ዊኪፔዲያ tiwiki https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%89%A0%E1%8C%88%E1%88%B2_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter ሜድያ ፍሉይ ምይይጥ ተጠቃሚ ምይይጥ ተጠቃሚ ዊኪፐድያ ምይይጥ ዊኪፐድያ ፋይል ምይይጥ ፋይል ሜድያዊኪ ምይይጥ ሜድያዊኪ ሞደል ምይይጥ ሞደል ሓገዝ ምይይጥ ሓገዝ መደብ ምይይጥ መደብ ማዕጾ ምይይጥ ማዕጾ TimedText TimedText talk ሞድዩል ምይይጥ ሞድዩል Event Event talk 0 2641 26028 26017 2026-08-05T11:21:09Z Niguss27 11593 /* ናይ ትካላት ግደ */ 26028 wikitext text/x-wiki መጀመርታ ነዚ ዘዳለወ ውልቀሰብ ወይ ጉጅለ ከመስጊን ደስ ይብለኒ ፣ ብምቅጻል ነዚ ተታሒዙ ዘሎ መደብ ብዝሓየለ መልክዑ ኪድፋኣሉ ይላቦ ስለዚ ናይ ኮምፒተር ትምህርቲ በዚ ዌብ ሳይት ኪመሓላለፍ ተኽእሎ ተሎ ሕእደራ፣ [[Category:ትምህርቲ]] == ትርጉማት == "ትምህርቲ" ዝብል ስያሜ፡ "ምምጻእ" ካብ ዝትርጎም 'ኢጁኬር' (Educare) ከምኡ’ውን "ምውጻእ" ካብ ዝብል 'ኢጁሰር' (Educere) ዝተባህሉ ናይ ላቲን ቃላት ዝመንጨወ እዩ። [1] ዝተፈላለዩ ተመራመርቲ ብዛዕባ ትርጉም ትምህርቲ ብዙሕ ገምጋማት ኣካይዶም እዮም። [2] ብመሰረት ሓባራዊ ምርዳእ ብዙሓት ወገናት፡ ትምህርቲ ፍልጠት፡ ክእለትን ሰናይ ባህርያትን ንምስጋር ዝዓለመ ውዱብ ንጥፈት እዩ። [3] ይኹን እምበር፡ ካብዚ ወጻኢ ንዝ ዘለዎ ዝርዝር ባህርያት ዝምልከት ሰፊሕ ክትዕ ኣሎ። ሓደ ወገን ንትምህርቲ ከም ሓደ ኣብ ከይዲ ዝፍጸም ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን መስርሕ ገይሩ ይርእዮ። [4] ካልእ ኣረኣእያ ድማ ንትምህርቲ ከም መስርሕ ዘይኮነስ፡ ካብቲ መስርሕ ዝርከብ ኣእምሮኣዊ ምዕባለን ናይቶም ተምሃሮ ውጽኢትን ገይሩ ይርድኦ። [5] ብተወሳኺ እውን፡ እቲ ቃል ነቲ ኣብ ምምሃር ዝሳተፉ ኣገባባትን ማሕበራዊ ትካላትን ዘጽንዕ ኣካዳሚያዊ ዓውዲ ንምምልካት የገልግል እዩ። [6] ስለዚ፡ ትምህርታዊ ተርእዮታት ንምርዳእን ውጽኢቱ ንምዕቃንን እቲ ቃል ዘለዎ ትርጉም ብንጹር ምፍላጥ ኣዝዩ ወሳኒ እዩ። [7] ገለ ተመራመርቲ ንኹሎም ዓይነታት ትምህርቲ ሓፈሻዊ ብዝኾነ መገዲ ዝገልጹ ፍሉያት መለለዪታት ብምቕማጥ፡ ቅኑዕ ትርጉም ክህቡ ይፍትኑ። ንኣብነት ኣር. [1] ከምዚኦም ዝበሉ ትርጉማት መብዛሕትኡ ግዜ ነቶም ዝበዝሑ ልሙዳት ናይ ትምህርቲ ዓይነታት ንምፍላጥ ይጠቕሙ እዮም። ይኹን እምበር፡ እቶም ብዙሕ ዘይውቱራት ዓይነታት ትምህርቲ ካብቲ ዝተቐመጠ መለክዒታት ወጻኢ ስለ ዝኾኑ፡ እዞም ትርጉማት pine ነቐፌታ የጋጥሞም እዩ። [2] ብልክዕ ትርጉማት ክሽፈኑ ንዘይከኣሉ ተጻረርቲ ኣብነታት ንምፍታሕ ዘሎ ጸገም፡ ኣብ ክንዲ ውሱን ትርጉም ምሃብ ኣብ ናይ "ስድራቤታዊ ምምስሳል" (Family Resemblance) ክልሰ-ሓሳብ ብዝተመርኮሰ ኣቀራርባ ክፈታሕ ይከኣል እዩ። እዚ ማለት ኩሎም ዓይነታት ትምህርቲ እተፈላለየ ናይ ሓባር ምምስሳል ክህልዎም ዝኽእል እኳ እንተኾነ፡ ኩሎም ሓደ ዓይነት ዝርዝር ባህርያት ክካፈሉ ግድን ኣይኮነን። [3] ገለ ከም በዓል ኬራ ሰወልን ስቲቨን ኒውማንን ዝኣመሰሉ ክልሰ-ሓሳባውያን ከም ዝገልጽዎ፡ "ትምህርቲ" ዝብል ቃል ትርጉሙ ኣብቲ ዝጥቀሰሉ ዘሎ ዓውድን ኩነታትን (Context) ዝምርኮስ እዩ። [4] ገምጋማዊ ወይ "ረጒድ" ዝበሃል ናይ ትምህርቲ ኣምር፡ ምምሕያሽ ወይ ኣወንታዊ ለውጢ ምምጻእ ናይ ባዕሉ ናይ ትምህርቲ ፍሉይ ባህሪ ምዃኑ የረድእ። እዚ ድማ ካብ ዝኾነ ይኹን ክብርታት ነጻ ዝኾነ መግለጺ ካብ ዝህብ "ቀጢን" ኣምር ፍልይ ዝበለ እዩ። ገለ ተመራመርቲ፡ እቲ ቃል ኣብ መዓልታዊ ቋንቋ ብኸመይ ከም ዝዝውተር ብምዕዛብ ጥራይ ገላጺ ትርጉም ይህቡ። ብኣንጻሩ ድማ፡ ትእዛዛዊ ኣምር፡ ብሉጽ ትምህርቲ እንታይ ክኸውን ከም ዘለዎ ወይ ትምህርታዊ ከይዲ ብኸመይ ክካየድ ከም ዝግብኦ መምርሒ የቀምጥ። መብዛሕትኦም ረጒዳትን ትእዛዛታትን ኣምር፡ ንትምህርቲ ከም ሓደ ውሱን ዕላማታት ንምውቃዕ ዝግበር ንጥፈት ገይሮም እዮም ዝርእይዎ። እዞም ዕላማታት እዚኣቶም ድማ፡ ካብ ፍልጠት ምጭባጥን ርትዓዊ ኣተሓሳስባ ምምዕባልን ጀሚሩ፡ ክሳብ ከም ሕያውነትን ቅንዕናን ዝኣመሰሉ ሰናይ ባህርያት ምኹስኳስ ክበጽሑ ይኽእሉ እዮም። ዝተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ ምሁራት፡ ንትምህርቲ ካብ "ዶግማዊ ምስራጽ እምነት" ንምፍላይ፡ እቲ ትምህርታዊ ከይዲ ንነቐፌታዊ ኣተሓሳስባ ዝህቦ ዓቢ ተራ የጉልሑ። እቲ ዶግማዊ ምስራጽ እምነት፡ እቶም ዝውሰዱ እምነታት ርትዓውያን ይኹኑ ኣይኹኑ ብዘየገድስ፡ ነቲ ተምሃሮ ዝወሃቦም ሓሳባት ጥራይ ክቕበሉ ከም ዝግደስ ይገልጹ። ብኣንጻሩ ግን፡ ሓቀኛ ትምህርቲ ነቶም እምነታት ብነቐፌታዊ ዓይኒ ንምርማርን ኣብ ሕቶ ምልክት ንምእታውን ዘኽእል ርትዓዊ ዓቕሚ የዕቢ። ይኹን እምበር፡ ናይቶም ህጻናት ኣእምሮ ገና እኹል ምዕባለ ኣብ ዘይረኸበሉ ናይ መጀመርታ እዋን፡ ገለ ዓይነታት ቀጥታዊ ምስራጽ ሓሳባት ኣድላዪ ክኸውን ስለ ዝኽእል፡ እዞም ክልተ ተርእዮታት (ትምህርትን ዶግማዊ ምስራጽን) ብንጹር ክፍለዩ ከም ዝኽእሉ ኩሉ ሰብ ዝሰማምዓሉ ኣይኮነን። እዚ ድማ ንኣሽቱ ህጻናት ነቲ ድሕሪ ባይታ ዘሎ ምኽንያታት ክርድኡ ባዕሎም ከይከኣሉ፡ ከም ናይ ድሕነት ሕግታትን ኣገባባት ጽሬትን ዝኣመሰሉ መሰረታውያን ነገራት ክመሃሩ ኣብ ዘለዎም ኩነታት ዝርአ ጉዳይ እዩ። ትምህርቲ ኣብ ኣረኣእያ መምህር ወይ ተምሃራይ ተመርኲሱ ክግለጽ ይከኣል እዩ። መምህር ማእከል ዝገበሩ ትርጉማት፡ ኣብቲ መምህራን ፍልጠትን ክእለትን ብሞራላዊ መገዲ ናብ ተምሃሮ ኣብ ምትሕልላፍ ዘለዎም ግደ ዝያዳ ዘተኩሩ እዮም። ብኣንጻሩ ድማ፡ ተምሃራይ ማእከል ዝገበሩ ትርጉማት፡ ንትምህርቲ ካብቲ ተምሃሮ ኣብቲ ናይ ምምሃር ከይዲ ዘርእይዎ ተሳትፎ ብምንቃል ይገልጽዎ፤ እዚ ከይዲ እዚ ድማ ነቲ ናይ መጻኢ ተመክሮታቶም ዘደንፍዕን ዝቕይርን ምዃኑ የረድኡ። ንኽልቲኦም ወገናት ዘጣመረ ትርጉም እውን ክወሃብ ይከኣል እዩ። እዚ ድማ ንትምህርቲ ከም ሓባራዊ ተመክሮ ብምውሳድ፡ ብሓባር ዓለምካ ንምርዳእን ጸገማት ንምፍታሕን ዝግበር መስርሕ ገይሩ የቕርቦ። == ዓይነታት == ትምህርቲ ብዝተፈላለዩ መገድታት ክምደብ ይኽእል እዩ። ሓደ ካብኣቶም ኣብ ኣሰራርሓ ትካላት ብምምርኳስ ንመደበኛ፣ ወግዓዊ ዘይኮነ (ዘይመደባዊ) ከምኡ’ውን ዘይወግዓዊ ትምህርቲ ፈላልዩ ዝርእይ እዩ። ካልእ ኣገባብ ድማ ብመሰረት ዕድመ ተመሃሮን ጽንኩርነት ትሕዝቶን ዝተፈላለዩ ናይ ትምህርቲ ደረጃታት የጠቓልል። ብተወሳኺ እውን ትምህርቲ ብዓይነት ኣርእስቲ፣ ብናይ ኣመሃህራ ሜላታት፣ ብዝተጠቐመሉ ናይ መራኸቢ ቴክኖሎጂን ብፋይናንሳዊ ምንጭታትን ክምደብ ይኽእል እዩ።[1] === ወግዓዊ፡ ዘይወግዓውን ዘይስሩዕን === <templatestyles src="Multiple image/styles.css" wrapper=".tmulti"></templatestyles>እቲ ዝበዝሐ ምፍልላይ ኣብ መንጎ ወግዓዊ፣ ዘይመደበኛን ዘይወግዓውን ትምህርቲ እዩ። [24] [c] ወግዓዊ ትምህርቲ ኣብ ዝተሓላለኸ ትካላዊ ቅርጺ እዩ ዝፍጸም። ከምዚኦም ዝበሉ ማዕቀፋት ቅደም-ተኸተልን ስርዓተ-መሰረትን ኣለዎም፤ ዘመናዊ ስርዓተ-ትምህርቲ ኣብ ዕድመን ምዕባለን ተማሃራይ ዝተመርኮሰ ክፍልታት ኣለዎ:: ካብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ክሳብ ዩኒቨርሲቲ ዝዝርጋሕ። ወግዓዊ ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ብመንግስቲ ዝቆጻጸርን ዝምራሕን እዩ። ክሳብ ዝተወሰነ ዕድመ ግዴታዊ ክኸውን ይኽእል እዩ። [25] ዘይወግዓውን ድንገታውን ዝበሃሉ ዓይነታት ትምህርቲ ካብቲ ልሙድ ወግዓዊ ስርዓተ-ትምህርቲ ወጻኢ ዝወሃቡ እዮም። እቲ ቀዳማይ (ዘይወግዓዊ) ማእከላይ ደረጃ ሒዙ ዝርከብ ኮይኑ፡ ልክዕ ከምቲ ስሩዕ ቤት ትምህርቲ፡ ከም ናይ ሞያ ትምህርትታትን ምንቅስቓስ ስካውትን ዝተወደበ፡ ስርዓታዊ ንድፊ ዘለዎን ንጹር ዕላማ ዘለዎን እዩ። [26] እቲ ካልኣይ ዓይነት ግን ብዘይተወደበ ኣገባብ፡ ካብ መዓልታዊ ተመክሮታትናን ካብቲ ዝኸበበና ኣከባቢን ጥራይ ዝቕሰም እዩ። ካብቶም ካልኦት ክልተ ዓይነታት ትምህርቲ ፍልይ ዘብሎ ድማ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ናይ ምምሃር መስርሕ ሓላፍነት ዝስከም ንድፉእ ዝኾነ በዓል መዚ የብሉን። [27] እዚ ድንገታዊ ኣመሃህራ እዚ ኣብ ምሉእ ህይወት ሓደ ውልቀሰብ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናትን ኩነታትን ዝቕጽል ኮይኑ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ብድንገት ዝፍጸም እዩ። ንኣብነት ቆልዑ ንመጀመሪያ ቋንቋኦም ካብ ወለዶም ክመሃሩ ከለዉን፡ ሰባት ብሓባር ብምስራሕ ኣገባብ ምኽሻን መግቢ ክለምዱ ከለዉን ናይዚ ኣብነት እዩ። [28] ገለ ምሁራት ነቶም ሰለስተ ኣገባባት ትምህርቲ ብመሰረት ዝወሃቡሉ ቦታታት ይፈላልይዎም፤ ወግዓዊ ትምህርቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝወሃብ ኮይኑ፡ ዘይወግዓዊ ትምህርቲ ድማ ኣብ ከም ቤተ-መዘክራት ዝኣመሰሉ መአከቢታት ይካየድ፣ እቲ ድንገታዊ ትምህርቲ ግን ሰባት ኣብ መዓልታዊ ህይወቶም ኣብ ዝንቀሳቐሱሉ ቦታታት ዝቕሰም እዩ። [29] ካልእ ፍልልዮም ድማ ኣብቲ ዘለዎም ናይ ድርኺት ምንጪ እዩ፤ ስሩዕ ወግዓዊ ትምህርቲ መብዛሕትኡ እዋን ብናይ ወጻኢ ጸልዋታት ወይ ንደገ ዚርአ ዓስቢ ክኸውን ከሎ፣ ኣብቶም ዘይወግዓውያንን ድንገታውያንን ኣመሃህራታት ግን እቲ መስርሕ ባዕሉ ውሽጣዊ ድርኺት ይፈጥር። [30] እዚ ኣብ መንጎ ሰለስቲኦም ዘሎ ጋግ ንቡርን ንጹርን ይመስል እምበር፣ ገለ ገለ ናይ ትምህርቲ ዓይነታት ግን ኣብ ትሕቲ ሓደ ምድብ ጥራይ ንምእታዎም ኣጸጋሚ እዩ። [31] ኣብ ጥንታውያን ማሕበረሰባት መብዛሕትኡ ናይ ምምሃር መስርሕ ብድንገታዊ ኣገባብ ዝካየድ ብምንባሩ፣ ኣብ መንጎ ትምህርትን መዓልታዊ ንጥፈታትን ዝግበር ፍልልይ ኣይነበረን፤ ብተወሳኺ እቲ ምሉእ ከባቢ ከም ቤት ትምህርቲ ከገልግል ከሎ፣ ዓበይቲ ሰባት ድማ ከም መምህራን ኮይኖም የገልግሉ ነበሩ። ይኹን እምበር፣ እዚ ድንገታዊ ኣገባብ ዓሚቝን ሰፊሕን ፍልጠት ንምምሓር ዓቕሙ ድሱን ስለ ዝነበረ፣ ስርዓታዊ ምድላዋትን ብቑዓት መምህራንን ናይ ምጥቃም ኣገዳስነት እናዓበየ መጺኡ እዩ። እዚ ምዕባለ እዚ ድማ እዩ ንወግዓዊ ስርዓተ-ትምህርቲ ታሪኻዊ ድፍኢት ዝሃቦ፤ በዚ ምኽንያት እቲ ትምህርቲ ካብ መዓልታዊ ተግባራዊ ህይወት ርሒቁ ብምኻድ፣ ኣብ ክንዲ ቀጥታዊ ምዕዛብን ምቕዳሕን፣ ኣብ ረቀቕቲ ሓሳባትን ሓፈሻዊ ኣምራትን ዘተኩር ክኸውን ክኢሉ እዩ። [32] [[ፋይል:Parent's_day_at_Eirfan's_Kindergarten.jpg|alt=Photo of a kindergarten lesson in Japan|thumb| ኣብ ጃፓን ኣብ ዝርከብ መዋእለ ህጻናት ንኣሽቱ ህጻናት]] ዓይነታት ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ደረጃታት ወይ ደረጃታት ይምቀሉ። እቲ ኣዝዩ ጽልዋ ዘለዎ ማዕቀፍ ፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ትምህርታዊ፡ ሳይንሳውን ባህላውን ውድብ (ዩኔስኮ) ዝሕሎ ዓለምለኻዊ ደረጃ ምደባ ትምህርቲ እዩ። ንወግዓውን ዘይወግዓውን ትምህርቲ ዝሽፍን ኮይኑ፡ ብዕድመ ተማሃራይ፡ ንውሓት ግዜ ትምህርትን ዝተሓላለኸነት ናይቲ ዝተዘተየሉ ትሕዝቶን ተመርኲሱ ደረጃታት ይፈሊ። ተወሳኺ መዐቀኒታት ድማ ንመእተዊ ረቛሒታት፣ ብቕዓት መምህርን ዕዉት ምዝዛም ዝዓለመ ውፅኢትን ይርከብዎም። እቶም ደረጃታት ኣብ ቅድመ ትምህርቲ ህጻናት (ደረጃ 0) ፡ መባእታ ትምህርቲ (ደረጃ 1) ፡ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ (ደረጃታት 2–3)፡ ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ዘይላዕለዋይ ትምህርቲ (ደረጃ 4)፡ ከምኡ’ውን ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ (ደረጃታት 5–8) ተጠርኒፎም ይርከቡ። [33] ትምህርቲ ቅድመ ትምህርቲ ወይ ትምህርቲ መዋእለ ህጻናት ተባሂሉ’ውን ዝፍለጥ ትምህርቲ ቅድመ ቁልዕነት ካብ ልደት ዝጅምር ኮይኑ ክሳብ ምጅማር መባእታ ትምህርቲ ይጸንሕ . ኣብ መላእ ኣካላዊ፡ ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ዓውድታት ምዕባለ ቅድመ ቁልዕነት ንምዕባይ ዝብል ኩለንተናዊ ዕላማ ዝኽተል እዩ። ኣብ ማሕበራዊ ምትእስሳርን ምዕባለ ስብእናን ቁልፊ ተራ ዝጻወት ኮይኑ፡ ኣብ መዳያት ርክብ፡ ትምህርትን ምፍታሕ ጸገማትን ዝተፈላለዩ መሰረታዊ ክእለታት ዘጠቓልል እዩ። በዚ መንገዲ ድማ ህጻናት ናብ መባእታ ትምህርቲ ንኽኣትዉ ንምድላው ዝዓለመ እዩ። [34] ቅድመ ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ኣማራጺ እዩ፣ ኣብ ገለ ሃገራት ግን ከም [[ብራዚል]] ፣ ካብ ወዲ ኣርባዕተ ዓመት ጀሚሩ ግዴታ እዩ። [35] [[ፋይል:Early_Childhood_Education_USAID_Africa.jpg|alt=Photo of early childhood education in Ethiopia|thumb| ክፍሊ መባእታ ቤት ትምህርቲ ኣብ ኢትዮጵያ]] መብዛሕትኡ ግዜ መባእታ (ወይ መባእታ) ትምህርቲ ካብ ሓሙሽተ ክሳብ ሸውዓተ ዓመት ዝጅምር ኮይኑ ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሸውዓተ ዓመት ዝጸንሕ እዩ። ተወሳኺ ናይ ምእታው ረቛሒታት የብሉን፣ ቀንዲ ዕላምኡ ድማ መሰረታዊ ክእለት ምንባብ፣ ምጽሓፍን ሒሳብን ምምሃር እዩ። ብተወሳኺ ኣብ ካልእ ዓውድታት ከም [[ታሪኽ]] ፣ ጂኦግራፊ ፣ ሳይንስ ፣ ሙዚቃን [[ስነ ጥበብ|ስነ ጥበብን]] ዝኣመሰሉ ቀንዲ ፍልጠት ይሽፍን እዩ። ተወሳኺ ዕላማ ድማ ውልቃዊ ምዕባለ ንምዕባይ እዩ። [36] ሎሚ ዳርጋ ኣብ ኩለን ሃገራት መባእታ ትምህርቲ ግዴታ ኮይኑ፡ ኣብ መላእ ዓለም ካብ ኩሎም ኣብ ዕድመ መባእታ ትምህርቲ ዝርከቡ ህጻናት ልዕሊ 90% ኣብ መባእታ ትምህርቲ ይመሃሩ። [37] ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ መባእታ ትምህርቲ ዝስዕብ ኮይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ 12 ክሳብ 18 ዓመት ዕድመ ዝሽፍን እዩ። ልሙድ ኮይኑ ኣብ ታሕተዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ( ማእከላይ ደረጃ ወይ ትሕቲ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ) ከምኡ’ውን ላዕለዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ( ካልኣይ ደረጃ ፣ ላዕለዋይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ፣ ወይ ኮለጅ ከከም ሃገር) ይምቀል። ታሕተዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ንቡር ናይ መባእታ ትምህርቲ ምዝዛም ከም መእተዊ ረቛሒኡ ኣለዎ። ውጽኢት ትምህርቲ ንምዝርጋሕን ንምዕማቕን ዝዓለመ ኮይኑ፡ ዝያዳ ኣብ ትምህርቲ-ፍሉይ ስርዓተ-ትምህርቲ ዘተኮረ ኮይኑ፡ ኣብ ሓደ ወይ ውሑዳት ትምህርቲ ጥራይ ዝነጥፉ መምህራን ኣለዉዎ። ሓደ ካብ ዕላማታቱ፡ ተማሃሮ ምስ መሰረታዊ ክልሰ-ሓሳባዊ ኣምር ኣብ ዝተፈላለዩ ትምህርትታት ምልላይ እዩ። እዚ ድማ ንመላእ ዕድመ ትምህርቲ ጽኑዕ መሰረት ንምፍጣር ይሕግዝ ። ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት፡ መሰረታዊ መልክዓት ሞያዊ ስልጠና እውን የጠቓልል . ኣብ ብዙሓት ሃገራት ማእከላይን ምብራቕን ኤስያ፡ ኤውሮጳን ኣመሪካን ታሕተዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ግዴታ እዩ። ኣብ ገለ ሃገራት ድማ ናይ መወዳእታ ደረጃ ግዴታዊ ትምህርቲ እዩ። ግዴታዊ ታሕተዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ሃገራት ዓረብ፡ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪቃ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ደቡብን ምዕራብን ኤስያ ከምኡ ዝበዝሐ ኣይኮነን። [[ፋይል:Calhan_High_School_Senior_Classroom_by_David_Shankbone.jpg|thumb| ኣብ ኣሜሪካ ዝርከብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ላዕለዋይ (ዓሰርተው ክልተ ክፍሊ) ክፍሊ]] ላዕለዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ብግምት ካብ 15 ዓመት ዕድመ ዝጅምር ኮይኑ፡ ንተማሃሮ ንስራሕ ወይ ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘድልዮም ክእለትን ፍልጠትን ንምሃብ ዝዓለመ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ዝጠልቦ ታሕተዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ምዝዛም እዩ። ትምህርታታ ዝያዳ ዝተፈላለዩን ዝተሓላለኹን ኮይኖም ተማሃሮ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ውሑዳት ትምህርትታት ክመርጹ ይኽእሉ። ዕዉት ምዝዛሙ ልሙድ ምስ ወግዓዊ ብቕዓት ብመልክዕ ዲፕሎማ ካልኣይ ደረጃ ዝተኣሳሰር ’ ዩ። ገለ ዓይነታት ትምህርቲ ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘይኣትዉ ኮይኖም ኣብ ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ዘይላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ይምደቡ። ብዝተሓላለኸነቶም ምስ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዝመሳሰሉ ኮይኖም ግን ተምሃሮ ንዕዳጋ ስራሕ ንምድላው ዝያዳ ኣብ ሞያዊ ስልጠና ዘተኮሩ እዮም። [[ፋይል:Distributed_Intelligent_Systems_Department_laboratory.jpg|alt=Photo of students in a laboratory at the Saint Petersburg State Polytechnical University|thumb| ኣብ ሩስያ ኣብ ዝርከብ ሴንት ፒተርስበርግ ስቴት ፖሊቴክኒካል ዩኒቨርሲቲ ኣብ ዝርከብ ቤተ-ፈተነ ተማሃሮ]] ኣብ ገለ ሃገራት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ከም መመሳሰሊ ላዕለዋይ ትምህርቲ ክውዕል ከሎ ፣ ኣብ ገለ ሃገራት ድማ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ እቲ ዝሰፍሐ ቃል እዩ። ሳልሳይ ደረጃ ትምህርቲ ንመሰረታት ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዝሰፍሕ ኮይኑ ግን ኣብ ሓደ ፍሉይ ዓውዲ ወይ ትምህርቲ ዝያዳ ጸቢብን ዓሚቝን ትኹረት ኣለዎ። ምዝዛሙ ድማ ናብ ኣካዳሚያዊ ዲግሪ ይመርሕ ። ኣብ ኣርባዕተ ደረጃታት ክምቀል ይከኣል፡ ሓጺር ዑደት ሳልሳይ ደረጃ ፡ ባችለር ፡ ማስተርስ ፡ ከምኡ’ውን ዶክትሬት ደረጃ ትምህርቲ። እዞም ደረጃታት እዚኦም መብዛሕትኡ ግዜ ከከም ምዝዛም ዝሓለፉ ደረጃታት ምስ ድሒሮም ዝመጹ ደረጃታት ስርዓተ-መሰረት ዝፈጥር ቅርጺ ይፈጥሩ። ሓጺር ዑደት ዘለዎ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ግብራዊ ጉዳያት ዘተኮረ እዩ። ንተማሃሮ ኣብ ፍሉይ ሞያታት ንዕዳጋ ስራሕ ንምድላው ዝሕግዝ ምዕቡል ሞያውን ሞያውን ስልጠናታት ዘጠቓልል እዩ። ናይ መጀመርታ ደረጃ ትምህርቲ ፡ ብናይ መጀመርታ ዲግሪ ትምህርቲ እውን ይጽዋዕ ፡ ካብቲ ናይ ሓጺር ዑደት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዝነውሐ ክኸውን ይኽእል። መብዛሕትኡ ግዜ ዩኒቨርሲቲታት ከም ማእከላይ ደረጃ ኣካዳሚያዊ ምስክር ወረቐት ማለት ናይ መጀመርታ ዲግሪ እየን ዝህብኦ። ናይ ማስተርስ ደረጃ ትምህርቲ ካብ ናይ መጀመርታ ዲግሪ ትምህርቲ ንላዕሊ ፍሉይ እዩ። ብዙሓት መደባት ንዕዉት ምዝዛም ብመልክዕ ማስተርስ ዲግሪ ናጻ መጽናዕቲ የድልዮም። ብደረጃ ዶክትሬት ትምህርቲ ናብ ምዕቡል ናይ ምርምር ብቕዓት ይመርሕ፣ ንቡር ብመልክዕ ናይ ዶክተር ዲግሪ፣ ከም ዶክተር ፍልስፍና (ፒኤችዲ)። መብዛሕትኡ ግዜ ከም ዲሰርት ዝኣመሰለ ርኡይ ኣካዳሚያዊ ስራሕ ምቕራብ ይሓትት . ዝያዳ ምዕቡላት ደረጃታት ድሕሪ ዶክትሬት መጽናዕትን ምሕዋይን የጠቓልል ። ኣብ ወግዓዊ ትምህርቲ ዕዉት ተሳትፎ መብዛሕትኡ ግዜ ንላዕለዎት ደረጃታት ትምህርትን ዝተወሰኑ ሞያታትን ዘድሊ መልክዕ ምስክር ወረቐት የስዕብ። ኣብ ፈተናታት ዘይተፈልጠ ምትላል ፡ ንኣብነት ፡ ቺት ሺት ብምጥቃም ፡ ብቕዓት ዘይብሎም ተማሃሮ ምስክርነት እንተረኺቦም ነዚ ስርዓት ከዳኽም ምዃኑ የስግእ። ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት መባእታን ካልኣይን ደረጃ ትምህርቲ ብነጻ እዩ። ኣብ ወጻኢታት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ርኡይ ዓለማዊ ፍልልያት ኣሎ። ውሑዳት ሃገራት ከም ሽወደን፡ ፊንላንድ፡ ፖላንድን ሜክሲኮን፡ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ብነጻ ወይ ብትሑት ወጻኢታት ይህባ። ኣብ ገለ ሃገራት ከም ኣመሪካን ሲንጋፖርን ፡ ክፍሊት ትምህርቲ ላዕለዋይ ደረጃ ልዑል ስለዝኾነ፡ ተማሃሮ መብዛሕትኡ ግዜ ንትምህርቶም ንምኽፋል ርኡይ ልቓሕ ክወስዱ ይግደዱ። ልዑል ወጻኢታት ትምህርቲ ነቶም ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ዝርከቡ ተማሃሮ፡ ስድራቤቶም ክፍሊት ቤት ትምህርቲ፡ ዩኒፎርምን መጽሓፍቲ ትምህርትን ክኸፍሉ ዘይክእሉ ክኾኑ ዝኽእሉ ዓቢ ዕንቅፋት ክኸውን ይኽእል። እቲ ኣካዳሚያዊ ጽሑፋት ንብዙሓት ካልኦት ዓይነታት ትምህርቲ ዝገልጽ ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ባህላውን ኣማራጺን ትምህርቲ ይፈላልይ። ባህላዊ ትምህርቲ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐን ቀንዲ ኣሰራርሓ ቤት ትምህርቲ ዝምልከት እዩ። መምህር ማእከል ዝገበረ ትምህርቲ ዝጥቀምን ኣብ ጽቡቕ ስርዓት ዘለዎ ናይ ቤት ትምህርቲ ሃዋህው ዝካየድን እዩ። ደንብታት ንብዙሕ መዳያት ትምህርቲ ዝሽፍኑ ኮይኖም፡ ከም ስርዓተ ትምህርትን ክፍልታት ዝጅምሩሉን ዝውድኡሉን ግዜ። [[ፋይል:Representation,_Punch_Denmark,_1889.jpg|alt=Image of a homeschooling lesson|thumb| ኣብ ገዛ ትምህርቲ ሓደ ዓይነት ኣማራጺ ትምህርቲ እዩ።]] ኣማራጺ ትምህርቲ ካብቲ ቀንዲ ባህላዊ ኣገባብ ዝፍለዩ ዓይነታት ትምህርቲ ዝገልጽ ጽላል ቃል እዩ። ፍልልያት ናይ ትምህርቲ ሃዋህው፡ ትምህርቲ ወይ ርክብ መምህርን ተማሃራይን ከጠቓልል ይኽእል። ኣማራጺ ትምህርቲ ብወለንታዊ ተሳትፎ፡ ብተዛማዲ ንእሽቶ ቁጽሪ ክፍልታትን ቤት ትምህርትን፡ ከምኡ’ውን ብሕታዊ ትምህርቲ ዝልለ እዩ። እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ዝያዳ ተቐባሊን ስምዒታዊ ውሑስን ሃዋህው የስዕብ። ኣማራጺ ትምህርቲ ብዙሓት ዓይነታት ከም ቻርተር ኣብያተ ትምህርትን ንጸገም ዘለዎም ወይ ንፉዓት ህጻናት ዝኸውን ፍሉይ መደባትን ዘጠቓልል እዩ። ኣብ ገዛ ምምሃርን ዘይምምሃርን ’ ውን የጠቓልል። ብዙሓት ኣማራጺ ልምድታት ትምህርቲ ኣለዉ ፣ ከም ኣብያተ ትምህርቲ ሞንተሶሪ ፣ ኣብያተ ትምህርቲ ዋልዶርፍ ፣ ኣብያተ ትምህርቲ ራውንድ ስኴር ፣ ኣብያተ ትምህርቲ ኤስኩላ ኑኤቫ ፣ ነጻ ኣብያተ ትምህርቲ ፣ ከምኡውን ደሞክራስያዊ ኣብያተ ትምህርቲ ። ኣማራጺ ትምህርቲ ንደቀባት ትምህርቲ እውን የጠቓልል ፣ እዚ ድማ ኣብ ምትሕልላፍ ፍልጠትን ክእለትን ካብ ሓደ ደቀባት ውርሻ ዘተኮረ ኮይኑ ከም ትረኻን ምዝንታውን ኣገባባት ዝጥቀምን እዩ። ተወሳኺ ዓይነታት ኣማራጺ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ኣብ ህንዲ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ጉሩኩል ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ማድራሳ ከምኡ’ውን ብባህሊ ኣይሁድ ዝርከባ የሺቫታት ይርከብአን። ገለ ፍልልያት ኣብ መን ትምህርቲ ከም ዝረክብ ዘተኮረ እዩ። ብዕድመ ተማሃራይ ዝምደቡ ምድባት ትምህርቲ ቁልዕነት፣ ትምህርቲ መንእሰያት፣ ትምህርቲ ዓበይቲን ትምህርቲ ኣረጋውያንን እዮም። ምድብ ብስነ-ህይወታዊ ጾታ ናይቶም ተማሃሮ ፡ ትምህርቲ ንጽል ጾታን ትምህርቲ ዝተሓዋወሰ ጾታን የጠቓልል . ፍሉይ ትምህርቲ ንፍሉይ ድሌታት ስንኩላን ተማሃሮ ንምምላእ ብፍሉይ ዝተመጣጠነ ትምህርቲ ’ ዩ። ብደረጃ ኣእምሮኣዊ ፣ ማሕበራዊ፣ ርክብ፣ ኣካላዊ ደረጃታት ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስንክልናታት ዝሽፍን እዩ። እዞም ምጉዳል እዚኦም ዘስዕቡ ብድሆታት ንምብዳህ ዝዓለመ እዩ። በዚ መንገዲ ድማ ነቶም ዝተጎድኡ ተምሃሮ ዝምጥን ናይ ትምህርቲ መሓውር ንኽረኽቡ ይገብሮም። ብሰፊሑ ክርድኦ ከሎ፡ ፍሉይ ትምህርቲ ንኣዝዮም ንፉዓት ህጻናት ፡ ምሉእ ዓቕሞም ንኽበጽሑ ዝተመዓራረየ ስርዓተ ትምህርቲ ዘድልዮም ትምህርቲ እውን የጠቓልል። ኣብ ኣገባብ ኣመሃህራ ዝተመርኮሰ ምደባታት፡ መምህር ማእከል ዝገበረ ትምህርቲ፡ መምህር ንተማሃሮ ሓበሬታ ኣብ ምሃብ ማእከል መድረኽ ዝወስድ፡ ከምኡ’ውን ተማሃሮ ማእከል ዝገበረ ትምህርቲ ፡ ተማሃሮ ኣብ ምቕራጽ ንጥፈታት ክፍሊ ዝያዳ ንጡፍን ሓላፍነታውን ተራ ዝጻወቱ። ንንቑሕ ትምህርቲ፡ ምምሃርን ምምሃርን ንጹር ዕላማ ኣብ ግምት ብምእታው እዩ ዝፍጸም። ዘይንቕሓት ትምህርቲ ብንቕሓት ከይተሓሰበ ወይ ከይተመርሐ ንባዕሉ እዩ ዝፍጸም። እዚ ብኸፊል ብስብእና መምህራንን ዓበይትን ክኸውን ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ ምዕባለ ስብእና ናይቲ ተማሃራይ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ክጸልዎ ይኽእል። ኣብ ጭብጢ ዝተመርኮሰ ትምህርቲ ኣየኖት ኣገባባት ትምህርቲ ዝበለጸ ከም ዝሰርሑ ንምፍላጥ ሳይንሳዊ መጽናዕትታት ይጥቀም። ዕላምኡ ድማ ትምህርታዊ ኣሰራርሓታትን ፖሊሲታትን ብዝበለጸ ዝርከብ ተሞክሮኣዊ መርትዖታት ከምዝተሓበሩ ብምርግጋጽ ኣድማዕነቶም ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብጻሕ ’ ዩ። ኣብ ጭብጢ ዝተመርኮሰ ኣስተምህሮ፡ ኣብ ጭብጢ ዝተመርኮሰ ትምህርቲ፡ ከምኡ’ውን ምርምር ኣድማዕነት ቤት ትምህርቲ ዘጠቓልል እዩ። ኣውቶዲዳክቲዝም ፡ ወይ ርእሰ-ምምሃር፡ ብዘይ መምርሒ መምህራንን ትካላትን እዩ ዝፍጸም። ብቐንዱ ኣብ ትምህርቲ ዓበይቲ ዝኽሰት ኮይኑ፡ እንታይን መዓስን ከም ዘጽንዕ ናይ ምምራጽ ናጽነት ዝልለ ኮይኑ፡ እዚ ድማ ዝያዳ ዕግበት ዘለዎ ናይ ትምህርቲ ተመኩሮ ክገብሮ ይኽእል። ሕጽረት ቅርጽን መምርሕን ዕላማ ዘይብሉ ትምህርቲ ከስዕብ ይኽእል እዩ፣ ናይ ደገ ግብረ መልሲ ዘይምህላዉ ድማ ኣውቶዲዳክተራት ናይ ሓሶት ሓሳባት ከማዕብሉን ናይ ትምህርቶም ምዕባለ ብዘይትኽክል ክግምግሙን ክገብሮም ይኽእል። ኣውቶዲዳክቲዝም ምስ ናይ ዕድመ ምሉእ ትምህርቲ ብቐረባ ዝተኣሳሰር እዩ ፣ እዚ ድማ ኣብ ምሉእ ህይወት ሓደ ሰብ ቀጻሊ መስርሕ ትምህርቲ እዩ። ኣብቲ ኣርእስቲ ዝተመርኮሰ ምድባት ትምህርቲ ሳይንስ ትምህርቲ ፣ ትምህርቲ ቋንቋ ፣ ትምህርቲ ስነ - ጥበብ ፣ ሃይማኖታዊ ትምህርቲ ፣ ኣካላዊ ትምህርቲ ፣ ጾታዊ ትምህርቲ ይርከብዎም ። ከም ሬድዮ ወይ መርበብ ሓበሬታ ዝኣመሰሉ ፍሉያት መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ርሕቀት ትምህርቲ ይጥቀሙ . ኣብነት ናይዚ ድማ ኢ-ትምህርቲ (ኣጠቓቕማ ኮምፒዩተር) ፡ ኤም-ትምህርቲ (ኣጠቓቕማ ሞባይል መሳርሒታት)፡ ከምኡ’ውን ብኢንተርነት ትምህርቲ ይርከብዎም . መብዛሕትኡ ግዜ መልክዕ ክፉት ትምህርቲ ይወስዱ, ኣብዚ ኮርሳትን ንዋትን ብውሑድ ዕንቅፋታት ምብጻሕ ይቐርቡ። ምስ ስሩዕ ኣብ ክፍሊ ወይ ኣብ ቦታ ትምህርቲ ይነጻጸሩ። ገለ ዓይነታት ናይ ኦንላይን ትምህርቲ ክፉት ትምህርቲ ኣይኮነን፣ ከም ምሉእ ናይ ኦንላይን ዲግሪ ፕሮግራማት ብገለ ዩኒቨርሲቲታት ዝቐርብ። መንግስታዊ ትምህርቲ ፡ ህዝባዊ ትምህርቲ {{Efn|In some regions, these two terms have different meanings. In the [[United Kingdom]], for example, [[Public school (United Kingdom)|public schools]] are run by private institution and charge fees, while state schools are controlled by the government and provide free education.<ref>{{multiref | {{harvnb|Dolgopolov|2016|p=[https://books.google.com/books?id=LAKQCwAAQBAJ&pg=PA272 272]}} | {{harvnb|Todd|Hancock|2005|p=[https://books.google.com/books?id=RGiIAgAAQBAJ&pg=PA196 196]}} }}</ref>}} ተባሂሉ’ውን ዝጽዋዕ፡ ብመንግስቲ ዝምወልን ዝቆጻጸርን ኮይኑ፡ ንሓፈሻዊ ህዝቢ ዝቐርብ እዩ። ንቡር ክፍሊት ትምህርቲ ኣይሓትትን በዚ ኸኣ ሓደ ዓይነት ነጻ ትምህርቲ ’ ዩ። ናይ ብሕቲ ትምህርቲ ፡ ብኣንጻሩ፡ ብውልቃዊ ትካላት ዝምወልን ዝመሓደርን እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ብሕቲ ኣብያተ ትምህርቲ ዝያዳ ምሩጽ መስርሕ ምቕባል ዘለወን ኮይነን ክፍሊት ትምህርቲ ብምኽፋል ዝኽፈል ትምህርቲ ይህባ። ዝያዳ ዝርዝር ምደባ ኣብቲ ንትምህርቲ ሓላፍነት ዝስከም ማሕበራዊ ትካል ከም ስድራቤት፡ ቤት ትምህርቲ፡ ሲቪላዊ ማሕበረሰብ፡ ግዝኣትን ቤተክርስትያንን ዘተኮረ እዩ። ግዴታዊ ትምህርቲ ማለት ሰባት ብሕጊ ክረኽብዎ ዝግደዱ ትምህርቲ እዩ። ብቐንዱ ክሳብ ዝተወሰነ ዕድመ ናብ ቤት ትምህርቲ ክበጽሑ ዘድልዮም ህጻናት ዝምልከት እዩ። ምስቲ ሰባት ብዘይ ሕጋዊ ጠለብ ብውልቃዊ ምርጫ ዝስዕብዎ ወለንታዊ ትምህርቲ ይነጻጸር። == ግደ ኣብ ማሕበረ ሰብ == [[ፋይል:NIH_Medical_Research_Scholars_Program_(48050924987).jpg|alt=Photo of a medical researcher|thumb| ልዑል ፍሉያት ሰብ ሞያ ፣ ከም ተመራመርቲ ሕክምና ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ዓውዶም ንምምራሕን ኣብ ሕብረተሰብ ኣበርክቶ ንምግባርን ሰፊሕ ትምህርቲ የድልዮም።]] ትምህርቲ ኣብ ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊ፡ ከምኡ’ውን ውልቃዊ ዓውድታት ዝተፈላለየ ኣገዳሲ ተራ ይጻወት። ብማሕበራዊ ደረጃ ርጉእ ስርዓት ንምምስራትን ንምቕጻልን፡ ወይ ድማ ከም መበገሲ ማሕበራዊ ለውጢ ኮይኑ ከገልግል ይኽእል። ሰባት ምስ ከባቢኦም ንኽራኸቡን ድሌታቶም ንምምላእን ዘድልዮም መሰረታዊ ክእለታት ንኽረኽቡ የኽእሎም። ኣብ ዘመናዊ ዓለም እዚ ከም ምዝራብ፡ ምንባብ፡ ምጽሓፍ፡ ሕሳባዊ ጸገማት ምፍታሕ፡ ከምኡ’ውን ናይ ቴክኖሎጂን መራኸቢታትን ክእለት ምምዕባል ዝኣመሰሉ ሰፊሕ ዓውድታት ዘጠቓልል እዩ። ማሕበራዊ ምትእስሳር ማለት እቶም ዓብለልቲ ማሕበራውን ባህላውን ስርዓታት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዝተፈላለዩ ኲነታት እንታይ ዓይነት ባህርያት ከም ግቡእ ከም ዝውሰዱ ምምሃር ማለት እዩ። ትምህርቲ ሰባት ኣብ መዓልታዊ ንግዲ ብኣፍራይነት ንኽሳተፉ ዘድሊ ማሕበራዊ ምትእስሳር፡ ምርግጋእን ሰላምን ክሰፍን ይገብር። እዚ ማሕበራዊ ምትእስሳር እዚ ኣብ ምሉእ ህይወት ዝቕጽል እኳ እንተኾነ፡ ምስ ናይ ቅድመ-ቁልዕነት ትምህርቲ ግን ፍሉይ ኣገዳስነት ኣለዎ። ትምህርቲ ብመልክዕ ምድማጽን ምውዳብን ዜግነታዊ ተሳትፎ ብምድንፋዕ፡ ከምኡ’ውን ንኹሉ ማዕረ ዕድል ንምፍጣር ብዘለዎ ዓቕሚ ኣብ ዲሞክራስያውያን ሃገራት ቁልፊ ተራ ይጻወት። [71] ትምህርቲ ሰባት ብቑጠባዊ መዳይ ንብረት ንምፍራይን ኣገልግሎት ንምሃብን ዝሕግዞም ቴክኒካዊ ከምኡ’ውን ትንተናዊ ክእለታት ብምዕጣቕ ኣፍረይቲ ዜጋታት ንክኾኑ የኽእሎም። ኣብ ቀዳሞት ሕብረተሰባት ፍሉይ ናይ ሞያ ምክፍፋል ስለ ዘይነበረ፡ ህጻናት ዳርጋ ኩሉ እቲ ንምንባር ዘድሊ ሓፈሻዊ ክእለታት ብማዕረ ይመሃሩ ነበሩ። ይኹን እምበር፡ ናይ ዘመናዊ ሕብረተሰብ መሓውር እናተሓላለኸ ብምምጽኡ፡ ብዙሓት ሞያታት ካብ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ብተወሳኺ ፍሉይ ስልጠና ዝሓቱ ኮይኖም ኣለዉ። ገለ ካብቶም ብትምህርቲ ዝማዕብሉ ክእለታትን ባህርያትን ኣብ ነንሕድሕዶም ክጋጨዉ ይኽእሉ እዮም፤ ንኣብነት፡ ነቐፌታዊ ኣተሓሳስባን ሓደስቲ መሃዝቲ ሓሳባትን ንምምዕባል ኩሉ ነገር ብሕቶ ምልክት ምእታው ክምለኽ ከሎ፡ ብኣንጻሩ ድማ ማሕበራዊ ምርግጋእ ንምዕቃብ ንስልጣን ምእዛዝን ሕግታት ምኽባርን የድሊ። [72]<templatestyles src="Multiple image/styles.css" wrapper=".tmulti"></templatestyles> ትምህርቲ ንሰባት ንጡፋት ዜጋታት ብምግባር ናይ ሃገር ኣታዊ የዕቢ ንጽግዕተኝነት ድማ የጉድል። ዓቕሚ ሰራሕተኛታት ስለ ዘማዕብል ፍርያት ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ክብ ይብል፡ እዚ ድማ ንሃገር ብልጽግናን ዝለዓለ ዓቕሚ ውድድርን የምጽእ። [73] መንግስታዊ ወጻኢታት ትምህርቲ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕን መላእ ማሕበረሰብ ዝረብሓሉን ዓብዪ ወፍሪ ተገይሩ እዩ ዝውሰድ። ብፍላይ ኣብ መባእታዊ ደረጃ ዝፍጸም ወፍሪ ዝለዓለ ፍረ ዝህብ እዩ። [74] እዚ ምዕባለ እዚ ቁጠባ ካብ ምስጓፍ ሓሊፉ፡ ሓደስቲ ሳይንሳውን ቴክኖሎጂካውን ምህዞታት ብምፍጣርን ማሕበራዊ ማዕርነት ብምስፋሕን ሰራሕተኛ ምስኣን የቃልል። [75] ምውሳኽ ትምህርቲ ምስ ምንካስ መጠን ውልደት ጽኑዕ ምትእስሳር ኣለዎ፣ ምኽንያቱ ንቕሓት ውጥን ስድራቤት ስለ ዝውስኽ፣ ንደቂ ኣንስትዮ ዝሓሸ ዕድላት ስለ ዝህብ፣ ከምኡ’ውን ዕድመ መውስቦ ንኽናዋሕ ስለ ዝገብር። [76] እንተኾነ ግን፡ እቲ ካብ ትምህርቲ ዝርከብ ፍረ ብሰንኪ ምስ ዕዳጋ ዘይመጣጠን ልዕሊ ዓቐን ብቕዓት ክፈላለ ይኽእል እዩ። [77] ትምህርቲ ንሓደ ውድብ ምስ ለውጥታት ክወሃሃድን ሓደስቲ ማሕንቆታት ብስሉጥ ክሰግርን ከዕጥቖ ይኽእል እዩ። ንቕሓት ንምስፋሕ ክድግፍን ኣብ ምፍታሕ ህጹጻት ዓለማዊ ጸገማት፡ ከም ምቅያር ከባቢ፡ ቀጻልነት፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ሃብታማትን ድኻታትን እናገደደ ዝኸይድ ዘሎ ጋግ ኣበርክቶ ክገብር ይኽእል። [78] ተማሃሮ ህይወቶምን ንጥፈታቶምን ንኻልኦት ብኸመይ ከም ዝጸልዎም ብምግንዛብ፡ ንገሊኦም ዝያዳ ቀጻልን ፍትሓውን ዓለም ንምፍጣር ክሰርሑ ከበራትዖም ይኽእል። [79] በዚ መገዲ እዚ ትምህርቲ ንዕላማ ምክልኻል ሕብረተሰባዊ ኲነታት ጥራይ ዘይኮነስ መሳርሒ ማሕበራዊ ምዕባለ ክኸውን ይኽእል። [80] እዚ ኣብ ቁጠባዊ ጽላት ንዝቕየር ኩነታት እውን ይምልከት። ንኣብነት፡ ምዕባለታት ቴክኖሎጂ፡ ብፍላይ ድማ ምውሳኽ ኣውቶማቲክ፡ ብሓድሽ ጠለባት ኣብ ሓይሊ ስራሕ ይስነ፡ እዚ ድማ ትምህርቲ ንምፍታሕ ክሕግዝ ይኽእል። [81] ዝቕየር ኩነታት፡ ነቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝምሃር ዘሎ ክእለትን ፍልጠትን ተደራራቢ ክገብሮ ይኽእል’ዩ፡ ኣገዳስነቱ ድማ ናብ ካልእ መዳያት ከሰጋግር ይኽእል። ትምህርቲ ንሰባት ንኸምዚ ዝኣመሰለ ለውጢ ንምድላው ክውዕል ዝኽእል፡ ስርዓተ ትምህርቲ ብምትዕርራይ፡ ከም ዲጂታላዊ ትምህርቲ ዝኣመሰሉ ትምህርትታት ብምትእትታው፡ ሓደስቲ ቴክኖሎጂታት ኣብ ኣተሓሕዛ ክእለት ብምስፋሕ [82] ከምኡ’ውን ሓደስቲ ዓይነታት ትምህርቲ ከም ሰፊሕ ክፉት ናይ ኦንላይን ኮርሳት ብምሕዋስ ክውዕል ይኽእል። [83] ብዝያዳ ውልቃዊ ደረጃ ትምህርቲ ንውልቃዊ ምዕባለ የደንፍዕ . እዚ ድማ ከም ሓደስቲ ክእለት ምምሃር፣ ምምዕባል ተውህቦ ፣ ምምዕባል ፈጠራ ፣ ከምኡ’ውን ርእሰ-ፍልጠት ምውሳኽ ከምኡ’ውን ምምሕያሽ ናይ ጸገም ምፍታሕን ውሳነን ክእለት ዝኣመሰሉ ረቛሒታት ከጠቓልል ይኽእል። [84] ትምህርቲ ኣብ ጥዕናን ጽቡቕ ሂወትን እውን ኣወንታዊ ጽልዋ ኣለዎ። ነዚ ሳዕቤናት ተሓተትቲ ዝኾኑ ቀንዲ ረቛሒታት፡ ዝተማህሩ ውልቀሰባት ብዛዕባ ጉዳያት ጥዕና ዝሓሸ ሓበሬታ ክረኽቡን ብኡ መሰረት ባህርያቶም ከስተኻኽሉን፡ ዝሓሸ ማሕበራዊ ደገፍ መርበብን ናይ ምጽዋር ስትራተጂታትን ክህልዎምን፡ ከምኡ’ውን ዝለዓለ ኣታዊ ስለዘለዎምን፡ ልዑል ጽሬት ዘለዎ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ክረኽቡ የኽእሎም። [85] ማሕበራዊ ኣገዳስነት ትምህርቲ ብዓመታዊ ኣህጉራዊ መዓልቲ ትምህርቲ 24 ጥሪ ኣፍልጦ ይወሃቦ። [[ሕቡራት ሃገራት]] ንዓመተ 1970 ''ኣህጉራዊ ዓመት ትምህርቲ'' ኢሉ ኣዊጁላ ። [86] == ረቛሒታት ዕዉትነት ትምህርቲ == ትምህርታዊ ዓወት፡ ተማሃራይን ኣካዳሚያዊ ውጽኢትን ተባሂሉ’ውን ይጽዋዕ፡ ትምህርታዊ ዕላማታት ክሳብ ክንደይ ከም ዝብጻሕ፡ ንኣብነት ተማሃሮ ዘጥረይዎ መጠን ፍልጠትን ክእለትን የመልክት። ንግብራዊ ዕላማታት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ብቐንዱ ብወግዓዊ ነጥብታት ፈተና እዩ ዝዕቀን፡ እንተኾነ ግን ብዙሓት ተወሳኺ መርኣይታት ኣለዉ፡ ከም መጠን ምምጻእ ፡ መጠን ምረቓ ፡ መጠን ምቁራጽ ትምህርቲ፡ ኣተሓሳስባ ተማሃሮ፡ ከምኡ’ውን ድሕሪ ትምህርቲ መርኣይታት ከም ድሒሩ ዝመጽእ ኣታዊን መጠን ማእሰርትን ዝኣመሰሉ። [97] ንውጽኢት ትምህርቲ ዝጸልዉ ሓያሎ ረቛሒታት ኮይኖም፡ ንተማሃራይ ከም ውልቀሰብ ዝምልከት ስነ-ኣእምሮኣዊ ረቛሒታትን ምስ ማሕበራዊ ሃዋህው ናይቲ ተማሃራይ ዝምልከቱ ስነ-ማሕበራዊ ረቛሒታትን ይርከብዎም። ተወሳኺ ረቛሒታት ድማ ተበጻሕነት ትምህርታዊ ቴክኖሎጂ ፣ ጽሬት መምህራን፣ ከምኡ’ውን ተሳትፎ ወለዲ እዮም። ብዙሓት ካብዞም ረቛሒታት ንሓድሕዶም ይደራረቡን ይጸልዉን። [98] === ስነ-ልቦናዊ === ብስነ-ኣእምሮኣዊ ደረጃ፡ ኣገደስቲ ረቛሒታት ድርኺት ፡ ብልሒ ፡ ከምኡ’ውን ስብእና ይርከብዎም። [99] ድርኺት ማለት ሰባት ኣብ ትምህርቲ ንኽዋፈሩ ዝድርኽ ውሽጣዊ ሓይሊ እዩ። [100] ድራኸ ዘለዎም ተማሃሮ ኣብ ከም ዘተ ዝኣመሰሉ ናይ ክፍሊ ንጥፈታት ብምስታፍ ምስቲ ክመሃርዎ ዘለዎም ትሕዝቶ ናይ ምትእስሳር ተኽእሎኦም ዝለዓለ እዩ፣ እዚ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብቲ ኣርእስቲ ዝዓሞቐ ርድኢት የስዕብ። ድርኺት ንተማሃሮ ንጸገማትን ዕንቅፋታትን ንኽሰግሩ እውን ክሕግዞም ይኽእል እዩ። ሓደ ኣገዳሲ ፍልልይ ኣብ መንጎ ውሽጣውን ደጋውን ድርኺት እዩ። ብባህርያዊ ድራኸ ዘለዎም ተማሃሮ ኣብቲ ትምህርቲ ብዘለዎም ተገዳስነትን ኣብቲ ናይ ትምህርቲ ተመኩሮ ባዕሉን እዮም ዝድረኹ። ብደጋዊ ድራኸ ዘለዎም ተማሃሮ ከም ጽቡቕ ነጥብን ካብ መዛኑኦም ኣፍልጦን ዝኣመሰሉ ናይ ደገ ዓስቢ ይደልዩ። ውሽጣዊ ድርኺት ናብ ምውሳኽ ፈጠራን ተሳትፎን ከምኡ’ውን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ተወፋይነት ብምምራሕ ዝያዳ ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል። [101] ናይ ትምህርቲ ስነ-ኣእምሮ ክኢላታት ከመይ ጌርካ ድርኺት ከም እትውስኽ ክፈልጡ ይፍትኑ። እዚ ንኣብነት ኣብ መንጎ ተምሃሮ ገለ ውድድር ብምትብባዕ ብመልክዕ ናእዳን ነቐፌታን ኣወንታዊን ኣሉታውን ግብረ መልሲ ሚዛን ብምርግጋጽ ክረጋገጽ ይከኣል። [102] ኣእምሮኣዊ ዓቕሚ፡ ሰባት ንትምህርቲ ብኸመይ ከም ዝቕበልዎ ይውስን እዩ። ካብ ተመክሮ ፍልጠት ንምቕሳም፡ ን ምርዳእ፡ ከምኡውን ጸገማት ንምፍታሕ ዘሎካ ክእለት ዘጠቓልል ናይ ኣተሓሳስባ ባህሪ እዩ። እቶም ኣብ ናይ ኣእምሮ መርመራታት ልዑል ውጽኢት ዘለዎም ኣብ ትምህርቲ ዝበለጸ ነጥቢ ዘመዝግቡ፡ ናብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ እውን ይሰጋገሩ እዮም። [103] እዚ በሊሕነት እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ምስቲ ብስነ-ቁጽርን ሎጂክን ቃላትን ዝዕቀን ልሙድ ናይ ኣእምሮ መለክዒ ዝተኣሳሰር እዩ። እንተኾነ ግን፡ ካልኦት ዝተፈላለዩ ናይ በሊሕነት ዓይነታት ከም ዘለዉ ይፍለጥ። ብመሰረት ስነ-ልቦናዊ ክልሰ-ሓሳብ ሃዋርድ ጋርድነር፡ ኣብ ከም ስነ-ጥበብ፡ ሎጂክ፡ ቦታዊ ግንዛበ፡ ቋንቋ፡ ከምኡ’ውን ሙዚቃ ዝኣመሰሉ ዓውዲታት ዝተፈላለዩ ናይ ኣእምሮ ዓይነታት ኣለዉ። ገሊኦም ዓይነታት ድማ ሰባት ምስ ካልኦትን ምስ ርእሶምን ዘለዎም ርክብ ዝጸልዉ እዮም። እዞም ናይ በሊሕነት ዓይነታት ነንሕድሕዶም ዝተፈላለዩ ብምዃኖም፡ ሓደ ሰብ ኣብ ሓደ ዓውዲ ንፉዕ ክኸውን ከሎ ኣብ ካልእ ክዳኸም ይኽእል እዩ። [104] ብመሰረት ደገፍቲ ክልሰ-ሓሳብ ቅዲ ትምህርቲ ፡ እቲ ዝምረጽ ኣገባብ ምጥራይ ፍልጠትን ክእለትን ካልእ ረቛሒ እዩ። ንሳቶም፡ ብስምዒታዊ ቅዲ ትምህርቲ ዘለዎም ተማሃሮ፡ ንዝተዛረበ ኣስተምህሮታትን ዘተን ብቐሊሉ ክርድእዎ እንከለዉ፡ ስእላዊ ተማሃሮ ግን ካብቲ ብዓይኒ ዝቐርብ ሓበሬታ፡ ከም ኣብ ስእላዊ መግለጺታትን ቪድዮታትን ይጥቀሙ ይብሉ። ስሉጥ ትምህርቲ ንምምችቻው ዝተፈላለዩ ኣገባባት ትምህርቲ ምሕዋስ ረብሓ ክህልዎ ይኽእል እዩ። [105] ቅዲታት ትምህርቲ ብዘይንጹር ተሞክሮኣዊ መርትዖታት ረብሓታት ተማሃሮን ዘይምእማንን ምምዛን ቅዲ ትምህርቲ ተማሃሮ ብመምህራንን ይንቀፉ እዮም። [106] ስብእና ናይቲ ተማሃራይ ኣብ ትምህርታዊ ውጽኢት እውን ክጸልዎ ይኽእል እዩ። ንኣብነት ኣብ ዓበይቲ ሓሙሽተ ባህርያት ስብእና ዝተለለዩ ከም ሕልናዊነትን ንተመኩሮ ክፉትነትን ዝኣመሰሉ ባህርያት ምስ ኣካዳሚያዊ ዓወት ዝተኣሳሰሩ እዮም። [107] ካልኦት ኣእምሮኣዊ ረቛሒታት ድማ ርእሰ-ብቕዓት ፣ ርእሰ-ምትእምማን ፣ ከምኡ’ውን ሜታኮግኒቲቭ ክእለት ይርከብዎም። [108] === ስነ-ማሕበረሰብኣዊ === ስነ-ማሕበረሰብኣዊ ረቛሒታት ኣብ ስነ-ኣእምሮኣዊ ባህርያት ተማሃሮ ዘይኮነስ ኣብ ከባቢኦምን ኣብ ሕብረተሰብ ዘለዎም ቦታን ዘተኮሩ እዮም። ንሳቶም ድማ ማሕበረ - ቁጠባዊ ኩነታት ፡ ብሄር ፡ ባህላዊ ድሕረ - ባይታን ጾታን ዘጠቓልሉ ’ ዮም። ምስ ዘይማዕርነትን ኣድልዎን ዝተኣሳሰሩ ስለዝኾኑ ንተመራመርቲ ተገዳስነት ኣለዎም። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ሳዕቤናቶም ንምቅላል ኣብ ዝግበር ፈተነታት ኣብ ምውጻእ ፖሊሲ ቁልፊ ተራ ይጻወቱ። [109] ማሕበራዊ ቁጠባዊ ኩነታት ካብ ኣታዊ ዝምርኮስ ኮይኑ፡ ከም ቁጠባዊ ውሕስነት ማሕበራዊ ኩነታት ማሕበራዊ ክፍሊ ከምኡ'ውን ጥዕናን ህይወት ዝበሉ ካልኦት ረቛሒታት እውን ይርከቡ። [110] ትሑት ማሕበረ ቁጠባዊ ኩነታት ኣብ ትምህርቲ ኣብ ዝተፈላለየ መገዲ ይጸልዎ እዩ። እዚ ምስ ቀስ ምባል ናይ ቋንቋን መዘከራን ናይ ፍልጠታዊ ምዕባለታትን ምስ ዝለዓለ ናይ ምውጋድ መጠን ዝተኣሳሰር እዩ። ድኻታት ስድራቤታት ነቲ መሰረታዊ ናይ መግቢ ድሌታት ደቆም ንምምላእ እኹል ገንዘብ ዘይህልዎም ክኸውን ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ነቲ ደቆም ዘይምዕብልዎ ምኽንያት ኪገብሮ ይኽእል እዩ። ኣብ ትምህርቲ ከም ዚውዕል መጫወቲ፡ መጻሕፍቲ፡ ኮምፒተራት ዝኣመሰለ ሃብቲ ንምውፋይ እውን ኪሕግዞም ዚኽእል ዓቕሚ የብሎምን። ኣብ ርእሲ እዚ፡ ኣብ ሓደ ኻብቲ ኣብ ዓበይቲ ቤት ትምህርቲ ዚቐርብ ትምህርቲ ኪኸፍሉ ዘይክእሉ ስለ ዚዀኑ፡ ኣብ ድኻታት ቦታታት ዚርከቡ ቤት ትምህርቲ ኪመሃሩ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ቤት ትምህርቲታት፡ ብሰንኪ ሕጽረት መምህራን ወይ ከኣ ከም ቤተ-መጻሕፍቲ ዝኣመሰለ ናይ ትምህርቲ ናውቲን መሰናድዎታትን ስለ ዘይብሎም፡ ናይ ምምሃር ደረጃታት ይንእድ። ድኻታት ወለዲ እውን እንተ ዀኑ፡ ደቆም ንድሕሪት እንተ ደየቡ፡ ናይ ግሊ ትምህርቲ ኪኸፍሉ ኣይክእሉን እዮም። ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት፡ ካብ ቁጠባዊ ድኽነት ዝመጹ ተምሃሮ ንስድራ ቤቶም ገቢ ንምሃብ ካብ ቤት ትምህርቲ ክወጹ ይግደዱ እዮም። ብተወሳኺ ብዛዕባ ላዕለዋይ ትምህርቲ ሓበሬታ ዝረኽቡሉ ግዜ ውሑድ ስለዝኾነ፡ ናይ ተምሃሮ ብራዚን ንምምላስ ተወሳኺ ጸገማት ከጋጥሞም ይኽእል እዩ። ትሑት ማሕበረ ቁጠባዊ ኩነታት ምስ ታሕተዋይ ኣካላዊን ኣእምሮኣዊ ጥዕና ብምትእስሳር ብዙሕ ቀጥታዊ ኣሉታዊ ሳዕቤናት እውን ኣለዎ። ብሰንኪ እዞም ረቛሒታት፡ ኣብ ደረጃ ወለዲ ዘሎ ማሕበራዊ ዘይማዕርነት መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ቆልዑ እዩ ዚተራእየ። [111] ብታሪኽ ኣብ ብዙሓት ማሕበረሰባት ናይ ወዲ ተባዕትዮን ጓል ኣንስተይትን ግደ ብተፈላለየ መገዲ ስለ ዝግለጽ፡ ጾታ ኣብ ትምህርቲ ዓብዪ ጽልዋ ነይርዎ እዩ። ትምህርቲ ንደቂ ተባዕትዮ ጥራይ ዘተባብዕ መስርሕ ነበረ፡ ምኽንያቱ ንሳቶም ሓለፍቲ ስድራቤት ክኾኑ ስለ ዝሕሰቡ። ብኣንጻሩ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ውሽጢ ገዛ ክውሰናን ቆልዑ ክከናኸናን ትጽቢት ይግበር ነይሩ፡ እዚ ድማ ካብ ትምህርቲ የርሕቐን ነበረ። እዚ ዘይማዕርነት እዚ ኣብዚ እዋን እኳ እንተተቐየረ፡ ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ግን ገና ጾታዊ ፍልልያት ይርአ እዩ። እዚ ድማ ምስቲ ንጾታታት ተባሂሉ ዝውሃብ ባህላዊ ኣረኣእያን ወገናውነትን ዝተሓሓዝ እዩ። ከም ሳይንስ፣ ቴክኖሎጂ፣ ምህንድስናን ሒሳብን ዝኣመሰሉ ዓውድታት መብዛሕትኡ ግዜ ንደቂ ተባዕትዮ ጥራይ ከም ዝግበኡ ጌርካ ስለ ዝቐርቡ፡ ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ነዞም ትምህርትታት ንኸይመርጻኦም ተስፋ የቑርጸን። [113] ኣብ ገለ ኩነታት ድማ፡ ኣብ ጾታን ማሕበራዊ መበቆልን ዝተመርኮሰ ኣድልዎ ከም ኣካል ወግዓዊ ፖሊሲ ትምህርቲ ብግልጺ ይፍጸም እዩ፤ ንኣብነት ኣብ ኣፍጋኒስታን ብጣሊባን ኣብ ልዕሊ ትምህርቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝተነብረ ከቢድ እገዳ [114] ከምኡ’ውን ኣብ ከተማታት ቻይና ብሰንኪ ስርዓት ሁኮው ኣብ መንጎ ስደተኛታትን ደቂ ዓድን ዝግበር ናይ ቤት ትምህርቲ ምፍልላይ። [115] ሓደ መዳይ ናይ ብዙሓት ማሕበራዊ ረቛሒታት ምስ ጽልዋታት ዝተኣሳሰር ትጽቢታት ዝወሃብ እዩ። ብግዳማዊ ደረጃ፡ ካልኦት ሰባት ንሓደ ካብ ሓደ ዝተወሰነ ጉጅለ ዝምደብ ሰብ ከመይ ከም ዝህብዎ መሰረት ብምግባር፡ ከምኡ’ውን ብውሽጣዊ ደረጃ፡ እቲ ሰብ ከመይ ጌሩ ኣብ ውሽጡ ከም ዘእትዎምን ብኡ መሰረት ከም ዝሰርሕን መሰረት ብምግባር ይሰርሑ። በዚ መንጽር፡ እቲ ትጽቢታት ነቲ ዝግምትዎ ትምህርታዊ ውጽኢት ብምፍጣር ናብ ባዕሉ ዝፍጸም ትንቢታት ክቕየር ይኽእል። እዚ ንኣወንታዊን ኣሉታውን ጽልዋታት ክኸውን ይኽእል። [116] ቴክኖሎጂ ኣብ ትምህርታዊ ዓወት ካልእ ልዑል ተራ ኣለዎ። ትምህርታዊ ቴክኖሎጂ ምስ ኣጠቓቕማ ዘመናዊ ዲጂታላዊ መሳርሒታት ከም ኮምፒተር ዝተኣሳሰር ምዃኑ ልሙድ እዩ። ብዝሰፍሐ ትርጉም እንተተረዲኡ ግን፡ ከም ስሩዕ መጻሕፍትን ናይ ስራሕ ወረቓቕትን ዝኣመሰሉ፡ ኣጠቓቕማ ማሽናት ዘየጠቓልሉ መሰረታዊ ሓገዛት ሓዊስካ፡ ሰፊሕ ጸጋታትን መሳርሕታትን ንትምህርቲ ዘጠቓልል እዩ። [117] [[ፋይል:OLPC_Haiti.jpg|alt=Photo of a group of children being introduced to a laptop|right|thumb| ሓደ ላፕቶፕ ፐር ቻይልድ ዝበሃል መሳርሒ ኣብ ሃይቲ ንህጻናት ይተኣታቶ ኣሎ።]] ትምህርታዊ ቴክኖሎጂ ንትምህርቲ ብዝተፈላለየ መንገዲ ክጠቅም ይኽእል እዩ። ብመልክዕ ሚድያ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ክፍሊ ናይ ቀዳማይ ኣቕራቢ ሓበሬታ ተራ ይወስድ። እዚ ማለት እቲ መምህር ግዜኡን ጉልበቱን ኣብ ካልእ ዕማማት ከድህብ ይኽእል እዩ፣ ከም ምውጣን ትምህርቲን ምምራሕ ተምሃሮን ከምኡ’ውን ምግምጋም ብቕዓት ትምህርቲ። [118] ትምህርታዊ ቴክኖሎጂ እውን ሓበሬታ ብተራ ጽሑፍ ዘይኮነስ ብስእልን ድምጽን ቪድዮን ተጠቒምካ ብምቕራብ ብቐሊሉ ንምርዳእ ክገብሮ ይኽእል እዩ። ኣብዚ መዳይ እዚ፡ ነቲ ናይ ትምህርቲ ተመኩሮ ብመልክዕ ትምህርታዊ ጸወታታት ዝያዳ መሳጢ ንምግባር፡ መስተጋብራዊ ባእታታት ክጥቀሙ ይኽእሉ ። ቴክኖሎጂ ትምህርቲ ንብዙሓት ሰባት ተበጻሒ ንምግባር ክውዕል ይኽእል እዩ፣ ከምቲ ኣብ ኢንተርነት ዝርከብ ጸጋታት ኣብ እትጥቀመሉ እዋን። ብተወሳኺ ኣብ መንጎ ተምሃሮ ምትሕብባርን ምስ መምህራን ርክብን የቃልል። [119] ኣጠቓቕማ ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኣብ ትምህርቲ ዝተፈላለየ ዓቕሚ ኣለዎ፣ ከም ንተማሃሮ ሓድሽ ናይ ትምህርቲ ተመኩሮ ምሃብን ንመምህራን ኣብ ስርሖም ምሕጋዝን፣ እንተኾነ ግን ምስ ዳታ ብሕታዊነት ፣ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ፣ ከምኡ’ውን ምትላል ዝተኣሳሰሩ ሓደስቲ ሓደጋታት እውን የስዕብ። [120] ዝተፈላለዩ ትካላት ተማሃሮ ትምህርታዊ ቴክኖሎጂታት ንኽረኽቡ የስፋሕፍሑ፣ ከም ተበግሶ ሓደ ላፕቶፕ ንሓደ ቆልዓ ፣ ፕሮጀክት ቤተ-መጻሕፍቲ ኣፍሪቃ ፣ ከምኡ’ውን ፕራታም ። [121] ትሕተ ቅርጺ ኣብያተ ትምህርቲ እውን ኣብ ትምህርታዊ ዓወት ጽልዋ ኣለዎ። ኣካላዊ መዳያት ናይቲ ቤት ትምህርቲ፡ ከም ኣቀማምጣኡን ስፍሓቱን ከምኡ’ውን ዘሎ ናይ ቤት ትምህርቲ መሳለጥያታትን መሳርሕታትን ዘጠቓልል እዩ። ጥዑይን ውሑስን ሃዋህው፡ ጽቡቕ ምሕደራ ዘለዎ ክፍልታት፡ ከምኡ’ውን ምቹእ ኣቑሑት ክፍሊ ከምኡ’ውን ምህላው ቤተ-መጻሕፍትን ካንሸሎን ኣብ ትምህርታዊ ዓወት ኣበርክቶ ክህልዎም ይኽእል። [122] ፅሬት መምህር ኣብ ውፅኢት ተምሃሮ እውን ኣገዳሲ ፅልዋ ኣለዎ። ክኢላታት መምህራን ንተማሃሮ ከመይ ጌሮም ከም ዘነቓቕሑን ከም ዘነቓቕሑን ይፈልጡን መምርሒታቶም ምስ ዓቕምን ድሌታትን ተማሃሮ ከመዓራርዩ ይኽእሉ። ኣብዚ መዳይ ኣገደስቲ ዝኾኑ ናይ መምህር ባዕሉ ትምህርትን ስልጠናን ከምኡ እውን ሕሉፍ ናይ ምምሃር ተመኩሮኦም እዮም። [123] ብኢንጂን ካራዳግን ካልኦትን ዝተገብረ ሜታ-ትንታነ። ምስ ካልኦት ጽልዋታት ክነጻጸር እንከሎ፡ ምስ ቤት ትምህርትን መምህርን ዝተኣሳሰሩ ረቛሒታት ኣብ ትምህርታዊ ዓወት ዝዓበየ ጽልዋ ከም ዘለዎም ይድምድም። [124] ተሳትፎ ወለዲ እውን ንዓወት የዕቢ፡ ወለዶም ብዛዕባ ትምህርታዊ ጻዕርታቶም ከም ዝግደሱ እንተፈሊጦም፡ ቆልዑ ዝያዳ ድራኸን ወፍሪ ከም ዝገብሩን ክገብሮም ይኽእል። እዚ ድማ ርእሰ-ምትእምማን ክውስኽ፡ ዝሓሸ መጠን ተሳትፎን ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝያዳ ሃናጺ ባህርያትን ከስዕብ ይኽእል። ተሳትፎ ወለዲ ምስ መምህራንን ካልኦት ሰራሕተኛታት ቤት ትምህርትን ርክብ ብምግባር ካልኦት ወገናት ብዛዕባ እዋናዊ ጉዳያትን ብኸመይ ክፍታሑ ከምዝኽእሉን ንኽፈልጡ ምግባር እውን የጠቓልል። [125] ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ኣካዳሚያዊ ጽሑፋት ዝዝረበሎም ተወሳኺ ኣገደስቲ ረቛሒታት፡ ታሪኻዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ስነ-ህዝባዊ፡ ሃይማኖታውን ሕጋውን መዳያት ይርከብዎም። [126] == ናይ ትካላት ግደ == [[ፋይል:Ministry_of_Education_of_China_(20221020141115).jpg|alt=Photo of the Ministry of Education of the People's Republic of China|thumb| መንግስታዊ ትካላት ከም ሚኒስትሪ ትምህርቲ ቻይና ፡ ንብዙሕ መዳያት ህዝባዊ ትምህርቲ ይጸልዋ።]] ዝተወደባ ትካላት ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ትምህርቲ ቁልፊ ተራ ኣለወን። ከም ኣብያተ ትምህርቲ፡ ዩኒቨርሲቲታት፡ ትካላት ስልጠና መምህራን፡ ሚኒስትሪታት ትምህርቲ ዝኣመሰሉ ትካላት ንጽላት ትምህርቲ ይፈጥሩ። ኣብ ነንሕድሕዶምን ምስ ካልኦት ግዱሳት ኣካላትን ይራኸቡ፣ ከም ወለዲ፣ ከባብያዊ ማሕበረሰባት፣ ሃይማኖታዊ ጉጅለታት፣ ዘይመንግስታዊ ትካላት ፣ ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕና ፣ ኣኽበርቲ ሕጊ ፣ መድረኻት ሚድያን ፖለቲካዊ መራሕቲን። ብዙሓት ሰባት ኣብ ጽላት ትምህርቲ ብቐጥታ ይነጥፉ፡ ከም ተማሃሮ፡ መምህራን፡ ከምኡ’ውን ርእሰ መምህራን ኣብያተ ትምህርቲ ከምኡ’ውን ነርስ ኣብያተ ትምህርትን ኣዳለውቲ ስርዓተ ትምህርቲን። [87] ዝተፈላለዩ ጽላታት ወግዓዊ ትምህርቲ ብመምርሒታት መንግስታዊ ትካላት ዝመሓደር እዩ። እዞም ፖሊሲታት እዚኦም ህጻናት ኣብ እዋን ዕድመኦም መዓስ ክመሃሩ ከም ዘለዎምን ኣብ ዝተፈላለዩ ሰዓታት ትምህርቲ ከም ዝካየድን ከምኡ’ውን ምስ ውሽጢ ቤት ትምህርቲ ዝተኣሳሰሩ ጉዳያት ከም መሳለጥያ ዝውስኑ እዮም። ሕግታት መምህራን ክህልዎም ዘለዎም ግቡእ ዓቕምታትን ረቛሒታትን እውን ይውስኑ። ሓደ ዓብዪ መዳይ ፖሊሲ ትምህርቲ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ኮለጃትን ዩኒቨርሲቲታትን ንምምሃር ዝውዕል ስርዓተ ትምህርቲ ዝምልከት እዩ። ስርዓተ ትምህርቲ ማለት ተማሃሮ ትምህርታዊ ሸቶታቶም ንምውቃዕ ዝሕግዝ ትልሚ ትምህርቲ ወይ መደብ ትምህርቲ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ እቶም ኣርእስታት ኣብ ኣገዳስነቶም ተመርኲሶምን ኣብ ዓይነት ቤት ትምህርቲ ዝምርኮሱን እዮም። ዕላማታት ስርዓተ ትምህርቲ መንግስታዊ ኣብያተ ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ኩለመዳያውን ጽቡቕ ዝማዕበለን ትምህርቲ ምሃብ ክኸውን ከሎ፡ ሞያዊ ስልጠና ድማ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓውዲ ዝያዳ ኣብ ፍሉይ ግብራዊ ክእለት ዘተኮረ እዩ። እቶም ስርዓተ ትምህርቲ ብዘይካ እቲ ክዝረበሉ ዝግበኦ ኣርእስቲ ዝተፈላለዩ መዳያት ከም ኣገባብ ኣመሃህራ፡ ክብጻሕ ዘለዎም ዕላማታት፡ ከምኡ’ውን ንገስጋስ ዝግምገሙ ደረጃታት ዝሽፍኑ እዮም። መንግስታዊ ትካላት ስርዓተ ትምህርቲ ብምውሳን እንታይ ዓይነት ፍልጠትን ክእለትን ናብ ተምሃሮ ከምዝመሓላለፍ ሓያል ጽልዋ ኣለወን። [88] ኣብነታት መንግስታዊ ትካላት ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ህንዲ [89] ክፍሊ መሰረታዊ ትምህርቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ [90] ከምኡ’ውን ኣብ ሜክሲኮ ዝርከብ ሴክረታርያ ህዝባዊ ትምህርቲ ይርከብዎም። [91] [[ፋይል:Flag_of_UNESCO_(cropped).svg|alt=Logo of UNESCO|thumb| ከም ዩኔስኮ ዝኣመሰላ ኣህጉራውያን ትካላት፡ ኣብ መላእ ዓለም ደረጃታት ትምህርትን ፖሊሲታትን ኣብ ምቕራጽ ልዑል ጽልዋ ኣሕዲረን እየን።]] ኣህጉራዊ ትካላት እውን ኣብ ጽላት ትምህርቲ ወሳኒ ግደ ኣለወን። ንኣብነት ዩኔስኮ ንትምህርቲ ብብዙሕ መገድታት ዘተባብዕ ኣብ መንጎ መንግስታት ዝሰርሕ ትካል እዩ። ሓደ ካብቲ ንጥፈታቱ ንፖሊሲታት ትምህርቲ ምጉስጓስ እዩ፣ ከምቲ ውዕል መሰላት ህጻናት ፣ ትምህርቲ ሰብኣዊ መሰል ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ምዃኑ ዝገልጽ እዩ። ተበግሶ ትምህርቲ ንኹሉ ክሳብ ዓመት 2015 ንኹሎም ህጻናት፡ መንእሰያትን ዓበይትን መሰረታዊ ትምህርቲ ንምሃብ ዝዓለመ ኮይኑ፡ ድሒሩ ድማ ከም ዕላማ 4 ብተበግሶ ሸቶታት ዘላቒ ልምዓት ተተኪኡ። [92] ተዛመድቲ ፖሊሲታት ውዕል ኣንጻር ኣድልዎ ኣብ ትምህርትን ተበግሶ መጻኢ ትምህርትን ይርከብዎም። [93] ገለ ጽልዋ ዘለዎም ትካላት ኣብ መንጎ መንግስታዊ ዘይኮኑስ፡ ዘይመንግስታዊ እዮም። ንኣብነት ዓለምለኻዊ ማሕበር ዩኒቨርሲቲታት ኣብ መላእ ዓለም ኣብ መንጎ ኮለጃትን ዩኒቨርሲቲታትን ምትሕብባርን ምልውዋጥ ፍልጠትን ዘተባብዕ ክኸውን ከሎ ፡ ዓለምለኻዊ ባካሎሬት ድማ ኣህጉራዊ ዲፕሎማ ፕሮግራማት የቕርብ። [94] ከም ፕሮግራም ኢራስመስ ዝኣመሰሉ ትካላት ኣብ መንጎ ሃገራት ንዝግበር ምልውዋጥ ተመሃሮ ዘመቻችኡ ክኾኑ እንከለዉ [95] ከም ፕሮግራም ፉልብራይት ዝኣመሰሉ ተበግሶታት ድማ ንመምህራን ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ይህቡ። [96]መወከሲታት<references responsive="" /> 4o9tbigwfd2i1je9u922cgc58k3dzg8