-p", "f-p", "mf-p", "mfbysense-p", "mfequiv-p", "gneut-p", "n-p", "?", "?-p"} ) local function validate_genders(genders) for _, g in ipairs(genders) do if type(g) == "table" then g = g.spec end if not allowed_genders[g] then error("Unrecognized gender: " .. g) end end end local function do_noun(args, data, is_proper) local is_plurale_tantum = false local has_singular = false local category_plpos = data.checkredlinks if category_plpos == true then category_plpos = data.pos_category end local category_pos = --[[m_en_utilities.singularize(category_plpos)]] category_plpos validate_genders(args[1]) data.genders = args[1] local saw_m = false local saw_f = false local saw_gneut = false local gender_for_irreg_ending -- Check for specific genders and pluralia tantum. for _, g in ipairs(args[1]) do if type(g) == "table" then g = g.spec end if g:find("-p$") then is_plurale_tantum = true else has_singular = true if g == "m" or g == "mf" or g == "mfbysense" then saw_m = true end if g == "f" or g == "mf" or g == "mfbysense" then saw_f = true end if g == "gneut" then saw_gneut = true end end end if saw_m and saw_f then gender_for_irreg_ending = "mf" elseif saw_f then gender_for_irreg_ending = "f" else gender_for_irreg_ending = "m" end local lemma = data.pagename local plurals = {} local function insert_noun_inflection(terms, label, accel) m_headword_utilities.insert_inflection { headdata = data, terms = terms, label = label, accel = accel and {form = accel} or nil, } end if is_plurale_tantum and not has_singular then if args[2][1] then error("Can't specify plurals of plurale tantum " .. category_pos) end insert(data.inflections, {label = glossary_link("พหูพจน์เท่านั้น")}) else plurals = m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { paramname = {2, "pl"}, forms = args[2], splitchar = ",", } -- Check for special plural signals local mode = nil local pl1 = plurals[1] if pl1 and #pl1.term == 1 then mode = pl1.term if mode == "?" or mode == "!" or mode == "-" or mode == "~" then pl1.term = nil if m_headword_utilities.termobj_has_decorations(pl1) then error(("Can't specify inline modifiers with plural code '%s'"):format(mode)) end table.remove(plurals, 1) -- Remove the mode parameter elseif mode ~= "+" and mode ~= "#" then error(("Unexpected plural code '%s'"):format(mode)) end end if is_plurale_tantum then -- both singular and plural insert(data.inflections, {label = "บางครั้ง" .. glossary_link("พหูพจน์เท่านั้น") .. "ในภาษาย่อย"}) end if mode == "?" then -- Plural is unknown insert(data.categories, langname .. " " .. category_plpos .. " with unknown or uncertain plurals") elseif mode == "!" then -- Plural is not attested insert(data.inflections, {label = "plural not attested"}) insert(data.categories, langname .. " " .. category_plpos .. " with unattested plurals") if plurals[1] then error("Can't specify any plurals along with unattested plural code '!'") end elseif mode == "-" then -- Uncountable noun; may occasionally have a plural insert(data.categories, category_plpos .. "นับไม่ได้" .. langname) -- If plural forms were given explicitly, then show "usually" if plurals[1] then insert(data.inflections, {label = "โดยปกติ" .. glossary_link("นับไม่ได้")}) insert(data.categories, category_plpos .. "นับได้" .. langname) else insert(data.inflections, {label = glossary_link("นับไม่ได้")}) end else -- Countable or mixed countable/uncountable if not plurals[1] and not is_proper then plurals[1] = {term = "+"} end if mode == "~" then -- Mixed countable/uncountable noun, always has a plural insert(data.inflections, {label = glossary_link("นับได้") .. "และ" .. glossary_link("นับไม่ได้")}) insert(data.categories, category_plpos .. "นับไม่ได้" .. langname) insert(data.categories, category_plpos .. "นับได้" .. langname) elseif plurals[1] then -- Countable nouns insert(data.categories, category_plpos .. "นับได้" .. langname) else -- Uncountable nouns insert(data.categories, category_plpos .. "นับไม่ได้" .. langname) end end -- Gather plurals, handling requests for default plurals. local has_default_or_hash = false for _, pl in ipairs(plurals) do if pl.term:find("^%+") or pl.term:find("#") then has_default_or_hash = true break end end if has_default_or_hash then for _, pl in ipairs(plurals) do if pl.term == "+" then pl.term = make_plural(lemma) elseif pl.term:find("^%+") then pl.term = require(romut_module).get_special_indicator(pl.term) pl.term = make_plural(lemma, pl.term) else pl.term = replace_hash_with_lemma(pl.term, lemma) end end end local pl1 = plurals[1] if pl1 and not plurals[2] and pl1.term == lemma then insert(data.inflections, {label = glossary_link("ผันรูปไม่ได้"), q = pl1.q, qq = pl1.qq, l = pl1.l, ll = pl1.ll, refs = pl1.refs }) insert(data.categories, category_plpos .. "ผันรูปไม่ได้" .. langname) else insert_noun_inflection(plurals, "พหูพจน์", "p") end if plurals[2] then insert(data.categories, langname .. " " .. category_plpos .. " with multiple plurals") end end -- Gather masculines/feminines. For each one, generate the corresponding plural. `field` is the name of the field -- containing the masculine or feminine forms (normally "m" or "f"); `inflect` is a function of one or two arguments -- to generate the default masculine or feminine from the lemma (the arguments are the lemma and optionally a -- "special" flag to indicate how to handle multiword lemmas, and the function is normally make_feminine or -- make_masculine from [[Module:pt-common]]); and `default_plurals` is a list into which the corresponding default -- plurals of the gathered or generated masculine or feminine forms are stored. local function handle_mf(field, inflect, default_plurals) local specials = {} -- Tracks the specific plural indicators for each entry in a multi-item list local term_index = 0 local mfs = m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { paramname = field, forms = args[field], splitchar = ",", frob = function(term) term_index = term_index + 1 if term == "+" then -- Generate default masculine/feminine. term = inflect(lemma) else term = replace_hash_with_lemma(term, lemma) end local special = require(romut_module).get_special_indicator(term) if special then specials[term_index] = special -- Store indicator unique to this specific item's index term = inflect(lemma, special) end return term end } for i, mf in ipairs(mfs) do local plobj = m_table.shallowCopy(mf) local term_special = specials[i] -- Retrieve indicator matching this exact singular's index plobj.term = make_plural(mf.term, term_special) -- Add an accelerator for each masculine/feminine plural whose lemma is the corresponding singular, so that -- the accelerated entry that is generated has a definition that looks like -- # {{plural of|pt|MFSING}} plobj.accel = {form = "p", lemma = mf.term} insert(default_plurals, plobj) end return mfs end local feminine_plurals = {} local feminines = handle_mf("f", com.make_feminine, feminine_plurals) local masculine_plurals = {} local masculines = handle_mf("m", com.make_masculine, masculine_plurals) local function handle_mf_plural(mfplfield, default_plurals, singulars) local mfpl = m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { paramname = mfplfield, forms = args[mfplfield], splitchar = ",", } if is_plurale_tantum then return mfpl end local new_mfpls = {} local saw_plus for i, mfpl in ipairs(mfpl) do local accel if #mfpl == #singulars then -- If same number of overriding masculine/feminine plurals as singulars, assume each plural goes with -- the corresponding singular and use each corresponding singular as the lemma in the accelerator. The -- generated entry will have -- # {{plural of|pt|SINGULAR}} -- as the definition. accel = {form = "p", lemma = singulars[i].term} else accel = nil end if mfpl.term == "+" then -- We should never see + twice. If we do, it will lead to problems since we overwrite the values of -- default_plurals the first time around. if saw_plus then error(("Saw + twice when handling %s="):format(mfplfield)) end saw_plus = true if not default_plurals[1] then -- FIXME: Can this happen? Not in corresponding Spanish code and the old Portuguese code tried to -- handle this condition by generating the default plural from the lemma. error("Internal error: Something wrong, no generated default m/f plurals at this stage") end for _, defpl in ipairs(default_plurals) do -- defpl is already a table and has an accel field m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(defpl, mfpl) insert(new_mfpls, defpl) end elseif mfpl.term:find("^%+") then mfpl.term = require(romut_module).get_special_indicator(mfpl.term) for _, mf in ipairs(singulars) do local mfplobj = m_table.shallowCopy(mfpl) mfplobj.term = make_plural(mf.term, mfpl.term) mfplobj.accel = accel m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(mfplobj, mf) insert(new_mfpls, mfplobj) end else mfpl.accel = accel mfpl.term = replace_hash_with_lemma(mfpl.term, lemma) insert(new_mfpls, mfpl) end end return new_mfpls end if args.fpl[1] then -- Override any existing feminine plurals. feminine_plurals = handle_mf_plural("fpl", feminine_plurals, feminines) end if args.mpl[1] then -- Override any existing masculine plurals. masculine_plurals = handle_mf_plural("mpl", masculine_plurals, masculines) end local function parse_and_insert_noun_inflection(field, label, accel) parse_and_insert_inflection(data, args, field, label, accel) end insert_noun_inflection(feminines, "เพศหญิง", "f") insert_noun_inflection(feminine_plurals, "เพศหญิงพหูพจน์") insert_noun_inflection(masculines, "เพศชาย") insert_noun_inflection(masculine_plurals, "เพศชายพหูพจน์") if is_metaphonic(args, lemma) then insert(data.inflections, {label = metaphonic_label}) insert(data.categories, plpos .. langname .. "ที่มีเมทาโฟนี") end parse_and_insert_noun_inflection("dim", "ตัวบอกความเล็ก") parse_and_insert_noun_inflection("aug", "ตัวบอกความใหญ่") parse_and_insert_noun_inflection("pej", "pejorative") parse_and_insert_noun_inflection("dem", "คำประชานาม") parse_and_insert_noun_inflection("fdem", "คำประชานามหญิง") -- Maybe add category 'Portuguese nouns with irregular gender' (or similar) local irreg_gender_lemma = com.rsub(lemma, " .*", "") -- only look at first word if (rfind(irreg_gender_lemma, "[^ã]o$") and (gender_for_irreg_ending == "f" or gender_for_irreg_ending == "mf")) or (irreg_gender_lemma:find("a$") and (gender_for_irreg_ending == "m" or gender_for_irreg_ending == "mf")) then insert(data.categories, langname .. " " .. category_plpos .. " with irregular gender") end end local function get_noun_params(is_proper) return { [1] = {list = "g", disallow_holes = true, required = not is_proper, default = "?", type = "genders", flatten = true}, [2] = {list = "pl", disallow_holes = true}, ["m"] = list_param, ["f"] = list_param, ["mpl"] = list_param, ["fpl"] = list_param, ["dim"] = list_param, --diminutive(s) ["aug"] = list_param, --diminutive(s) ["pej"] = list_param, --pejorative(s) ["dem"] = list_param, --demonym(s) ["fdem"] = list_param, --female demonym(s) ["meta"] = boolean_param, -- metaphonic ["nometa"] = boolean_param, -- explicitly not metaphonic } end pos_functions["คำนาม"] = { params = get_noun_params(), func = do_noun, } pos_functions["คำวิสามานยนาม"] = { params = get_noun_params("is proper"), func = function(args, data) do_noun(args, data, "is proper noun") end, } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Pronouns -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local function do_pronoun(args, data) local lemma = data.pagename validate_genders(args[1]) data.genders = args[1] local function do_inflection(field, label, accel) parse_and_insert_inflection(data, args, field, label, accel) end do_inflection("m", "เพศชาย") do_inflection("f", "เพศหญิง") do_inflection("sg", "เอกพจน์") do_inflection("pl", "พหูพจน์") do_inflection("mpl", "เพศชายพหูพจน์") do_inflection("fpl", "เพศหญิงพหูพจน์") do_inflection("n", "เพศกลาง") end local function get_pronoun_params() local params = { [1] = {list = "g", disallow_holes = true, type = "genders", flatten = true}, --gender(s) ["m"] = list_param, --masculine form(s) ["f"] = list_param, --feminine form(s) ["sg"] = list_param, --singular form(s) ["pl"] = list_param, --plural form(s) ["mpl"] = list_param, --masculine plural form(s) ["fpl"] = list_param, --feminine plural form(s) ["n"] = list_param, --neuter form(s) } return params end pos_functions["คำสรรพนาม"] = { params = get_pronoun_params(), func = do_pronoun, } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Adjectives -- ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Handle comparatives and superlatives for adjectives and adverbs, including user-specified comparatives and -- superlatives, default-requested comparatives/superlatives using '+', autogenerated comparatives/superlatives, -- and hascomp=. Code is the same for adjectives and adverbs. local function handle_adj_adv_comp(args, data, plpos, is_adv) local lemma = data.pagename local stem if is_adv then stem = com.rsub(lemma, "mente$", "") else stem = lemma end local function insert_inflection(terms, label, accel) m_headword_utilities.insert_inflection { headdata = data, terms = terms, label = label, accel = accel and {form = accel} or nil, } end local function make_absolute_superlative(special) if is_adv then return com.make_adverbial_absolute_superlative(stem, special) else return com.make_absolute_superlative(stem, special) end end -- Maybe autogenerate default comparative/superlative. local comp, sup if args.comp and args.sup then-- comp= and sup= were given as options to the user -- If no comp, but a non-default sup given, then add the default comparative/superlative. -- This is useful when an absolute superlative is given. comp = m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { paramname = "comp", forms = args.comp, splitchar = ",", } sup = m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { paramname = "sup", forms = args.sup, splitchar = ",", } local saw_sup_plus = false if not comp[1] and sup[1] then for _, supval in ipairs(sup) do if supval.term == "+" then saw_sup_plus = true end end if not saw_sup_plus then comp = {{term = "+"}} insert(sup, 1, {term = "+"}) end end -- If comp=+, use default comparative 'mais ...', and set a default superlative if unspecified. local saw_comp_plus = false for _, compval in ipairs(comp) do if compval.term == "+" then saw_comp_plus = true compval.term = "[[mais]] [[" .. lemma .. "]]" end end if saw_comp_plus and not sup[1] then sup = {{term = "+"}} end -- If sup=+ (possibly from comp=+), use default superlative 'o mais ...'. Also handle absolute superlatives. for _, supval in ipairs(sup) do if supval.term == "+" then supval.term = "[[o]] [[mais]] [[" .. lemma .. "]]" elseif supval.term == "+abs" then supval.term = make_absolute_superlative() elseif rfind(supval.term, "^%+abs:") then local sp = rmatch(supval.term, "^%+abs:(.*)$") supval.term = make_absolute_superlative(sp) end end end if args.hascomp then if args.hascomp == "both" then insert(data.inflections, {label = "บางครั้ง" .. glossary_link("เปรียบเทียบได้")}) insert(data.categories, plpos .. "เปรียบเทียบได้" .. langname) insert(data.categories, plpos .. "เปรียบเทียบไม่ได้" .. langname) else local hascomp = require("Module:yesno")(args.hascomp) if hascomp == true then insert(data.inflections, {label = glossary_link("เปรียบเทียบได้")}) insert(data.categories, plpos .. "เปรียบเทียบได้" .. langname) elseif hascomp == false then insert(data.inflections, {label = glossary_link("เปรียบเทียบไม่ได้")}) insert(data.categories, plpos .. "เปรียบเทียบไม่ได้" .. langname) else error("Unrecognized value for hascomp=: " .. args.hascomp) end end elseif comp and comp[1] or sup and sup[1] then insert(data.inflections, {label = glossary_link("เปรียบเทียบได้")}) insert(data.categories, plpos .. "เปรียบเทียบได้" .. langname) end insert_inflection(comp, "ขั้นกว่า") insert_inflection(sup, "ขั้นสุด") end local function do_adjective(args, data, is_superlative) local feminines = {} local masculine_plurals = {} local feminine_plurals = {} -- Use "participle" not "past participle" for categories such as 'invariable participles' local category_plpos = data.checkredlinks if category_plpos == true then category_plpos = data.pos_category end local category_pos = --[[m_en_utilities.singularize(category_plpos)]] category_plpos if args.sp then local romut = require(romut_module) if not romut.allowed_special_indicators[args.sp] then local indicators = {} for indic, _ in pairs(romut.allowed_special_indicators) do insert(indicators, "'" .. indic .. "'") end table.sort(indicators) error("Special inflection indicator beginning can only be " .. mw.text.listToText(indicators) .. ": " .. args.sp) end end local lemma = data.pagename local function fetch_inflections(field) local retval = m_headword_utilities.parse_term_list_with_modifiers { paramname = field, forms = args[field], splitchar = ",", } if not retval[1] then return {{term = "+"}} end return retval end local function insert_inflection(terms, label, accel) m_headword_utilities.insert_inflection { headdata = data, terms = terms, label = label, accel = accel and {form = accel} or nil, } end if args.short then insert(data.inflections, {label = "[[Appendix:Portuguese verbs#Participles|short participle]]"}) end if args.inv then -- invariable adjective insert(data.inflections, {label = glossary_link("ผันรูปไม่ได้")}) insert(data.categories, category_plpos .. "ผันรูปไม่ได้" .. langname) if args.sp or args.f[1] or args.pl[1] or args.mpl[1] or args.fpl[1] then error("Can't specify inflections with an invariable " .. category_pos) end elseif args.fonly then -- feminine-only if args.f[1] then error("Can't specify explicit feminines with feminine-only " .. category_pos) end if args.pl[1] then error("Can't specify explicit plurals with feminine-only " .. category_pos .. ", use fpl=") end if args.mpl[1] then error("Can't specify explicit masculine plurals with feminine-only " .. category_pos) end local argsfpl = fetch_inflections("fpl") for _, fpl in ipairs(argsfpl) do if fpl.term == "+" then fpl.term = make_plural(lemma, args.sp) else fpl.term = replace_hash_with_lemma(fpl.term, lemma) end insert(feminine_plurals, fpl) end insert(data.inflections, {label = "เพศหญิงเท่านั้น"}) insert_inflection(feminine_plurals, "เพศหญิงพหูพจน์", "f|p") else -- Gather feminines. for _, f in ipairs(fetch_inflections("f")) do if f.term == "+" then -- Generate default feminine. f.term = com.make_feminine(lemma, args.sp) else f.term = replace_hash_with_lemma(f.term, lemma) end insert(feminines, f) end local fem_like_lemma = #feminines == 1 and feminines[1].term == lemma and not m_headword_utilities.termobj_has_decorations(feminines[1]) if fem_like_lemma then insert(data.categories, category_plpos .. "epicene" .. langname) end local mpl_field = "mpl" local fpl_field = "fpl" if args.pl[1] then if args.mpl[1] or args.fpl[1] then error("Can't specify both pl= and mpl=/fpl=") end mpl_field = "pl" fpl_field = "pl" end local argsmpl = fetch_inflections(mpl_field) local argsfpl = fetch_inflections(fpl_field) for _, mpl in ipairs(argsmpl) do if mpl.term == "+" then -- Generate default masculine plural. mpl.term = make_plural(lemma, args.sp) else mpl.term = replace_hash_with_lemma(mpl.term, lemma) end insert(masculine_plurals, mpl) end for _, fpl in ipairs(argsfpl) do if fpl.term == "+" then for _, f in ipairs(feminines) do -- Generate default feminine plural; f is a table. local fplobj = m_table.shallowCopy(fpl) fplobj.term = make_plural(f.term, args.sp) m_headword_utilities.combine_termobj_decorations(fplobj, f) insert(feminine_plurals, fplobj) end else fpl.term = replace_hash_with_lemma(fpl.term, lemma) insert(feminine_plurals, fpl) end end local fem_pl_like_masc_pl = masculine_plurals[1] and feminine_plurals[1] and m_table.deepEquals(masculine_plurals, feminine_plurals) local masc_pl_like_lemma = #masculine_plurals == 1 and masculine_plurals[1].term == lemma and not m_headword_utilities.termobj_has_decorations(masculine_plurals[1]) if fem_like_lemma and fem_pl_like_masc_pl and masc_pl_like_lemma then -- actually invariable insert(data.inflections, {label = glossary_link("ผันรูปไม่ได้")}) insert(data.categories, category_plpos .. "ผันรูปไม่ได้" .. langname) else -- Make sure there are feminines given and not same as lemma. if not fem_like_lemma then insert_inflection(feminines, "เพศหญิง", "f|s") elseif args.gneut then data.genders = {"gneut"} else data.genders = {"mf"} end if fem_pl_like_masc_pl then if args.gneut then insert_inflection(masculine_plurals, "พหูพจน์", "p") else -- This is how the Spanish module works. -- insert_inflection(masculine_plurals, "masculine and feminine plural", "p") insert_inflection(masculine_plurals, "พหูพจน์", "p") end else insert_inflection(masculine_plurals, "เพศชายพหูพจน์", "m|p") insert_inflection(feminine_plurals, "เพศหญิงพหูพจน์", "f|p") end end end local function parse_and_insert_adj_inflection(field, label, accel, frob) parse_and_insert_inflection(data, args, field, label, accel, frob) end parse_and_insert_adj_inflection("n", "เพศกลาง") handle_adj_adv_comp(args, data, category_plpos, false) parse_and_insert_adj_inflection("dim", "ตัวบอกความเล็ก", nil, function(term) if term == "+" then term = com.make_diminutive(lemma) elseif term:find("^%+") then term = require(romut_module).get_special_indicator(term) term = com.make_diminutive(lemma, term) end return term end) parse_and_insert_adj_inflection("aug", "ตัวบอกความใหญ่", nil, function(term) if term == "+" then term = com.make_augmentative(lemma) elseif term:find("^%+") then term = require(romut_module).get_special_indicator(term) term = com.make_augmentative(lemma, term) end return term end) if is_metaphonic(args, lemma) then insert(data.inflections, {label = metaphonic_label}) insert(data.categories, category_plpos .. langname .. "ที่มีเมทาโฟนี") end if args.irreg and is_superlative then insert(data.categories, langname .. " irregular superlative " .. category_plpos) end end local function get_adjective_params(adjtype) local params = { ["inv"] = boolean_param, --invariable ["sp"] = true, -- special indicator: "first", "first-last", etc. ["f"] = list_param, --feminine form(s) ["pl"] = list_param, --plural override(s) ["mpl"] = list_param, --masculine plural override(s) ["fpl"] = list_param, --feminine plural override(s) ["meta"] = boolean_param, -- metaphonic ["nometa"] = boolean_param, -- explicitly not metaphonic } if adjtype == "base" then params["comp"] = list_param --comparative(s) params["sup"] = list_param --superlative(s) params["dim"] = list_param --diminutive(s) params["aug"] = list_param --augmentative(s) params["fonly"] = boolean_param -- feminine only params["gneut"] = boolean_param -- gender-neutral adjective e.g. [[latine]] (FIXME: do these exist in Portuguese?) params["hascomp"] = true -- has comparative end if adjtype == "part" then params["short"] = boolean_param -- short participle end if adjtype == "sup" then params["irreg"] = boolean_param end if adjtype == "pron" or adjtype == "contr" then params["n"] = list_param --neuter form(s) end return params end pos_functions["คำคุณศัพท์"] = { params = get_adjective_params("base"), func = do_adjective, } pos_functions["คำคุณศัพท์ขั้นกว่า"] = { params = get_adjective_params("comp"), func = do_adjective, pos_category = "คำคุณศัพท์", } pos_functions["คำคุณศัพท์ขั้นสุด"] = { params = get_adjective_params("sup"), func = function(args, data) do_adjective(args, data, "is superlative") end, pos_category = "คำคุณศัพท์", } pos_functions["รูปกริยาขยายอดีตกาล"] = { params = get_adjective_params("part"), func = do_adjective, redlink_pos = "รูปกริยาขยาย", } pos_functions["ตัวกำหนด"] = { params = get_adjective_params("det"), func = do_adjective, } pos_functions["คำสรรพนามคล้ายคุณศัพท์"] = { params = get_adjective_params("pron"), func = do_adjective, pos_category = "คำสรรพนาม", } pos_functions["รูปหดย่อคล้ายคุณศัพท์"] = { params = get_adjective_params("contr"), func = do_adjective, pos_category = "รูปหดย่อ", } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Adverbs -- ----------------------------------------------------------------------------------------- local function do_adverb(args, data) handle_adj_adv_comp(args, data, "คำกริยาวิเศษณ์", "is adv") end local function get_adverb_params(advtype) local params = {} if advtype == "base" then params["comp"] = list_param --comparative(s) params["sup"] = list_param --superlative(s) params["hascomp"] = true -- has comparative end return params end pos_functions["คำกริยาวิเศษณ์"] = { params = get_adverb_params("base"), func = do_adverb, } pos_functions["คำกริยาวิเศษณ์ขั้นกว่า"] = { params = get_adverb_params("comp"), func = do_adverb, pos_category = "คำกริยาวิเศษณ์", } pos_functions["คำกริยาวิเศษณ์ขั้นสุด"] = { params = get_adverb_params("sup"), func = do_adverb, pos_category = "คำกริยาวิเศษณ์", } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Verbs -- ----------------------------------------------------------------------------------------- pos_functions["คำกริยา"] = { params = { [1] = true, ["pres"] = list_param, --present ["pres_qual"] = {list = "pres\1_qual", allow_holes = true}, ["pres3s"] = list_param, --third-singular present ["pres3s_qual"] = {list = "pres3s\1_qual", allow_holes = true}, ["pret"] = list_param, --preterite ["pret_qual"] = {list = "pret\1_qual", allow_holes = true}, ["part"] = list_param, --participle ["part_qual"] = {list = "part\1_qual", allow_holes = true}, ["short_part"] = list_param, --short participle ["short_part_qual"] = {list = "short_part\1_qual", allow_holes = true}, ["noautolinktext"] = boolean_param, ["noautolinkverb"] = boolean_param, ["attn"] = boolean_param, }, func = function(args, data, frame) local preses, preses_3s, prets, parts, short_parts if args.attn then insert(data.categories, "Requests for attention concerning " .. langname) return end local pt_verb = require(pt_verb_module) local alternant_multiword_spec = pt_verb.do_generate_forms(args, "pt-verb", data.heads[1]) local specforms = alternant_multiword_spec.forms local function slot_exists(slot) return specforms[slot] and #specforms[slot] > 0 end local function do_finite(slot_tense, label_tense) -- Use pres_3s if it exists and pres_1s doesn't exist (e.g. impersonal verbs); similarly for pres_3p -- (only3p verbs); but fall back to pres_1s if neither pres_1s nor pres_3s nor pres_3p exist (e.g. -- [[empedernir]]). local has_1s = slot_exists(slot_tense .. "_1s") local has_3s = slot_exists(slot_tense .. "_3s") local has_3p = slot_exists(slot_tense .. "_3p") if has_1s or (not has_3s and not has_3p) then return { slot = slot_tense .. "_1s", label = ("บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์%s"):format(label_tense), }, true elseif has_3s then return { slot = slot_tense .. "_3s", label = ("บุรุษที่สามเอกพจน์%s"):format(label_tense), }, false else return { slot = slot_tense .. "_3p", label = ("บุรุษที่สามพหูพจน์%s"):format(label_tense), }, false end end local did_pres_1s preses, did_pres_1s = do_finite("pres", "ปัจจุบันกาล") preses_3s = { slot = "pres_3s", label = "บุรุษที่สามเอกพจน์ปัจจุบันกาล", } prets = do_finite("pret", "อดีตกาลสิ้นสุด") parts = { slot = "pp_ms", label = "รูปกริยาขยายอดีตกาล", } short_parts = { slot = "short_pp_ms", label = "รูปกริยาขยายอดีตกาลสั้น", } if args.pres[1] or args.pres3s[1] or args.pret[1] or args.part[1] or args.short_part[1] then track("verb-old-multiarg") end local function strip_brackets(qualifiers) if not qualifiers then return nil end local stripped_qualifiers = {} for _, qualifier in ipairs(qualifiers) do local stripped_qualifier = qualifier:match("^%[(.*)%]$") if not stripped_qualifier then error("Internal error: Qualifier should be surrounded by brackets at this stage: " .. qualifier) end insert(stripped_qualifiers, stripped_qualifier) end return stripped_qualifiers end local function do_verb_form(args, qualifiers, slot_desc, skip_if_empty) local forms local to_insert if #args == 0 then forms = specforms[slot_desc.slot] if not forms or #forms == 0 then if skip_if_empty then return end forms = {{form = "-"}} end elseif #args == 1 and args[1] == "-" then forms = {{form = "-"}} else forms = {} for i, arg in ipairs(args) do local qual = qualifiers[i] if qual then -- FIXME: It's annoying we have to add brackets and strip them out later. The inflection -- code adds all footnotes with brackets around them; we should change this. qual = {"[" .. qual .. "]"} end local form = arg if not args.noautolinkverb then -- [[Module:inflection utilities]] already loaded by [[Module:pt-verb]] form = require(inflection_utilities_module).add_links(form) end insert(forms, {form = form, footnotes = qual}) end end if forms[1].form == "-" then to_insert = {label = "no " .. slot_desc.label} else local into_table = {label = slot_desc.label} for _, form in ipairs(forms) do local qualifiers = strip_brackets(form.footnotes) -- Strip redundant brackets surrounding entire form. These may get generated e.g. -- if we use the angle bracket notation with a single word. local stripped_form = rmatch(form.form, "^%[%[([^%[%]]*)%]%]$") or form.form stripped_form = pt_verb.remove_variant_codes(stripped_form) -- Don't include accelerators if brackets remain in form, as the result will be wrong. -- FIXME: For now, don't include accelerators. We should use the new {{pt-verb form of}} once -- implemented. -- local this_accel = not stripped_form:find("%[%[") and accel or nil local this_accel = nil insert(into_table, {term = stripped_form, q = qualifiers, accel = this_accel}) end to_insert = into_table end insert(data.inflections, to_insert) end local skip_pres_if_empty if alternant_multiword_spec.no_pres1_and_sub then insert(data.inflections, {label = "no first-person singular present"}) insert(data.inflections, {label = "no present subjunctive"}) end if alternant_multiword_spec.no_pres_stressed then insert(data.inflections, {label = "no stressed present indicative or subjunctive"}) skip_pres_if_empty = true end if alternant_multiword_spec.only3s then insert(data.inflections, {label = glossary_link("impersonal")}) elseif alternant_multiword_spec.only3sp then insert(data.inflections, {label = "บุรุษที่สามเท่านั้น"}) elseif alternant_multiword_spec.only3p then insert(data.inflections, {label = "บุรุษที่สามพหูพจน์เท่านั้น"}) end local has_vowel_alt if alternant_multiword_spec.vowel_alt then for _, vowel_alt in ipairs(alternant_multiword_spec.vowel_alt) do if vowel_alt ~= "+" and vowel_alt ~= "í" and vowel_alt ~= "ú" then has_vowel_alt = true break end end end do_verb_form(args.pres, args.pres_qual, preses, skip_pres_if_empty) -- We want to include both the pres_1s and pres_3s if there is a vowel alternation in the present singular. But -- we don't want to redundantly include the pres_3s if we already included it. if did_pres_1s and has_vowel_alt then do_verb_form(args.pres3s, args.pres3s_qual, preses_3s, skip_pres_if_empty) end do_verb_form(args.pret, args.pret_qual, prets) do_verb_form(args.part, args.part_qual, parts) do_verb_form(args.short_part, args.short_part_qual, short_parts, "skip if empty") -- Add categories. for _, cat in ipairs(alternant_multiword_spec.categories) do insert(data.categories, cat) end -- If the user didn't explicitly specify head=, or specified exactly one head (not 2+) and we were able to -- incorporate any links in that head into the 1= specification, use the infinitive generated by -- [[Module:pt-verb]] in place of the user-specified or auto-generated head. This was copied from -- [[Module:it-headword]], where doing this gets accents marked on the verb(s). We don't have accents marked on -- the verb but by doing this we do get any footnotes on the infinitive propagated here. Don't do this if the -- user gave multiple heads or gave a head with a multiword-linked verbal expression such as Italian -- '[[dare esca]] [[al]] [[fuoco]]' (FIXME: give Portuguese equivalent). if #data.user_specified_heads == 0 or ( #data.user_specified_heads == 1 and alternant_multiword_spec.incorporated_headword_head_into_lemma ) then data.heads = {} for _, lemma_obj in ipairs(alternant_multiword_spec.forms.infinitive_linked) do local quals, refs = require(inflection_utilities_module). convert_footnotes_to_qualifiers_and_references(lemma_obj.footnotes) insert(data.heads, {term = lemma_obj.form, q = quals, refs = refs}) end end end } ----------------------------------------------------------------------------------------- -- Suffix forms -- ----------------------------------------------------------------------------------------- pos_functions["รูปปัจจัย"] = { params = { [1] = {required = true, list = true, disallow_holes = true}, ["g"] = {list = true, disallow_holes = true, type = "genders", flatten = true}, }, func = function(args, data) validate_genders(args.g) data.genders = args.g local suffix_type = {} for _, typ in ipairs(args[1]) do insert(suffix_type, "ปัจจัยสร้าง" .. typ) end insert(data.inflections, {label = "รูปผันของ " .. m_table.serialCommaJoin(suffix_type, {conj = "หรือ"})}) end, } return export 169s07yj3rua526783j1x7r78g26edu 828 272817 5775360 5713303 2026-10-15T07:07:49Z Octahedron80 267 5775360 Scribunto text/plain local export = {} local families_module = "Module:families" local string_utilities_module = "Module:string utilities" local table_module = "Module:table" -- In a locally installed Docker container containing Wiktionary, Wikibase is typically not installed because it's -- a real pain to get working properly. In such a case, `mw.wikibase` returns nil. We now have checks in the code -- below so it does reasonable things in the absence of Wikibase. local wikibase = mw.wikibase local category_name_has_suffix -- defined as export.categoryNameHasSuffix below local get_entity = wikibase and wikibase.getEntity or nil local get_entity_id_for_title = wikibase and wikibase.getEntityIdForTitle or nil local gsub = string.gsub local ipairs = ipairs local match = string.match local select = select local sitelink = wikibase and wikibase.sitelink or nil local type = type local umatch = mw.ustring.match --[==[ Loaders for functions in other modules, which overwrite themselves with the target function when called. This ensures modules are only loaded when needed, retains the speed/convenience of locally-declared pre-loaded functions, and has no overhead after the first call, since the target functions are called directly in any subsequent calls.]==] local function case_insensitive_pattern(...) case_insensitive_pattern = require(string_utilities_module).case_insensitive_pattern return case_insensitive_pattern(...) end local function table_flatten(...) table_flatten = require(table_module).flatten return table_flatten(...) end --[==[ Loaders for objects, which load data (or some other object) into some variable, which can then be accessed as "foo or get_foo()", where the function get_foo sets the object to "foo" and then returns it. This ensures they are only loaded when needed, and avoids the need to check for the existence of the object each time, since once "foo" has been set, "get_foo" will not be called again.]==] local content_lang local function get_content_lang() content_lang, get_content_lang = mw.getContentLanguage(), nil return content_lang end -- Implementation of getAliases() for languages, etymology languages, -- families, scripts and writing systems. function export.getAliases(self) local aliases = self._aliases if aliases == nil then aliases = (self._data or self).aliases or {} self._aliases = aliases end return aliases end -- Implementation of getVarieties() for languages, etymology languages, -- families, scripts and writing systems. If `flatten` is passed in, -- flatten down to a list of strings; otherwise, keep the structure. function export.getVarieties(self, flatten) local varieties = self._varieties if varieties == nil then varieties = (self._data or self).varieties or {} self._varieties = varieties end if not flatten then return varieties end local flattened_varieties = self._flattened_varieties if flattened_varieties == nil then flattened_varieties = table_flatten(varieties) self._flattened_varieties = flattened_varieties end return flattened_varieties end -- Implementation of getOtherNames() for languages, etymology languages, -- families, scripts and writing systems. function export.getOtherNames(self) local other_names = self._other_names if other_names == nil then other_names = (self._data or self).other_names or {} self._other_names = other_names end return other_names end -- Implementation of getAllNames() for languages, etymology languages, -- families, scripts and writing systems. function export.getAllNames(self) local all_names = self._allNames if all_names == nil then all_names = table_flatten{ self.getCanonicalNames and self:getCanonicalNames() or self:getCanonicalName(), self:getAliases(), self:getVarieties(), self:getOtherNames(), } self._allNames = all_names end return all_names end function export.hasType(self, ...) local n = select("#", ...) if n == 0 then error("Must specify at least one type.") end local types = self:getTypes() if not types[...] then return false elseif n == 1 then return true end local args = {...} for i = 2, n do if not types[args[i]] then return false end end return true end -- Implementation of template-callable getByCode() function for languages, -- etymology languages, families and scripts. `item` is the language, -- family or script in question; `args` is the arguments passed in by the -- module invocation; `extra_processing`, if specified, is a function of -- one argument (the requested property) and should return the value to -- be returned to the caller, or nil if the property isn't recognized. -- `extra_processing` is called after special-cased properties are handled -- and before general-purpose processing code that works for all string -- properties. function export.templateGetByCode(args, extra_processing) -- The item that the caller wanted to look up. local item, itemname, list = args[1], args[2] if itemname == "getAllNames" then list = item:getAllNames() elseif itemname == "getOtherNames" then list = item:getOtherNames() elseif itemname == "getAliases" then list = item:getAliases() elseif itemname == "getVarieties" then list = item:getVarieties(true) end if list then local index = args[3]; if index == "" then index = nil end index = tonumber(index or error("Numeric index of the desired item in the list (parameter 3) has not been specified.")) return list[index] or "" end if itemname == "getFamily" and item.getFamily then return item:getFamily():getCode() end if extra_processing then local retval = extra_processing(itemname) if retval then return retval end end if item[itemname] then local ret = item[itemname](item) if type(ret) == "string" then return ret end error("The function \"" .. itemname .. "\" did not return a string value.") end error("Requested invalid item name \"" .. itemname .. "\".") end -- Implementation of getCommonsCategory() for languages, etymology languages, -- families, scripts and writing systems. function export.getWikidataItem(self) local item = self._WikidataItem if item == nil then item = (self._data or self)[2] -- If the value is nil, it's cached as false. item = item ~= nil and (type(item) == "number" and "Q" .. item or item) or false self._WikidataItem = item end return item or nil end do local function get_wiki_article(self, project) local article -- If the project is thwiki, check the language data. if project == "thwiki" then article = (self._data or self).wikipedia_article if article then return article end end -- Otherwise, check the Wikidata item for a sitelink. local item = self:getWikidataItem() article = item and sitelink and sitelink(item, project) or false if article then return article end -- If there's still no article, try the parent (if any). local get_parent = self.getParent if get_parent then local parent = get_parent(self) if parent then return get_wiki_article(parent, project) end end return false end -- Implementation of getWikipediaArticle() for languages, etymology languages, -- families, scripts and writing systems. function export.getWikipediaArticle(self, noCategoryFallback, project) if project == nil then project = "thwiki" end local article if project == "thwiki" then article = self._wikipedia_article if article == nil then article = get_wiki_article(self, project) self._wikipedia_article = article end else -- If the project isn't thwiki, default to no category fallback, but -- this can be overridden by specifying the value `false`. if noCategoryFallback == nil then noCategoryFallback = true end local non_en_wikipedia_articles = self._non_en_wikipedia_articles if non_en_wikipedia_articles == nil then non_en_wikipedia_articles = {} self._non_en_wikipedia_articles = non_en_wikipedia_articles else article = non_en_wikipedia_articles[project] end if article == nil then article = get_wiki_article(self, project) non_en_wikipedia_articles[project] = article end end if article or noCategoryFallback then return article or nil end return (gsub(self:getCategoryName(), "ภาษาครีโอล", "ครีโอล")) end end do local function get_commons_cat_claim(item) if item then local entity = get_entity and get_entity(item) or nil if entity then -- P373 is the "Commons category" property. local claim = entity:getBestStatements("P373")[1] return claim and ("Category:" .. claim.mainsnak.datavalue.value) or nil -- don't translate end end end local function get_commons_cat_sitelink(item) if item then local commons_sitelink = sitelink and sitelink(item, "commonswiki") or nil -- Reject any sitelinks that aren't categories. return commons_sitelink and match(commons_sitelink, "^Category:") and commons_sitelink or nil -- don't translate end end local function get_commons_cat(self) -- Checks are in decreasing order of likelihood for a useful match. -- Get the Commons Category claim from the object's item. local lang_item = self:getWikidataItem() local category = get_commons_cat_claim(lang_item) if category then return category end -- Otherwise, try the object's category's item. local langcat_item = get_entity_id_for_title and get_entity_id_for_title("Category:" .. self:getCategoryName()) or nil -- don't translate category = get_commons_cat_claim(langcat_item) if category then return category end -- If there's no P373 claim, there might be a sitelink on the -- object's category's item. category = get_commons_cat_sitelink(langcat_item) if category then return category end -- Otherwise, try for a sitelink on the object's own item. category = get_commons_cat_sitelink(lang_item) if category then return category end -- If there's still no category, try the parent (if any). local get_parent = self.getParent if get_parent then local parent = get_parent(self) if parent then return get_commons_cat(parent) end end return false end -- Implementation of getCommonsCategory() for languages, etymology -- languages, families, scripts and writing systems. function export.getCommonsCategory(self) local category category = self._commons_category -- Nil values cached as false. if category ~= nil then return category or nil end category = get_commons_cat(self) self._commons_category = category return category or nil end end function export.categoryNameHasSuffix(name, suffixes) for _, suffix in ipairs(suffixes) do --if umatch(name, "%f[%w]" .. case_insensitive_pattern(suffix, "^.") .. "$") then -- th doesn't use this, but don't change param if umatch(name, "^" .. case_insensitive_pattern(suffix, "^.")) then return false end end return true end category_name_has_suffix = export.categoryNameHasSuffix function export.categoryNameToCode(name, suffix, data, suffixes) --local truncated = match(name, "(.*)" .. suffix .. "$") -- th doesn't use this, but don't change param local truncated = match(name, "^" .. suffix .. "(.*)") if truncated and category_name_has_suffix(truncated, suffixes) then local code = data[truncated] if code ~= nil then return code, truncated end truncated = (content_lang or get_content_lang()):lcfirst(truncated) code = data[truncated] if code ~= nil then return code, truncated end end if not category_name_has_suffix(name, suffixes) then local code = data[name] if code ~= nil then return code, name end name = (content_lang or get_content_lang()):lcfirst(name) code = data[name] if code ~= nil then return code, name end end return nil, nil end -- If a language has no specified pseudo-family but its or its family's code begins with one or these prefixes, -- assign it to the specified pseudo-family. Note that we don't do this across-the-board because there are (currently) -- some families whose code begins with `nai-` but are considered in the `cai` pseudo-family. local pseudo_family_prefixes = { cai = true, nai = true, paa = true, sai = true, sgn = true, } -- Implementation of getPseudoFamilies() for languages, etymology languages -- and families. function export.getPseudoFamilies(self) local pseudo_families = self._pseudo_families local function insert_pseudo_family(code) local fam = require(families_module).getByCode(code) if not fam then mw.log(("WARNING: Unrecognized pseudo-family code '%s'"):format(code)) else table.insert(pseudo_families, fam) end end if pseudo_families == nil then pseudo_families = {} local pseudo_family_string = (self._data or self).pseudo_families if pseudo_family_string then local pseudo_family_codes = require(string_utilities_module).split(pseudo_family_string, "%s*,%s*") for _, code in ipairs(pseudo_family_codes) do insert_pseudo_family(code) end end if not pseudo_families[1] then -- Check the parent. If it's a full language, we will have to fetch the extra data to get the -- list of pseudo-families. local get_parent = self.getParent if get_parent then local parent = get_parent(self) if parent then local parent_code = parent:getCode() if pseudo_family_prefixes[parent_code] then insert_pseudo_family(parent_code) else pseudo_families = parent:getPseudoFamilies() end end end end if not pseudo_families[1] then -- Check the family to see if it's in any pseudo-families. local get_family = self.getFamily if get_family then local family = get_family(self) if family then local family_code = family:getCode() if pseudo_family_prefixes[family_code] then insert_pseudo_family(family_code) elseif family_code ~= self:getCode() then -- qfa-not has itself as a family. pseudo_families = family:getPseudoFamilies() end end end end if not pseudo_families[1] then local prefix = self:getCode():match("^([a-z][a-z][a-z])%-") if prefix and pseudo_family_prefixes[prefix] then insert_pseudo_family(prefix) end end self._pseudo_families = pseudo_families end return pseudo_families end return export tkkxpmbiihlrfymkggpiu4of00qesv8 10 273452 5775327 5677142 2026-10-15T03:35:53Z Octahedron80 267 5775327 wikitext text/x-wiki {{check deprecated lang param usage|lang={{{lang|}}}|<!-- -->{{#invoke:form of/templates|tagged_form_of_t|คำเทียบเท่าเพศหญิง}}<!-- -->}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> aho1xllxiwe4o445z8af98e1kzk9en8 828 304646 5775326 5689122 2026-10-15T03:34:39Z Octahedron80 267 5775326 Scribunto text/plain local export = {} --[==[ FIXME: 1. Implement ? = unknown or uncertain. There should be no label by default but it should be configurable. The default category should be "{plpos} with unknown or uncertain plurals" for nouns/proper nouns. It should be an error to specify values along with this. [DONE] 2. Implement ! = unattested. The default label should be "{label} not attested". The default category should be "{plpos} with unattested plurals" for nouns/proper nouns. It should be an error to specify values along with this. [DONE] 3. Implement +- = sometimes has a value, e.g. "countable and uncountable" for plurals. [DONE] 4. Implement ~ standing for the pagename in heads and inflections. [DONE] 5. Implement abbr= for abbreviations. [DONE] 6. Split insert_inflection into process_for_insertion() (which implements the logic for handling special mode signals) and insert_processed_inflection() (which implements the labels and categories for mode signals) so that we can handle mode signals correctly. [DONE] 7. Support no_label for booleans. 8. Document the various types of parts of speech and implement pos_category per part of speech definition. [DONE] 9. Implement apply_link_modifiers() for head=~~... 10. Correctly handle var=both. [DONE] 11. Implement checkredlinks and port simplify_pos to [[Module:headword]]. [CHECKREDLINKS SET; SIMPLIFY_POS NOT PORTED YET.] 12. Fix longstanding accelerator bug: if embedded links in inflection, don't make it green. [DONE] 13. Implement process_terms() callback after process_for_insertion. [DONE] 14. Implement validate_and_canonicalize() callback. [NOT DONE; INSTEAD HAVE A SEPARATE CANONICALIZE CALLBACK] 15. Document new methods. 16. Implement process_one_term() callback after process_for_insertion. [DONE] 17. Implement process() at a stage to happen universally when there is no argument to parse. [DONE] 18. Skip mode signals during validation and canonicalization. [DONE] 19. Implement inflsuf= with special handling and special inflectional categories. [DONE] 20. Add support for "boolean or string" type. 21. Support invocation-specified or user-specified languages. [DONE] ]==] local require_when_needed = require("Module:utilities/require when needed") local affix_module = "Module:affix" local debug_track_module = "Module:debug/track" local decorations_module = "Module:decorations" local en_utilities_module = "Module:en-utilities" local fun_is_callable_module = "Module:fun/isCallable" local headword_module = "Module:headword" local headword_data_module = "Module:headword/data" local languages_module = "Module:languages" local links_module = "Module:links" local parameters_module = "Module:parameters" local parse_interface_module = "Module:parse interface" local parse_utilities_module = "Module:parse utilities" local string_pattern_escape_module = "Module:string/patternEscape" local string_replacement_escape_module = "Module:string/replacementEscape" local string_utilities_module = "Module:string utilities" local table_module = "Module:table" local dump = mw.dumpObject local unpack = unpack or table.unpack -- Lua 5.2 compatibility local insert = table.insert local concat = table.concat local remove = table.remove local sort = table.sort local contains = require_when_needed(table_module, "contains") local deep_equals = require_when_needed(table_module, "deepEquals") local extend = require_when_needed(table_module, "extend") local insert_if_not = require_when_needed(table_module, "insertIfNot") local is_array = require_when_needed(table_module, "isArray") local list_to_set = require_when_needed(table_module, "listToSet") local serial_comma_join = require_when_needed(table_module, "serialCommaJoin") local shallow_copy = require_when_needed(table_module, "shallowCopy") local split = require_when_needed(string_utilities_module, "split") local ugsub = require_when_needed(string_utilities_module, "gsub") local umatch = require_when_needed(string_utilities_module, "match") local pattern_escape = require_when_needed(string_pattern_escape_module) local replacement_escape = require_when_needed(string_replacement_escape_module) local escape_wikicode = require_when_needed(parse_utilities_module, "escape_wikicode") local parse_inline_modifiers = require_when_needed(parse_utilities_module, "parse_inline_modifiers") local term_contains_top_level_html = require_when_needed(parse_utilities_module, "term_contains_top_level_html") local get_lang_by_code = require_when_needed(languages_module, "getByCode") local is_callable = require_when_needed(fun_is_callable_module) local format_decorations = require_when_needed(decorations_module, "format_decorations") local singularize = require_when_needed(en_utilities_module, "singularize") local canonicalize_pos = require_when_needed(headword_module, "canonicalize_pos") local pluralize_pos = require_when_needed(headword_module, "pluralize_pos") --[==[ intro: This module contains utilities for constructing language-specific headword modules. [fill in] ===About parts of speech=== There are several versions of the part of speech (POS) of a given term: * The ''primary categorizing POS'' is the basic part of speech to which a term belongs. The primary POS determines whether the term is a lemma or non-lemma form, and in its plural form, it is used to categorize the terms (unless it is a variant term), along with caetegorizing into a ''lemmas'' or ''non-lemma forms'' category. (Variant terms, typically marked by {{para|var|1}}, are categorized into ''variant lemmas'' or ''variant non-lemma forms'' and are not categorized into a primary POS category.) * The ''raw {{tl|head}} POS'' is parameter {{para|2}} to {{tl|head}}. This is used to determine the primary categorizing POS by a process of canonicalization, because this parameter may contain abbreviations (e.g. ''a'' or ''adj'' for an adjective) and may be (and usually is) given in its singular form. * The ''template-indicated POS'' is the part of speech indicated by a headword template such as {{tl|nl-noun}} or {{tl|mn-head}}. It is either inherent to the template (in a case like {{tl|nl-noun}}), in which case it is specified by the template code and should always be in canonical, plural form; or it is specified by the user in the template call (in a case like {{tl|mn-head}} or other generic POS template, usually ending in `-head`), in which case it may be given in raw form, like for the raw {{tl|head}} POS, and is canonicalized using the same code that canonicalizes raw {{tl|head}} parts of speech. The template-indicate POS may not be a valid primary categorizing POS. For example, Dutch has a template-indicated POS ''diminutiva tantum nouns'', specified through the template {{tl|nl-dim-tant}}, but there is no such primary categorizing POS (that POS would be `nouns`). Similarly, Arabic has a template-indicated POS ''collective nouns'', whose primary categorizing POS is also `nouns`. As a result, the template-indicated POS may need to be converted to a primary categorizing POS through a ''normalization'' process (which uses a `pos_category` field attached to the `pos_functions` structure for the template-indicated POS). Note that the template-indicated POS comes in several variants: *# It may be ''head-raw'', meaning that it uses the literal string `head` in place of the user-specified POS in a generic POS template like {{tl|mn-head}}; it may be ''non-head'', meaning that it uses the actual user-specified POS in such a case; or it may be ''head-augmented'', meaning that in the case of a generic POS template it is of the form e.g. `head.nouns`, contanining both the literal `head` and the user-specified POS. *# It may be ''suffix-raw'', meaning that it uses the primary categorizing POS `suffixes` in place of the template-indicated POS when the term is a suffix, or it may be ''non-suffix'', meaning that it uses the template-indicated POS in such a case. The headword for a suffix uses the template corresponding to whatever POS the suffix forms, e.g. {{nl-noun}} for Dutch noun-forming suffixes. *# The ''indexing POS'' is the variant of the template-indicated POS that is used to index into the `pos_functions` table. Normally it is head-raw and non-suffix, but it will be head-augmented if the corresponding head-augmented entry exists in `pos_functions`. *# The ''unnormalized categorizing POS'' is the variant of the template-indicated POS that is potentially usable as the primary categorizing POS (see above). It is non-head and suffix-raw, i.e. it uses the actual template-specified or user-specified form of the template-indicated POS except when the term is a suffix, in which case it has the value `suffixes`. In most circumstances this can be used directly as the primary categorizing POS, but in some cases this POS is not a valid primary categorizing POS and needs to be normalized to get the actual primary categorizing POS, as mentioned above under the description for the template-indicated POS. * Finally, there is a ''simplified categorizing POS''. This collapses variations of primary categorizing parts of speech together for use in red-link and similar categories. For example, the POS `proper nouns` is collapsed into `nouns`, and all types of participles are collapsed into `participles`. There are two variants of the simplification process, ''lemma-status-preserving'' and ''non-lemma-status-preserving''. The latter is the default and is simpler, in that e.g. it means any part of speech ending in `nouns` to `nouns`, even if this causes non-lemma forms to become lemmas, as with `diminutive nouns` and `verbal nouns` (which are non-lemma forms) and likewise with `comparative adjectives` and `superlative adjectives` (which are again non-lemma forms). The former, ''lemma-status-preserving'', keeps lemmas as lemmas and (more important) non-lemmas as non-lemmas by converting e.g. `diminutive nouns` and `verbal nouns` to `noun forms` rather than `nouns`. The reason two variants exist in that they have different use cases. The default, non-lemma-status-preserving, type is used for tracking categories such as red-link and request categories, where completeness is more important than clutter. The lemma-status-preserving variant is used for informative categories such as ` ``lang`` masculine nouns`, which should only have lemmas in them to avoid clutter. (For the same reason, variant terms specified using {{para|var|1}} aren't normally categorized into informative categories but are placed in tracking categories.) ===About properties and data objects=== [fill in] ]==] local inflection_to_cats_and_label = { plural = { filter_pos = function(posvars) -- plurals also occur with determiners, adjectives etc. and we don't want to generate categories like -- 'countable determiners', 'countable adjectives', etc. Note that the passed-in `simp_plpos` has -- `proper nouns` converted to `nouns`. return posvars.simp_plpos == "คำนาม" end, cats = {"คำนามนับได้"}, no_cats = {"คำนามนับไม่ได้"}, fixed_adj_label = "<<นับได้>>", fixed_adj_no_label = "<<นับไม่ได้>>", sometimes_label = "<<นับได้>>และ<<นับไม่ได้>>", unattested_cats = "คำนามที่พหูพจน์ไม่ปรากฏหลักฐาน", unknown_cats = "คำนามที่พหูพจน์ไม่ทราบหรือไม่แน่ชัด", }, comparative = { cats = {"{simp_plpos}เปรียบเทียบได้"}, no_cats = {"{simp_plpos}เปรียบเทียบไม่ได้"}, fixed_adj_label = "<<เปรียบเทียบได้>>", }, ["female equivalent"] = { cats = {"{simp_plpos}ที่มีคำเทียบเท่าเพศอื่น"}, }, ["male equivalent"] = { cats = {"{simp_plpos}ที่มีคำเทียบเท่าเพศอื่น"}, }, } local param_mods = { alt = {}, -- always allow so e.g. - can be specified as a suffix form id = {}, -- disabled when `is_head = true` q = {type = "qualifier"}, qq = {type = "qualifier"}, l = {type = "labels"}, ll = {type = "labels"}, -- [[Module:headword]] expects part references in `.refs`. ref = {item_dest = "refs", type = "references", store = "insert-flattened"}, } local optional_param_mods = { g = {item_dest = "genders", type = "genders"}, lang = {type = "language"}, sc = {type = "script"}, t = {item_dest = "gloss"}, gloss = {}, pos = {}, ng = {}, lit = {}, tr = {}, ts = {}, face = {}, nolinkinfl = {type = "boolean"}, } local optional_headword_param_mods = { sc = {type = "script"}, tr = {}, ts = {}, } local function split_on_comma(val) if val:find(",") then return require(parse_interface_module).split_on_comma(val) else return {val} end end local function ine(val) if not val then return nil end val = mw.text.trim(val) return val ~= "" and val or nil end --[=[ Add decorations to a term. `termobj` is the object describing the term, which should optionally contain: * left qualifiers in `q`, an array of strings; * right qualifiers in `qq`, an array of strings; * left labels in `l`, an array of strings; * right labels in `ll`, an array of strings; * references in `refs`, an array either of strings (formatted reference text) or objects containing fields `text` (formatted reference text) and optionally `name` and/or `group`; `text` is the text of the term itself, and `lang` is the language object. ]=] local function add_decorations(text, termobj, lang) local function field_non_empty(field) local list = termobj[field] if not list then return nil end if type(list) ~= "table" then error(("Internal error: Wrong type for `termobj.%s`=%s, should be \"table\""):format( field, mw.dumpObject(list))) end return list[1] end if field_non_empty("q") or field_non_empty("qq") or field_non_empty("l") or field_non_empty("ll") or field_non_empty("refs") then text = format_decorations { lang = lang, text = text, q = termobj.q, qq = termobj.qq, l = termobj.l, ll = termobj.ll, refs = termobj.refs, } end return text end --[==[ Parse a single inflection or headword form or list of such forms. In either case, inline modifiers may be attached. `data` is an object with the following fields: * `val`: The raw value to parse. Required. * `paramname`: The name of the parameter from which the value was taken; used in error messages. Required. * `is_head`: We are parsing a headword parameter (a value which goes into the `heads` field of `data`). This changes the allowed modifiers, disabling the `id` modifier and only allowing a subset of optional modifiers. * `frob`: An optional function of one value to apply to the form after inline modifiers have been removed (i.e. to apply to the `.term` field of the returned object). * `include_mods`: List of extra inline modifiers to include, besides the default ones (see below). Each list item is either a string specifying a recognized extra inline modifier (see `optional_param_mods` in the code), or a two-item list of modifier name and modifier spec, where the spec should follow the syntax for modifier specs in `parse_inline_modifiers` in [[Module:parse utilities]]. * `exclude_mods`: List of default inline modifiers to not include. * `splitchar`: If specified, the value in `val` can be a list of forms to parse, separated by the value of `splitchar` (which is a Lua pattern, as in `parse_inline_modifiers` in [[Module:parse utilities]]). Most commonly, `splitchar` is a single comma and the values are comma-separated (in this case, splitting will not happen if a space follows the comma). * `parse_lang_prefix`: If specified, allow a language prefix to precede a form, and if found, store into the `.lang` field of the returned object. * `disable_special_modes`: If specified, don't recognize and treat specially the special mode signals (e.g. '-' for no inflection, '?' for unknown, etc.). * `preserve_splitchar`, `delimiter_key`, `escape_fun`, `unescape_fun`, `pre_normalize_modifiers`: As in `parse_inline_modifiers` in [[Module:parse utilities]]. Returns an object suitable for storing as one element of one of the lists in `headdata.inflections`, where `headdata` is the structure passed to [[Module:headword]]. If `splitchar` is specified, howeve, the return value is a list of such objects. The following default inline modifiers are currently recognized: * `q`: Left qualifier. * `qq`: Right qualifier. * `l`: Comma-separated list of left labels. No space should follow the comma. * `ll`: Comma-separated list of right labels. No space should follow the comma. * `ref`: Reference or references. See {{tl|IPA}} for the syntax. * `id`: Sense ID, in case there are multiple senses. See {{tl|l}}. The following are the recognized additional inline modifiers: * `g`: Comma-separated list of genders. * `alt`: Display text. * `lang`: Language code of language of the form, if different from the language of the headword. * `sc`: Script code of script of the form. Almost never needed. * `t`: Gloss for the form. * `gloss`: Gloss for the form (alias for `t`). * `pos`: Part of speech of the form. * `lit`: Literal meaning of the form. * `tr`: Manual transliteration of the form. * `ts`: Transcription of the form, for languages where the transliteration differs markedly from the pronunciation. * `face`: Face to display the form in, e.g. {"hypothetical"} for a hypothetical form (unlinkable and displayed in italics). * `nolinkinfl`: Make the form unlinkable. ]==] function export.parse_term_with_modifiers(data) local paramname, val, frob = data.paramname, data.val, data.frob local function generate_obj(term, parse_err) if not data.disable_special_modes and export.special_modes[term] then return { term = term, _is_mode = true } end if frob then term = frob(term, parse_err) end if data.parse_lang_prefix and term:find(":") then return require(parse_utilities_module).generate_obj_maybe_parsing_lang_prefix { term = term, paramname = paramname, parse_lang_prefix = true, parse_err = parse_err, } else return {term = term} end end -- Check for inline modifier, e.g. מרים<tr:Miryem>. But exclude top-level HTML entry with <span ...>, -- <sup> or similar in it. if (val:find("<", nil, true) or data.splitchar) and not term_contains_top_level_html(val) and -- don't parse inline modifiers if is_head and the value begins with a ~ (link modifier syntax) (not data.is_head or not val:find("^~")) then local param_mods = param_mods if data.is_head then param_mods = shallow_copy(param_mods) param_mods.id = nil end if data.include_mods or data.exclude_mods then if not data.is_head then -- already copied when data.is_head param_mods = shallow_copy(param_mods) end if data.include_mods then local optional_mods = data.is_head and optional_headword_param_mods or optional_param_mods for _, mod in ipairs(data.include_mods) do if type(mod) == "table" then if #mod ~= 2 then error(("Internal error: Modifier spec %s in `include_mods` should be of length 2"):format( dump(mod))) end local modkey, modvalue = unpack(mod) param_mods[modkey] = modvalue elseif not optional_mods[mod] then error(("Internal error: Unrecognized modifier spec %s in `include_mods`"):format( dump(mod))) else param_mods[mod] = optional_mods[mod] end end end if data.exclude_mods then for _, mod in ipairs(data.exclude_mods) do if not param_mods[mod] then error(("Internal error: Modifier spec %s in `exclude_mods` not found among existing modifiers" ):format(dump(mod))) else param_mods[mod] = nil end end end end return parse_inline_modifiers(val, { paramname = paramname, param_mods = param_mods, generate_obj = generate_obj, splitchar = data.splitchar, preserve_splitchar = data.preserve_splitchar, delimiter_key = data.delimiter_key, escape_fun = data.escape_fun, unescape_fun = data.unescape_fun, pre_normalize_modifiers = data.pre_normalize_modifiers, }) else local retval = generate_obj(val) if data.splitchar then retval = {retval} end return retval end end --[==[ Parse a list of inflection forms that may have inline modifiers attached. `data` is an object with the following fields: * `forms`: The list of raw values to parse. Required. * `paramname`: The name of the first parameter from which the value was taken; used in error messages. If this is a two-element list, the first element is the first parameter and the second element is the prefix of the remaining parameters. Parameter names that are numbers are handled correctly, as are those with \1 in it marking where the parameter index goes. Required. * `qualifiers`: If specified, a possibly gappy list of left qualifiers to add to the parsed terms (for compatibility purposes). * `splitchar`: As in `parse_term_with_modifiers()`. The resulting per-term lists will be flattened. * `frob`, `include_mods`, `exclude_mods`, `is_head`, `preserve_splitchar`, `parse_lang_prefix`, `delimiter_key`, `escape_fun`, `unescape_fun`, `pre_normalize_modifiers`: As in `parse_term_with_modifiers()`. Returns a list of objects, suitable for storing as one of the lists in `headdata.inflections` (once a label is added), where `headdata` is the structure passed to [[Module:headword]]. ]==] function export.parse_term_list_with_modifiers(data) local paramname, forms = data.paramname, data.forms local qualifiers = data.qualifiers local first, restpref if type(paramname) == "table" then first = paramname[1] restpref = paramname[2] else first = paramname restpref = paramname end local terms = {} data = shallow_copy(data) for i, val in ipairs(forms) do data.paramname = i == 1 and first or type(restpref) == "number" and restpref + i - 1 or restpref:find("\1", nil, true) and restpref:gsub("\1", tostring(i)) or restpref .. i data.val = val local parsed = export.parse_term_with_modifiers(data) if qualifiers and qualifiers[i] then if data.splitchar then for _, term in ipairs(parsed) do term.q = {qualifiers[i]} end else parsed.q = {qualifiers[i]} end end if data.splitchar then extend(terms, parsed) else terms[i] = parsed end end return terms end --[==[ Construct a link to [[Appendix:Glossary]] for `entry`. If `text` is specified, it is the display text; otherwise, `entry` is used. ]==] function export.glossary_link(entry, text) text = text or entry return "[[ภาคผนวก:อภิธานศัพท์#" .. entry .. "|" .. text .. "]]" end function export.replace_glossary_links_in_label(label) if label:find("<<", nil, true) then label = label:gsub("<<(.-)|(.-)>>", export.glossary_link):gsub("<<(.-)>>", export.glossary_link) end return label end -- If a part of speech ends with one of these, either pluralized or followed by ' forms', chop off whatever precedes. -- Also, if a part of speech is of the form `BASIC_POS FOO forms` e.g. `noun construct forms`, remove the `FOO` -- portion. Note that "phrase" is *NOT* listed here because 'prepositional phrase' and 'postpositional phrase' are not -- types of 'phrase' per the definition of these parts of speech in Wiktionary. -- !! THWIKT cannot apply this logic !! local basic_poses = { "adjective", "adverb", "contraction", "proper noun", -- may be converted to noun "noun", "participle", "pronoun", "symbol", "verb", } local function optimized_pattern_escape(pos) if pos:find("-", nil, true) then return pattern_escape(pos) else return pos end end --[==[ Canonicalize and then simplify a qualified part of speech (e.g. ''comparative adjectives'', ''past participles'', ''pronoun possessive forms'') to its unqualified equivalent (e.g. ''adjectives'', ''participles'', ''pronoun forms'''). This is used for categorization, since generally the simplified part of speech is used in categories other than the one for the part of speech itself. (For example, comparative adjectives are normally categorized as adjectives in categories such as `Requests for inflections in ``lang`` adjective entries`, and proper nouns are, sometimes at least, categorized under ` ``lang`` nouns with ...` rather than ` ``lang`` proper nouns with ...`.) There are two cases where simplification does not happen: phrases and (optionally) proper nouns. In Wiktionary, ''phrase'' really means a clause or similar constituent (or occasionally non-constituent), so `prepositional phrases` are not types of `phrases` and are not simplified. Proper nouns are simplified to nouns for some categories but left as-is in other category names; by default, this function simplifies `proper nouns` to `nouns`, but if the parameter `preserve_proper_nouns` is given, `proper nouns` is left as-is. If `preserve_lemma_status` is given, the function attempts to return a part of speech that has the same lemma status (lemma or non-lemma form) as the original part of speech; thus, `comparative adjectives` becomes `adjective forms` and `diminutive nouns` becomes `noun forms` because both are non-lemma forms. If `preserve_lemma_status` is not given, the function simply chops off the qualifiers, converting e.g. `comparative adjectives` to `adjectives` even though this changes the lemma status of the part of speech. The part of speech can be given singular or plural on input, but is always returned in plural form. ]==] -- !! THWIKT cannot apply this logic !! function export.simplify_pos(pos, preserve_proper_nouns, preserve_lemma_status) -- This allows for both singular and plural parts of speech in 'pos'. local plpos = canonicalize_pos(pos) for _, basic_pos in ipairs(basic_poses) do if basic_pos ~= "proper noun" or preserve_proper_nouns then if plpos == basic_pos .. " forms" then -- So 'proper noun forms' doesn't get converted to 'noun forms' in the next round return plpos end local basic_pos_pattern = optimized_pattern_escape(basic_pos) if plpos:find(("^%s .*. forms$"):format(basic_pos_pattern)) then return basic_pos .. " forms" end if plpos:find(("^.* %s forms$"):format(basic_pos_pattern)) then return basic_pos .. " forms" end local pl_basic_pos = pluralize_pos(basic_pos) if plpos == pl_basic_pos then -- So 'proper nouns' doesn't get converted to 'nouns' in the next round return plpos end local pl_basic_pos_pattern = optimized_pattern_escape(pl_basic_pos) if plpos:find(("^.* %s$"):format(pl_basic_pos_pattern)) then if preserve_lemma_status then local lemma_status = require(headword_module).pos_lemma_or_nonlemma(plpos) if lemma_status == "non-lemma form" then return basic_pos .. " forms" end end return pl_basic_pos end end end return plpos end function export.get_pos_variants(pos) local retval = {} retval.origpos = pos retval.plpos = canonicalize_pos(pos) retval.sgpos = --[[singularize(retval.plpos)]] retval.plpos retval.simp_plpos = --[[export.simplify_pos(retval.plpos)]] retval.plpos retval.simp_sgpos = --[[singularize(retval.simp_plpos)]] retval.simp_plpos retval.simp_with_propn_plpos = --[[export.simplify_pos(retval.plpos, "preserve_proper_nouns")]] retval.plpos retval.simp_with_propn_sgpos = --[[singularize(retval.simp_with_propn_plpos)]] retval.simp_with_propn_plpos return retval end --[==[ Canonicalize a single term or term-like object or a list of either into a list of term-like objects. `abterms` is the term or list to canonicalize, and `field` is the name of the field holding the term (defaulting to {"term"}). This does the minimal work necessary, meaning that the return value may partly or completely share memory with the value passed in. As a special case, if `abterms` is {nil}, {nil} is returned. If `origin` or `originating_term` are specified, add fields `_origin` and/or `_originating_term` containing the specified value(s) to each resulting term-like object (in this case, the object will be copied a necessary to avoid side-effecting the passed-in objects). `origin` is intended to be a string indicating where the term originated from (e.g. {"default"} if a default value, {"resolve_special"} if originating from a shortcut value such as {"+"}) and `originating_term` is the shortcut term itself, if any. (There is generally no such term for default values.) If `termobj_for_string_terms` is specified, any terms in `abterms` specified as strings will have all their properties other than `field` taken from `termobj_for_string_terms`. ]==] function export.canonicalize_termobj_list(abterms, field, origin, originating_term, termobj_for_string_terms) if abterms == nil then return nil end local function make_termobj_from_string_term(term) local retval if termobj_for_string_terms then retval = shallow_copy(termobj_for_string_terms) else retval = {} end retval[field] = term retval._origin = origin retval._originating_term = originating_term return retval end local function shallow_copy_and_add_origin(termobj) termobj = shallow_copy(termobj) termobj._origin = origin termobj._originating_term = originating_term return termobj end field = field or "term" if type(abterms) == "string" then return {make_termobj_from_string_term(abterms)} elseif not abterms[1] then if origin ~= nil or originating_term ~= nil then abterms = shallow_copy_and_add_origin(abterms) end return {abterms} else -- Check if already in full list term and return directly if so (unless `origin_val` is given, in which case we -- need to shallow-copy both the list and each term in it). local must_convert = false for _, term in ipairs(abterms) do if type(term) == "string" then must_convert = true break end end if not must_convert then if origin ~= nil or originating_term ~= nil then abterms = shallow_copy(abterms) for i, abterm in ipairs(abterms) do abterms[i] = shallow_copy_and_add_origin(abterm) end end return abterms end end local retval = {} for _, term in ipairs(abterms) do if type(term) == "string" then insert(retval, make_termobj_from_string_term(term)) else if origin ~= nil or originating_term ~= nil then term = shallow_copy_and_add_origin(term) end insert(retval, term) end end return retval end function export.canonicalize_category_list(abcats) -- FIXME: We should allow category objects in `headdata.categories` and not just strings. This seems to require -- changes to [[Module:headword]]. if abcats == nil then return nil end if abcats == false then return {} end if type(abcats) == "string" then abcats = {abcats} end return abcats end --[==[ Insert a fixed inflection (a label not associated with any inflection values) into an `inflections` field. The `inflections` field will be initialized if needed. `data` is an object with the following fields: * `headdata`: The headword structure passed to [[Module:headword]]. Required. * `inflobj`: The object whose `inflections` field the terms are inserted into. Defaults to `headdata`. Only needs to be set for nested inflections, which are specified for an inflection object rather than the headword data structure as a whole. * `label`: The label that the inflections are given; any parts of the label surrounded in `<<...>>` are linked to the glossary. (If the contents of `<<...>>` contain a `|` in them, they are a two-part link.) Required. * `originating_term`: The term object from which this label is derived. If specified, decorations will be taken from this object. ]==] function export.insert_fixed_inflection(data) local headdata, origterm, label = data.headdata, data.originating_term, data.label local inflobj = data.inflobj or headdata inflobj.inflections = inflobj.inflections or {} if not origterm then insert(inflobj.inflections, { label = export.replace_glossary_links_in_label(label) }) else if origterm.id then error(("It doesn't make sense to pass in an ID '%s' for label '%s' in conjunction with a term value '%s'" ):format(origterm.id, label, origterm.term)) end origterm = shallow_copy(origterm) -- Preserve decorations origterm.term = nil origterm.label = export.replace_glossary_links_in_label(label) insert(inflobj.inflections, origterm) end end local function yes_and_no_cats(props) if props.cats and props.no_cats then local yes_cats = export.canonicalize_category_list(props.cats) local no_cats = export.canonicalize_category_list(props.no_cats) local cats = shallow_copy(yes_cats) extend(cats, no_cats) return cats end end local function sometimes_or_yes_and_no_cats(props) local sometimes_cats = export.canonicalize_category_list(props.sometimes_cats) if sometimes_cats then return sometimes_cats else return yes_and_no_cats(props) end end local function no_value_fallback_label(props) if props.fixed_adj_no_label then return props.fixed_adj_no_label end if props.fixed_adj_label then return "ไม่" .. props.fixed_adj_label end return "ไม่มี" .. (props.label_for_cats_and_modes or props.label) end local function with_value_fallback_label(props) if props.fixed_adj_label then return props.fixed_adj_label end -- FIXME, should this say 'with a plural/diminutive' etc. or is 'with plural/diminutive' enough? return "ใช้กับ" .. (props.label_for_cats_and_modes or props.label) end --[==[ var: Table describing how to handle the "mode" signals at the beginning of an inflection, generally indicating whether the inflection exists and to what extent. The key is the mode signal itself, and the value is table with the following keys: * `exists`: The value to return in the `exists` field of the object returned by `process_for_insertion`. This is currently used in calling code simply to check for different modes; it is an easier-to-read equivalent of the mode signal itself. * `prefix`: The prefix used to directly specify the label and category/categories associated with the mode in calling code. For example, the mode `--+` (which also arises when `-` is used with a following term) has prefix `usually_no_`, which means that to directly specify its label, use `usually_no_label` and to directly specify its categories, use `usually_no_cats`. If these fields don't exist, the functions in `fallback_label` and `fallback_cats` are used to generate the label and categories. * `fallback_label`: This is a function of one argument, `props` (the properties passed in by the caller), which should generate the label if the user didn't directly specify a label (see `prefix` above). * `fallback_cats`: This is a function of one argument, `props` (the properties passed in by the caller), which should generate the categories if the user didn't directly specify them (see `prefix` above). * `add_default`: If true, the code will attempt to add a default value if the user specifies this mode without giving additional terms. This depends on the caller passing in a `mode_default` property (which can be a string, a term object, a list of either, or a function generating any of those values). In many cases the `mode_default` property may simply have a value such as {"+"}, which is processed later by resolve_special(). * `disallow_additional`: If true, no additional terms are allowed after the mode signal; if present, an error is thrown. ]==] export.special_modes = { ["-"] = {exists = "no", prefix = "no_", fallback_label = no_value_fallback_label, }, -- converted to "--+" if a term follows ["--+"] = {exists = "usually no", prefix = "usually_no_", add_default = true, fallback_label = function(props) if props.no_label then return "โดยปกติ" .. props.no_label end return "โดยปกติ" .. no_value_fallback_label(props) end, fallback_cats = sometimes_or_yes_and_no_cats, }, ["+-"] = {exists = "sometimes", prefix = "sometimes_", add_default = true, fallback_label = function(props) return "บางครั้ง" .. with_value_fallback_label(props) end, fallback_cats = yes_and_no_cats, }, ["++-"] = {exists = "usually", prefix = "usually_", add_default = true, fallback_label = function(props) return "บางครั้ง" .. with_value_fallback_label(props) end, fallback_cats = sometimes_or_yes_and_no_cats, }, ["!"] = {exists = "unattested", prefix = "unattested_", disallow_additional = true, fallback_label = function(props) return (props.label_for_cats_and_modes or props.label) .. "ไม่ปรากฏหลักฐาน" end, -- No default cats; provided for plurals in inflection_to_cats_and_label. }, ["?"] = {exists = "unknown", prefix = "unknown_", disallow_additional = true, -- No default label as people have preferred not to see 'plural unknown or uncertain' -- written out. No default cats; provided for plurals in inflection_to_cats_and_label. }, } function export.process_for_insertion(data) local terms, mode_default, headdata = data.terms, data.mode_default, data.headdata local retval = { headdata = data.headdata, } if terms and terms[1] then local mode = terms[1].term local modespec = export.special_modes[mode] if modespec then terms = shallow_copy(terms) retval.mode_term = terms[1] remove(terms, 1) if mode == "-" and terms[1] then mode = "--+" end if terms[1] and modespec.disallow_additional then error(("It doesn't make sense to specify explicit terms along with mode signal %s (%s)"):format( mode, modespec.exists)) elseif not terms[1] and modespec.add_default and mode_default then if type(mode_default) == "function" then mode_default = mode_default(headdata, retval.mode_term) end if mode_default then terms = export.canonicalize_termobj_list(mode_default, "term", "mode_default", retval.mode_term) end end retval.numterms = #terms retval.terms = terms retval.mode = mode retval.exists = modespec.exists retval.prefix = modespec.prefix else retval.numterms = #terms retval.terms = terms retval.exists = "yes" retval.prefix = "" end else retval.numterms = 0 retval.terms = {} -- retval.exists = nil retval.request = data.request end return retval end --[==[ Insert previously-parsed terms into an `inflections` field. The `inflections` field will be initialized if needed. `data` is an object with the following fields: * `headdata`: The headword structure passed to [[Module:headword]]. Required. * `inflobj`: The object whose `inflections` field the terms are inserted into. Defaults to `headdata`. Only needs to be set for nested inflections, which are specified for an inflection object rather than the headword data structure as a whole. * `terms`: The list of parsed terms. If {nil} or omitted, nothing happens unless `request` is set. * `label`: The label that the inflections are given; any parts of the label surrounded in `<<...>>` are linked to the glossary. (If the contents of `<<...>>` contain a `|` in them, they are a two-part link.) Required. * `fixed_adj_label`: If specified, an adjective used to construct the defaults for the fixed labels specified by `no_label`, `usually_no_label` and `sometimes_label`. Examples are "comparable" for a comparative and "countable" for a plural. * `no_label`: If the term is {"-"} and there are no other terms, insert a fixed label with this value. If `fixed_adj_label` is given, defaults to {"not "} plus the adjective, else {"no "} plus the label. * `usually_no_label`: If the term is {"-"} and there are other terms, insert a fixed label with this value. Defaults to {"usually "} plus the value of `no_label`. * `sometimes_label`: If the term is {"+-"}, insert a fixed label with this value. If `fixed_adj_label` is given, defaults to {"sometimes "} plus the adjective, else {"sometimes with a(n) "} plus the label. * `cats`: List of categories to insert when terms are given that are not {"-"}. Each category is a string naming a full category to insert (including the appropriate language name prefixed). * `no_cats`: List of categories to insert when a term is given as {"-"}. * `usually_no_cats`: List of categories to insert when a term is given as {"-"} and additional terms are specified as well (representing, e.g. for the inflection {"plural"}, a term which usually has no plural but does under some circumstances). If omitted, both the categories in `cats` and `no_cats` are inserted. * `sometimes_cats`: List of categories to insert when a term is given as {"+-"} (indicating that the inflection sometimes exists and sometimes does not, normally depending on the precise sense involved). If omitted, both the categories in `cats` and `no_cats` are inserted (same default as for `usually_no_cats`). * `accel`: If specified, a full accelerator object to add to the inflections. * `request`: If specified and no terms are given, insert a label with a request for inflections to be given. * `enable_auto_translit`: If specified and terms are given, display automatic transliteration of the terms. The return value indicates whether the inflection exists and how many terms are in it. It is an object with the following fields: * `exists`: {"yes"} if one or more terms were specified; {"no"} if the value was given as {"-"}; {"usually no"} if the first value was given as {"-"} but additional terms were supplied; otherwise {nil}, indicating that the status is unspecified. * `numterms`: Number of terms in the inflection. Will be 0 unless `exists` has the value {"yes"} or {"usually no"}. * `terms`: The terms that were inserted. If there are no terms, this is an empty list. * `request`: True if no terms were specified but a term request was inserted into the inflection (because `data.request` was specified). Otherwise {nil}. ]==] function export.insert_processed_inflection(data) local headdata, processed, label = data.headdata, data.processed, data.label local inflobj = data.inflobj or headdata local accel = data.accel if data.accel_form then if accel then error("Internal error: can't specify both data.accel and data.accel_form") end if headdata.heads then local lemmas = {} local lemma_translits = {} for i, headobj in ipairs(headdata.heads) do lemmas[i] = headobj.term if lemmas[i] == "+" then error("Internal error: If you use data.accel_form, you should have resolved all occurrences of + in heads appropriately") end lemma_translits[i] = headobj.tr end accel = { lemma = lemmas, lemma_translit = lemma_translits, form = data.accel_form, } else accel = { form = data.accel_form, } end end local function insert_cats(cats) for _, cat in ipairs(cats) do insert(headdata.categories, cat) end end -- Handle the fixed label (if any) and cats (if any) associated with a mode. if processed.mode then local modespec = export.special_modes[processed.mode] local mode_prefix = modespec.prefix local fixed_label = data[mode_prefix .. "label"] if not fixed_label and modespec.fallback_label then fixed_label = modespec.fallback_label(data) end if fixed_label then export.insert_fixed_inflection { headdata = headdata, inflobj = inflobj, originating_term = processed.mode_term, label = fixed_label, } end local mode_cats = data[mode_prefix .. "cats"] if not mode_cats and modespec.fallback_cats then mode_cats = modespec.fallback_cats(data) end mode_cats = export.canonicalize_category_list(mode_cats) if mode_cats then insert_cats(mode_cats) end elseif processed.terms[1] and data.cats then -- If no mode, no fixed label but there may be categories. insert_cats(data.cats) end local terms = processed.terms if terms[1] then -- FIXME, if there's a mode we shallow_copy() twice. terms = shallow_copy(terms) terms.label = export.replace_glossary_links_in_label(label) if accel then terms.accel = accel end terms.enable_auto_translit = data.enable_auto_translit inflobj.inflections = inflobj.inflections or {} insert(inflobj.inflections, terms) elseif processed.request then inflobj.inflections = inflobj.inflections or {} insert(inflobj.inflections, { label = export.replace_glossary_links_in_label(label), request = true, }) end end --[==[ Insert previously-parsed terms into an `inflections` field. The `inflections` field will be initialized if needed. `data` is an object with the following fields: * `headdata`: The headword structure passed to [[Module:headword]]. Required. * `inflobj`: The object whose `inflections` field the terms are inserted into. Defaults to `headdata`. Only needs to be set for nested inflections, which are specified for an inflection object rather than the headword data structure as a whole. * `terms`: The list of parsed terms. If {nil} or omitted, nothing happens unless `request` is set. * `label`: The label that the inflections are given; any parts of the label surrounded in `<<...>>` are linked to the glossary. (If the contents of `<<...>>` contain a `|` in them, they are a two-part link.) Required. * `fixed_adj_label`: If specified, an adjective used to construct the defaults for the fixed labels specified by `no_label`, `usually_no_label` and `sometimes_label`. Examples are "comparable" for a comparative and "countable" for a plural. * `no_label`: If the term is {"-"} and there are no other terms, insert a fixed label with this value. If `fixed_adj_label` is given, defaults to {"not "} plus the adjective, else {"no "} plus the label. * `usually_no_label`: If the term is {"-"} and there are other terms, insert a fixed label with this value. Defaults to {"usually "} plus the value of `no_label`. * `sometimes_label`: If the term is {"+-"}, insert a fixed label with this value. If `fixed_adj_label` is given, defaults to {"sometimes "} plus the adjective, else {"sometimes with a(n) "} plus the label. * `cats`: List of categories to insert when terms are given that are not {"-"}. Each category is a string naming a full category to insert (including the appropriate language name prefixed). * `no_cats`: List of categories to insert when a term is given as {"-"}. * `usually_no_cats`: List of categories to insert when a term is given as {"-"} and additional terms are specified as well (representing, e.g. for the inflection {"plural"}, a term which usually has no plural but does under some circumstances). If omitted, both the categories in `cats` and `no_cats` are inserted. * `sometimes_cats`: List of categories to insert when a term is given as {"+-"} (indicating that the inflection sometimes exists and sometimes does not, normally depending on the precise sense involved). If omitted, both the categories in `cats` and `no_cats` are inserted (same default as for `usually_no_cats`). * `accel`: If specified, a full accelerator object to add to the inflections. * `request`: If specified and no terms are given, insert a label with a request for inflections to be given. * `enable_auto_translit`: If specified and terms are given, display automatic transliteration of the terms. The return value indicates whether the inflection exists and how many terms are in it. It is an object with the following fields: * `exists`: {"yes"} if one or more terms were specified; {"no"} if the value was given as {"-"}; {"usually no"} if the first value was given as {"-"} but additional terms were supplied; otherwise {nil}, indicating that the status is unspecified. * `numterms`: Number of terms in the inflection. Will be 0 unless `exists` has the value {"yes"} or {"usually no"}. * `terms`: The terms that were inserted. If there are no terms, this is an empty list. * `request`: True if no terms were specified but a term request was inserted into the inflection (because `data.request` was specified). Otherwise {nil}. ]==] function export.insert_inflection(data) local headdata, terms, mode_default = data.headdata, data.terms, data.mode_default local processed = export.process_for_insertion { headdata = headdata, terms = terms, mode_default = mode_default, } data = shallow_copy(data) data.processed = processed export.insert_processed_inflection(data) return processed end --[==[ Parse raw arguments from `forms` for inline modifiers, and insert the resulting terms (which should not require significant additional processing) into `headdata.inflections`. `data` is an object with the following fields: * `forms`: The list of raw values to parse. If {nil} or omitted, nothing happens. * `headdata`: The headword structure passed to [[Module:headword]]. Required. * `paramname`: As in `parse_term_list_with_modifiers()`. Required. * `label`: As in `insert_inflection()`. Required. * `qualifiers`, `frob`, `include_mods`, `exclude_mods`, `is_head`, `splitchar`, `preserve_splitchar`, `delimiter_key`, `escape_fun`, `unescape_fun`, `pre_normalize_modifiers`: As in `parse_term_list_with_modifiers()`. * `accel`: As in `insert_inflection()`. Return value is as in `insert_inflection()`. ]==] function export.parse_and_insert_inflection(data) local forms = data.forms if forms and forms[1] then data = shallow_copy(data) data.forms = forms data.terms = export.parse_term_list_with_modifiers(data) return export.insert_inflection(data) end return { numterms = 0 } end --[==[ Combine two sets of decorations. If either is {nil}, just return the other, and if both are {nil}, return {nil}. ]==] function export.combine_decorations(decs1, decs2) if not decs1 and not decs2 then return nil end if not decs1 then return decs2 end if not decs2 then return decs1 end local combined = shallow_copy(decs1) for _, dec in ipairs(decs2) do insert_if_not(combined, dec) end return combined end function export.combine_qualifiers_or_labels(...) -- FIXME: Added 2026-09-17. Remove after a month. error("Use combine_decorations instead") end --[==[ Combine the decorations (qualifiers, labels, references) and ID's of two term objects. `destobj` is the "destination term object" into which the combined properties are written, and `srcobj` is the "source object" into which the properties are merged. `destobj` is side-effected (but the lists inside of `destobj` are not); if this is undesirable, make sure to shallow-copy `destobj` first. If both objects have values for a given decoration, the values of `destobj` come first. If both objects have a value for `id`, the values must match or an error is thrown; otherwise, the resulting value of `id` comes from whichever one is defined. '''NOTE:''' This may not be the correct behavior when deduplicating a list of term objects. See `insert_termobj_combining_duplicates` for a different approach. ]==] function export.combine_termobj_decorations(destobj, srcobj) destobj.q = export.combine_decorations(destobj.q, srcobj.q) destobj.qq = export.combine_decorations(destobj.qq, srcobj.qq) destobj.l = export.combine_decorations(destobj.l, srcobj.l) destobj.ll = export.combine_decorations(destobj.ll, srcobj.ll) destobj.refs = export.combine_decorations(destobj.refs, srcobj.refs) if destobj.id and srcobj.id and destobj.id ~= srcobj.id then -- FIXME: We probably want to pass in an error function error(("Can't specify two different ID's %s and %s when combining objects"):format(srcobj.id, destobj.id)) end destobj.id = destobj.id or srcobj.id return destobj end function export.combine_termobj_qualifiers_labels(...) -- FIXME: Added 2026-09-17. Remove after a month. error("Use combine_termobj_decorations instead") end function export.termobj_has_decorations(obj) return obj.q and obj.q[1] or obj.qq and obj.qq[1] or obj.l and obj.l[1] or obj.ll and obj.ll[1] or obj.refs and obj.refs[1] end function export.termobj_has_qualifiers_or_labels(...) -- FIXME: Added 2026-09-17. Remove after a month. error("Use termobj_has_decorations instead") end local function one_decoration_equal(prop1, prop2) local prop1_is_nil = not prop1 or not prop1[1] local prop2_is_nil = not prop2 or not prop2[1] if prop1_is_nil and prop2_is_nil then return true end if prop1_is_nil or prop2_is_nil then return false end return deep_equals(prop1, prop2) end function export.termobj_decorations_equal(obj1, obj2) return one_decoration_equal(obj1.q, obj2.q) and one_decoration_equal(obj1.qq, obj2.qq) and one_decoration_equal(obj1.l, obj2.l) and one_decoration_equal(obj1.ll, obj2.ll) and one_decoration_equal(obj1.refs, obj2.refs) and obj1.id == obj2.id end function export.termobj_ancillary_properties_equal(...) -- FIXME: Added 2026-09-17. Remove after a month. error("Use termobj_decorations_equal instead") end function export.convert_termobj_to_formobj(termobj) local formobj = { form = termobj.term, translit = termobj.tr, } local footnotes local function mods_to_footnote(mod_prefix, mod_vals) if mod_vals and mod_vals[1] then footnotes = footnotes or {} for _, val in ipairs(mod_vals) do insert(footnotes, "[" .. mod_prefix .. ":" .. val .. "]") end end end mods_to_footnote("q", termobj.q) mods_to_footnote("qq", termobj.qq) mods_to_footnote("l", termobj.l) mods_to_footnote("ll", termobj.ll) mods_to_footnote("ref", termobj.refs) mods_to_footnote("id", termobj.id and {termobj.id} or nil) formobj.footnotes = footnotes return formobj end local recognized_multi_mods = { q = "q", qq = "qq", l = "l", ll = "ll", ref = "refs", } local recognized_single_mods = { id = "id", } function export.add_footnote_to_termobj(termobj, footnote) local stripped_footnote = footnote:match("^%[(.*)%]$") if not stripped_footnote then error("Internal error: Footnote should be surrounded by brackets at this stage: " .. footnote) end local prefix, rest = stripped_footnote:match("^([a-z]+):(.+)$") local field, is_multi if prefix then if recognized_multi_mods[prefix] then field = recognized_multi_mods[prefix] is_multi = true elseif recognized_single_mods[prefix] then field = recognized_single_mods[prefix] is_multi = false end end if not field then rest = stripped_footnote field = "l" is_multi = true end if is_multi then if not termobj[field] then termobj[field] = {} end insert(termobj[field], rest) else if termobj[field] and termobj[field] ~= rest then error(("Can't set two values for '%s': '%s' and '%s'"):format(field, termobj[field], rest)) end termobj[field] = rest end end function export.convert_formobj_to_termobj(formobj) local termobj = { term = formobj.form, tr = formobj.translit, } if formobj.footnotes then for _, footnote in ipairs(formobj.footnotes) do export.add_footnote_to_termobj(termobj, footnote) end end return termobj end local function extract_termobj_field_modifiers(fieldval) return fieldval:match("^([*+]?)(.*)$") end function export.remove_termobj_field_modifiers(termobj) local function remove_field_modifiers(field) if termobj[field] and termobj[field][1] then local any_field_modifiers = false for _, val in ipairs(termobj[field]) do local field_mods, _ = extract_termobj_field_modifiers(val) if field_mods ~= "" then any_field_modifiers = true break end end local new_field = {} if any_field_modifiers then for _, val in ipairs(termobj[field]) do local _, field_without_mods = extract_termobj_field_modifiers(val) insert_if_not(new_field, field_without_mods) end termobj[field] = new_field end end end remove_field_modifiers("q") remove_field_modifiers("qq") remove_field_modifiers("l") remove_field_modifiers("ll") remove_field_modifiers("refs") end function export.insert_termobj_combining_duplicates(destobjs, termobj) for _, destobj in ipairs(destobjs) do if destobj.term == termobj.term and destobj.tr == termobj.tr then -- Form already present; maybe combine footnotes. local function combine_field_values(field) if termobj[field] and termobj[field][1] then -- Check to see if there are existing values with *; if so, remove them. if destobj[field] and destobj[field][1] then local any_values_with_asterisk = false for _, val in ipairs(destobj[field]) do local field_mods, _ = extract_termobj_field_modifiers(val) if field_mods:find("%*") then any_values_with_asterisk = true break end end if any_values_with_asterisk then local filtered_values = {} for _, val in ipairs(destobj[field]) do local field_mods, _ = extract_termobj_field_modifiers(val) if not field_mods:find("%*") then insert(filtered_values, val) end end if filtered_values[1] then destobj[field] = filtered_values else destobj[field] = nil end end end local any_footnotes_with_plus = false for _, val in ipairs(termobj[field]) do local field_mods, _ = extract_termobj_field_modifiers(val) if field_mods:find("%+") then any_footnotes_with_plus = true break end end if any_footnotes_with_plus then if not destobj[field] then destobj[field] = {} else destobj[field] = shallow_copy(destobj[field]) end for _, val in ipairs(termobj[field]) do local already_seen = false local field_mods, field_without_mods = extract_termobj_field_modifiers(val) if field_mods:find("%+") then for _, existing_val in ipairs(destobj[field]) do local _, existing_field_without_mods = extract_termobj_field_modifiers(existing_val) if existing_field_without_mods == field_without_mods then already_seen = true break end end if not already_seen then insert(destobj[field], val) end end end end end end combine_field_values("q") combine_field_values("qq") combine_field_values("l") combine_field_values("ll") combine_field_values("refs") if destobj.id and termobj.id and destobj.id ~= termobj.id then -- FIXME: We probably want to pass in an error function error(("Can't specify two different ID's %s and %s when combining objects"):format(termobj.id, destobj.id)) end destobj.id = destobj.id or termobj.id return end end insert(destobjs, termobj) end export.allowed_special_indicators = { ["first"] = true, ["first-second"] = true, ["first-last"] = true, ["second"] = true, ["last"] = true, ["each"] = true, ["+"] = true, -- requests the default behavior with preposition handling } --[==[ Check for special indicators (values such as {"+first"} or {"+first-last"} that are used in a `pl`, `f`, etc. argument and indicate how to inflect a multiword term). If `form` is such an indicator, the return value is `form` minus the initial `+` sign; otherwise, if form begins with a `+` sign, an error is thrown; otherwise the return value is nil. ]==] function export.get_special_indicator(form, noerror) if form:find("^%+") then form = form:gsub("^%+", "") if not export.allowed_special_indicators[form] then if noerror then return nil end local indicators = {} for indic, _ in pairs(export.allowed_special_indicators) do insert(indicators, "+" .. indic) end sort(indicators) error("Special inflection indicator beginning with '+' can only be " .. mw.text.listToText(indicators) .. ": +" .. form) end return form end return nil end local function add_endings(bases, endings) local retval = {} if type(bases) ~= "table" then bases = {bases} end if type(endings) ~= "table" then endings = {endings} end for _, base in ipairs(bases) do for _, ending in ipairs(endings) do insert(retval, base .. ending) end end return retval end --[==[ Inflect a possibly multiword or hyphenated term `form` using the function `inflect`, which is a function of one argument that is called on a single word to inflect and should return either the inflected word or a list of inflected words. `special` indicates how to inflect the multiword term and should be e.g. {"first"} to inflect only the first word, {"first-last"} to inflect the first and last words, {"each"} to inflect each word, etc. See `allowed_special_indicators` above for the possibilities. If `special` is `+`, or is omitted and the term is multiword (i.e. containing a space character), and `prepositions` is supplied, the function checks for multiword or hyphenated terms containing the prepositions in `prepositions`, e.g. Italian [[senso di marcia]] or [[medaglia d'oro]] or Portuguese [[tartaruga-do-mar]]. If such a term is found, only the first word is inflected. Otherwise, the default is {"first-last"}. `prepositions` is a list of Lua patterns matching prepositions. The patterns will automatically have the separator character (space or hyphen) added to the left side but not the right side, so they should contain a space character (which will automatically be converted to the appropriate separator) on the right side unless the preposition is joined on the right side with an apostrophe. Examples of preposition patterns for Italian are {"di "}, {"sull'"} and {"d?all[oae] "} (which matches {"dallo "}, {"dalle "}, {"alla "}, etc.). The return value is always either a list of inflected multiword or hyphenated terms, or nil if `special` is omitted and `form` is not multiword. (If `special` is specified and `form` is not multiword or hyphenated, an error results.) ]==] function export.handle_multiword(form, special, inflect, prepositions, sep) sep = sep or form:find(" ") and " " or "%-" local raw_sep = sep == " " and " " or "-" -- Used to add regex version of separator in the replacement portion of ugsub() or :gsub() local sep_replacement = sep == " " and " " or "%%-" -- Given a Lua pattern, replace space with the appropriate separator. local function hack_re(re) if sep == " " then return re end return (re:gsub(" ", sep_replacement)) end if special == "first" then local first, rest = form:match(hack_re("^(.-)( .*)$")) if not first then error("Special indicator 'first' can only be used with a multiword term: " .. form) end return add_endings(inflect(first), rest) elseif special == "second" then local first, second, rest = form:match(hack_re("^([^ ]+ )([^ ]+)( .*)$")) if not first then error("Special indicator 'second' can only be used with a term with three or more words: " .. form) end return add_endings(add_endings({first}, inflect(second)), rest) elseif special == "first-second" then local first, space, second, rest = form:match(hack_re("^([^ ]+)( )([^ ]+)( .*)$")) if not first then error("Special indicator 'first-second' can only be used with a term with three or more words: " .. form) end return add_endings(add_endings(add_endings(inflect(first), space), inflect(second)), rest) elseif special == "each" then local terms = split(form, sep) if #terms < 2 then error("Special indicator 'each' can only be used with a multiword term: " .. form) end for i, term in ipairs(terms) do terms[i] = inflect(term) if i > 1 then terms[i] = add_endings(raw_sep, terms[i]) end end local result = "" for _, term in ipairs(terms) do result = add_endings(result, term) end return result elseif special == "first-last" then local first, middle, last = form:match(hack_re("^(.-)( .* )(.-)$")) if not first then first, middle, last = form:match(hack_re("^(.-)( )(.*)$")) end if not first then error("Special indicator 'first-last' can only be used with a multiword term: " .. form) end return add_endings(add_endings(inflect(first), middle), inflect(last)) elseif special == "last" then local rest, last = form:match(hack_re("^(.* )(.-)$")) if not rest then error("Special indicator 'last' can only be used with a multiword term: " .. form) end return add_endings(rest, inflect(last)) elseif special and special ~= "+" then error("Unrecognized special=" .. special) end -- Only do default behavior if special indicator '+' explicitly given or separator is space; otherwise we will -- break existing behavior with hyphenated words. if (special == "+" or sep == " ") and form:find(sep) then if prepositions then -- check for prepositions in the middle of the word; do it this way so we can handle -- more than one word before the preposition (and usually inflect each word) for _, prep in ipairs(prepositions) do local first, space_prep_rest = umatch(form, hack_re("^(.-)( " .. prep .. ".*)$")) if first then return add_endings(inflect(first), space_prep_rest) end end end -- multiword or hyphenated expressions default to first-last; we need to pass in the separator to avoid -- problems with multiword terms containing hyphens in the individual words return export.handle_multiword(form, "first-last", inflect, prepositions, sep) end return nil end local function link_hyphen_split_component(word, data) if data.link_hyphen_split_component then return data.link_hyphen_split_component(word) else return "[[" .. word .. "]]" end end -- Default function to split a word on apostrophes. Don't split apostrophes at the beginning or end of a word (e.g. -- [['ndrangheta]] or [[po']]). Handle multiple apostrophes correctly, e.g. [[l'altr'ieri]] -> [[l']][altr']][[ieri]]. function export.default_split_apostrophe(word, data) local apostrophe_parts = split(word, "'", true, true) local linked_apostrophe_parts = {} local apostrophes_at_beginning = "" local i = 1 -- Apostrophes at beginning get attached to the first word after (which will always exist but may -- be blank if the word consists only of apostrophes). while i < #apostrophe_parts do -- <, not <=, in case the word consists only of apostrophes local apostrophe_part = apostrophe_parts[i] i = i + 1 if apostrophe_part == "" then apostrophes_at_beginning = apostrophes_at_beginning .. "'" else break end end apostrophe_parts[i] = apostrophes_at_beginning .. apostrophe_parts[i] -- Now, do the remaining parts. A blank part indicates more than one apostrophe in a row; we join -- all of them to the preceding word. while i <= #apostrophe_parts do local apostrophe_part = apostrophe_parts[i] if apostrophe_part == "" then linked_apostrophe_parts[#linked_apostrophe_parts] = linked_apostrophe_parts[#linked_apostrophe_parts] .. "'" elseif i == #apostrophe_parts then insert(linked_apostrophe_parts, apostrophe_part) else insert(linked_apostrophe_parts, apostrophe_part .. "'") end i = i + 1 end for j, tolink in ipairs(linked_apostrophe_parts) do linked_apostrophe_parts[j] = link_hyphen_split_component(tolink, data) end return concat(linked_apostrophe_parts) end --[=[ Auto-add links to a word that should not have spaces but may have hyphens and/or apostrophes. We split off final punctuation, then split on hyphens if `data.split_hyphen` is given, and also split on apostrophes if `data.split_apostrophe` is given. We only split on hyphens if they are in the middle of the word, not at the beginning or end (hyphens at the beginning or end indicate suffixes or prefixes, respectively). `include_hyphen_prefixes`, if given, is a set of prefixes (not including the final hyphen) where we should include the final hyphen in the prefix. Hence, e.g. if "anti" is in the set, a Portuguese word like [[anti-herói]] "anti-hero" will be split [[anti-]][[herói]] (whereas a word like [[código-fonte]] "source code" will be split as [[código]]-[[fonte]]). If `data.split_apostrophe` is specified, we split on apostrophes unless `data.no_split_apostrophe_words` is given and the word is in the specified set, such as French [[c'est]] and [[quelqu'un]]. If `data.split_apostrophe` is true, the default algorithm applies, which splits on all apostrophes except those at the beginning and end of a word (as in Italian [['ndrangheta]] or [[po']]), and includes the apostrophe in the link to its left (so we auto-split French [[l'eau]] as [[l']][[eau]] and [[l'altr'ieri]] as [[l']][altr']][[ieri]]). If `data.split_apostrophe` is specified but not `true`, it should be a function of one argument that does custom apostrophe-splitting. The argument is the word to split, and the return value should be the split and linked word. ]=] local function add_single_word_links(space_word, data, term_has_spaces) local space_word_no_punct, punct local punct_pattern = data.punctuation if punct_pattern and is_callable(punct_pattern) then space_word_no_punct, punct = punct_pattern(space_word) else if punct_pattern == nil then punct_pattern = "[,;:?!]" end space_word_no_punct, punct = umatch(space_word, "^(.*)(" .. punct_pattern .. ")$") end space_word_no_punct = space_word_no_punct or space_word punct = punct or "" local words if space_word_no_punct:sub(1, 1) == "-" or space_word_no_punct:sub(-1) == "-" then -- don't split prefixes and suffixes words = {space_word_no_punct} else local splitter if term_has_spaces then splitter = data.split_hyphen_when_space else splitter = data.split_hyphen_when_no_space end if is_callable(splitter) then words = splitter(space_word_no_punct) if type(words) == "string" then return words .. punct end end end if not words then local split_hyphen if term_has_spaces then split_hyphen = data.split_hyphen_when_space else split_hyphen = data.split_hyphen_when_no_space if split_hyphen == nil then -- default to true; use `false` to avoid this split_hyphen = true end end if split_hyphen then words = split(space_word_no_punct, "-", true, true) else words = {space_word_no_punct} end end local linked_words = {} for j, word in ipairs(words) do if j < #words and data.include_hyphen_prefixes and data.include_hyphen_prefixes[word] then word = "[[" .. word .. "-]]" elseif j > 1 and data.include_hyphen_suffixes and data.include_hyphen_suffixes[word] then word = "[[-" .. word .. "]]" else -- Don't split on apostrophes if the word is in `no_split_apostrophe_words`. if (not data.no_split_apostrophe_words or not data.no_split_apostrophe_words[word]) and data.split_apostrophe and word:find("'", nil, true) then if data.split_apostrophe == true then word = export.default_split_apostrophe(word, data) else -- custom apostrophe splitter/linker word = data.split_apostrophe(word) end elseif word ~= "" then -- avoid -[[]]- (e.g. f--k) word = link_hyphen_split_component(word, data) end if j < #words then word = word .. "-" end end insert(linked_words, word) end return concat(linked_words) .. punct end --[=[ Auto-add links to a multiword term. `data` contains fields customizing how to do this. By default we proceed as follows: (1) If the term already has embedded links in it, they are left unchanged. (2) Otherwise, if there are spaces present, we split on spaces and link each word separately. (3) If a given space-separated component ends in punctuation (defaulting to [,;:?!]), it is separated off, the remainder of the algorithm run, and the punctuation pasted back on. (4) If there are hyphens in a given space-separated component, we may link each hyphenated term separately depending on the settings in `data`. Normally the hyphens are not included in the linked terms, but this can be overridden for specific prefixes and/or suffixes. By default, if there are spaces in the multiword term, we do not link hyphenated components (because of cases like "boire du petit-lait" where "petit-lait" should be linked as a whole), but do so otherwise (e.g. for "avant-avant-hier"); this can overridden for cases like "croyez-le ou non". Cases where only some of the hyphens should be split can always be handled by explicitly specifying the head (e.g. "Nord-Pas-de-Calais" given as head=[[Nord]]-[[Pas-de-Calais]]). (5) If there are apostrophes in a given component, we may link each apostrophe-separated term separately depending on the settings in `data`, including the apostrophe in the link to its left (so we split "de l'eau" as "[[de]] [[l']][[eau]]"). The settings in `data` are as follows: `split_hyphen_when_no_space`: Whether to split on hyphens when the term has no spaces. Defaults to true if set to `nil`. This can be a function of one argument, to implement a custom splitting algorithm for hyphen-separated terms. If this returns [FIXME: FINISH ME ...] If `data.split_apostrophe` is specified, we split on apostrophes unless `data.no_split_apostrophe_words` is given and the word is in the specified set, such as French [[c'est]] and [[quelqu'un]]. If `data.split_apostrophe` is true, the default algorithm applies, which splits on all apostrophes except those at the beginning and end of a word (as in Italian [['ndrangheta]] or [[po']]), and includes the apostrophe in the link to its left (so we auto-split French [[l'eau]] as [[l']][[eau]] and [[l'altr'ieri]] as [[l']][altr']][[ieri]]). If `data.split_apostrophe` is specified but not `true`, it should be a function of one argument that does custom apostrophe-splitting. The argument is the word to split, and the return value should be the split and linked word. We don't always split on hyphens because of cases like "boire du petit-lait" where "petit-lait" should be linked as a whole, but provide the option to do it for cases like "croyez-le ou non". If there's no space, however, then it makes sense to split on hyphens by `no_split_apostrophe_words` and `include_hyphen_prefixes` allow for special-case handling of particular words and are as described in the comment above add_single_word_links(). ]=] function export.add_links_to_multiword_term(term, data) if term:match("[%[%]]") then return term end local words = split(term, " ", true, true) local term_has_spaces = #words > 1 local linked_words = {} for _, word in ipairs(words) do insert(linked_words, add_single_word_links(word, data, term_has_spaces)) end local retval = concat(linked_words, " ") -- If we ended up with a single link consisting of the entire term, -- remove the link. return retval:match("^%[%[([^%[%]]*)%]%]$") or retval end local function canonicalize_begin_end_spec(spec) local from, to = spec:match("^(.-):(.*)$") if not from then from = spec to = "" end return from, to end --[==[ Given a `linked_term` that is the output of add_links_to_multiword_term(), apply modifications as given in `modifier_spec` to change the link destination of subterms (normally single-word non-lemma forms; sometimes collections of adjacent words). This is usually used to link non-lemma forms to their corresponding lemma, but can also be used to replace a span of adjacent separately-linked words to a single multiword lemma. The format of `modifier_spec` is one or more semicolon-separated subterm specs, where each such spec is of the form SUBTERM:DEST, where SUBTERM is one or more words in the `linked_term` but without brackets in them, and DEST is the corresponding link destination to link the subterm to. Any occurrence of ~ in DEST is replaced with SUBTERM. Alternatively, a single modifier spec can be of the form BEGIN[FROM:TO], which is equivalent to writing BEGINFROM:BEGINTO (see example below). For example, given the source phrase [[il bue che dice cornuto all'asino]] "the pot calling the kettle black" (literally "the ox that calls the donkey horned/cuckolded"), the result of calling add_links_to_multiword_term() is [[il]] [[bue]] [[che]] [[dice]] [[cornuto]] [[all']][[asino]]. With a modifier_spec of 'dice:dire', the result is [[il]] [[bue]] [[che]] [[dire|dice]] [[cornuto]] [[all']][[asino]]. Here, based on the modifier spec, the non-lemma form [[dice]] is replaced with the two-part link [[dire|dice]]. Another example: given the source phrase [[chi semina vento raccoglie tempesta]] "sow the wind, reap the whirlwind" (literally (he) who sows wind gathers [the] tempest"). The result of calling add_links_to_multiword_term() is [[chi]] [[semina]] [[vento]] [[raccoglie]] [[tempesta]], and with a modifier_spec of 'semina:~re; raccoglie:~re', the result is [[chi]] [[seminare|semina]] [[vento]] [[raccogliere|raccoglie]] [[tempesta]]. Here we use the ~ notation to stand for the non-lemma form in the destination link. A more complex example is [[se non hai altri moccoli puoi andare a letto al buio]], which becomes [[se]] [[non]] [[hai]] [[altri]] [[moccoli]] [[puoi]] [[andare]] [[a]] [[letto]] [[al]] [[buio]] after calling add_links_to_multiword_term(). With the following modifier_spec: 'hai:avere; altr[i:o]; moccol[i:o]; puoi: potere; andare a letto:~; al buio:~', the result of applying the spec is [[se]] [[non]] [[avere|hai]] [[altro|altri]] [[moccolo|moccoli]] [[potere|puoi]] [[andare a letto]] [[al buio]]. Here, we rely on the alternative notation mentioned above for e.g. 'altr[i:o]', which is equivalent to 'altri:altro', and link multiword subterms using e.g. 'andare a letto:~'. (The code knows how to handle multiword subexpressions properly, and if the link text and destination are the same, only a single-part link is formed.) ]==] function export.apply_link_modifiers(linked_term, modifier_spec, lang) local split_modspecs = split(modifier_spec, "%s*;%s*") for j, modspec in ipairs(split_modspecs) do local id if modspec:find("<") then local rest rest, id = modspec:match("^(.*)<id:(.-)>$") if rest then modspec = rest end end local subterm, dest, otherlang local begin_spec, rest, end_spec = modspec:match("^%[(.-)%]([^:]*)%[(.-)%]$") if begin_spec then local begin_from, begin_to = canonicalize_begin_end_spec(begin_spec) local end_from, end_to = canonicalize_begin_end_spec(end_spec) subterm = begin_from .. rest .. end_from dest = begin_to .. rest .. end_to end if not subterm then rest, end_spec = modspec:match("^([^:]*)%[(.-)%]$") if rest then local end_from, end_to = canonicalize_begin_end_spec(end_spec) subterm = rest .. end_from dest = rest .. end_to end end if not subterm then begin_spec, rest = modspec:match("^%[(.-)%]([^:]*)$") if begin_spec then local begin_from, begin_to = canonicalize_begin_end_spec(begin_spec) subterm = begin_from .. rest dest = begin_to .. rest end end if not subterm then subterm, dest = modspec:match("^(.-)%s*:%s*(.*)$") if subterm and subterm ~= "^" and subterm ~= "$" then local langdest -- Parse off an initial language code (e.g. 'en:Higgs', 'la:minūtia' or 'grc:σκατός'). Also handle -- Wikipedia prefixes ('w:Abatemarco' or 'w:it:Colle Val d'Elsa'). otherlang, langdest = dest:match("^([A-Za-z0-9._-]+):([^ ].*)$") if otherlang == "w" then local foreign_wikipedia, foreign_term = langdest:match("^([A-Za-z0-9._-]+):([^ ].*)$") if foreign_wikipedia then otherlang = otherlang .. ":" .. foreign_wikipedia langdest = foreign_term end dest = ("%s:%s"):format(otherlang, langdest) otherlang = nil elseif otherlang then otherlang = get_lang_by_code(otherlang, true, "allow etym") dest = langdest end end end if not subterm then if modspec == "?" or modspec == "!" then subterm = "$" dest = modspec elseif modspec == "..." or modspec == "...?" then subterm = "$" dest = " " .. modspec elseif modspec:find("^[A-Z]$") then -- X, Y, etc. by themselves are unlinked, to help with snowclones subterm = modspec dest = "_" else subterm = modspec dest = "~" end end if subterm == "^" then linked_term = dest:gsub("_", " ") .. linked_term elseif subterm == "$" then linked_term = linked_term .. dest:gsub("_", " ") else if subterm:find("[", nil, true) then error(("Subterm '%s' in modifier spec '%s' cannot have brackets in it"):format( escape_wikicode(subterm), escape_wikicode(modspec))) end local escaped_subterm = pattern_escape(subterm) local subterm_re = "%[%[" .. escaped_subterm:gsub("(%%?[ ',%-])", "%%]*%1%%[*") .. "%]%]" local expanded_dest if dest:find("~", nil, true) then expanded_dest = dest:gsub("~", replacement_escape(subterm)) else expanded_dest = dest end if otherlang then expanded_dest = expanded_dest .. "#" .. otherlang:getCanonicalName() end local subterm_replacement if expanded_dest == "_" then subterm_replacement = subterm if id then error("Can't supply <id:...> with an unlinked subterm") end if otherlang then error("Can't supply prefixed language with an unlinked subterm") end elseif id or otherlang then if id and expanded_dest:find("[", nil, true) then error("Can't supply <id:...> with destination with embedded brackets") end subterm_replacement = require(links_module).language_link { lang = otherlang or lang, term = expanded_dest, alt = subterm, id = id, } elseif expanded_dest:find("[", nil, true) then -- Use the destination directly if it has brackets in it (e.g. to put brackets around parts of a word). subterm_replacement = expanded_dest elseif expanded_dest == subterm then subterm_replacement = "[[" .. subterm .. "]]" else subterm_replacement = "[[" .. expanded_dest .. "|" .. subterm .. "]]" end local escaped_subterm_replacement = replacement_escape(subterm_replacement) local replaced_linked_term = ugsub(linked_term, subterm_re, escaped_subterm_replacement) if replaced_linked_term == linked_term then mw.log(("Attempted to replace %s with %s in %s"):format(subterm_re, escaped_subterm_replacement, linked_term)) error(("Subterm '%s' could not be located in %slinked expression %s, or replacement same as subterm"):format( subterm, j > 1 and "intermediate " or "", escape_wikicode(linked_term))) else linked_term = replaced_linked_term end end end return linked_term end function export.format_validation_error_list(data) local valid_list, valid_set, canonicalize = data.valid_list, data.valid_set, data.canonicalize if not valid_list then valid_list = {} for valid_item, value in pairs(valid_set) do if canonicalize then if valid_item == value then insert(valid_list, valid_item) else insert(valid_list, ("%s (mapped to %s)"):format(valid_item, value)) end else insert(valid_list, valid_item) end end table.sort(valid_list) end return mw.text.listToText(valid_list, nil, " or ") end function export.validation_error(data) local item_type, item, valid_list, valid_set, canonicalize = data.item_type, data.item, data.valid_list, data.valid_set, data.canonicalize if not valid_list then valid_list = {} for valid_item, value in pairs(valid_set) do if canonicalize then if valid_item == value then insert(valid_list, valid_item) else insert(valid_list, ("%s (mapped to %s)"):format(valid_item, value)) end else insert(valid_list, valid_item) end end table.sort(valid_list) end error(("Invalid %s: %s; expected one of %s"):format(item_type, item, export.format_validation_error_list { valid_list = valid_list, valid_set = valid_set, canonicalize = canonicalize, } )) end --[=[ Validate the items in `items` against the list or set of valid items in `valid_items`. If `field` is given, fetch the item to check from that-named field of each object in `items`; otherwise use the items in `items` directly. If an error occurs, `item_type` specifies the type of item to mention in the error message, which will also list the allowed items (either taken directly from `valid_items` if a list, or from the sorted keys if a set). If `canonicalize`, `valid_items` must be a set mapping items to their canonical equivalents, and the items in `items` will be canonicalized accordingly and returned. ]=] local function validate_items(data, canonicalize) local items, field, valid_items, item_type = data.items, data.field, data.valid_items, data.item_type local valid_list, valid_set if not canonicalize and valid_items[1] and is_array(valid_items) then valid_list = valid_items valid_set = list_to_set(valid_items) else valid_set = valid_items end for _, item in ipairs(items) do if field then item = item[field] end if not item._is_mode and not valid_set[item] then export.validation_error { item_type = item_type, item = item, valid_list = valid_list, valid_set = not valid_list and valid_set or nil, canonicalize = canonicalize, } end end end function export.validate_genders(data) local genders, valid_genders, gender_type, no_augment, canonicalize = data.genders, data.valid_genders, data.gender_type, data.no_augment, data.canonicalize if not genders then return genders end gender_type = gender_type or "headword" local valid_gender_set if not data.canonicalize and valid_genders[1] and is_array(valid_genders) then valid_gender_set = list_to_set(valid_genders) else valid_gender_set = valid_genders end local augmented_gender_set if no_augment then augmented_gender_set = valid_gender_set else augmented_gender_set = {} for g, gval in pairs(valid_gender_set) do augmented_gender_set[g] = gval if g:find("^m") and not g:find("^mf") and valid_gender_set[g:gsub("^m", "f")] then augmented_gender_set[g:gsub("^m", "mf")] = type(gval) == "string" and (gval:gsub("^m", "mf")) or gval augmented_gender_set[g:gsub("^m", "mfbysense")] = type(gval) == "string" and (gval:gsub("^m", "mfbysense")) or gval augmented_gender_set[g:gsub("^m", "mfequiv")] = type(gval) == "string" and (gval:gsub("^m", "mfequiv")) or gval end end end return validate_items { items = genders, field = "spec", valid_items = augmented_gender_set, item_type = ("%s gender"):format(gender_type), canonicalize = canonicalize, } end function export.has_plural_gender(genders) local saw_p, saw_non_p for _, val in ipairs(genders) do local g = val.spec if g:find("p$") then saw_p = true elseif g ~= "?" then saw_non_p = true end end return saw_p, saw_non_p end function export.is_plurale_tantum(genders) local saw_p, saw_non_p = export.has_plural_gender(genders) return saw_p and not saw_non_p end local Headdata = {} function Headdata:resolve_prop(prop, ...) if type(prop) == "function" then prop = prop(self, ...) end return prop end function Headdata:get_pos_variants() if self.process_props.pos_variants == nil then self.process_props.pos_variants = export.get_pos_variants(self.pos_category) end return self.process_props.pos_variants end --[==[ Canonicalize a category. The category string will have the full language name (i.e. the name of the L2 language under which an entry is inserted, which may a parent language if the language in question is an etymology-only language) prepended to it, and any occurrences of `{plpos}` in the string replaced with the actual plural part of speech (with some canonicalization; specifically, `proper nouns` is converted to `nouns` when replacing `{plpos}`). To specify a full category and not have the language name prepended to it, precede it with {"Category:"}, which will be removed. ]==] function Headdata:canonicalize_category(category) if category:find("{") then category = require(string_utilities_module).format(category, self:get_pos_variants()) end if category:find("^Category:") then return (category:gsub("^Category:", "")) else return self.langfullname .. " " .. category end end --[==[ Canonicalize a list of categories according to the process described in `Headdata:canonicalize_category`. This simply loops over each category in `categories` and calls `Headdata:canonicalize_category` on each one. ]==] function Headdata:canonicalize_categories(categories) if not categories then return categories end categories = export.canonicalize_category_list(categories) local canon_cats = {} for _, cat in ipairs(categories) do insert(canon_cats, self:canonicalize_category(cat)) end return canon_cats end --[==[ Insert a category into the `categories` list in the headword `data` structure. `category` is normally a string naming the category, which will have the full language name prepended to it and any occurrences of `{plpos}` in the string replaced with the actual plural part of speech (with some canonicalization; specifically, `proper nouns` is converted to `nouns` when replacing `{plpos}`). To specify a full category and not have the language name prepended to it, precede it with {"Category:"}. ]==] function Headdata:insert_category(category) insert(self.categories, self:canonicalize_category(category)) end --[==[ Validate the genders in `genders` (a list of gender spec objects, as produced by {type = "genders"} in [[Module:parameters]] and accepted by [[Module:gender and number]]), checking that all specified genders are in the list or set given in `valid_genders`. Optional `props` controls how the validation happens. In particular, unless `props.no_augment` is given, then for any gender beginning with `m`, if a corresponding gender beginning with `f` occurs, analogous genders beginning with `mf`, `mfbysense` and `mfequiv` are also allowed. For example, if `m-d` (masculine dual) and `f-d` (feminine dual) both occur, genders `mf-d`, `mfbysense-d` and `mfequiv-d` are also allowed. If a disallowed gender is given, an error occurs, giving the disallowed gender along with the list of all allowed genders. ]==] function Headdata:validate_genders(genders, valid_genders, props) -- FIXME: This has no dependency on self. Uses should be converted to call export.validate_genders() directly. if not genders then return end props = props or {} local gender_type, no_augment = props.gender_type, props.no_augment export.validate_genders { genders = genders, valid_genders = valid_genders, gender_type = gender_type, no_augment = no_augment, } end --[==[ Parse an inflection specified in `field`, the name of a parameter holding an inflection. If the parameter is numeric, the field should be given as a number (as with the `params` structure passed to [[Module:parameters]]), not a string containing the representation of a number. The field can specify multiple comma-separated terms, and each term can have associated inline modifiers that will be parsed (unless there is top-level HTML in the parameter, i.e. HTML not contained inside an inline modifier, e.g. as may be generated by using {{tl|l}} or similar template inside a parameter). This is a wrapper around the top-level `parse_term_with_modifiers()` function. `props` is an optional structure containing additional properties, including all additional properties documented for the top-level `parse_term_with_modifiers()` function. If the parameter in `field` is unspecified, the return value of this function will be an empty list, not {nil}, so it is always safe to iterate over the return value. By default, the allowed modifiers are the same as for `parse_term_with_modifiers()`, except that (normally) the `<tr:...>` modifier will be allowed if `include_tr` was specified in the original call to `process_headword()`; likewise for the `<ts:...>` modifier if `include_ts` was specified and the `<sc:...>` modifier if `include_sc` was specified. If If you pass in your own `include_mods` list of additional allowed modifiers, it will (normally) automatically be augmented with {"tr"}, {"ts"} and/or {"sc"} if `include_tr`, `include_ts` and/or `include_sc` was specified when calling `process_headword()`. To disable automatic augmentation of these modifiers (whether or not you specify an `include_mods` property), specify {no_augment_include_mods = true} in `props`. ]==] function Headdata:parse_inflection(field, props) local val = self.process_props.args[field] if not val then return {} end props = props and shallow_copy(props) or {} local include_mods = props.include_mods local calldata = self.process_props.calldata if not props.no_augment_include_mods and (calldata.include_tr or calldata.include_ts or calldata.include_sc) then include_mods = include_mods and shallow_copy(include_mods) or {} if calldata.include_tr then insert_if_not(include_mods, "tr") end if calldata.include_ts then insert_if_not(include_mods, "ts") end if calldata.include_sc then insert_if_not(include_mods, "sc") end end props.val = val props.paramname = field props.splitchar = props.splitchar or "," props.include_mods = include_mods local orig_frob = props.frob local function convert_tilde_to_pagename(term) if orig_frob then term = orig_frob(term) end if not term:find("~", nil, true) then return term end term = term:gsub("\\~", "\1"):gsub("~", replacement_escape(self.pagename)):gsub("\1", "~") return term end props.frob = convert_tilde_to_pagename return export.parse_term_with_modifiers(props) or {} end function Headdata:process_for_insertion(terms, props) props = props and shallow_copy(props) or {} props.headdata = self props.terms = terms return export.process_for_insertion(props) end --[==[ Insert previously-parsed terms into the `inflections` of the headword `data` structure. This is a wrapper around the top-level `insert_inflection()` function. `terms` is the list of parsed terms. (If {nil}, nothing happens unless `request` is set in `props`.) `label` is the the label that the inflections are given; any parts of the label surrounded in `<<...>>` are linked to the glossary. (If the contents of `<<...>>` contain a `|` in them, they are a two-part link.) `props` is an optional structure containing additional properties, including all additional properties documented for the top-level `insert_inflection()` function. Unless `no_auto_cats` is given in `props`, certain labels automatically trigger the insertion of additional categories in specific circumstances. This is controlled by the `inflection_to_cats_and_label` structure in [[Module:headword utilities]]. For example, if the part of speech is {"nouns"} or {"proper nouns"} and the label (after removing any links and `<<...>>` glossary specs) is {"plural"}, an additional category <code><var>lang</var> countable nouns</code> will be added if a plural value is given (i.e. the value is not {"-"}). If the value is {"-"} (which indicates that there is no plural and triggers the insertion of the fixed inflection label {"no plural"}), <code><var>lang</var> uncountable nouns</code> will be inserted instead, and if both {"-"} and a value are given (which triggers the insertion of the {"usually no plural"} fixed inflection label), both categories are added. Similar categories are inserted when a comparative is given (with a label {"comparative"}), and if the label is {"female equivalent"} or {"male equivalent"} and the value is not {"-"}, a category such as <code><var>lang</var> nouns with other-gender equivalents</code> is inserted. ]==] function Headdata:insert_processed_inflection(processed, label, props) props = props and shallow_copy(props) or {} if not props.no_auto_cats then local bare_label = props.label_for_cats_and_modes or label if bare_label:find("[[", nil, true) then bare_label = require(links_module).remove_links(bare_label) end if bare_label:find("<<", nil, true) then bare_label = bare_label:gsub("<<.-|(.-)>>", "%1"):gsub("<<(.-)>>", "%1") end local spec = inflection_to_cats_and_label[bare_label] if spec and (not spec.filter_pos or spec.filter_pos(self:get_pos_variants())) then -- Copy the properties other than filter_pos into `props`, but don't overwrite any existing values. for specprop, specval in pairs(spec) do if specprop ~= "filter_pos" and props[specprop] == nil then props[specprop] = specval end end end end -- Now resolve and canonicalize the properties. local canon_props = {} for prop, val in pairs(props) do if prop ~= "no_auto_cats" and (prop == "cats" or prop:find("_cats$")) then val = self:canonicalize_categories(self:resolve_prop(val)) elseif prop:find("_label$") then val = self:resolve_prop(val) end canon_props[prop] = val end canon_props.headdata = self canon_props.processed = processed canon_props.label = label export.insert_processed_inflection(canon_props) return processed end --[==[ Insert previously-parsed terms into the `inflections` of the headword `data` structure. This is a wrapper around the top-level `insert_inflection()` function. `terms` is the list of parsed terms. (If {nil}, nothing happens unless `request` is set in `props`.) `label` is the the label that the inflections are given; any parts of the label surrounded in `<<...>>` are linked to the glossary. (If the contents of `<<...>>` contain a `|` in them, they are a two-part link.) `props` is an optional structure containing additional properties, including all additional properties documented for the top-level `insert_inflection()` function. Unless `no_auto_cats` is given in `props`, certain labels automatically trigger the insertion of additional categories in specific circumstances. This is controlled by the `inflection_to_cats_and_label` structure in [[Module:headword utilities]]. For example, if the part of speech is {"nouns"} or {"proper nouns"} and the label (after removing any links and `<<...>>` glossary specs) is {"plural"}, an additional category <code><var>lang</var> countable nouns</code> will be added if a plural value is given (i.e. the value is not {"-"}). If the value is {"-"} (which indicates that there is no plural and triggers the insertion of the fixed inflection label {"no plural"}), <code><var>lang</var> uncountable nouns</code> will be inserted instead, and if both {"-"} and a value are given (which triggers the insertion of the {"usually no plural"} fixed inflection label), both categories are added. Similar categories are inserted when a comparative is given (with a label {"comparative"}), and if the label is {"female equivalent"} or {"male equivalent"} and the value is not {"-"}, a category such as <code><var>lang</var> nouns with other-gender equivalents</code> is inserted. ]==] function Headdata:insert_inflection(terms, label, props) local processed = self:process_for_insertion(terms, props) self:insert_processed_inflection(processed, label, props) return processed end --[==[ Insert a "fixed" inflection (a label without associated values) into the `inflections` table of the headword `data` structure, labeled according to `label` (which can have glossary links in it specified using `<<...>>`, exactly as for `:insert_inflection()`). An example label (from {{tl|mn-noun}} in [[Module:mn-headword]]) is {"hidden-g declension"}, specifying that the noun belongs to the hidden-''g'' declension. This is a direct wrapper around the top-level function `insert_fixed_inflection()`; see that function for more details on optional `props`. ]==] function Headdata:insert_fixed_inflection(label, props) props = props and shallow_copy(props) or {} props.headdata = self props.label = label export.insert_fixed_inflection(props) end --[==[ Parse the inflection(s) specified in `field` and insert them into the `inflections` table of the headword `data` structure, labeled according to `label`. This is equivalent to calling {terms = data:parse_inflection(field, props)} followed by {return data:insert_inflection(terms, label, props)} and behaves the same as the combination of those two functions. See their documentation for more details. ]==] function Headdata:parse_and_insert_inflection(field, label, props) local terms = self:parse_inflection(field, props) return self:insert_inflection(terms, label, props) end --[==[ Generate an inflection that may be specified explicitly or defaulted (which involves looping over the specified or defaulted heads and determining the script of each one, since the formation of the default depends on the script). `data` is the data object passed into the POS handler. `terms` is the list of terms to process. Those where the term itself is not `+` will be returned unchanged, while those where the term is `+` will be handled by generating the appropriate inflections from the headwords using `make_inflection` (which is passed three arguments, `head`, `tr` and `sccode`, i.e. the script code of `head`) and should return two values, term and translit, either of which can be nil. A nil head will be ignored, and otherwise the decorations specified on the `+` term will be combined with the decorations specified on the head. The return value is a list of inflections where no requests for the default inflection remain. ]==] function Headdata:resolve_special(terms, handle_special, props) props = props or {} local infls = {} local is_special = props.is_special or function(_data, infl) return infl.term == "+" end for _, termobj in ipairs(terms) do local is_special_retval if type(is_special) == "function" then is_special_retval = is_special(self, termobj) elseif type(is_special) == "table" then is_special_retval = contains(is_special, termobj.term) else error(("Internal error: When checking whether term is special, is_special is neither a function nor a " .. "list, but is %s; term is %s"):format(dump(is_special), dump(termobj))) end if not is_special_retval then insert(infls, termobj) else for _, headobj in ipairs(self.heads) do local head = headobj.term or self.pagename local head_no_links if props.with_links then head = head:find("%[") and head or require(headword_module).add_multiword_links(head, not headobj.term) head_no_links = require(links_module).remove_links(head) else head = require(links_module).remove_links(head) head_no_links = head end local newterms = handle_special { headdata = self, head = head, head_no_links = head_no_links, tr = headobj.tr, infl = termobj, sc = self.lang:findBestScript(head_no_links), } if newterms then newterms = export.canonicalize_termobj_list(newterms, "term", "resolve_special", termobj) for _, newterm in ipairs(newterms) do if not props.no_combine_handle_special_retval_with_origin then export.combine_termobj_decorations(newterm, termobj) end if not props.no_combine_handle_special_retval_with_head then export.combine_termobj_decorations(newterm, headobj) end insert(infls, newterm) end end end end end return infls end --[==[ Add the current page to a tracking page named `Wiktionary:Tracking/``lang``-headword/``page```, where ``lang`` is the language code of the current language. For example, if the current language is `mak` and `page` is {"redundant-lon"}, the current page will get added to the tracking page `Wiktionary:Tracking/mak-headword/redundant-lon`. All pages added to that tracking page can be seen by going to [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/mak-headword/redundant-lon]]. This is typically used to track issues occurring in user-specified parameters that do not rise to the level of errors (e.g. redundant parameters, deprecated usages or other dispreferred values). ]==] function Headdata:track(page) return require(debug_track_module)(self.langcode .. "-headword/" .. page) end local boolean_param = {type = "boolean"} --[==[ Process an arbitrary headword in an arbitrary language, handling generic and language-specific arguments and calling `full_headword()` in [[Module:headword]]. This is intended for use in implementing headword modules (e.g. [[Module:uz-headword]] for Uzbek, [[Module:mn-headword]] for Uzbek, [[Module:gsw-headword]] for Alemannic German, etc.) and provides a general implementation of such modules. On input, `data` is an object with the following fields: * `lang`: The language object of the language being handled. '''Required.''' Use the special value {false} to indicate that the language is specified by the user in {{para|1}}. * `frame`: The frame object passed into the `show()` function of your module, which implements headword-handling for all parts of speech in the module, including a generic POS-handling template (e.g. {{tl|uz-head}} or {{tl|mn-head}}), which allows arbitrary parts of speech to be handled. '''Required.''' * `pos_functions`: A table listing, for each part of speech requiring special handling, the extra parameters (if any) that the part of speech accepts, along with how to handle them. See the examples below. '''Required.''' * `validate_lang`: If {lang = true} is specified, this is a function of one argument (a language object, based on the language specified in {{para|1}}) that should throw an error if the language object is disallowed. If omitted, all languages are allowed. * `numbered_head`: If true, explicit headwords are specified in a numbered param instead of in {{para|head}}. The param used is usually {{para|1}}, but is {{para|2}} for generic POS templates such as {{tl|mn-head}} or for POS-specific templates when {lang = true} is specified (e.g. {{tl|arb-noun}}), and is {{para|3}} for generic POS templates when {lang = true} is spcified (e.g. {{tl|arb-head}}). * `include_tr`: If true, allow explicit transliterations to be specified. The transliteration(s) for the headword(s) themselves is/are specified in {{para|tr}} or through the {{cd|<tr:...>}} inline modifier on headwords, and transliterations of inflections are specified through the {{cd|<tr:...>}} inline modifier. This should generally be given when a headword for the language may be in a script other than Latin. * `include_ts`: If true, allow explicit transcriptions to be specified. The transcription(s) for the headword(s) themselves is/are specified in {{para|ts}} or through the {{cd|<ts:...>}} inline modifier on headwords, and transcriptions of inflections are specified through the {{cd|<ts:...>}} inline modifier. This should generally only be given for certain languages where the spelling is radically different from the pronunciation (e.g. in cuneiform languages such as Hittite and Akkadian, and potentially in Tibetan), and represents a pronunciation-based rendering (usually not direct IPA). * `include_sc`: If true, allow an explicit script code to be specified. The overall script code for the headword(s) themselves can be specified using {{para|sc}}, and per-headword or per-inflection script codes are specified using the {{cd|<sc:...>}} inline modifier. This should generally be given when a language supports multiple scripts. * `infls`: An inflections structure specifying extra generic parameters that apply to all parts of speech and how to handle them. The format is the same as for the `infls` structure in `pos_functions`. * `augment_params`: A callback function to add extra generic parameters, or modify existing generic parameters in the `params` structure; but in general, extra generic parameters should be added through the `infls` structure instead. This callback should not be used to add part-of-speech-specific parameters; those are handled through the appropriate setting in `pos_functions`. It is passed two single arguments, the `headdata` object and the `params` table to be augmented. See below for extra fields stored in the `process_props` structure of the `headdata` object. This function is called after initializing the `params` table and processing the overall `infls` structure, but just before adding part-of-speech-specific parameters (from `pos_functions`) to `params`. Thus, it can override any generic parameters but may itself be overridden by a part-of-speech-specific parameter. * `augment_headdata`: A callback function to modify the `headdata` object passed to `full_headword()` in [[Module:headword]]. This should not be used to for part-of-speech-specific parameter handling; this is handled through the appropriate setting in `pos_functions`. It is passed a single argument, the `headdata` object, as for `augment_params`; but the `process_props` structure and other fields will be more filled out, as this callback is called later. This can be used, for example, to override the value of a generic setting in `headdata` (e.g. [[Module:uz-headword]] uses this to mark non-Latin terms as variant forms by setting `headdata.var`, being careful not to override a value already set by the user). This function is called after initializing the `headdata` table with all information taken from generic parameters and processing generic parameters specified in the overall `infls` structure, and just before processing the appropriate part-of-speech-specific `infls` structure in `pos_functions` (which in turn is followed by any handler function in `pos_functions`). Thus, it can override any value set during generic parameter processing but may itself be overridden by a part-of-speech-specific parameter or handler. * `force_cat`: If true, add the headword to the appropriate categories even on non-mainspace pages. This can be used for testing category handling in sample template calls on userspace test pages or template documentation pages. It should not be set in production code. * `enable_auto_translit`: If true, turn on automatic transliteration of inflections at a global level (i.e. applying to all inflections). This has no effect on headwords, which are automatically transliterated by default if in a non-Latin script and automatic transliteration is available for the language. You can also set this value for particular inflections in the `insert_inflection()` function. The `headdata` headword data structure has an extra field in it called `process_props` that is specific to the `process_headword()` function, containing various extra properies. As the operation of `process_headword()` proceeds, this object gets filled out with more fields. For example, once parameter parsing happens, the resulting values are available in the `args` field of `process_props`. The following fields are found in `process_props` (note that `pos_category`, the canonicalized plural part of speech of the headword being processed, is *not* present here; it's directly on `headdata`): * `namespace`: The name of the current namespace; an empty string for the mainspace. This references the namespace of the actual page and isn't affected by the {{para|pagename}} parameter. * `indexing_pos`: The canonicalized part of speech of the headword used to index into `pos_functions`. This is the same as `poscat` for specific part-of-speech templates such as {{tl|uz-noun}}, but has the value {"head"} for generic part-of-speech templates such as {{tl|uz-head}}. (Note that `poscat` is directly available on `headdata`.) * `generic_pos_template`: True if a generic POS templates like {{tl|uz-head}} or {{tl|mn-head}} was used. (This is signaled by omitting the invocation parameter {{para|1}} to `process_headword`.) * `lang_in_1`: True if the language code is to be fetched from {{para|1}}. * `pos_param`: The parameter holding the part of speech, if a generic POS tempalte like {{tl|mn-head}} is being processed (i.e. `generic_pos_template` is set). In such a case, it will have the value of {1} or {2}, depending on whether the language code is being fetched from {{para|1}} (see `lang_in_1`). Otherwise it will be {nil}. * `head_param`: The parameter holding the explicit headword. If `numbered_head` was specified (as for Mongolian headword templates), this has the value {1}, {2} or {3} depending on whether the language code is being fetched from {{para|1}} (see `lang_in_1`) and whether a generic POS template like {{tl|mn-head}} is being processed (see `generic_pos_template`). Otherwise, it has the value {"head"}. Also see the `lang` and `numbered_head` properties in the `data` structure sent to `process_headword()`. * `is_suffix`: True if the current term is a suffix. This is set when processing the `suffix`, `nosuffix` and `clitic` parameters; it is always {false} beforehand (i.e. during `augment_params` and processing of the general `infls` structure). * `insert_specs`: This is a table mapping parameter names to the return value of `Headdata:insert_inflection()`, filled out as parameter values are processed. This lets a given parameter processing function in `infls` gain access to the result of calling `insert_inflection()` on previous parameters (which indicates the number of items inserted as well as whether `-` was specified). The `pos_functions` table contains an entry for each part of speech needing special handling, where the key is the canonical plural part of speech (e.g. {"adverbs"} or {"proper nouns"}). The value associated with each key is a table normally containing a field `infls`, listing the extra part-of-speech-specific inflection and other parameters along with how to handle them. The specs in `infls` are used in three ways: # to augment the `params` object passed to the `process()` function in [[Module:parameters]], specifying how to parse the appropriate inflectional parameters; # to specify how to process any inflectional parameters given and insert them into the `headdata` object passed to `full_headword()` in [[Module:headword]]; # to generate appropriate documentation for the parameters and other changes made by the headword template (e.g. inserting categories). Alternatively, you can separately control the augmentation of the `params` object and the procesing of the resulting arguments. This is done by specifying two fields in place of `infls`, named `params` and `func`. `params` is a table containing extra parameters to add to the overall `params` object passed to the `process()` function in [[Module:parameters]]. `func` is a function of two arguments, normally called `data` (the headword data structure `headdata`) and `args` (the processed arguments table). However, this alternative method is not normally recommended because it leads to duplication between the `params and `func` fields and the documentation, which must be manually specified. A simple example, as used to handle pronouns for Turoyo, is { local valid_genders = {"m", "f", "m-p", "f-p", "p", "?"} pos_functions["pronouns"] = { infls = { {2, type = "genders", validate = valid_genders}, {"f", label = "feminine"}, {"pl", label = "plural"}, }, } } The equivalent using `params` and `func` is { local valid_genders = {"m", "f", "m-p", "f-p", "p", "?"} pos_functions["pronouns"] = { params = { [2] = {type = "genders"}, f = true, pl = true, }, func = function(data, args) data:validate_genders(args[2], valid_genders) data.genders = args[2] data:parse_and_insert_inflection("f", "feminine") data:parse_and_insert_inflection("pl", "plural") end } } Note how the version with separate `params and `func` is longer and splits information on the parameters between the two fields. The `params` structure sets extra user-specifiable parameters {{para|2}} for genders (since the headword is in {{para|1}}) as well a {{para|f}} and {{para|pl}}, and the `func` handler processes those parameters. Note how this is done by calling methods on the headword `data` structure. Each such parameter can have multiple comma-separated values, and each value can have inline modifiers attached to it to specify further properties of the value. The `infls` version ends up making the same method calls, but does it for you instead of you having to do it yourself. These methods are implemented through a metatable set on the headword `data` structure, which is removed before calling `full_headword()` in [[Module:headword]]. The methods access extra information related to headword processing (such as the `args` table) that is stored in the `process_props` field of the headword `data` strucuture. This field is also removed prior to calling `full_headword()`. The methods available on the headword `data` structure are as follows. Each one also has its own documentation. * {parse_inflection(field, props)}: Parse value(s) specified in `field` (a user-specified parameter in the `args` table) and return a list of term objects. Optional `props` specifies additional properties controlling the parsing. * {insert_inflection(terms, label, props)}: Insert the terms in `terms` (a list of term objects as returned by `parse_inflection()`) into the `inflections` list in the headword `data` structure, giving the inflection the label as specified in `label`. Optional `props` specifies additional properties controlling the parsing. * {parse_and_insert_inflection(field, label, props)}: A combination of `parse_inflection()` and `insert_inflection()`, if no further processing of the parsed values needs to be done before insertion. * {insert_fixed_inflection(label, props)}: Insert a "fixed" inflection (a label without associated values) into the `inflections` table. An example (from {{tl|mn-noun}} in [[Module:mn-headword]]) is {"hidden-g declension"}, specifying that the noun belongs to the hidden-''g'' declension. * {resolve_special(terms, handle_special, props)}: Resolve "special" indicators as specified by the user in an inflection parameter. A typical example is {"+"}, requesting a default value. `terms` is the list of parsed term objects and `handle_special` is a handler function to process special indicators and convert them to their actual values. * {validate_genders(genders, valid_genders, props)}: Validate that the user-specified genders in `genders` all belong to the list given in `valid_genders`, throwing an error if not. * {insert_category(category)}: Insert a category into the `categories` list in the headword `data` structure. `category` is normally a string naming the category, which will have the language prepended to it and any occurrences of `{plpos}` in the string replaced with the actual plural part of speech. ]==] function export.process_headword(data) local data_lang, frame, pos_functions, validate_lang, numbered_head, include_tr, include_ts, include_sc, force_cat, enable_auto_translit, checkredlinks, infls, augment_params, augment_headdata = data.lang, data.frame, data.pos_functions, data.validate_lang, data.numbered_head, data.include_tr, data.include_ts, data.include_sc, data.force_cat, data.enable_auto_translit, data.checkredlinks, data.infls, data.augment_params, data.augment_headdata local iparams = { [1] = true, def = true, } if data_lang == "invocation" or data_lang == "invocation-or-user" then iparams.lang = true end local iargs = require(parameters_module).process(frame.args, iparams) local parargs = frame:getParent().args local lang local function generate_data_lang_error() error("Internal error: `data.lang` must be either a language object, \"invocation\" for a " .. "language specified in lang= in the invocation arguments, \"user\" for a language specified in 1= in " .. "the user template call, or \"invocation-or-user\" for either; saw " .. dump(data.lang)) end if not data_lang then generate_data_lang_error() end local lang_in_1 if type(data_lang) == "string" then if data_lang == "invocation" then lang = iargs.lang if not lang then error("Internal error: lang= must be specified in the invocation arguments") end elseif data_lang == "invocation-or-user" or data_lang == "user" then if data_lang == "invocation-or-user" then lang = iargs.lang end if not lang then lang = ine(parargs[1]) if not lang then error("Language code (see [[WT:Language codes]]) must be specified in 1=") end lang_in_1 = true end else generate_data_lang_error() end lang = require(languages_module).getByCode(lang, lang_in_1 and 1 or "lang", true) elseif type(data_lang) ~= "table" or not data_lang.hasType or not data_lang:hasType("language") then generate_data_lang_error() else lang = data_lang end local langcode = lang:getCode() if validate_lang then if type(validate_lang) == "function" then validate_lang(langcode) else validate_items { items = {langcode}, valid_items = validate_lang, item_type = "language code" } end end local template_indicated_pos = iargs[1] local generic_pos_template = not template_indicated_pos local pos_param if generic_pos_template then pos_param = lang_in_1 and 2 or 1 template_indicated_pos = ine(parargs[pos_param]) or mw.title.getCurrentTitle().fullText == ("Template:%s-head"):format(langcode) and "interjection" or error(("Part of speech must be specified in %s="):format(pos_param)) template_indicated_pos = canonicalize_pos(template_indicated_pos) end local head_param = numbered_head and (generic_pos_template and lang_in_1 and 3 or (generic_pos_template or lang_in_1) and 2 or 1) or "head" local indexing_pos if generic_pos_template then indexing_pos = "head." .. template_indicated_pos if not pos_functions[indexing_pos] then indexing_pos = "head" end else indexing_pos = template_indicated_pos end local namespace = mw.loadData(headword_data_module).page.namespace -- Partly initialize headdata now for use in generic infls callbacks. Will be further initialized later after -- processing parameters. local headdata = { lang = lang, langcode = langcode, langfullcode = lang:getFullCode(), langname = lang:getCanonicalName(), langfullname = lang:getFullName(), process_props = { namespace = namespace, calldata = data, -- preserve template-indicated POS in case we normalize it or change it to "suffix" template_indicated_pos = template_indicated_pos, indexing_pos = indexing_pos, generic_pos_template = generic_pos_template, lang_in_1 = lang_in_1, pos_param = pos_param, head_param = head_param, is_suffix = false, processed_specs = {}, insert_specs = {}, }, -- We may change this below to "suffix" or normalize it. pos_category = template_indicated_pos, categories = {}, inflections = {enable_auto_translit = enable_auto_translit}, force_cat_output = force_cat, no_redundant_head_cat = true, } setmetatable(headdata, {__index = Headdata}) local function resolve_prop(...) return headdata:resolve_prop(...) end local params = { [head_param] = {template_default = iargs.def}, head2 = {replaced_by = false, instead = ("use comma-separated |%s="):format(head_param)}, id = true, sort = true, cat = true, nolink = boolean_param, nolinkhead = {type = "boolean", alias_of = "nolink"}, suffix = boolean_param, nosuffix = boolean_param, -- If true, this is an inflectional suffix (forming a given person/number/gender/etc. part of the inflection of -- a given part of speech, potentially restricted to a given inflectional class). We always treat these as -- suffixes, rather than suffix forms, even if they form non-lemma forms (e.g. modern English -s and archaic -- -eth form the third-singular present indicative of a verb, i.e. they form a verb form, but they are not -- themselves forms of some other suffix, which is what a suffix form is). We also display the label of -- inflectional suffixes specially, and add an additional category 'LANG inflectional suffixes' along with -- categories like 'LANG POS inflectional suffixes' in place of 'LANG POS suffix forms' etc. inflsuf = boolean_param, clitic = {type = "boolean or string"}, addlpos = true, var = {type = "boolean or string", set = {"both"}}, abbr = true, json = boolean_param, pagename = true, -- for testing } if include_sc then params.sc = {type = "script"} end if include_tr then params.tr = true params.tr2 = {replaced_by = false, instead = "use comma-separated |tr= or <tr:...> inline modifier on head"} end if include_ts then params.ts = true params.ts2 = {replaced_by = false, instead = "use comma-separated |ts= or <ts:...> inline modifier on head"} end if lang_in_1 then params[1] = {required = true} -- required but ignored as already processed above end if generic_pos_template then params[pos_param] = {required = true} -- required but ignored as already processed above end local function augment_params_from_infls(infls) infls = resolve_prop(infls) for _, infl in ipairs(infls) do local function interr(txt) error(("Internal error: %s (coming from infls spec %s)"):format(txt, dump(infl))) end local param = infl[1] if param then param = resolve_prop(param) if type(param) ~= "string" and type(param) ~= "number" then interr(("Parameter name %s must be a string or number"):format(dump(param))) end -- We handle defaults as well as validation ourselves. local typ = resolve_prop(infl.type) or "string" if typ ~= "genders" and typ ~= "boolean" and typ ~= "string" then -- FIXME: Handle more types. interr(('Unrecognized type %s; can only currently handle "genders", "boolean" and "string" (the default)'):format( dump(typ))) end params[param] = {type = typ, required = resolve_prop(infl.required), template_default = resolve_prop(infl.template_default)} if typ ~= "boolean" then local allow_and_ignore_list_params = resolve_prop(infl.allow_and_ignore_list_params) local ignore_param if type(allow_and_ignore_list_params) == "string" then ignore_param = allow_and_ignore_list_params elseif type(param) == "string" then ignore_param = param end if ignore_param then local old_list_param = allow_and_ignore_list_params and true or {replaced_by = false, instead = ("use comma-separated |%s="):format(param)} params[ignore_param .. "2"] = old_list_param params[ignore_param .. "3"] = old_list_param params[ignore_param .. "4"] = old_list_param end end end end end if infls then augment_params_from_infls(infls) end if augment_params then augment_params(headdata, params) end if pos_functions[indexing_pos] then local pos_infls = pos_functions[indexing_pos].infls if pos_infls then augment_params_from_infls(pos_infls) end local pos_params = pos_functions[indexing_pos].params if pos_params then for key, val in pairs(pos_params) do params[key] = val end end end local args = require("Module:parameters").process(parargs, params) local pagename = args.pagename or mw.loadData(headword_data_module).pagename local sc = args.sc or lang:findBestScript(pagename) headdata.pagename = pagename headdata.process_props.args = args headdata.sc = sc headdata.id = args.id headdata.sort = args.sort -- No redundant script cat unless the user explicitly gave sc= headdata.no_script_code_cat = not args.sc headdata.var = args.var local extra_term_mods = {} if include_tr then insert(extra_term_mods, "tr") end if include_ts then insert(extra_term_mods, "ts") end if include_sc then insert(extra_term_mods, "sc") end if not extra_term_mods[1] then extra_term_mods = nil end local trs = args.tr and split_on_comma(args.tr) or {} local num_trs = #trs local tss = args.ts and split_on_comma(args.ts) or {} local num_tss = #tss local heads = args[head_param] and export.parse_term_with_modifiers { val = args[head_param], paramname = head_param, splitchar = ",", is_head = true, include_mods = extra_term_mods, } or {} local num_heads = #heads if num_heads > 0 and num_trs > 0 and num_heads ~= num_trs then error(("%s head%s specified explicitly but %s translit%s; they must match; use '+' to stand for the default head (the pagename) or default automatic translit and '-' to stand for no translit"):format( num_heads, num_heads > 1 and "s" or "", num_trs, num_trs > 1 and "s" or "")) end if num_heads > 0 and num_tss > 0 and num_heads ~= num_tss then error(("%s head%s specified explicitly but %s transcription%s; they must match; use '+' to stand for the default head (the pagename) and '-' to stand for no transcription"):format( num_heads, num_heads > 1 and "s" or "", num_tss, num_tss > 1 and "s" or "")) end if num_trs > 0 and num_tss > 0 and num_trs ~= num_tss then error(("%s translit%s specified explicitly but %s transcription%s; they must match; use '+' to stand for default automatic translit and '-' to stand for no translit or transcription"):format( num_trs, num_trs > 1 and "s" or "", num_tss, num_tss > 1 and "s" or "")) end -- Be careful here not to overwrite user_specified_heads if it's empty so we can later check user_specified_heads -- to see if the user provided any heads. local max_tr_ts = math.max(num_trs, num_tss) if num_heads == 0 and max_tr_ts > 0 then heads = {} for i = 1, max_tr_ts do heads[i] = {term = "+"} end end if not heads[1] then heads = {{term = "+"}} end for i, headobj in ipairs(heads) do if headobj.tr and trs[i] then if headobj.tr ~= trs[i] then error(("Saw two different translits '%s' and '%s' for head #%s"):format( headobj.tr, trs[i], i)) end else headobj.tr = headobj.tr or trs[i] end if headobj.tr == "+" then headobj.tr = nil end if headobj.ts and tss[i] then if headobj.ts ~= tss[i] then error(("Saw two different transcriptions '%s' and '%s' for head #%s"):format( headobj.ts, tss[i], i)) end else headobj.ts = headobj.ts or tss[i] end if headobj.ts == "-" then headobj.ts = nil end if headobj.term == "+" then headobj.term = args.nolink and pagename or nil if headobj.term and namespace == "Reconstruction" then headobj.term = "*" .. headobj.term end end end headdata.heads = heads local pos_category = headdata.pos_category -- Do this as late as possible in case the caller wants to conditionalize the primary categorizing POS on -- arguments or even the presence or absence of explicit heads. if pos_functions[indexing_pos] then pos_category = resolve_prop(pos_functions[indexing_pos].pos_category) or pos_category end headdata.process_props.normalized_template_indicated_pos = pos_category headdata.pos_category = pos_category headdata.process_props.pos_variants = nil -- erase the cache local function pagename_is_suffix() if sc:getCode() == "Latn" then -- shortcut Latin terms to avoid unnecessarily loading [[Module:affix]] return pagename:find("^%-") and not pagename:find("%-$") else local affix_type, _, _, _ = require(affix_module).parse_term_for_affixes(pagename, lang, sc) return affix_type == "suffix" end end local clitic_label = args.clitic if clitic_label == true then clitic_label = "clitic" end if clitic_label then headdata:insert_category("clitics") headdata:insert_fixed_inflection(clitic_label) elseif args.suffix or ( not args.nosuffix and pagename_is_suffix() and pos_category ~= "suffixes" and pos_category ~= "suffix forms" ) then headdata.process_props.is_suffix = true local pos_list_for_inflectional_suffix = {} local pos_list_for_suffix_form = {} local pos_list_for_forming_suffix = {} local function handle_suffix_pos(pos, is_first) -- Use the actual POS for the label we insert, but simplify the POS for the category. We need to separately check -- each of them to see if they end in 'forms' because e.g. 'comparative adjectives' gets simplified to -- 'adjective forms'. local form_type = pos:match("^(.*) forms$") if form_type then if args.inflsuf then insert(pos_list_for_inflectional_suffix, form_type) else insert(pos_list_for_suffix_form, form_type) end else local singular_pos = --[[require(en_utilities_module).singularize(pos)]] pos if args.inflsuf then insert(pos_list_for_inflectional_suffix, singular_pos) else insert(pos_list_for_forming_suffix, singular_pos .. "-") end end if args.inflsuf then headdata:insert_category("ปัจจัยผันรูป") end local simplified_pos = --[[export.simplify_pos(pos, "preserve_proper_nouns", "preserve_lemma_status")]] pos local simplified_form_type = simplified_pos:match("^รูป(.*)$") if simplified_form_type then if args.inflsuf then headdata:insert_category(("ปัจจัยผันรูปคำ%s"):format(simplified_form_type)) else headdata:insert_category(("รูปปัจจัยคำ%s"):format(simplified_form_type)) end else local singular_simplified_pos = --[[require(en_utilities_module).singularize(simplified_pos)]] simplified_pos if args.inflsuf then headdata:insert_category(("ปัจจัยผันรูปคำ%s"):format(singular_simplified_pos)) else headdata:insert_category(("ปัจจัยสร้างคำ%s"):format(singular_simplified_pos)) end end local postype if args.inflsuf then postype = "คำหลัก" end if not postype then postype = require(headword_module).pos_lemma_or_nonlemma(pos) end if not postype then postype = require(headword_module).pos_lemma_or_nonlemma(simplified_pos) end if not postype then error(("Unrecognized canonicalized part of speech '%s' in addlpos=, cannot determine whether lemma or non-lemma form"):format( pos )) end local this_pos_category = postype == "คำหลัก" and "ปัจจัย" or "รูปปัจจัย" if is_first then headdata.pos_category = this_pos_category headdata.process_props.pos_variants = nil -- erase the cache elseif headdata.pos_category ~= this_pos_category then local singular_normalized_this_pos_category = --[[require(en_utilities_module).singularize(this_pos_category)]] this_pos_category local singular_normalized_overall_pos_category = --[[require(en_utilities_module).singularize(headdata.pos_category)]] headdata.pos_category error(("Cannot mix suffixes and suffix forms using addlpos=; '%s' is of a %s while overall POS " .. "'%s' is a %s; use separate POS headers for the two"):format(pos, singular_normalized_this_pos_category, pos_category, singular_normalized_overall_pos_category)) end end handle_suffix_pos(pos_category, true) if args.addlpos then for _, addlpos in ipairs(split(args.addlpos, "%s*,%s*")) do addlpos = canonicalize_pos(addlpos) handle_suffix_pos(addlpos, false) end end if pos_list_for_inflectional_suffix[1] then headdata:insert_fixed_inflection(mw.text.listToText(pos_list_for_inflectional_suffix) .. " inflectional suffix") end if pos_list_for_suffix_form[1] then headdata:insert_fixed_inflection(mw.text.listToText(pos_list_for_suffix_form) .. " suffix form") end if pos_list_for_forming_suffix[1] then headdata:insert_fixed_inflection(mw.text.listToText(pos_list_for_forming_suffix) .. "forming suffix") end end if args.cat then for _, cat in ipairs(split_on_comma(args.cat)) do headdata:insert_category(cat) end end local function augment_headdata_from_infls(infls) infls = resolve_prop(infls) for _, infl in ipairs(infls) do local function interr(txt) error(("Internal error: %s (coming from infls spec %s)"):format(txt, dump(infl))) end local function process_labelobjs(labelobjs, originating_term, handle_labelobj) if labelobjs == nil then return end if type(labelobjs) ~= "string" and type(labelobjs) ~= "table" then interr(("Wrong type '%s' for label object(s) %s, expected string or table"):format( type(labelobjs), dump(labelobjs) )) end if type(labelobjs) == "string" or type(labelobjs) == "table" and not labelobjs[1] then labelobjs = {labelobjs} end for _, labelobj in ipairs(labelobjs) do local label, termobj if type(labelobj) == "string" then label = labelobj termobj = originating_term elseif type(labelobj) ~= "table" then interr(("Wrong type '%s' for label object %s, expected string or table"):format( type(labelobj), dump(labelobj) )) label = labelobj.term if type(label) ~= "string" then interr(("Wrong type '%s' for label %s from label object %s, expected string"):format( type(label), dump(label), dump(labelobj) )) end termobj = labelobj end handle_labelobj(label, termobj) end end local param = infl[1] if param then local vals -- Fetch the param and make sure it's a string or number. param = resolve_prop(param) if type(param) ~= "string" and type(param) ~= "number" then interr(("Parameter name %s must be a string or number"):format(dump(param))) end -- Fetch the type and validate. local typ = resolve_prop(infl.type) if typ == nil then typ = "string" end if typ ~= "genders" and typ ~= "boolean" and typ ~= "string" then -- FIXME: Handle more types. interr(('Unrecognized type %s; can only currently handle "genders", "boolean" and "string" (the default)'):format( dump(typ))) end -- Fetch the value(s). if typ == "genders" or typ == "boolean" then vals = args[param] elseif typ == "string" then local parse_inflection_props = resolve_prop(infl.parse_inflection_props) local include_mods = resolve_prop(infl.include_mods) local no_augment_include_mods = resolve_prop(infl.no_augment_include_mods) if include_mods ~= nil or no_augment_include_mods ~= nil then if parse_inflection_props == nil then parse_inflection_props = {} else parse_inflection_props = shallow_copy(parse_inflection_props) end if include_mods ~= nil then parse_inflection_props.include_mods = include_mods end if no_augment_include_mods ~= nil then parse_inflection_props.no_augment_include_mods = no_augment_include_mods end end vals = headdata:parse_inflection(param, parse_inflection_props) -- Convert an empty list to nil for consistent checking below. if not vals[1] then vals = nil end else interr(("Unrecognized type '%s"):format(typ)) end -- If value(s) nil, fetch the default. if vals == nil and infl.default ~= nil then local default = resolve_prop(infl.default) if typ == "genders" then vals = export.canonicalize_termobj_list(default, "spec", "default") elseif typ == "boolean" then vals = default elseif typ == "string" then vals = export.canonicalize_termobj_list(default, "term", "default") else interr(("Unrecognized type '%s"):format(typ)) end end -- Resolve "special" values (special signals a string values, such as requesting the default with "+"). if vals ~= nil and infl.resolve_special then if typ ~= "string" then interr(("Cannot specify resolve_special= for type %s"):format(dump(typ))) end local resolve_special_props = resolve_prop(infl.resolve_special_props, vals) if infl.is_special ~= nil then if resolve_special_props == nil then resolve_special_props = {} else resolve_special_props = shallow_copy(resolve_special_props) end resolve_special_props.is_special = infl.is_special end vals = headdata:resolve_special(vals, infl.resolve_special, resolve_special_props) end -- Canonicalize the value(s). if vals ~= nil and infl.canonicalize ~= nil then if typ == "boolean" then interr('Cannot specify canonicalize= when type is "boolean"') end local newvals = {} local field = typ == "genders" and "spec" or "term" for _, val in ipairs(vals) do local newval if val._is_mode then newval = val else if type(infl.canonicalize) == "function" then newval = infl.canonicalize(val[field]) else newval = val[field] newval = infl.canonicalize[newval] or newval end end if val[field] ~= newval then val = shallow_copy(val) val[field] = newval end insert(newvals, val) end vals = newvals end -- Validate the value(s). if vals ~= nil and infl.validate ~= nil then if typ == "boolean" then interr('Cannot specify validate= when type is "boolean"') elseif type(infl.validate) == "function" then infl.validate(headdata, vals) elseif typ == "genders" then export.validate_genders { genders = vals, valid_genders = infl.validate, no_augment = resolve_prop(infl.no_augment_genders), } elseif typ == "string" then validate_items { items = vals, field = "term", valid_items = infl.validate, item_type = ("values in |%s="):format(param), } else interr(("Unrecognized type '%s"):format(typ)) end end local function run_and_check_return_value(fun, funname, ...) local retval, intentionally_nil = fun(...) if retval == nil and not intentionally_nil then interr(("If you return nil from %s, you must return a second non-nil return " .. "value to indicate that the nil return value was intentional"):format(funname)) end return retval end -- Run the process_after_parse handler, if it exists. if vals ~= nil and infl.process_after_parse ~= nil then vals = run_and_check_return_value(infl.process_after_parse, "process_after_parse", headdata, vals) end -- Process strings for insertion, to handle special mode signals like -, +-, ?, etc. local processed if typ == "string" then local process_for_insertion_props = resolve_prop(infl.process_for_insertion_props, vals) processed = headdata:process_for_insertion(vals, process_for_insertion_props) headdata.process_props.processed_specs[param] = processed if processed.numterms > 0 and infl.process_one_term ~= nil then local processed_terms = {} for _, termobj in ipairs(processed.terms) do local processed_term = run_and_check_return_value(infl.process_one_term, "process_one_term", headdata, termobj) if processed_term ~= nil then -- FIXME: Should we add an origin of "process_one_term" here? (But this would erase -- any "default" or "resolve_special" origins.) local newterms = export.canonicalize_termobj_list(processed_term, "term", nil, nil, termobj) for _, newterm in ipairs(newterms) do insert(processed_terms, newterm) end end end processed = shallow_copy(processed) processed.terms = processed_terms processed.numterms = #processed_terms end if processed.numterms > 0 and infl.process_terms ~= nil then local process_terms_result = run_and_check_return_value(infl.process_terms, "process_terms", processed) process_terms_result = process_terms_result or {} if process_terms_result[1] or not next(process_terms_result) then processed = shallow_copy(processed) processed.terms = process_terms_result processed.numterms = #process_terms_result elseif not process_terms_result.terms or not process_terms_result.numterms then error("Return value from process_terms() should be either a list of term objects or a " .. "`processed` structure containing such a list") else processed = process_terms_result end end vals = processed.terms end local inserted_fixed_label -- "Implement" the values. Fixed labels and cats only fire when non-falsy (i.e. we don't want to fire -- on boolean false or empty list). We call insert_processed_inflection() always because there may be -- a mode even when there are no values. if vals == true or type(vals) == "table" and vals[1] then if infl.fixed_label and infl.all_fixed_label then interr("Cannot specify both fixed_label= and all_fixed_label=; specify one or the other") end local function check_fixed_label_references_val(label) if type(label) == "table" and label[1] then for _, lab in ipairs(label) do if check_fixed_label_references_val(lab) then return true end end return false end if type(label) == "table" then if not label.term then interr(("Fixed label structure %s does not have a value for `.term`"):format(dump(label))) end label = label.term end if type(label) ~= "string" then interr(("Wrong type for fixed label %s, should be string"):format(type(label))) end return not not label:find("{val}") end local fixed_label = infl.fixed_label local all_fixed_label = infl.all_fixed_label -- If the value being processed is boolean, there's only one value so treat a fixed_label as an -- all_fixed_label and output only once; likewise if the caller specified a fixed_label without -- {val} in it. if fixed_label and (typ == "boolean" or type(fixed_label) ~= "function" and not check_fixed_label_references_val(fixed_label)) then all_fixed_label = fixed_label fixed_label = nil end if fixed_label then if typ == "boolean" then interr("Boolean fixed_label values should have been converted to all_fixed_label") end for _, valobj in ipairs(vals) do local labelobjs = resolve_prop(fixed_label, valobj) process_labelobjs(labelobjs, valobj, function(label, termobj) if label:find("{val}") then if typ ~= "string" then interr(('Cannot specify {val} in fixed_label %s when type is "%s"'):format(dump(label), typ)) end label = label:gsub("{val}", replacement_escape(valobj.term)) end headdata:insert_fixed_inflection(label, { originating_term = termobj }) inserted_fixed_label = true end) end elseif all_fixed_label then local labelobjs = resolve_prop(all_fixed_label, vals) process_labelobjs(labelobjs, nil, function(label, termobj) if label:find("{vals}") then if typ ~= "string" then interr(('Cannot specify {vals} in all_fixed_label %s when type is "%s"'):format(dump(label), typ)) end local formatted_labels = {} for _, valobj in ipairs(vals) do insert(formatted_labels, add_decorations(valobj.term, valobj, lang)) end label = label:gsub("{vals}", replacement_escape(serial_comma_join(formatted_labels))) end headdata:insert_fixed_inflection(label, termobj) inserted_fixed_label = true end) end end -- See above; if there's a label (which can only happen when typ == "string"), always call -- insert_processed_inflection. local inserted_vals if infl.label ~= nil then if typ ~= "string" then interr(("label=%s can only be specified for type 'string', not '%s'"):format( dump(infl.label), typ )) end local label = resolve_prop(infl.label, vals) if label ~= nil then local insert_processed_inflection_props = resolve_prop(infl.insert_processed_inflection_props, vals) local function copy_to_insert_processed_inflection_props(field, val) local fieldval = val or resolve_prop(infl[field], vals) if fieldval ~= nil then if insert_processed_inflection_props == nil then insert_processed_inflection_props = {} else insert_processed_inflection_props = shallow_copy(insert_processed_inflection_props) end insert_processed_inflection_props[field] = fieldval end end copy_to_insert_processed_inflection_props("label_for_cats_and_modes") copy_to_insert_processed_inflection_props("no_auto_cats") copy_to_insert_processed_inflection_props("accel") copy_to_insert_processed_inflection_props("accel_form") copy_to_insert_processed_inflection_props("request") if not processed then interr("`processed` structure wasn't properly created") end headdata:insert_processed_inflection(processed, label, insert_processed_inflection_props) inserted_vals = true end end -- See above; only fire for cats (and gender insertion) on non-falsy values. if vals == true or type(vals) == "table" and vals[1] then if typ == "genders" then headdata.genders = vals end local inserted_cat if infl.cat then if typ == "boolean" then vals = {vals} end local allcats = {} for _, valobj in ipairs(vals) do local cats = resolve_prop(infl.cat, valobj) if type(cats) == "string" then cats = {cats} end if cats ~= nil then for _, cat in ipairs(cats) do if cat:find("{val}") then cat = cat:gsub("{val}", replacement_escape(valobj.term)) end insert_if_not(allcats, cat) end end end for _, cat in ipairs(allcats) do headdata:insert_category(cat) inserted_cat = true end end if typ == "boolean" then if not inserted_fixed_label and not inserted_cat then interr(("User set boolean setting for %s= but no fixed label added and no category " .. "inserted; if you took action in process_after_parse(), make sure to return " .. "`nil, true`"):format(param)) end elseif typ == "string" then if not inserted_vals and not inserted_fixed_label and not inserted_cat then interr(("User set value(s) %s for %s= but no inflection inserted and no fixed label " .. "or category added"):format(dump(vals), param)) end end if processed then -- FIXME, convert to use `processed_specs` field and remove this headdata.process_props.insert_specs[param] = processed end end else -- no param specified if infl.label or infl.all_fixed_label then interr("Cannot have label= or all_fixed_label= without specifying a param") end if infl.process then infl.process(headdata) end if infl.fixed_label then local labelobjs = resolve_prop(infl.fixed_label) process_labelobjs(labelobjs, nil, function(label, termobj) if label:find("{val}") then interr("Cannot specify {val} in a fixed_label= value without specifying a param") end headdata:insert_fixed_inflection(label, { originating_term = termobj }) end) end if infl.cat then local cats = resolve_prop(infl.cat) if type(cats) == "string" then cats = {cats} end if cats ~= nil then for _, cat in ipairs(cats) do if cat:find("{val}") then interr("Cannot specify {val} in a cat= value without specifying a param") end headdata:insert_category(cat) end end end end end end if infls then augment_headdata_from_infls(infls) end if augment_headdata then augment_headdata(headdata, args) end if pos_functions[indexing_pos] then local pos_infls = pos_functions[indexing_pos].infls if pos_infls then augment_headdata_from_infls(pos_infls) end local func = pos_functions[indexing_pos].func if func then func(headdata, args) end end headdata:parse_and_insert_inflection("abbr", "abbreviation") headdata.checkredlinks = resolve_prop(checkredlinks) setmetatable(headdata, nil) headdata.process_props = nil if args.json then return require("Module:JSON").toJSON(headdata) end return require(headword_module).full_headword(headdata) end return export kke0mt89ehf7myha88p00uzk58k180w 828 305938 5775366 1906758 2026-10-15T07:59:15Z Octahedron80 267 5775366 Scribunto text/plain local export = {} local romut_module = "Module:romance utilities" local u = require("Module:string/char") local rsplit = mw.text.split local rfind = mw.ustring.find local rmatch = mw.ustring.match local rsubn = mw.ustring.gsub local toNFD = mw.ustring.toNFD local TILDE = u(0x0303) -- tilde = ̃ local DIA = u(0x0308) -- diaeresis = ̈ local CEDILLA = u(0x0327) -- cedilla = ̧ local TEMPC1 = u(0xFFF1) local TEMPC2 = u(0xFFF2) local TEMPV1 = u(0xFFF3) local DIV = u(0xFFF4) local vowel = "aeiouáéíóúý" .. TEMPV1 local V = "[" .. vowel .. "]" local AV = "[áéíóúý]" -- accented vowel local W = "[iyuw]" -- glide local C = "[^" .. vowel .. ".]" export.vowel = vowel export.V = V export.AV = AV export.W = W export.C = C local remove_accent = { ["á"] = "a", ["é"] = "e", ["í"] = "i", ["ó"] = "o", ["ú"] = "u", ["ý"] = "y" } local add_accent = { ["a"] = "á", ["e"] = "é", ["i"] = "í", ["o"] = "ó", ["u"] = "ú", ["y"] = "ý" } export.remove_accent = remove_accent export.add_accent = add_accent local prepositions = { "al? ", "del? ", "como ", "con ", "en ", "para ", "por ", } -- version of rsubn() that discards all but the first return value local function rsub(term, foo, bar) local retval = rsubn(term, foo, bar) return retval end export.rsub = rsub -- apply rsub() repeatedly until no change local function rsub_repeatedly(term, foo, bar) while true do local new_term = rsub(term, foo, bar) if new_term == term then return term end term = new_term end end export.rsub_repeatedly = rsub_repeatedly function export.decompose(text) -- decompose everything but ç, ñ and ü text = toNFD(text) text = rsub(text, ".[" .. TILDE .. DIA .. CEDILLA .. "]", { ["c" .. CEDILLA] = "ç", ["C" .. CEDILLA] = "Ç", ["n" .. TILDE] = "ñ", ["N" .. TILDE] = "Ñ", ["u" .. DIA] = "ü", ["U" .. DIA] = "Ü", }) return text end -- Apply vowel alternation to stem. function export.apply_vowel_alternation(stem, alternation) local ret, err -- Treat final -gu, -qu as a consonant, so the previous vowel can alternate (e.g. conseguir -> consigo). -- This means a verb in -guar can't have a u-ú alternation but I don't think there are any verbs like that. stem = rsub(stem, "([gq])u$", "%1" .. TEMPC1) local before_last_vowel, last_vowel, after_last_vowel = rmatch(stem, "^(.*)(" .. V .. ")(.-)$") if alternation == "ie" then if last_vowel == "e" or last_vowel == "i" then -- allow i for adquirir -> adquiero, inquirir -> inquiero, etc. ret = before_last_vowel .. "ie" .. after_last_vowel else err = "should have -e- or -i- as the last vowel" end elseif alternation == "ye" then if last_vowel == "e" then ret = before_last_vowel .. "ye" .. after_last_vowel else err = "should have -e- as the last vowel" end elseif alternation == "ue" then if last_vowel == "o" or last_vowel == "u" then -- allow u for jugar -> juego; correctly handle avergonzar -> avergüenzo ret = ( last_vowel == "o" and before_last_vowel:find("g$") and before_last_vowel .. "üe" .. after_last_vowel or before_last_vowel .. "ue" .. after_last_vowel ) else err = "should have -o- or -u- as the last vowel" end elseif alternation == "hue" then if last_vowel == "o" then ret = before_last_vowel .. "hue" .. after_last_vowel else err = "should have -o- as the last vowel" end elseif alternation == "i" then if last_vowel == "e" then ret = before_last_vowel .. "i" .. after_last_vowel else err = "should have -i- as the last vowel" end elseif alternation == "í" then if last_vowel == "e" or last_vowel == "i" then -- allow e for reír -> río, sonreír -> sonrío ret = before_last_vowel .. "í" .. after_last_vowel else err = "should have -e- or -i- as the last vowel" end elseif alternation == "ú" then if last_vowel == "u" then ret = before_last_vowel .. "ú" .. after_last_vowel else err = "should have -u- as the last vowel" end else error("Unrecognized vowel alternation '" .. alternation .. "'") end ret = ret and ret:gsub(TEMPC1, "u") or nil return {ret = ret, err = err} end -- Syllabify a word. This implements the full syllabification algorithm, based on the corresponding code -- in [[Module:es-pronunc]]. This is more than is needed for the purpose of this module, which doesn't -- care so much about syllable boundaries, but won't hurt. function export.syllabify(word) word = DIV .. word .. DIV -- gu/qu + front vowel; make sure we treat the u as a consonant; a following -- i should not be treated as a consonant ([[alguien]] would become ''álguienes'' -- if pluralized) word = rsub(word, "([gq])u([eiéí])", "%1" .. TEMPC2 .. "%2") local vowel_to_glide = { ["i"] = TEMPC1, ["u"] = TEMPC2 } -- i and u between vowels should behave like consonants ([[paranoia]], [[baiano]], [[abreuense]], -- [[alauita]], [[Malaui]], etc.) word = rsub_repeatedly(word, "(" .. V .. ")([iu])(" .. V .. ")", function(v1, iu, v2) return v1 .. vowel_to_glide[iu] .. v2 end ) -- y between consonants or after a consonant at the end of the word should behave like a vowel -- ([[ankylosaurio]], [[cryptomeria]], [[brandy]], [[cherry]], etc.) word = rsub_repeatedly(word, "(" .. C .. ")y(" .. C .. ")", function(c1, c2) return c1 .. TEMPV1 .. c2 end ) word = rsub_repeatedly(word, "(" .. V .. ")(" .. C .. W .. "?" .. V .. ")", "%1.%2") word = rsub_repeatedly(word, "(" .. V .. C .. ")(" .. C .. V .. ")", "%1.%2") word = rsub_repeatedly(word, "(" .. V .. C .. "+)(" .. C .. C .. V .. ")", "%1.%2") word = rsub(word, "([pbcktdg])%.([lr])", ".%1%2") word = rsub_repeatedly(word, "(" .. C .. ")%.s(" .. C .. ")", "%1s.%2") -- Any aeo, or stressed iu, should be syllabically divided from a following aeo or stressed iu. word = rsub_repeatedly(word, "([aeoáéíóúý])([aeoáéíóúý])", "%1.%2") word = rsub_repeatedly(word, "([ií])([ií])", "%1.%2") word = rsub_repeatedly(word, "([uú])([uú])", "%1.%2") word = rsub(word, "([" .. DIV .. TEMPC1 .. TEMPC2 .. TEMPV1 .. "])", { [DIV] = "", [TEMPC1] = "i", [TEMPC2] = "u", [TEMPV1] = "y", }) return rsplit(word, "%.") end -- Return the index of the (last) stressed syllable. function export.stressed_syllable(syllables) -- If a syllable is stressed, return it. for i = #syllables, 1, -1 do if rfind(syllables[i], AV) then return i end end -- Monosyllabic words are stressed on that syllable. if #syllables == 1 then return 1 end local i = #syllables -- Unaccented words ending in a vowel or a vowel + s/n are stressed on the preceding syllable. if rfind(syllables[i], V .. "[sn]?$") then return i - 1 end -- Remaining words are stressed on the last syllable. return i end -- Add an accent to the appropriate vowel in a syllable, if not already accented. function export.add_accent_to_syllable(syllable) -- Don't do anything if syllable already stressed. if rfind(syllable, AV) then return syllable end -- Prefer to accent an a/e/o in case of a diphthong or triphthong (the first one if for some reason -- there are multiple, which should not occur with the standard syllabification algorithm); -- otherwise, do the last i or u in case of a diphthong ui or iu. if rfind(syllable, "[aeo]") then return rsub(syllable, "^(.-)([aeo])", function(prev, v) return prev .. add_accent[v] end) end return rsub(syllable, "^(.*)([iu])", function(prev, v) return prev .. add_accent[v] end) end -- Remove any accent from a syllable. function export.remove_accent_from_syllable(syllable) return rsub(syllable, AV, remove_accent) end -- Return true if an accent is needed on syllable number `sylno` if that syllable were to receive the stress, -- given the syllables of a word. The current accent may be on any syllable. function export.accent_needed(syllables, sylno) -- Diphthongs iu and ui are normally stressed on the second vowel, so if the accent is on the first vowel, -- it's needed. if rfind(syllables[sylno], "íu") or rfind(syllables[sylno], "úi") then return true end -- If the default-stressed syllable is different from `sylno`, accent is needed. local unaccented_syllables = {} for _, syl in ipairs(syllables) do table.insert(unaccented_syllables, export.remove_accent_from_syllable(syl)) end local would_be_stressed_syl = export.stressed_syllable(unaccented_syllables) if would_be_stressed_syl ~= sylno then return true end -- At this point, we know that the stress would by default go on `sylno`, given the syllabification in -- `syllables`. Now we have to check for situations where removing the accent mark would result in a -- different syllabification. For example, países -> `pa.i.ses` but removing the accent mark would lead -- to `pai.ses`. Similarly, río -> `ri.o` but removing the accent mark would lead to single-syllable `rio`. -- We need to check whether (a) the stress falls on an i or u; (b) in the absence of an accent mark, the -- i or u would form a diphthong with a preceding or following vowel and the stress would be on that vowel. -- The conditions are slightly different when dealing with preceding or following vowels because ui and ui -- diphthongs are by default stressed on the second vowel. We also have to ignore h between the vowels. local accented_syllable = export.add_accent_to_syllable(unaccented_syllables[sylno]) if sylno > 1 and rfind(unaccented_syllables[sylno - 1], "[aeo]$") and rfind(accented_syllable, "^h?[íú]") then return true end if sylno < #syllables then if rfind(accented_syllable, "í$") and rfind(unaccented_syllables[sylno + 1], "^h?[aeou]") or rfind(accented_syllable, "ú$") and rfind(unaccented_syllables[sylno + 1], "^h?[aeio]") then return true end end return false end function export.make_plural(form, gender, special) local retval = require(romut_module).handle_multiword(form, special, function(term) return export.make_plural(term, gender) end, prepositions) if retval then return retval end if gender == "gneut" and rfind(form, "[x@]$") then return {form .. "s"} end -- ends in unstressed vowel or á, é, ó if rfind(form, "[aeiouáéó]$") then return {form .. "s"} end -- ends in í or ú if rfind(form, "[íú]$") then return {form .. "es", form .. "s"} end -- ends in a vowel + z if rfind(form, V .. "z$") then return {rsub(form, "z$", "ces")} end -- ends in cons + s/z if rfind(form, C.."[sz]$") then return {form} end -- ends in s/z + cons if rfind(form, "[sz]"..C.."$") then return {form} end local syllables = export.syllabify(form) -- ends in s or x with more than 1 syllable, last syllable unstressed if syllables[2] and rfind(form, "[sx]$") and not rfind(syllables[#syllables], AV) then return {form} end -- ends in l, r, n, d, z, or j with 3 or more syllables, stressed on third to last syllable if syllables[3] and rfind(form, "[lrndzj]$") and rfind(syllables[#syllables - 2], AV) then return {form} end -- ends in an accented vowel + consonant if rfind(form, AV .. C .. "$") then return {rsub(form, "(.)(.)$", function(vowel, consonant) return export.remove_accent[vowel] .. consonant .. "es" end)} end -- ends in a vowel + y, l, r, n, d, j, s, x if rfind(form, "[aeiou][ylrndjsx]$") then -- two or more syllables: add stress mark to plural; e.g. joven -> jóvenes if syllables[2] and rfind(form, "n$") then syllables[#syllables - 1] = export.add_accent_to_syllable(syllables[#syllables - 1]) return {table.concat(syllables, "") .. "es"} end return {form .. "es"} end -- ends in a vowel + ch if rfind(form, "[aeiou]ch$") then return {form .. "es"} end -- ends in two consonants if rfind(form, C .. C .. "$") then return {form .. "s"} end -- ends in a vowel + consonant other than l, r, n, d, z, j, s, or x if rfind(form, "[aeiou][^aeioulrndzjsx]$") then return {form .. "s"} end return nil end function export.make_feminine(form, special) local retval = require(romut_module).handle_multiword(form, special, export.make_feminine, prepositions) if retval then if #retval ~= 1 then error("Internal error: Should have one return value for make_feminine: " .. table.concat(retval, ",")) end return retval[1] end if form:find("o$") then local retval = form:gsub("o$", "a") -- discard second retval return retval end local function make_stem(form) return rsub( form, "^(.+)(.)(.)$", function (before_stress, stressed_vowel, after_stress) return before_stress .. (export.remove_accent[stressed_vowel] or stressed_vowel) .. after_stress end) end if rfind(form, "[áíó]n$") or rfind(form, "[éí]s$") or rfind(form, "[dtszxñ]or$") or rfind(form, "ol$") then -- holgazán, comodín, bretón (not común); francés, kirguís (not mandamás); -- volador, agricultor, defensor, avizor, flexor, señor (not posterior, bicolor, mayor, mejor, menor, peor); -- español, mongol return make_stem(form) .. "a" end return form end function export.make_masculine(form, special) local retval = require(romut_module).handle_multiword(form, special, export.make_masculine, prepositions) if retval then if #retval ~= 1 then error("Internal error: Should have one return value for make_masculine: " .. table.concat(retval, ",")) end return retval[1] end if form:find("dora$") then local retval = form:gsub("a$", "") -- discard second retval return retval end if form:find("a$") then local retval = form:gsub("a$", "o") -- discard second retval return retval end return form end return export qq46tgo6gtotmf220p5pp0dpz3e6kus 828 324680 5775363 5683830 2026-10-15T07:16:35Z Octahedron80 267 5775363 Scribunto text/plain local export = {} -- We can't use mw.loadData() on [[Module:languages/chars]] because [[Module:languages/data]] itself is sometimes loaded -- using mw.loadData(), and calling mw.loadData() on [[Module:languages/chars]] will insert metatables into the -- character tables, which the second mw.loadData() will choke on. local m_chars = require("Module:languages/chars") local u = require("Module:string/char") local c = m_chars.chars export.chars = c local p = m_chars.puaChars export.puaChars = p local cs = m_chars.chars_substitutions export.chars_substitutions = cs -- FIXME! Many of the script-specific values below can be moved to [[Module:scripts/data]] to serve as script-wide -- fallback values instead of specifying them for each language using the script. local s = {} -- These values are placed here to make it possible to synchronise a group of languages without the need for a dedicated function module. -- cau do local cau_remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.macron local cau_from = {"[IlΙІӀᴴ]"} local cau_to = {{ ["l"] = "ӏ", ["Ι"] = "ӏ", ["І"] = "ӏ", ["Ӏ"] = "ӏ", ["ᴴ"] = "ᵸ", }} s["cau-Cyrl-displaytext"] = { from = cau_from, to = cau_to, } s["cau-Cyrl-stripdiacritics"] = { remove_diacritics = cau_remove_diacritics, from = cau_from, to = cau_to, } s["cau-Latn-stripdiacritics"] = {remove_diacritics = cau_remove_diacritics} end s["itc-Latn-displaytext"] = { from = {c.caron}, to = {c.breve}, } s["itc-Latn-stripdiacritics"] = {remove_diacritics = c.macron .. c.breve .. c.diaer .. c.caron .. c.dinvbreve} s["itc-Latn-sortkey"] = { remove_diacritics = c.circ .. c.tilde .. c.macron .. c.breve .. c.diaer .. c.caron .. c.zigzag .. c.dmacron .. c.dtilde .. c.dinvbreve .. c.small_a .. c.small_e .. c.small_i .. c.small_o .. c.small_u, -- Chiefly medieval abbreviations. from = {"ᵃ", "æ", "[đꝱꟈ]", "ᵉ", "ⁱ", "ꝁ", "[ƚꝉꝲ]", "ꝳ", "ꝴ", "[ꝋᵒ]", "œ", "[ꝑꝓꝕ]", "[ꝗꝙ]", "[ꝛꝵꝶꝝ]", "[ꟊˢ]", "[ꝷᵗ]", "ᵘ", "ꝟ", "⁊"}, to = {"a", "ae", "d", "e", "i", "k", "l", "m", "n", "o", "oe", "p", "q", "r", "s", "t", "u", "v", "&"} } s["Jpan-standardchars"] = -- exclude ぢづヂヅ "ぁあぃいぅうぇえぉおかがきぎくぐけげこごさざしじすずせぜそぞただちっつてでとどなにぬねのはばぱひびぴふぶぷへべぺほぼぽまみむめもゃやゅゆょよらりるれろん" .. "ァアィイゥウェエォオカガキギクグケゲコゴサザシジスズセゼソゾタダチッツテデトドナニヌネノハバパヒビピフブプヘベペホボポマミムメモャヤュユョヨラリルレロン" local jpx_displaytext = { from = {"～", "＝"}, to = {"〜", "゠"} } s["jpx-displaytext"] = { Jpan = jpx_displaytext, Hani = jpx_displaytext, Hrkt = jpx_displaytext, Hira = jpx_displaytext, Kana = jpx_displaytext -- not Latn or Brai } s["jpx-stripdiacritics"] = s["jpx-displaytext"] s["jpx-sortkey"] = { Jpan = "Jpan-sortkey", Hani = "Hani-sortkey", Hrkt = "Hira-sortkey", -- sort general kana by normalizing to Hira Hira = "Hira-sortkey", Kana = "Kana-sortkey", Latn = {remove_diacritics = c.tilde .. c.macron .. c.diaer} } s["jpx-translit"] = { Hrkt = "Hrkt-translit", Hira = "Hrkt-translit", Kana = "Hrkt-translit" } s["roa-oil-sortkey"] = { remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.circ .. c.tilde .. c.diaer .. c.ringabove .. c.cedilla .. "'", from = {"æ", "œ", "·"}, to = {"ae", "oe", " "} } s["wen-sortkey"] = { from = {"ch", "[lłßꞩẜ]", "dz[" .. c.caron .. c.acute .. "]", "[bcefmnoprswz][" .. c.caron .. c.acute .. c.dotabove .. "]"}, to = { "h" .. p[1], { ["l"] = "l" .. p[1], ["ł"] = "l", ["ß"] = "s", ["ꞩ"] = "š", ["ẜ"] = "š", }, { ["dz" .. c.caron] = "d" .. p[1], ["dz" .. c.acute] = "d" .. p[2] }, { ["b" .. c.acute] = "b" .. p[1], ["c" .. c.caron] = "c" .. p[1], ["c" .. c.acute] = "c" .. p[2], ["e" .. c.caron] = "e" .. p[1], ["e" .. c.dotabove] = "e" .. p[1], ["f" .. c.acute] = "f" .. p[1], ["m" .. c.acute] = "m" .. p[1], ["n" .. c.acute] = "n" .. p[1], ["o" .. c.acute] = "o" .. p[1], ["p" .. c.acute] = "p" .. p[1], ["r" .. c.caron] = "r" .. p[1], ["r" .. c.acute] = "r" .. p[2], ["s" .. c.caron] = "s" .. p[1], ["s" .. c.acute] = "s" .. p[2], ["w" .. c.acute] = "w" .. p[1], ["z" .. c.caron] = "z" .. p[1], ["z" .. c.acute] = "z" .. p[2], } } } -- Myanmar dotted form : https://www.unicode.org/Public/UNIDATA/StandardizedVariants.txt s["aio-displaytext"] = { from = {"([ကဂငတထပမယလဝဢေၵၸၺႀꩠꩡꩢꩣꩤꩥꩦꩫꩬꩯꩺ])"}, to = {"%1" .. c.VS01} } s["aio-stripdiacritics"] = { remove_diacritics = c.VS01, } s["esx-displaytext"] = { from = {"ǝ"}, to = {"ə"}, } s["esx-stripdiacritics"] = s["esx-displaytext"] s["phk-displaytext"] = s["aio-displaytext"] s["phk-stripdiacritics"] = s["aio-stripdiacritics"] s["kht-displaytext"] = s["aio-displaytext"] s["kht-stripdiacritics"] = s["aio-stripdiacritics"] export.shared = s --[==[ var: Short-term solution to override the standard substitution process, by forcing the module to substitute the entire text in one pass, if "cont" is given. This results in any PUA characters that are used as stand-ins for formatting being handled by the language-specific substitution process, which is usually undesirable. If the value is "none" then the formatting tags do not get turned into PUA characters in the first place. This override is provided for languages which use formatting between strings of text which might need to interact with each other (e.g. Korean 값이 transliterates as "gaps-i", but [[값]] has the formatting '''값'''[[-이]]. The normal process would split the text at the second '''.) ]==] export.substitution = { ["gmy"] = "none", ["ja"] = "cont", ["jje"] = "cont", ["ket"] = "none", ["ko"] = "cont", ["ko-ear"] = "cont", ["ru"] = "cont", ["th-new"] = "cont", ["sa"] = "cont", ["zkt"] = "cont", } --[==[ var: Code aliases. The left side is the alias and the right side is the canonical code. NOTE: These are gradually being deprecated, so should not be added to on a permanent basis. Temporary additions are permitted under reasonable circumstances (e.g. to facilitate changing a language's code). When an alias is no longer used, it should be removed. Aliases in this table are tracked at [[Wiktionary:Tracking/languages/LANG]]; see e.g. [[Special:WhatLinksHere/Wiktionary:Tracking/languages/VL.]] for the `VL.` alias. ]==] export.aliases = { ["EL."] = "la-ecc", ["LL."] = "la-lat", ["ML."] = "la-med", ["NL."] = "la-new", ["VL."] = "la-vul", ["grc-epc"] = "grc-epi", ["nds-DE"] = "nds-de", ["nds-NL"] = "nds-nl", ["roa-oan"] = "roa-ona", ["sa-cls"] = "cls", ["sa-ved"] = "vsn", } --[==[ var: Codes which are tracked. Note that all aliases listed above are also tracked, so should not be duplicated here. Tracking uses the same mechanism described above in the comment above `export.aliases`. ]==] export.track = { -- Codes duplicated between full and etymology-only languages. ["lzh-lit"] = true, ["lzh"] = true, -- Languages actively being converted to families. ["bh"] = true, -- inc-bih ["nan"] = true, -- zhx-nan -- Transcription scheme being changed. ["trk-pro"] = true, } return export mpdv2gw5dmhuaq7h15kvelv3q6pv46b 10 327304 5775341 1654458 2026-10-15T04:56:54Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt 5775341 wikitext text/x-wiki {{#invoke:checkparams|warn}}<!-- Validate template parameters -->{{#if:{{{1|}}}|[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป <!-- -->{{#switch:{{{1}}}|1=I|2=II|3=III|4=IV|5=V|6=VI|7=VII|8=VIII|9=IX|10=X|11=XI|12=XII|13=XIII|14=XIV|15=XV|1q=Iq|2q=IIq|3q=IIIq|4q=IVq|#default={{{1}}}}}<!-- -->{{!}}{{#if:{{{2|}}}|{{#switch:{{{2|}}}|-=|#default={{{2|}}}&nbsp;}}|{{#if:{{{nocap|}}}|f|F}}orm&nbsp;}}<!-- -->{{#switch:{{{1}}}|1=I|2=II|3=III|4=IV|5=V|6=VI|7=VII|8=VIII|9=IX|10=X|11=XI|12=XII|13=XIII|14=XIV|15=XV|1q=Iq|2q=IIq|3q=IIIq|4q=IVq|#default={{{1}}}}}<!-- -->]]|<span class="error">Provide a Roman numeral in the first parameter.</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> rzms7ycx8or4vhf1102r7jzzzubfprg 5775342 5775341 2026-10-15T04:58:01Z Octahedron80 267 5775342 wikitext text/x-wiki {{#invoke:checkparams|warn}}<!-- Validate template parameters -->{{#if:{{{1|}}}|[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป <!-- -->{{#switch:{{{1}}}|1=I|2=II|3=III|4=IV|5=V|6=VI|7=VII|8=VIII|9=IX|10=X|11=XI|12=XII|13=XIII|14=XIV|15=XV|1q=Iq|2q=IIq|3q=IIIq|4q=IVq|#default={{{1}}}}}<!-- -->{{!}}{{#if:{{{2|}}}|{{#switch:{{{2|}}}|-=|#default={{{2|}}}&nbsp;}}|{{#if:{{{nocap|}}}|รูป|รูป}}&nbsp;}}<!-- -->{{#switch:{{{1}}}|1=I|2=II|3=III|4=IV|5=V|6=VI|7=VII|8=VIII|9=IX|10=X|11=XI|12=XII|13=XIII|14=XIV|15=XV|1q=Iq|2q=IIq|3q=IIIq|4q=IVq|#default={{{1}}}}}<!-- -->]]|<span class="error">Provide a Roman numeral in the first parameter.</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> lu6nac41jhj2yuqhke2adul3dsag5t8 828 428436 5775304 5775303 2026-10-14T12:47:59Z Octahedron80 267 5775304 Scribunto text/plain local export = {} local tt = { ["𐫀"] = "อ", -- aleph ["𐫁"] = "บ", -- beth ["𐫂"] = "บฺ", -- bheth ["𐫃"] = "ค", -- gimel ["𐫄"] = "ฆ", -- ghimel ["𐫅"] = "ด", -- daleth ["𐫆"] = "ฮ", -- he ["𐫇"] = "ว", -- waw ["𐫈"] = "วฺ", -- ud (conjunction) ["𐫉"] = "ซ", -- zayin ["𐫊"] = "ซฺ", -- zhayin ["𐫋"] = "จ", -- jayin ["𐫌"] = "จฺ", -- jhayin ["𐫍"] = "ฮฺ", -- heth ["𐫎"] = "ฏ", -- teth ["𐫏"] = "ย", -- yodh ["𐫐"] = "ก", -- kaph ["𐫑"] = "ข", -- xaph ["𐫒"] = "ข̱", -- khaph ["𐫓"] = "ล", -- lamedh ["𐫔"] = "ดฺ", -- dhamedh ["𐫕"] = "ตฺ", -- thamedh ["𐫖"] = "ม", -- mem ["𐫗"] = "น", -- nun ["𐫘"] = "ส", -- samekh ["𐫙"] = "อฺ", -- ayin ["𐫚"] = "อ̱", -- aayin ["𐫛"] = "พ", -- pe ["𐫜"] = "ฟ", -- fe ["𐫝"] = "ศ", -- sadhe ["𐫞"] = "กฺ", -- qoph ["𐫟"] = "ขฺ", -- xoph ["𐫠"] = "ก̱", -- qhoph ["𐫡"] = "ร", -- resh ["𐫢"] = "ช", -- shin ["𐫣"] = "ศฺ", -- sshin ["𐫤"] = "ต", -- taw ["𐫥"] = "~", -- abbreviation mark above ["𐫦"] = "~", -- abbreviation mark below ["𐫫"] = "[1]", -- one ["𐫬"] = "[5]", -- five ["𐫭"] = "[10]", -- ten ["𐫮"] = "[20]", -- twenty ["𐫯"] = "[100]", -- one hundred } function export.tr(text, lang, sc) -- If the script is not Mani, do not transliterate if sc ~= "Mani" then return end -- Transliterate characters text = mw.ustring.gsub(text, '.', tt) return text end return export 2gznts50hr7vnyb2fxlw5v6p0nhq9ia 10 1714776 5775311 4733735 2026-10-15T02:16:55Z Octahedron80 267 5775311 wikitext text/x-wiki {{#invoke:roots|root|lang=ar}}<noinclude>{{tcat|etym}}</noinclude> s4t3ilfwet4fbwkl9bxl8aqbqkzxvlo 828 2297437 5775353 5754409 2026-10-15T06:39:51Z Octahedron80 267 5775353 Scribunto text/plain local export = {} local loader = require("Module:module loader") local M = loader.init({ require = { en_utilities = "Module:en-utilities", references = "Module:references", senseno = "Module:senseno", }, loadData = { data = "Module:etymon/data", }, }) function export.render(opts) opts = opts or {} local data_tree = opts.data_tree local format_term_func = opts.format_term_func local max_depth = opts.max_depth local stop_at_blue_link = opts.stop_at_blue_link local curr_page = opts.curr_page local nodot = opts.nodot and opts.nodot ~= "" and opts.nodot ~= "0" local function explicit_dot_override() if opts.dot == nil or opts.dot == false then return nil end local d = mw.text.trim(tostring(opts.dot)) if d == "" or d == "." then return nil end return d end local dot_override = explicit_dot_override() local function find_deepest_last_part(tree) if not tree or not tree.container_parts or #tree.container_parts == 0 then return nil end local last_part = tree.container_parts[#tree.container_parts] if last_part.continuation then return find_deepest_last_part(last_part.continuation) end return last_part end local function apply_final_punctuation_override(tree, punct) if not tree or punct == nil then return end local last_part = find_deepest_last_part(tree) if last_part then last_part.punctuation = punct end end local function apply_closing_punctuation_override(tree, is_last_segment) if not is_last_segment then return end local punct if nodot then punct = "" elseif dot_override ~= nil then punct = dot_override else return end apply_final_punctuation_override(tree, punct) end local function has_supplements() return data_tree.supplements and #data_tree.supplements > 0 end local stop_at_lang = opts.stop_at_lang local stop_at_lang_or_bluelink = opts.stop_at_lang_or_bluelink local lang_matches_stop_code = opts.lang_matches_stop_code local stop_lang_reached = false local function term_matches_stop_code(term_lang, stop_code) if lang_matches_stop_code then return lang_matches_stop_code(term_lang, stop_code) end return term_lang and term_lang:getCode() == stop_code end local children = data_tree.children local function has_text_supplements() if not data_tree.supplements then return false end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do if supplement.type == "doublet" and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then return true end if supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then return true end end return false end if (not children or #children == 0) and not has_text_supplements() then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end local entry_lang = data_tree.lang local function lowercase_glossary_link_display(wikitext) return wikitext:gsub("(%[%[Appendix:Glossary#[^|]+|)([^%]])([^%]]*)%]%]", function(prefix, first, rest) return prefix .. mw.ustring.lower(first) .. rest .. "]]" end) end local function format_sl_senseid_intro(senseid, keyword_text, keyword_phrase, capitalize_senseno, is_uncertain) local senseids = mw.text.split(senseid, "!!", true) local senseno_parts = {} for i, id in ipairs(senseids) do id = mw.text.trim(id) if id ~= "" then table.insert(senseno_parts, M.senseno.link_text(entry_lang:getCode(), { id }, { title = curr_page, uc = (i == 1 and capitalize_senseno) or nil, })) end end if #senseno_parts == 0 then return keyword_text, keyword_phrase end local senseno_text = mw.text.listToText(senseno_parts) local glossary_link = (keyword_text or ""):gsub(" from$", "") local glossary_lower = lowercase_glossary_link_display(glossary_link) if #senseno_parts > 1 then local plural_link = glossary_lower:gsub("|semantic loan%]%]", "|semantic loans]]") if is_uncertain then return senseno_text .. " are possibly " .. plural_link .. " from", senseno_text .. " are possibly semantic loans from" end return senseno_text .. " are " .. plural_link .. " from", senseno_text .. " are semantic loans from" end if is_uncertain then return senseno_text .. " is possibly a " .. glossary_lower .. " from", senseno_text .. " is possibly a semantic loan from" end return senseno_text .. " is a " .. glossary_lower .. " from", senseno_text .. " is a semantic loan from" end local function get_term_refs(term, defined_here) if defined_here and term.refs and next(term.refs) then return M.references.format_references(term.refs) end return "" end -- Build a text part for a single term local function build_term_part(term, current_lang, defined_here) local text = "" local new_lang = current_lang local lang_changed = term.lang:getCanonicalName() ~= current_lang:getCanonicalName() -- Use centralized format_term (handles suppress_term, unknown_term, and regular terms) local term_text = format_term_func(term) if lang_changed then new_lang = term.lang if term_text then text = term.lang:makeWikipediaLink() .. " " .. term_text elseif term.is_family then text = M.en_utilities.add_indefinite_article(term.lang:makeWikipediaLink() .. " language", false) else -- suppress_term with language change: show only language text = term.lang:makeWikipediaLink() end else text = term_text or "" end return { type = "term", text = text, refs = get_term_refs(term, defined_here), lang = new_lang, is_uncertain = term.is_uncertain or false, } end -- Build text parts for a container local function build_container_part(container, node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local keyword_info = container.keyword_info local keyword_modifiers = container.keyword_modifiers or {} local terms = container.terms or {} if not keyword_info or #terms == 0 then return nil end -- Skip building text part when invisible in text ("all", "text", or true) local inv = keyword_info.invisible if inv == "all" or inv == true or inv == "text" then return nil end local is_group = keyword_info.is_group local keyword_uncertain = keyword_modifiers.unc or false -- Determine text and phrase (allowing for overrides) local intro_text = keyword_info.text local phrase = keyword_info.phrase local new_sentence = keyword_info.new_sentence or false if keyword_modifiers.text then -- User-provided override: assumed to be lowercase phrase = keyword_modifiers.text -- Auto-capitalize for intro text (e.g., "derived from" -> "Derived from") intro_text = mw.ustring.upper(phrase:sub(1, 1)) .. phrase:sub(2) end local defined_here = (node.page_of or curr_page) == curr_page -- Get keyword references local keyword_refs = "" if defined_here and keyword_modifiers.refs and next(keyword_modifiers.refs) then keyword_refs = M.references.format_references(keyword_modifiers.refs) end -- Build term parts local term_parts = {} local current_lang = node.lang for _, term in ipairs(terms) do local term_part = build_term_part(term, current_lang, defined_here) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) current_lang = term_part.lang end end -- Check uncertainty distribution local uncertain_count = 0 for _, term_part in ipairs(term_parts) do if term_part.is_uncertain then uncertain_count = uncertain_count + 1 end end -- If keyword itself is uncertain, treat all terms as uncertain local all_uncertain = keyword_uncertain or (uncertain_count == #term_parts and #term_parts > 0) if is_group and uncertain_count > 0 then all_uncertain = true end local has_mixed_uncertainty = not all_uncertain and uncertain_count > 0 -- Check if there are more steps (only if continuation is allowed) local has_more_steps = false local next_node = nil local first_term = terms[1] -- Check if we should stop at this language local reached_stop_lang = false if stop_at_lang then for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang) then reached_stop_lang = true stop_lang_reached = true break end end elseif stop_at_lang_or_bluelink then -- Check if we should stop at this language, or at the first bluelink if it's a redlink for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang_or_bluelink) then if first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true else fallback_to_bluelink = true end break end end if fallback_to_bluelink and first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true end end if allow_continuation and not is_group and #terms == 1 and not reached_stop_lang then local first_term_children = first_term.children if first_term_children and #first_term_children > 0 and (not max_depth or depth < max_depth) then local next_container = first_term_children[1] local next_keyword_info = next_container and next_container.keyword_info if not (next_keyword_info and next_keyword_info.invisible) then if stop_at_blue_link then if first_term.status ~= M.data.STATUS.OK then has_more_steps = true next_node = first_term end else has_more_steps = true next_node = first_term end end end end return { type = "container", intro_text = intro_text, phrase = phrase, senseid = keyword_modifiers.senseid, sl_keyword_text = keyword_modifiers.senseid and keyword_info.text or nil, is_uncertain = all_uncertain, has_mixed_uncertainty = has_mixed_uncertainty, term_parts = term_parts, is_group = is_group, has_more_steps = has_more_steps, next_node = next_node, new_sentence = new_sentence, separate_clause = keyword_info.separate_clause or false, conj = keyword_modifiers.conj or keyword_info.default_conj, -- custom conjunction: "and", "or", "and/or", etc. lit = keyword_modifiers.lit, keyword_refs = keyword_refs, fallback_to_bluelink = fallback_to_bluelink, } end -- Build the full tree of text parts local function build_text_tree(node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local containers = node.children if not containers or #containers == 0 then return nil end local container_parts = {} local function is_new_sentence(container) return container.keyword_info and container.keyword_info.new_sentence or false end -- Count the containers that get a text part in the derivation's own sentence (invisible in text = "all", -- "text", or true) local visible_container_count = 0 for _, container in ipairs(containers) do local keyword_info = container.keyword_info local inv = keyword_info and keyword_info.invisible if not (inv == "all" or inv == true or inv == "text") and not is_new_sentence(container) then visible_container_count = visible_container_count + 1 end end -- If there are multiple visible containers in that sentence, don't allow continuation for any: alternatives -- each name a different source, and an influence clause after a chain would read as influencing its last -- step. A sentence of its own does not stop the derivation's chain. local has_multiple_containers = visible_container_count > 1 local should_allow_continuation = allow_continuation and not has_multiple_containers for _, container in ipairs(containers) do local part = build_container_part(container, node, depth, should_allow_continuation and not is_new_sentence(container), fallback_to_bluelink) if part then -- Recursively build children if there are more steps if part.has_more_steps and part.next_node then part.continuation = build_text_tree(part.next_node, depth + 1, true, part.fallback_to_bluelink) end table.insert(container_parts, part) end end if #container_parts == 0 then return nil end return { type = "tree", container_parts = container_parts, depth = depth, } end -- Check if tree has mixed joining types local function container_join_kind(part) if part.type == "etydate" then return nil end if part.new_sentence or part.separate_clause then return "supplement" end return "or_join" end local function check_complexity(tree) if not tree then return nil end local parts = tree.container_parts if #parts <= 1 then -- Single container if parts[1] and parts[1].continuation then return check_complexity(parts[1].continuation) end return nil end -- Or-join containers must precede any supplemental (calque-like / influence) containers. local seen_supplement = false for _, part in ipairs(parts) do local kind = container_join_kind(part) if kind == "supplement" then seen_supplement = true elseif kind == "or_join" and seen_supplement then error( "Cannot generate etymology text: a main derivation step cannot follow a calque, semantic loan, or influence clause in the same list.") end end for _, part in ipairs(parts) do if part.continuation then check_complexity(part.continuation) end end return nil end -- Analyze tree and assign punctuation local function analyze_punctuation(tree, is_toplevel) if not tree then return end local parts = tree.container_parts local num_parts = #parts for i, part in ipairs(parts) do local is_first = (i == 1) local is_last = (i == num_parts) local next_part = parts[i + 1] -- Analyze term punctuation within container if part.term_parts then -- Terms use Oxford comma style: "A, B, or C" -- Custom conjunction can be specified via conj modifier (e.g., "and/or", "and") local num_terms = #part.term_parts local term_conj = part.conj or "or" -- default to "or" for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do local is_last_term = (j == num_terms) if part.is_group then -- Group: terms joined with " + " term_part.joiner = is_last_term and "" or " + " elseif num_terms > 1 then -- Multiple terms not in a group: Oxford comma style if is_last_term then term_part.joiner = "" elseif j == num_terms - 1 then -- Second to last term if num_terms == 2 then term_part.joiner = " " .. term_conj .. " " else term_part.joiner = ", " .. term_conj .. " " end else term_part.joiner = ", " end else -- Single term term_part.joiner = "" end end end -- Determine container punctuation based on what comes next if part.continuation then -- Has continuation part.punctuation = "," -- Recursively analyze continuation analyze_punctuation(part.continuation, false) elseif is_last then -- Last container at this level (may still continue in part.continuation) part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.new_sentence then -- Next container starts a new sentence part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Next container is a separate clause part.punctuation = "," else -- Not last, next is joined with "or" -- Containers use repeated "or" style: "A, or B, or C" part.punctuation = "," end -- Determine joiner to next part -- Containers use repeated "or" style: ", or" between each -- Custom conjunction can be specified via conj modifier local container_conj = part.conj or "or" -- default to "or" if not is_last then if next_part and next_part.new_sentence then -- New sentence part.joiner = " " elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Separate clause part.joiner = " " else -- Same sentence: use custom conjunction or default "or" part.joiner = " " .. container_conj .. " " end else part.joiner = "" end -- Determine intro formatting -- Capitalize if first at top level, OR if this container starts a new sentence if (is_first and is_toplevel) or part.new_sentence then part.intro_capitalized = true part.use_full_intro = true else part.intro_capitalized = false part.use_full_intro = false end end end -- Assemble text from analyzed tree local function assemble_text(tree) if not tree then return "" end local result = "" for i, part in ipairs(tree.container_parts) do if part.type == "etydate" then result = result .. part.etydate_text if part.punctuation and part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end if part.etydate_refs and next(part.etydate_refs) then result = result .. M.references.format_references(part.etydate_refs) end if part.joiner and part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end else -- Build intro local intro_text = part.intro_text local phrase = part.phrase if part.senseid then intro_text, phrase = format_sl_senseid_intro( part.senseid, part.sl_keyword_text, part.phrase, part.intro_capitalized, part.is_uncertain ) end local intro if part.use_full_intro then if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "Possibly " .. phrase else intro = intro_text end else if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "possibly " .. phrase else intro = phrase end end result = result .. intro -- Build terms if #part.term_parts > 0 then result = result .. " " for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do -- Add "possibly" prefix for uncertain terms when there's mixed uncertainty if part.has_mixed_uncertainty and term_part.is_uncertain then result = result .. "possibly " end result = result .. term_part.text -- Add joiner between terms if term_part.joiner ~= "" then -- Check if joiner contains comma (punctuation) local comma_pos = term_part.joiner:find(",") if comma_pos then -- Add up to and including comma result = result .. term_part.joiner:sub(1, comma_pos) -- Add refs after comma if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end -- Add rest of joiner result = result .. term_part.joiner:sub(comma_pos + 1) else -- No comma, add refs before joiner if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end result = result .. term_part.joiner end end end -- For the last term, add punctuation then refs local last_term = part.term_parts[#part.term_parts] if last_term and last_term.joiner == "" then if part.punctuation ~= "" then -- If we have literal text, punctuation goes AFTER it if part.lit then -- Add refs first (attached to term) if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text result = result .. ", literally “" .. part.lit .. "”" -- Add punctuation result = result .. part.punctuation else -- Normal behavior: punctuation then refs result = result .. part.punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs after term refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end else -- No punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text if present (even without punctuation) if part.lit then result = result .. ", literally “" .. part.lit .. "”" end end end else -- No terms, just add punctuation and keyword refs if part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end -- Add keyword refs even when there are no terms if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end -- Add continuation if part.continuation then result = result .. " " .. assemble_text(part.continuation) end -- Add joiner to next container if part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end end end return result end local text_tree = build_text_tree(data_tree, 1, true, false) -- Supplements (doublets, etydate, …) are rendered outside the main derivation text tree. local function assemble_supplements() if not data_tree.supplements then return "" end local chunks = {} local pending_trees = {} local function flush_pending_trees() local num = #pending_trees for i, supplement_tree in ipairs(pending_trees) do analyze_punctuation(supplement_tree, true) apply_closing_punctuation_override(supplement_tree, i == num) local chunk = assemble_text(supplement_tree) if chunk ~= "" then table.insert(chunks, chunk) end end pending_trees = {} end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do local supplement_tree if supplement.type == "doublet" and supplement.config and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then local config = supplement.config local term_parts = {} for _, term in ipairs(supplement.terms) do local term_part = build_term_part(term, entry_lang, true) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) end end if #term_parts == 0 then supplement_tree = nil else supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "doublet", intro_text = config.text, phrase = config.phrase, term_parts = term_parts, conj = config.default_conj or "and", new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end elseif supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "etydate", etydate_text = supplement.etydate_text, etydate_refs = supplement.etydate_refs, new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end if supplement_tree then table.insert(pending_trees, supplement_tree) end end flush_pending_trees() return table.concat(chunks, " ") end if not text_tree then local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text == "" then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end if stop_at_lang then return supplement_text, { stop_lang_reached = false } end return supplement_text end local rendered = "" if text_tree then check_complexity(text_tree) analyze_punctuation(text_tree, true) apply_closing_punctuation_override(text_tree, not has_supplements()) rendered = assemble_text(text_tree) end local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text ~= "" then if rendered ~= "" then rendered = rendered .. " " .. supplement_text else rendered = supplement_text end end if stop_at_lang then return rendered, { stop_lang_reached = stop_lang_reached } end return rendered end return export 60dpsf0pxj0apgpy33ukqivkz2zx3ix 5775354 5775353 2026-10-15T06:43:02Z Octahedron80 267 5775354 Scribunto text/plain local export = {} local loader = require("Module:module loader") local M = loader.init({ require = { en_utilities = "Module:en-utilities", references = "Module:references", senseno = "Module:senseno", }, loadData = { data = "Module:etymon/data", }, }) function export.render(opts) opts = opts or {} local data_tree = opts.data_tree local format_term_func = opts.format_term_func local max_depth = opts.max_depth local stop_at_blue_link = opts.stop_at_blue_link local curr_page = opts.curr_page local nodot = opts.nodot and opts.nodot ~= "" and opts.nodot ~= "0" local function explicit_dot_override() if opts.dot == nil or opts.dot == false then return nil end local d = mw.text.trim(tostring(opts.dot)) if d == "" or d == "." then return nil end return d end local dot_override = explicit_dot_override() local function find_deepest_last_part(tree) if not tree or not tree.container_parts or #tree.container_parts == 0 then return nil end local last_part = tree.container_parts[#tree.container_parts] if last_part.continuation then return find_deepest_last_part(last_part.continuation) end return last_part end local function apply_final_punctuation_override(tree, punct) if not tree or punct == nil then return end local last_part = find_deepest_last_part(tree) if last_part then last_part.punctuation = punct end end local function apply_closing_punctuation_override(tree, is_last_segment) if not is_last_segment then return end local punct if nodot then punct = "" elseif dot_override ~= nil then punct = dot_override else return end apply_final_punctuation_override(tree, punct) end local function has_supplements() return data_tree.supplements and #data_tree.supplements > 0 end local stop_at_lang = opts.stop_at_lang local stop_at_lang_or_bluelink = opts.stop_at_lang_or_bluelink local lang_matches_stop_code = opts.lang_matches_stop_code local stop_lang_reached = false local function term_matches_stop_code(term_lang, stop_code) if lang_matches_stop_code then return lang_matches_stop_code(term_lang, stop_code) end return term_lang and term_lang:getCode() == stop_code end local children = data_tree.children local function has_text_supplements() if not data_tree.supplements then return false end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do if supplement.type == "doublet" and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then return true end if supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then return true end end return false end if (not children or #children == 0) and not has_text_supplements() then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end local entry_lang = data_tree.lang local function lowercase_glossary_link_display(wikitext) return wikitext:gsub("(%[%[ภาคผนวก:อภิธานศัพท์#[^|]+|)([^%]])([^%]]*)%]%]", function(prefix, first, rest) return prefix .. mw.ustring.lower(first) .. rest .. "]]" end) end local function format_sl_senseid_intro(senseid, keyword_text, keyword_phrase, capitalize_senseno, is_uncertain) local senseids = mw.text.split(senseid, "!!", true) local senseno_parts = {} for i, id in ipairs(senseids) do id = mw.text.trim(id) if id ~= "" then table.insert(senseno_parts, M.senseno.link_text(entry_lang:getCode(), { id }, { title = curr_page, uc = (i == 1 and capitalize_senseno) or nil, })) end end if #senseno_parts == 0 then return keyword_text, keyword_phrase end local senseno_text = mw.text.listToText(senseno_parts) local glossary_link = (keyword_text or ""):gsub(" from$", "") local glossary_lower = lowercase_glossary_link_display(glossary_link) if #senseno_parts > 1 then local plural_link = glossary_lower:gsub("|semantic loan%]%]", "|semantic loans]]") if is_uncertain then return senseno_text .. " are possibly " .. plural_link .. " from", senseno_text .. " are possibly semantic loans from" end return senseno_text .. " are " .. plural_link .. " from", senseno_text .. " are semantic loans from" end if is_uncertain then return senseno_text .. " is possibly a " .. glossary_lower .. " from", senseno_text .. " is possibly a semantic loan from" end return senseno_text .. " is a " .. glossary_lower .. " from", senseno_text .. " is a semantic loan from" end local function get_term_refs(term, defined_here) if defined_here and term.refs and next(term.refs) then return M.references.format_references(term.refs) end return "" end -- Build a text part for a single term local function build_term_part(term, current_lang, defined_here) local text = "" local new_lang = current_lang local lang_changed = term.lang:getCanonicalName() ~= current_lang:getCanonicalName() -- Use centralized format_term (handles suppress_term, unknown_term, and regular terms) local term_text = format_term_func(term) if lang_changed then new_lang = term.lang if term_text then text = term.lang:makeWikipediaLink() .. " " .. term_text elseif term.is_family then text = M.en_utilities.add_indefinite_article(term.lang:makeWikipediaLink() .. " language", false) else -- suppress_term with language change: show only language text = term.lang:makeWikipediaLink() end else text = term_text or "" end return { type = "term", text = text, refs = get_term_refs(term, defined_here), lang = new_lang, is_uncertain = term.is_uncertain or false, } end -- Build text parts for a container local function build_container_part(container, node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local keyword_info = container.keyword_info local keyword_modifiers = container.keyword_modifiers or {} local terms = container.terms or {} if not keyword_info or #terms == 0 then return nil end -- Skip building text part when invisible in text ("all", "text", or true) local inv = keyword_info.invisible if inv == "all" or inv == true or inv == "text" then return nil end local is_group = keyword_info.is_group local keyword_uncertain = keyword_modifiers.unc or false -- Determine text and phrase (allowing for overrides) local intro_text = keyword_info.text local phrase = keyword_info.phrase local new_sentence = keyword_info.new_sentence or false if keyword_modifiers.text then -- User-provided override: assumed to be lowercase phrase = keyword_modifiers.text -- Auto-capitalize for intro text (e.g., "derived from" -> "Derived from") intro_text = mw.ustring.upper(phrase:sub(1, 1)) .. phrase:sub(2) end local defined_here = (node.page_of or curr_page) == curr_page -- Get keyword references local keyword_refs = "" if defined_here and keyword_modifiers.refs and next(keyword_modifiers.refs) then keyword_refs = M.references.format_references(keyword_modifiers.refs) end -- Build term parts local term_parts = {} local current_lang = node.lang for _, term in ipairs(terms) do local term_part = build_term_part(term, current_lang, defined_here) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) current_lang = term_part.lang end end -- Check uncertainty distribution local uncertain_count = 0 for _, term_part in ipairs(term_parts) do if term_part.is_uncertain then uncertain_count = uncertain_count + 1 end end -- If keyword itself is uncertain, treat all terms as uncertain local all_uncertain = keyword_uncertain or (uncertain_count == #term_parts and #term_parts > 0) if is_group and uncertain_count > 0 then all_uncertain = true end local has_mixed_uncertainty = not all_uncertain and uncertain_count > 0 -- Check if there are more steps (only if continuation is allowed) local has_more_steps = false local next_node = nil local first_term = terms[1] -- Check if we should stop at this language local reached_stop_lang = false if stop_at_lang then for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang) then reached_stop_lang = true stop_lang_reached = true break end end elseif stop_at_lang_or_bluelink then -- Check if we should stop at this language, or at the first bluelink if it's a redlink for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang_or_bluelink) then if first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true else fallback_to_bluelink = true end break end end if fallback_to_bluelink and first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true end end if allow_continuation and not is_group and #terms == 1 and not reached_stop_lang then local first_term_children = first_term.children if first_term_children and #first_term_children > 0 and (not max_depth or depth < max_depth) then local next_container = first_term_children[1] local next_keyword_info = next_container and next_container.keyword_info if not (next_keyword_info and next_keyword_info.invisible) then if stop_at_blue_link then if first_term.status ~= M.data.STATUS.OK then has_more_steps = true next_node = first_term end else has_more_steps = true next_node = first_term end end end end return { type = "container", intro_text = intro_text, phrase = phrase, senseid = keyword_modifiers.senseid, sl_keyword_text = keyword_modifiers.senseid and keyword_info.text or nil, is_uncertain = all_uncertain, has_mixed_uncertainty = has_mixed_uncertainty, term_parts = term_parts, is_group = is_group, has_more_steps = has_more_steps, next_node = next_node, new_sentence = new_sentence, separate_clause = keyword_info.separate_clause or false, conj = keyword_modifiers.conj or keyword_info.default_conj, -- custom conjunction: "and", "or", "and/or", etc. lit = keyword_modifiers.lit, keyword_refs = keyword_refs, fallback_to_bluelink = fallback_to_bluelink, } end -- Build the full tree of text parts local function build_text_tree(node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local containers = node.children if not containers or #containers == 0 then return nil end local container_parts = {} local function is_new_sentence(container) return container.keyword_info and container.keyword_info.new_sentence or false end -- Count the containers that get a text part in the derivation's own sentence (invisible in text = "all", -- "text", or true) local visible_container_count = 0 for _, container in ipairs(containers) do local keyword_info = container.keyword_info local inv = keyword_info and keyword_info.invisible if not (inv == "all" or inv == true or inv == "text") and not is_new_sentence(container) then visible_container_count = visible_container_count + 1 end end -- If there are multiple visible containers in that sentence, don't allow continuation for any: alternatives -- each name a different source, and an influence clause after a chain would read as influencing its last -- step. A sentence of its own does not stop the derivation's chain. local has_multiple_containers = visible_container_count > 1 local should_allow_continuation = allow_continuation and not has_multiple_containers for _, container in ipairs(containers) do local part = build_container_part(container, node, depth, should_allow_continuation and not is_new_sentence(container), fallback_to_bluelink) if part then -- Recursively build children if there are more steps if part.has_more_steps and part.next_node then part.continuation = build_text_tree(part.next_node, depth + 1, true, part.fallback_to_bluelink) end table.insert(container_parts, part) end end if #container_parts == 0 then return nil end return { type = "tree", container_parts = container_parts, depth = depth, } end -- Check if tree has mixed joining types local function container_join_kind(part) if part.type == "etydate" then return nil end if part.new_sentence or part.separate_clause then return "supplement" end return "or_join" end local function check_complexity(tree) if not tree then return nil end local parts = tree.container_parts if #parts <= 1 then -- Single container if parts[1] and parts[1].continuation then return check_complexity(parts[1].continuation) end return nil end -- Or-join containers must precede any supplemental (calque-like / influence) containers. local seen_supplement = false for _, part in ipairs(parts) do local kind = container_join_kind(part) if kind == "supplement" then seen_supplement = true elseif kind == "or_join" and seen_supplement then error( "Cannot generate etymology text: a main derivation step cannot follow a calque, semantic loan, or influence clause in the same list.") end end for _, part in ipairs(parts) do if part.continuation then check_complexity(part.continuation) end end return nil end -- Analyze tree and assign punctuation local function analyze_punctuation(tree, is_toplevel) if not tree then return end local parts = tree.container_parts local num_parts = #parts for i, part in ipairs(parts) do local is_first = (i == 1) local is_last = (i == num_parts) local next_part = parts[i + 1] -- Analyze term punctuation within container if part.term_parts then -- Terms use Oxford comma style: "A, B, or C" -- Custom conjunction can be specified via conj modifier (e.g., "and/or", "and") local num_terms = #part.term_parts local term_conj = part.conj or "หรือ" -- default to "or" for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do local is_last_term = (j == num_terms) if part.is_group then -- Group: terms joined with " + " term_part.joiner = is_last_term and "" or " + " elseif num_terms > 1 then -- Multiple terms not in a group: Oxford comma style if is_last_term then term_part.joiner = "" elseif j == num_terms - 1 then -- Second to last term if num_terms == 2 then term_part.joiner = " " .. term_conj .. " " else term_part.joiner = ", " .. term_conj .. " " end else term_part.joiner = ", " end else -- Single term term_part.joiner = "" end end end -- Determine container punctuation based on what comes next if part.continuation then -- Has continuation part.punctuation = "," -- Recursively analyze continuation analyze_punctuation(part.continuation, false) elseif is_last then -- Last container at this level (may still continue in part.continuation) part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.new_sentence then -- Next container starts a new sentence part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Next container is a separate clause part.punctuation = "," else -- Not last, next is joined with "or" -- Containers use repeated "or" style: "A, or B, or C" part.punctuation = "," end -- Determine joiner to next part -- Containers use repeated "or" style: ", or" between each -- Custom conjunction can be specified via conj modifier local container_conj = part.conj or "หรือ" -- default to "or" if not is_last then if next_part and next_part.new_sentence then -- New sentence part.joiner = " " elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Separate clause part.joiner = " " else -- Same sentence: use custom conjunction or default "or" part.joiner = " " .. container_conj .. " " end else part.joiner = "" end -- Determine intro formatting -- Capitalize if first at top level, OR if this container starts a new sentence if (is_first and is_toplevel) or part.new_sentence then part.intro_capitalized = true part.use_full_intro = true else part.intro_capitalized = false part.use_full_intro = false end end end -- Assemble text from analyzed tree local function assemble_text(tree) if not tree then return "" end local result = "" for i, part in ipairs(tree.container_parts) do if part.type == "etydate" then result = result .. part.etydate_text if part.punctuation and part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end if part.etydate_refs and next(part.etydate_refs) then result = result .. M.references.format_references(part.etydate_refs) end if part.joiner and part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end else -- Build intro local intro_text = part.intro_text local phrase = part.phrase if part.senseid then intro_text, phrase = format_sl_senseid_intro( part.senseid, part.sl_keyword_text, part.phrase, part.intro_capitalized, part.is_uncertain ) end local intro if part.use_full_intro then if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "Possibly " .. phrase else intro = intro_text end else if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "possibly " .. phrase else intro = phrase end end result = result .. intro -- Build terms if #part.term_parts > 0 then result = result .. " " for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do -- Add "possibly" prefix for uncertain terms when there's mixed uncertainty if part.has_mixed_uncertainty and term_part.is_uncertain then result = result .. "possibly " end result = result .. term_part.text -- Add joiner between terms if term_part.joiner ~= "" then -- Check if joiner contains comma (punctuation) local comma_pos = term_part.joiner:find(",") if comma_pos then -- Add up to and including comma result = result .. term_part.joiner:sub(1, comma_pos) -- Add refs after comma if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end -- Add rest of joiner result = result .. term_part.joiner:sub(comma_pos + 1) else -- No comma, add refs before joiner if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end result = result .. term_part.joiner end end end -- For the last term, add punctuation then refs local last_term = part.term_parts[#part.term_parts] if last_term and last_term.joiner == "" then if part.punctuation ~= "" then -- If we have literal text, punctuation goes AFTER it if part.lit then -- Add refs first (attached to term) if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text result = result .. ", literally “" .. part.lit .. "”" -- Add punctuation result = result .. part.punctuation else -- Normal behavior: punctuation then refs result = result .. part.punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs after term refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end else -- No punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text if present (even without punctuation) if part.lit then result = result .. ", literally “" .. part.lit .. "”" end end end else -- No terms, just add punctuation and keyword refs if part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end -- Add keyword refs even when there are no terms if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end -- Add continuation if part.continuation then result = result .. " " .. assemble_text(part.continuation) end -- Add joiner to next container if part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end end end return result end local text_tree = build_text_tree(data_tree, 1, true, false) -- Supplements (doublets, etydate, …) are rendered outside the main derivation text tree. local function assemble_supplements() if not data_tree.supplements then return "" end local chunks = {} local pending_trees = {} local function flush_pending_trees() local num = #pending_trees for i, supplement_tree in ipairs(pending_trees) do analyze_punctuation(supplement_tree, true) apply_closing_punctuation_override(supplement_tree, i == num) local chunk = assemble_text(supplement_tree) if chunk ~= "" then table.insert(chunks, chunk) end end pending_trees = {} end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do local supplement_tree if supplement.type == "doublet" and supplement.config and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then local config = supplement.config local term_parts = {} for _, term in ipairs(supplement.terms) do local term_part = build_term_part(term, entry_lang, true) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) end end if #term_parts == 0 then supplement_tree = nil else supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "doublet", intro_text = config.text, phrase = config.phrase, term_parts = term_parts, conj = config.default_conj or "and", new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end elseif supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "etydate", etydate_text = supplement.etydate_text, etydate_refs = supplement.etydate_refs, new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end if supplement_tree then table.insert(pending_trees, supplement_tree) end end flush_pending_trees() return table.concat(chunks, " ") end if not text_tree then local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text == "" then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end if stop_at_lang then return supplement_text, { stop_lang_reached = false } end return supplement_text end local rendered = "" if text_tree then check_complexity(text_tree) analyze_punctuation(text_tree, true) apply_closing_punctuation_override(text_tree, not has_supplements()) rendered = assemble_text(text_tree) end local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text ~= "" then if rendered ~= "" then rendered = rendered .. " " .. supplement_text else rendered = supplement_text end end if stop_at_lang then return rendered, { stop_lang_reached = stop_lang_reached } end return rendered end return export 5cwggkq7jwz6gnf8dc13o6e256trfej 5775355 5775354 2026-10-15T06:45:13Z Octahedron80 267 5775355 Scribunto text/plain local export = {} local loader = require("Module:module loader") local M = loader.init({ require = { en_utilities = "Module:en-utilities", references = "Module:references", senseno = "Module:senseno", }, loadData = { data = "Module:etymon/data", }, }) function export.render(opts) opts = opts or {} local data_tree = opts.data_tree local format_term_func = opts.format_term_func local max_depth = opts.max_depth local stop_at_blue_link = opts.stop_at_blue_link local curr_page = opts.curr_page local nodot = opts.nodot and opts.nodot ~= "" and opts.nodot ~= "0" local function explicit_dot_override() if opts.dot == nil or opts.dot == false then return nil end local d = mw.text.trim(tostring(opts.dot)) if d == "" or d == "." then return nil end return d end local dot_override = explicit_dot_override() local function find_deepest_last_part(tree) if not tree or not tree.container_parts or #tree.container_parts == 0 then return nil end local last_part = tree.container_parts[#tree.container_parts] if last_part.continuation then return find_deepest_last_part(last_part.continuation) end return last_part end local function apply_final_punctuation_override(tree, punct) if not tree or punct == nil then return end local last_part = find_deepest_last_part(tree) if last_part then last_part.punctuation = punct end end local function apply_closing_punctuation_override(tree, is_last_segment) if not is_last_segment then return end local punct if nodot then punct = "" elseif dot_override ~= nil then punct = dot_override else return end apply_final_punctuation_override(tree, punct) end local function has_supplements() return data_tree.supplements and #data_tree.supplements > 0 end local stop_at_lang = opts.stop_at_lang local stop_at_lang_or_bluelink = opts.stop_at_lang_or_bluelink local lang_matches_stop_code = opts.lang_matches_stop_code local stop_lang_reached = false local function term_matches_stop_code(term_lang, stop_code) if lang_matches_stop_code then return lang_matches_stop_code(term_lang, stop_code) end return term_lang and term_lang:getCode() == stop_code end local children = data_tree.children local function has_text_supplements() if not data_tree.supplements then return false end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do if supplement.type == "doublet" and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then return true end if supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then return true end end return false end if (not children or #children == 0) and not has_text_supplements() then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end local entry_lang = data_tree.lang local function lowercase_glossary_link_display(wikitext) return wikitext:gsub("(%[%[ภาคผนวก:อภิธานศัพท์#[^|]+|)([^%]])([^%]]*)%]%]", function(prefix, first, rest) return prefix .. mw.ustring.lower(first) .. rest .. "]]" end) end local function format_sl_senseid_intro(senseid, keyword_text, keyword_phrase, capitalize_senseno, is_uncertain) local senseids = mw.text.split(senseid, "!!", true) local senseno_parts = {} for i, id in ipairs(senseids) do id = mw.text.trim(id) if id ~= "" then table.insert(senseno_parts, M.senseno.link_text(entry_lang:getCode(), { id }, { title = curr_page, uc = (i == 1 and capitalize_senseno) or nil, })) end end if #senseno_parts == 0 then return keyword_text, keyword_phrase end local senseno_text = mw.text.listToText(senseno_parts) local glossary_link = (keyword_text or ""):gsub(" from$", "") local glossary_lower = lowercase_glossary_link_display(glossary_link) if #senseno_parts > 1 then local plural_link = glossary_lower:gsub("|semantic loan%]%]", "|semantic loans]]") if is_uncertain then return senseno_text .. " are possibly " .. plural_link .. " from", senseno_text .. " are possibly semantic loans from" end return senseno_text .. " are " .. plural_link .. " from", senseno_text .. " are semantic loans from" end if is_uncertain then return senseno_text .. " is possibly a " .. glossary_lower .. " from", senseno_text .. " is possibly a semantic loan from" end return senseno_text .. " is a " .. glossary_lower .. " from", senseno_text .. " is a semantic loan from" end local function get_term_refs(term, defined_here) if defined_here and term.refs and next(term.refs) then return M.references.format_references(term.refs) end return "" end -- Build a text part for a single term local function build_term_part(term, current_lang, defined_here) local text = "" local new_lang = current_lang local lang_changed = term.lang:getCanonicalName() ~= current_lang:getCanonicalName() -- Use centralized format_term (handles suppress_term, unknown_term, and regular terms) local term_text = format_term_func(term) if lang_changed then new_lang = term.lang if term_text then text = term.lang:makeWikipediaLink() .. " " .. term_text elseif term.is_family then text = M.en_utilities.add_indefinite_article(term.lang:makeWikipediaLink() .. " language", false) else -- suppress_term with language change: show only language text = term.lang:makeWikipediaLink() end else text = term_text or "" end return { type = "term", text = text, refs = get_term_refs(term, defined_here), lang = new_lang, is_uncertain = term.is_uncertain or false, } end -- Build text parts for a container local function build_container_part(container, node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local keyword_info = container.keyword_info local keyword_modifiers = container.keyword_modifiers or {} local terms = container.terms or {} if not keyword_info or #terms == 0 then return nil end -- Skip building text part when invisible in text ("all", "text", or true) local inv = keyword_info.invisible if inv == "all" or inv == true or inv == "text" then return nil end local is_group = keyword_info.is_group local keyword_uncertain = keyword_modifiers.unc or false -- Determine text and phrase (allowing for overrides) local intro_text = keyword_info.text local phrase = keyword_info.phrase local new_sentence = keyword_info.new_sentence or false if keyword_modifiers.text then -- User-provided override: assumed to be lowercase phrase = keyword_modifiers.text -- Auto-capitalize for intro text (e.g., "derived from" -> "Derived from") intro_text = mw.ustring.upper(phrase:sub(1, 1)) .. phrase:sub(2) end local defined_here = (node.page_of or curr_page) == curr_page -- Get keyword references local keyword_refs = "" if defined_here and keyword_modifiers.refs and next(keyword_modifiers.refs) then keyword_refs = M.references.format_references(keyword_modifiers.refs) end -- Build term parts local term_parts = {} local current_lang = node.lang for _, term in ipairs(terms) do local term_part = build_term_part(term, current_lang, defined_here) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) current_lang = term_part.lang end end -- Check uncertainty distribution local uncertain_count = 0 for _, term_part in ipairs(term_parts) do if term_part.is_uncertain then uncertain_count = uncertain_count + 1 end end -- If keyword itself is uncertain, treat all terms as uncertain local all_uncertain = keyword_uncertain or (uncertain_count == #term_parts and #term_parts > 0) if is_group and uncertain_count > 0 then all_uncertain = true end local has_mixed_uncertainty = not all_uncertain and uncertain_count > 0 -- Check if there are more steps (only if continuation is allowed) local has_more_steps = false local next_node = nil local first_term = terms[1] -- Check if we should stop at this language local reached_stop_lang = false if stop_at_lang then for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang) then reached_stop_lang = true stop_lang_reached = true break end end elseif stop_at_lang_or_bluelink then -- Check if we should stop at this language, or at the first bluelink if it's a redlink for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang_or_bluelink) then if first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true else fallback_to_bluelink = true end break end end if fallback_to_bluelink and first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true end end if allow_continuation and not is_group and #terms == 1 and not reached_stop_lang then local first_term_children = first_term.children if first_term_children and #first_term_children > 0 and (not max_depth or depth < max_depth) then local next_container = first_term_children[1] local next_keyword_info = next_container and next_container.keyword_info if not (next_keyword_info and next_keyword_info.invisible) then if stop_at_blue_link then if first_term.status ~= M.data.STATUS.OK then has_more_steps = true next_node = first_term end else has_more_steps = true next_node = first_term end end end end return { type = "container", intro_text = intro_text, phrase = phrase, senseid = keyword_modifiers.senseid, sl_keyword_text = keyword_modifiers.senseid and keyword_info.text or nil, is_uncertain = all_uncertain, has_mixed_uncertainty = has_mixed_uncertainty, term_parts = term_parts, is_group = is_group, has_more_steps = has_more_steps, next_node = next_node, new_sentence = new_sentence, separate_clause = keyword_info.separate_clause or false, conj = keyword_modifiers.conj or keyword_info.default_conj, -- custom conjunction: "and", "or", "and/or", etc. lit = keyword_modifiers.lit, keyword_refs = keyword_refs, fallback_to_bluelink = fallback_to_bluelink, } end -- Build the full tree of text parts local function build_text_tree(node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local containers = node.children if not containers or #containers == 0 then return nil end local container_parts = {} local function is_new_sentence(container) return container.keyword_info and container.keyword_info.new_sentence or false end -- Count the containers that get a text part in the derivation's own sentence (invisible in text = "all", -- "text", or true) local visible_container_count = 0 for _, container in ipairs(containers) do local keyword_info = container.keyword_info local inv = keyword_info and keyword_info.invisible if not (inv == "all" or inv == true or inv == "text") and not is_new_sentence(container) then visible_container_count = visible_container_count + 1 end end -- If there are multiple visible containers in that sentence, don't allow continuation for any: alternatives -- each name a different source, and an influence clause after a chain would read as influencing its last -- step. A sentence of its own does not stop the derivation's chain. local has_multiple_containers = visible_container_count > 1 local should_allow_continuation = allow_continuation and not has_multiple_containers for _, container in ipairs(containers) do local part = build_container_part(container, node, depth, should_allow_continuation and not is_new_sentence(container), fallback_to_bluelink) if part then -- Recursively build children if there are more steps if part.has_more_steps and part.next_node then part.continuation = build_text_tree(part.next_node, depth + 1, true, part.fallback_to_bluelink) end table.insert(container_parts, part) end end if #container_parts == 0 then return nil end return { type = "tree", container_parts = container_parts, depth = depth, } end -- Check if tree has mixed joining types local function container_join_kind(part) if part.type == "etydate" then return nil end if part.new_sentence or part.separate_clause then return "supplement" end return "or_join" end local function check_complexity(tree) if not tree then return nil end local parts = tree.container_parts if #parts <= 1 then -- Single container if parts[1] and parts[1].continuation then return check_complexity(parts[1].continuation) end return nil end -- Or-join containers must precede any supplemental (calque-like / influence) containers. local seen_supplement = false for _, part in ipairs(parts) do local kind = container_join_kind(part) if kind == "supplement" then seen_supplement = true elseif kind == "or_join" and seen_supplement then error( "Cannot generate etymology text: a main derivation step cannot follow a calque, semantic loan, or influence clause in the same list.") end end for _, part in ipairs(parts) do if part.continuation then check_complexity(part.continuation) end end return nil end -- Analyze tree and assign punctuation local function analyze_punctuation(tree, is_toplevel) if not tree then return end local parts = tree.container_parts local num_parts = #parts for i, part in ipairs(parts) do local is_first = (i == 1) local is_last = (i == num_parts) local next_part = parts[i + 1] -- Analyze term punctuation within container if part.term_parts then -- Terms use Oxford comma style: "A, B, or C" -- Custom conjunction can be specified via conj modifier (e.g., "and/or", "and") local num_terms = #part.term_parts local term_conj = part.conj or "หรือ" -- default to "or" for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do local is_last_term = (j == num_terms) if part.is_group then -- Group: terms joined with " + " term_part.joiner = is_last_term and "" or " + " elseif num_terms > 1 then -- Multiple terms not in a group: Oxford comma style if is_last_term then term_part.joiner = "" elseif j == num_terms - 1 then -- Second to last term if num_terms == 2 then term_part.joiner = " " .. term_conj .. " " else term_part.joiner = ", " .. term_conj .. " " end else term_part.joiner = ", " end else -- Single term term_part.joiner = "" end end end -- Determine container punctuation based on what comes next if part.continuation then -- Has continuation part.punctuation = "," -- Recursively analyze continuation analyze_punctuation(part.continuation, false) elseif is_last then -- Last container at this level (may still continue in part.continuation) part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.new_sentence then -- Next container starts a new sentence part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Next container is a separate clause part.punctuation = "," else -- Not last, next is joined with "or" -- Containers use repeated "or" style: "A, or B, or C" part.punctuation = "," end -- Determine joiner to next part -- Containers use repeated "or" style: ", or" between each -- Custom conjunction can be specified via conj modifier local container_conj = part.conj or "หรือ" -- default to "or" if not is_last then if next_part and next_part.new_sentence then -- New sentence part.joiner = " " elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Separate clause part.joiner = " " else -- Same sentence: use custom conjunction or default "or" part.joiner = " " .. container_conj .. " " end else part.joiner = "" end -- Determine intro formatting -- Capitalize if first at top level, OR if this container starts a new sentence if (is_first and is_toplevel) or part.new_sentence then part.intro_capitalized = true part.use_full_intro = true else part.intro_capitalized = false part.use_full_intro = false end end end -- Assemble text from analyzed tree local function assemble_text(tree) if not tree then return "" end local result = "" for i, part in ipairs(tree.container_parts) do if part.type == "etydate" then result = result .. part.etydate_text if part.punctuation and part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end if part.etydate_refs and next(part.etydate_refs) then result = result .. M.references.format_references(part.etydate_refs) end if part.joiner and part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end else -- Build intro local intro_text = part.intro_text local phrase = part.phrase if part.senseid then intro_text, phrase = format_sl_senseid_intro( part.senseid, part.sl_keyword_text, part.phrase, part.intro_capitalized, part.is_uncertain ) end local intro if part.use_full_intro then if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "เป็นไปได้ว่า" .. phrase else intro = intro_text end else if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "เป็นไปได้ว่า" .. phrase else intro = phrase end end result = result .. intro -- Build terms if #part.term_parts > 0 then result = result .. " " for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do -- Add "possibly" prefix for uncertain terms when there's mixed uncertainty if part.has_mixed_uncertainty and term_part.is_uncertain then result = result .. "เป็นไปได้ว่า" end result = result .. term_part.text -- Add joiner between terms if term_part.joiner ~= "" then -- Check if joiner contains comma (punctuation) local comma_pos = term_part.joiner:find(",") if comma_pos then -- Add up to and including comma result = result .. term_part.joiner:sub(1, comma_pos) -- Add refs after comma if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end -- Add rest of joiner result = result .. term_part.joiner:sub(comma_pos + 1) else -- No comma, add refs before joiner if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end result = result .. term_part.joiner end end end -- For the last term, add punctuation then refs local last_term = part.term_parts[#part.term_parts] if last_term and last_term.joiner == "" then if part.punctuation ~= "" then -- If we have literal text, punctuation goes AFTER it if part.lit then -- Add refs first (attached to term) if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text result = result .. ", แปลตามตัวอักษรว่า “" .. part.lit .. "”" -- Add punctuation result = result .. part.punctuation else -- Normal behavior: punctuation then refs result = result .. part.punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs after term refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end else -- No punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text if present (even without punctuation) if part.lit then result = result .. ", แปลตามตัวอักษรว่า “" .. part.lit .. "”" end end end else -- No terms, just add punctuation and keyword refs if part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end -- Add keyword refs even when there are no terms if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end -- Add continuation if part.continuation then result = result .. " " .. assemble_text(part.continuation) end -- Add joiner to next container if part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end end end return result end local text_tree = build_text_tree(data_tree, 1, true, false) -- Supplements (doublets, etydate, …) are rendered outside the main derivation text tree. local function assemble_supplements() if not data_tree.supplements then return "" end local chunks = {} local pending_trees = {} local function flush_pending_trees() local num = #pending_trees for i, supplement_tree in ipairs(pending_trees) do analyze_punctuation(supplement_tree, true) apply_closing_punctuation_override(supplement_tree, i == num) local chunk = assemble_text(supplement_tree) if chunk ~= "" then table.insert(chunks, chunk) end end pending_trees = {} end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do local supplement_tree if supplement.type == "doublet" and supplement.config and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then local config = supplement.config local term_parts = {} for _, term in ipairs(supplement.terms) do local term_part = build_term_part(term, entry_lang, true) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) end end if #term_parts == 0 then supplement_tree = nil else supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "doublet", intro_text = config.text, phrase = config.phrase, term_parts = term_parts, conj = config.default_conj or "และ", new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end elseif supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "etydate", etydate_text = supplement.etydate_text, etydate_refs = supplement.etydate_refs, new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end if supplement_tree then table.insert(pending_trees, supplement_tree) end end flush_pending_trees() return table.concat(chunks, " ") end if not text_tree then local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text == "" then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end if stop_at_lang then return supplement_text, { stop_lang_reached = false } end return supplement_text end local rendered = "" if text_tree then check_complexity(text_tree) analyze_punctuation(text_tree, true) apply_closing_punctuation_override(text_tree, not has_supplements()) rendered = assemble_text(text_tree) end local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text ~= "" then if rendered ~= "" then rendered = rendered .. " " .. supplement_text else rendered = supplement_text end end if stop_at_lang then return rendered, { stop_lang_reached = stop_lang_reached } end return rendered end return export mjy2c5es032jpncz1fs5jcmc87ez4a0 5775356 5775355 2026-10-15T06:50:09Z Octahedron80 267 5775356 Scribunto text/plain local export = {} local loader = require("Module:module loader") local M = loader.init({ require = { en_utilities = "Module:en-utilities", references = "Module:references", senseno = "Module:senseno", }, loadData = { data = "Module:etymon/data", }, }) function export.render(opts) opts = opts or {} local data_tree = opts.data_tree local format_term_func = opts.format_term_func local max_depth = opts.max_depth local stop_at_blue_link = opts.stop_at_blue_link local curr_page = opts.curr_page local nodot = opts.nodot and opts.nodot ~= "" and opts.nodot ~= "0" local function explicit_dot_override() if opts.dot == nil or opts.dot == false then return nil end local d = mw.text.trim(tostring(opts.dot)) if d == "" or d == "." then return nil end return d end local dot_override = explicit_dot_override() local function find_deepest_last_part(tree) if not tree or not tree.container_parts or #tree.container_parts == 0 then return nil end local last_part = tree.container_parts[#tree.container_parts] if last_part.continuation then return find_deepest_last_part(last_part.continuation) end return last_part end local function apply_final_punctuation_override(tree, punct) if not tree or punct == nil then return end local last_part = find_deepest_last_part(tree) if last_part then last_part.punctuation = punct end end local function apply_closing_punctuation_override(tree, is_last_segment) if not is_last_segment then return end local punct if nodot then punct = "" elseif dot_override ~= nil then punct = dot_override else return end apply_final_punctuation_override(tree, punct) end local function has_supplements() return data_tree.supplements and #data_tree.supplements > 0 end local stop_at_lang = opts.stop_at_lang local stop_at_lang_or_bluelink = opts.stop_at_lang_or_bluelink local lang_matches_stop_code = opts.lang_matches_stop_code local stop_lang_reached = false local function term_matches_stop_code(term_lang, stop_code) if lang_matches_stop_code then return lang_matches_stop_code(term_lang, stop_code) end return term_lang and term_lang:getCode() == stop_code end local children = data_tree.children local function has_text_supplements() if not data_tree.supplements then return false end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do if supplement.type == "doublet" and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then return true end if supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then return true end end return false end if (not children or #children == 0) and not has_text_supplements() then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end local entry_lang = data_tree.lang local function lowercase_glossary_link_display(wikitext) return wikitext:gsub("(%[%[ภาคผนวก:อภิธานศัพท์#[^|]+|)([^%]])([^%]]*)%]%]", function(prefix, first, rest) return prefix .. mw.ustring.lower(first) .. rest .. "]]" end) end local function format_sl_senseid_intro(senseid, keyword_text, keyword_phrase, capitalize_senseno, is_uncertain) local senseids = mw.text.split(senseid, "!!", true) local senseno_parts = {} for i, id in ipairs(senseids) do id = mw.text.trim(id) if id ~= "" then table.insert(senseno_parts, M.senseno.link_text(entry_lang:getCode(), { id }, { title = curr_page, uc = (i == 1 and capitalize_senseno) or nil, })) end end if #senseno_parts == 0 then return keyword_text, keyword_phrase end local senseno_text = mw.text.listToText(senseno_parts) local glossary_link = (keyword_text or ""):gsub("จาก$", "") local glossary_lower = lowercase_glossary_link_display(glossary_link) if #senseno_parts > 1 then local plural_link = --[=[glossary_lower:gsub("|ยืมความหมาย%]%]", "|ยืมความหมาย]]")]=] "|ยืมความหมาย]]" if is_uncertain then return senseno_text .. " เป็นไปได้ว่า" .. plural_link .. "จาก", senseno_text .. " เป็นไปได้ว่ายืมความหมายจาก" end return senseno_text .. " " .. plural_link .. "จาก", senseno_text .. " ยืมความหมายจาก" end if is_uncertain then return senseno_text .. " เป็นไปได้ว่า" .. glossary_lower .. "จาก", senseno_text .. " เป็นไปได้ว่ายืมความหมายจาก" end return senseno_text .. " " .. glossary_lower .. "จาก", senseno_text .. " ยืมความหมายจาก" end local function get_term_refs(term, defined_here) if defined_here and term.refs and next(term.refs) then return M.references.format_references(term.refs) end return "" end -- Build a text part for a single term local function build_term_part(term, current_lang, defined_here) local text = "" local new_lang = current_lang local lang_changed = term.lang:getCanonicalName() ~= current_lang:getCanonicalName() -- Use centralized format_term (handles suppress_term, unknown_term, and regular terms) local term_text = format_term_func(term) if lang_changed then new_lang = term.lang if term_text then text = term.lang:makeWikipediaLink() .. " " .. term_text elseif term.is_family then text = M.en_utilities.add_indefinite_article(term.lang:makeWikipediaLink() .. " language", false) else -- suppress_term with language change: show only language text = term.lang:makeWikipediaLink() end else text = term_text or "" end return { type = "term", text = text, refs = get_term_refs(term, defined_here), lang = new_lang, is_uncertain = term.is_uncertain or false, } end -- Build text parts for a container local function build_container_part(container, node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local keyword_info = container.keyword_info local keyword_modifiers = container.keyword_modifiers or {} local terms = container.terms or {} if not keyword_info or #terms == 0 then return nil end -- Skip building text part when invisible in text ("all", "text", or true) local inv = keyword_info.invisible if inv == "all" or inv == true or inv == "text" then return nil end local is_group = keyword_info.is_group local keyword_uncertain = keyword_modifiers.unc or false -- Determine text and phrase (allowing for overrides) local intro_text = keyword_info.text local phrase = keyword_info.phrase local new_sentence = keyword_info.new_sentence or false if keyword_modifiers.text then -- User-provided override: assumed to be lowercase phrase = keyword_modifiers.text -- Auto-capitalize for intro text (e.g., "derived from" -> "Derived from") intro_text = mw.ustring.upper(phrase:sub(1, 1)) .. phrase:sub(2) end local defined_here = (node.page_of or curr_page) == curr_page -- Get keyword references local keyword_refs = "" if defined_here and keyword_modifiers.refs and next(keyword_modifiers.refs) then keyword_refs = M.references.format_references(keyword_modifiers.refs) end -- Build term parts local term_parts = {} local current_lang = node.lang for _, term in ipairs(terms) do local term_part = build_term_part(term, current_lang, defined_here) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) current_lang = term_part.lang end end -- Check uncertainty distribution local uncertain_count = 0 for _, term_part in ipairs(term_parts) do if term_part.is_uncertain then uncertain_count = uncertain_count + 1 end end -- If keyword itself is uncertain, treat all terms as uncertain local all_uncertain = keyword_uncertain or (uncertain_count == #term_parts and #term_parts > 0) if is_group and uncertain_count > 0 then all_uncertain = true end local has_mixed_uncertainty = not all_uncertain and uncertain_count > 0 -- Check if there are more steps (only if continuation is allowed) local has_more_steps = false local next_node = nil local first_term = terms[1] -- Check if we should stop at this language local reached_stop_lang = false if stop_at_lang then for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang) then reached_stop_lang = true stop_lang_reached = true break end end elseif stop_at_lang_or_bluelink then -- Check if we should stop at this language, or at the first bluelink if it's a redlink for _, term in ipairs(terms) do if term.lang and term_matches_stop_code(term.lang, stop_at_lang_or_bluelink) then if first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true else fallback_to_bluelink = true end break end end if fallback_to_bluelink and first_term.status == M.data.STATUS.OK then reached_stop_lang = true end end if allow_continuation and not is_group and #terms == 1 and not reached_stop_lang then local first_term_children = first_term.children if first_term_children and #first_term_children > 0 and (not max_depth or depth < max_depth) then local next_container = first_term_children[1] local next_keyword_info = next_container and next_container.keyword_info if not (next_keyword_info and next_keyword_info.invisible) then if stop_at_blue_link then if first_term.status ~= M.data.STATUS.OK then has_more_steps = true next_node = first_term end else has_more_steps = true next_node = first_term end end end end return { type = "container", intro_text = intro_text, phrase = phrase, senseid = keyword_modifiers.senseid, sl_keyword_text = keyword_modifiers.senseid and keyword_info.text or nil, is_uncertain = all_uncertain, has_mixed_uncertainty = has_mixed_uncertainty, term_parts = term_parts, is_group = is_group, has_more_steps = has_more_steps, next_node = next_node, new_sentence = new_sentence, separate_clause = keyword_info.separate_clause or false, conj = keyword_modifiers.conj or keyword_info.default_conj, -- custom conjunction: "and", "or", "and/or", etc. lit = keyword_modifiers.lit, keyword_refs = keyword_refs, fallback_to_bluelink = fallback_to_bluelink, } end -- Build the full tree of text parts local function build_text_tree(node, depth, allow_continuation, fallback_to_bluelink) local containers = node.children if not containers or #containers == 0 then return nil end local container_parts = {} local function is_new_sentence(container) return container.keyword_info and container.keyword_info.new_sentence or false end -- Count the containers that get a text part in the derivation's own sentence (invisible in text = "all", -- "text", or true) local visible_container_count = 0 for _, container in ipairs(containers) do local keyword_info = container.keyword_info local inv = keyword_info and keyword_info.invisible if not (inv == "all" or inv == true or inv == "text") and not is_new_sentence(container) then visible_container_count = visible_container_count + 1 end end -- If there are multiple visible containers in that sentence, don't allow continuation for any: alternatives -- each name a different source, and an influence clause after a chain would read as influencing its last -- step. A sentence of its own does not stop the derivation's chain. local has_multiple_containers = visible_container_count > 1 local should_allow_continuation = allow_continuation and not has_multiple_containers for _, container in ipairs(containers) do local part = build_container_part(container, node, depth, should_allow_continuation and not is_new_sentence(container), fallback_to_bluelink) if part then -- Recursively build children if there are more steps if part.has_more_steps and part.next_node then part.continuation = build_text_tree(part.next_node, depth + 1, true, part.fallback_to_bluelink) end table.insert(container_parts, part) end end if #container_parts == 0 then return nil end return { type = "tree", container_parts = container_parts, depth = depth, } end -- Check if tree has mixed joining types local function container_join_kind(part) if part.type == "etydate" then return nil end if part.new_sentence or part.separate_clause then return "supplement" end return "or_join" end local function check_complexity(tree) if not tree then return nil end local parts = tree.container_parts if #parts <= 1 then -- Single container if parts[1] and parts[1].continuation then return check_complexity(parts[1].continuation) end return nil end -- Or-join containers must precede any supplemental (calque-like / influence) containers. local seen_supplement = false for _, part in ipairs(parts) do local kind = container_join_kind(part) if kind == "supplement" then seen_supplement = true elseif kind == "or_join" and seen_supplement then error( "Cannot generate etymology text: a main derivation step cannot follow a calque, semantic loan, or influence clause in the same list.") end end for _, part in ipairs(parts) do if part.continuation then check_complexity(part.continuation) end end return nil end -- Analyze tree and assign punctuation local function analyze_punctuation(tree, is_toplevel) if not tree then return end local parts = tree.container_parts local num_parts = #parts for i, part in ipairs(parts) do local is_first = (i == 1) local is_last = (i == num_parts) local next_part = parts[i + 1] -- Analyze term punctuation within container if part.term_parts then -- Terms use Oxford comma style: "A, B, or C" -- Custom conjunction can be specified via conj modifier (e.g., "and/or", "and") local num_terms = #part.term_parts local term_conj = part.conj or "หรือ" -- default to "or" for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do local is_last_term = (j == num_terms) if part.is_group then -- Group: terms joined with " + " term_part.joiner = is_last_term and "" or " + " elseif num_terms > 1 then -- Multiple terms not in a group: Oxford comma style if is_last_term then term_part.joiner = "" elseif j == num_terms - 1 then -- Second to last term if num_terms == 2 then term_part.joiner = " " .. term_conj .. " " else term_part.joiner = ", " .. term_conj .. " " end else term_part.joiner = ", " end else -- Single term term_part.joiner = "" end end end -- Determine container punctuation based on what comes next if part.continuation then -- Has continuation part.punctuation = "," -- Recursively analyze continuation analyze_punctuation(part.continuation, false) elseif is_last then -- Last container at this level (may still continue in part.continuation) part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.new_sentence then -- Next container starts a new sentence part.punctuation = "." elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Next container is a separate clause part.punctuation = "," else -- Not last, next is joined with "or" -- Containers use repeated "or" style: "A, or B, or C" part.punctuation = "," end -- Determine joiner to next part -- Containers use repeated "or" style: ", or" between each -- Custom conjunction can be specified via conj modifier local container_conj = part.conj or "หรือ" -- default to "or" if not is_last then if next_part and next_part.new_sentence then -- New sentence part.joiner = " " elseif next_part and next_part.separate_clause then -- Separate clause part.joiner = " " else -- Same sentence: use custom conjunction or default "or" part.joiner = " " .. container_conj .. " " end else part.joiner = "" end -- Determine intro formatting -- Capitalize if first at top level, OR if this container starts a new sentence if (is_first and is_toplevel) or part.new_sentence then part.intro_capitalized = true part.use_full_intro = true else part.intro_capitalized = false part.use_full_intro = false end end end -- Assemble text from analyzed tree local function assemble_text(tree) if not tree then return "" end local result = "" for i, part in ipairs(tree.container_parts) do if part.type == "etydate" then result = result .. part.etydate_text if part.punctuation and part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end if part.etydate_refs and next(part.etydate_refs) then result = result .. M.references.format_references(part.etydate_refs) end if part.joiner and part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end else -- Build intro local intro_text = part.intro_text local phrase = part.phrase if part.senseid then intro_text, phrase = format_sl_senseid_intro( part.senseid, part.sl_keyword_text, part.phrase, part.intro_capitalized, part.is_uncertain ) end local intro if part.use_full_intro then if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "เป็นไปได้ว่า" .. phrase else intro = intro_text end else if part.is_uncertain and not part.senseid then intro = "เป็นไปได้ว่า" .. phrase else intro = phrase end end result = result .. intro -- Build terms if #part.term_parts > 0 then result = result .. " " for j, term_part in ipairs(part.term_parts) do -- Add "possibly" prefix for uncertain terms when there's mixed uncertainty if part.has_mixed_uncertainty and term_part.is_uncertain then result = result .. "เป็นไปได้ว่า" end result = result .. term_part.text -- Add joiner between terms if term_part.joiner ~= "" then -- Check if joiner contains comma (punctuation) local comma_pos = term_part.joiner:find(",") if comma_pos then -- Add up to and including comma result = result .. term_part.joiner:sub(1, comma_pos) -- Add refs after comma if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end -- Add rest of joiner result = result .. term_part.joiner:sub(comma_pos + 1) else -- No comma, add refs before joiner if term_part.refs ~= "" then result = result .. term_part.refs end result = result .. term_part.joiner end end end -- For the last term, add punctuation then refs local last_term = part.term_parts[#part.term_parts] if last_term and last_term.joiner == "" then if part.punctuation ~= "" then -- If we have literal text, punctuation goes AFTER it if part.lit then -- Add refs first (attached to term) if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text result = result .. ", แปลตามตัวอักษรว่า “" .. part.lit .. "”" -- Add punctuation result = result .. part.punctuation else -- Normal behavior: punctuation then refs result = result .. part.punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs after term refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end else -- No punctuation if last_term.refs ~= "" then result = result .. last_term.refs end -- Add keyword refs if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end -- Add literal text if present (even without punctuation) if part.lit then result = result .. ", แปลตามตัวอักษรว่า “" .. part.lit .. "”" end end end else -- No terms, just add punctuation and keyword refs if part.punctuation ~= "" then result = result .. part.punctuation end -- Add keyword refs even when there are no terms if part.keyword_refs and part.keyword_refs ~= "" then result = result .. part.keyword_refs end end -- Add continuation if part.continuation then result = result .. " " .. assemble_text(part.continuation) end -- Add joiner to next container if part.joiner ~= "" then result = result .. part.joiner end end end return result end local text_tree = build_text_tree(data_tree, 1, true, false) -- Supplements (doublets, etydate, …) are rendered outside the main derivation text tree. local function assemble_supplements() if not data_tree.supplements then return "" end local chunks = {} local pending_trees = {} local function flush_pending_trees() local num = #pending_trees for i, supplement_tree in ipairs(pending_trees) do analyze_punctuation(supplement_tree, true) apply_closing_punctuation_override(supplement_tree, i == num) local chunk = assemble_text(supplement_tree) if chunk ~= "" then table.insert(chunks, chunk) end end pending_trees = {} end for _, supplement in ipairs(data_tree.supplements) do local supplement_tree if supplement.type == "doublet" and supplement.config and supplement.terms and #supplement.terms > 0 then local config = supplement.config local term_parts = {} for _, term in ipairs(supplement.terms) do local term_part = build_term_part(term, entry_lang, true) if term_part.text ~= "" then table.insert(term_parts, term_part) end end if #term_parts == 0 then supplement_tree = nil else supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "doublet", intro_text = config.text, phrase = config.phrase, term_parts = term_parts, conj = config.default_conj or "และ", new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end elseif supplement.type == "etydate" and supplement.etydate_text and supplement.etydate_text ~= "" then supplement_tree = { type = "tree", container_parts = { { type = "etydate", etydate_text = supplement.etydate_text, etydate_refs = supplement.etydate_refs, new_sentence = true, }, }, depth = 1, } end if supplement_tree then table.insert(pending_trees, supplement_tree) end end flush_pending_trees() return table.concat(chunks, " ") end if not text_tree then local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text == "" then if stop_at_lang then return "", { stop_lang_reached = false } end return "" end if stop_at_lang then return supplement_text, { stop_lang_reached = false } end return supplement_text end local rendered = "" if text_tree then check_complexity(text_tree) analyze_punctuation(text_tree, true) apply_closing_punctuation_override(text_tree, not has_supplements()) rendered = assemble_text(text_tree) end local supplement_text = assemble_supplements() if supplement_text ~= "" then if rendered ~= "" then rendered = rendered .. " " .. supplement_text else rendered = supplement_text end end if stop_at_lang then return rendered, { stop_lang_reached = stop_lang_reached } end return rendered end return export eb0rob1g8lwo0m8whlgct1kxeq77yma 828 2297438 5775357 5754449 2026-10-15T06:54:32Z Octahedron80 267 5775357 Scribunto text/plain local export = {} local html_create = mw.html.create local max = math.max local function create_vertical_connector() return html_create('span'):addClass('etytree-connector-vertical') end local function create_abbr(text, title, glossary) local abbr = html_create('abbr') :attr('title', title) :wikitext(text) if glossary then abbr = '[[ภาคผนวก:อภิธานศัพท์#' .. glossary .. '|' .. tostring(abbr) .. ']]' end return html_create('span'):addClass('etytree-label'):node(abbr) end local function create_uncertainty_marker() return html_create('abbr') :addClass('etytree-unc') :attr('title', 'uncertain') :wikitext('?') end local function create_label_container() return html_create('span'):addClass('etytree-label-container') end local function invisible_in_tree(inv) return inv == "all" or inv == true or inv == "tree" end local function render_label(term_block, keyword_info, keyword_modifiers, is_uncertain, is_group_child, term_labels) -- Skip label when invisible in tree local has_label = keyword_info and keyword_info.abbrev and not is_group_child and not invisible_in_tree(keyword_info.invisible) -- For group children, keyword uncertainty is shown on the group label, not on individual terms local keyword_uncertain = keyword_modifiers and keyword_modifiers.unc and not is_group_child local show_term_uncertainty = is_uncertain -- Check if we have term-specific labels local has_term_labels = term_labels and #term_labels > 0 if not has_label and not show_term_uncertainty and not keyword_uncertain and not has_term_labels then return end local label_span = create_label_container() if has_label then local glossary_title = keyword_info.glossary and keyword_info.glossary:gsub("_", " ") or keyword_info.abbrev label_span:node(create_abbr( keyword_info.abbrev, glossary_title, keyword_info.glossary )) -- Show uncertainty marker if term or keyword is uncertain if show_term_uncertainty or keyword_uncertain then label_span:node(create_uncertainty_marker()) end else -- No label, but term or keyword is uncertain if show_term_uncertainty or keyword_uncertain then label_span:node(create_uncertainty_marker()) end end -- Add term-specific labels if has_term_labels then for _, label_info in ipairs(term_labels) do label_span:node(create_abbr(label_info.abbrev, label_info.title, label_info.glossary)) end end term_block:node(label_span) end local function render_term_block(node_data, format_term_func, is_toplevel) local link_content = html_create() link_content :tag('span') :addClass('etyl') :wikitext(node_data.lang:getCanonicalName()) :done() local term_text = format_term_func(node_data, is_toplevel) if term_text then link_content :wikitext(' ') :tag('span') :addClass('etytree-term') :wikitext(term_text) :done() end local block = html_create('div'):addClass('etytree-block'):node(link_content) -- Add duplicate styling if this is a duplicate node if node_data.is_duplicate then block:addClass('etytree-duplicate') end return block end local function create_dotted_connector() return html_create('span'):addClass('etytree-connector-dotted') end -- Create an L-shaped connector for nodes with hidden ancestry (duplicate or no_child_categories) local function create_duplicate_connector() local container = html_create('div'):addClass('etytree-duplicate-connector') local inner_wrapper = container:tag('div') inner_wrapper:tag('span'):addClass('etytree-dup-right') inner_wrapper:tag('span'):addClass('etytree-dup-horiz') inner_wrapper:tag('span'):addClass('etytree-dup-left') inner_wrapper:tag('span'):addClass('etytree-dup-arrow'):wikitext('▲') return container end local function render_group_label(connecting_line, keyword_info, keyword_modifiers) local has_abbrev = keyword_info and keyword_info.abbrev local keyword_uncertain = keyword_modifiers and keyword_modifiers.unc -- Nothing to show if no abbrev and no uncertainty if not has_abbrev and not keyword_uncertain then return end local label_span = connecting_line:tag('span'):addClass('etytree-group-label') if has_abbrev then local glossary_title = keyword_info.glossary and keyword_info.glossary:gsub("_", " ") or keyword_info.abbrev label_span:node(create_abbr(keyword_info.abbrev, glossary_title, nil)) end -- Add uncertainty marker if keyword has <unc> modifier if keyword_uncertain then label_span:node(create_uncertainty_marker()) end end local function add_branch_connector(column, index, total) if index == 1 then column:tag('span'):addClass('etytree-branch-left') elseif index == total then column:tag('span'):addClass('etytree-branch-right') else column:tag('span'):addClass('etytree-connector-vertical-short') column:tag('span'):addClass('etytree-branch-mid') end end function export.render(opts) opts = opts or {} local data_tree = opts.data_tree local format_term_func = opts.format_term_func -- Forward declaration local render_term -- Render a container (keyword + its terms) local function render_container(container, is_toplevel) local keyword_info = container.keyword_info local keyword_modifiers = container.keyword_modifiers or {} local is_group = keyword_info and keyword_info.is_group local terms = container.terms or {} -- Skip container entirely only when invisible = "all" (or true) if keyword_info and invisible_in_tree(keyword_info.invisible) then return nil, 0, 0 end if #terms == 0 then return nil, 0, 0 end -- For no_child_categories keywords (calque, semantic loan, etc.), don't render term's children local skip_child_rendering = keyword_info and keyword_info.no_child_categories -- Render each term in the container local rendered_terms = {} local container_height = 0 local container_width = 0 for _, term in ipairs(terms) do -- Collect term-specific labels local term_labels = {} if term.bor then table.insert(term_labels, { abbrev = "bor.", title = "ยืมมา", glossary = "loanword" }) end if term.slbor then table.insert(term_labels, { abbrev = "slbor.", title = "ยืมโดยกึ่งเรียนรู้", glossary = "semi-learned_borrowing" }) end if term.lbor then table.insert(term_labels, { abbrev = "lbor.", title = "ยืมโดยเรียนรู้", glossary = "learned_borrowing" }) end local term_tree, term_height, term_width = render_term(term, keyword_info, keyword_modifiers, is_group, false, skip_child_rendering, term_labels) table.insert(rendered_terms, { tree = term_tree, height = term_height, width = term_width, is_uncertain = term.is_uncertain, }) container_height = max(container_height, term_height) container_width = container_width + term_width end local rendered_html local has_connector = false if #rendered_terms == 1 then -- Single term: just return it directly rendered_html = rendered_terms[1].tree container_height = rendered_terms[1].height container_width = rendered_terms[1].width else -- Multiple terms: group them together local subtree_container = html_create('div'):addClass('etytree-branch-group') for i, term_data in ipairs(rendered_terms) do local column = html_create('div'):addClass('etytree-branch') column:node(term_data.tree) add_branch_connector(column, i, #rendered_terms) subtree_container:node(column) end local connecting_line = create_vertical_connector() -- Add group label for group keywords if is_group and not invisible_in_tree(keyword_info.invisible) then render_group_label(connecting_line, keyword_info, keyword_modifiers) end rendered_html = html_create() :node(subtree_container) :node(connecting_line) has_connector = true end return rendered_html, container_height, container_width, has_connector end -- Render a term node render_term = function(term_node, keyword_info, keyword_modifiers, is_group_child, is_toplevel_term, skip_child_rendering, term_labels) local tree_width, tree_height = 0, 0 local subtrees = {} -- Process term's children (which are containers) local has_hidden_children = false if not term_node.is_duplicate and not skip_child_rendering then for _, container in ipairs(term_node.children or {}) do local subtree, sub_height, sub_width, subtree_has_connector = render_container(container, is_toplevel_term) if subtree then table.insert(subtrees, { tree = subtree, height = sub_height, width = sub_width, has_connector = subtree_has_connector, }) tree_height = max(tree_height, sub_height) tree_width = tree_width + sub_width end end elseif skip_child_rendering then -- Check if there are any visible children -- When stop_recursion is true, children aren't parsed, but has_visible_children flag is set if term_node.has_visible_children then has_hidden_children = true elseif term_node.children and #term_node.children > 0 then -- Fallback: check parsed children for visibility for _, container in ipairs(term_node.children) do local child_keyword_info = container.keyword_info if not (child_keyword_info and (child_keyword_info.invisible == "all" or child_keyword_info.invisible == true)) then has_hidden_children = true break end end end end local is_toplevel_node = (keyword_info == nil) local term_block = render_term_block(term_node, format_term_func, is_toplevel_node) render_label(term_block, keyword_info, keyword_modifiers, term_node.is_uncertain, is_group_child, term_labels or {}) local term_html = html_create() if #subtrees == 0 then local show_connector = (term_node.is_duplicate and term_node.original_has_children) or has_hidden_children if show_connector then term_html:node(create_duplicate_connector()) end term_html:node(term_block) tree_width = tree_width + 1 elseif #subtrees == 1 then term_html:node(subtrees[1].tree) if not subtrees[1].has_connector then term_html:node(create_vertical_connector()) end term_html:node(term_block) else -- Multiple containers: need to merge them local subtree_container = html_create('div'):addClass('etytree-branch-group') for i, subtree_data in ipairs(subtrees) do local column = html_create('div'):addClass('etytree-branch') column:node(subtree_data.tree) add_branch_connector(column, i, #subtrees) subtree_container:node(column) end local connecting_line = create_vertical_connector() term_html :node(subtree_container) :node(connecting_line) :node(term_block) end return term_html, tree_height + 1, tree_width end local final_tree, final_height, final_width = render_term(data_tree, nil, nil, false, true) local container = html_create('div') :addClass('etytree-body') :node(final_tree) return tostring(html_create('div') :addClass('etytree NavFrame') :attr('data-etytree-height', final_height) :attr('data-etytree-width', final_width) :tag('div') :addClass('NavHead') :tag('div') :wikitext('แผนผังรากศัพท์') :done() :done() :tag('div') :addClass('NavContent') :node(container) :done()) end return export 7dkz3nprcyhdb23jueq38l6ewyv3ek6 828 2297439 5775312 5775229 2026-10-15T02:19:39Z Octahedron80 267 5775312 Scribunto text/plain local export = {} local M = require("Module:module loader").init({ require = { etymology = "Module:etymology", affix = "Module:affix", etymology_specialized = "Module:etymology/specialized", utilities = "Module:utilities", roots = "Module:roots", }, loadData = { data = "Module:etymon/data", }, }) -- Evaluate whether a keyword is transitive for a given term local function is_transitive(transitive_mode, page_lang, term_lang) if transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.ALWAYS then return true elseif transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.NEVER then return false elseif transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG then return page_lang:getCode() ~= term_lang:getCode() elseif transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE then return page_lang:getCode() ~= term_lang:getCode() end error("Unknown transitive mode: " .. tostring(transitive_mode)) end -- Get keyword config with language-specific overrides local function get_keyword_config(keyword, lang_exc) local base_config = M.data.keywords[keyword] if not base_config then return nil -- Invalid keyword end local overrides = lang_exc and lang_exc.keyword_overrides and lang_exc.keyword_overrides[keyword] if not overrides then return base_config end -- Merge overrides into base config local merged = {} for k, v in pairs(base_config) do merged[k] = v end for k, v in pairs(overrides) do merged[k] = v end return merged end function export.get_cat_name(source) local _, cat_name = M.etymology.get_display_and_cat_name(source, true) return cat_name end -- Normalize affix type aliases local function add_category(categories, cat_name, sort_key, sort_base) if categories[cat_name] == nil then categories[cat_name] = { sort_key = sort_key, sort_base = sort_base, } return end local existing = categories[cat_name] if existing.sort_key == nil and sort_key ~= nil then existing.sort_key = sort_key end if existing.sort_base == nil and sort_base ~= nil then existing.sort_base = sort_base end end -- Collect affix categories from top-level group containers local function collect_affix_categories(node, page_lang, available_etymon_ids, senseid_parent_etymon, lang_exc) local parts = {} local part_index = 1 for _, container in ipairs(node.children or {}) do local config = container.keyword_info if config and config.affix_categories then for _, term in ipairs(container.terms or {}) do if not term.unknown_term then local part_data = { term = term.title, tr = term.tr, ts = term.ts, alt = term.alt, itemno = part_index, orig_index = part_index } -- Determine affix type: explicit aftype > pos=root > auto-detect local aftype = term.aftype if aftype then aftype = M.data.aftype_aliases[aftype] or aftype part_data.type = aftype elseif term.args and term.args.pos and (term.args.pos == "root" or term.args.pos == "ราก") then part_data.type = "ไม่ใช่หน่วยคำเติม" end if term.lang:getCode() ~= page_lang:getCode() then part_data.lang = term.lang end local target_ids = available_etymon_ids[term.target_key] local has_multiple_ids = target_ids and #target_ids > 1 local id_exists_in_disambiguation = false local matched_id = nil -- Count available senseids for the target page local senseid_count = 0 local target_prefix = term.target_key .. ":" if senseid_parent_etymon then for key, _ in pairs(senseid_parent_etymon) do if key:sub(1, #target_prefix) == target_prefix then senseid_count = senseid_count + 1 end end end local has_multiple_senseids = senseid_count > 1 if term.id then -- Check if user provided a valid senseid local senseid_key = term.target_key .. ":" .. term.id if senseid_parent_etymon and senseid_parent_etymon[senseid_key] then if has_multiple_senseids then -- Ambiguous senseid: use senseid matched_id = term.id id_exists_in_disambiguation = true elseif has_multiple_ids then -- Unique senseid but ambiguous etymon: use etymon ID matched_id = term.etymon_id or term.id id_exists_in_disambiguation = true end else -- Check if user provided a valid etymon ID if has_multiple_ids and target_ids then for _, id_data in ipairs(target_ids) do local stored_id = type(id_data) == "table" and id_data.id or id_data if stored_id == term.id then -- Ambiguous etymon: use etymon ID id_exists_in_disambiguation = true matched_id = term.id break end end end -- Fallback: check resolved etymon_id (e.g. from previous steps) if not id_exists_in_disambiguation and has_multiple_ids and term.etymon_id and target_ids then for _, id_data in ipairs(target_ids) do local stored_id = type(id_data) == "table" and id_data.id or id_data if stored_id == term.etymon_id then id_exists_in_disambiguation = true matched_id = term.etymon_id break end end end end end -- Use the matched ID if found if term.override or id_exists_in_disambiguation then part_data.id = matched_id or term.id end table.insert(parts, part_data) part_index = part_index + 1 end end end end if #parts == 0 then return {} end local affix_data = { lang = page_lang, parts = parts, pos = "ศัพท์", sort_key = nil, } if #parts == 1 then affix_data.allow_no_affixes_or_compounds = true end local affix_categories = M.affix.get_affix_categories_only(affix_data) local result = {} for _, cat in ipairs(affix_categories) do if type(cat) == "table" then table.insert(result, { cat = cat.cat, sort_key = cat.sort_key, sort_base = cat.sort_base }) else table.insert(result, { cat = cat }) end end return result end local function lang_is_source(page_lang, source) return page_lang:getCode() == source:getCode() or page_lang:hasParent(source) end local function is_borrowing_keyword_config(config) return config and (config.borrowing_type or config.specialized_borrowing) end local function add_reborrow_category(categories, page_lang) local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th add_category(categories, lang_name .. " terms borrowed back into " .. lang_name) end local function borrow_returns_to_page_lang(page_lang, source, in_foreign_branch) if not in_foreign_branch then return false end if source:getFullCode() == page_lang:getFullCode() then return true end return page_lang:hasParent(source) end local function node_borrows_from_lang(node, page_lang, visited, in_foreign_branch) visited = visited or {} if not node or visited[node] then return false end visited[node] = true if node.is_duplicate then if node.duplicate_of then return node_borrows_from_lang(node.duplicate_of, page_lang, visited, in_foreign_branch) end return false end local node_is_foreign = in_foreign_branch or (node.lang and node.lang:getFullCode() ~= page_lang:getFullCode()) for _, container in ipairs(node.children or {}) do if is_borrowing_keyword_config(container.keyword_info) then for _, child_term in ipairs(container.terms or {}) do if borrow_returns_to_page_lang(page_lang, child_term.lang, node_is_foreign) then return true end end end for _, child_term in ipairs(container.terms or {}) do if child_term.status == M.data.STATUS.OK or child_term.status == M.data.STATUS.INLINE then if node_borrows_from_lang(child_term, page_lang, visited, node_is_foreign) then return true end end end end return false end local function should_add_reborrow_category(page_lang, term) if page_lang:getCode() == term.lang:getCode() then return false end if term.status ~= M.data.STATUS.OK and term.status ~= M.data.STATUS.INLINE then return false end return node_borrows_from_lang(term, page_lang, {}, false) end -- Add borrowing-related categories (top-level only) local function collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, config, check_reborrow_path) if check_reborrow_path and should_add_reborrow_category(page_lang, term) then add_reborrow_category(categories, page_lang) end if config.borrowing_type == "ยืมมา" and not lang_is_source(page_lang, term.lang) then local temp_categories = {} M.etymology.insert_borrowed_cat(temp_categories, page_lang, term.lang) for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end end if config.specialized_borrowing and not lang_is_source(page_lang, term.lang) then local _, cat_names = M.etymology_specialized.specialized_borrowing { bortype = config.specialized_borrowing, lang = page_lang, sources = { term.lang }, terms = { { lang = term.lang, term = "-" } }, notext = true, } for _, cat_name in ipairs(cat_names) do add_category(categories, cat_name) end end end -- Add source-based derivation categories (top-level only) local function collect_source_derivation_categories(categories, page_lang, term, config) if not config.source_category_type then return end local temp_categories = {} M.etymology.insert_source_cat_get_display { lang = page_lang, source = term.lang, categories = temp_categories, borrowing_type = config.source_category_type, nocat = false, } for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end end -- Add source language categories local function collect_source_categories(categories, page_lang, term, chain, get_norm_lang_func) if page_lang:getCode() == get_norm_lang_func(term.lang):getCode() then return end local temp_categories = {} M.etymology.insert_source_cat_get_display { lang = page_lang, source = term.lang, categories = temp_categories, nocat = false, } for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end if chain.inherited then temp_categories = {} M.etymology.insert_source_cat_get_display { lang = page_lang, source = term.lang, categories = temp_categories, borrowing_type = "สืบทอด", nocat = false, } for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end end end -- Add root/word categories local function collect_pos_categories(categories, page_lang, root_title, term, available_etymon_ids, chain, get_norm_lang_func, lang_exc, keyword) local pos_types = { root = "ราก", word = "คำ" } -- Determine pos: from term's postype, keyword's pos_override, or args.pos local pos local config = get_keyword_config(keyword, lang_exc) if term.postype then -- Term-level postype modifier takes highest priority pos = term.postype elseif config and config.pos_override then pos = config.pos_override elseif type(term.args) == "table" and term.args.pos then pos = term.args.pos end local pos_type = pos_types[pos] if not pos_type or term.unknown_term then return end -- Skip root/word categories for descendants of affix groups -- if pos_type then -- return -- end local same_language = get_norm_lang_func(page_lang):getFullCode() == get_norm_lang_func(term.lang):getFullCode() -- Skip self-references if same_language and root_title == term.title then return end local entry_name if pos_type == "root" or pos_type == "ราก" then entry_name = term.title M.roots.assert_root(term.lang, entry_name) else entry_name = term.lang:makeEntryName(term.title) end local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th local cat_name if chain.passed_through then local etymon_lang_name = export.get_cat_name(term.lang) cat_name = "ศัพท์ภาษา" .. lang_name .. "ที่รับมาจาก" .. pos_type .. "ภาษา" .. etymon_lang_name .. " " .. entry_name else cat_name = "ศัพท์ภาษา" .. lang_name .. "ที่เป็นของ" .. pos_type .. " " .. entry_name end -- Add ID disambiguation if needed (for roots/words: use etymon_id if resolved via senseid, otherwise use id) local target_ids = available_etymon_ids[term.target_key] local effective_id = term.etymon_id or term.id -- etymon_id if senseid, otherwise id is already an etymon id if target_ids and effective_id then local same_pos_count = 0 for _, id_data in ipairs(target_ids) do if type(id_data) == "table" and id_data.pos == pos then same_pos_count = same_pos_count + 1 end end if same_pos_count > 1 then cat_name = cat_name .. " (" .. effective_id .. ")" end end add_category(categories, cat_name) end -- Compute chain state for a term based on parent chain and keyword config -- Hyphen patterns for affix detection (regular hyphen + script-specific) local AFFIX_HYPHEN_PATTERN = "[%-%־ـ᠊]" -- regular hyphen, Hebrew maqqef, Arabic tatweel, Mongolian hyphen -- Check if a term is an actual affix (not a non-affix member of an affix group) local function is_actual_affix(term) -- Check explicit aftype modifier if term.aftype then local normalized = M.data.aftype_aliases[term.aftype] or term.aftype return normalized ~= "ไม่ใช่หน่วยคำเติม" end -- Check if pos=root (treated as non-affix) if term.args and term.args.pos and (term.args.pos == "root" or term.args.pos == "ราก") then return false end -- Auto-detect by hyphen: prefix ends with -, suffix starts with -, etc. if term.title then local title = term.title -- Strip leading * for reconstructed terms before checking hyphens title = title:gsub("^%*", "") -- Check for hyphens at start or end (handles script-specific hyphens too) if title:match("^" .. AFFIX_HYPHEN_PATTERN) or title:match(AFFIX_HYPHEN_PATTERN .. "$") then return true end end -- Default: not an affix return false end local function compute_category_chain(parent_chain, config, page_lang, term_lang, get_norm_lang_func, parent_term_lang, term) -- Track if we're inside an actual affix (for suppressing root categories on descendants) -- Only set if the term is an actual affix (prefix, suffix, etc.), not a non-affix member local inside_affix = parent_chain.inside_affix if config.affix_categories and term and is_actual_affix(term) then inside_affix = true end -- If no_child_categories is set, disable everything if config.no_child_categories then return { passed_through = parent_chain.passed_through or page_lang:getCode() ~= get_norm_lang_func(term_lang):getCode(), inherited = false, source = false, pos = false, recurse = false, inside_affix = inside_affix, } end local term_is_transitive = is_transitive(config.transitive, page_lang, term_lang) local new_source = parent_chain.source and term_is_transitive -- For CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE: track internal derivation language context -- Check if this term is internal relative to parent term's language (if parent_term_lang provided) -- or relative to page language (if no parent_term_lang) local internal_lang = parent_chain.internal_lang local is_internal_in_context = false if config.transitive == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE then local check_lang = parent_term_lang or page_lang local term_lang_code = get_norm_lang_func(term_lang):getCode() local check_lang_code = get_norm_lang_func(check_lang):getCode() if internal_lang then -- Already in an internal derivation context: check if this term is also internal is_internal_in_context = term_lang_code == internal_lang else -- Check if this term is internal relative to parent term (or page if no parent) is_internal_in_context = term_lang_code == check_lang_code end end -- Source chain behavior for CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE if config.transitive == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE then if is_internal_in_context then -- Internal derivation new_source = false internal_lang = get_norm_lang_func(term_lang):getCode() else -- Cross-language new_source = parent_chain.source and term_is_transitive internal_lang = nil end end local new_pos = parent_chain.pos return { passed_through = parent_chain.passed_through or page_lang:getCode() ~= get_norm_lang_func(term_lang):getCode(), inherited = parent_chain.inherited and config.inherited_chain, source = new_source, pos = new_pos, internal_lang = internal_lang, recurse = new_source or new_pos, inside_affix = inside_affix, } end function export.render(opts) opts = opts or {} local data_tree = opts.data_tree local page_lang = opts.page_lang local available_etymon_ids = opts.available_etymon_ids local senseid_parent_etymon = opts.senseid_parent_etymon local get_norm_lang_func = opts.get_norm_lang_func local lang_exc = opts.lang_exc local categories = {} local seen = {} local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th local root_title = data_tree.title -- Collect the tree recursively local function collect(node, parent_chain, is_toplevel) -- Avoid processing same node twice if not node.unknown_term and node.title then local key = node.lang:getFullCode() .. ":" .. (node.title or "") .. ":" .. (node.id or "") if seen[key] then return end seen[key] = true end -- Collect affix categories at top level only if is_toplevel then local affix_cats = collect_affix_categories(node, page_lang, available_etymon_ids, senseid_parent_etymon, lang_exc) for _, cat in ipairs(affix_cats) do --add_category(categories, lang_name .. " " .. cat.cat, cat.sort_key, cat.sort_base) add_category(categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(cat.cat, lang_name), cat.sort_key, cat.sort_base) end if node.supplements then for _, supplement in ipairs(node.supplements) do local config = supplement.config if config and config.toplevel_category then --add_category(categories, lang_name .. " " .. config.toplevel_category) add_category(categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(config.toplevel_category, lang_name)) end end end end -- Process each container for _, container in ipairs(node.children or {}) do local keyword = container.keyword local config = get_keyword_config(keyword, lang_exc) -- Skip invalid keywords if config then -- Process each term in the container for _, term in ipairs(container.terms or {}) do local term_chain = compute_category_chain(parent_chain, config, page_lang, term.lang, get_norm_lang_func, node.lang, term) local no_child_categories = config.no_child_categories == true local term_is_transitive = is_transitive(config.transitive, page_lang, term.lang) -- Top-level only processing if is_toplevel then -- Missing/ambiguous etymon tracking if not term.unknown_term and (term.status == M.data.STATUS.MISSING or term.status == M.data.STATUS.REDLINK) then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing missing etymons") end if not term.unknown_term and term.status == M.data.STATUS.AMBIGUOUS then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing ambiguous etymons") end if term.missing_descendants_header then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing etymons without Descendants sections") end if term.missing_descendants_entry then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing etymons without this term in Descendants sections") end -- Top-level category (e.g., "undefined derivations") if config.toplevel_category then add_category(categories, lang_name .. " " .. config.toplevel_category) end -- Borrowing categories (bor, lbor, slbor, ubor, obor) if config.borrowing_type or config.specialized_borrowing then collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, config, true) end -- Borrowing categories from <bor>, <lbor>, or <slbor> modifiers on affix-group terms local kw_config = M.data.keywords[keyword] if kw_config and kw_config.affix_categories then if term.bor then local bor_config = { borrowing_type = "ยืมมา" } collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, bor_config, true) elseif term.lbor then local bor_config = { specialized_borrowing = "learned" } collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, bor_config, true) elseif term.slbor then local bor_config = { specialized_borrowing = "semi-learned" } collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, bor_config, true) end end -- Source-based derivation categories (sl, calque, pcal) if config.source_category_type then collect_source_derivation_categories(categories, page_lang, term, config) end -- Skip all child categorisation if no_child_categories is set if not no_child_categories then -- Source categories only if transitive if term_is_transitive then collect_source_categories(categories, page_lang, term, term_chain, get_norm_lang_func) end -- Pos categories always (unless no_child_categories) collect_pos_categories(categories, page_lang, root_title, term, available_etymon_ids, term_chain, get_norm_lang_func, lang_exc, keyword) end else -- Below top level, respect the parent chain if parent_chain.source then collect_source_categories(categories, page_lang, term, term_chain, get_norm_lang_func) end if parent_chain.pos then collect_pos_categories(categories, page_lang, root_title, term, available_etymon_ids, term_chain, get_norm_lang_func, lang_exc, keyword) end end -- Recurse into term's children if needed and status allows if term_chain.recurse and (term.status == M.data.STATUS.OK or term.status == M.data.STATUS.INLINE) then collect(term, term_chain, false) end end end end end -- Initial chain state local initial_chain = { passed_through = false, inherited = true, source = true, pos = true, internal_lang = nil, recurse = true, inside_affix = false, } collect(data_tree, initial_chain, true) local cat_list = {} for cat_name, sort_data in pairs(categories) do if sort_data.sort_key ~= nil or sort_data.sort_base ~= nil then table.insert(cat_list, { name = cat_name, sort_key = sort_data.sort_key, sort_base = sort_data.sort_base, }) else table.insert(cat_list, cat_name) end end return cat_list end function export.build(opts) opts = opts or {} local categories = {} if not opts.suppress_categories and not opts.nocat then categories = export.render({ data_tree = opts.data_tree, page_lang = opts.page_lang, available_etymon_ids = opts.available_etymon_ids, senseid_parent_etymon = opts.senseid_parent_etymon, get_norm_lang_func = opts.get_norm_lang_func, lang_exc = opts.lang_exc, }) end local page_lang = opts.page_lang if not page_lang then return categories end local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th table.insert(categories, "Pages with etymon") table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymon") if opts.tree then table.insert(categories, "Pages with etymology trees") table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymology trees") end if opts.text then table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymology texts") end if opts.exnihilo then table.insert(categories, lang_name .. " terms coined ex nihilo") end if opts.toplevel_has_inline_etymology then table.insert(categories, "Pages with inline etymon for redlinks") end if opts.toplevel_redundant_etymology then table.insert(categories, "Pages with redundant inline etymon") end if opts.toplevel_idless_etymon then table.insert(categories, "Pages using etymon with no ID") end if opts.has_mismatched_id then table.insert(categories, lang_name .. " entries referencing etymons with mismatched IDs") end if opts.linked_page_multiple_etymons_idless then table.insert(categories, lang_name .. " entries referencing pages with multiple etymons missing IDs") end if opts.linked_page_partial_etymology_sections then table.insert(categories, lang_name .. " entries referencing pages with etymology sections missing etymons") end if opts.text_stop_lang_missing then table.insert(categories, "Pages with etymology text stop language not in chain") table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymology text stop language not in chain") end return categories end function export.format(entries, lang) if type(entries) ~= "table" or #entries == 0 then return "" end local parts = {} for _, category in ipairs(entries) do if type(category) == "table" and type(category.name) == "string" then table.insert(parts, M.utilities.format_categories({ category.name }, lang, category.sort_key, category.sort_base)) elseif type(category) == "string" then table.insert(parts, M.utilities.format_categories({ category }, lang)) end end return table.concat(parts) end return export bqvmsa9unm4tzmftlwtakufe64yzre4 5775313 5775312 2026-10-15T02:20:33Z Octahedron80 267 5775313 Scribunto text/plain local export = {} local M = require("Module:module loader").init({ require = { etymology = "Module:etymology", affix = "Module:affix", etymology_specialized = "Module:etymology/specialized", utilities = "Module:utilities", roots = "Module:roots", }, loadData = { data = "Module:etymon/data", }, }) -- Evaluate whether a keyword is transitive for a given term local function is_transitive(transitive_mode, page_lang, term_lang) if transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.ALWAYS then return true elseif transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.NEVER then return false elseif transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG then return page_lang:getCode() ~= term_lang:getCode() elseif transitive_mode == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE then return page_lang:getCode() ~= term_lang:getCode() end error("Unknown transitive mode: " .. tostring(transitive_mode)) end -- Get keyword config with language-specific overrides local function get_keyword_config(keyword, lang_exc) local base_config = M.data.keywords[keyword] if not base_config then return nil -- Invalid keyword end local overrides = lang_exc and lang_exc.keyword_overrides and lang_exc.keyword_overrides[keyword] if not overrides then return base_config end -- Merge overrides into base config local merged = {} for k, v in pairs(base_config) do merged[k] = v end for k, v in pairs(overrides) do merged[k] = v end return merged end function export.get_cat_name(source) local _, cat_name = M.etymology.get_display_and_cat_name(source, true) return cat_name end -- Normalize affix type aliases local function add_category(categories, cat_name, sort_key, sort_base) if categories[cat_name] == nil then categories[cat_name] = { sort_key = sort_key, sort_base = sort_base, } return end local existing = categories[cat_name] if existing.sort_key == nil and sort_key ~= nil then existing.sort_key = sort_key end if existing.sort_base == nil and sort_base ~= nil then existing.sort_base = sort_base end end -- Collect affix categories from top-level group containers local function collect_affix_categories(node, page_lang, available_etymon_ids, senseid_parent_etymon, lang_exc) local parts = {} local part_index = 1 for _, container in ipairs(node.children or {}) do local config = container.keyword_info if config and config.affix_categories then for _, term in ipairs(container.terms or {}) do if not term.unknown_term then local part_data = { term = term.title, tr = term.tr, ts = term.ts, alt = term.alt, itemno = part_index, orig_index = part_index } -- Determine affix type: explicit aftype > pos=root > auto-detect local aftype = term.aftype if aftype then aftype = M.data.aftype_aliases[aftype] or aftype part_data.type = aftype elseif term.args and term.args.pos and (term.args.pos == "root" or term.args.pos == "ราก") then part_data.type = "ไม่ใช่หน่วยคำเติม" end if term.lang:getCode() ~= page_lang:getCode() then part_data.lang = term.lang end local target_ids = available_etymon_ids[term.target_key] local has_multiple_ids = target_ids and #target_ids > 1 local id_exists_in_disambiguation = false local matched_id = nil -- Count available senseids for the target page local senseid_count = 0 local target_prefix = term.target_key .. ":" if senseid_parent_etymon then for key, _ in pairs(senseid_parent_etymon) do if key:sub(1, #target_prefix) == target_prefix then senseid_count = senseid_count + 1 end end end local has_multiple_senseids = senseid_count > 1 if term.id then -- Check if user provided a valid senseid local senseid_key = term.target_key .. ":" .. term.id if senseid_parent_etymon and senseid_parent_etymon[senseid_key] then if has_multiple_senseids then -- Ambiguous senseid: use senseid matched_id = term.id id_exists_in_disambiguation = true elseif has_multiple_ids then -- Unique senseid but ambiguous etymon: use etymon ID matched_id = term.etymon_id or term.id id_exists_in_disambiguation = true end else -- Check if user provided a valid etymon ID if has_multiple_ids and target_ids then for _, id_data in ipairs(target_ids) do local stored_id = type(id_data) == "table" and id_data.id or id_data if stored_id == term.id then -- Ambiguous etymon: use etymon ID id_exists_in_disambiguation = true matched_id = term.id break end end end -- Fallback: check resolved etymon_id (e.g. from previous steps) if not id_exists_in_disambiguation and has_multiple_ids and term.etymon_id and target_ids then for _, id_data in ipairs(target_ids) do local stored_id = type(id_data) == "table" and id_data.id or id_data if stored_id == term.etymon_id then id_exists_in_disambiguation = true matched_id = term.etymon_id break end end end end end -- Use the matched ID if found if term.override or id_exists_in_disambiguation then part_data.id = matched_id or term.id end table.insert(parts, part_data) part_index = part_index + 1 end end end end if #parts == 0 then return {} end local affix_data = { lang = page_lang, parts = parts, pos = "ศัพท์", sort_key = nil, } if #parts == 1 then affix_data.allow_no_affixes_or_compounds = true end local affix_categories = M.affix.get_affix_categories_only(affix_data) local result = {} for _, cat in ipairs(affix_categories) do if type(cat) == "table" then table.insert(result, { cat = cat.cat, sort_key = cat.sort_key, sort_base = cat.sort_base }) else table.insert(result, { cat = cat }) end end return result end local function lang_is_source(page_lang, source) return page_lang:getCode() == source:getCode() or page_lang:hasParent(source) end local function is_borrowing_keyword_config(config) return config and (config.borrowing_type or config.specialized_borrowing) end local function add_reborrow_category(categories, page_lang) local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th add_category(categories, lang_name .. " terms borrowed back into " .. lang_name) end local function borrow_returns_to_page_lang(page_lang, source, in_foreign_branch) if not in_foreign_branch then return false end if source:getFullCode() == page_lang:getFullCode() then return true end return page_lang:hasParent(source) end local function node_borrows_from_lang(node, page_lang, visited, in_foreign_branch) visited = visited or {} if not node or visited[node] then return false end visited[node] = true if node.is_duplicate then if node.duplicate_of then return node_borrows_from_lang(node.duplicate_of, page_lang, visited, in_foreign_branch) end return false end local node_is_foreign = in_foreign_branch or (node.lang and node.lang:getFullCode() ~= page_lang:getFullCode()) for _, container in ipairs(node.children or {}) do if is_borrowing_keyword_config(container.keyword_info) then for _, child_term in ipairs(container.terms or {}) do if borrow_returns_to_page_lang(page_lang, child_term.lang, node_is_foreign) then return true end end end for _, child_term in ipairs(container.terms or {}) do if child_term.status == M.data.STATUS.OK or child_term.status == M.data.STATUS.INLINE then if node_borrows_from_lang(child_term, page_lang, visited, node_is_foreign) then return true end end end end return false end local function should_add_reborrow_category(page_lang, term) if page_lang:getCode() == term.lang:getCode() then return false end if term.status ~= M.data.STATUS.OK and term.status ~= M.data.STATUS.INLINE then return false end return node_borrows_from_lang(term, page_lang, {}, false) end -- Add borrowing-related categories (top-level only) local function collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, config, check_reborrow_path) if check_reborrow_path and should_add_reborrow_category(page_lang, term) then add_reborrow_category(categories, page_lang) end if config.borrowing_type == "ยืมมา" and not lang_is_source(page_lang, term.lang) then local temp_categories = {} M.etymology.insert_borrowed_cat(temp_categories, page_lang, term.lang) for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end end if config.specialized_borrowing and not lang_is_source(page_lang, term.lang) then local _, cat_names = M.etymology_specialized.specialized_borrowing { bortype = config.specialized_borrowing, lang = page_lang, sources = { term.lang }, terms = { { lang = term.lang, term = "-" } }, notext = true, } for _, cat_name in ipairs(cat_names) do add_category(categories, cat_name) end end end -- Add source-based derivation categories (top-level only) local function collect_source_derivation_categories(categories, page_lang, term, config) if not config.source_category_type then return end local temp_categories = {} M.etymology.insert_source_cat_get_display { lang = page_lang, source = term.lang, categories = temp_categories, borrowing_type = config.source_category_type, nocat = false, } for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end end -- Add source language categories local function collect_source_categories(categories, page_lang, term, chain, get_norm_lang_func) if page_lang:getCode() == get_norm_lang_func(term.lang):getCode() then return end local temp_categories = {} M.etymology.insert_source_cat_get_display { lang = page_lang, source = term.lang, categories = temp_categories, nocat = false, } for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end if chain.inherited then temp_categories = {} M.etymology.insert_source_cat_get_display { lang = page_lang, source = term.lang, categories = temp_categories, borrowing_type = "สืบทอด", nocat = false, } for _, cat in ipairs(temp_categories) do add_category(categories, cat) end end end -- Add root/word categories local function collect_pos_categories(categories, page_lang, root_title, term, available_etymon_ids, chain, get_norm_lang_func, lang_exc, keyword) local pos_types = { root = "ราก", word = "คำ" } -- Determine pos: from term's postype, keyword's pos_override, or args.pos local pos local config = get_keyword_config(keyword, lang_exc) if term.postype then -- Term-level postype modifier takes highest priority pos = term.postype elseif config and config.pos_override then pos = config.pos_override elseif type(term.args) == "table" and term.args.pos then pos = term.args.pos end local pos_type = pos_types[pos] if not pos_type or term.unknown_term then return end -- Skip root/word categories for descendants of affix groups -- if pos_type then -- return -- end local same_language = get_norm_lang_func(page_lang):getFullCode() == get_norm_lang_func(term.lang):getFullCode() -- Skip self-references if same_language and root_title == term.title then return end local entry_name if pos_type == "root" or pos_type == "ราก" then entry_name = term.title M.roots.assert_root(term.lang, entry_name) else entry_name = term.lang:makeEntryName(term.title) end local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th local cat_name if chain.passed_through then local etymon_lang_name = export.get_cat_name(term.lang) cat_name = "ศัพท์" .. lang_name .. "ที่รับมาจาก" .. pos_type .. etymon_lang_name .. " " .. entry_name else cat_name = "ศัพท์" .. lang_name .. "ที่เป็นของ" .. pos_type .. " " .. entry_name end -- Add ID disambiguation if needed (for roots/words: use etymon_id if resolved via senseid, otherwise use id) local target_ids = available_etymon_ids[term.target_key] local effective_id = term.etymon_id or term.id -- etymon_id if senseid, otherwise id is already an etymon id if target_ids and effective_id then local same_pos_count = 0 for _, id_data in ipairs(target_ids) do if type(id_data) == "table" and id_data.pos == pos then same_pos_count = same_pos_count + 1 end end if same_pos_count > 1 then cat_name = cat_name .. " (" .. effective_id .. ")" end end add_category(categories, cat_name) end -- Compute chain state for a term based on parent chain and keyword config -- Hyphen patterns for affix detection (regular hyphen + script-specific) local AFFIX_HYPHEN_PATTERN = "[%-%־ـ᠊]" -- regular hyphen, Hebrew maqqef, Arabic tatweel, Mongolian hyphen -- Check if a term is an actual affix (not a non-affix member of an affix group) local function is_actual_affix(term) -- Check explicit aftype modifier if term.aftype then local normalized = M.data.aftype_aliases[term.aftype] or term.aftype return normalized ~= "ไม่ใช่หน่วยคำเติม" end -- Check if pos=root (treated as non-affix) if term.args and term.args.pos and (term.args.pos == "root" or term.args.pos == "ราก") then return false end -- Auto-detect by hyphen: prefix ends with -, suffix starts with -, etc. if term.title then local title = term.title -- Strip leading * for reconstructed terms before checking hyphens title = title:gsub("^%*", "") -- Check for hyphens at start or end (handles script-specific hyphens too) if title:match("^" .. AFFIX_HYPHEN_PATTERN) or title:match(AFFIX_HYPHEN_PATTERN .. "$") then return true end end -- Default: not an affix return false end local function compute_category_chain(parent_chain, config, page_lang, term_lang, get_norm_lang_func, parent_term_lang, term) -- Track if we're inside an actual affix (for suppressing root categories on descendants) -- Only set if the term is an actual affix (prefix, suffix, etc.), not a non-affix member local inside_affix = parent_chain.inside_affix if config.affix_categories and term and is_actual_affix(term) then inside_affix = true end -- If no_child_categories is set, disable everything if config.no_child_categories then return { passed_through = parent_chain.passed_through or page_lang:getCode() ~= get_norm_lang_func(term_lang):getCode(), inherited = false, source = false, pos = false, recurse = false, inside_affix = inside_affix, } end local term_is_transitive = is_transitive(config.transitive, page_lang, term_lang) local new_source = parent_chain.source and term_is_transitive -- For CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE: track internal derivation language context -- Check if this term is internal relative to parent term's language (if parent_term_lang provided) -- or relative to page language (if no parent_term_lang) local internal_lang = parent_chain.internal_lang local is_internal_in_context = false if config.transitive == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE then local check_lang = parent_term_lang or page_lang local term_lang_code = get_norm_lang_func(term_lang):getCode() local check_lang_code = get_norm_lang_func(check_lang):getCode() if internal_lang then -- Already in an internal derivation context: check if this term is also internal is_internal_in_context = term_lang_code == internal_lang else -- Check if this term is internal relative to parent term (or page if no parent) is_internal_in_context = term_lang_code == check_lang_code end end -- Source chain behavior for CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE if config.transitive == M.data.TRANSITIVE.CROSS_LANG_NO_INTERNAL_SOURCE then if is_internal_in_context then -- Internal derivation new_source = false internal_lang = get_norm_lang_func(term_lang):getCode() else -- Cross-language new_source = parent_chain.source and term_is_transitive internal_lang = nil end end local new_pos = parent_chain.pos return { passed_through = parent_chain.passed_through or page_lang:getCode() ~= get_norm_lang_func(term_lang):getCode(), inherited = parent_chain.inherited and config.inherited_chain, source = new_source, pos = new_pos, internal_lang = internal_lang, recurse = new_source or new_pos, inside_affix = inside_affix, } end function export.render(opts) opts = opts or {} local data_tree = opts.data_tree local page_lang = opts.page_lang local available_etymon_ids = opts.available_etymon_ids local senseid_parent_etymon = opts.senseid_parent_etymon local get_norm_lang_func = opts.get_norm_lang_func local lang_exc = opts.lang_exc local categories = {} local seen = {} local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th local root_title = data_tree.title -- Collect the tree recursively local function collect(node, parent_chain, is_toplevel) -- Avoid processing same node twice if not node.unknown_term and node.title then local key = node.lang:getFullCode() .. ":" .. (node.title or "") .. ":" .. (node.id or "") if seen[key] then return end seen[key] = true end -- Collect affix categories at top level only if is_toplevel then local affix_cats = collect_affix_categories(node, page_lang, available_etymon_ids, senseid_parent_etymon, lang_exc) for _, cat in ipairs(affix_cats) do --add_category(categories, lang_name .. " " .. cat.cat, cat.sort_key, cat.sort_base) add_category(categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(cat.cat, lang_name), cat.sort_key, cat.sort_base) end if node.supplements then for _, supplement in ipairs(node.supplements) do local config = supplement.config if config and config.toplevel_category then --add_category(categories, lang_name .. " " .. config.toplevel_category) add_category(categories, require("Module:th-utilities").th_categorize(config.toplevel_category, lang_name)) end end end end -- Process each container for _, container in ipairs(node.children or {}) do local keyword = container.keyword local config = get_keyword_config(keyword, lang_exc) -- Skip invalid keywords if config then -- Process each term in the container for _, term in ipairs(container.terms or {}) do local term_chain = compute_category_chain(parent_chain, config, page_lang, term.lang, get_norm_lang_func, node.lang, term) local no_child_categories = config.no_child_categories == true local term_is_transitive = is_transitive(config.transitive, page_lang, term.lang) -- Top-level only processing if is_toplevel then -- Missing/ambiguous etymon tracking if not term.unknown_term and (term.status == M.data.STATUS.MISSING or term.status == M.data.STATUS.REDLINK) then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing missing etymons") end if not term.unknown_term and term.status == M.data.STATUS.AMBIGUOUS then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing ambiguous etymons") end if term.missing_descendants_header then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing etymons without Descendants sections") end if term.missing_descendants_entry then add_category(categories, lang_name .. " entries referencing etymons without this term in Descendants sections") end -- Top-level category (e.g., "undefined derivations") if config.toplevel_category then add_category(categories, lang_name .. " " .. config.toplevel_category) end -- Borrowing categories (bor, lbor, slbor, ubor, obor) if config.borrowing_type or config.specialized_borrowing then collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, config, true) end -- Borrowing categories from <bor>, <lbor>, or <slbor> modifiers on affix-group terms local kw_config = M.data.keywords[keyword] if kw_config and kw_config.affix_categories then if term.bor then local bor_config = { borrowing_type = "ยืมมา" } collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, bor_config, true) elseif term.lbor then local bor_config = { specialized_borrowing = "learned" } collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, bor_config, true) elseif term.slbor then local bor_config = { specialized_borrowing = "semi-learned" } collect_borrowing_categories(categories, page_lang, term, bor_config, true) end end -- Source-based derivation categories (sl, calque, pcal) if config.source_category_type then collect_source_derivation_categories(categories, page_lang, term, config) end -- Skip all child categorisation if no_child_categories is set if not no_child_categories then -- Source categories only if transitive if term_is_transitive then collect_source_categories(categories, page_lang, term, term_chain, get_norm_lang_func) end -- Pos categories always (unless no_child_categories) collect_pos_categories(categories, page_lang, root_title, term, available_etymon_ids, term_chain, get_norm_lang_func, lang_exc, keyword) end else -- Below top level, respect the parent chain if parent_chain.source then collect_source_categories(categories, page_lang, term, term_chain, get_norm_lang_func) end if parent_chain.pos then collect_pos_categories(categories, page_lang, root_title, term, available_etymon_ids, term_chain, get_norm_lang_func, lang_exc, keyword) end end -- Recurse into term's children if needed and status allows if term_chain.recurse and (term.status == M.data.STATUS.OK or term.status == M.data.STATUS.INLINE) then collect(term, term_chain, false) end end end end end -- Initial chain state local initial_chain = { passed_through = false, inherited = true, source = true, pos = true, internal_lang = nil, recurse = true, inside_affix = false, } collect(data_tree, initial_chain, true) local cat_list = {} for cat_name, sort_data in pairs(categories) do if sort_data.sort_key ~= nil or sort_data.sort_base ~= nil then table.insert(cat_list, { name = cat_name, sort_key = sort_data.sort_key, sort_base = sort_data.sort_base, }) else table.insert(cat_list, cat_name) end end return cat_list end function export.build(opts) opts = opts or {} local categories = {} if not opts.suppress_categories and not opts.nocat then categories = export.render({ data_tree = opts.data_tree, page_lang = opts.page_lang, available_etymon_ids = opts.available_etymon_ids, senseid_parent_etymon = opts.senseid_parent_etymon, get_norm_lang_func = opts.get_norm_lang_func, lang_exc = opts.lang_exc, }) end local page_lang = opts.page_lang if not page_lang then return categories end local lang_name = page_lang:getCategoryName() --th table.insert(categories, "Pages with etymon") table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymon") if opts.tree then table.insert(categories, "Pages with etymology trees") table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymology trees") end if opts.text then table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymology texts") end if opts.exnihilo then table.insert(categories, lang_name .. " terms coined ex nihilo") end if opts.toplevel_has_inline_etymology then table.insert(categories, "Pages with inline etymon for redlinks") end if opts.toplevel_redundant_etymology then table.insert(categories, "Pages with redundant inline etymon") end if opts.toplevel_idless_etymon then table.insert(categories, "Pages using etymon with no ID") end if opts.has_mismatched_id then table.insert(categories, lang_name .. " entries referencing etymons with mismatched IDs") end if opts.linked_page_multiple_etymons_idless then table.insert(categories, lang_name .. " entries referencing pages with multiple etymons missing IDs") end if opts.linked_page_partial_etymology_sections then table.insert(categories, lang_name .. " entries referencing pages with etymology sections missing etymons") end if opts.text_stop_lang_missing then table.insert(categories, "Pages with etymology text stop language not in chain") table.insert(categories, lang_name .. " entries with etymology text stop language not in chain") end return categories end function export.format(entries, lang) if type(entries) ~= "table" or #entries == 0 then return "" end local parts = {} for _, category in ipairs(entries) do if type(category) == "table" and type(category.name) == "string" then table.insert(parts, M.utilities.format_categories({ category.name }, lang, category.sort_key, category.sort_base)) elseif type(category) == "string" then table.insert(parts, M.utilities.format_categories({ category }, lang)) end end return table.concat(parts) end return export h5my5gklyyqqhcm7j1tavhwuyou5fib 828 2323855 5775362 5720750 2026-10-15T07:11:02Z Octahedron80 267 5775362 Scribunto text/plain local export = {} local table = table local insert = table.insert local u = require("Module:string/char") -- UTF-8 encoded strings for some commonly-used diacritics. local c = { prime = u(0x02B9), grave = u(0x0300), acute = u(0x0301), circ = u(0x0302), -- circumflex tilde = u(0x0303), macron = u(0x0304), overline = u(0x0305), breve = u(0x0306), dotabove = u(0x0307), diaer = u(0x0308), -- diaeresis ringabove = u(0x030A), dacute = u(0x030B), -- double acute caron = u(0x030C), lineabove = u(0x030D), dgrave = u(0x030F), -- double grave invbreve = u(0x0311), -- inverted breve turnedcommaabove = u(0x0312), commaabove = u(0x0313), revcommaabove = u(0x0314), -- reversed comma above dotbelow = u(0x0323), diaerbelow = u(0x0324), -- diaeresis below ringbelow = u(0x0325), commabelow = u(0x0326), cedilla = u(0x0327), ogonek = u(0x0328), caronbelow = u(0x032C), brevebelow = u(0x032E), macronbelow = u(0x0331), perispomeni = u(0x0342), ypogegrammeni = u(0x0345), CGJ = u(0x034F), -- combining grapheme joiner zigzag = u(0x035B), dbrevebelow = u(0x035C), -- double breve below dmacron = u(0x035E), -- double macron dtilde = u(0x0360), -- double tilde dinvbreve = u(0x0361), -- double inverted breve small_a = u(0x0363), small_e = u(0x0364), small_i = u(0x0365), small_o = u(0x0366), small_u = u(0x0367), keraia = u(0x0374), lowerkeraia = u(0x0375), tonos = u(0x0384), palatalization = u(0x0484), dasiapneumata = u(0x0485), psilipneumata = u(0x0486), kashida = u(0x0640), fathatan = u(0x064B), dammatan = u(0x064C), kasratan = u(0x064D), fatha = u(0x064E), damma = u(0x064F), kasra = u(0x0650), shadda = u(0x0651), sukun = u(0x0652), hamzaabove = u(0x0654), nunghunna = u(0x0658), zwarakay = u(0x0659), smallv = u(0x065A), superalef = u(0x0670), udatta = u(0x0951), anudatta = u(0x0952), tacute = u(0x1ACB), -- triple acute dsvarita = u(0x1CDA), -- double svarita tsvarita = u(0x1CDB), -- triple svarita dottedgrave = u(0x1DC0), dottedacute = u(0x1DC1), coronis = u(0x1FBD), psili = u(0x1FBF), dasia = u(0x1FEF), ZWNJ = u(0x200C), -- zero width non-joiner ZWJ = u(0x200D), -- zero width joiner RSQuo = u(0x2019), -- right single quote kavyka = u(0xA67C), VS01 = u(0xFE00), -- variation selector 1 -- Punctuation for the standard_chars field. -- Note: characters are literal (i.e. no magic characters). punc = " ',-​‌‍‐‑‒–—…∅◌", -- Range covering all diacritics. diacritics = u(0x300) .. "-" .. u(0x34E) .. u(0x350) .. "-" .. u(0x36F) .. u(0x1AB0) .. "-" .. u(0x1ACE) .. u(0x1DC0) .. "-" .. u(0x1DFF) .. u(0x20D0) .. "-" .. u(0x20F0) .. u(0xFE20) .. "-" .. u(0xFE2F), } -- Braille characters for the standard_chars field. local braille = {} for i = 0x2800, 0x28FF do insert(braille, u(i)) end c.braille = table.concat(braille) export.chars = c -- Pre-generate PUA characters, generally used in sortkeys. -- Note: if changing the amount, use powers of 2 to maximise memory efficiency (due to the way memory is allocated for tables). local p = {} for i = 1, 32 do p[i] = u(0xF000+i-1) end export.puaChars = p local cs = {} -- Used in the default strip_diacritics and sort_key for Cyrs, but also used directly by Old Ruthenian (zle-ort). cs["Cyrs_remove_diacritics"] = c.grave .. c.acute .. c.dotabove .. c.diaer .. c.invbreve .. c.palatalization .. c.dasiapneumata .. c.psilipneumata .. c.dottedgrave .. c.dottedacute .. c.kavyka export.chars_substitutions = cs return export 4jo6gnddmlyjm1f3me7obw2m2tjok4g 828 2359206 5775309 5775236 2026-10-15T02:10:57Z Octahedron80 267 5775309 Scribunto text/plain local export = {} local force_cat = false -- for debugging local M = require("Module:module loader").init({ require = { str_utils = "Module:string utilities", utilities = "Module:utilities", links = "Module:links", headword = "Module:headword", languages = "Module:languages", parameters = "Module:parameters", inflection_table = "Module:inflection-table", }, loadData = { radicals = "Module:roots/data/radicals", }, lazy = { concat = function() return table.concat end, insert = function() return table.insert end, }, }) local UI_STRINGS = { no_langcode = "Please provide a language code.", invalid_langcode = "Invalid language code: %s", not_a_table = "rootTable is not a table", min_radicals = "Root must have at least %s %s.", max_radicals = "Root must have at most %s %s.", unrecognized_pos = "Unrecognized %s radical %s in %s", unrecognized_mem = "Unrecognized radical %s in %s", not_single_letter = "'%s' in the root '%s' should be a single letter.", invalid_validation = "Unknown validation model: %s", only_one_root = "There should be only one root.", bad_root = "Invalid %s root '%s': %s", wrong_separator = "Radicals should be separated by '%s'.", root_vs_pagename = "Root is different from the pagename.", move_to_appendix = "The root page should be in the Appendix namespace. Please move it to : [[%s]]", appendix_subpage = "ภาคผนวก:รากภาษา%s/", root_category = "ศัพท์ภาษา%sที่เป็นของราก %s%s", derived_category = "ศัพท์ภาษา%sที่รับมาจากรากภาษา%s %s%s", derived_language = "ศัพท์ภาษา%sที่รับมาจากภาษา%s", root_heading = "\n! [[w:%s|%s]]", sense_wrapper = "&lrm; <span class=\"gloss-content\">(%s)</span>", article_semitic = "en:Semitic root", --ใช้ en จนกว่าจะมีหน้า th article_generic = "en:Root (linguistics)", --ใช้ en จนกว่าจะมีหน้า th } local DEFAULT_LINK_TARGET = "bare" local DEFAULT_HEADWORD = {} local function split_root(root, separator) if not separator then return { root } end return mw.text.split(root, separator, true) end local function radicals_word(count) return count == 1 and "radical" or "radicals" end function export.get_data_module_name(langcode) return "Module:roots/data/" .. langcode end local function try_load_data(langcode) local ok, data = pcall(mw.loadData, export.get_data_module_name(langcode)) if ok then return data end return nil end function export.get_data(langcode) return try_load_data(langcode) end local function get_lang_and_data(frame) local code = frame.args["lang"] if not code or code == "" then error(UI_STRINGS.no_langcode) end local lang = M.languages.getByCode(code) if not lang then error(UI_STRINGS.invalid_langcode:format(code)) end return lang, try_load_data(code) or {} end local function resolve_radicals(data) if data.validation == "positional" or data.radicals then return data.radicals end if data.shared_radicals then return M.radicals[data.shared_radicals] end return nil end local function transliterate_root(root_string, romanization) if not romanization then return nil end local out = root_string for _, pair in ipairs(romanization) do out = M.str_utils.gsub(out, pair[1], pair[2]) end return out end export.transliterate = transliterate_root local function validate_root(rootTable, joined_root, data, radical_set) if type(rootTable) ~= "table" then return nil, UI_STRINGS.not_a_table end local len = #rootTable if data.min_radicals and len < data.min_radicals then return nil, UI_STRINGS.min_radicals:format(data.min_radicals, radicals_word(data.min_radicals)) end if data.max_radicals and len > data.max_radicals then return nil, UI_STRINGS.max_radicals:format(data.max_radicals, radicals_word(data.max_radicals)) end if data.validation == "positional" then for i, radical in ipairs(rootTable) do local set, label if i == 1 then set, label = radical_set.initial, "initial" elseif i == len then set, label = radical_set.final, "final" else set, label = radical_set.medial, "medial" end if not set[radical] then return nil, UI_STRINGS.unrecognized_pos:format(label, radical, joined_root) end end elseif data.validation == "membership" then for _, radical in ipairs(rootTable) do if not radical_set[radical] then return nil, UI_STRINGS.unrecognized_mem:format(radical, joined_root) end end elseif data.validation == "single_letter" then for _, radical in ipairs(rootTable) do if mw.ustring.len(radical) ~= 1 then return nil, UI_STRINGS.not_single_letter:format(radical, joined_root) end end elseif data.validation ~= nil then return nil, UI_STRINGS.invalid_validation:format(tostring(data.validation)) end return true end local function link(term, alt, translit, id, lang) if term == "" or term == "&mdash;" then return term end return M.links.full_link({ term = term, alt = alt ~= term and alt or nil, tr = translit, lang = lang, id = id, }) end local function root_category(lang, source, root, qualifier) local suffix = (qualifier and qualifier ~= "") and (" (" .. qualifier .. ")") or "" if lang:getCode() == source:getCode() then return UI_STRINGS.root_category:format(lang:getFullName(), root, suffix) end return UI_STRINGS.derived_category:format( lang:getFullName(), source:getCanonicalName(), root, suffix) end local function check_root(source, root) local data = try_load_data(source:getCode()) if not data then return true end local bare = (root:gsub("^%*", "")) local radicals = split_root(bare, data.separator) if data.separator and #radicals == 1 and mw.ustring.len(bare) > 1 then return nil, UI_STRINGS.wrong_separator:format(data.separator) end return validate_root(radicals, bare, data, resolve_radicals(data)) end function export.get_link_page(lang, root) local data = try_load_data(lang:getCode()) if not data or data.link_target ~= "appendix_subpage" then return nil end export.assert_root(lang, root) return UI_STRINGS.appendix_subpage:format(lang:getCanonicalName()) .. (root:gsub("^%*", "")) end function export.assert_root(source, root) local ok, err = check_root(source, root) if not ok then error(UI_STRINGS.bad_root:format(source:getCanonicalName(), root, err)) end return true end function export.get_categories(lang, source, roots, ids) local categories = {} ids = ids or {} if lang:getCode() ~= source:getCode() then M.insert(categories, UI_STRINGS.derived_language:format(lang:getFullName(), source:getCanonicalName())) end for index, root in ipairs(roots) do M.insert(categories, root_category(lang, source, root, ids[index])) export.assert_root(source, root) end return categories end function export.categorize(lang, source, roots, ids, sort_key) return M.utilities.format_categories( export.get_categories(lang, source, roots, ids), lang, sort_key, nil, force_cat) end function export.show(frame) local params = { [1] = { required = true, type = "language" }, [2] = { required = true, type = "language" }, [3] = { required = true, list = true }, ["id"] = { list = true, allow_holes = true }, ["sort"] = {}, } local args = M.parameters.process(frame:getParent().args, params) return export.categorize(args[1], args[2], args[3], args.id, args.sort) end function export.root(frame) local lang, data = get_lang_and_data(frame) local radical_set = resolve_radicals(data) local link_target = data.link_target or DEFAULT_LINK_TARGET local output = {} local categories = {} local title = mw.title.getCurrentTitle() local namespace = title.nsText local params = { [1] = { list = true }, ["nocat"] = { type = "boolean" }, ["plain"] = { type = "boolean" }, ["notext"] = { type = "boolean" }, ["sense"] = {}, } if link_target == "bare" then params["head"] = true params["pagename"] = true end local args = M.parameters.process(frame:getParent().args, params) local roots = args[1] local roots_len = #roots local plain = args["plain"] if frame.args["plain"] then plain = true end local separator = data.separator local identity local subpage = "" if link_target == "appendix_subpage" then subpage = UI_STRINGS.appendix_subpage:format(lang:getCanonicalName()) local fulltitle = title.fullText fulltitle = M.str_utils.gsub(fulltitle, M.str_utils.gsub(subpage, "([^%w])", "%%%1"), "") identity = fulltitle else identity = args["pagename"] or mw.loadData("Module:headword/data").pagename end local rootLetters = {} if roots_len == 0 and not args["pagename"] and namespace == "Template" and data.preview_root then M.insert(rootLetters, split_root(data.preview_root, separator)) elseif roots_len ~= 0 then for _, root in ipairs(roots) do M.insert(rootLetters, split_root(root, separator)) end else if link_target == "bare" then local head = frame.args["head"] if args["head"] ~= nil and identity ~= lang:stripDiacritics(args["head"]) then error(UI_STRINGS.root_vs_pagename) end if head and args["head"] ~= nil then identity = args["head"] end end M.insert(rootLetters, split_root(identity, separator)) end local joined_roots = {} for i, rootLetter in ipairs(rootLetters) do M.insert(joined_roots, M.concat(rootLetter, separator)) local ok, err = validate_root(rootLetter, joined_roots[i], data, radical_set) if not ok then error(err) end end local sense = args["sense"] local sense_formatted = "" if sense ~= nil and sense ~= "" then sense_formatted = UI_STRINGS.sense_wrapper:format(sense) end if identity == joined_roots[1] then if link_target == "appendix_subpage" and namespace == "" then error(UI_STRINGS.move_to_appendix:format(subpage .. joined_roots[1])) end if roots_len > 1 then error(UI_STRINGS.only_one_root) end local headword_args = { lang = lang, pos_category = "roots", categories = {}, heads = { identity }, nomultiwordcat = true, } local headword_opts = data.headword or DEFAULT_HEADWORD if headword_opts.translits then headword_args.translits = { transliterate_root(identity, data.romanization) } end if headword_opts.noposcat then headword_args.noposcat = true elseif headword_opts.nolemmacat then headword_args.nolemmacat = true end M.insert(output, M.headword.full_headword(headword_args)) if args["nocat"] then return M.concat(output) end return M.concat(output) .. M.concat(categories) else local link_texts = {} local term_counts = {} for i, joined_root in ipairs(joined_roots) do local link_text if link_target == "appendix_subpage" then link_text = subpage .. joined_root else link_text = joined_root end local translit = data.romanization and transliterate_root(joined_root, data.romanization) or nil M.insert(link_texts, link(link_text, joined_root, translit, sense, lang) .. sense_formatted) M.insert(categories, M.utilities.format_categories( { root_category(lang, lang, joined_root, sense) }, lang, nil, nil, force_cat)) M.insert(term_counts, mw.site.stats.pagesInCategory( root_category(lang, lang, joined_root, sense), "pages")) end if args["nocat"] or plain then if args["nocat"] then return M.concat(link_texts, ", ") end return M.concat(link_texts, ", ") .. M.concat(categories) else local link_text_output = "" for i, link_text in ipairs(link_texts) do link_text_output = link_text_output .. "\n|-\n| " .. link_text .. "\n|-\n| [[:Category:" .. root_category(lang, lang, joined_roots[i], sense) .. "|" .. term_counts[i] .. " term" .. (term_counts[i] == 1 and "" or "s") .. "]]\n" end local wikicode = M.inflection_table.make_top{ title = "-", palette = data.palette, class = "floatright tr-alongside" } local article = lang:inFamily("sem") and UI_STRINGS.article_semitic or UI_STRINGS.article_generic wikicode = wikicode .. UI_STRINGS.root_heading:format(article, #term_counts == 1 and "Root" or "Roots") wikicode = wikicode .. link_text_output wikicode = wikicode .. M.inflection_table.make_bottom{} return wikicode .. M.concat(categories) end end end return export bi8outk8rcm7cakp5g1uqpb3yuypusg 5775310 5775309 2026-10-15T02:15:37Z Octahedron80 267 5775310 Scribunto text/plain local export = {} local force_cat = false -- for debugging local M = require("Module:module loader").init({ require = { str_utils = "Module:string utilities", utilities = "Module:utilities", links = "Module:links", headword = "Module:headword", languages = "Module:languages", parameters = "Module:parameters", inflection_table = "Module:inflection-table", }, loadData = { radicals = "Module:roots/data/radicals", }, lazy = { concat = function() return table.concat end, insert = function() return table.insert end, }, }) local UI_STRINGS = { no_langcode = "Please provide a language code.", invalid_langcode = "Invalid language code: %s", not_a_table = "rootTable is not a table", min_radicals = "Root must have at least %s %s.", max_radicals = "Root must have at most %s %s.", unrecognized_pos = "Unrecognized %s radical %s in %s", unrecognized_mem = "Unrecognized radical %s in %s", not_single_letter = "'%s' in the root '%s' should be a single letter.", invalid_validation = "Unknown validation model: %s", only_one_root = "There should be only one root.", bad_root = "Invalid %s root '%s': %s", wrong_separator = "Radicals should be separated by '%s'.", root_vs_pagename = "Root is different from the pagename.", move_to_appendix = "The root page should be in the Appendix namespace. Please move it to : [[%s]]", appendix_subpage = "ภาคผนวก:รากภาษา%s/", root_category = "ศัพท์ภาษา%sที่เป็นของราก %s%s", derived_category = "ศัพท์ภาษา%sที่รับมาจากรากภาษา%s %s%s", derived_language = "ศัพท์ภาษา%sที่รับมาจากภาษา%s", root_heading = "\n! [[w:%s|%s]]", sense_wrapper = "&lrm; <span class=\"gloss-content\">(%s)</span>", article_semitic = "en:Semitic root", --ใช้ en จนกว่าจะมีหน้า th article_generic = "en:Root (linguistics)", --ใช้ en จนกว่าจะมีหน้า th } local DEFAULT_LINK_TARGET = "bare" local DEFAULT_HEADWORD = {} local function split_root(root, separator) if not separator then return { root } end return mw.text.split(root, separator, true) end local function radicals_word(count) return count == 1 and "radical" or "radicals" end function export.get_data_module_name(langcode) return "Module:roots/data/" .. langcode end local function try_load_data(langcode) local ok, data = pcall(mw.loadData, export.get_data_module_name(langcode)) if ok then return data end return nil end function export.get_data(langcode) return try_load_data(langcode) end local function get_lang_and_data(frame) local code = frame.args["lang"] if not code or code == "" then error(UI_STRINGS.no_langcode) end local lang = M.languages.getByCode(code) if not lang then error(UI_STRINGS.invalid_langcode:format(code)) end return lang, try_load_data(code) or {} end local function resolve_radicals(data) if data.validation == "positional" or data.radicals then return data.radicals end if data.shared_radicals then return M.radicals[data.shared_radicals] end return nil end local function transliterate_root(root_string, romanization) if not romanization then return nil end local out = root_string for _, pair in ipairs(romanization) do out = M.str_utils.gsub(out, pair[1], pair[2]) end return out end export.transliterate = transliterate_root local function validate_root(rootTable, joined_root, data, radical_set) if type(rootTable) ~= "table" then return nil, UI_STRINGS.not_a_table end local len = #rootTable if data.min_radicals and len < data.min_radicals then return nil, UI_STRINGS.min_radicals:format(data.min_radicals, radicals_word(data.min_radicals)) end if data.max_radicals and len > data.max_radicals then return nil, UI_STRINGS.max_radicals:format(data.max_radicals, radicals_word(data.max_radicals)) end if data.validation == "positional" then for i, radical in ipairs(rootTable) do local set, label if i == 1 then set, label = radical_set.initial, "initial" elseif i == len then set, label = radical_set.final, "final" else set, label = radical_set.medial, "medial" end if not set[radical] then return nil, UI_STRINGS.unrecognized_pos:format(label, radical, joined_root) end end elseif data.validation == "membership" then for _, radical in ipairs(rootTable) do if not radical_set[radical] then return nil, UI_STRINGS.unrecognized_mem:format(radical, joined_root) end end elseif data.validation == "single_letter" then for _, radical in ipairs(rootTable) do if mw.ustring.len(radical) ~= 1 then return nil, UI_STRINGS.not_single_letter:format(radical, joined_root) end end elseif data.validation ~= nil then return nil, UI_STRINGS.invalid_validation:format(tostring(data.validation)) end return true end local function link(term, alt, translit, id, lang) if term == "" or term == "&mdash;" then return term end return M.links.full_link({ term = term, alt = alt ~= term and alt or nil, tr = translit, lang = lang, id = id, }) end local function root_category(lang, source, root, qualifier) local suffix = (qualifier and qualifier ~= "") and (" (" .. qualifier .. ")") or "" if lang:getCode() == source:getCode() then return UI_STRINGS.root_category:format(lang:getFullName(), root, suffix) end return UI_STRINGS.derived_category:format( lang:getFullName(), source:getCanonicalName(), root, suffix) end local function check_root(source, root) local data = try_load_data(source:getCode()) if not data then return true end local bare = (root:gsub("^%*", "")) local radicals = split_root(bare, data.separator) if data.separator and #radicals == 1 and mw.ustring.len(bare) > 1 then return nil, UI_STRINGS.wrong_separator:format(data.separator) end return validate_root(radicals, bare, data, resolve_radicals(data)) end function export.get_link_page(lang, root) local data = try_load_data(lang:getCode()) if not data or data.link_target ~= "appendix_subpage" then return nil end export.assert_root(lang, root) return UI_STRINGS.appendix_subpage:format(lang:getCanonicalName()) .. (root:gsub("^%*", "")) end function export.assert_root(source, root) local ok, err = check_root(source, root) if not ok then error(UI_STRINGS.bad_root:format(source:getCanonicalName(), root, err)) end return true end function export.get_categories(lang, source, roots, ids) local categories = {} ids = ids or {} if lang:getCode() ~= source:getCode() then M.insert(categories, UI_STRINGS.derived_language:format(lang:getFullName(), source:getCanonicalName())) end for index, root in ipairs(roots) do M.insert(categories, root_category(lang, source, root, ids[index])) export.assert_root(source, root) end return categories end function export.categorize(lang, source, roots, ids, sort_key) return M.utilities.format_categories( export.get_categories(lang, source, roots, ids), lang, sort_key, nil, force_cat) end function export.show(frame) local params = { [1] = { required = true, type = "language" }, [2] = { required = true, type = "language" }, [3] = { required = true, list = true }, ["id"] = { list = true, allow_holes = true }, ["sort"] = {}, } local args = M.parameters.process(frame:getParent().args, params) return export.categorize(args[1], args[2], args[3], args.id, args.sort) end function export.root(frame) local lang, data = get_lang_and_data(frame) local radical_set = resolve_radicals(data) local link_target = data.link_target or DEFAULT_LINK_TARGET local output = {} local categories = {} local title = mw.title.getCurrentTitle() local namespace = title.nsText local params = { [1] = { list = true }, ["nocat"] = { type = "boolean" }, ["plain"] = { type = "boolean" }, ["notext"] = { type = "boolean" }, ["sense"] = {}, } if link_target == "bare" then params["head"] = true params["pagename"] = true end local args = M.parameters.process(frame:getParent().args, params) local roots = args[1] local roots_len = #roots local plain = args["plain"] if frame.args["plain"] then plain = true end local separator = data.separator local identity local subpage = "" if link_target == "appendix_subpage" then subpage = UI_STRINGS.appendix_subpage:format(lang:getCanonicalName()) local fulltitle = title.fullText fulltitle = M.str_utils.gsub(fulltitle, M.str_utils.gsub(subpage, "([^%w])", "%%%1"), "") identity = fulltitle else identity = args["pagename"] or mw.loadData("Module:headword/data").pagename end local rootLetters = {} if roots_len == 0 and not args["pagename"] and namespace == "แม่แบบ" and data.preview_root then M.insert(rootLetters, split_root(data.preview_root, separator)) elseif roots_len ~= 0 then for _, root in ipairs(roots) do M.insert(rootLetters, split_root(root, separator)) end else if link_target == "bare" then local head = frame.args["head"] if args["head"] ~= nil and identity ~= lang:stripDiacritics(args["head"]) then error(UI_STRINGS.root_vs_pagename) end if head and args["head"] ~= nil then identity = args["head"] end end M.insert(rootLetters, split_root(identity, separator)) end local joined_roots = {} for i, rootLetter in ipairs(rootLetters) do M.insert(joined_roots, M.concat(rootLetter, separator)) local ok, err = validate_root(rootLetter, joined_roots[i], data, radical_set) if not ok then error(err) end end local sense = args["sense"] local sense_formatted = "" if sense ~= nil and sense ~= "" then sense_formatted = UI_STRINGS.sense_wrapper:format(sense) end if identity == joined_roots[1] then if link_target == "appendix_subpage" and namespace == "" then error(UI_STRINGS.move_to_appendix:format(subpage .. joined_roots[1])) end if roots_len > 1 then error(UI_STRINGS.only_one_root) end local headword_args = { lang = lang, pos_category = "roots", categories = {}, heads = { identity }, nomultiwordcat = true, } local headword_opts = data.headword or DEFAULT_HEADWORD if headword_opts.translits then headword_args.translits = { transliterate_root(identity, data.romanization) } end if headword_opts.noposcat then headword_args.noposcat = true elseif headword_opts.nolemmacat then headword_args.nolemmacat = true end M.insert(output, M.headword.full_headword(headword_args)) if args["nocat"] then return M.concat(output) end return M.concat(output) .. M.concat(categories) else local link_texts = {} local term_counts = {} for i, joined_root in ipairs(joined_roots) do local link_text if link_target == "appendix_subpage" then link_text = subpage .. joined_root else link_text = joined_root end local translit = data.romanization and transliterate_root(joined_root, data.romanization) or nil M.insert(link_texts, link(link_text, joined_root, translit, sense, lang) .. sense_formatted) M.insert(categories, M.utilities.format_categories( { root_category(lang, lang, joined_root, sense) }, lang, nil, nil, force_cat)) M.insert(term_counts, mw.site.stats.pagesInCategory( root_category(lang, lang, joined_root, sense), "pages")) end if args["nocat"] or plain then if args["nocat"] then return M.concat(link_texts, ", ") end return M.concat(link_texts, ", ") .. M.concat(categories) else local link_text_output = "" for i, link_text in ipairs(link_texts) do link_text_output = link_text_output .. "\n|-\n| " .. link_text .. "\n|-\n| [[:Category:" .. root_category(lang, lang, joined_roots[i], sense) .. "|ศัพท์ " .. term_counts[i] .. " คำ" --[[.. (term_counts[i] == 1 and "" or "s")]] .. "]]\n" end local wikicode = M.inflection_table.make_top{ title = "-", palette = data.palette, class = "floatright tr-alongside" } local article = lang:inFamily("sem") and UI_STRINGS.article_semitic or UI_STRINGS.article_generic wikicode = wikicode .. UI_STRINGS.root_heading:format(article, --[[#term_counts == 1 and "ราก" or]] "ราก") wikicode = wikicode .. link_text_output wikicode = wikicode .. M.inflection_table.make_bottom{} return wikicode .. M.concat(categories) end end end return export iiqg0ol8sybojgj3dvyznk3arz79337 5775315 5775310 2026-10-15T02:25:54Z Octahedron80 267 5775315 Scribunto text/plain local export = {} local force_cat = false -- for debugging local M = require("Module:module loader").init({ require = { str_utils = "Module:string utilities", utilities = "Module:utilities", links = "Module:links", headword = "Module:headword", languages = "Module:languages", parameters = "Module:parameters", inflection_table = "Module:inflection-table", }, loadData = { radicals = "Module:roots/data/radicals", }, lazy = { concat = function() return table.concat end, insert = function() return table.insert end, }, }) local UI_STRINGS = { no_langcode = "Please provide a language code.", invalid_langcode = "Invalid language code: %s", not_a_table = "rootTable is not a table", min_radicals = "Root must have at least %s %s.", max_radicals = "Root must have at most %s %s.", unrecognized_pos = "Unrecognized %s radical %s in %s", unrecognized_mem = "Unrecognized radical %s in %s", not_single_letter = "'%s' in the root '%s' should be a single letter.", invalid_validation = "Unknown validation model: %s", only_one_root = "There should be only one root.", bad_root = "Invalid %s root '%s': %s", wrong_separator = "Radicals should be separated by '%s'.", root_vs_pagename = "Root is different from the pagename.", move_to_appendix = "The root page should be in the Appendix namespace. Please move it to : [[%s]]", appendix_subpage = "ภาคผนวก:รากภาษา%s/", root_category = "ศัพท์ภาษา%sที่เป็นของราก %s%s", derived_category = "ศัพท์ภาษา%sที่รับมาจากรากภาษา%s %s%s", derived_language = "ศัพท์ภาษา%sที่รับมาจากภาษา%s", root_heading = "\n! [[w:%s|%s]]", sense_wrapper = "&lrm; <span class=\"gloss-content\">(%s)</span>", article_semitic = "en:Semitic root", --ใช้ en จนกว่าจะมีหน้า th article_generic = "en:Root (linguistics)", --ใช้ en จนกว่าจะมีหน้า th } local DEFAULT_LINK_TARGET = "bare" local DEFAULT_HEADWORD = {} local function split_root(root, separator) if not separator then return { root } end return mw.text.split(root, separator, true) end local function radicals_word(count) return count == 1 and "radical" or "radicals" end function export.get_data_module_name(langcode) return "Module:roots/data/" .. langcode end local function try_load_data(langcode) local ok, data = pcall(mw.loadData, export.get_data_module_name(langcode)) if ok then return data end return nil end function export.get_data(langcode) return try_load_data(langcode) end local function get_lang_and_data(frame) local code = frame.args["lang"] if not code or code == "" then error(UI_STRINGS.no_langcode) end local lang = M.languages.getByCode(code) if not lang then error(UI_STRINGS.invalid_langcode:format(code)) end return lang, try_load_data(code) or {} end local function resolve_radicals(data) if data.validation == "positional" or data.radicals then return data.radicals end if data.shared_radicals then return M.radicals[data.shared_radicals] end return nil end local function transliterate_root(root_string, romanization) if not romanization then return nil end local out = root_string for _, pair in ipairs(romanization) do out = M.str_utils.gsub(out, pair[1], pair[2]) end return out end export.transliterate = transliterate_root local function validate_root(rootTable, joined_root, data, radical_set) if type(rootTable) ~= "table" then return nil, UI_STRINGS.not_a_table end local len = #rootTable if data.min_radicals and len < data.min_radicals then return nil, UI_STRINGS.min_radicals:format(data.min_radicals, radicals_word(data.min_radicals)) end if data.max_radicals and len > data.max_radicals then return nil, UI_STRINGS.max_radicals:format(data.max_radicals, radicals_word(data.max_radicals)) end if data.validation == "positional" then for i, radical in ipairs(rootTable) do local set, label if i == 1 then set, label = radical_set.initial, "initial" elseif i == len then set, label = radical_set.final, "final" else set, label = radical_set.medial, "medial" end if not set[radical] then return nil, UI_STRINGS.unrecognized_pos:format(label, radical, joined_root) end end elseif data.validation == "membership" then for _, radical in ipairs(rootTable) do if not radical_set[radical] then return nil, UI_STRINGS.unrecognized_mem:format(radical, joined_root) end end elseif data.validation == "single_letter" then for _, radical in ipairs(rootTable) do if mw.ustring.len(radical) ~= 1 then return nil, UI_STRINGS.not_single_letter:format(radical, joined_root) end end elseif data.validation ~= nil then return nil, UI_STRINGS.invalid_validation:format(tostring(data.validation)) end return true end local function link(term, alt, translit, id, lang) if term == "" or term == "&mdash;" then return term end return M.links.full_link({ term = term, alt = alt ~= term and alt or nil, tr = translit, lang = lang, id = id, }) end local function root_category(lang, source, root, qualifier) local suffix = (qualifier and qualifier ~= "") and (" (" .. qualifier .. ")") or "" if lang:getCode() == source:getCode() then return UI_STRINGS.root_category:format(lang:getFullName(), root, suffix) end return UI_STRINGS.derived_category:format( lang:getFullName(), source:getCanonicalName(), root, suffix) end local function check_root(source, root) local data = try_load_data(source:getCode()) if not data then return true end local bare = (root:gsub("^%*", "")) local radicals = split_root(bare, data.separator) if data.separator and #radicals == 1 and mw.ustring.len(bare) > 1 then return nil, UI_STRINGS.wrong_separator:format(data.separator) end return validate_root(radicals, bare, data, resolve_radicals(data)) end function export.get_link_page(lang, root) local data = try_load_data(lang:getCode()) if not data or data.link_target ~= "appendix_subpage" then return nil end export.assert_root(lang, root) return UI_STRINGS.appendix_subpage:format(lang:getCanonicalName()) .. (root:gsub("^%*", "")) end function export.assert_root(source, root) local ok, err = check_root(source, root) if not ok then error(UI_STRINGS.bad_root:format(source:getCanonicalName(), root, err)) end return true end function export.get_categories(lang, source, roots, ids) local categories = {} ids = ids or {} if lang:getCode() ~= source:getCode() then M.insert(categories, UI_STRINGS.derived_language:format(lang:getFullName(), source:getCanonicalName())) end for index, root in ipairs(roots) do M.insert(categories, root_category(lang, source, root, ids[index])) export.assert_root(source, root) end return categories end function export.categorize(lang, source, roots, ids, sort_key) return M.utilities.format_categories( export.get_categories(lang, source, roots, ids), lang, sort_key, nil, force_cat) end function export.show(frame) local params = { [1] = { required = true, type = "language" }, [2] = { required = true, type = "language" }, [3] = { required = true, list = true }, ["id"] = { list = true, allow_holes = true }, ["sort"] = {}, } local args = M.parameters.process(frame:getParent().args, params) return export.categorize(args[1], args[2], args[3], args.id, args.sort) end function export.root(frame) local lang, data = get_lang_and_data(frame) local radical_set = resolve_radicals(data) local link_target = data.link_target or DEFAULT_LINK_TARGET local output = {} local categories = {} local title = mw.title.getCurrentTitle() local namespace = title.nsText local params = { [1] = { list = true }, ["nocat"] = { type = "boolean" }, ["plain"] = { type = "boolean" }, ["notext"] = { type = "boolean" }, ["sense"] = {}, } if link_target == "bare" then params["head"] = true params["pagename"] = true end local args = M.parameters.process(frame:getParent().args, params) local roots = args[1] local roots_len = #roots local plain = args["plain"] if frame.args["plain"] then plain = true end local separator = data.separator local identity local subpage = "" if link_target == "appendix_subpage" then subpage = UI_STRINGS.appendix_subpage:format(lang:getCanonicalName()) local fulltitle = title.fullText fulltitle = M.str_utils.gsub(fulltitle, M.str_utils.gsub(subpage, "([^%w])", "%%%1"), "") identity = fulltitle else identity = args["pagename"] or mw.loadData("Module:headword/data").pagename end local rootLetters = {} if roots_len == 0 and not args["pagename"] and namespace == "แม่แบบ" and data.preview_root then M.insert(rootLetters, split_root(data.preview_root, separator)) elseif roots_len ~= 0 then for _, root in ipairs(roots) do M.insert(rootLetters, split_root(root, separator)) end else if link_target == "bare" then local head = frame.args["head"] if args["head"] ~= nil and identity ~= lang:stripDiacritics(args["head"]) then error(UI_STRINGS.root_vs_pagename) end if head and args["head"] ~= nil then identity = args["head"] end end M.insert(rootLetters, split_root(identity, separator)) end local joined_roots = {} for i, rootLetter in ipairs(rootLetters) do M.insert(joined_roots, M.concat(rootLetter, separator)) local ok, err = validate_root(rootLetter, joined_roots[i], data, radical_set) if not ok then error(err) end end local sense = args["sense"] local sense_formatted = "" if sense ~= nil and sense ~= "" then sense_formatted = UI_STRINGS.sense_wrapper:format(sense) end if identity == joined_roots[1] then if link_target == "appendix_subpage" and namespace == "" then error(UI_STRINGS.move_to_appendix:format(subpage .. joined_roots[1])) end if roots_len > 1 then error(UI_STRINGS.only_one_root) end local headword_args = { lang = lang, pos_category = "roots", categories = {}, heads = { identity }, nomultiwordcat = true, } local headword_opts = data.headword or DEFAULT_HEADWORD if headword_opts.translits then headword_args.translits = { transliterate_root(identity, data.romanization) } end if headword_opts.noposcat then headword_args.noposcat = true elseif headword_opts.nolemmacat then headword_args.nolemmacat = true end M.insert(output, M.headword.full_headword(headword_args)) if args["nocat"] then return M.concat(output) end return M.concat(output) .. M.concat(categories) else local link_texts = {} local term_counts = {} for i, joined_root in ipairs(joined_roots) do local link_text if link_target == "appendix_subpage" then link_text = subpage .. joined_root else link_text = joined_root end local translit = data.romanization and transliterate_root(joined_root, data.romanization) or nil M.insert(link_texts, link(link_text, joined_root, translit, sense, lang) .. sense_formatted) M.insert(categories, M.utilities.format_categories( { root_category(lang, lang, joined_root, sense) }, lang, nil, nil, force_cat)) M.insert(term_counts, mw.site.stats.pagesInCategory( root_category(lang, lang, joined_root, sense), "pages")) end if args["nocat"] or plain then if args["nocat"] then return M.concat(link_texts, ", ") end return M.concat(link_texts, ", ") .. M.concat(categories) else local link_text_output = "" for i, link_text in ipairs(link_texts) do link_text_output = link_text_output .. "\n|-\n| " .. link_text .. "\n|-\n| [[:Category:" .. root_category(lang, lang, joined_roots[i], sense) .. "|ศัพท์ " .. term_counts[i] .. " รายการ" --[[.. (term_counts[i] == 1 and "" or "s")]] .. "]]\n" end local wikicode = M.inflection_table.make_top{ title = "-", palette = data.palette, class = "floatright tr-alongside" } local article = lang:inFamily("sem") and UI_STRINGS.article_semitic or UI_STRINGS.article_generic wikicode = wikicode .. UI_STRINGS.root_heading:format(article, --[[#term_counts == 1 and "ราก" or]] "ราก") wikicode = wikicode .. link_text_output wikicode = wikicode .. M.inflection_table.make_bottom{} return wikicode .. M.concat(categories) end end end return export 6tg7ni4x0f0onkep1awdomtheaa7w42 828 2359216 5775305 2026-10-14T13:02:37Z Octahedron80 267 สร้างหน้าด้วย "local export = {} local tt = { ["𐡠"] = "อ", -- aleph ["𐡡"] = "บ", -- beth ["𐡢"] = "ค", -- gimel ["𐡣"] = "ด", -- daleth ["𐡤"] = "ฮ", -- he ["𐡥"] = "ว", -- waw ["𐡦"] = "ซ", -- zayin ["𐡧"] = "ฮฺ", -- heth ["𐡨"] = "ฏ", -- teth ["𐡩"] = "ย", -- yodh ["𐡪"] = "ก", -- kaph ["𐡫"] = "ล", -- lamedh ["𐡬"] = "ม", -- mem..." 5775305 Scribunto text/plain local export = {} local tt = { ["𐡠"] = "อ", -- aleph ["𐡡"] = "บ", -- beth ["𐡢"] = "ค", -- gimel ["𐡣"] = "ด", -- daleth ["𐡤"] = "ฮ", -- he ["𐡥"] = "ว", -- waw ["𐡦"] = "ซ", -- zayin ["𐡧"] = "ฮฺ", -- heth ["𐡨"] = "ฏ", -- teth ["𐡩"] = "ย", -- yodh ["𐡪"] = "ก", -- kaph ["𐡫"] = "ล", -- lamedh ["𐡬"] = "ม", -- mem ["𐡭"] = "น", -- final nun ["𐡮"] = "น", -- nun ["𐡯"] = "ส", -- samekh ["𐡰"] = "อฺ", -- ayin ["𐡱"] = "พ", -- pe ["𐡲"] = "ศ", -- sadhe ["𐡳"] = "กฺ", -- qoph ["𐡴"] = "ร", -- resh ["𐡵"] = "ช", -- shin ["𐡶"] = "ต", -- taw ["𐡷"] = "☙", -- left-pointing fleuron ["𐡸"] = "❧", -- right-pointing fleuron ["𐡹"] = "[1]", -- one ["𐡺"] = "[2]", -- two ["𐡻"] = "[3]", -- three ["𐡼"] = "[4]", -- four ["𐡽"] = "[5]", -- five ["𐡾"] = "[10]", -- ten ["𐡿"] = "[20]", -- twenty } function export.tr(text, lang, sc) if sc ~= "Palm" then return end -- Transliterate characters text = mw.ustring.gsub(text, '.', tt) return text end return export cys42npb5af43i00frfkc6hyoxnhajc 0 2359217 5775314 2026-10-15T02:24:49Z Octahedron80 267 เก็บกวาด 5775314 wikitext text/x-wiki == ภาษาอาหรับ == {{ar-rootbox|ح و ي}} === รากศัพท์ === {{ety|ar|id=containment|:root|ح و ي<id:root>|tree=1}} {{ar-verbal noun}} ของ {{m|ar|اِحْتَوَى}} === การออกเสียง === {{ar-pr|اِحْتِوَاء}} === คำนาม === {{ar-noun|اِحْتِوَاء|m}} # {{ar-verbal noun of|اِحْتَوَى|form=VIII}} # [[การบรรจุ]], [[การควบคุม]] (ไม่ให้ลุกลาม/ขยายตัว) # [[การจัดการ]], [[การควบคุม]] #: {{coi|ar|'''اِحْتِوَاءُ''' الْأَزْمَةِ|t='''การจัดการ'''วิกฤตการณ์, '''การควบคุม'''วิกฤตการณ์}} ==== การผันรูป ==== {{ar-decl-noun|اِحْتِوَاء}} ==== คำสืบทอด ==== * {{desc|ota|احتوا|tr=ihtiva|bor=1}} byv2i9913qe8f5t72yf1ryrefehllk0 10 2359218 5775316 2026-10-15T02:27:51Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt 5775316 wikitext text/x-wiki {{#invoke:checkparams|warn}}<!-- Validate template parameters -->{{#if:{{{lc|{{{nocap|}}}}}}|[[ภาคผนวก:หน่วยนามภาษาอาหรับ#คำกริยานาม|คำกริยานาม]]|[[ภาคผนวก:หน่วยนามภาษาอาหรับ#คำกริยานาม|คำกริยานาม]]}} {{#if:{{{nocat|}}}||{{catlangname|ar|คำกริยานาม}}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> oywkyj81g5h5p71xnviy699gsiohkq8 100 2359219 5775317 2026-10-15T02:29:16Z Octahedron80 267 สร้างหน้าด้วย "{{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}}" 5775317 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} 93mzxop1tm3yoob4rsi8hgf81g511tl 5775330 5775317 2026-10-15T04:27:45Z Octahedron80 267 5775330 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} nla30gtodxqcvufejkkax8pc7stvou9 5775331 5775330 2026-10-15T04:32:07Z Octahedron80 267 5775331 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) 2x8rdgttlg3g60aww7llao1xfmjjq09 5775332 5775331 2026-10-15T04:34:06Z Octahedron80 267 5775332 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} cgij5wfldl9jvtnkbl51g2did9a7hvi 5775333 5775332 2026-10-15T04:41:01Z Octahedron80 267 5775333 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า 507qyiuvkpiq45vb1thn7umytskae2s 5775334 5775333 2026-10-15T04:43:56Z Octahedron80 267 5775334 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} as9rq8pvm0plm4w96ts93tpt5yjc3wh 5775335 5775334 2026-10-15T04:44:12Z Octahedron80 267 /* คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง */ 5775335 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} dsh3qe69ovds9do1wbl78p6mxd0urob 5775336 5775335 2026-10-15T04:47:06Z Octahedron80 267 5775336 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์บอกชนิดพันธุ์'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ie7y1oghtzxtk2crc94rcsl3e43ijyv 5775338 5775336 2026-10-15T04:49:51Z Octahedron80 267 /* คำเอกนาม */ 5775338 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ox1b9y1wbokgu7e1p3azvsnxr3y475m 5775339 5775338 2026-10-15T04:53:48Z Octahedron80 267 5775339 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} kbv82wms4mmcabu4urzzygt9zqey9r9 5775340 5775339 2026-10-15T04:55:09Z Octahedron80 267 5775340 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} 1s8j4dszkngw35k4q1ajmy9zew4oui3 5775343 5775340 2026-10-15T05:01:50Z Octahedron80 267 5775343 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการแปลแบบยืมโครงสร้าง (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]|tr=kāsiḥat al-jalīd}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]|tr=kāsiḥat al-ʔalḡām}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]|tr=kāsiḥat aṯ-ṯulūj}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} dr5rn0csggab15y1mj8xy1o25jq36kh 5775344 5775343 2026-10-15T05:03:19Z Octahedron80 267 5775344 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการแปลแบบยืมโครงสร้าง (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]|tr=kāsiḥat al-jalīd}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]|tr=kāsiḥat al-ʔalḡām}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]|tr=kāsiḥat aṯ-ṯulūj}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} sopt75v6vzpg2l0t9rdjzeweqo1nzo1 5775345 5775344 2026-10-15T05:05:58Z Octahedron80 267 5775345 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการแปลแบบยืมโครงสร้าง (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]|tr=kāsiḥat al-jalīd}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]|tr=kāsiḥat al-ʔalḡām}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]|tr=kāsiḥat aṯ-ṯulūj}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} ===ตัวบอกความเล็ก=== ''ตัวบอกความเล็ก'' สามารถรับมาจากคำนามสามพยัญชนะ และคำนามสี่พยัญชนะหรือคำที่ยาวกว่าบางคำ โดยใช้รูป {{m|ar||فُعَيْل}} หรือ {{m|ar||فُعَيِّล}}; และรูป {{m|ar||فُعَيْزِل}} สำหรับคำนามสี่พยัญชนะและคำที่ยาวกว่า ตัวบอกความเล็กไม่มีพลังในการสร้างคำมากนักในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ หรือในภาษาถิ่นสมัยใหม่หลายภาษา (เช่น ภาษาถิ่นอียิปต์) แต่เคยมีพลังในการสร้างคำมากกว่ามากในภาษาถิ่นอาหรับคลาสสิกบางถิ่น ดังที่เห็นได้จากความแพร่หลายและพลังสร้างคำที่ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องในบางภาษาถิ่น เช่น ภาษาอาหรับมอร็อกโก ซึ่งคำนามเกือบทุกคำจะมีตัวบอกความเล็กคู่กัน คำนามบอกความเล็กมีความหมายว่า "X ขนาดเล็ก" หรือ "X ตัวน้อยน่ารัก" ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كُلَيْب||[[หมา]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|كَلْب}}, {{m|ar|كُتَيِّب||[[หนังสือเล่มเล็ก]], [[จุลสาร]]}} จาก {{m|ar|كِتَاب||[[หนังสือ]]}} และ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|اِبْن||[[ลูกชาย]]}} ตัวอย่างจากคำนามยาว ได้แก่ {{m|ar|أُبَيْطِر||[[จักรพรรดิ]][[องค์น้อย]]}} จาก {{m|ar|إِمْبِرَاطُور||[[จักรพรรดิ]]}} ตัวบอกความเล็กเพศหญิงก็สามารถสร้างได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|قُصَيْبَة||[[ข้าวโอ๊ต]]}} จาก {{m|ar|قَصَبَة||[[อ้อย]], [[ต้นกก]]}} และ {{m|ar|بُنَيَّة||[[ลูกสาว]][[ตัวน้อย]]}} (เทียบกับ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}}) ==อ้างอิง== * {{cite-journal|de|authorlink=August Fischer|last=Fischer|first=August|title=Das Geschlecht der Infinitive im Arabischen|url=https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:gbv:3:5-8179-52331-18/fragment/page=00000923|pages=839–859|year=1906|volume=60|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft}} <references/> nbxyhpyodrfi3lqopfvr33bgvustlpn 5775346 5775345 2026-10-15T05:07:27Z Octahedron80 267 5775346 wikitext text/x-wiki {{softredirect|en:Appendix:Arabic nominals}} ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการแปลแบบยืมโครงสร้าง (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]|tr=kāsiḥat al-jalīd}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]|tr=kāsiḥat al-ʔalḡām}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]|tr=kāsiḥat aṯ-ṯulūj}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} ===ตัวบอกความเล็ก=== ''ตัวบอกความเล็ก'' สามารถรับมาจากคำนามสามพยัญชนะ และคำนามสี่พยัญชนะหรือคำที่ยาวกว่าบางคำ โดยใช้รูป {{m|ar||فُعَيْل}} หรือ {{m|ar||فُعَيِّล}}; และรูป {{m|ar||فُعَيْزِل}} สำหรับคำนามสี่พยัญชนะและคำที่ยาวกว่า ตัวบอกความเล็กไม่มีพลังในการสร้างคำมากนักในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ หรือในภาษาถิ่นสมัยใหม่หลายภาษา (เช่น ภาษาถิ่นอียิปต์) แต่เคยมีพลังในการสร้างคำมากกว่ามากในภาษาถิ่นอาหรับคลาสสิกบางถิ่น ดังที่เห็นได้จากความแพร่หลายและพลังสร้างคำที่ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องในบางภาษาถิ่น เช่น ภาษาอาหรับมอร็อกโก ซึ่งคำนามเกือบทุกคำจะมีตัวบอกความเล็กคู่กัน คำนามบอกความเล็กมีความหมายว่า "X ขนาดเล็ก" หรือ "X ตัวน้อยน่ารัก" ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كُلَيْب||[[หมา]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|كَلْب}}, {{m|ar|كُتَيِّب||[[หนังสือเล่มเล็ก]], [[จุลสาร]]}} จาก {{m|ar|كِتَاب||[[หนังสือ]]}} และ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|اِبْن||[[ลูกชาย]]}} ตัวอย่างจากคำนามยาว ได้แก่ {{m|ar|أُبَيْطِر||[[จักรพรรดิ]][[องค์น้อย]]}} จาก {{m|ar|إِمْبِرَاطُور||[[จักรพรรดิ]]}} ตัวบอกความเล็กเพศหญิงก็สามารถสร้างได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|قُصَيْبَة||[[ข้าวโอ๊ต]]}} จาก {{m|ar|قَصَبَة||[[อ้อย]], [[ต้นกก]]}} และ {{m|ar|بُنَيَّة||[[ลูกสาว]][[ตัวน้อย]]}} (เทียบกับ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}}) ==อ้างอิง== * {{cite-journal|de|authorlink=August Fischer|last=Fischer|first=August|title=Das Geschlecht der Infinitive im Arabischen|url=https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:gbv:3:5-8179-52331-18/fragment/page=00000923|pages=839–859|year=1906|volume=60|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft}} <references/> ==ดูเพิ่ม== *[[:ภาคผนวก:รูปกริยาภาษาอาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำนาม|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำคุณศัพท์|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกภาษาอาหรับ|หน่วยนาม]] f32ucpdg4yplsfy1m2hiekdhlp4fm5j 5775347 5775346 2026-10-15T05:07:59Z Octahedron80 267 5775347 wikitext text/x-wiki ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการแปลแบบยืมโครงสร้าง (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]|tr=kāsiḥat al-jalīd}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]|tr=kāsiḥat al-ʔalḡām}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]|tr=kāsiḥat aṯ-ṯulūj}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} ===ตัวบอกความเล็ก=== ''ตัวบอกความเล็ก'' สามารถรับมาจากคำนามสามพยัญชนะ และคำนามสี่พยัญชนะหรือคำที่ยาวกว่าบางคำ โดยใช้รูป {{m|ar||فُعَيْل}} หรือ {{m|ar||فُعَيِّล}}; และรูป {{m|ar||فُعَيْزِل}} สำหรับคำนามสี่พยัญชนะและคำที่ยาวกว่า ตัวบอกความเล็กไม่มีพลังในการสร้างคำมากนักในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ หรือในภาษาถิ่นสมัยใหม่หลายภาษา (เช่น ภาษาถิ่นอียิปต์) แต่เคยมีพลังในการสร้างคำมากกว่ามากในภาษาถิ่นอาหรับคลาสสิกบางถิ่น ดังที่เห็นได้จากความแพร่หลายและพลังสร้างคำที่ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องในบางภาษาถิ่น เช่น ภาษาอาหรับมอร็อกโก ซึ่งคำนามเกือบทุกคำจะมีตัวบอกความเล็กคู่กัน คำนามบอกความเล็กมีความหมายว่า "X ขนาดเล็ก" หรือ "X ตัวน้อยน่ารัก" ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كُلَيْب||[[หมา]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|كَلْب}}, {{m|ar|كُتَيِّب||[[หนังสือเล่มเล็ก]], [[จุลสาร]]}} จาก {{m|ar|كِتَاب||[[หนังสือ]]}} และ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|اِبْن||[[ลูกชาย]]}} ตัวอย่างจากคำนามยาว ได้แก่ {{m|ar|أُبَيْطِر||[[จักรพรรดิ]][[องค์น้อย]]}} จาก {{m|ar|إِمْبِرَاطُور||[[จักรพรรดิ]]}} ตัวบอกความเล็กเพศหญิงก็สามารถสร้างได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|قُصَيْبَة||[[ข้าวโอ๊ต]]}} จาก {{m|ar|قَصَبَة||[[อ้อย]], [[ต้นกก]]}} และ {{m|ar|بُنَيَّة||[[ลูกสาว]][[ตัวน้อย]]}} (เทียบกับ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}}) ==อ้างอิง== * {{cite-journal|de|authorlink=August Fischer|last=Fischer|first=August|title=Das Geschlecht der Infinitive im Arabischen|url=https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:gbv:3:5-8179-52331-18/fragment/page=00000923|pages=839–859|year=1906|volume=60|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft}} <references/> ==ดูเพิ่ม== *[[:ภาคผนวก:รูปกริยาภาษาอาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำนาม|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำคุณศัพท์|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกภาษาอาหรับ|หน่วยนาม]] l1p9fbum0z9b1e1dvn4tijme3ebnom1 5775348 5775347 2026-10-15T05:09:14Z Octahedron80 267 /* คำนามบอกเครื่องมือ */ 5775348 wikitext text/x-wiki ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการยืมตรงตัว (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]|tr=kāsiḥat al-jalīd}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]|tr=kāsiḥat al-ʔalḡām}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]|tr=kāsiḥat aṯ-ṯulūj}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} ===ตัวบอกความเล็ก=== ''ตัวบอกความเล็ก'' สามารถรับมาจากคำนามสามพยัญชนะ และคำนามสี่พยัญชนะหรือคำที่ยาวกว่าบางคำ โดยใช้รูป {{m|ar||فُعَيْل}} หรือ {{m|ar||فُعَيِّล}}; และรูป {{m|ar||فُعَيْزِل}} สำหรับคำนามสี่พยัญชนะและคำที่ยาวกว่า ตัวบอกความเล็กไม่มีพลังในการสร้างคำมากนักในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ หรือในภาษาถิ่นสมัยใหม่หลายภาษา (เช่น ภาษาถิ่นอียิปต์) แต่เคยมีพลังในการสร้างคำมากกว่ามากในภาษาถิ่นอาหรับคลาสสิกบางถิ่น ดังที่เห็นได้จากความแพร่หลายและพลังสร้างคำที่ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องในบางภาษาถิ่น เช่น ภาษาอาหรับมอร็อกโก ซึ่งคำนามเกือบทุกคำจะมีตัวบอกความเล็กคู่กัน คำนามบอกความเล็กมีความหมายว่า "X ขนาดเล็ก" หรือ "X ตัวน้อยน่ารัก" ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كُلَيْب||[[หมา]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|كَلْب}}, {{m|ar|كُتَيِّب||[[หนังสือเล่มเล็ก]], [[จุลสาร]]}} จาก {{m|ar|كِتَاب||[[หนังสือ]]}} และ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|اِبْن||[[ลูกชาย]]}} ตัวอย่างจากคำนามยาว ได้แก่ {{m|ar|أُبَيْطِر||[[จักรพรรดิ]][[องค์น้อย]]}} จาก {{m|ar|إِمْبِرَاطُور||[[จักรพรรดิ]]}} ตัวบอกความเล็กเพศหญิงก็สามารถสร้างได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|قُصَيْبَة||[[ข้าวโอ๊ต]]}} จาก {{m|ar|قَصَبَة||[[อ้อย]], [[ต้นกก]]}} และ {{m|ar|بُنَيَّة||[[ลูกสาว]][[ตัวน้อย]]}} (เทียบกับ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}}) ==อ้างอิง== * {{cite-journal|de|authorlink=August Fischer|last=Fischer|first=August|title=Das Geschlecht der Infinitive im Arabischen|url=https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:gbv:3:5-8179-52331-18/fragment/page=00000923|pages=839–859|year=1906|volume=60|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft}} <references/> ==ดูเพิ่ม== *[[:ภาคผนวก:รูปกริยาภาษาอาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำนาม|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำคุณศัพท์|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกภาษาอาหรับ|หน่วยนาม]] tly2xr6z9vwj3nmcvjj84qe1fq3ctfy 5775349 5775348 2026-10-15T06:20:04Z Octahedron80 267 /* ตัวบอกความเล็ก */ 5775349 wikitext text/x-wiki ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا|tr=biriṭāniyā||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ|tr=biriṭāniyy||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة|tr=dimuqrāṭiyya||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ|tr=dimuqrāṭiyy||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการยืมตรงตัว (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]|tr=kāsiḥat al-jalīd}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]|tr=kāsiḥat al-ʔalḡām}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]|tr=kāsiḥat aṯ-ṯulūj}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} ===ตัวบอกความเล็ก=== ''ตัวบอกความเล็ก'' สามารถรับมาจากคำนามสามพยัญชนะ และคำนามสี่พยัญชนะหรือคำที่ยาวกว่าบางคำ โดยใช้รูป {{m|ar||فُعَيْل}} หรือ {{m|ar||فُعَيِّل}}; และรูป {{m|ar||فُعَيْزِل}} สำหรับคำนามสี่พยัญชนะและคำที่ยาวกว่า ตัวบอกความเล็กไม่มีพลังในการสร้างคำมากนักในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ หรือในภาษาถิ่นสมัยใหม่หลายภาษา (เช่น ภาษาถิ่นอียิปต์) แต่เคยมีพลังในการสร้างคำมากกว่ามากในภาษาถิ่นอาหรับคลาสสิกบางถิ่น ดังที่เห็นได้จากความแพร่หลายและพลังสร้างคำที่ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องในบางภาษาถิ่น เช่น ภาษาอาหรับมอร็อกโก ซึ่งคำนามเกือบทุกคำจะมีตัวบอกความเล็กคู่กัน คำนามบอกความเล็กมีความหมายว่า "X ขนาดเล็ก" หรือ "X ตัวน้อยน่ารัก" ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كُلَيْب||[[หมา]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|كَلْب}}, {{m|ar|كُتَيِّب||[[หนังสือเล่มเล็ก]], [[จุลสาร]]}} จาก {{m|ar|كِتَاب||[[หนังสือ]]}} และ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|اِبْن||[[ลูกชาย]]}} ตัวอย่างจากคำนามยาว ได้แก่ {{m|ar|أُبَيْطِر||[[จักรพรรดิ]][[องค์น้อย]]}} จาก {{m|ar|إِمْبِرَاطُور||[[จักรพรรดิ]]}} ตัวบอกความเล็กเพศหญิงก็สามารถสร้างได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|قُصَيْبَة||[[ข้าวโอ๊ต]]}} จาก {{m|ar|قَصَبَة||[[อ้อย]], [[ต้นกก]]}} และ {{m|ar|بُنَيَّة||[[ลูกสาว]][[ตัวน้อย]]}} (เทียบกับ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}}) ==อ้างอิง== * {{cite-journal|de|authorlink=August Fischer|last=Fischer|first=August|title=Das Geschlecht der Infinitive im Arabischen|url=https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:gbv:3:5-8179-52331-18/fragment/page=00000923|pages=839–859|year=1906|volume=60|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft}} <references/> ==ดูเพิ่ม== *[[:ภาคผนวก:รูปกริยาภาษาอาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำนาม|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำคุณศัพท์|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกภาษาอาหรับ|หน่วยนาม]] 1atxpih5239777qoudervesxwd7c50s 5775350 5775349 2026-10-15T06:21:57Z Octahedron80 267 5775350 wikitext text/x-wiki ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการยืมตรงตัว (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} ===ตัวบอกความเล็ก=== ''ตัวบอกความเล็ก'' สามารถรับมาจากคำนามสามพยัญชนะ และคำนามสี่พยัญชนะหรือคำที่ยาวกว่าบางคำ โดยใช้รูป {{m|ar||فُعَيْل}} หรือ {{m|ar||فُعَيِّل}}; และรูป {{m|ar||فُعَيْزِل}} สำหรับคำนามสี่พยัญชนะและคำที่ยาวกว่า ตัวบอกความเล็กไม่มีพลังในการสร้างคำมากนักในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ หรือในภาษาถิ่นสมัยใหม่หลายภาษา (เช่น ภาษาถิ่นอียิปต์) แต่เคยมีพลังในการสร้างคำมากกว่ามากในภาษาถิ่นอาหรับคลาสสิกบางถิ่น ดังที่เห็นได้จากความแพร่หลายและพลังสร้างคำที่ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องในบางภาษาถิ่น เช่น ภาษาอาหรับมอร็อกโก ซึ่งคำนามเกือบทุกคำจะมีตัวบอกความเล็กคู่กัน คำนามบอกความเล็กมีความหมายว่า "X ขนาดเล็ก" หรือ "X ตัวน้อยน่ารัก" ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كُلَيْب||[[หมา]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|كَلْب}}, {{m|ar|كُتَيِّب||[[หนังสือเล่มเล็ก]], [[จุลสาร]]}} จาก {{m|ar|كِتَاب||[[หนังสือ]]}} และ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|اِبْن||[[ลูกชาย]]}} ตัวอย่างจากคำนามยาว ได้แก่ {{m|ar|أُبَيْطِر||[[จักรพรรดิ]][[องค์น้อย]]}} จาก {{m|ar|إِمْبِرَاطُور||[[จักรพรรดิ]]}} ตัวบอกความเล็กเพศหญิงก็สามารถสร้างได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|قُصَيْبَة||[[ข้าวโอ๊ต]]}} จาก {{m|ar|قَصَبَة||[[อ้อย]], [[ต้นกก]]}} และ {{m|ar|بُنَيَّة||[[ลูกสาว]][[ตัวน้อย]]}} (เทียบกับ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}}) ==อ้างอิง== * {{cite-journal|de|authorlink=August Fischer|last=Fischer|first=August|title=Das Geschlecht der Infinitive im Arabischen|url=https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:gbv:3:5-8179-52331-18/fragment/page=00000923|pages=839–859|year=1906|volume=60|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft}} <references/> ==ดูเพิ่ม== *[[:ภาคผนวก:รูปกริยาภาษาอาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำนาม|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำคุณศัพท์|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกภาษาอาหรับ|หน่วยนาม]] t8u3h383hu3nyojdbcz4zgzh5gbtjuc 5775351 5775350 2026-10-15T06:23:24Z Octahedron80 267 /* ดูเพิ่ม */ 5775351 wikitext text/x-wiki ==พหูพจน์หลายรูป== คำนามภาษาอาหรับมักมีรูปพหูพจน์ได้หลายรูป ตัวอย่างเช่น {{m|ar|بَحْر||[[ทะเล]]}} สามารถมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|بِحَار}}, {{m|ar|بُحُور}}, {{m|ar|أَبْحَار}} หรือ {{m|ar|أَبْحُر}} รูปเหล่านี้เป็นทางเลือกต่าง ๆ ในการทำคำนามเดียวกันให้เป็นรูปพหูพจน์ ในบางครั้งรูปพหูพจน์รูปแบบใดรูปแบบหนึ่งจะสัมพันธ์กับนัยความหมายเฉพาะของคำนามนั้น ตัวอย่างเช่นในคำว่า {{m|ar|عين#คำนาม|عَيْن|t=[[ตา]]}} นัยความหมายที่ 5 คือ "ตัวสิ่งนั้นเอง" มีรูปพหูพจน์เฉพาะคือ {{m|ar|أَعْيُن}} ส่วนในกรณีอื่น ๆ อาจเป็นเรื่องของความนิยมในการเลือกใช้หรือภาษาถิ่น ในการระบุหัวข้อรายการศัพท์ที่มีพหูพจน์หลายรูป ควรพยายามเรียงรูปพหูพจน์ที่พบบ่อยที่สุดไว้เป็นลำดับแรก ==คำนามและคำคุณศัพท์ที่รับมา== ในภาษาอาหรับ คำนามและคำคุณศัพท์หลากหลายประเภทสามารถรับมาจากรากกริยาได้ โดยทั่วไป การรับมาและแม่แบบอื่น ๆ สำหรับกริยาสามพยัญชนะจะแสดงโดยใช้ราก {{ar-root|ف ع ل|nocat=1}} สำหรับกริยาสี่พยัญชนะ รากดั้งเดิมคือ {{ar-root|ف ع ل ل|nocat=1}} แต่สิ่งนี้สร้างความสับสนเนื่องจากพยัญชนะตัวที่สามและสี่เหมือนกัน ซึ่งอาจทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นกริยาพยัญชนะซ้ำ เราจึงใช้ {{ar-root|ف ع ز ل|nocat=1}} แทน ===คำกริยานาม=== คำกริยานาม ({{m|ar|مَصْدَر}}) ของ[[ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ#รูป I|รูป I]] ไม่ได้ดำเนินตามรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นพิเศษ ที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فَعْل}} แต่ยังมีรูปแบบอื่น ๆ อีกมาก เช่น {{m|ar||فِعْل}}, {{m|ar||فُعْل}}, {{m|ar||فَعَل}}, {{m|ar||فَعَال}}, {{m|ar||فِعَال}}, {{m|ar||فُعُول}}, {{m|ar||فُعَال}}, {{m|ar||فَعُول}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعْلَان}}, {{m|ar||فُعْلَان}}, {{m|ar||فَعَلَان}} ฯลฯ รวมไปถึงรูปเพศหญิงที่คู่กัน เช่น {{m|ar||فَعْلَة}}, {{m|ar||فِعْلَة}}, {{m|ar||فُعْلَة}}, {{m|ar||فَعَلَة}}, {{m|ar||فَعَالَة}}, {{m|ar||فِعَالَة}}, {{m|ar||فُعُولَة}}, {{m|ar||فَعْلُولَة}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} ฯลฯ ส่วนคำกริยานามของรูปอื่น ๆ จะดำเนินตามรูปแบบเฉพาะดังนี้: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! คำกริยานามสมบูรณ์ !! คำกริยานามท้ายอ่อน |- | I || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ || ไม่มีรูปแบบเฉพาะ |- | II || {{m|ar||تَفْعِيل}}, {{m|ar||تَفْعَال}}, {{m|ar||فِعَّال}}, {{m|ar||تَفْعِلَة}} || {{m|ar||تَفْعِيَة}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَلَة}}, {{m|ar||فِعَال}} || {{m|ar||مُفَاعَاة}}, {{m|ar||فِعَاء}} |- | IV || {{m|ar||إِفْعَال}} || {{m|ar||إفْعَاء}} |- | V || {{m|ar||تَفَعُّل}}, {{m|ar||تِفِعَّال}} || {{m|ar||تَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||تَفَاعُل}} || {{m|ar||تَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||اِنْفِعَال}} || {{m|ar||اِنْفِعَاء}} |- | VIII || {{m|ar||اِفْتِعَال}} || {{m|ar||اِفْتِعَاء}} |- | IX || {{m|ar||اِفْعِلَال}} || |- | X || {{m|ar||اِسْتِفْعَال}} || {{m|ar||اِسْتِفْعَاء}} |- | XI || {{m|ar||اِفْعِيلَال}} || |- | XII || {{m|ar||اِفْعِيعَال}} || {{m|ar||اِفْعِيعَاء}} |- | XIII || {{m|ar||اِفْعِوَّال}} || {{m|ar||اِفْعِوَّاء}} |- | XIV || {{m|ar||اِفْعِنْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | XV || {{m|ar||اِفْعِنْلَاء}} || {{m|ar||اِفْعِنْيَاء}}?? |- | Iq || {{m|ar||فَعْزَلَة}}, {{m|ar||فَعْزَال}}, {{m|ar||فِعْزَال}}, {{m|ar||فُعْزَال}} || {{m|ar||فَعْزَال}}?? |- | IIq || {{m|ar||تَفَعْزُل}} || {{m|ar||تَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||اِفْعِنْزَال}} || {{m|ar||اِفْعِنْزَاء}} |- | IVq || {{m|ar||اِفْعِزْلَال}} || {{m|ar||اِفْعِزْيَاء}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรตุวาจก=== รูปกริยาขยายกรรตุวาจก ({{m|ar|اسم فاعل|اِسْم الْفَاعِل}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรตุวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||فَاعِل}} || {{m|ar||فَاعٍ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعِّل}} || {{m|ar||مُفَعٍّ}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعِل}} || {{m|ar||مُفَاعٍ}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعِل}} || {{m|ar||مُفْعٍ}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعِّل}} || {{m|ar||مُتَفَعٍّ}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعِل}} || {{m|ar||مُتَفَاعٍ}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعِل}} || {{m|ar||مُنْفَعٍ}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعِل}} || {{m|ar||مُفْتَعٍ}} |- | IX || {{m|ar||مُفْعَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَيّ}}?? |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعِل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعٍ}} |- | XI || {{m|ar||مُفْعَالّ}} || {{m|ar||مُفْعَايّ}}?? |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعِل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعٍ}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوِّل}} || {{m|ar||مُفْعَوٍّ}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلٍ}} || {{m|ar||مُفْعَنْيٍ}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزِل}} || {{m|ar||مُفَعْزٍ}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزِل}} || {{m|ar||مُตَفَعْزٍ}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزِل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزٍ}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزِلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزِيّ}}?? |- |} ===รูปกริยาขยายกรรมวาจก=== รูปกริยาขยายกรรมวาจก ({{m|ar|اِسم مَفعول|اِسْم الْمَفْعُول}}) ดำเนินตามรูปแบบปรกติ: :{| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! รูป !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกสมบูรณ์ !! รูปกริยาขยายกรรมวาจกท้ายอ่อน |- | I || {{m|ar||مَفْعُول}} || {{m|ar||مَفْعُوّ}}, {{m|ar||مَفْعِيّ}} |- | II || {{m|ar||مُفَعَّل}} || {{m|ar||مُفَعًّى}} |- | III || {{m|ar||مُفَاعَل}} || {{m|ar||مُفَاعًى}} |- | IV || {{m|ar||مُفْعَل}} || {{m|ar||مُفْعًى}} |- | V || {{m|ar||مُتَفَعَّل}} || {{m|ar||مُتَفَعًّى}} |- | VI || {{m|ar||مُتَفَاعَل}} || {{m|ar||مُتَفَاعًى}} |- | VII || {{m|ar||مُنْفَعَل}} || {{m|ar||مُنْفَعًى}} |- | VIII || {{m|ar||مُفْتَعَل}} || {{m|ar||مُفْتَعًى}} |- | IX || ({{m|ar||مُفْعَلّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَيّ}}??) |- | X || {{m|ar||مُسْتَفْعَل}} || {{m|ar||مُسْتَفْعًى}} |- | XI || ({{m|ar||مُفْعَالّ}}) || ({{m|ar||مُفْعَايّ}}??) |- | XII || {{m|ar||مُفْعَوْعَل}} || {{m|ar||مُفْعَوْعًى}} |- | XIII || {{m|ar||مُفْعَوَّل}} || {{m|ar||مُفْعَوًّى}} |- | XIV || {{m|ar||مُفْعَنْلَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} |- | XV || {{m|ar||مُفْعَنْلًى}} || {{m|ar||مُفْعَنْيًى}}?? |- | Iq || {{m|ar||مُفَعْزَل}} || {{m|ar||مُفَعْزًى}} |- | IIq || {{m|ar||مُتَفَعْزَل}} || {{m|ar||مُتَفَعْزًى}} |- | IIIq || {{m|ar||مُفْعَنْزَل}} || {{m|ar||مُفْعَنْزًى}} |- | IVq || {{m|ar||مُفْعَزَلّ}} || {{m|ar||مُفْعَزَيّ}}?? |- |} ===คำคุณศัพท์สัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ หรือที่รู้จักกันในคำภาษาอาหรับว่า [[nisba|นิสบะฮ์]] เป็นคำคุณศัพท์ที่สร้างขึ้นจากคำอื่นโดยการเติม {{m|ar|ـِيّ}} (มักออกเสียงเสมือนเขียนว่า {{m|ar||ـِي}} ทั้งนี้การออกเสียงด้วย ''yy'' จะกลับมาในรูปเพศหญิง {{m|ar||ـِيَّة}}, รูปพหูพจน์เพศชาย {{m|ar||ـِيُّون}} และรูปพหูพจน์เพศหญิง {{m|ar||ـِيَّات}}) โครงสร้างนี้ค่อนข้างยืดหยุ่น และสามารถเติมปัจจัยนิสบะฮ์เข้ากับคำนามชนิดใดก็ได้ รวมถึงรูปพหูพจน์ เช่นเดียวกับในบางกรณีที่เติมเข้ากับชนิดของคำอื่น ๆ (เช่น {{m|ar|خَارِجِيّ||[[ภายนอก]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|خَارِج||[[ภายนอก]], [[ข้างนอก]]}}, {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จากคำสรรพนาม {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}}, {{m|ar|فَوْقَانِيّ||[[ส่วนบน]]}} จากคำกริยาวิเศษณ์ {{m|ar|فَوْقُ||[[ข้างบน]]}}) คำคุณศัพท์นิสบะฮ์ยังสามารถสร้างขึ้นโดยตรงจากคำยืมภาษาต่างประเทศได้ด้วย เช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} ซึ่งไม่มีคำว่า *{{m|ar||دِيمُقْرَاط}} ปรากฏอยู่จริง เมื่อนำคำคุณศัพท์นิสบะฮ์ไปเติมเข้ากับคำนามเพศหญิงที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـَة}} หรือ {{m|ar|ـَاة}} โดยปรกติจะตัดปัจจัยนี้ออก ดังเช่นในคำคุณศัพท์ {{m|ar|مَادِّيّ||[[ทางกายภาพ]], [[เชิงวัตถุ]]}} ซึ่งสร้างขึ้นจากคำนาม {{m|ar|مَادَّة||[[สสาร]], [[วัตถุ]]}} ปัจจัยที่พบบ่อยอย่าง {{m|ar|ـِيَا}} ซึ่งปรากฏในชื่อประเทศ (บางครั้งเขียนเป็น {{m|ar|ـِيَة}} โดยทั้งสองรูปยืมมาจาก {{m|la|-ia}}) ก็จะถูกตัดออกเช่นกัน ตัวอย่างเช่น จาก {{m|ar|بِرِيطَانِيَا||[[บริเตน]]}} สร้างเป็น {{m|ar|بِرِيطَانِيّ||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} ปัจจัยอื่น ๆ อาจถูกตัดออกได้เช่นกัน เช่น จาก {{m|ar|كِيمِيَاء||[[เคมี]]}} สร้างเป็น {{m|ar|كِيمِيّ||[[ทางเคมี]]}} (รวมถึง {{m|ar|كِيمِيَائِيّ}} หรือ {{m|ar|كِيمَاوِيّ}}) ในบางกรณี โดยเฉพาะคำสั้นมากที่มีเพียงพยัญชนะและสระสั้นคั่น จะมีการเพิ่มพยัญชนะเชื่อมเข้ามา ดังเช่นใน {{m|ar|سَنَوِيّ||[[ประจำปี]]}} จาก {{m|ar|سَنَة||[[ปี]]}}, {{m|ar|نَوَوِيّ||[[นิวเคลียร์]]}} จาก {{m|ar|نَوَاة||[[นิวเคลียส]], [[เมล็ด]]}}, {{m|ar|يَدَوِيّ||[[ทำด้วยมือ]], [[คู่มือ]]}} จาก {{m|ar|يَد||[[มือ]]}}, {{m|ar|دَمَوِيّ||[[เกี่ยวกับเลือด]]}} จาก {{m|ar|دَم||[[เลือด]]}} (รวมถึง {{m|ar|دَمِيّ}} โดยไม่มีพยัญชนะเชื่อม) โดยปรกติพยัญชนะเชื่อมเฉพาะนี้คือ {{m|ar|و}} แต่อาจเป็นพยัญชนะตัวอื่นหากพยัญชนะนั้นปรากฏในรูปที่รับมารูปอื่นของคำพื้นฐานนั้น เทียบกับ {{m|ar|شَفَهِيّ||[[เกี่ยวกับริมฝีปาก]]}} และ {{m|ar|شَفَوِيّ}} จาก {{m|ar|شَفَة||[[ริมฝีปาก]]}} (เทียบกับรูปพหูพจน์ {{m|ar|شِفَاه||[[ริมฝีปากทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|شَفَوَات}}) โปรดสังเกตว่าพยัญชนะเชื่อมจะ''ไม่''ถูกนำมาใช้ในกรณีเช่น {{m|ar|عَادِيّ||[[ปรกติ]]}} ซึ่งมีสระยาว (จาก {{m|ar|عَادَة||[[ธรรมเนียม]], [[นิสัย]]}}) หรือ {{m|ar|صِحِّيّ||[[เกี่ยวกับสุขภาพ]]}} ซึ่งมีพยัญชนะซ้ำ (จาก {{m|ar|صِحَّة||[[สุขภาพ]]}}) พยัญชนะเชื่อมอาจปรากฏร่วมกับลำต้นที่มาจากรากท้ายอ่อน เช่น {{m|ar|ثَانَوِيّ||[[ทุติยภูมิ]], [[มัธยม]]}} จาก {{m|ar|ثَانٍ||[[ที่สอง]]}}, {{m|ar|عَلَوِيّ||[[ส่วนบน]], [[แห่งสวรรค์]], [[อะละวี]]}} จาก {{m|ar|عَلِيّ||[[สูง]], [[สูงส่ง]], [[อะลี]]}} ตัวอย่างที่มีตัวเชื่อม {{m|ar||ـَانـ}} ได้แก่ {{m|ar|أَنَانِيّ||[[เห็นแก่ตัว]]}} จาก {{m|ar|أَنَا||[[ฉัน]]}} และ {{m|ar|عَلْمَانِيّ||[[ทางโลก]], [[โลกียะ]]}} จาก {{m|ar|عَالَم||[[โลก]]}} ในบางครั้งลำต้นอาจเกิดการแปรเปลี่ยนรูปไป (มักจะสั้นลง) ในรูปนิสบะฮ์ ดังเช่นใน {{m|ar|عَلْمَانِيّ}} ที่เพิ่งกล่าวไป (ออกเสียงเป็น {{m|ar|عِلْمَانِيّ}} ได้เช่นกัน) และ {{m|ar|عُلْوِيّ||[[ส่วนบน]]}} จาก {{m|ar|عُلُوّ||[[ความสูง]]}} ===คำนามสัมพันธ์ (นิสบะฮ์)=== คำคุณศัพท์สัมพันธ์ ([[nisba|นิสบะฮ์]]) สามารถนำมาทำเป็นคำนามได้อย่างอิสระ ตัวอย่างเช่น จากคำคุณศัพท์ {{m|ar|بِرِيطَانِيّ||[[เกี่ยวกับบริเตน]]}} รับมาเป็นคำนาม {{m|ar|بِرِيطَانِيّ||[[ชายชาวบริเตน]], [[ชาวบริเตน]]}} และจากคำคุณศัพท์ {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} สร้างเป็นคำนาม {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[นักประชาธิปไตย]]}} คำนามเหล่านี้สร้างรูปเพศหญิงและรูปพหูพจน์ในแบบเดียวกับคำคุณศัพท์ที่คู่กัน นอกจากนี้ คำนามนิสบะฮ์เพศหญิงมักมีความหมายเป็นอาการนาม ตัวอย่างเช่น {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيَّة||[[ประชาธิปไตย]]}} จาก {{m|ar|دِيمُقْرَاطِيّ||[[เกี่ยวกับประชาธิปไตย]]}} หรือ {{m|ar|ذِهْنِيَّة||[[กรอบความคิด]], [[จิตตานุภาพ]]}} จาก {{m|ar|ذِهْنِيّ||[[ทางจิตใจ]]}} (ซึ่งสร้างมาจาก {{m|ar|ذِهْن||[[จิตใจ]]}} อีกทอดหนึ่ง) ในบางกรณี วิธีที่ดีที่สุดคือมองว่าคำนามเหล่านี้สร้างขึ้นโดยตรงโดยใช้ปัจจัย {{m|ar|ـِيَّة}} โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากอาจไม่มีคำที่ลงท้ายด้วย {{m|ar|ـِيّ}} ที่คู่กันปรากฏอยู่ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كَمِّيَّة||[[ปริมาณ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|كَمّ||[[ปริมาณ]]}}, {{m|ar|أَهَمِّيَّة||[[ความสำคัญ]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|أَهَمّ||[[สำคัญกว่า]], [[สำคัญมาก]]}} และ {{m|ar|هُوِيَّة||[[อัตลักษณ์]]}} สร้างขึ้นจาก {{m|ar|هُوَ||[[เขา]]}} (โปรดสังเกตว่าสองตัวอย่างหลังสร้างขึ้นจากชนิดของคำอื่นที่ไม่ใช่คำนาม) ===คำคุณศัพท์พื้นฐาน=== คำคุณศัพท์จำนวนมากสร้างขึ้นจากรากสามพยัญชนะโดยใช้รูปแบบ {{m|ar||فَعِيل}} ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}} จาก {{ar-root|ك ب ر|nocat=1}} * {{m|ar|كَثِير|t=มาก, หลาย}} จาก {{ar-root|ك ث ر|nocat=1}} * {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}} จาก {{ar-root|س ع د|nocat=1}} * {{m|ar|جَدِيد|t=ใหม่}} จาก {{ar-root|ج د د|nocat=1}} * {{m|ar|قَرِيب|t=ใกล้}} จาก {{ar-root|ق ر ب|nocat=1}} * {{m|ar|جَمِيل|t=สวย, งาม}} จาก {{ar-root|ج م ل|nocat=1}} คำนามบางคำใช้รูปนี้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น {{m|ar|الْخَمِيس|t=วันพฤหัสบดี}} รูปพหูพจน์เพศชายอาจเป็นแบบสมบูรณ์ หรือแบบแตก รูปแบบที่พบบ่อยที่สุดคือ {{m|ar||فُعَلَاء}} และ {{m|ar||فِعَال}} ส่วนรูปแบบอื่น ๆ ได้แก่ {{m|ar||أَفْعِلَاء}}, {{m|ar||فُعُل}} และ {{m|ar||أَفْعَال}} * เอกพจน์ {{m|ar|سَعِيد|t=มีความสุข}}, พหูพจน์ {{m|ar|سُعَدَاء}} * เอกพจน์ {{m|ar|كَبِير|t=ใหญ่}}, พหูพจน์ {{m|ar|كُبَرَاء}} หรือ {{m|ar|كِبَار}} * เอกพจน์ {{m|ar|صَدِيق|t=เพื่อน}}, พหูพจน์ {{m|ar|أَصْدِقَاء}} ===คำคุณศัพท์ยกระดับ=== [[elative|คำคุณศัพท์ยกระดับ]] ({{m|ar|اِسْم تَفْضِيل|اِسْم التَّفْضِيل}} หรือ {{m|ar|أَفْعَل التَّفْضِيل}}) สร้างขึ้นจากคำคุณศัพท์พื้นฐานสามพยัญชนะ โดยทั่วไปมาจากรูป {{m|ar||فَعِيل}} หรือ {{m|ar||فَاعِل}} แต่ก็พบรูปอย่าง {{m|ar||فَعْل}}, {{m|ar||فِعْل}} หรือ {{m|ar||فُعْل}} ได้เช่นกัน คำคุณศัพท์ยกระดับสร้างขึ้นโดยตรงจากรากของคำคุณศัพท์ และมีรูป[[diptote|ดิปโทต]] {{m|ar||أَفْعَل}} ในเพศชายเอกพจน์ คำคุณศัพท์ยกระดับมีความหมายเป็น[[comparative|ขั้นกว่า]] (เช่น ''smarter'' หรือ ''more intelligent'' ในภาษาอังกฤษ), [[superlative|ขั้นสุด]] (เช่น ''smartest'' หรือ ''most intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) และ[[absolute superlative|ขั้นบริบูรณ์]] (เช่น ''very smart'', ''utterly intelligent'' ในภาษาอังกฤษ) ความแตกต่างมักแสดงออกผ่านโครงสร้างทางวากยสัมพันธ์ที่ต่างกัน คำคุณศัพท์บางคำมีรูปเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่มีความหมายเชิงยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|آخَر||อื่น}} ในทางตรงกันข้าม คำคุณศัพท์บางคำถูกนำมาใช้เป็นคำคุณศัพท์ยกระดับโดยไม่ได้อยู่ในรูปยกระดับ ตัวอย่างเช่น {{m|ar|خَيْر||ดีกว่า, ดีที่สุด}} รูปแบบการผันคำสำหรับคำคุณศัพท์ยกระดับมีดังนี้: เพศหญิงเอกพจน์มีรูป {{m|ar||فُعْلَى}} ซึ่งไม่ผันแปรตามการกและสถานะ ส่วนพหูพจน์เพศชายเป็นดิปโทต {{m|ar||أَفَاعِل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||أَفْعَلُون}} พหูพจน์เพศหญิงอาจเป็น {{m|ar||فُعَل}} หรือแบบสมบูรณ์ {{m|ar||فُعْلَيَات}} ตัวอย่างที่มีการแจกวิภัตติครบถ้วนคือ {{m|ar|أَكْبَر||[[ใหญ่กว่า]], [[ใหญ่ที่สุด]]}} ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ยกระดับของ {{m|ar|كَبِير||[[ใหญ่]]}} คำคุณศัพท์นี้มีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar|كُبْرَى}}, พหูพจน์เพศชายเป็น {{m|ar|أَكْبَرُون}} และ {{m|ar|أَكَابِر}} และพหูพจน์เพศหญิงเป็น {{m|ar|كُبْرَيَات}} คำคุณศัพท์ยกระดับบางคำ เช่น {{m|ar||آخَر}} และ {{m|ar|أَوَّل||แรก, อันดับแรก}} ดำเนินตามการผันเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม คำคุณศัพท์ยกระดับส่วนใหญ่สามารถอยู่ในรูปเพศชายเอกพจน์ได้ แม้ว่าจะอ้างถึงคำนามเพศหญิงหรือพหูพจน์ก็ตาม อันที่จริง มีรูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วเพียงจำนวนจำกัดเท่านั้นที่ใช้กันในภาษาอาหรับร่วมสมัย และรูปเหล่านี้มักจำกัดอยู่เฉพาะในนัยความหมายขั้นบริบูรณ์ เช่น ใน {{m|ar|بِرِيطانْيَا اَلْعُظْمَى||บริเตนใหญ่}} ส่วนในภาษาอาหรับคลาสสิก รูปคำคุณศัพท์ยกระดับที่ผันแล้วถูกนำมาใช้อย่างอิสระมากกว่า ===คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง=== {{anchor|Color/defect adjectives}} คำคุณศัพท์บอกสีหรือข้อบกพร่อง คือคำคุณศัพท์ในรูป {{m|ar||أَفْعَل}} โดยมีเพศหญิงเอกพจน์เป็น {{m|ar||فَعْلَاء}} โดยทั่วไปหมายถึงสีและข้อบกพร่องทางกายภาพ ทั้งเพศชายและเพศหญิงเป็นคำแบบ[[diptote|ดิปโทต]] โปรดสังเกตว่าเพศชายเอกพจน์มีรูปเดียวกับคำคุณศัพท์ยกระดับ แต่เพศหญิงเอกพจน์จะแตกต่างกัน รูปพหูพจน์ทั้งเพศชายและเพศหญิงมักอยู่ในรูป {{m|ar||فُعْل}} แต่ก็มีข้อยกเว้น เช่น {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ซึ่งมีพหูพจน์ปรกติเป็น {{m|ar|حُمْق}} แต่ก็มีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar|حُمُق}}, {{m|ar|حَمْقَى}} และ {{m|ar|حَمَاقَى}} เช่นกัน ตัวอย่างต้นแบบของคำคุณศัพท์บอกสีในรูปนี้ ได้แก่: * {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}, * {{m|ar|أَسْوَد||[[ดำ]]}}, * {{m|ar|أَحْمَر||[[แดง]]}}, * {{m|ar|أَزْرَق||[[น้ำเงิน]], [[ฟ้า]]}}, * {{m|ar|أَخْضَر||[[เขียว]]}} และ * {{m|ar|أَصْفَر||[[เหลือง]]}} ยังมีคำอื่น ๆ อีก เช่น * {{m|ar|أَغْبَر||[[สีฝุ่น]], [[สีกระดำกระด่าง]]}}, * {{m|ar|أَسْمَر||[[ผิวคล้ำ]], [[สีน้ำตาลแกมเหลือง]]}} และ * {{m|ar|أَشْقَر||[[ผมบลอนด์]], [[สีทองแดง]]}} แต่สีส่วนใหญ่ที่เหลือมักอยู่ในรูปคำคุณศัพท์[[nisba|นิสบะฮ์]] เช่น * {{m|ar|بُنِّيّ||[[น้ำตาล]]}} (ตามตัวอักษรคือ "กาแฟ" มาจาก {{m|ar|بُنّ||[[กาแฟ]]}}), * {{m|ar|بَنَفْسَجِيّ||[[ม่วง]]}} (มาจาก {{m|ar|بَنَفْسَج||[[ไวโอเลต]] {{gloss|[[ดอกไม้]]}}}}), * {{m|ar|بُرْتُقَالِيّ||[[ส้ม]]}} (มาจาก {{m|ar|بُرْتُقَال||[[ส้ม]] {{gloss|[[ผลไม้]]}}}}), ฯลฯ คำคุณศัพท์บอก "ข้อบกพร่อง" ที่เป็นต้นแบบจะหมายถึงข้อบกพร่องทางกายภาพจริง ๆ เช่น * {{m|ar|أَطْرَش||[[หูหนวก]]}}, * {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}, * {{m|ar|أَعْوَر||[[ตาบอดข้างเดียว]]}}, * {{m|ar|أَحْوَل||[[ตาเข]]}}, * {{m|ar|أَجْرَب||[[เป็นขี้เรื้อน]]}}, * {{m|ar|أَجْرَد||[[หัวล้าน]]}} แต่คำอื่น ๆ อาจหมายถึงข้อบกพร่องทางจิตใจ เช่น * {{m|ar|أَبْلَه||[[โง่เขลา]], [[เซ่อ]]}} และ * {{m|ar|أَحْمَق||[[บ้า]]}} ในขณะที่บางคำหมายถึงคุณลักษณะที่อาจมีความหมายโดยนัยเชิงลบ แต่ไม่ได้เป็น "ข้อบกพร่อง" อย่างชัดเจน เช่น * {{m|ar|أَخْشَن||[[หยาบ]], [[หยาบคาย]]}}, * {{m|ar|أَعْقَد||[[เป็นปม]]}}, * {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}}, * {{m|ar|أَمْيَل||[[เอียง]], [[ลาด]]}}, * {{m|ar|أَجْوَف||[[เว้า]], [[กลวง]]}}, * {{m|ar|أَغْلَف||[[ยังไม่ทำสุหนัต]], [[ไร้อารยธรรม]]}}, * {{m|ar|أَعْزَب||[[โสด]]}} และ * {{m|ar|أَبْتَر||[[ไร้บุตร]], [[ไร้ทายาท]]}} และยังมีคำอื่น ๆ ที่มีความหมายซึ่งไม่สามารถจัดว่าเป็นข้อบกพร่องได้เลยในทางใดทางหนึ่ง เช่น * {{m|ar|أَلْيَس||[[กล้าหาญ]]}}, * {{m|ar|أَشْوَส||[[ทรนง]], [[บ้าบิ่น]]}} และ * {{m|ar|أَجْمَع||[[ทั้งหมด]], [[ทั้งสิ้น]]}} รากต้นอ่อนและรากกลางอ่อนจะสร้างขึ้นในลักษณะเดียวกับรากแข็งแรง เช่น {{m|ar|أَوْجَر||[[ขี้ขลาด]], [[หวาดกลัว]]}} และ {{m|ar|أَبْيَض||[[ขาว]]}}; รากท้ายอ่อนสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفْعَى}} เช่น {{m|ar|أَعْمَى||[[ตาบอด]]}}; ส่วนรากพยัญชนะซ้ำสร้างขึ้นตามรูปแบบ {{m|ar||أَفَعّ}} เช่น {{m|ar|أَزَبّ||[[มีขนดก]]}} ===คำสมุหนาม=== คำสมุหนามมีรูปเป็นเอกพจน์แต่มีความหมายเป็นพหูพจน์ คำสมุหนามส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (มักเป็นสัตว์หรือพืช) แต่ก็มีคำสมุหนามสำหรับมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน กลุ่มหลังนี้บางครั้งเรียกว่า ''คำสมุหนามบอกชาติพันธุ์'' (ethnic collectives) ซึ่งมักใช้การสอดคล้องแบบพหูพจน์ ในขณะที่คำสมุหนามสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์โดยทั่วไปจะใช้การสอดคล้องแบบเอกพจน์ คำนามที่มีความหมายเป็นเอกพจน์ที่คู่กันคือ ''คำเอกนาม'' (ดูด้านล่าง) ซึ่งคำเอกนามนี้มักสามารถนำไปสร้างเป็นรูปพหูพจน์แท้จริงต่อได้ ===คำเอกนาม=== คำเอกนาม ({{l|ar|اِسْم وَحْدَة}}) มีความหมายเป็นเอกพจน์และสร้างขึ้นจากคำสมุหนามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เว้นแต่ว่าคำสมุหนามนั้นหมายถึงมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญา ซึ่งในกรณีนี้จะลงท้ายด้วยส่วนลงท้าย[[nisba|นิสบะฮ์]] {{m|ar|ـِيّ}} เช่น {{m|ar|عَرَب||[[ชาวอาหรับ]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|عَرَبِيّ||[[ชาวอาหรับ]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|يَهُود||[[ชาวยิว]]ทั้งหลาย}}, {{m|ar|يَهُودِيّ||[[ชาวยิว]]คนหนึ่ง}} หรือ {{m|ar|جِنّ||[[ญิน]], ปีศาจทั้งหลาย}}, {{m|ar|جِنِّي||ญินตนหนึ่ง, ปีศาจตนหนึ่ง}} คำเอกนามสร้างรูปพหูพจน์ตามวิธีปรกติ เช่น จาก {{m|ar|شَجَرَة||ต้นไม้}} เป็นรูปพหูพจน์ {{m|ar|أَشْجَار}} ทั้งรูปนี้และคำสมุหนาม {{m|ar|شَجَر}} ต่างแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า “trees” (ต้นไม้หลายต้น) ความแตกต่างคือ {{m|ar||أَشْجَار}} มองต้นไม้เหล่านั้นเป็นรายต้นหรือแยกเป็นเอกเทศ ส่วน {{m|ar|شَجَر}} มองในภาพรวม (กรณีคล้ายกันในภาษาอังกฤษอาจเทียบได้กับความแตกต่างระหว่าง {{m|en|persons}} และ {{m|en|people}}) รูปพหูพจน์ของคำเอกนามในบางครั้งเรียกว่า ''พหูพจน์แสดงความหลากหลาย'' (plurals of variety) คำเรียกนี้อาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อนได้อยู่บ้าง แต่มีที่มาจากข้อเท็จจริงที่ว่า {{m|ar||أَشْجَار}} ยังถูกนำมาใช้ในความหมายว่า “ต้นไม้หลากชนิด” ได้ด้วยเช่นกัน ===คำนามบอกครั้ง=== คำนามบอกครั้ง ({{l|ar|اِسْم مَرَّة}}) มีความหมายว่า "การกระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งหนึ่งครั้ง" และสร้างขึ้นจากคำกริยานามโดยการเติม {{m|ar|َة}} เช่น จากคำกริยานาม {{m|ar|ضَرْب||[[การตี]], [[การชก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|ضَرْبَة||[[การตีหนึ่งครั้ง]], [[การฟาดหนึ่งที]]}} และจากคำกริยานาม {{m|ar|اِنْتِفَاض||[[การสลัดออก]]}} สร้างเป็น {{m|ar|اِنْتِفَاضَة||[[การสลัดออกหนึ่งครั้ง]], [[การลุกฮือ]], [[อินติฟาดะฮ์]]}} ===คำนามบอกสถานที่=== [[noun of place|คำนามบอกสถานที่]] ({{l|ar|اِسْم مَكَان}}) โดยทั่วไปรับมาจากรากกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า “สถานที่สำหรับกระทำ <var>x</var>” โดยที่ <var>x</var> คือความหมายของกริยานั้น คำนามบอกสถานที่ของ[[base stem|ลำต้นฐาน]] ({{ar-form|I|nocap=1}}) โดยทั่วไปจะมีอุปสรรค {{m|ar||مَـ}} โดยมีรูปเป็น {{m|ar||مَفْعِل}}, {{m|ar||مَفْعَل}}, {{m|ar||مَفْعَلَة}}, {{m|ar||مَفْعِلَة}} และพบรูป {{m|ar||مَفْعُلَة}} ได้ยาก ตัวอย่างเช่น: * {{m|ar|مَكْتَب|t=[[โต๊ะทำงาน]], [[สำนักงาน]]}} และ {{m|ar|مَكْتَبَة|t=[[ห้องสมุด]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} * {{m|ar|مَطْبَخ|t=[[ครัว]]}} จาก {{m|ar|طَبَخَ|t=[[ปรุงอาหาร]]}} * {{m|ar|مَصْنَع|t=[[โรงงาน]]}} จาก {{m|ar|صَنَعَ|t=[[ทำ]], [[ผลิต]]}} * {{m|ar|مَجْلِس|t=[[ที่นั่ง]]}} จาก {{m|ar|جَلَسَ|t=[[นั่ง]]}} * {{m|ar|مَقْبَرَة}} และ {{m|ar|مَقْبُرَة|t=[[สุสาน]]}} จาก {{m|ar|قَبَرَ|t=[[ฝัง]]}} คำนามบอกสถานที่บางคำสร้างขึ้นจากรากที่ไม่ใช่กริยา เช่น {{m|ar|مَقْهًى||[[คาเฟ่]], [[ร้านกาแฟ]]}} สร้างขึ้นจากรากของ {{m|ar|قَهْوَة||[[กาแฟ]]}} และมีความหมายตามตัวอักษรว่า “สถานที่แห่งกาแฟ” คำนามบอกสถานที่ของกริยาที่นอกเหนือจากรูป I จะใช้รูปเดียวกันกับ[[passive participle|รูปกริยาขยายกรรมวาจก]] ซึ่งหมายความว่าจะขึ้นต้นด้วย {{m|ar||مُـ}} เช่น {{m|ar|مُسْتَشْفًى|t=[[โรงพยาบาล]]}} สร้างขึ้นจากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَشْفَى|t=[[แสวงหา]][[การรักษา]]}} จึงหมายถึง “สถานที่สำหรับแสวงหาการรักษา”, {{m|ar|مُنْتَزَه}} ของ{{ar-form|VII|nocap=1}} และ {{m|ar|مُتَنَزَّه}} ของ{{ar-form|V|nocap=1}} แปลว่า “สวนสาธารณะ, ที่ซึ่งผู้คนไปเดินเล่น”, {{m|ar|مُسْتَنْبَت|t=สถานที่เพาะปลูกพืช}} จากกริยารูป X {{m|ar|اِسْتَنْبَتَ|t=ปลูก, เพาะปลูก}} ===คำนามบอกเครื่องมือ=== คำนามบอกเครื่องมือ ({{m|ar|اسم آلة|اِسْم الْآلَة}}) โดยทั่วไปรับมาจากคำกริยา และมีความหมายโดยประมาณว่า ''เครื่องมือสำหรับกระทำ X'' โดยที่ ''X'' คือความหมายของคำกริยาพื้นฐาน คำนามบอกเครื่องมือมักมีอุปสรรค {{m|ar||مِـ}} และมักอยู่ในรูป {{m|ar|مِفْعَل}}, {{m|ar|مِفْعَلَة}} หรือ {{m|ar|مِفْعَال}} ตัวอย่างเช่น: *{{m|ar|مِحْفَر||[[พลั่ว]]}}, จาก {{m|ar|حَفَرَ||[[ขุด]]}} *{{m|ar|مِكْشَط||[[มีดขูดลบ]]}}, จาก {{m|ar|كَشَطَ||[[ขูดลบ]], [[ขูดออก]]}} *{{m|ar|مِكْنَسَة||[[ไม้กวาด]]}}, จาก {{m|ar|كَنَسَ||[[กวาด]]}} *{{m|ar|مِكْوَاة||[[เตารีด]]}}, จาก {{m|ar|كَوَى||[[รีดผ้า]], [[เผาไหม้]]}} *{{m|ar|مِيزَان||[[ตาชั่ง]]}}, จาก {{m|ar|وَزَنَ||[[ชั่ง]]}} *{{m|ar|مِحَشّ||[[เคียว]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِحَشَّة}}, จาก {{m|ar|حَشَّ||[[เกี่ยวหญ้า]], [[ตัดหญ้า]]}} *{{m|ar|مِلْعَقَة||[[ช้อน]]}}, จาก {{m|ar|لَعِقَ||[[เลีย]]}} *{{m|ar|مِكْتَاب||[[เครื่องพิมพ์ดีด]]}}, จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} คำนามบางคำในกลุ่มนี้รับมาจากคำนามอื่น โดยมีความหมายโดยประมาณว่า "เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับ X": * {{m|ar|مِكْوَر||[[ผ้าโพกศีรษะ]]}}, รวมถึง {{m|ar|مِكْوَرَة}}, จาก {{m|ar|كُورَة||[[ลูกบอล]], [[ทรงกลม]]}} * {{m|ar|مِرْوَحَة||[[พัดลม]], [[พัด]]}}, จากราก {{m|ar|ر و ح|pos=root}} ของ {{m|ar|رِيح||[[ลม]]}} แนวโน้มเมื่อไม่นานมานี้จะหันไปรับคำนามบอกเครื่องมือมาจากรูปเพศหญิงของคำนาม/คำคุณศัพท์บอกอาชีพหรือลักษณะเฉพาะ หรือจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก ซึ่งอาจเป็นการยืมตรงตัว (calque) จากภาษาอังกฤษ: * {{m|ar|دَبَّابَة||[[รถถัง]]}}, จาก {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|دَبَّ||[[คืบคลาน]]}} * {{m|ar|نَظَّارَة||[[กล้องโทรทรรศน์]], [[แว่นตา]]}}, จาก {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}}, จาก {{m|ar|نَظَرَ||[[มอง]], [[ดู]]}} * {{m|ar|طَابِعَة||[[เครื่องพิมพ์]] {{gloss|อุปกรณ์คอมพิวเตอร์}}}}, จาก {{m|ar|طَابِع||[[ช่างพิมพ์]] {{gloss|บุคคล}}}}, จาก {{m|ar|طَبَعَ||[[พิมพ์]], [[ประทับตรา]]}}; เทียบกับ {{m|ar|مِطْبَعَة||[[แท่นพิมพ์]], [[โรงพิมพ์]]}} * {{m|ar|كَاسِحَة||[[เครื่องกวาด]]}} (เทียบกับ {{m|ar|كَاسِحَة الجَلِيد||[[เรือตัดน้ำแข็ง]]}}, {{m|ar|كَاسِحَة الأَلْغَام||[[เรือกวาดทุ่นระเบิด]]}}, {{m|ar|كَاسِحَة الثُلُوج||[[รถกวาดหิมะ]]}}, จาก {{m|ar|كَاسِح||[[ที่กวาดล้างทุกสิ่ง]]}}, จาก {{m|ar|كَسَحَ||[[กวาด]], [[เก็บกวาด]]}} คำนามบอกเครื่องมือบางคำรับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจกโดยตรง: * {{m|ar|مُحَرِّك||[[เครื่องยนต์]]}} (เดิมหมายถึง "สิ่งที่ขับเคลื่อน"), จาก {{m|ar|حَرَّكَ||[[ขับเคลื่อน]], [[ขยับ]]}} ===คำนามบอกอาชีพ=== ''คำนามบอกอาชีพ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาได้เป็นจำนวนมาก โดยทั่วไปใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} เช่น {{m|ar|كَتَّاب||[[เสมียน]], [[อาลักษณ์]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}} [[active participle|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]ก็สามารถนำมาใช้สร้างคำนามบอกอาชีพได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|طَالِب||[[นักเรียน]], [[นักศึกษา]]}} จาก {{m|ar|طَلَبَ||[[ขอ]], [[แสวงหา]]}}, {{m|ar|كَاتِب||[[นักเขียน]], [[เสมียน]]}} จาก {{m|ar|كَتَبَ||[[เขียน]]}}, {{m|ar|بَائِع||[[ผู้ขาย]]}} จาก {{m|ar|بَاعَ||[[ขาย]]}}, {{m|ar|مُهَنْدِس||[[วิศวกร]]}} จาก {{m|ar|هَنْدَسَ||[[ออกแบบทางวิศวกรรม]]}} คำที่ใช้รูป {{m|ar||فَاعِل}} มักมีรูปพหูพจน์เป็น {{m|ar||فُعَّال}} หรือบางครั้งเป็น {{m|ar||فَعَلَة}}; ในบางครั้งปรากฏทั้งสองรูปพหูพจน์โดยมีความหมายต่างกัน เช่น {{m|ar|كُتَّاب||[[นักเขียนทั้งหลาย]]}} แต่ {{m|ar|كَتَبَة||[[เสมียนทั้งหลาย]]}} นอกจากนี้ คำนามบอกอาชีพบางคำยังอยู่ในรูป[[nisba|นิสบะฮ์]] (มีปัจจัย {{m|ar|ـِيّ}}) เช่น {{m|ar|صُحُفِيّ||[[นักข่าว]]}} หรือ {{m|ar|صِحَافِيّ||[[นักหนังสือพิมพ์]]}} ซึ่งรับมาจาก {{m|ar|صُحُف||[[หนังสือพิมพ์ทั้งหลาย]]}} และ {{m|ar|صِحَافَة||[[วารสารศาสตร์]], [[การสื่อสารมวลชน]]}} ตามลำดับ ===คำนามและคำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ=== ''คำนามบอกคุณลักษณะ'' สามารถรับมาจากลำต้นกริยาโดยใช้รูป {{m|ar||فَعَّال}} ซึ่งสร้างคำนามที่มีความหมายว่า "ผู้ที่กระทำ X เป็นนิสัยหรือเป็นอาจิณ" เช่น {{m|ar|كَذَّاب||[[คนโกหก]]}} โปรดสังเกตว่าเป็นรูปเดียวกันกับที่ใช้ใน[[#คำนามบอกอาชีพ|คำนามบอกอาชีพ]]จำนวนมาก ส่วน''คำคุณศัพท์บอกคุณลักษณะ''ก็มีรูปเดียวกันกับคำนามบอกคุณลักษณะ เช่น {{m|ar|دَبَّاب||[[ที่คืบคลาน]]}}, {{m|ar|نَظَّار||[[สายตาไว]], [[ช่างสังเกต]]}} ===ตัวบอกความเล็ก=== ''ตัวบอกความเล็ก'' สามารถรับมาจากคำนามสามพยัญชนะ และคำนามสี่พยัญชนะหรือคำที่ยาวกว่าบางคำ โดยใช้รูป {{m|ar||فُعَيْل}} หรือ {{m|ar||فُعَيِّل}}; และรูป {{m|ar||فُعَيْزِل}} สำหรับคำนามสี่พยัญชนะและคำที่ยาวกว่า ตัวบอกความเล็กไม่มีพลังในการสร้างคำมากนักในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ หรือในภาษาถิ่นสมัยใหม่หลายภาษา (เช่น ภาษาถิ่นอียิปต์) แต่เคยมีพลังในการสร้างคำมากกว่ามากในภาษาถิ่นอาหรับคลาสสิกบางถิ่น ดังที่เห็นได้จากความแพร่หลายและพลังสร้างคำที่ยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องในบางภาษาถิ่น เช่น ภาษาอาหรับมอร็อกโก ซึ่งคำนามเกือบทุกคำจะมีตัวบอกความเล็กคู่กัน คำนามบอกความเล็กมีความหมายว่า "X ขนาดเล็ก" หรือ "X ตัวน้อยน่ารัก" ตัวอย่างเช่น {{m|ar|كُلَيْب||[[หมา]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|كَلْب}}, {{m|ar|كُتَيِّب||[[หนังสือเล่มเล็ก]], [[จุลสาร]]}} จาก {{m|ar|كِتَاب||[[หนังสือ]]}} และ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}} จาก {{m|ar|اِبْن||[[ลูกชาย]]}} ตัวอย่างจากคำนามยาว ได้แก่ {{m|ar|أُبَيْطِر||[[จักรพรรดิ]][[องค์น้อย]]}} จาก {{m|ar|إِمْبِرَاطُور||[[จักรพรรดิ]]}} ตัวบอกความเล็กเพศหญิงก็สามารถสร้างได้เช่นกัน เช่น {{m|ar|قُصَيْبَة||[[ข้าวโอ๊ต]]}} จาก {{m|ar|قَصَبَة||[[อ้อย]], [[ต้นกก]]}} และ {{m|ar|بُنَيَّة||[[ลูกสาว]][[ตัวน้อย]]}} (เทียบกับ {{m|ar|بُنَيّ||[[ลูกชาย]][[ตัวน้อย]]}}) ==อ้างอิง== * {{cite-journal|de|authorlink=August Fischer|last=Fischer|first=August|title=Das Geschlecht der Infinitive im Arabischen|url=https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:gbv:3:5-8179-52331-18/fragment/page=00000923|pages=839–859|year=1906|volume=60|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft}} <references/> ==ดูเพิ่ม== *[[:ภาคผนวก:คำกริยาภาษาอาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำนาม|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกคำคุณศัพท์|อาหรับ]] [[หมวดหมู่:ภาคผนวกภาษาอาหรับ|หน่วยนาม]] fm8uk3s5ue9dpujje4vqwy6xwr6mujt 0 2359220 5775318 2026-10-15T02:33:22Z Octahedron80 267 เก็บกวาด 5775318 wikitext text/x-wiki == ภาษาอาหรับ == {{ar-rootbox|ح و ي}} {{ety|ar|id=to contain|:root|ح و ي<id:root>|tree=1}} === การออกเสียง === {{ar-pr|اِحْتَوَى}} === คำกริยา === {{ar-verb|VIII.III:ي.pass}} # {{lb|ar|สกรรม|หรือ|ใช้ร่วมกับ {{l|ar|على}}}} [[บรรจุ]], [[ประกอบ]][[ด้วย]] #: {{uxa|ar|'''يَحْتَوِي''' الْكُتَيِّبُ عَلَى مَعْلُومَاتٍ قَدْ تَنْفَعُنَا فِي الْمُسْتَقْبَلِ.|t=จุลสารนี้'''บรรจุ'''ข้อมูลที่อาจเป็นประโยชน์แก่เราในอนาคต|subst=الْ//ٱلْ,يَحْتَوِي//يَحْتَوِ,فِي//فِ}} # [[จัดการ]], [[ควบคุม]] ==== การผันรูป ==== {{ar-conj|VIII.III:ي.pass}} en62ax8xdybzlxijpn81d34kiqgavze 0 2359221 5775319 2026-10-15T02:34:53Z Octahedron80 267 เก็บกวาด 5775319 wikitext text/x-wiki == ภาษาอาหรับ == === รากศัพท์ 1 === {{ar-rootbox|ح و ي}} {{ety|ar|id=to contract|:root|ح و ي<id:root>|tree=1}} เทียบ{{m|ar|حَوَى||to [[gather]]}}. ==== คำกริยา ==== {{ar-verb|V.III:ي.ipass?}} # {{lb|ar|อกรรม}} [[หด]], [[หดตัว]] # {{lb|ar|อกรรม}} [[ขด]] {{qualifier|ใช้แก่[[งู]]}} ===== การผันรูป ===== {{ar-conj|V.III:ي.ipass?}} ===== อ้างอิง ===== * {{R:ar:Steingass}} === รากศัพท์ 2 === {{ety|ar|nl=1}} ==== คำกริยา ==== {{ar-verb form|+حوى<I>}} === รากศัพท์ 3 === {{ety|ar|nl=1}} ==== คำกริยา ==== {{ar-verb form|+حوي<I>}} c4ysbgvghhgaixah3fkhk5nx8u6njt5 0 2359222 5775320 2026-10-15T02:38:12Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt เก็บกวาด 5775320 wikitext text/x-wiki == ภาษาอาหรับ == {{ar-rootbox|ح و ي}} === รากศัพท์ === {{ety|ar|id=containing|:root|ح و ي<id:root>|tree=1}} {{ar-active participle}} ของคำกริยา {{m|ar|حَوَى}} === การออกเสียง === {{ar-pr|حَاوٍ}} === คำคุณศัพท์ === {{ar-adj+|حَاوٍ|pl=+,حُوَاة}} # {{active participle of|ar|حَوَى}}: ที่บรรจุอยู่, ที่รวบรวมไว้ ==== การผันรูป ==== {{ar-decl-adj|حَاوٍ|pl=sp|pl2=حُوَاة}} ==== คำสืบทอด ==== * {{desc|fa|حاوی|tr= hâvi|bor=1}} * {{desctree|ota|حاوی|tr= hâvi|bor=1}} fn5rlg30mxfkp2dwinmqyfe4nlwz4d4 10 2359223 5775321 2026-10-15T02:39:52Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt 5775321 wikitext text/x-wiki {{#invoke:checkparams|error}}<!-- Validate template parameters -->{{#if:{{{noderived|}}}||{{#if:{{{lc|{{{nocap|}}}}}}|รับมา|รับมา}}จาก&#32;}}[[ภาคผนวก:หน่วยนามภาษาอาหรับ#รูปกริยาขยายกรรตุวาจก|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]<!-- -->{{#if:{{{nocat|}}}<!-- -->|<!-- -->|{{if-ar-lect|{{{1|ar}}}|{{cln|{{{1|ar}}}|รูปกริยาขยาย|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก|ศัพท์ที่รับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก}}}}<!-- -->}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> pt5k9k54kd55gv3jvadhkpx2kws13nl 5775322 5775321 2026-10-15T02:40:05Z Octahedron80 267 5775322 wikitext text/x-wiki {{#invoke:checkparams|error}}<!-- Validate template parameters -->{{#if:{{{noderived|}}}||{{#if:{{{lc|{{{nocap|}}}}}}|รับมา|รับมา}}จาก}}[[ภาคผนวก:หน่วยนามภาษาอาหรับ#รูปกริยาขยายกรรตุวาจก|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก]]<!-- -->{{#if:{{{nocat|}}}<!-- -->|<!-- -->|{{if-ar-lect|{{{1|ar}}}|{{cln|{{{1|ar}}}|รูปกริยาขยาย|รูปกริยาขยายกรรตุวาจก|ศัพท์ที่รับมาจากรูปกริยาขยายกรรตุวาจก}}}}<!-- -->}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> l6ua55pbtf86gm3s8rf0qmhcq2qg5ts 10 2359224 5775323 2026-10-15T02:40:18Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt 5775323 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:<!-- -->{{#invoke:languages/templates|getByCode|{{{1|<noinclude>ar</noinclude>}}}|getFamily}}<!-- -->|{{#invoke:languages/templates|getByCode|ar|getFamily}}<!-- -->|{{{2|}}}<!-- -->|{{#if:<!-- -->{{#invoke:languages/templates|exists|{{{1}}}}}<!-- -->|{{{3|{{error|Language "{{#invoke:languages/templates|getByCode|{{{1|<noinclude>ar</noinclude>}}}|getCanonicalName}}" ({{{1|<noinclude>ar</noinclude>}}}) does not descend from {{#invoke:languages/templates|getByCode|ar|getFamily}}}}}}}<!-- (throw module error if not exists:) -->|{{{4|{{{3|{{#invoke:languages/templates|getByCode|{{{1|<noinclude>ar</noinclude>}}}|getFamily}}}}}}}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- --></includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> cmwf0thrpsyvrg6wbvkc5p8bqo4grjw 10 2359225 5775325 2026-10-15T02:53:02Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt 5775325 wikitext text/x-wiki {{#invoke:ar-headword|show|คำคุณศัพท์ปริยาย}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> i7vtcgp95y2f40xmd4uze6mbqcidh48 0 2359226 5775329 2026-10-15T04:12:26Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt เก็บกวาด 5775329 wikitext text/x-wiki == ภาษาอาหรับ == {{ar-rootbox|ح و ي}} {{ety|ar|id=containing|:root|ح و ي<id:root>|tree=1}} === คำนาม === {{ar-noun|حَوَايَة|f}} # {{ar-verbal noun of|حَوَى|form=I}} ==== การผันรูป ==== {{ar-decl-noun|حَوَايَة}} sxi1au6us1cibmfh43cutorbjd46i4c 0 2359227 5775337 2026-10-15T04:47:55Z Octahedron80 267 เปลี่ยนทางหน้าไปยัง [[ยิว]] 5775337 wikitext text/x-wiki #เปลี่ยนทาง [[ยิว]] nmxwm4fbk4c3hw7xc3u2dd7j4tl63re 0 2359228 5775352 2026-10-15T06:35:09Z Octahedron80 267 นำเข้าจาก enwikt เก็บกวาด 5775352 wikitext text/x-wiki == ภาษาตุรกีแบบออตโตมัน == === รากศัพท์ === {{etymon|ota|id=government|:bor|ar:حُكُومَة<id:government>|tree=1|text=++}} === การออกเสียง === * {{IPA|ota|/hy.cuːmet/}} === คำนาม === {{ota-noun|tr=hükûmet}} # [[รัฐบาล]] ==== คำสืบทอด ==== * {{desc|tr|hükûmet|hükümet}} * {{desc|crh|ükümet|bor=1}} * {{desc|mk|уќумат|bor=1}} * {{desc|ady|хьыкумэт}} * {{desc|kbd|хьыкумэт}} so8l1wnair9n2kmaorb8md28co8s07l 0 2359229 5775361 2026-10-15T07:11:02Z Apisite 10648 สร้างหน้าด้วย "== ภาษาอังกฤษ == === คำนาม === {{en-noun}} # [[เส้นเลือดแดง]], [[หลอดเลือดแดง]]" 5775361 wikitext text/x-wiki == ภาษาอังกฤษ == === คำนาม === {{en-noun}} # [[เส้นเลือดแดง]], [[หลอดเลือดแดง]] gtz2jokypytz8vy1qq54n4tc5qiahy1