Namibiýa

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tk">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipediýa</sitename>
    <dbname>tkwiki</dbname>
    <base>https://tk.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Sahypa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Ýörite</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Çekişme</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Ulanyjy</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Ulanyjy çekişme</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipediýa</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediýa çekişme</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Faýl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Faýl çekişme</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki çekişme</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Şablon çekişme</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ýardam</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Ýardam çekişme</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoriýa</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriýa çekişme</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Namibiýa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10814</id>
    <revision>
      <id>269677</id>
      <parentid>265699</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45789" sha1="si2z13wsv755zdoimjiknxmj96i539y" xml:space="preserve">{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''Namibiýa Respublikasy'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;
{|
|'''Afrikaans dili'''
|''Republiek van Namibië''
|-
!'''[[Nemes dili]]'''
|''Republik Namibia''
|-
![[Iňlis dili]]
|Republic of Namibia
|-
!Khoekhoegowab dili
|Namibaiab Republiki dib
|-
!Herero we Ovambo dilleri
|''Orepublika yaNamibia''
|-
!Kwangali dili
|''Republika zaNamibia''
|-
!Setswana dili
|''Rephaboliki ya Namibia''
|-
!Lozi dili
|''Namibia ye Lukuluhile''
|}
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | [[Faýl:Flag_of_Namibia.svg|125px]]
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | [[Faýl:Coat of arms of Namibia.svg|125px]]
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | (Baýdag)
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | (Gerb)
|}
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=2 | &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| align=center colspan=2 | [[Faýl:Namibia_(orthographic_projection).svg|300px]]
|}

'''Namibiýa'''&lt;big&gt;&lt;big&gt;,&lt;/big&gt;&lt;/big&gt; taýdan Namibiýa Respublikasy bolan Günorta [[Afrika|Afrikanyň]] bir ýurdy. Onuň günbatar araçägi Atlantik ummanydyr; demirgazykda Zambiýa we Angola, gündogarda Botswana we günorta we gündogarda Günorta Afrika bilen gury ýer araçäklerini paýlaşýar. Zimbabwe bilen serhetleşmese-de, Zambezi derýasynyň 200 metrden hem az bölegi iki ýurdy bölýär. Namibiýa garaşsyzlyk söweşinden soň 1990-njy ýylyň 21-nji martynda Günorta Afrikadan garaşsyzlyk aldy. Paýtagty we iň uly şäheri Windhoek. Namibiýa Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG), Günorta Afrika Ösüş Bileleşiginiň (SADC), Afrika Bileleşiginiň (AU) we Milletler Arkalaşygynyň agza döwletidir.

Namibiýada Saharanyň günortasyndaky Afrikanyň iň gurak ýurdy bolmak bilen San, Damara we Nama halky irki döwürlerden bäri ýaşap gelýär. XIV asyrda Bantu giňelmeginiň bir bölegi hökmünde göçüp gelen Bantu halklary geldi. Şondan bäri ýurduň ilatynda iň ulusy Owambo bolan Bantu toparlary agdyklyk etdi; XIX asyryň ahyryndan bäri köplügi emele getirdi.

Namibiýada 3 million ilaty we durnukly köp partiýaly parlament demokratiýasy bar. Oba hojalygy, çopançylyk, syýahatçylyk we magdançylyk pudagy, şol sanda gymmat bahaly göwher, uran, altyn, kümüş we esasy metallar üçin magdan gazyp almak - ykdysadyýetiniň esasyny düzýär. Uly, gurak Namib çöli Namibiýanyň dünýäde iň gür ilatly ýurtlaryň birine öwrülmegine sebäp boldy.

== Taryh ==
Countryurduň ady dünýäniň iň gadymy çöli Namib çölünden gelip çykýar&lt;ref&gt;https://www.worldwildlife.org/ecoregions/at1315&lt;/ref&gt;. Namibiň ady Khoekhoegowab aslyndadyr we &quot;giň ýer&quot; diýmegi aňladýar.

Namibiýanyň gury ýerlerinde irki döwürlerden bäri San, Damara we Nama ýaşaýar, olaryň hemmesi Haýsan etniki toparlary; Takmynan XIV asyrda Bantu göçüp gelenler merkezi Afrikadan Bantu giňelmegi wagtynda gelip başladylar.

XVIII asyryň ahyryndan başlap, häzirki Günorta Afrikanyň Keýp koloniýasyndaky Oorlam halky mämişi derýasynyň üstünden geçip, Namaqualand, şeýle hem Namibiýanyň günortasyndaky beýleki ýerlere göçdi&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20081015021238/http://www.klausdierks.com/Biographies/Biographies_A.htm&lt;/ref&gt;. Çarwa Nama taýpalary bilen bolan duşuşyklary esasan asuda boldy&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=http://www.klausdierks.com/Warm_Bath/index.htm |access-date=2020-05-23 |archive-date=2019-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821172028/http://www.klausdierks.com/Warm_Bath/index.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Oorlam bilen bilelikde ýoldaş bolan missionerleri kabul etdiler, olara suw çukurlaryndan peýdalanmak we ýyllyk tölegiň garşysyna bakmak hukugy berdiler. Northöne demirgazyga tarap barýarkalar, Oorlam Windhoek, Gobabis we Okahandja şäherlerinde OvaHerero uruglaryna duş geldi, olaryň hüjümine garşy çykdylar. Nama-Herero söweşi 1880-nji ýylda başlandy, diňe Germaniýa imperiýasy jedelli ýerlere goşun iberip, Nama, Oorlam we Gerero arasynda status-kony berkitdi.

Namibiýa 1884-nji ýylda Otto fon Bismarkyň ýolbaşçylygyndaky nemes koloniýasyna öwrüldi we Iňlisleriň hüjümini kabul etdi we Germaniýanyň Günorta-Günbatar Afrika (Doýç-Südwestafrika) ady bilen tanaldy. Iňlis häkiminiň Keýptaundaky Palgrave komissiýasy diňe Walwis aýlagynyň tebigy çuň suw duralgasyny eýelemäge mynasypdygyny kesgitledi we şeýlelik bilen ony Günorta Afrikanyň Keýp welaýatyna birikdirdi.
1904-nji ýyldan 1907-nji ýyla çenli Herero we Namaqua rehimsiz nemes kolonializmine garşy ýarag alyp başlady. [[Germaniýa|Nemes]] basybalyjylary tarapyndan hasaplanan jeza çäresinde hökümet işgärleri Herero we Namaqua genosidinde ýerli ilaty ýok etmegi buýurdy. &quot;20-nji asyryň ilkinji genosidi&quot;&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/apr/18/pope-francis-armenian-genocide-first-20th-century-namibia&lt;/ref&gt; diýilýän ýerde nemesler yzygiderli 10,000 Nama (ilatyň ýarysy) we takmynan 65,000 Herero (ilatyň 80% töweregi) öldürildi&lt;ref&gt;Adhikari, Mohamed (2008). &quot;'Streams of Blood And Streams of Money': New Perspectives on the Annihilation of the Herero and Nama Peoples of Namibia, 1904–1908&quot;. ''Kronos''. '''34''' (34): 303–320.&lt;/ref&gt;. Diri galanlar ahyrsoňy tussaglykdan boşadylandan soň, 1948-nji ýylda Günorta Afrika tarapyndan döredilen aparteidiň köp taraplaýyn garaşýan ulgamynda ýurtdan çykarmak, deportasiýa, mejbury zähmet, jyns taýdan bölünmek we diskriminasiýa syýasatlaryna sezewar edildi. 

Birinji jahan urşy döwründe general Lui Botanyň ýolbaşçylygyndaky Günorta Afrika goşunlary bu territoriýany basyp aldy we Germaniýanyň kolonial dolandyryşyny agdardy. Urşuň gutarmagy we Wersal şertnamasy Günorta Günbatar Afrikanyň 1990-njy ýyla çenli Milletler Bileleşiginiň mandaty hökmünde Günorta Afrikanyň eýeçiliginde galmagyna sebäp boldy. Bu mandat ulgamy öňki nemesleriň soýuzdaş anneksiýasyny goldaýanlaryň arasynda ylalaşyk hökmünde döredildi we Türk sebitleri we özlerini dolandyryp bilýänçä halkara howandarlygyna bermek isleýänler tarapyndan öňe sürlen teklip. [31] Günorta Afrika hökümetine, şol sebitiň ýaşaýjylary syýasy öz ykbalyny kesgitlemäge taýyn bolýança Günorta-Günbatar Afrikany dolandyrmaga rugsat berdi. Günorta Afrika bu mandaty ýapyk anneksiýa diýip düşündirdi we Günorta-Günbatar Afrikany geljekki özbaşdaklyga taýýarlamaga synanyşmady. &lt;ref&gt;Louis, William Roger (2006). ''Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez, and Decolonization''. London: I.B. Tauris &amp; Company, Ltd.&lt;/ref&gt;

1945-nji ýylda geçirilen halkara gurama konferensiýasynyň netijesinde Milletler ligasy resmi taýdan BMG (BMG) we howandarlyk ulgamy tarapyndan öňki liganyň mandatlary bilen çalşyryldy. Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasynyň 77-nji maddasynda BMG-nyň howandarlygynyň &quot;indi mandat astyndaky sebitlere degişlidigi&quot; aýdylýar; Mundan başga-da, &quot;ýokarda agzalan sebitleriň haýsy sebitleriniň howandarlyk ulgamyna we haýsy şertlere giriziljekdigi barada indiki ylalaşyk meselesi&quot; bolar. BMG, Milletler Bileleşiginiň öňki mandatlarynyň garaşsyzlygyna garaşyp, Howpsuzlyk Geňeşine tabşyrylmagyny isledi. [33] Günorta Afrika muny etmekden ýüz öwürdi we muňa derek Günorta Günbatar Afrikany resmi taýdan anneksiýa etmek üçin BMG-den rugsat sorady we bu tankyt edildi. BMG Baş Assambleýasy bu teklibi ret edensoň, Günorta Afrika bu pikirini ret etdi we territoriýa gözegçiligi güýçlendirip başlady. BMG Baş Assambleýasy we Howpsuzlyk Geňeşi bu meseläni 1949-1966-njy ýyllar aralygynda Günorta Afrikanyň dolandyryşynyň kanunylygy barada birnäçe çekişme geçiren Halkara Kazyýetine (ICJ) gönükdirdi. &lt;ref&gt;First, Ruth (1963). Segal, Ronald (ed.). South West Africa. Baltimore: Penguin Books, Incorporated.&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Duwiseb castle-0991 - Flickr - Ragnhild &amp; Neil Crawford.jpg|thumb|300x300px|Hardap sebitindäki Maltahöhe şäheriniň golaýynda kolonizasiýa güýçleri tarapyndan gurlan Duwisib galasy.]]
Günorta Afrika 1940-njy ýyllaryň ahyrynda Günorta Günbatar Afrikada kodlaşdyrylan jyns taýdan bölünişik we diskriminasiýa ulgamy bolan aparteid girizip başlady. Gara Günorta Günbatar Afrikalylar kanunlaryny, komendant sagadyny we hereketini çäklendirýän köp sanly ýaşaýyş düzgünlerine tabyn boldular. Ösüş, Germaniýanyň kolonial döwrüniň ilatly nokatlarynyň we magdanlarynyň köpüsiniň ýerleşýän ýerinde resmi taýdan &quot;Polisiýa zolagy&quot; diýlip atlandyrylýan Günorta Afrika bilen ýanaşyk sebitde jemlenipdi. Polisiýa zolagynyň daşynda ýerli halklar teoretiki taýdan öz-özüni dolandyrýan taýpa watanlary bilen çäklenýärdi. &lt;ref&gt;Herbstein, Denis; Evenson, John (1989). ''The Devils Are Among Us: The War for Namibia''. London: Zed Books Ltd. pp. 14–23.&lt;/ref&gt;

1950-nji ýyllaryň ahyrynda we 1960-njy ýyllaryň başynda Afrika yklymynda global dekolonizasiýa we milli öz ykbalyňy kesgitlemek üçin basyşlar artyp başlady; bu faktorlar Günorta-Günbatar Afrikanyň milletçiligine düýpli täsir etdi. Günorta Günbatar Afrika Milli Bileleşigi (SWANU) we Günorta-Günbatar Afrika Halk Guramasy (SWAPO) ýaly irki milletçi guramalar garaşsyz Günorta-Günbatar Afrika üçin ýerli syýasy gurluşlary döretmäge synanyşdylar. 1966-njy ýylda ICJ-iň Günorta Afrikanyň dolandyryşy meselesine garamaga kanuny hukugynyň ýokdugy baradaky jedelli kararyndan soň, SWAPO ýaragly gozgalaň başlady we Günorta Afrika serhet urşy diýlip atlandyrylýan has giň sebit konfliktiniň bir bölegine öwrüldi. &lt;ref&gt;Kangumu, Bennett (2011). ''Contesting Caprivi: A History of Colonial Isolation and Regional Nationalism in Namibia''. Basel: Basler Afrika Bibliographien Namibia Resource Center and Southern Africa Library. pp. 143–153.&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Namibia homelands 78.jpeg|left|thumb|Bantustanlaryň kartasy. Olarda diňe belli bir milletden bolan adamlar ýaşap bilerdi. Bantustanlylar köplenç Drakon çäreleri bilen ýaşapdyrlar. ]]
SWAPO-nyň gozgalaňynyň güýçlenmegi bilen Günorta Afrikanyň halkara jemgyýetçiliginde anneksiýa meselesi azaldy. BMG Günorta Afrikanyň ýerli ilatynyň ahlak we maddy hal-ýagdaýyny üpjün etmek baradaky borçnamalaryny ýerine ýetirmändigini we şeýlelik bilen öz mandatyndan ýüz öwürendigini mälim etdi. BMG Baş Assambleýasy 1968-nji ýylyň 12-nji iýunynda öz halkynyň isleglerine laýyklykda Günorta-Günbatar Afrikanyň Namibiýa adyny aljakdygy barada karar kabul etdi. Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň 1969-njy ýylyň awgust aýynda kabul eden 269-njy karary Günorta Afrikanyň Namibiýany basyp almagyny bikanun diýip yglan etdi&lt;ref&gt;Yusuf, Abdulqawi (1994). ''African Yearbook of International Law, Volume I''. The Hague: Martinus Nijhoff Publishers. pp. 16–34.&lt;/ref&gt;. Bu möhüm karary ykrar etmek bilen SWAPO-nyň ýaragly ganaty Namibiýanyň Halk azat ediş goşuny (PLAN) adyny aldy.&lt;ref&gt;Williams, Christian (October 2015). ''National Liberation in Postcolonial Southern Africa: A Historical Ethnography of SWAPO's Exile Camps''. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 73–89.&lt;/ref&gt;

Namibiýa, PLAN gozgalaňynyň soňky ýyllarynda Günorta Afrikada sowuk söweş proksi konfliktleriniň birnäçe nokadyna öwrüldi. Gozgalaňçylar ýarag gözlediler we harby tälim üçin Sowet Soýuzyna esger iberdiler. [[Sowet Soýuzynyň gimni|Sowetleriň]], [[Kuba]] we [[Angola|Angolanyň]] harby kömegine garaşly SWAPO-nyň syýasy ýolbaşçylygy bu hereketi 1975-nji ýyla çenli sosialistik blogyň çäginde ýerleşdirdi. Bu amaly bileleşik Günorta Afrikada Sowuk Uruş ideologiýasynda agdyklyk edýän Sowet wekili hökmünde SWAPO-nyň giňden ýaýran perspektiwasyny güýçlendirdi. Birleşen Milletler. Sowet Soýuzy öz gezeginde Günorta Afrikany sebitleýin hyzmatdaş hökmünde görýänligi sebäpli SWAPO-ny bölekleýin goldady.&lt;ref&gt;Shultz, Richard (1988). ''Soviet Union and Revolutionary Warfare: Principles, Practices, and Regional Comparisons''. Stanford, California: Hoover Institution Press. pp.&lt;/ref&gt;

Uruş ýadawlygynyň ýokarlanmagy we ägirt güýçleriň arasyndaky dartgynlygyň azalmagy Sowet Soýuzynyň we Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň basyşy astynda Günorta Afrikany, Angolany we Kubany Üç taraplaýyn şertnama goşulmaga mejbur etdi. Günorta Afrika Kubanyň harbylarynyň sebitden çykarylmagynyň we Angolanyň PLAN-a berýän ähli kömegini bes etmeginiň deregine Namibiýanyň garaşsyzlygyny kabul etdi. Meýilnama we Günorta Afrika 1988-nji ýylyň awgust aýynda resmi däl atyşygy kabul etdi we Namibiýanyň parahatçylyk prosesine gözegçilik etmek we bosgunlaryň gaýdyp gelmegine gözegçilik etmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Geçiş Kömek Topary (UNTAG) döredildi. Ot açyşlyk meýilnamasy, 1989-njy ýylyň mart aýynda UNTAG-nyň görkezmelerine düşünmezlik netijesinde bu sebite soňky gezek hüjüm edeninden soň bozuldy. Gozgalaňçylaryň Angoladaky daşarky bazalarynda saklanmagy şerti bilen täze ot açyşlyk girizildi. UNTAG tarapyndan ýaragsyzlandyrylyp we ýaragsyzlandyrylyp bilner. &lt;ref&gt;Sitkowski, Andrzej (2006). ''UN peacekeeping: myth and reality''. Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group. pp. 80–86.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Colletta, Nat; Kostner, Markus; Wiederhofer, Indo (1996). ''Case Studies of War-To-Peace Transition: The Demobilization and Reintegration of Ex-Combatants in Ethiopia, Namibia, and Uganda''. &lt;/ref&gt;

11 aýlyk geçiş döwrüniň ahyrynda Günorta Afrikanyň soňky goşunlary Namibiýadan çykaryldy, ähli syýasy tussaglara amnistiýa berildi, jyns taýdan kemsidiji kanunlar ýatyryldy we 42,000 Namibiýaly bosgun öýlerine dolandy. Saýlawçylaryň 97% -den gowragy ähliumumy franşiza laýyklykda geçirilen ilkinji parlament saýlawlaryna gatnaşdy. Birleşen Milletler Guramasynyň meýilnamasy, erkin we adalatly saýlawlary üpjün etmek maksady bilen daşary ýurt saýlawçylarynyň gözegçiligini öz içine aldy. SWAPO, sesleriň 57% -i bilen esaslandyryjy mejlisde köp sanly orny eýeledi. Bu partiýa 41 orun berdi, ýöne konstitusiýany özbaşdak taýýarlamaga mümkinçilik berýän üçden iki köplük däl.


Namibiýanyň konstitusiýasy 1990-njy ýylyň fewral aýynda kabul edildi. Onda adam hukuklaryny goramak we hususy emläkleriň döwlet tarapyndan alynmagy üçin öwezini dolmak öz içine aldy we garaşsyz kazyýet, kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji prezident döredildi (esaslandyryjy mejlis milli ýygnak boldy). 1990urt 1990-njy ýylyň 21-nji martynda resmi taýdan garaşsyz boldy. Sam Nujoma Günorta Afrikanyň Nelson Mandelanyň (geçen aý türmeden boşadyldy) we 147 ýurduň wekilleriniň, şol sanda 20-siniň gatnaşmagynda geçirilen dabarada Namibiýanyň ilkinji prezidenti hökmünde kasam kabul etdi. döwlet baştutanlary. 1994-nji ýylda Günorta Afrikada geçirilen ilkinji köptaraplaýyn saýlawlardan soň bu ýurt Walwis aýlagyny Namibiýa berdi.&lt;ref&gt;https://www.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/TREATIES/ZAF-NAM1994OI.PDF&lt;/ref&gt;

Garaşsyzlykdan bäri Namibiýa ak azlykdaky aparteid dolandyryşyndan parlament demokratiýasyna geçmegi tamamlady. Köp partiýaly demokratiýa girizildi we ýerli, sebitleýin we milli saýlawlar yzygiderli geçirilýärdi. SWAPO garaşsyzlykdan bäri her saýlawda ýeňiş gazansa-da, hasaba alnan birnäçe syýasy partiýa Milli Mejlisde işjeň we wekilçilik edýär. Prezident Nujomanyň 15 ýyllyk dolandyryşyndan 2005-nji ýylda mirasdüşeri Hifikepunye Pohamba geçişi oňat geçdi.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100217173041/http://www.irinnews.org/country.aspx?CountryCode=NA&amp;RegionCode=SAF&lt;/ref&gt;

Garaşsyzlykdan bäri Namibiýanyň hökümeti milli barlyşyk syýasatyny öňe sürdi. Azatlyk söweşinde iki tarapda söweşenler üçin amnistiýa berdi. Angoladaky raýat urşy döküldi we ýurduň demirgazygynda ýaşaýan Namibiýalylara ýaramaz täsir etdi. 1998-nji ýylda Günorta Afrika Ösüş Bileleşiginiň (SADC) kontingentiniň bir bölegi hökmünde Namibiýanyň Goranmak Güýçleri (NDF) goşunlary [[Kongo Demokratik Respublikasy]]&lt;nowiki/&gt;na iberildi.

1999-njy ýylda milli hökümet demirgazyk-gündogar Kapriwi zolagynda bölünmek synanyşygyny ýatyrdy. Caprivi konflikti Mişake Muýongoň ýolbaşçylygyndaky gozgalaňçy topar bolan Caprivi azat ediş goşuny (CLA) tarapyndan başlandy. Kapriwi zolagynyň aýrylmagyny we öz jemgyýetini emele getirmegini isledi.

== Geografiýa we Howa ==
[[Faýl:Sossuvlei, Deadvlei (2017).jpg|thumb|382x382px|Namib çölüniň içindäki uly duzly Sossuswleýiň howa görnüşini görkezýän surat.]]
Namibiýa landşafty, umuman alanyňda, abiotik şertleri we ösümlikleri bolan bäş sany geografiki sebitden ybarat bolup, arasynda birneme üýtgeşiklik bar we biri-birine meňzeýär: Merkezi platon, Namib, Uly gämi duralgasy, Buşweld we Kalahari çöli.

Merkezi platon demirgazykdan günorta, skelet kenary bilen demirgazyk-günbatarda, Namib çöli we günorta-günbatarda kenarýaka düzlükleri, günortada apelsin derýasy we gündogarda Kalahari çöli bilen serhetleşýär. Merkezi platoda Namibiýanyň iň beýik nokady Königşteýn 2660 metr (8550 fut) belentlikde ýerleşýär. &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20080907062948/http://landsat.usgs.gov/gallery/detail/367/&lt;/ref&gt;

Namib, Namibiýanyň tutuş kenar ýakasyna uzalyp gidýän, gurak gurak çygly düzlükleriň we gümmezleriň giň meýdanydyr. 100 km (60 mil) bilen ini 200 km arasynda üýtgeýär. Namibiň çägine skelet kenary we demirgazykda Kaokoweld we merkezi kenar ýakasyndaky giň Namib çäge deňzi girýär. 

“Great Escarpment” çaltlyk bilen 2000 metrden (7000 fut) ýokary galýar. Ortaça temperatura we temperatura aralygy sowuk Atlantik suwlaryndan içerde hasam ýokarlanýar, kenarýaka dumanlary bolsa kem-kemden azalýar. Sebit pes ösen toprakly daşly bolsa-da, Namib çölünden has öndürijidir. Escarpmentiň üstünden tomus şemallary mejbur bolansoň, çyglylyk ýagyş hökmünde alynýar.

Buşweld Namibiýanyň demirgazyk-gündogarynda, Angola serhedinde we Kapriwi zolagynda duş gelýär. Sebit, beýleki ýurtlara garanyňda ep-esli köp ýagýar, ýylda ortaça 400 mm (16 inç). Meýdany adatça tekiz we toprak çägeli, suwy saklamak we oba hojalygyny goldamak mümkinçiligini çäklendirýär. &lt;ref&gt;https://www.worldwildlife.org/ecoregions/at1322&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Quiver trees, Namib Desert.jpg|left|thumb|Namib çölüniň endemiki görnüşleriniň käbiri bolan Quiver agaçlary.]]


Günorta Afrika we [[Botswana]] çenli uzalyp gidýän gurak sebit bolan Kalahari çöli Namibiýanyň belli geografiki aýratynlyklaryndan biridir. Kalahari, çöl diýlip tanalýan hem bolsa, dürli gök we tehniki taýdan çöl däl ýerleri öz içine alýan dürli lokallaşdyrylan şertlere eýedir. “Succulent Karoo” -da 5000-den gowrak ösümlik bar, olaryň ýarysyna golaýy endemiki; Dünýädäki sukkulentleriň takmynan 10 göterimi Karoda tapylýar. Bu ýokary öndürijiligiň we endemizmiň sebäbi, ygalyň has durnukly bolmagy bolup biler. &lt;ref&gt;https://www.worldwildlife.org/ecoregions/at0709&lt;/ref&gt;

Namibiýanyň kenarýaka çöli dünýäniň iň gadymy çöllerinden biridir. Güýçli gury ýeller tarapyndan döredilen gum çukurlary dünýäde iň beýikdir. Kenarýaka ýerleşýänligi sebäpli, Atlantikanyň sowuk suwunyň Afrikanyň yssy howasyna ýetýän ýerinde köplenç kenar ýakasynda aşa dykyz duman emele gelýär. Kenar ýakasynda gümmez-gök ösümlikleriň ösýän ýerleri bar&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090721154939/http://www.nacoma.org.na/Our_Coast/WalkOnOurCoastline.htm&lt;/ref&gt;. Namibiýada kenarýaka we deňiz baýlyklary bar, olar entek öwrenilmän galýar.


Namibiýa 17 ° S-den 25 ° S giňişlige çenli uzalýar: howa şertlerinde tropiki ýokary basyş guşagynyň aralygy. Howanyň umumy beýany, gurak, aşaky çyglylykdan (ortaça 500 mm-den (20 inç)] ýarym Aridiň üsti bilen (300-den 500 mm aralygynda (12-den 20-e çenli)) (suwsyz Kalahariniň köpüsini öz içine alýar) we gurakdyr. Gurak [150-den 300 mm-e çenli (6-dan 12-e çenli)] (bu üç sebit günbatar gämi duralgasyndan içerde) Giper-Arid kenarýaka düzlügine çenli (100 mm-den az). Temperaturanyň iň ýokary derejesi tutuş sebitiň beýikligi bilen çäklenýär: diňe uzak günortada, mysal üçin Warmbad, 40 ° C (100 ° F) -dan ýokary derejededir. &lt;ref&gt;&quot;Paper and digital Climate Section&quot;. Namibia Meteorological Services&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Fish River Canyon, Namibia.jpg|thumb|263x263px|Namibiýanyň günortasyndaky Karas sebitinde ýerleşýän Balyk derýasy kanýony.]]
Adatça açyk asmanly tropiki ýokary basyş guşagy ýylda 300 günden gowrak gün şöhlesini üpjün edýär. Tropiki ýerleriň günorta çetinde ýerleşýär; Oýun tropiki ýurdy ýarym töweregi kesýär. Gyş (iýun - awgust) adatça gurak bolýar. Iki ýagyş möwsümi tomusda bolup geçýär: sentýabr bilen noýabr aralygynda kiçi ýagyş möwsümi, fewral bilen aprel aralygyndaky iň uly möwsüm. Çyglylyk pes we ortaça ýagyş kenarýaka çöldäki noldan diýen ýaly, Kapriwi zolagynda 600 mm-den gowrak üýtgeýär. Fallagyş gaty üýtgeýär we guraklyk adatydyr&lt;ref&gt;https://www.britannica.com/place/Namibia&lt;/ref&gt;. Soňky ýagyş möwsümi ýyllyk ortaça derejeden has pes bolup, 2006/07-nji ýylyň tomsunda boldy.

Kenarýaka sebitindäki howa we howada, ygalyň gaty pesdigini (ýylda 50 mm (2 inç) ýa-da ondanam az), ýygy-ýygydan dykyz duman we umumy pes temperatura bolan Atlantik ummanynyň sowuk, demirgazyk akýan Benguela akymy agdyklyk edýär. ýurduň beýleki ýerlerine garanyňda. Gyş aýlarynda wagtal-wagtal Bergwind (nemesçe &quot;dag şemaly&quot;) ýa-da Oosweer (&quot;gündogar howa&quot; üçin Afrika dilleri) diýlip atlandyrylýan ýagdaý içerden kenara öwüsýän yssy gurak şemal bolup geçýär. Kenarýaka aňyrsyndaky çöl bolansoň, bu ýeller çäge tupanyna öwrülip, hemra suratlarynda görünýän Atlantik ummanynda çäge ýataklaryny galdyryp biler.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20101207061033/http://www.economist.com.na/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=575&amp;Itemid=54&amp;limitstart=5&lt;/ref&gt;

Northurduň demirgazyk böleginde her ýyl möwsümleýin suw joşmagy bolan Efundja köplenç diňe bir infrastruktura zeper ýetirmän, eýsem adamyň ölmegine hem sebäp bolýar. Bu suw joşmalaryna sebäp bolýan ýagyşlar Angolada döräp, Namibiýanyň Kuwelaý basseýnine akýar we ol ýerdäki osanany doldurýar (Owambo: suw düzlükleri). Şu wagta çenli iň erbet suw joşmasy 2011-nji ýylyň mart aýynda bolup, 21,000 adam öýsüz-öwzarsyz galdy.&lt;ref&gt;van den Bosch, Servaas (29 March 2011). &quot;Heaviest floods ever in Namibia&quot;. ''The Namibian''.&lt;/ref&gt;

== Syýasat ==
[[Faýl:Tintenpalast, Windhoek, Namibia, 2018-08-04, DD 04.jpg|center|thumb|268x268px|Windhoekdäki Tintenpalast (Ink köşgi). Bu Namibiýanyň hökümetiniň duşuşýan binasy.]]
Namibiýa, ýarym prezidentiň ýeke-täk wekili [[Demokratiýa|demokratik]] respublikadyr&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20080819200307/http://dss.ucsd.edu/~mshugart/semi-presidentialism.pdf&lt;/ref&gt;. Namibiýanyň prezidenti bäş ýyllyk möhlete saýlanýar we döwlet baştutany hem, hökümet baştutanydyr&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100119205953/http://209.88.21.55/opencms/export/sites/default/grnnet/AboutNamibia/constitution/constitution1.pdf&lt;/ref&gt;.  Hökümetiň ähli agzalary kanun çykaryjy organa aýratyn we bilelikde jogapkärçilik çekýärler. 

Namibiýanyň konstitusiýasy ýurduň hökümetiniň organlary hökmünde aşakdakylary görkezýär:

Executiveerine ýetiriji: ýerine ýetiriji häkimiýet prezident we hökümet tarapyndan amala aşyrylýar.

Kanun çykaryjy: Namibiýada Milli Mejlis bilen aşaky palata, Milli Geňeş bolsa ýokarky palata hökmünde iki palataly Mejlis bar. [87]

Kazyýet: Namibiýada kanuny döwletiň adyndan düşündirýän we ulanýan kazyýet ulgamy bar.

Konstitusiýada Namibiýanyň hökümeti üçin köp partiýaly sistema göz öňünde tutulsa-da, 1990-njy ýylda garaşsyzlykdan bäri SWAPO partiýasy agdyklyk edýär.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=http://www.swapoparty.org/throw_out_nyamu_motion.html |access-date=2020-05-23 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222946/http://www.swapoparty.org/throw_out_nyamu_motion.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Netumbo Nandi-Ndaitwah Namibia's Deputy Prime Minister (cropped).jpg|thumb|Häzirki prezident bolan Netumbo Nandi-Ndaitwah.]]


Namibiýa, esasan, Kuba ýaly garaşsyzlyk göreşine kömek eden döwletler bilen yzygiderli gatnaşygy bolan garaşsyz daşary syýasata eýedir. Ownuk goşun we gowşak ykdysadyýet bilen Namibiýa hökümetiniň esasy daşary syýasaty Günorta Afrika sebitinde berkidilen gatnaşyklary ösdürmekdir. Namibiýa, Günorta Afrika Ösüş Bileleşiginiň dinamiki agzasy, sebitleýin integrasiýanyň tarapdary. 1990-njy ýylyň 23-nji aprelinde BMG-nyň 160-njy agzasy boldy. Garaşsyzlygynda Milletler Arkalaşygynyň 50-nji agzasy boldy.&lt;ref&gt;https://www.thoughtco.com/africa-and-the-commonwealth-of-nations-43744&lt;/ref&gt;

2020-nji ýylyň başynda Global Firepower Index (GFP) Namibiýanyň goşunynyň 137 ýurtdan 126-njy ýerde dünýäniň iň gowşak ýurtlarynyň hataryndadygyny habar berdi. Afrika ýurtlarynyň 34-siniň arasynda Namibiýa hem 28-nji orunda durýar. Muňa garamazdan, Goranmak ministrligi üçin hökümetiň çykdajylary 5,885 million dollar boldy (öňki maliýe ýylyndan 1,2% azaldy)&lt;ref&gt;https://www.pwc.com/na/en/assets/pdf/2019-budget-tabloid.pdf&lt;/ref&gt;. Namibiýanyň takmynan 6 million dollary bilen Goranmak ministrligi ministrlikden hökümetden iň köp dördünji pul alýar. Namibiýanyň serhetler we gurluşyk meýilnamalary bilen baglanyşykly dürli jedellere gatnaşandygyna garamazdan sebitde duşmanlary ýok.&lt;ref&gt;https://history.icaci.org/wp-content/uploads/2016/09/Moser.pdf&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Namibian Army Wolf armed with Air Defence cannon.jpg|left|thumb|Namibiýanyň goşun möjegi, çekilen artilleriýa topy.]]


Namibiýa 14 sebite we 121 saýlaw okrugyna bölünýär. Namibiýanyň administratiw bölünişi Delimitasiýa komissiýalary tarapyndan düzülýär we Milli Mejlis tarapyndan kabul edilýär ýa-da ret edilýär. Döwlet döredileli bäri dört Aýralyk Komissiýasy öz işini gowşurdy, iň soňkusy 2013-nji ýylda kazy Alfred Sibolekanyň ýolbaşçylygynda&lt;ref&gt;https://allafrica.com/stories/201308090372.html&lt;/ref&gt;. Sebit geňeşçileri, öz saýlaw okruglarynyň ýaşaýjylary tarapyndan gizlin býulletenler (sebit saýlawlary) arkaly gönüden-göni saýlanýar. Namibiýanyň ýerli häkimlikleri häkimlikler görnüşinde (1-nji bölüm ýa-da 2-nji bölüm häkimlikleri), şäher geňeşleri ýa-da obalar görnüşinde bolup biler. &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20130610203011/http://www.alan.org.na/?q=localauthorities%2Flist&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Namibia Regions Blank.PNG|thumb|235x235px|Firsturduň 14 birinji derejeli dolandyryş bölümlerini görkezýän karta.]]
Gomoseksual hereketler Namibiýada bikanun we LGBT adamlaryna garşy diskriminasiýa, şeýle hem çydamsyzlyk henizem giňden ýaýrandyr&lt;ref&gt;https://www.newsweek.com/73-countries-where-its-illegal-be-gay-1385974&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=https://www.news24.com/Africa/News/namibias-gay-paraders-call-for-legal-protection-20170730 |access-date=2020-05-23 |archive-date=2019-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719010703/https://www.news24.com/Africa/News/namibias-gay-paraders-call-for-legal-protection-20170730 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Şeýle-de bolsa, Namibiýanyň polisiýasy, harby ýa-da hökümet tarapyndan LGBT Namibiýalylar hiç hili zorluk ýa-da ýanama sezewar edilmeýär we hiç bir LGBT Namibiýaly tussag edilmedi ýa-da günäkärlenmedi. Namibiýanyň Ombudsmeni Jon Walters we birinji aýaly Monika Geingos ýaly Namibiýanyň käbir döwlet işgärleri we ýokary derejeli şahsyýetler jynsparazlygyň we gomoseksualizmiň jenaýat jogapkärçiligine çekilmegini we LGBT hukuklarynyň tarapdarydygyny aýtdylar.

2018-nji ýylyň Sanjar aýynda 15–49 ýaş aralygyndaky aýallaryň 32% -iniň är-aýallaryndan / hyzmatdaşlaryndan zorluga we öý zorlugyna sezewar edilendigi we erkekleriň 29.5% -iniň aýalyna / ýoldaşyna fiziki taýdan zor salmagyň kabul edilip bilinjekdigi habar berildi. Beýleki tarapdan, Namibiýanyň konstitusiýasy Namibiýada aýal-gyzlaryň hukuklaryna, azatlyklaryna we deň hukuklylygyny kepillendirýär we Namibiýada dolandyryjy partiýa bolan SWAPO hökümetde iki jynsyň hem deňagramlylygyny we deň wekilçiligini üpjün edýän “zebra ulgamyny” kabul etdi. Namibiýa hökümetindäki aýallaryň. &lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/global-development/2014/jul/08/namibia-gender-equality-zebra-politics&lt;/ref&gt;

Namibiýa, esasy adam hukuklaryny we azatlyklaryny goraýan we goraýan hökümet bilen Afrikanyň iň erkin we demokratik ýurtlarynyň biri hasaplanýar.&lt;ref&gt;https://freedomhouse.org/country/namibia/freedom-world/2020&lt;/ref&gt;

== Ykdysadyýet ==
Namibiýanyň ykdysadyýeti, umumy taryhy sebäpli Günorta Afrikanyň ykdysadyýeti bilen ýakyn baglanyşyklydyr. Iň uly ykdysady pudaklar magdançylyk (2009-njy ýylda jemi içerki önümiň 10,4%), oba hojalygy (5.0%), önümçilik (13,5%) we syýahatçylykdyr. &lt;ref&gt;https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/5472.htm&lt;/ref&gt;

Namibiýada onlaýn bank we öýjükli bank ýaly häzirki zaman infrastrukturasy bolan ýokary derejede ösen bank pudagy bar. Namibiýa Banky (BoN) Namibiýanyň merkezi banky, adatça merkezi bank tarapyndan ýerine ýetirilýän beýleki ähli wezipeleri ýerine ýetirmek üçin jogapkärdir. Namibiýada 5 sany BoN ygtyýarly täjirçilik banky bar: Bank Windhoek, Ilkinji Milli Bank, Nedbank, Standard Bank we kiçi we orta kärhanalar banky. &lt;ref&gt;https://www.bon.com.na/&lt;/ref&gt;

Namibiýanyň statistika gullugy tarapyndan geçirilen 2012-nji ýylda Namibiýanyň işçi güýji gözleg hasabatyna görä, ýurtda işsizlik 27,4%. &quot;Gaty işsizlik&quot; (doly iş gününi işjeň gözleýän adamlar) 2000-nji ýylda 20.2%, 2004-nji ýylda 21,9% we 2008-nji ýylda 29,4% -e ýetdi. Has giňişleýin kesgitleme boýunça (iş gözlemekden ýüz öwüren adamlary hem goşmak bilen) işsizlik ýokarlandy 2004-nji ýylda 36,7% -e ýetdi. Bu çaklama resmi däl ykdysadyýetdäki adamlary işleýän hasaplaýar. Zähmet we durmuş üpjünçiligi ministri Immanuel Ngatjizeko 2008-nji ýyldaky okuwy &quot;ozal bar bolanlardan has ýokary we hil taýdan has ýokary&quot; diýip öwdi, ýöne usulyýeti hem tankyt edildi.&lt;ref&gt;https://allafrica.com/stories/201111180890.html&lt;/ref&gt;

2004-nji ýylda adamlary göwrelilik we AIW / AIDS ýagdaýyndan gelip çykýan iş diskriminasiýasyndan goramak üçin zähmet kanuny kabul edildi. 2010-njy ýylyň başynda Hökümet tender geňeşi &quot;mundan beýläk ähli hünärsiz we ýarym hünärli işçileriň 100 göteriminiň Namibiýanyň çäginden çykarylmalydygyny&quot; yglan etdi.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20131002120324/http://www.namibian.com.na/indexx.php?archive_id=62400&amp;page_type=archive_story_detail&amp;page=2597&lt;/ref&gt;

2013-nji ýylda global işewürlik we maliýe habarlary bilen üpjün ediji Bloomberg, Namibiýany Afrikada ösüp barýan bazar ykdysadyýeti we dünýäde 13-nji orny eýeledi. “Bloomberg Markets” magazineurnalynyň 2013-nji ýylyň mart aýyndaky sanynda diňe dört Afrika döwleti ösüp barýan bazarlar sanawyna girdi we Namibiýa [[Marokko|Marokkodan]] (19-njy), Günorta Afrika (15-nji) we [[Zambiýa|Zambiýadan]] (14-nji) öňde barýar. Bütin dünýäde Namibiýa [[Wengriýa|Wengriýadan]], [[Braziliýa|Braziliýadan]] we [[Meksika|Meksikadan]] has gowy boldy. “Bloomberg Markets” magazineurnaly ondan gowrak kriteriýa esasynda ilkinji 20-lige girdi.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20140220022104/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/sub-saharan-africa/namibia/snapshot.aspx&lt;/ref&gt;

== Demografiýa ==
Namibiýanyň ilatynyň aglaba bölegi Bantu dilli bolup, esasan ilatyň ýarysyny emele getirýän Owambo milletinden bolup, esasan ýurduň demirgazygynda ýaşaýar, emma häzirki wagtda Namibiýanyň ähli şäherlerinde ýaşaýarlar. Beýleki etnik toparlar meňzeş dilde gürleýän Herero we Himba halky we Nama bilen birmeňzeş &quot;bas&quot; dilinde gürleýän Damara.

Bantu köplüginden başga-da, Günorta Afrikanyň asyl ýaşaýjylarynyň nesilleri bolan Khoisan (Nama we San ýaly) uly toparlary bar. Şeýle hem bu ýurtda Angoladan bosgunlaryň käbir nesilleri bar. Şeýle hem garyşyk jyns taýdan gelip çykyşy bolan &quot;Reňkli&quot; we &quot;Basters&quot; diýlip atlandyrylýan iki sany kiçi topar bar, olar bilelikde 8.0% -i düzýär (Reňkler Basters-den iki-den köp). Namibiýada ep-esli hytaý azlygy bar; 2006-njy ýylda 40,000 boldy.&lt;ref&gt;https://www.migrationpolicy.org/article/china-and-africa-stronger-economic-ties-mean-more-migration/&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Nama Woman Smoking Kalahari Desert Namibia Luca Galuzzi 2004.JPG|thumb|259x259px|Kalahari çölünde bir at (Hohohoi) aýal]]
Aklar (esasan Afrikaner, German, Iňlis we Portugaliýaly) ilatyň 4.0 bilen 7.0% arasynda. Emigrasiýa we dogluş derejesiniň pesligi sebäpli garaşsyzlykdan soň ilatyň paýy azalsa-da, olar Saharanyň günortasyndaky Afrikada (Günorta Afrikadan soň) göterim we hakyky san taýdan Europeanewropaly nesilleriň arasynda ikinji orunda durýar&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |access-date=2020-05-23 |archive-date=2020-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;.  Namibiýaly akýagyzlaryň köpüsi we garyşyk jynsdan bolanlaryň hemmesi diýen ýaly Afrika dilinde gürleýär we Günorta Afrikanyň ak we reňkli ilaty bilen meňzeş gelip çykyşyny, medeniýetini we dinini paýlaşýar. Akýagyzlaryň aglaba köplügi (30,000 töweregi) maşgalasynyň gelip çykyşyny Birinji Jahan Urşundan soň Iňlisleriň Germaniýa ýerlerini konfiskasiýa etmezden ozal Namibiýany koloniýa eden nemes göçmenlerinden alyp gaýdýarlar we Germaniýanyň medeni we bilim edaralaryny saklaýarlar. Portugaliýaly göçüp gelenleriň hemmesi diýen ýaly ýurda Angolanyň öňki Portugaliýa koloniýasyndan geldi.&lt;ref&gt;https://www.economist.com/middle-east-and-africa/1975/08/16/flight-from-angola&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Toutrek.jpg|thumb|Afrikaner çagalarynyň topary. Afrikanlylar ýurduň ak ilatynyň arasynda esasy toparlardan biridir.]]
Namibiýa her on ýylda bir ilat ýazuwyny geçirýär. Garaşsyzlykdan soň ilkinji ilat we ýaşaýyş jaý ýazuwy 1991-nji ýylda geçirildi; Maglumat ýygnamak usuly Namibiýada ýaşaýan her bir adamy, nirede bolsa-da, ilat ýazuwy gijesinde hasaplamakdyr. Muňa de-fakto usuly diýilýär. Hasaba alyş maksatlary üçin ýurt 4042 sanalýan sebitlere bölünýär&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120111224420/http://www.npc.gov.na/census/index.htm&lt;/ref&gt;. Bu sebitler, saýlaw maksatlary üçin ygtybarly maglumatlary almak üçin saýlaw okruglarynyň çäkleri bilen hem gabat gelmeýär. 2011-nji ýyldaky ilat we ýaşaýyş jaý ýazuwy 2,113.077 ilaty hasaba aldy. 2001-nji we 2011-nji ýyllar aralygynda ilatyň ýyllyk ösüşi 1,4% bolup, öňki on ýyllykdaky 2,6% -den pesdi.&lt;ref&gt;https://allafrica.com/stories/201303280355.html?page=2&lt;/ref&gt;

Hristian jemgyýeti Namibiýanyň ilatynyň 80% –90% -ini emele getirýär, azyndan 75% -i protestant, şolardan azyndan 50% -i lýuteran. Lýuteranlar ýurduň kolonial döwründe nemes we fin missionerlik işleriniň mirasy bolan iň uly dini topardyr. Ilatyň 10% –20% ýerli ynançlara eýedir.

1990-njy ýyla çenli Iňlis, Nemes we Afrika dilleri resmi dillerdi. Namibiýanyň Günorta Afrikadan garaşsyz bolmagyndan has öň, SWAPO ýurduň resmi taýdan ýeke-täk bolmalydygy barada pikir edipdi, bu çemeleşmäni goňşy Günorta Afrikanyň (esasy dilleriniň 11-sine resmi status berdi) garanda tapawutlylykda saýlap aldy. &quot;etnolinguistik bölünişigiň bilkastlaýyn syýasaty.&quot;&lt;ref&gt;Pütz, Martin (1995) &quot;Official Monolingualism in Africa: A sociolinguistic assessment of linguistic and cultural pluralism in Africa&quot;, p. 155 in Discrimination through language in Africa? Perspectives on the Namibian Experience. Mouton de Gruyter. Berlin,&lt;/ref&gt;

2011-nji ýyldaky ilat ýazuwyna görä iň köp ýaýran diller Owambo (öý hojalygynyň 49% -i üçin iň köp gürlenýän dil), Hohohoegowab (11,3%), Afrikaans (10,4%), Kwangali (9%) we Herero (9%)&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20131002064316/http://www.nsa.org.na/files/downloads/Namibia%202011%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf&lt;/ref&gt;. Iň köp düşünilýän milli dil Afrika dilidir, ýurduň lingua franca. Afrika we Iňlis dilleri, esasan, jemgyýetçilik aragatnaşygy üçin niýetlenen ikinji dil hökmünde ulanylýar. 2011-nji ýyldaky ilat ýazuwyna görä dilleriň doly sanawy 48,9% Owambo, 11,3% Khoekhoegowab, 10,4% Afrikaans, 8,6% Herero, 8,5% Kwangali, 4,8% Lozi, 3,4% [[Iňlis dili|Iňlis]], 1,2% Beýleki Afrika dilleri, 0,9% nemes, 0.8 % San, 0,7% Beýleki Europeanewropa dilleri, 0,3% Setswana we 0,1% [[Aziýa]] dilleri.&lt;ref&gt;http://cms.my.na/assets/documents/p19dmn58guram30ttun89rdrp1.pdf&lt;/ref&gt;

== Medeniýet ==
[[Faýl:Namibia NT 2015 RWC New Zealand.jpg|left|thumb|295x295px|Namibiýanyň milli regbi topary, [[Täze Zelandiýa|Täze Zelandiýada]] 2015 RWC-de.]]
Namibiýada iň meşhur sport assosiasiýa futbolydyr. Namibiýanyň milli futbol topary, Afrika Milletler Kubogynyň 1998, 2008 we 2019-njy ýyllardaky neşirlerine gatnaşmaga hukuk gazandy, emma entek dünýä çempionatyna gatnaşyp bilmedi.

Iň üstünlikli milli ýygyndy, alty aýry dünýä çempionatynda çykyş eden Namibiýanyň regbi toparydyr. Namibiýa 1999, 2003, 2007, 2011, 2015 we 2019 regbi boýunça dünýä çempionatlaryna gatnaşdy. Kriket hem meşhur, milli ýygyndy 2003-nji ýyldaky Kriket dünýä çempionatyna we 2020 ICC T20 dünýä çempionatyna gatnaşmaga hukuk gazandy. 2017-nji ýylyň dekabrynda Namibiýa Kriketi Günorta Afrika Kriket (CSA) welaýat bir günlük bäsleşiginiň finalyna ilkinji gezek çykdy. 2018-nji ýylyň Baýdak aýynda Namibiýa Zimbabwedäki ICC Kriket Dünýä çempionatynyň saýlama oýunlarynyň soňky iki bäsleşigi üçin Namibiýa, Keniýa, BAE, Nepal, Kanada we Oman bilen ICC Bütindünýä Kriket Ligasynyň 2-nji bölümini kabul etdi.&lt;ref&gt;https://www.namibian.com.na/62702/read/Namibia-Cricket-Year-Review&lt;/ref&gt;

Namibiýanyň ilaty diýseň az bolsa-da, ýurtda köpçülikleýin habar beriş serişdeleri bar; iki teleýaýlym, 19 radio stansiýasy (jemgyýetçilik stansiýalaryny hasaba almazdan), gündelik 5 gazet, birnäçe hepdelik we ýörite neşirler tomaşaçylaryň ünsüni özüne çekýär. Mundan başga-da, daşary ýurt habar beriş serişdeleriniň, esasanam Günorta Afrikanyň köp mukdary bar. Onlaýn metbugat, esasan, neşir edilýän mazmuna esaslanýar. Namibiýada NAMPA atly döwlet eýeçiligindäki metbugat gullugy bar. Umuman, ýurtda 300 journalistsurnalist işleýär.&lt;ref&gt;https://www.namibian.com.na/184857/archive-read/40-journalists-lose-jobs-since-2016&lt;/ref&gt;

Namibiýada ilkinji gazet 1898-nji ýylda esaslandyrylan nemes dilli Windhoeker Anzeiger boldy. Nemes hökümdarlygy döwründe gazetler esasan ýaşaýyş hakykatyny we nemes dilli ak azlygyň pikirini görkezýärdi. Gara köplük äsgerilmedi ýa-da howp hökmünde suratlandyryldy. Günorta Afrikanyň hökümdarlyk eden döwründe Pretoriýa hökümetiniň &quot;Günorta Günbatar Afrika&quot; media ulgamyna görnükli täsiri bilen ak garaýyş dowam etdi. Garaşsyz gazetler bar bolan tertibe howp salýardy we tankydy journalistsurnalistlere köplenç haýbat atylýardy.&lt;ref&gt;Rothe, Andreas (2010): Media System and News Selection in Namibia. p. 14-96&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;von Nahmen, Carsten (2001): Deutschsprachige Medien in Namibia&lt;/ref&gt;
[[Faýl:Environmental education to learners in Namibia.jpg|thumb|258x258px|Namibiýada syýahatda bir topar talyp.]]


Goňşy ýurtlar bilen deňeşdirilende, Namibiýada köpçülikleýin habar beriş azatlygy bar. Soňky ýyllarda bu ýurt, adatça, “Serhetsiz habarçylaryň metbugat azatlygy indeksiniň” ýokarky çärýeginde, 2010-njy ýylda 21-nji orny eýeledi, Kanada we iň gowy Afrika ýurtlary bilen deňeşdirildi. Afrika Media Barometri hem şuňa meňzeş oňyn netijeleri görkezýär. Şeýle-de bolsa, beýleki ýurtlarda bolşy ýaly, Namibiýada metbugata döwlet we ykdysadyýet wekilleriniň täsiri bar. 2009-njy ýylda Namibiýa metbugat azatlygy indeksinde 36-njy orna düşdi. 2013-nji ýylda 19-njy, 2014-nji ýylda 22-nji we 2019-njy ýylda 23-nji boldy, bu bolsa häzirki wagtda metbugat azatlygy boýunça iň ýokary derejeli Afrika döwletidir.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120128213104/http://en.rsf.org/spip.php?page=classement&amp;id_rubrique=1001&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20140727023534/http://en.rsf.org/spip.php?page=classement&amp;id_rubrique=1054&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rothe, Andreas (2010): Media System and News Selection in Namibia. p. 14-96&lt;/ref&gt;

Namibiýada başlangyç we orta bilim derejeleri üçin mugt bilim bar. 1–7 synplar başlangyç dereje, 8–12 synplar ikinji derejeli. 1998-nji ýylda başlangyç synpda 400,325 Namibiýa okuwçysy we orta mekdeplerde 115237 okuwçy bardy. 1999-njy ýylda okuwçylaryň we mugallymlaryň gatnaşygy jemi içerki önümiň takmynan 8% -i bilime sarp edilip, 32: 1 hasaplandy&lt;ref&gt;https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Namibia-EDUCATION.html&lt;/ref&gt;. Okuw meýilnamalaryny düzmek, bilim gözlegleri we mugallymlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak Okahandjadaky Milli Bilim Ösüş Instituty (NIED) tarapyndan gurnalýar.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=http://www.nied.edu.na/ |access-date=2020-05-23 |archive-date=2020-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512213852/http://www.nied.edu.na/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Dogulanda ömrüň dowamlylygy 2017-nji ýylda dünýäde iň pesleriň arasynda 64 ýyl diýlip çaklanylýar&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Namibia&amp;countryCode=wa&amp;regionCode=afr&amp;rank=210#wa |access-date=2020-05-23 |archive-date=2020-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523043802/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=Namibia&amp;countryCode=wa&amp;regionCode=afr&amp;rank=210#wa |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;. Namibiýa 2012-nji ýylda ilkinji saglygy goraýyş, keselleriň öňüni almak üçin saglygy goramak, iýmitlenişe baha bermek we maslahat bermek, suw ýaly jemgyýetçilik saglygy goraýyş işlerinde alty aýlap taýýarlanan 4800 saglyk işgäriniň umumy potensialynyň 1800 (2015) ýerleşdirilmegini üpjün etdi. arassaçylyk we arassaçylyk amallary, AIW barlagy we jemgyýetde wirusa garşy bejergisi.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=https://www.unicef.org/namibia/Health_Worker_HIS_print.pdf |access-date=2020-05-23 |archive-date=2018-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711093332/https://www.unicef.org/namibia/Health_Worker_HIS_print.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

COVID-19 pandemiýasynyň Namibiýa 2020-nji ýylyň 14-nji martynda baryp ýetendigi tassyklandy. 2020urt 2020-nji ýylyň 28-nji martynda gulplandy. 2020-nji ýylyň 5-nji aprelinden 2020-nji ýylyň 21-nji maýyna çenli ýokaşma ýokdygy habar berildi, ýöne bu döwürden soň 3 täze kesel tassyklandy . Wirus ýurtda ölüme sebäp bolmady. 5-nji maýdan 2-nji etapda hereket we aragatnaşyk çäklendirmeleri kem-kemden azalmaly.&lt;ref&gt;https://neweralive.na/posts/corona-mayhem&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.namibian.com.na/199873/archive-read/More-coronavirus-cases-detected&lt;/ref&gt;

AIW epidemiýasy Namibiýada jemgyýetçilik saglygy meselesi bolup galýar, Saglygy goraýyş we durmuş hyzmatlary ministrliginiň AIW bejeriş hyzmatlaryny giňeltmekde gazanan möhüm üstünliklerine garamazdan. 2001-nji ýylda AIW / AIDS bilen kesellän 210,000 adam bardy we 2003-nji ýylda ölenleriň sany 16,000 boldy. UNAIDS-iň 2011-nji ýyldaky hasabatyna görä, Namibiýada epidemiýa &quot;birneme gowşaýan ýaly&quot;. AIW / AIDS epidemiýasy işleýän garry ilatyň azalmagy bilen ýetimleriň sany köpeldi. Bu ýetimlere bilim, azyk, ýaşaýyş jaýy we egin-eşik bermek hökümete degişlidir.&lt;ref&gt;http://www.aidsinafrica.net/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf |access-date=2020-05-23 |archive-date=2020-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200617224932/https://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

{{Bot|Harej}}
{{Afrikanyň ýurtlary}}
{{Geo-stub}}

[[Kategoriýa:Afrikanyň ýurtlary]]</text>
      <sha1>si2z13wsv755zdoimjiknxmj96i539y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wagt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13533</id>
    <revision>
      <id>269685</id>
      <parentid>240447</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1250" sha1="4ykq3ne8ak8ovk1rgjhxo87dma1bp5f" xml:space="preserve">[[Faýl:RelojDespertador.jpg|thumb|Wagty yzarlamak üçin hronometr ulanylýar: meselem, [[budilnik]].]]
'''Wagt''' — fiziki we psihiki prosesleriň geçiş formasy, üýtgemek mümkinçiligini berýän şert. [[Filosofiýa]]nyň we [[fizika]]nyň esasy düşünjeleriniň biri, [[materiýa (filosofiýa)|materiýanyň]] [[hereket (filosofiýa)|hereket etmeginiň]] şertli deňeşdiriş [[fiziki ululyklaryň ölçegi|ölçegi]], şeýle hem uzaboýuna [[jisim (fizika)|fiziki jisimleriň]] [[dünýä liniýasy]] uzalyp gidýän [[giňişlik-wagt]] koordinatlarynyň biri.

== Salgylanmalar ==
* [http://www.ietf.org/rfc/rfc3339.txt RFC 3339] {{ref-ru}}
* [http://www.chronos.msu.ru Институт исследований природы времени при МГУ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314193339/http://www.chronos.msu.ru/ |date=2014-03-14 }} {{ref-ru}}
* [http://elementy.ru/lib/430939 Pursat nähili bölünýär] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209015318/http://elementy.ru/lib/430939 |date=2012-12-09 }} {{ref-ru}}
{{wagt-stub}}{{phys-stub}}{{philo-stub}}
[[Kategoriýa:Wagt| ]]
[[Kategoriýa:Filosofik adalgalar]]
[[Kategoriýa:Fiziki ululyklar]]
[[Kategoriýa:Esasy fiziki düşünjeler]]</text>
      <sha1>4ykq3ne8ak8ovk1rgjhxo87dma1bp5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15508</id>
    <revision>
      <id>269686</id>
      <parentid>245379</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12757" sha1="igb9iah6b06cxa5b5eu6b8meur3kmme" xml:space="preserve">{{Düzelt}}

'''Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary''' ({{lang-en|2017 Asian Indoor and Martial Arts Games}}), ýa-da başga bir ady bilen &quot;Aziada 2017&quot; , [[Aşgabat]] şäheriniň [[Olimpiýa şäherçesi]]nde 2017-nji ýylyň  17-nji we 27-nji Senýabr aralygynda geçirildi.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1xpk0X4VisIg== |title=OCA signs host agreement with Turkmenistan |date=19 December 2010 |access-date=5 May 2018 |archive-date=24 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924224719/http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1xpk0X4VisIg== |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Post-Sowet döwletleriň arasynda Aziada ilkinji bolup Aşgabatda geçirildi. Aziada V -iň çekilişi [[2010]]-njy ýylyň [[19 dekabr]]da [[Kuweýt]]de boldy.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/35511.html |title=В 2017 году Туркменистан примет V Азиатские игры в закрытых помещениях |date=20 December 2010}}&lt;/ref&gt;2013-nji ýylyň [[iýun]] aýynyň 6-syna Olimpiýada komiteti tarapyndan Olimpiýada baýdagy Aşgabadyň hakimine gowşuryldy. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=4459 |title=Туркменистан встречает флаг Олимпийского Совета Азии и чествует победителей Азиады-2013 |date=7 July 2013 |access-date=5 May 2018 |archive-date=2 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902100206/http://turkmenistan.gov.tm/?id=4459 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
 [[File:2017_Asian_Indoor_and_Martial_Arts_Games_Opening_11.jpg|thumb|400px|Aziada açylyş dabarasy]]
==[[Türkmenistanda “Aziada – 2017” taýýarlyk.|Aziada taýýarlyk]]==

=== Binalar ===
Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary [[Aşgabat|Aşgabadyň]] [[Olimpiýa şäherjigi|olimpiýa şäherçe]]nda geçirildi. [[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Olimpiýa Stadio|Olimpiýa şäherçesinde]]  15 sany ýaryşlar üçin stadionlar, Türgenler şäherçesi  ,Saglygy dikeldiş merkezi  bilen bilelikde jemi 30-dan gowrak binalar bar. Olimpiýa şäheriň gurluşygyna [[Türkmenistanyň prezidenti]] [[Gurbanguly Berdimuhamedow]] badalga berdi.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2270 |title=Ускоряя темпы развития спорта высших достижений |date=14 September 2012 |access-date=5 May 2018 |archive-date=16 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016151759/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2270 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;Gurluşygyň birinii tapgyrynyň çykdaýjysy $2 milliard dollar boldy.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2263 |title=Президент Гурбангулы Бердымухамедов совершил рабочую поездку по Ашхабаду |date=13 September 2012 |access-date=5 May 2018 |archive-date=16 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016152738/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2263 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Gurluşygyň ikinji tapgyryň çykdaýjysy $3 milliard (amerika dollary) .&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/37806.html |title=Президент Туркмении ознакомился с новыми проектами застройки Ашхабада |date=14 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1502 |title=Презентация строительства второй очереди Олимпийского городка |date=26 May 2012 |access-date=5 May 2018 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714193606/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1502 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://regnum.ru/news/1535411.html |title=В Ашхабаде прошла презентация строительства второй очереди Олимпийского городка |date=27 May 2012 |access-date=5 May 2018 |archive-date=18 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170918064629/https://regnum.ru/news/1535411.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Olimpiýada şäherçesi jemi 5  milliard dollar bahasy bilen Türkleriň [[Polimeks]] gurluşyk firmasy tarapyndan guruldy.

Türgenleriň rahat dynç almaklary üçin Olimpiýa şäherinde gerek bolan şertler döredilen , şertleriň içine medeni dynç alyş we sowda merkezleri, myhmanhanalar , restoranlar , kafeler, Işewürlik merkezi we ulaglar üçin duralgalar girýär. 

Olimpiýada şäherçesiniň ýanynda köp sanly ýokary okuw jaýlary ýerleşýär. Olar: [[Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty]],[[Türkmen döwlet medeniýet instituty]] we [[Türkmenistanyň Milli Sport we Syýahatçylyk Instituty|Türkmenistanyň milli sport we syýahatçylyk instituty]].

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
!Bina
!Sportyň görnüşi
!Sygymlylygy
|-
|[[Aşgabat Olimpiýa stadiony]] || Açylyş we Ýapylyş dabaralary || 45,000
|-
|Bowling arena || Bowling boýunça ýaryşlar || 500
|-
|Küşt arena || Küşt || 500
|-
|Bilýard sport arena|| bilýard sporty || 1,000
|-
|[[Welotrek sport binasy]] || welosport (trek)  || 6,000
|-
|Taekwondo we tans sport arena || Taekwondo, tans sport || 1,000
|-
|Ýapyk bina ýeňil atletika toplumy || ýeňil atletika boýunça ýaryşlar  || 5,000
|-
|Tennis toplumy || Tennis ýaryşy || 4,000
|-
|3x3 basketbol arena  || 3x3 basketbol oçunlaru || 2 000 
|-
|Taýboks we kikboksing arena || Taýboks,kikboks we  kuraş || 5,000
|-
|Olimpiýa suw toplumy ||  gysga aralyga ýüzmek || 5,000
|-
|Agyr atletika arena ||Agyr atletika  || 861
|-
|[[Sportuň oýun görnüşleriniň toplumy]] || sport göreşi, guşakly göreş we türkmen milli göreşi boýunça ýaryşlar || 15,000
|-
|}

===Medallar===
Medalyň nusgasy 2017-njy ýylyň [[fewral]] aýynyň 16-syna çykaryldy. Ilkinji medal &quot;Eng Leong Medallic Industries&quot; firmasy tarapyndan ýasaldy. Oýun üçin jemi 2000 sany medal ýasaldy, olaryň jemi agramy 721 Kilograma deň .&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.insidethegames.biz/articles/1047072/ashgabat-2017-unveils-medal-design-for-asian-indoor-and-martial-arts-games|title=Ashgabat 2017 unveils medal design for Asian Indoor and Martial Arts Games |last=Winters |first=Max|date=16 February 2017|website=Insidethegames.biz |access-date=16 April 2017}}&lt;/ref&gt;

==Dabaralar==

===Açylyş dabarasy===
[[File:2017 Asian Indoor and Martial Arts Games Opening 06.jpg|thumb|Açylyş dabarasy]]
Oýunyň açylyş dabarasy 2017-nji ýylyň [[Senýabr]] aýynyň 17-sine (Ýegşenbe) [[Aşgabat Olimpiýa stadiony]]nda  boldy.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=19aR6RTTIvc Opening Ceremony 5th Asian Indoor &amp; Martial Arts Games | Ashgabat2017] [[YouTube]] (https://www.youtube.com). Retrieved on 2017-09-30.&lt;/ref&gt;

===Ýapylyş dabarasy===
Oýunyň ýapylyş dabarasy [[Senýabr]]yň 27-sine  [[Aşgabat Olimpiýa stadiony]]nda boldy. Ol ýerde halkara aýdymçylar: rus aýdymçy Nýuşa, Leban aýdymçy Ellisa , iňlis aýdymçy [[Jon Nýuman]] we ýerli aýdymçylar janly seslerii bilen göni ýaýlymda aýdymlaryny ýerine ýetirdiler.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ashgabat 2017 Closing Ceremony a dazzling finale |url=http://ashgabat2017.com/news/2017-09-27T2202-Ashgabat-2017-Closing-Ceremony-a-dazzling-finale- |access-date=2018-05-05 |archive-date=2018-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180516044257/http://ashgabat2017.com/news/2017-09-27T2202-Ashgabat-2017-Closing-Ceremony-a-dazzling-finale- |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;

===Gatnaşan döwletler===
[[Aziýanyň Olimpiýa Geňeşi]]ne agza bolan 45 sany döwletiň hemmesine çakylyk haty ugradyldy. Oýuna ilkinji gezek &quot;Ýuwaş okean olimpiýa geňeşiniň&quot; agzalaryndan 17 sany döwlet Aziýada oýunlaryna gatnaşdy.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=4252 |title=Memorandum on the participation of Oceania in the V Asian Games signed |date=28 November 2014 |access-date=5 May 2018 |archive-date=6 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206170325/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=4252 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.insidethegames.biz/articles/1049047/turkmenistan-president-claims-ashgabat-2017-will-open-new-page-in-history-of-world-sport |title=Turkmenistan President claims Ashgabat 2017 will open &quot;new page in history&quot; of world sport |date=8 April 2017}}&lt;/ref&gt; 

''Ýaýyň içindäki sanlar gatnaşan adam sanlary.''

{|class=&quot;wikitable collapsible&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|-
! Aziýa döwletleri
|-
|
;Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň agzalary
*[[File:Flag of Afghanistan.svg|25px]][[Owganystan]](158)
*[[File:Flag of Armenia.svg|25px]][[Ermenistan]](45)
*[[File:Flag of Azerbaijan.svg|25px]][[Azerbaýjan]](26)  
*[[File:Flag of Bahrain.svg|25px]][[Bahreýn]] (11)
*[[File:Flag of Bangladesh.svg|25px]][[Bangladeş]] (12)
*[[File:Flag of Bhutan.svg|25px]][[Butan]](9)
*[[File:Flag of Brunei.svg|25px]][[Bruneý]] (1)
*[[File:Flag of Cambodia.svg|25px]][[Kamboja]](2)
*[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|25px]][[Hytaý Halk Respublikasy|Hytaý]](198)
*[[File:Flag of Cyprus.svg|25px]][[Kipr]](20)
*[[File:Flag of Georgia.svg|25px]][[Gürjüstan Respublikasy]](7)
*[[File:Flag of Hong Kong.svg|25px]][[Gonkong]] (114)
*[[File:Flag of India.svg|25px]][[Hindistan]](211)
*[[File:Flag of Indonesia.svg|25px]][[Indoneziýa]](99)
*[[File:Flag of Iran.svg|25px]][[Eýran]] (226)
*[[File:Flag of Iraq.svg|25px]][[Yrak]] (52)
*[[File:Flag of Israel.svg|25px]][[Ysraýyl]](12)
*[[File:Flag of Japan.svg|25px]][[Ýaponiýa]](60)
*[[File:Flag of Jordan.svg|25px]][[Iordaniýa]] (115)
*[[File:Flag of Kazakhstan.svg|25px]][[Gazagystan]](185)
*[[File:Flag of North Korea.svg|25px]][[Demirgazyk Koreýa]] (1)
*[[File:Flag of South Korea.svg|25px]][[Günorta Koreýa]](71)
*[[file:Flag of Kuwait.svg|25px.svg|25px]]Kuweýt(14)
*[[file:Olympic rings without rims.svg|25px]]Garaşsyz Olimpiýa türgenleri(2)
*[[File:Flag of Kyrgyzstan.svg|25px]][[Gyrgyzystan]] (182)
*[[File:Flag of Laos.svg|25px]][[Laos]] (7)
*[[File:Flag of Lebanon.svg|25px]][[Liwan]] (68)
*[[File:Flag of Macau.svg|25px]][[Makao]](36)
*[[File:Flag of Malaysia.svg|25px]][[Malaýziýa]](13)
*[[File:Flag of Maldives.svg|25px]][[Maldiwler]] (38)
*[[File:Flag of Mongolia.svg|25px]][[Mongoliýa]] (71)
*[[File:Flag of Myanmar.svg|25px]][[Mýanmar]](1)
*[[File:Flag of Nepal.svg|25px]][[Nepal]](18)
*[[File:Flag of Oman.svg|25px]][[Oman]] (5)
*[[File:Flag of Pakistan.svg|25px]][[Päkistan]] (107)
*[[File:Flag of Palestine.svg|25px]][[Palestina]](Filistin) (28)
*[[File:Flag of Philippines.svg|25px]][[Filippinler]](121)
*[[File:Flag of Qatar.svg|25px]][[Katar]](49)
*[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|25px]][[Saud Arabystany]](55)
*[[File:Flag of Singapore.svg|25px]][[Singapur]] (12)
*[[File:Flag of Sri Lanka.svg|25px]][[Şri-Lanka]] (21)
*[[File:Flag of the United Arab Republic.svg|25px]][[Siriýa]] (35)
*[[File:Flag of Taiwan.svg|25px]][[Taýwan]] (99)
*[[File:Flag of Tajikistan.svg|25px]][[Täjigistan]] (136)
*[[File:Flag of Thailand.svg|25px]][[Taýland]] (246)
*[[File:Flag of East Timor.svg|25px]][[Gündogar Timor]](1)
*[[File:Flag of Turkey.svg|25px]][[Türkiýe]](24)
*{{flag|Turkmenistan}} (493) (öý eýesi)
*[[File:Flag of United Arab Emirates.svg|25px]][[Birleşen Arap Emirlikleri]](61)
*[[File:Flag of Uzbekistan.svg|25px]]([[Özbegistan]])(212)
*[[File:Flag of Vietnam.svg|25px]][[Wýetnam]] (105)
*[[File:Flag of Yemen.svg|25px]][[Ýemen]] (6)
*[[file:Olympic rings without rims.svg|25px]]Bosgunlar topary (5)

|-
|
;Okeaniýa ýurtlaryndan gatnaşanlar
*[[File:Flag of American Samoa.svg|25px]][[Amerika Samoasy]] (7)
*[[File:Flag of Australia.svg|25px]][[Awstraliýa]] (18)
*[[File:Flag of Cook Islands.svg|25px]][[Kuk adalary]] (11)
*[[File:Flag of Federated States of Micronesia.svg|25px]][[Mikroneziýa|Mikroneziva Federatiw Ştatlary]] (11)
*[[File:Flag of Fiji.svg|25px]][[Fiji]] (28)
*[[File:Flag of Guam.svg|25px]][[Guam]] (34)
*[[File:Flag of Kiribati.svg|25px]][[Kiribati]] (13)
*[[File:Flag of Marshall Islands.svg|25px]][[Marşall adalary]] (10)
*[[File:Flag of Nauru.svg|25px]][[Nauru]] (12)
*[[File:Flag of New Caledonia.svg|25px]][[Täze Kaledoniýa]] (2)
*[[File:Flag of Palau.svg|25px]][[Palau]] (10)
*[[File:Flag of Papua New Guinea.svg|25px]][[Papua-Täze Gwineýa]] (10)
*[[File:Flag of Samoa.svg|25px]][[Samoa]] (16)
*[[File:Flag of Solomon Islands.svg|25px]][[Solomon adalary]] (19)
*[[File:Flag of Tonga.svg|25px]][[Tonga]] (10)
*[[File:Flag of Tuvalu.svg|25px]][[Tuwalu]] (8)
*[[File:Flag of Vanuatu.svg|25px]][[Wanuatu]] (14)
*[[File:Flag of  Tahiti.svg|25px]][[Tahiti]] (23)
|}

==Çeşmeler==

{{Game-stub}}</text>
      <sha1>igb9iah6b06cxa5b5eu6b8meur3kmme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Türkmenistanda COVID-19 pandemiýasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18342</id>
    <revision>
      <id>269682</id>
      <parentid>261629</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41453" sha1="rseekcicl7vs56b4w4lba5huzt48ep8" xml:space="preserve">Türkmenistanda henize çenli tassyklanan COVID-19 hadysasy ýok.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://eadaily.com/ru/news/2020/04/01/voz-v-tadzhikistane-i-turkmenii-net-koronavirusa|title=ВОЗ: В Таджикистане и Туркмении нет коронавируса|publisher=EurAsia Daily|date=1 April 2020|language=Rus dilinde}}&lt;/ref&gt; Hökümet wirus baradaky maglumatlary gözegçilikde saklaýar emma hünärmenler onuň ýurtda habar berilmedik ýagdaýda ýaýraýanlygynyň mümkindigini çaklaýarlar. &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mackinnon |first1=Amy |title=Turkmenistan's Secretive Strongman Remains in Denial About the Pandemic |url=https://foreignpolicy.com/2020/04/10/turkmenistan-coronavirus-pandemic-denial-strongman-berdimuhamedov/ |work=Foreign Policy |language=en |date=Retrieved 12 April 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Rickleton |first1=Christopher |title=Experts doubt isolated Turkmenistan's virus-free 'show' |url=https://www.ctvnews.ca/world/experts-doubt-isolated-turkmenistan-s-virus-free-show-1.4890093 |work=CTVNews |date=9 April 2020 |language=en |access-date=14 July 2020 |archivedate=3 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210503034555/https://www.ctvnews.ca/world/experts-doubt-isolated-turkmenistan-s-virus-free-show-1.4890093 }}&lt;/ref&gt; 

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa missiýasynyň başlygy, doktor Katrin Smallwud, missiýanyň Türkmenistana 10 günlük saparyndan soň geçirilen brifingde ýurtda COVID-19 ýokanç keseli ýüze çykarylanmandygyny habar berdi. &lt;ref name=&quot;Unnamed-20230318193934&quot;&gt;[https://russian.rt.com/world/news/764623-voz-covid-turkmenistan В ВОЗ оценили ситуацию с коронавирусом в Туркменистане]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Unnamed_2-20230318193934&quot;&gt;[https://news.ru/asia/voz-ne-vyyavila-sluchai-zarazheniya-koronavirusom-v-turkmenistane/ ВОЗ не выявила случаи заражения коронавирусом в Туркменистане]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Unnamed_3-20230318193934&quot;&gt;[https://ria.ru/20200715/1574392540.html?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.ru%2Fnews ВОЗ оценила систему здравоохранения в Туркмении в условиях COVID-19]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Unnamed_4-20230318193934&quot;&gt;{{Cite web |title=Катрин Смолвуд: «ВОЗ одобряет все принимаемые Туркменистаном меры по предотвращению проникновения коронавируса» |url=https://arzuw.news/katrin-smolvud-voz-odobrjaet-vse-prinimaemye-turkmenistanom-mery-po-predotvrashheniju-proniknovenija-koronavirusa?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.ru%2Fnews |access-date=2020-07-15 |archive-date=2022-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220205052237/https://arzuw.news/katrin-smolvud-voz-odobrjaet-vse-prinimaemye-turkmenistanom-mery-po-predotvrashheniju-proniknovenija-koronavirusa?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.ru%2Fnews |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
 
Türkmenistan belli ýagdaýda tutuk, Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky awtoritar režim bilen bilkastlaýyn izolirlenen döwlet. Garaşsyz habar beriş serişdeleri düýbünden ýok diýen ýaly, ýurtdan ygtybarly maglumatlary alyp we tassyklap bilmezlik sebäpli häzirki ýagdaý barada habar bermek kyn. &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Putz |first1=Catherine |title=What's the Impact of Turkmenistan's COVID Delusion?|url=https://thediplomat.com/2020/06/whats-the-impact-of-turkmenistans-covid-delusion/ |work=The Diplomat |date=1 June 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Öňüni alyş işleri ==
31-nji ýanwarda [[Türkmenhowaýollary|Türkmenistan howa ýollary]] Bangkoga we Pekine gatnawlaryň togtadylýandygyny yglan etdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/24802/turkmenistan-priostanavlivaet-aviareisy-v-bangkok-i-v-pekin-izza-vspyshki-v-kitae-koronavirusa|title=Туркменистан приостанавливает авиарейсы в Бангкок и в Пекин из-за вспышки в Китае коронавируса|publisher=[[Türkmenportal]]|date=31-nji Ýanwar 2020|language=Rus dilinde}}&lt;/ref&gt; we türkmen raýatlary üçin adatdan daşary reýslerini amala aşyrdy.

29-njy fewralda [[Türkmenistan]] wirusa sezewar bolan ýurtlardan raýatlaryň girmegini ret edip başlady. 5-nji martda Gazagystanyň Almaty şäherinden uçup gelýän ikisi arap döwletinden bolan üç sany daşary ýurtly syýahatçynyň girmesine rugsat berilmedi. Olaryň uçary Aşgabat şäherine gelenlerinden soň Türkmenabat şäherine ugradyldy, soňra hemmesi Stambula gidýän uçara geçirildi.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.akipress.com/news:636874:No_coronavirus_cases_officially_registered_in_Turkmenistan/|title=No coronavirus cases officially registered in Turkmenistan|website=m.akipress.com|access-date=11 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323172408/https://m.akipress.com/news:636874:No_coronavirus_cases_officially_registered_in_Turkmenistan/|archive-date=23 March 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

 
Mart aýyndan başlap, koronawirus infeksiýasynyň gelmesiniň we ýaýramagynyň öňüni almak maksady bilen, Türkmenistana daşary ýurtlardan gelýän ähli uçarlar Türkmenabat halkara howa menziline ugradyldy.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/25818/aviareisy-izza-predelov-turkmenistana-vremenno-perenapravlyayutsya-v-turkmenabat|title=Авиарейсы из-за пределов Туркменистана временно перенаправляются в Туркменабат Общество|website=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане|accessdate=20 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320080914/https://turkmenportal.com/blog/25818/aviareisy-izza-predelov-turkmenistana-vremenno-perenapravlyayutsya-v-turkmenabat|archive-date=20 March 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Türkmenistanyň daşyndan gelen ýolagçylarda wirusyň alamatlary barlandy. Näsaglar üçin zerur bolsa ýokanç keseller hassahanasyna eltiş mehanizmi döredildi. Zerur bolaýjak ýagdaý üçin ýokanç keseller hassahanasyndaky näsaglar üçin daşama mehanizmi döredildi. Aeroport lukmançylyk merkezi şahsy gorag enjamlary bilen enjamlaşdyryldy. Lukmançylyk barlagyndan geçensoň, uçar içindäki ýolagçylar bilen bilelikde Aşgabat şäherine ugrady. Türkmenistandan uçuşlar [[Aşgabat halkara howa menzili]]&lt;nowiki/&gt;nden amala aşyryldy.

Netijede halkara gatnawlary ýatyryldy.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Central Asia tightens restrictions as coronavirus spreads |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-centralasia/central-asia-tightens-restrictions-as-coronavirus-spreads-idUSKBN218090 |accessdate=2 April 2020 |work=Reuters |date=21 March 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt; Diňe diplomatik, resmi, ynsanperwerlik maksatly ygtyýarlylara Türkmenistanyň çägine girmäge rugsat berilýär.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://turkmenistan.mfa.gov.by/ru/embassy/news/d803cc8d80e70872.html|title=Информация для граждан Республики Беларусь, рекомендации Посольства в связи с коронавирусом - Посольство Республики Беларусь в Туркменистане|website=turkmenistan.mfa.gov.by|accessdate=20 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320030421/http://turkmenistan.mfa.gov.by/ru/embassy/news/d803cc8d80e70872.html|archive-date=20 March 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Daşary ýurt awiakompaniýalarynyň köpüsi ýolagçylaryň düşürilmegi sebäpli Türkmenistana uçuşlaryny ýatyrdy. Türkmenistana baryp görmek isleýänleriň ýanynda koronawirusyň ýoklugy barada şahadatnamasy bolmagy talap edilýär. 

Paýtagt Aşgabat ýaly Türkmenistanyň uly ilatly ýerleriniň töwereginde goşmaça gözegçilik nokatlary döredildi. Uly şäherlere we welaýatlara girmezden ozal sürüjileriň ýa-da ulaglaryň ýolagçylarynyň bedeniniň gyzgynlygy infragyzyl termometrler bilen ölçelýär. Bu ätiýaçlyklar ähli içerki gatnawlardaky ýolagçylara hem degişlidir.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/26238/turkmenistan-usilivaet-mery-po-predotvrashcheniyu-proniknoveniya-koronavirusa|title=Туркменистан усиливает меры по предотвращению проникновения коронавируса Здоровье|website=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане|accessdate=26 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325144002/https://turkmenportal.com/blog/26238/turkmenistan-usilivaet-mery-po-predotvrashcheniyu-proniknoveniya-koronavirusa|archive-date=25 March 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[Türkmenistanyň Futbol federasiýasy]], howandarlygyndaky ähli ýaryşlary, şol sanda 2020-nji ýyldaky “[[Ýokary Liga|Ýokary ligany]]” belli bir wagta çenli togtatdy.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.championat.com/football/news-4002853-vse-turniry-pod-egidoj-federacii-futbola-turkmenistana-priostanovleny.html|title=Все турниры под эгидой Федерации футбола Туркменистана приостановлены|first=Диана|last=Валавичюте|website=www.championat.com|accessdate=26 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325085642/https://www.championat.com/football/news-4002853-vse-turniry-pod-egidoj-federacii-futbola-turkmenistana-priostanovleny.html|archive-date=25 March 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 19-njy aprelde gaýtadan başlandy.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26924/kopetdag-ushel-ot-porazheniya-v-matche-vozobnovivshegosya-chempionata-turkmenistana-po-futbolu|title=&quot;Копетдаг&quot; ушёл от поражения в матче возобновившегося чемпионата Туркменистана по футболу|publisher=[[Turkmenportal]]|date=19 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.france24.com/en/20200419-turkmenistan-football-season-restarts-with-crowds|title=Turkmenistan football season restarts with crowds|publisher=[[France 24]]|date=19 April 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://apnews.com/article/14ad5c1bcc0709f64b7a5d5e0cb5eedf|title=The Latest: 500 Fans Watch as Soccer Resumes in Turkmenistan|work=[[The Associated Press]]|date=20 April 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/en/blog/26677/19-aprelya-vozobnovitsya-chempionat-turkmenistana-po-futbolu|title=Turkmenistan Higher League to resume on April 19|publisher=[[Turkmenportal]]|date=9 April 2020|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tff.com.tm/ru/news/19-%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8F-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%82%D1%81%D1%8F-%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82-%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE-%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%83|title=19 апреля возобновится чемпионат Туркменистана по футболу|publisher=[[Football Federation of Turkmenistan]]|language=Russian}}&lt;/ref&gt; Türkmenistan Futzal ligasy 2-nji iýunda täzeden başlady.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26994/2-iyunya-vozobnovitsya-futzalnaya-liga-turkmenistana|title=2 июня возобновится футзальная лига Туркменистана|publisher=[[Turkmenportal]]|date=22 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tff.com.tm/ru/news/%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B8%D1%8E%D0%BD%D1%8F-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%82%D1%81%D1%8F-%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B0-%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0|title=Второго июня возобновится футзальная Суперлига Туркменистана|publisher=[[Football Federation of Turkmenistan]]|language=Russian|access-date=2020-07-15|archivedate=2020-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200604221937/http://tff.com.tm/ru/news/%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B8%D1%8E%D0%BD%D1%8F-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B1%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%82%D1%81%D1%8F-%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B0-%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0}}&lt;/ref&gt; 

Türkmenistan koronawirus ýaýran Hytaý, Russiýa, Türkiýe we Belarus ýaly ýurtlardan raýatlary ewakuasiýa etdi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.trend.az/casia/turkmenistan/3213267.html|title=Туркменистан вывозит своих граждан из стран зараженных короновирусом|date=26 March 2020|website=Trend.Az|accessdate=30 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326080645/https://www.trend.az/casia/turkmenistan/3213267.html|archive-date=26 March 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://regnum.ru/news/2896523.html |title=Туркмения вывозит граждан из стран с коронавирусом |access-date=28 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328090055/https://regnum.ru/news/2896523.html |archive-date=28 March 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/en/blog/26277/turkmenistan-exports-its-citizens-from-countries-with-coronavirus|title=Turkmenistan exports its citizens from countries with coronavirus Society|website=Turkmenistan, an Internet portal on cultural, business and entertainment life in Turkmenistan|accessdate=30 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328093110/https://turkmenportal.com/en/blog/26277/turkmenistan-exports-its-citizens-from-countries-with-coronavirus|archive-date=28 March 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

Türkmenistanyň hökümeti COVID-19 sebäpli aprel aýynda ýük transportyny çäklendirdi.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Turkmenistan shuts down cargo traffic due to coronavirus |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-turkmenistan-cargo/turkmenistan-shuts-down-cargo-traffic-due-to-coronavirus-idUSL8N2BP2ST |accessdate=2 April 2020 |work=Reuters |date=1 April 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;

&quot;Serhetsiz habarçylar&quot; Türkmenistan hökümetiniň &quot;koronawirus&quot; sözüni gadagan edendigini we adamlaryň maska geýendigi ýa-da pandemiýa barada pikir alyşandygy üçin tussag edilip bilinjekdigini habar berdi.&lt;ref name=&quot;Banned Use Of The Word&quot;&gt;{{cite news |title=Turkmenistan Has Banned Use Of The Word 'Coronavirus' |url=https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/03/31/824611607/turkmenistan-has-banned-use-of-the-word-coronavirus |accessdate=1 April 2020 |work=NPR.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401090543/https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/03/31/824611607/turkmenistan-has-banned-use-of-the-word-coronavirus |archive-date=1 April 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/03/31/824611607/turkmenistan-has-banned-use-of-the-word-coronavirus|title=Turkmenistan Has Banned Use Of The Word 'Coronavirus'|publisher=[[NPR]]|first=Joanna|last=Kakissis|date=31 March 2020|language=English}}&lt;/ref&gt; Soňra gurama bu sözüň gadagan edilmeýändigini, ýöne maglumat broşýuralaryndan aýrylandygyny we hökümetiň wirus baradaky maglumatlary çäklendirýändigini we &quot;gaty bir taraply maglumat&quot; berýändigini aýdyp, hasabatyny düzetdi.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://rsf.org/en/news/coronavirus-limits-turkmenistan|title=Coronavirus off limits in Turkmenistan|publisher=[[Reporters Without Borders]]|date=31 March 2020|language=English}}&lt;/ref&gt; ''Türkmenistanyň Hronikasyna'' görä, döwlet habar beriş serişdeleri 25-nji marta çenli görülýän çäreler barada habar bermäge başlamady.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kramer |first1=Andrew E. |title='The Fields Heal Everyone': Post-Soviet Leaders' Coronavirus Denial |url=https://www.nytimes.com/2020/04/02/world/asia/coronavirus-denial-post-soviet.html |accessdate=2 April 2020 |work=The New York Times |date=2 April 2020}}&lt;/ref&gt;

Pandemiýa döwründe prezident Gurbanguly Berdimuhamedow dermanlyk ösümlik [[Üzärlik|üzärligi]] kesellere garşy göreşmek üçin ýakmagy maslahat berdi, ýöne bu koronawirusyň bejergisi hökmünde ylmy taýdan öwrenilmedi we COVID-19 hakda aç-açan agzamady.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bennetts |first1=Marc |title=Turkmenistan's President Berdimuhamedov orders herb burning to halt coronavirus |url=https://www.thetimes.co.uk/article/turkmenistan-dictator-president-berdimuhamedov-orders-herb-burning-to-halt-coronavirus-z8m33rmg0 |accessdate=4 April 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kramer |first1=Andrew E. |title='The Fields Heal Everyone': Post-Soviet Leaders' Coronavirus Denial |url=https://www.nytimes.com/2020/04/02/world/asia/coronavirus-denial-post-soviet.html |accessdate=4 April 2020 |work=The New York Times |date=2 April 2020}}&lt;/ref&gt;

Hytaý bilen söwdanyň ýurduň ykdysadyýetine ähmiýeti göz öňünde tutulup, Türkmenistanda pandemiýa sebäpli ýüze çykjak ykdysady meseleler barada gaýgylar bar. [[Türkmenportal]],  Türkmenistanda importyň ornuny tutýan senagatlaşdyryş maksatnamasynyň birnäçe ýyl bäri işleýändigini, içerki telekeçileriň we kompaniýalaryň giň gerimde ýeterlik mukdarda önüm we derman öndürýändigini habar berdi.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://turkmenportal.com/blog/26144/koronavirus--kak-protivostoyat-pandemii |title=Коронавирус – как противостоять пандемии |access-date=2 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325085658/https://turkmenportal.com/blog/26144/koronavirus--kak-protivostoyat-pandemii |archive-date=25 March 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USAID&quot;&gt;[https://news.yahoo.com/iraq-lebanon-extend-government-restrictions-132113994.html Curfews extended as USAID declares aid suspension in Yemen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200326212935/https://news.yahoo.com/iraq-lebanon-extend-government-restrictions-132113994.html |date=26 March 2020 }} by SARAH EL DEEB and MAGGIE MICHAEL, AP, 26 Mar 2020&lt;/ref&gt;

3-nji aprelde Prezident Berdimuhamedow döwlet býudjetine täzeden seretmegi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26529/prezident-turkmenistana-rasporyadilsya-peresmotret-gosbyudzhet-v-svyazi-s-pandemiei-koronavirusa|title=Президент Туркменистана распорядился пересмотреть Госбюджет в связи с пандемией коронавируса|publisher=[[Turkmenportal]]|date=4 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;, täze binalary gurmak meýilnamalaryna täzeden seretmegi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26533/prezident-turkmenistana-poruchil-peresmotret-plany-po-vozvedeniyu-novostroek|title=Президент Туркменистана поручил пересмотреть планы по возведению новостроек|publisher=[[Turkmenportal]]|date=4 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;, ulag çylşyrymly edaralaryna goldaw bermek üçin çäreleri görmegi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26539/prezident-turkmenistana-rasporyadilsya-prinyat-mery-po-podderzhke-agentstv-transportnogo-kompleksa|title=Президент Туркменистана распорядился принять меры по поддержке агентств транспортного комплекса|publisher=[[Turkmenportal]]|date=4 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;, zerur harytlaryň ýeterlik üpjünçiligini döretmegi buýurdy we koronawirus pandemiýasy bilen baglanyşykly hususy kärhanalary goldamak üçin gyssagly çäreleri işläp düzmäge görkezme berdi.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tdh.gov.tm/news/articles.aspx&amp;article21997&amp;cat11|title=Итоги развития Туркменистана в первом квартале 2020 года рассмотрены на заседании Правительства|publisher=[[Turkmenistan State News Agency]]|date=3 April 2020|language=Russian|access-date=5 August 2021|archivedate=25 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925195424/http://tdh.gov.tm/news/articles.aspx%26article21997%26cat11}}&lt;/ref&gt; 

7-nji aprelde Bütindünýä saglyk gününi bellemek üçin sport çäreleri geçirildi; Türkmenportal &quot;Dünýäniň köp ýurtlarynda koronawirus bilen baglanyşykly ýagdaýyň dartgynly bolýan döwründe, Türkmenistanda öz wagtynda görülýän çäreler netijesinde epidemiologiki  asuda ýagdaýyň üpjün edilenligini&quot;  habar berdi.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26626/v-turkmenistane-s-razmahom-otmetili-vsemirnyi-den-zdorovya|title=В Туркменистане с размахом отметили Всемирный день здоровья|publisher=[[Turkmenportal]]|date=7 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/44791.html|title=Туркменистан отметил Всемирный день здоровья|website=www.turkmenistan.ru|date=8 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://mir24.tv/news/16405139/massovyi-veloprobeg-v-chest-dnya-zdorovya-proveli-v-ashhabade?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.ru%2Fnews|title=Массовый велопробег в честь Дня здоровья провели в Ашхабаде|publisher=«Мир 24»|date=8 April 2020|language=Russian|access-date=15 July 2020|archivedate=15 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715121142/https://mir24.tv/news/16405139/massovyi-veloprobeg-v-chest-dnya-zdorovya-proveli-v-ashhabade?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.ru%2Fnews}}&lt;/ref&gt;

9-njy aprelde Türkmenistan COVID-19-yň öňüni almak üçin ilatyň saglygyna gözegçilik etmäge ýörite lukmançylyk toparlaryny döretdi.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26669/v-turkmenistane-sozdadut-medicinskie-specgruppy-po-kontrolyu-nad-zdorovem-naseleniya-v-celyah-profilaktiki-covid19|title=В Туркменистане создадут медицинские спецгруппы по контролю над здоровьем населения в целях профилактики COVID-19|publisher=[[Turkmenportal]]|date=9 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt; Türkmenistanyň ähli raýatlary koronawirus üçin barlanar.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://sng.today/ashkhabad/12806-vseh-grazhdan-turkmenistana-proverjat-na-koronavirus.html|title=Всех граждан Туркменистана проверят на коронавирус|publisher=SNG.TODAY|date=9 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;

Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 10-njy aprelde Türki dilli döwletleriň Geňeşiniň adatdan daşary sammitinde eden çykyşynda &quot;Türkmenistanda sanitariýa we epidemiologiki ýagdaý durnukly we gözegçilik astynda&quot; diýdi.&lt;ref name=&quot;under control&quot;&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26709/berdymuhamedov-sanitarnoepidemiologicheskaya-situaciya-v-turkmenistane-stabilna-i-nahoditsya-pod-kontrolem|title=Бердымухамедов: &quot;Санитарно-эпидемиологическая ситуация в Туркменистане стабильна и находится под контролем&quot;|publisher=[[Turkmenportal]]|date=10 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/turkic-states-agree-to-cooperate-against-covid19-pandemic|title=Turkic states agree to cooperate against COVID19 pandemic|work=[[Daily Sabah]]|date=10 April 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

Türkmenistandaky serhet gözegçilik nokady dezinfeksiýa enjamlary bilen enjamlaşdyryldy.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/26964/pogranichnye-punkty-propuska-v-turkmenistane-budut-oborudovany-dezinfekcionnymi-sooruzheniyami|title=Пограничные пункты пропуска в Туркменистане будут оборудованы дезинфекционными сооружениями|publisher=[[Turkmenportal]]|date=21 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt; Ýurtda Saglygy goraýyş we lukmançylyk senagaty ministrliginiň, Oba hojalygy we daşky gurşawy goramak ministrliginiň we beýleki degişli döwlet edaralarynyň hünärmenlerinden düzülün sanitariýa we fitosanitar gözegçilik, weterinariýa gözegçilik, döwlet serhedindäki ähli barlag nokatlarynda işleýän toparlar ulgamy bar. Olaryň esasy wezipesi ýokary derejeli sanitariýa we arassaçylyk, dezinfeksiýa, sebitleri we beýleki ýerleri dezinfeksiýa etmek üçin  çäreleri üpjün etmekdir.

22-nji aprelde Türkmenistanyň Daşary işler ministri [[Raşit Meredow]] ýurtda COVID-19 koronawirus ýokuşma hadysasynyň ýokdugyny aýtdy. Başgaça bolan ýagdaýynda, Türkmenistan [[Bütindünýä Saglyk Guramasy(BSG)|Bütindünýä Saglyk Guramasyna]] infeksiýa barada habar bererdi. &quot;Biz hiç zady gizlemeýäris, biz açyk&quot; diýip, diplomat BMG-nyň agzasy hökmünde kabul edilen borçnamalara Türkmenistanyň jogapkärdigini aýtdy.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.mk.ru/politics/2020/04/23/mid-turkmenistana-zayavil-chto-v-strane-koronavirusa-net.html?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.ru%2Fnews|title=МИД Туркменистана заявил, что в стране коронавируса нет|work=[[Moskovskij Komsomolets]]|date=23 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt; Raşid Meredow daşary ýurtly kärdeşlerine Lebap sebitindäki karantin merkezine baryp, pandemiýanyň ýokdugyna göz ýetirmegi teklip etdi. Türkmenistanda COVID-19 anyklamak üçin üç sany serhet karantin zolagy bar ([[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]], [[Garabogaz]] we [[Lebap welaýaty]]).&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://arzuw.news/v-turkmenistane-dejstvujut-3-prigranichnyh-karantinnyh-zony-po-vyjavleniju-covid-19-minzdrav?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.ru%2Fnews|title=В Туркменистане действуют 3 приграничных карантинных зоны по выявлению COVID-19|publisher=[[Media of Turkmenistan#Online Newspapers|Arzuw News]]|author=Даянч Конаров|date=22 April 2020|language=Russian|access-date=15 July 2020|archivedate=17 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200717045020/https://arzuw.news/v-turkmenistane-dejstvujut-3-prigranichnyh-karantinnyh-zony-po-vyjavleniju-covid-19-minzdrav?utm_source=yxnews&amp;utm_medium=desktop&amp;utm_referrer=https://yandex.ru/news}}&lt;/ref&gt;

Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary António Guterres bilen telefon arkaly söhbetdeşlikde&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://tdh.gov.tm/news/articles.aspx&amp;article22170&amp;cat11|title=Телефонный разговор между Президентом Туркменистана и Генеральным секретарём ООН|publisher=[[Turkmenistan State News Agency]]|date=22 April 2020|language=Russian|access-date=5 August 2021|archivedate=25 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925184701/http://tdh.gov.tm/news/articles.aspx%26article22170%26cat11}}&lt;/ref&gt; Türkmenistanyň prezidenti koronawirus pandemiýasynyň döwründe BMG-nyň çäginde transport meseleleri boýunça gepleşik açmagy teklip etdi&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/27003/prezident-turkmenistana-predlozhil-otkryt-v-ramkah-oon-dialog-po-transportnoi-problematike-v-usloviyah-pandemii-koronavirusa|title=Президент Туркменистана предложил открыть в рамках ООН диалог по транспортной проблематике в условиях пандемии коронавируса|publisher=[[Turkmenportal]]|date=22 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;  we &quot;Türkmenistan BMG-nyň howandarlygynda dünýä ykdysadyýetini dikeltmek üçin öz tejribesini we mümkinçiliklerini bermäge taýýardyr&quot; diýdi.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/27004/berdymuhamedov-turkmenistan-gotov-predostavit-svoi-opyt-i-vozmozhnosti-po-vosstanovleniyu-mirovoi-ekonomiki-pod-egidoi-oon|title=Бердымухамедов: &quot;Туркменистан готов предоставить свой опыт и возможности по восстановлению мировой экономики под эгидой ООН&quot;|publisher=[[Turkmenportal]]|date=22 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;

27-nji aprelde BSGG-nyň Türkmenistandaky ofisiniň başlygy Paulina Karwowska Türkmenistan hökümetiniň koronawirusyň öňüni almak ugrundaky işine ýokary baha berdi. Türkmenistanyň COVID-19 garşy göreşmek we wirusyň ýurtda ýaýramagynyň öňüni almak üçin netijeli işleýändigini aýtdy.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://sng.fm/13654-paulina-karvovska-polozhitelno-ocenila-profilaktiku-covid-19-v-turkmenistane.html|title=Паулина Карвовска положительно оценила профилактику COVID-19 в Туркменистане|website=www.sng.fm|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://centralasia.news/6563-v-voz-ocenili-profilaktiku-koronavirusa-v-turkmenistane.html|title=В ВОЗ оценили профилактику коронавируса в Туркменистане|publisher=CentralAsia.news|date=28 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://sng.today/ashkhabad/12996-mery-protiv-covid-19-v-turkmenistane-oceneny-v-voz.html|title=Меры против COVID-19 в Туркменистане оценены в ВОЗ|publisher=SNG.TODAY|date=28 April 2020|language=Russian}}&lt;/ref&gt;

9-njy maýda, wirusa garamazdan Ikinji jahan urşunda ýeňişiň 75 ýyllygy mynasybetli harby parad we baýramçylyk dabaralary geçirildi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://akipress.com/news:640950:Turkmenistan_to_hold_mass_celebrations_of_Victory_Day_amid_coronavirus/|title=Turkmenistan to hold mass celebrations of Victory Day amid coronavirus|website=akipress.com|accessdate=15 May 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/print/652811-turkmenistan-to-hold-wwii-military-parade-despite-pandemic|title=Turkmenistan to hold WWII military parade despite pandemic|website=www.thenews.com.pk|accessdate=15 May 2020}}&lt;/ref&gt;

Maý aýynda Russiýa-24 teleýaýlymy VGTRK-nyň ýörite habarçysy Anna Afanasýewanyň &quot;COVID-19. Lukmançylyk taryhy-2&quot; atly dokumental filmini çykardy. Efir wagtynyň ep-esli bölegi Türkmenistandaky epidemiologiki ýagdaýa bagyşlandy. &quot;Bütin dünýä COVID-19 bilen göreşmegi dowam etdirýärkä, Türkmenistan wiruslar çölünde oazis bolup galýar. Resmi taýdan bu post-Sowet giňişliginde infeksiýanyň degmän geçen ýeke-täk döwleti &quot; diýip Anna Afanasýewa habarynda aýtdy. Türkmenistanyň Saglygy goraýyş ministrliginiň Maglumat merkeziniň müdiri Ogulmähri Geldiýewa, Russiýa-24 kanaly bilen göni wideo baglanyşyk arkaly wirusyň ýurtda degmän geçendigini aýtdy.&lt;ref&gt;[https://www.vesti.ru/videos/show/vid/842077/cid/3201/ COVID-19. История болезни - 2. Специальный репортаж Анны Афанасьевой]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/27878/telekanal-rossiya-24-rasskazal-o-situacii-s-koronavirusom-v-turkmenistane Телеканал «Россия 24» рассказал о ситуации с коронавирусом в Туркменистане]&lt;/ref&gt; 

3-nji iýunda Türkmenistan Bütindünýä welosiped gününi dabaraly ýagdaýda belledi.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.eurosport.ru/cycling/story_sto7767459.shtml|title=Президент Туркменистана очень любит велосипед – организовал международный праздник и открыл монумент|date=5 June 2020|publisher=[[Eurosport]]|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/27928/prezident-turkmenistana-otkryl-monument-velosiped-i-prinyal-uchastie-v-massovom-veloprobege|title=Президент Туркменистана открыл монумент &quot;Велосипед&quot; и принял участие в массовом велопробеге|date=3 June 2020|publisher=[[Turkmenportal]]|language=Russian}}&lt;/ref&gt; Köpçülikleýin welosiped ýaryşyna 7400 adam gatnaşdy. Bu günde daşary ýurt paýtagtlary [[Brýussel]], [[Minsk]], [[Kiýew]], [[Daşkent]], [[Ankara]], [[Tiflis|Tbilisi]], [[Tokio]], [[Pekin]], [[Pariž]], Buharest, [[Abu-Dabi]], şeýle hem [[Dubaý]] ([[BAE]]), Türküstan(Gazagystan), [[Stambul]] ([[Türkiýe]]) şäherlerinde köpçülikleýin welosiped sürmek goldanyldy.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://turkmenportal.com/blog/27982/turkmenskie-posolstva-i-konsulstva-v-zarubezhnyh-stranah-proveli-meropriyatiya-v-chest-vsemirnogo-dnya-velosipeda|title=Туркменские посольства и консульства в зарубежных странах провели мероприятия в честь Всемирного дня велосипеда|date=5 June 2020|publisher=[[Turkmenportal]]|language=Russian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://regnum.ru/news/sport/2972542.html|title=&quot;Пандемия не помеха&quot;: дипломаты Туркмении устроили велопробег в ряде стран|date=4 June 2020|publisher=[[REGNUM News Agency]]|language=Russian|access-date=15 July 2020|archivedate=28 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728232240/https://regnum.ru/news/sport/2972542.html}}&lt;/ref&gt; 

Türkmenistandan habar berişlerine görä, 16-njy iýunda bir şepagat uýasynyň COVID-19 barlagy pozitiw çykanyndan soň, Türkmenabatdaky iki esasy hassahanany gulplady.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/covid-regional-wrapup-june-16/30673830.html|title=COVID-19: 'Virus-Free' Turkmenistan Reportedly Locks Down Two Major Hospitals|website=rfel.com|accessdate=16 June 2020}}&lt;/ref&gt;

27-nji iýunynda Ynsan hukuklaryny goraýjy Human Rights Watch guramasy Türkmenistan häkimiýetleriniň COVID-19 epidemiýasyny inkär etmek bilen ilatyň saglygyna howp salýandygyny aýtdy.&lt;ref&gt;{{cite_web|url=https://www.hrw.org/news/2020/06/27/turkmenistan-denies-apparent-covid-19-outbreak|title= Turkmenistan Denies Apparent Covid-19 Outbreak  |accessdate=27 June 2020|website=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

8-nji iýulda Türkmenistanyň Russiýadan wirusa garşy derman satyn aljakdygy habar berildi.&lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/45001.html]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28727/turkmenistan-zakupit-v-rossii-protivovirusnye-preparaty]&lt;/ref&gt;

=== Tutuş ýurt boýunça çäreler ===
&quot;Türkmenistanyň Koronawirus pandemiýasyna garşy göreşmek we tiz çäre görmek üçin taýýarlyk meýilnamasyna&quot; laýyklykda metjitler &lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28882/v-turkmenistane-do-31-iyulya-mecheti-zakryty-na-profilaktiku]&lt;/ref&gt;, bazarlar &lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28802/vostochnyi-bazar-altyn-asyr-v-ashhabade-vremenno-zakroyut-na-profilaktiku]&lt;/ref&gt;, söwda merkezleri &lt;ref name=&quot;Unnamed_5-20230318193934&quot;&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28807/torgovyi-centr-berkarar-v-ashhabade-vremenno-zakryli-na-profilaktiku]&lt;/ref&gt;, käbir restoranlar &lt;ref name=&quot;Unnamed_5-20230318193934&quot;/&gt; wagtlaýyn ýapyldy. Käbir şäherara awtobus ugurlarynyň we otlylaryň hereketi wagtlaýynça saklandy. &lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28842/v-turkmenistane-vremenno-prekrashchaetsya-dvizhenie-nekotoryh-mezhdugorodnih-avtobusnyh-marshrutov]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28822/dvizhenie-passazhirskih-poezdov-po-turkmenistanu-budet-vremenno-priostanovleno]&lt;/ref&gt; 

Türkmenistanyň Zähmet we Sosial gorag ministrligi dynç alyş rugsadyna çykmagy maslahat berýär. &lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28880/mintruda-i-soczashchity-turkmenistana-rekomenduet-brat-otpuska]&lt;/ref&gt;

Howada köp mukdarda tozan bölejikleriniň oňaýsyz täsirine garşy göreşmek, ýokanç keselleriň öňüni almak üçin BSGG tekliplerine laýyklykda Türkmenistanda çylşyrymly dezinfeksiýa edilýär. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=https://arzuw.news/v-turkmenistane-provodjatsja-dezinfekcionnye-meroprijatija |access-date=2020-07-22 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718031218/https://arzuw.news/v-turkmenistane-provodjatsja-dezinfekcionnye-meroprijatija |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Mary we Lebap sebitleriniň serhet ýakalarynda awiasiýa [71] hlor erginini sepýär we dezinfeksiýa serişdeleri Toyota Hilux ulaglary bilen sepilýär. &lt;ref&gt;[http://meteojurnal.ru/novosti/v-turkmenistane-s-covid-19-boryutsya-raspylyaya-rastvor-hlorki-s-pomoshhyu-aviaczii/]&lt;/ref&gt;

== BSGG-nyň sapary ==
6-njy iýulda BSGG-nyň missiýasy Türkmenistan howa ýollarynyň adatdan daşary reýsinde Frankfurt-dan Türkmenabat şäherine geldi.&lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28677/missiya-ekspertov-voz-pribyla-v-turkmenistan]&lt;/ref&gt; Şol gün Neýtralnyý Türkmenistan &lt;ref&gt;[https://metbugat.gov.tm/newspaper?id=3733] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200711153423/https://metbugat.gov.tm/newspaper?id=3733 |date=2020-07-11 }}&lt;/ref&gt; gazeti Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we lukmançylyk senagaty ministrliginiň Maglumat merkezine baglanyşykly &quot;Türkmenistanda atmosfera howasyndaky tozan mukdary köpeldi, bu adam saglygy, esasanda dem alyş ulgamy üçin ýaramaz&quot; diýip habar berdi. Websaýt howanyň düzüminiň üýtgemegi we içindäki patogen maddalaryň köpelmegi sebäpli tebigy we ekzogen täsirleri azaltmak üçin saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleriniň, satyjylaryň, jemgyýetçilik ulaglary we beýleki hyzmat işgärleriniň ýokarky dem alyş ýollary üçin şahsy gorag enjamlary (hirurgiki maskalar) ulanmagyny maslahat berdi. Şeýle hem Neýtralnyý Türkmenistan hroniki keselleri bolan adamlara maskalary maslahat berdi we adamlary ellerini ýuwmaga we arassaçylyk bilen meşgullanmaga çagyrdy.&lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28685/v-turkmenistane-nablyudaetsya-povyshennoe-soderzhanie-pyli-v-atmosfernom-vozduhe]&lt;/ref&gt; 

2020-nji ýylyň 10-njy iýulynda BSGG Ýewropa boýunça wekilhanasynyň maslahat we tehniki missiýasynyň hünärmenleriniň Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we lukmançylyk senagaty ministrliginiň we Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň ýolbaşçylygyndaky ýygnagy geçirildi&lt;ref&gt;[https://turkmenistan.gov.tm/?id=21363 Партнёрство с ВОЗ в борьбе с пандемией COVID-19 – в повестке встречи в МИД]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28776/glava--mid-turkmenistana-vstretilsya-s-nahodyashchimisya-v-strane-ekspertami-voz https://turkmenportal.com/blog/28776/glava--mid-turkmenistana-vstretilsya-s-nahodyashchimisya-v-strane-ekspertami-voz]&lt;/ref&gt;. BSGG-nyň ýurtdaky ofisiniň başlygy Paulina Karwowska, BSGG / Ýewropa missiýasynyň Türkmenistana sapara utgaşdyrylan guramaçylygy we giňişleýin goldaw üçin BSGG ýolbaşçylaryndan Türkmenistan hökümetine minnetdarlyk bildirdi. Türkmenistanyň COVID-19-a garşy göreşmek, şol sanda halkara lukmançylyk alymlary geňeşini döretmek we ýurdyň COVID-19 tehnologiýa giriş howuzuna (C-TAP) goşulmak baradaky tagallalarynyň möhümdigi bellendi.&lt;ref&gt;[https://www.mfa.gov.tm/ru/news/2137 В МИД ТУРКМЕНИСТАНА СОСТОЯЛАСЬ ВСТРЕЧА С ЭКСПЕРТАМИ ЕВРОПЕЙСКОГО РЕГИОНАЛЬНОГО БЮРО ВОЗ]&lt;/ref&gt;

BSGG / Ýewropa missiýasynyň başlygy, doktor Katrin Smallwood, Türkmenistana 10 günlük saparyndan soň geçirilen brifingde ýurtda COVID-19 ýokançlygynyň ýüze çykarylandygy barada maglumat bermedi.&lt;ref name=&quot;Unnamed-20230318193934&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Unnamed_2-20230318193934&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Unnamed_3-20230318193934&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Unnamed_4-20230318193934&quot;/&gt;

== Gumanitar kömekler ==
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy tarapyndan gumanitar kömek 16-njy iýulda öňüni alyş çäreleri hökmünde Türkmenistana gowşuryldy.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arhiw nusgasy |url=http://tdh.gov.tm/news/articles.aspx%26article23523%26cat15 |access-date=2021-08-05 |archive-date=2021-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125001239/https://tdh.gov.tm/news/articles.aspx%26article23523%26cat15 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Ynsanperwerlik ýükünde 320,000 lukmançylyk maskasy, 130,000 respirator, 88 müňden gowrak ýüz galkany, 18,000-den gowrak äýnek we 12,000 lukmançylyk köýnegi bar. Ýük Aşgabat şäherine iberildi we ähli serişdeler paýlandy we ýurduň lukmançylyk edaralaryna geçirildi. &lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/28876/v-turkmenistan-dostavlen-gumanitarnyi-gruz-voz]&lt;/ref&gt;

== Salgylanmalar ==
{{Salgylanmalar|2}}</text>
      <sha1>rseekcicl7vs56b4w4lba5huzt48ep8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipediýa:Babyl</title>
    <ns>4</ns>
    <id>20852</id>
    <revision>
      <id>269661</id>
      <parentid>237972</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <origin>269661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="9kdeikkl98kys44u597tf0upwmd30eg" xml:space="preserve">'''Babyl''' – Ulanyjylaryň häkim boldygy zatlary görkezýär.

''Mysal:'' 

{{#babel: tk|tr-4|en-4}}

Bu mysalda ulanyjynyň ene dili türkmençe, ene dili ýaly türkçe we iňlisçe bilýän.

''Derejeler:''

'''N – ene dili

'''5 – professional

'''4 – ene dili ýaly

'''3 – ýokary derejede

'''2 – orta derejede

'''1 – başlangyç derejede'''

''Türkmen diliniň derejeleri:''

{{#babel: tk|tk-5|tk-4|tk-3|tk-2|tk-1}}

[[Kategoriýa:Babel - Dil boýunça ulanyjylar]]</text>
      <sha1>9kdeikkl98kys44u597tf0upwmd30eg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>269662</id>
      <parentid>269661</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T14:53:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <origin>269662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="503" sha1="gbjhpjdxgky84g2ae8yamh6ocn8pyye" xml:space="preserve">'''Babyl''' – Ulanyjylaryň häkim boldygy zatlary görkezýär.

''Mysal:'' 

{{#babel: tk|tr-4|en-4}}

Bu mysalda ulanyjynyň ene dili türkmençe, ene dili ýaly türkçe we iňlisçe bilýän.

''Dil üçin Derejeler:''

'''N – ene dili

'''5 – professional

'''4 – ene dili ýaly

'''3 – ýokary derejede

'''2 – orta derejede

'''1 – başlangyç derejede'''

''Türkmen diliniň derejeleri:''

{{#babel: tk|tk-5|tk-4|tk-3|tk-2|tk-1}}

[[Kategoriýa:Babel - Dil boýunça ulanyjylar]]</text>
      <sha1>gbjhpjdxgky84g2ae8yamh6ocn8pyye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maşa we Aýy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22139</id>
    <revision>
      <id>269676</id>
      <parentid>236730</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4175" sha1="0fokk621jpznvkehxw3g4b55rui63zf" xml:space="preserve">&quot;'''Maşa we Aýy'''&quot; (Rusça: &quot;Маша и Медведь&quot;) meşhur rus multfilm seriýasy. 3D grafikany ulanyp Animacord studiýasy tarapyndan döredildi. Premýer-premýer 2009-njy ýylyň 7-nji ýanwarynda bolup geçdi.

Taslamanyň ideýasyny animator Oleg Kuzaukow 1996-njy ýylda oýlap tapdy. Ol kenarda, özüni alyp barşy Maşa multfilminiň keşbine meňzeýän bir gyzy gördi. Kuzaukow &quot;Tom we Jerri&quot; multfilm seriýasyndan hem ylham aldy. Sýu plotet pikiri, &quot;Maşa we Aýy&quot; atly rus halk ertekisine esaslanýar.

2011-nji ýylda rus halk ertekilerine esaslanýan 26 bölümden ybarat “ Masha ertekiler” atly ilkinji aýlaw çykdy. 2014-nji ýylda &quot; Masha elhenç wakalar&quot; ady bilen ikinji aýlaw çykdy.
==Dildüwşük==
Gyz Maşa tötänleýin tokaýda ýaşaýan Aýy öýünde özüni tapýar. Ol ýerde bulaşyklyk edýär, Aýy umytsyz. Islenmeýän myhmandan dynmaga we ony öýden alyp gitmäge synanyşýar. Gije gyz hakda alada edip başlaýar we ony gözleýär. Medwedwi ony tapman, gynanç bilen öýüne gaýdyp gelýär we Maşany şol ýerde tapýar. Şol pursatdan Maşa we Aýy iň gowy dostlar. Maşa köplenç Aýy görýär we ony terbiýelemäge synanyşýar.

Üçünji möwsümden Maşa ulalýar we birneme has jogapkärli bolýar. Indi Medwedide ýygy-ýygydan bolýar we öýündäki işleri bilen has meşgullanýar. Ol bolmasa-da, tokaýyň ýaşaýjylary özlerini alyp barmaga we dürli kynçylyklara başlamaga başlaýarlar we Maşa olara ýoldan çykmaga kömek edýär.
==Paýlamak==
&quot;Maşa we aýy&quot; multfilmi Beýik Britaniýa, Germaniýa, Fransiýa, Italiýa, Şweýsariýa, Ispaniýa, Kanada, Latyn Amerikasy we Eastakyn Gündogar ýurtlaryndaky teleýaýlymlarda görkezilýär.

2015-nji ýyldan başlap, gahrymanlar tomaşaçylar bilen täsirleşýän interaktiw doly göwrümli animasiýa filmi görnüşinde bar.
==Baş gahrymanlar==
* Maşa (Mariçka) kiçijik, çydap bolmaýan gyz. Aýy gyz dosty. Mekdep okuwçysy. Erbet, erbet. Lolipoplary, süýjüleri, baýraklar we Aýy käseleri bilen oýnamak, top bilen oýnamak, çeleklere bökmek, multfilmlere tomaşa etmek, sorag bermek, hekaýalar gürlemek.
* Aýy Maşanyň iň gowy dosty, oňa &quot;Mişa&quot;, &quot;Mişka&quot; diýýär. Zähmetkeş. Geplänok, öňki sirk ýerine ýetirijisi, pensiýa çykdy. Aýy bilen aşyk. Maşanyň degişmelerinden yzygiderli ejir çekýär.
===Ikinji derejeli nyşanlar===
* Aýy söýgüli aýy we beýleki aýal keşbi.
* Towşan Maşanyň we Aýy dostudyr. Köplenç Masçyna degişmelerinden ejir çekýär. Käwagt Aýy bilen bilelikde bagda gazýar, ýöne köplenç ol ýerden käşir ogurlaýar.
* Möjekler gülkünç keşpler, Maşadan ýeňiş gazanandan has ýygy-ýygydan ejir çekýärler.
* Belka - Maşanyň huligançylygyna sosna konuslaryny zyňmak bilen jogap berilýär.
* Kirpi - Maşanyň goshgularyna seýrek gatnaşýar, Maşa kömeleklerini we miwelerini zaýalanda halamaýar.
* Panda Aýynyň ýegeni. Maşanyň bäsdeşi.
* Haýwan haýwanlary Maşanyň öýüniň howlusynda ýaşaýan we hemme ýerde gizlenýän geçi, towuk, horaz, doňuz we itdir. Towuklar we horaz diňe &quot;Ilkinji ýygnak&quot; meýilnamasynda duşuşýarlar. Maşadan gorkmaýan ýeke-täk haýwan Roza atly doňuzdyr.
* Igerolbars Aýy köne sirk dostudyr.
* Pingwin Aýynyň ogullyga alnan ogly. Oňa ýumurtga görnüşinde zyňyldy we soň Maşa we Aýy tarapyndan ulaldy, soň bolsa uçar bilen Antarktida iberildi.
* Santa Klaus Maşadan birneme beýik kiçijik atadyr.
* Gimalaý aýy kesgitli, bagtly, fiziki taýdan ösen, hakyky mako.
* Arylar gaharly we gaharjaň. &quot;Surat 9-dan 12-e çenli&quot; seriýasynda gaty gülkünç görkezilýär.
* Daşa Maşanyň aýal dogany. &quot;Iki sany ýeke&quot; seriýasynda peýda bolýar.
* Çukçi gyzy Maşanyň takyk nusgasy. Gara saçlaryndan tapawutlanýar. Demirgazyk polýusda ýaşaýar.
==Baglanyşyklar==
* [http://www.mashabear.ru/ Официальный сайт мультфильма]
* [http://www.animaccord.ru/ Официальный сайт студии «Анимаккорд»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230113155350/https://animaccord.ru/ |date=2023-01-13 }}</text>
      <sha1>0fokk621jpznvkehxw3g4b55rui63zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Türkmenistanyň tebigaty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22565</id>
    <revision>
      <id>269684</id>
      <parentid>255568</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10338" sha1="jnen0dy29plurxmqq3h1odaachb0ikq" xml:space="preserve">[[Faýl:Garagum çöli.jpg|right|thumb|215px|]]
[[Faýl:Bathyz goraghanasy.jpg|right|thumb|215x215px|Türkmen tebigaty Bathyz goraghanasy]]
[[Faýl:Köpetdag.jpg|right|thumb|215px|Köpetdagyň eteginde Düýe]]
[[Türkmenistan]]yň tebigaty baý we özboluşlydyr. Türkmenistany güneşli ýurt diýip ýerlikli belleýärler. Ýylyň dowamynda ol 250 gün gök asmanymyzda şöhle saçyp durýar. Türkmenistanyň özboluşly ekoulgamlary, haýwanat we ösümlik dünýäsiniň müňlerçe görnüşleri bar, bu görnüşleriň ençemesi diňe türkmen topragynda duş gelýär.

Häzirki wagtda ýurduň çäginde biodürlüligiň, esasan hem Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen ösümlikleriň we haýwanlaryň seýrek duş gelýän görnüşleriniň sanyny dikeltmek boýunça işleri amala aşyrýan 9 sany döwlet tebigy goraghanalary hereket edýär. Goralýan çäkleriň umumy meýdany 2 million gektardan geçýär.

Türkmenistanyň ösümlik dünýäsinde 3000-den gowrak görnüşleri bardyr we bu ösümlikleriň 13% diňe Türkmenistanda duş gelýär. Şeýle-de Türkmenistanda pes derejeli ösümlikleriň we kömelekleriň 4000 görnüşi duş gelýär. Ýurtda ýabany ösýän miweli, ir-iýmişli, hoşboý ysly, tagamly we bal beriji ösümlikler ilaty gymmat bahaly iýmit önümleri bilen üpjün etmek üçin çig mal görnüşinde azyk senagatynda we derman senagatynda peýdalanylyp bilner.

Ýabany miweli we hoz agaçlarynyň tokaýlyklary ýa-da dünýäde gymmatly tokaýlaryň biri hasaplanýan dag ýapgytlaryndaky arça tokaýlyklary diýjekmi, ýa-da sawanna görnüşli selçeň ýerleşen pisselikler, çöldäki sazak tokaýlyklary, derýa boýundaky jeňňellikler diýjekmi, umuman Türkmenistanda bar bolan gaýtalanmajak tebigat aýratynlyklarynyň ählisini sanap geçerden köpdir.

Türkmenistanyň haýwanat dünýäsi hem edil şonuň ýaly köp dürlüdir. Ýurduň haýwanat dünýäsini oňurgaly haýwanlaryň 700-den gowrak görnüşi we oňurgasyz haýwanlaryň 12000-den az bolmadyk görnüşi düzýär. Köpetdagda sebit boýunça alajagaplaňyň iň köp sanly toplumy ýaýrandyr, bu ýerde dag gerişlerinde umgalaryň we aýraklaryň sürileri gezýärler. [[Bathyz goraghanasy|Bathyz]]da gulanlary Ýer ýüzünde diňe bir ýitip gitmekden saklanyp galmagyna däl-de, eýsem olaryň sanynyň artdyrmagyna hem mümkinçilik döredi. Şeýle hem, bu ýerde [[keýik]]leriň we aýraklaryň köp sanly sürilerine, syrtlan we [[möjek]] ýaly ýyrtyjy haýwanlara, [[bürgüt]], gajar, dazzarkel, maslykçy, ütelgi, çyparbaş laçyn ýaly ýyrtyjy guşlaryň dürli görnüşlerine duş gelmek bolýar. Bathyzyň tebigy ekoulgamlary [[Köýtendag goraghanasy|Köýtendag döwlet tebigy goraghanasy]] bilen bir hatarda, sähra we dag ekoulgamlarynyň ajaýyp ýerlerini özünde jemleýän tebigy toplumlar hökmünde [[ÝUNESKO]]-nyň Bütindünýä tebigy mirasynyň sanawyna goşmak üçin hödürlendi.

Ýurduň meýdanynyň 80%-ni tutýan çöllük ýerlerde haýwanat dünýäsiniň köp görnüşleri biologik deňagramlylygyň dürs sazlaşygy netijesinde özlerini oňat duýýarlar. Yssy hem gurak howa şertlerinde ösümlikleriň özboluşly görnüşleri emele gelip, olar topragyň çuň gatlaklaryndan jana şypaly çyglylygy almaga, jöwzaly tomusda özüniň ösüşini wagtlaýyn togtatmaga we gysga wagtlaýyn rehnetli ýazda dynuwsyz ösmäge we güllemäge ukyplydyrlar.

Emma şeýle-de bolsa, Türkmenisatanyň tebigatynyň gözel köpdürlüligi ýaşaýşyň esasyny düzýän suwuň bol ýerlerinde has giň we doly açylýar, salkyn dag eteklerinde, derýa jülgelerinde, dürli tebigy zolaklaryň kesişýän ýerlerinde hakyky ýaşaýyş möwç alýar.

Türkmenistanyň daglary we dag eteklerindäki düzlikleri ýurduň umumy meýdanynyň 20%-ni tutýarlar. Türkmenistanyň günortasynda, gündogarynda we günbatarynda [[Köpetdag]], [[Köýtendag]] we Balkan daglary ýerleşýärler. Eger-de öwrüm-öwrüm dag ýodalaryndan ýöreseň, onda her öwrümde, her täze ädimde dereleriň, dag ýapgytlarynyň, dag çemenlikleriniň, dury suwly derýajyklaryň we şarlawuklaryň gaýtalanmajak gözelliklerine duş gelýärsiň.

[[Hazar deňzi]] – dünýä ummany bilen arabaglanyşygy bolmadyk, Ýer ýüzinde iň uly, akmaýan şor suwly köldür. Bu ýerde Hazar deňziniň endemigi bolan hazar düwlenleri ýaşaýar. Deňziň kenarynda gyzylgazlary, gotanlary, ördekleri, çarlaklary we başga-da köp guşlary görmek bolýar.

Tebigatyň bu ajaýyp gözeliklerini 1932-nji ýylda döredilen [[Hazar goraghanasy|Hazar döwlet tebigy goraghanasynda]] synlap bolýar. Goraghanada guşlaryň 300-den gowrak görnüşleri duş gelýär. Hazar deňziniň kenarlary köp sanly göçýän guşlaryň gyşlaýan ýeri hökmünde bellidir. Şeýle hem, deňiziň türkmen bölegi guşlaryň uçup geçýän dünýäde iň wajyp migrasiýa ýollarynyň biri bolmak bilen, bu ýerde Merkezi-Aziýa we Gündogar-Afrika migrasiýa ýollary kesişýär. Gyşlaýan guşlaryň umumy sany 200 münden geçýär. Bu sebäpden, goraghananyň düzümine girýän Türkmenbaşy aýlagy 2009-njy ýylda Ramsar konwensiýasynyň halkara ähmiýetli suwly batgalyk ýerleriň sanawyna girizidi.

Hazar deňziniň türkmen kenary diňe bir mineral baýlyklary bilen däl-de, eýsem ekologiýa taýdan arassa deňiz suwy we dynç almak üçin amatly şertleri bilen hem meşhurdyr. Hazar deňziniň kenarynda „Awaza“ Milli syýahatçylyk zolagynyň döredilmegi bu zolakda durmuşa geçirilýän giň möçberli taslamalar adamlaryň dynç almagy üçin amatly şertleriň döredilmegine we gaýtalanmajak deňiz ekoulgamyny gorap saklamaga gönükdirilendir.
==Fauna==
[[File:Persian Leopard sitting.jpg|thumb|left|Panthera pardus ciscaucasica|Merkezi Aziýa gaplaňy, iň uly gaplaň kiçi görnüşleri]]
[[File:Naja oxiana Caspian cobra in a defensive posture.jpg|thumb|left|[[Kaspi kobra]] goragly ýagdaýda]]
Türkmenistanda dürli ýaşaýyş ýerleri bar we bu haýwanlaryň köp görnüşini goldaýar. Ýurtda süýdemdirijileriň 83 görnüşi hasaba alyndy, olaryň käbirine howp abanýar. Gowaklarda gaplaňlar, aýylar, dag goýunlary , daglarda ýabany eşek we gözli jerenler , Hazar deňzinde möhürler bar. Çöllerde uzyn gulakly kirpi , Brandt kirpi we tolaý towugy , gerbiler, jerbolar we beýleki gemrijiler bar.&lt;ref name=CentralDesert&gt;{{cite web |url=https://www.worldwildlife.org/ecoregions/pa1312 |title=Central Asia: Central Turkmenistan stretching into Uzbekistan and Kazakhstan |work=Deserts and xeric shrublands |publisher=WWF |accessdate=31 July 2017}}&lt;/ref&gt; Ýitip gitmek howpy abanýan süýdemdirijilerde Ýewraziýa goňur aýynyň iki görnüşi, Ýewraziýa linzasy, gaplaň, zolakly giýena, Pallas pişigi, gum pişigi, karakal, gyzyl sugun, türkmen ýabany geçi, markhor we türkmen dag goýunlary.&lt;ref name=RedBook&gt;{{cite web |url=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/kr_kn_turkmenist_2011_2.pdf |title=Volume 2: Invertebrate and Vertebrate Animals |editor=Annabayramov, B. |year=2011 |work=The Red Book of Turkmenistan (third edition) |publisher=Ministry of Nature Protection of Turkmenistan |accessdate=30 July 2017 |archive-date=17 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517020416/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/kr_kn_turkmenist_2011_2.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
Süýrenijiler köp, 82 görnüşi hasaba alyndy. Amfibiýalylar has az, 5 görnüşi Ýewropanyň ýaşyl towugy we batga gurbagasy ýaly hasaba alyndy. Hazar deňzinde akymlarda, derýalarda we köllerde süýji suw balyklary ýaly, esasan endemiki balyklaryň 124 görnüşi ýaşaýar.
Ýurtda 400 töweregi guş görnüşi hasaba alyndy. Olaryň köpüsi rezident görnüşler, beýlekileri göçüp-gonup, diňe geçip barýar, beýlekileri Türkmenistanda gyşlaýar. Bularyň käbiri ýylyň şu döwründe Hazaryň kenarlarynda ýaşaýan ördekler, gazlar we guşlardyr.&lt;ref name=BTCIC&gt;{{cite web |url=https://www.btcic.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=751:turkmenistan-nature&amp;catid=709&amp;lang=en&amp;Itemid=1314 |title= Turkmenistan flora and fauna |publisher=BTCIC |accessdate=31 July 2017}}&lt;/ref&gt;
inurduň iň uly köli Özbegistan bilen serhetdäki Sarygamyş köli bu indi goraghanadyr we pelikanlar, paltolar we soganlar ýaly ýabany guşlary özüne çekýär. Ýeroýlanduz 300 inedördül kilometre (120 inedördül mil) tebigy depressiýa bolup, her ýyl suw joşýar we pelikanlary, flamingo we beýleki guşlary özüne çekýär.

==Türkmenistanyň Döwlet goraghanalary==
'''Döwlet goraghanalary''' [[Repetek goraghanasy]], [[Hazar goraghanasy]], [[Bathyz goraghanasy]], [[Köpetdag goraghanasy]], [[Sünt-Hasardag goraghanasy]], [[Amyderýa goraghanasy]], [[Köýtendag goraghanasy]], [[Gaplaňgyr goraghanasy]] we 16-sany çäkli goraghanalar bar.

==Türkmenistanyň Haýwanat baglary we seýilgähleri==
===Janly Tebigatyň Milli muzeýi===
&quot;Janly Tebigatyň Milli muzeýi&quot; - haýwanat bagy.

2010-njy ýylda guruldy we ulanmaga berildi. Haýwanat bagy 40 gektar meýdanda [[Köpetdag]]yň eteginde ýerleşýär. Dürli howa zolaklaryna degişli haýwanlary saklamak üçin amatly howa şertleri, haýwanat we ösümlik dünýäsi bar. Muzeýde ýabany we öý haýwanlarynyň, guşlaryň, süýrenijileriň we balyklaryň 250-den gowrak görnüşi görkezilýär. Olaryň köpüsi Tebigaty we Türkmenistany goramak boýunça halkara bileleşiginiň Gyzyl kitaplarynda sanalandyr.

Haýwanat bagy &quot;Afrika Sawannasy&quot;, &quot;Ýyrtyjylar&quot;, &quot;Toýnakly haýwanlar&quot;, &quot;Guş bazary&quot;, &quot;Haýwanat bagy muzeýi&quot; ýaly zonalara bölünýär. Türkmenistanyň daglyk, çöl, suw we tokaý sebitlerinde [[Günorta Afrika]] haýwanat dünýäsiniň köp görnüşi, milli goraghanalaryň we tebigy goraghanalaryň gymmatly genofondyny emele getirýän haýwanlaryň dürli wekilleri ýaşaýar.

==Salgylanmalar==
{{stub}}
*[https://ahal.info/tm/news/turkmen-tebigaty-barada ''turkmen-tebigaty-barada'']
*https://www.tkamm.gov.tm/tm/content/5904 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230826074507/https://www.tkamm.gov.tm/tm/content/5904 |date=2023-08-26 }}

{{Salgylanmalar|2}}
[[Kategoriýa:Türkmenistanyň tebigaty]]
[[Kategoriýa:Türkmenistan goraghanalary]]</text>
      <sha1>jnen0dy29plurxmqq3h1odaachb0ikq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Türkmenabat halkara howa meňzili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23541</id>
    <revision>
      <id>269681</id>
      <parentid>269647</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6774" sha1="1zhw71cp3mhri86g85h4bplc6kbr0aj" xml:space="preserve">{{Howa menzili
| name         = Türkmenabat International Airport
| nativename   = Türkmenabat halkara howa menzili
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        =
| image-width  = 250
| caption      = 
| IATA         = CRZ
| ICAO         = UTAV
&lt;center&gt;{{Location map|Turkmenistan|width=250|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label=CRZ|position=right
|lat_deg=38|lat_min=55|lat_sec=51|lat_dir=N
|lon_deg=063|lon_min=33|lon_sec=50|lon_dir=E
}}&lt;small&gt;Türkmenistanda howa menziliniň ýerleşişi&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
| operator =  Turkmenhowayollary gullugy &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://caa.gov.tm/ru/item/159|title=Общая информация|access-date=2024-09-16|archive-date=2021-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121213024/https://caa.gov.tm/ru/item/159|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
| city-served  = 
| location     = [[Türkmenabat]], [[Lebap welaýaty]], [[Türkmenistan]]
| elevation-f  = 649
| coordinates  = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_caption    = Location of the airport in Turkmenistan
| pushpin_label          = '''CRZ'''
| pushpin_label_position = top
| metric-elev  =
| metric-rwy   = y
| r1-number    = 13/31
| r1-length-f  = 12,467
| r1-length-m  = 3,800
| r1-surface   = [[Concrete]]
| r2-number    = 
| r2-length-f  = 
| r2-length-m  = 
| r2-surface   = 
| stat-year    = 
| stat1-header = 
| stat1-data   = 
| stat2-header = 
| stat2-data   = 
| website = http://www.tia.gov.tm
| footnotes = Source: [[Aeronautical Information Publication|AIP]] Turkmenistan&lt;ref name=&quot;AIP&quot;&gt;[http://aviadocs.net/AIP/ AIP Turkmenistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130331010024/http://aviadocs.net/AIP/ |date=2013-03-31 }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Türkmenabatyñ halkara howa meňzili''' (IATA:'''CRZ''', ICAO: '''UTAV''') [[Türkmenistan]]yň [[Türkmenabat]] şäherindäki halkara howa menzili. Ol şäheriň merkezinden takmynan 13&amp;nbsp;km&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Новый международный аэропорт открылся в Туркмении |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/47426/ |access-date=2024-09-16 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119222557/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/47426 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; uzaklykda ýerleşýär. 

==Taryh==
[[File:Turkmenabat Airport.jpg|thumb|left|Öňki howa menzili]]
===Asyl howa menzili===
Asyl howa menzili 1926-njy ýylda açyldy we birnäçe gezek durky täzelendi. Türkmenistanyň garaşsyzlyk ýyllarynda düýpli rekonstruksiýa geçirildi. Öňki howa menzili awtomatiki ýangyç üçin platforma bilen birlikde häzirki zaman howa nawigasiýa ulgamy bilen enjamlaşdyryldy. Uçuş-gonuş zolagy hem uzaldyldy.

===Täze howa menzili===
2013-nji ýylda Türkmenabat şäheriniň günortasyndaky täze howa menzilinde gurluşyk başlandy.&lt;ref&gt;[http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=3299 Президент Туркменистана ознакомился с проектами новых важных объектов]&lt;/ref&gt; 2013-nji ýylyň 14-nji fewralynda ilkinji daşyň düýbüni tutmak dabarasyna [[Ukraina]]nyň prezidenti Wiktor ukanukowiç we [[Türkmenistanyň prezidenti]] [[Gurbanguly Berdimuhamedow]] gatnaşdy.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Президенты Украины и Туркменистана приняли участие в церемонии закладки аэропортового комплекса в Туркменабаде |url=http://www.president.gov.ua/ru/news/26862.html |access-date=2024-09-16 |archive-date=2014-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126082700/http://www.president.gov.ua/ru/news/26862.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ahyrky gurluşyk, Türkmenistanyň Senagatçylar we Telekeçiler Bileleşiginiň agzasy Türkmen hususy gurluşyk firmasy Gündogdy tarapyndan amala aşyryldy.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Новый аэропорт Туркмении попал в Книгу рекордов Гиннесса |url=https://regnum.ru/news/society/2384984.html |access-date=2024-09-16 |archive-date=2018-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180227222718/https://regnum.ru/news/society/2384984.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Passengerolagçy terminaly binasy 37 müň inedördül metr tutýar.&lt;ref&gt;[http://tdh.gov.tm/news/articles.aspx&amp;article11498&amp;cat15 Президент Туркменистана запустил в строй действующих Международный аэропорт в Туркменабате]&lt;/ref&gt;

2018-nji ýylyň 26-njy fewralynda [[Türkmenistanyň prezidenti]] [[Gurbanguly Berdimuhamedow]]yň gatnaşan täze howa menziliniň açylyş dabarasy boldy.&lt;ref&gt;[https://sng.today/ashkhabad/6243-otkrylsya-novyy-mezhdunarodnyy-aeroport-v-centre-lebapskogo-velayata-turkmenistana.html Открылся новый Международный аэропорт в центре Лебапского велаята Туркменистана]&lt;/ref&gt; Aeroport toplumynyň kuwwaty sagatda 500 ýolagçydyr. Uçuş-gonuş zolagynyň uzynlygy 3800 metr we ini 65 metr bolup, häzirki zaman yşyk signallary we meteorologiýa ulgamlary bilen enjamlaşdyrylandyr.&lt;ref&gt;[https://www.aex.ru/news/2018/2/26/181680/ Новый международный аэропорт открылся в Туркмении]&lt;/ref&gt; Howa menzili islendik uçar görnüşini kabul etmäge ukyplydyr.&lt;ref&gt;[http://turkmenistan.gov.tm/?id=18208 Туркменабатский международный аэропорт перевыполняет план по пассажиро- и грузоперевозкам]&lt;/ref&gt; Aeroportdaky ýük terminaly ýylda 200 müň tonna ýük daşamak üçin niýetlenendir. Merkezleşdirilen ýangyç guýulýan stansiýa bir wagtyň özünde birnäçe uçara hyzmat etmäge mümkinçilik berýär.

Üçburçluk “[[Oguz han]]yň [[ýyldyz]]y” şekilli howa menziliniň ýolagçy terminaly 12 müň inedördül metrden gowrak meýdany eýeleýär we Ginnesiň Rekordlar kitabynda iň uly ýyldyz şekilli bina hökmünde bellendi. dünýä.&lt;ref&gt;[https://turkmenportal.com/blog/22624/aviakompaniya-nordwind-airlines-planiruet-vypolnyat-reisy-iz-moskvy-v-turkmenabat Авиакомпания Nordwind Airlines планирует выполнять рейсы из Москвы в Туркменабат]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kleemannlifts.com/newsletter/kleemann-international-airport-turkmenabat KLEEMANN for the International Airport of Türkmenabat]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mir24.tv/news/16293512/aeroport-zvezda-v-turkmenistane-popal-v-knigu-rekordov-ginnessa Аэропорт-звезда в Туркменистане попал в Книгу рекордов Гиннесса]&lt;/ref&gt;

==Salgylanmalar==
{{Salgylanmalar|2}}

[[Kategoriýa:Lebap welaýaty]]</text>
      <sha1>1zhw71cp3mhri86g85h4bplc6kbr0aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coca-Cola Students Cup</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23844</id>
    <revision>
      <id>269675</id>
      <parentid>268241</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10377" sha1="ds9i71v2fzlc6g5sezfbp528q897v80" xml:space="preserve">'''Coca-Cola Students Cup''' ýa-da '''Talyp kubogy''' – Özbegistandaky ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda geçirilýän mini-futbol ýaryşy. Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrligi, Ýokary bilim, ylym we innowasiýalar ministrligi, [[Özbegistan Futbol Assosiasiýasy|Futbol assosiasiýasy]] we [[Özbegistan Professional Futbol Ligasy|Professional futbol ligasy]] bilen hyzmatdaşlykda [[2022]]-nji ýyldan bäri geçirilýär&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/37983306|title=Talyp ýaşlaryň arasynda Coca-Cola Student’s Cup ýaryşy geçirilýär}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://inha.uz/general/coca-cola-students-cup-football-competition/|title=“Coca-Cola Students Cup” futbol ýaryşy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/coca-cola-homiyligida-students-cup-musobaqasi-otkaziladi--05-04-2024|title=Coca-Cola-nyň hemaýatkärliginde &quot;Students Cup&quot; ýaryşy geçirilýär}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tuit.uz/en/post/coca-cola-students-cup-musobaqasi-bolib-otmoqda|title=THE COCA-COLA STUDENTS CUP TOURNAMENT IS BEING HELD BETWEEN THE UNIVERSITIES OF TASHKENT CITY AND TASHKENT REGION}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pfl.uz/news/coca-cola-homiyligi-ostida-poytaxt-talabalari-ortasida-students-cup-musobaqasi-otkaziladi-16611-274626|title=Coca-Cola-nyň hemaýatkärliginde paýtagt talyplarynyň arasynda Students Cup ýaryşy geçirilýär}}&lt;/ref&gt;.

Baş hemaýatkär “Coca-Cola Beverages” kompaniýasy bolup, ol bäsleşigiň guramaçylyk we maddy taraplaryny üpjün edýär. Gatnaşyjylar ýokary okuw jaýynyň talyplary bolmaly. Professional futbolçylar/futzalçylar ýaryşa gatnaşyp bilmezler. Ol her ýyl milli derejede geçirilýär. Her ýyllyk ýaryş 3 tapgyrdan ybarat&lt;ref name=&quot;cham&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/coca-cola-homiyligida-students-cup-musobaqasi-otkaziladi--05-04-2024|title=Coca-Cola homiyligida &quot;Students Cup&quot; musobaqasi o‘tkaziladi}}&lt;/ref&gt;.

== Taryh ==
2019 ýylyň 5 dekabrynda Özbegistanyň Prezidenti “Özbegistanda futbolyň ösüşini düýbünden täze derejä çykarmak çäreleri barada” Karary&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.asia/oz/news/ozbekistonda-futbolni-rivojlantirishni-mutlaqo-yangi-bosqichga-olib-chiqish-chora-tadbirlari-togrisida|title=O'zbekistonda futbolni rivojlantirishni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to'g'risida}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lex.uz/ru/docs/-4631208|title=O‘zbekistonda futbolni rivojlantirishni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida}}&lt;/ref&gt;, 2021-nji ýylyň 5-nji noýabrynda “Ýöremek, ylgamak, mini-futbol, ​​badminton, stritbol we türgenleşik sport görnüşlerini mundan beýläk-de ösdürmek çäreleri barada” Karary&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lex.uz/docs/-5713367|title=Yurish, yugurish, mini-futbol, badminton, stritbol va “Workout” sport turlarini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida}}&lt;/ref&gt; we 2023-nji ýylyň 7-nji aprelinde “Köpçülikleýin we professional futboly hemmetaraplaýyn ösdürmek boýunça goşmaça çäreler barada” Karary&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lex.uz/ru/docs/-6426271|title=Ommaviy va professional futbolni har tomonlama rivojlantirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida}}&lt;/ref&gt; kabul etdi.

Talyplaryň arasynda futbol ýaryşyny geçirmek başlangyjy [[Özbegistan Professional Futbol Ligasy]] tarapyndan öňe sürüldi&lt;ref&gt;[https://t.me/birinchiligauzb/2598 📋 Talaba yoshlar oʻrtasida „Studentʼs Cup“ musobaqasi oʻtkaziladi]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cham&quot;&gt;{{cite web|url=https://championat.asia/uz/uzb/news/toshkentda-talabalar-ortasida-students-cup-musobaqasi-otkaziladi|title=Тошкентда талабалар ўртасида Students Cup мусобақаси ўтказилади}}&lt;/ref&gt;.

== 2022 ==
Talyplaryň Kubogy ugrundaky ýaryşy 2022-nji ýylyň 18-nji aprelinde talyplar arasynda geçirmek barada ylalaşyldy. [[26 aprel]]e çenli 35 ýokary okuw jaýyndan 159 talyp hasaba alyndy&lt;ref&gt;[https://t.me/birinchiligauzb/2603 Talaba yoshlar oʻrtasida „Studentʼs Cup“ musobaqasi oʻtkaziladi]&lt;/ref&gt;. Ýaryş 13-nji maýda başlady. Finalda Andijan döwlet uniwersitetiniň &quot;AnDU&quot; topary ýeňiş gazandy, Samarkand döwlet uniwersitetiniň SamDU topary bürünç medaly, Namangan döwlet uniwersitetiniň &quot;NamDU&quot; topary bolsa kümüş medaly gazandy&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pfl.uz/news/students-cup-2022-bugun-respublika-bosqichiga-qura-tashlanadi-14344-302720|title=Students Cup-2022. Bugun respublika bosqichiga qur’a tashlanadi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.asia/uz/news/323186|title=Students Cup. Андижон давлат университети – чемпион!}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/iivuz/57819 „Yangi Oʻzbekiston yoshlarimiz“ shiori ostida mini futbol boʻyicha „Students cup“ musobaqasiga start berildi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/iivuz/96204 „Yangi Oʻzbekiston yoshlarimiz“ shiori ostida mini futbol boʻyicha „Coca Cola Students cup“ musobaqasining final bosqichi boʻlib oʻtdi]&lt;/ref&gt;.

== 2024 ==
Bäsleşik [[2024]] ýylyň [[29 aprel]]inde başlady. 888 talypdan ybarat 74 topar gatnaşdy&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tma.uz/2024/04/29/29-aprel-dushanba-kuni-coca-cola-students-cup-musobaqasi-bunyodkor-stadionida-start-oladi/|title=29-aprel — dushanba kuni Coca-Cola Students cup musobaqasi Bunyodkor stadionida start oladi|access-date=2026-03-28|archive-date=2026-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20260311012306/https://tma.uz/2024/04/29/29-aprel-dushanba-kuni-coca-cola-students-cup-musobaqasi-bunyodkor-stadionida-start-oladi/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tuit.uz/post/coca-cola-students-cup-musobaqasi-bolib-otmoqda|title=Toshkent shahar va Toshkent viloyati OTMlari o’rtasida Coca-Cola Students Cup musobaqasi bo’lib o’tmoqda}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/birinchiligauzb/7219 Coca-Cola Students Cup]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/uzpfl/58213 Coca-Cola Students Cup]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.asia/uz/news/talaba-yoshlar-ortasida-coca-cola-students-cup-musobaqasi-boshlanmoqda|title=Талаба ёшлар ўртасида “Coca-Cola Student’s Cup” мусобақаси бошланмоқда}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{YouTube|p4o9j6dt2aQ|Coca-Cola Students cup 2024. Qur'a tashlash marosimi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=8x_tznLHrHk|title=Coca-Cola Students Cup. Uchinchi bosqichga qur'a tashlash marosimi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://daryo.uz/2024/04/04/poytaxt-talabalari-ortasida-students-cup-musobaqasi-otkaziladi-pfl|title=Poytaxt talabalari o‘rtasida Students cup musobaqasi o‘tkaziladi — PFL}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/birinchiligauzb/7862 Coca-Cola Students Cup. Final kuni!]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://championat.asia/uz/news/coca-cola-students-cup-sovrindorlarini-tashkilotchilar-sovgasi-kutadi-ozpfl|title=Coca-Cola Students cup совриндорларини ташкилотчилар совғаси кутади — ЎзПФЛ}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;; font-size:95%&quot;
|+2024-nji ýylda Özbegistan sebitleri boýunça gatnaşyjylaryň sany
!Sebit
!Okuwçylaryň sany
|-
|[[Daşkent welaýaty]]||296
|-
|[[Daşkent şäheri]]||592
|}
[[Daşkent Döwlet Tehniki Uniwersiteti]]nyň &quot;Tehnika&quot; topary 1-nji orny, Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň akademiýasynyň &quot;IIM akademiýasy&quot; topary 2-nji orny we Özbegistan döwlet sungat we medeniýet institutynyň &quot;San'at&quot; topary 3-nji orny eýeledi&lt;ref&gt;{{YouTube|F5ct48GDxto|Coca-Cola Student's Cup. Final. TEXNIKA - IIV AKADEMIYA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://m.stadion.uz/uz/news/detail/441393|title=Talabalar o‘rtasida o‘tkazilgan “Students Cup” turnirining g‘olib va sovrindorlari aniqlandi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{YouTube|xkvjNE3Vhj8|«Coca Cola Students cup» musobaqasining final bosqichi}}&lt;/ref&gt;.

== [[2025]] ==
Bu ýylky bäsleşik Özbegistanyň ähli döwlet we hususy uniwersitetleriniň talyplary üçin açykdy (şol sanda 11 daşary ýurtly talyp). Talyp uniwersitetiň günlük bakalawr talyby bolmaly we professional futbolçy bolmaly däl&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pfl.uz/news/liga-coca-cola-students-cup-2025-musobaqasi-uchun-tayyorgarlik-boshladi|title=Liga Coca-Cola Students cup-2025 musobaqasi uchun tayyorgarlik boshladi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pfl.uz/news/students-cup-73-universitet-va-871-talabaga-ozini-korsatish-imkoniyatini-berdi|title=Students cup 73 universitet va 871 talabaga o‘zini ko‘rsatish imkoniyatini berdi}}&lt;/ref&gt;.

Biçeriş [[29 aprel]]de geçirildi. Özbegistanyň 73 ýokary okuw mekdebinden 871 talyp gatnaşdy&lt;ref&gt;{{YouTube|gFNc71RmCj0|Students Cup-2025. Qur'a tashlash marosimi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/uzpfl/68823 Students cup 73 universitet va 871 talabaga oʻzini koʻrsatish imkoniyatini berdi]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;; font-size:95%&quot;
|+Özbegistanyň sebitleri boýunça 2025-nji ýylda gatnaşyjylaryň sany
!Sebit
!Okuwçylaryň sany
|-
|[[Andijan welaýaty]]||38
|-
|[[Buhara welaýaty]]||37
|-
|[[Horezm welaýaty]]||34
|-
|[[Syrdarya welaýaty]]||29
|-
|[[Nawoý welaýaty]]||28
|-
|[[Garagalpagystan]]||18
|-
|[[Namangan welaýaty]]||42
|-
|[[Jizzakh welaýaty]]||46
|-
|[[Surhandaýa welaýaty]]||48
|-
|[[Samarkand welaýaty]]||69
|-
|[[Fergana welaýaty]]||78
|-
|[[Kaşkadarýa welaýaty]]||86
|-
|[[Daşkent welaýaty]]||131
|-
|[[Daşkent şäheri]]||176
|}
[[22 maý]]da Daşkentdäki &quot;Jar&quot; ​​stadionynda 3-nji orun ugrundaky oýun we ýaryşyň finaly geçirildi. Çyrçyk Döwlet Pedagogik Uniwersitetiniň &quot;Çirçik Pedagog&quot; topary bürünç medala, Daşkent Döwlet Tehniki Uniwersitetiniň &quot;Tehnika&quot; topary kümüş medala, &quot;Ýyldyzlar Halkara Uniwersiteti&quot; hususy ýokary okuw mekdebiniň &quot;Ýyldyzlar&quot; topary bolsa altyn medala mynasyp boldular&lt;ref&gt;[https://t.me/birinchiligauzb/11301 🔴 Coca-Cola Students Cup. Stars International university jamoasi musobaqa gʻolibi!]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/birinchiligauzb/11296 🔴 Coca-Cola Students Cup. 3-oʻrin uchun bahs]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/birinchiligauzb/11298 🔴 Coca-Cola Students Cup-2025. Final]&lt;/ref&gt;.
==Salgylanmalar==
{{Salgylanmalar|2}}
[[Kategoriýa:Özbegystanda Futbol]]
[[Kategoriýa:Özbegistanda futbol ýaryşlary]]
[[Kategoriýa:2022 ýylda Özbegistanda gurnalan]]</text>
      <sha1>ds9i71v2fzlc6g5sezfbp528q897v80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipediýa:Interfeýs administratorlary</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23899</id>
    <revision>
      <id>269687</id>
      <parentid>263661</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T09:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>11129</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>269687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3926" sha1="qydvkzns4urtci0z7tfro7v7ycx375i" xml:space="preserve">'''Interfeýs administratorlary''' — CSS we JavaScript bilen ýazylan Wikipediýanyň hyzmat sahypalaryny (MediaWiki: Common.js, MediaWiki: Vector.css we [[Special:Gadjets]]) sanawynda görkezilen gadjet sahypalaryny redaktirlemäge hukugy bolan ulanyjylardyr. Bu sahypalarda Wikipediýanyň mazmunynyň görkezilişini üýtgetmek, sahypalaryň özüni alyp barşyny üýtgetmek ýa-da çylşyrymly gurallary döretmek üçin ähli Wikipediýa redaktorlarynyň we okyjylarynyň brauzerlerinde işleýän programma kody bar. Interfeýs dolandyryjylary, eýesiniň razylygy bilen ýa-da işleýşinde tehniki kynçylyklar bar bolsa, MediaWiki at giňişligindäki beýleki sahypalary, beýleki adamlaryň ýazgylaryny we stillerini redaktirläp bilerler.

== Baýdagy bellemegiň esaslary ==
Interfeýs administratorynyň baýdagy ýokary derejeli tehniki başarnyk, şeýle hem jemgyýetiň ynamynyň ýokary derejesini talap edýändigi sebäpli, dalaşgäriň administrator, býurokrat ýa-da inerener baýdagy bolmagy hökmanydyr. Aýratyn ýagdaýlarda, bu baýdagy beýleki dil bölümlerinde ýa-da gaznanyň taslamalarynda bu baýdagy bolan ýa-da ýeterlik wagtyň dowamynda beýleki dil bölümlerini ýa-da taslamalaryny tehniki taýdan hyzmat eden rus Wikipediýa gatnaşyjylaryna wagtlaýyn meseleleri çözmek üçin interfeýs dolandyryjy baýdagy bellenilip bilner.

Baýdak Wikipediýa sahypasynda bellendi: [[Wikipediýa:Interfeýs dolandyryjylaryna haýyş|Interfeýs dolandyryjylaryna haýyş]]. Programmada, gatnaşyjy &quot;Interfeýs dolandyryjylarynyň tehniki başarnyklary&quot; bölüminde görkezilen islendik usul bilen tehniki başarnyklaryny subut etmeli. Mundan başga-da, çekişme wagtynda dalaşgäre tehniki başarnyklaryny barlamaga gönükdirilen soraglar berilip bilner.

Ara alyp maslahatlaşmak azyndan bir hepde dowam edýär. Ondan soň, býurokratlar tehniki başarnyk we jemgyýetiň dalaşgäre bolan ynam derejesi baradaky argumentlere baha berýärler we baýdagyň bellenilmegi barada karar berýärler.

Wikipediýanyň işleýşine ýaramaz täsir edýän ýa-da aç-açan ylalaşyga garşy edilen üýtgeşmeleri çözmek üçin baýdak wagtlaýynça býurokratlar tarapyndan bellenip bilner. Baýdak bu hereketleri tamamlamak üçin zerur döwür üçin bellenilýär.

== Interfeýs dolandyryjylarynyň tehniki başarnyklary ==
Interfeýs administratorynyň baýdagyny soraýan gatnaşyjynyň tehniki başarnyklary, ony almak üçin hökmany talapdyr. Başarnyk islendik görnüşde görkezilip bilner:
* Şablonlara, şahsy CSS we JS-de üýtgeşmeler;
* Mysallar ýa-da gadjetlerde, umumy CSS ýa-da JS-de taýýar ýerine ýetiriş bilen üýtgeşmeler üçin teklipler;
* Üçünji tarapyň çeşmeleri (mysal üçin, GitHub), şol sanda gatnaşyjynyň tehniki başarnyklaryny subut edip biljek we belli bir gatnaşyjy bilen aç-açan baglanyşykly beýleki fond taslamalarynda işlemek.

== Arzalary bir wagtda tabşyrmak ==
Bir gatnaşyjynyň diňe Interfeýs administratorynyň baýdagy we Dolandyryjy, Býurokrat ýa-da Inerener baýdagy bolup bilse-de, gatnaşyjy bu baýdaklar üçin arzalary bir wagtda tabşyryp biler. Şeýle-de bolsa, Interfeýs administratorynyň baýdagy üçin ýüztutma iň soňky hasaplanýar. Interfeýs dolandyryjysy we inerener baýdaklary üçin ýüztutma diskussiýa görnüşinde geçirilýändigi sebäpli, gatnaşyjy iki aýry arzanyň ýerine ýekeje kombinirlenen arzany iberip biler.

Dolandyryjy ýa-da Býurokrat baýdagy üçin ýüztutma şowsuz bolan halatynda, interfeýs administratorynyň baýdagy baradaky arzada bu baýdagy bellemek talaplarynyň berjaý edilýändigi görkezilen bolsa we dalaşgärlere Wikipediýa laýyklykda in Engineener baýdagynyň bellenmegine päsgel berýän deliller ýok bolsa: In Engineenerler # Baýdagy sylaglamak we aýyrmak (ylalaşyksyz hereketler we ş.m.).

[[Kategoriýa:Wikipediýa]]</text>
      <sha1>qydvkzns4urtci0z7tfro7v7ycx375i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Türkmenistanyň Baş prokuraturasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24113</id>
    <revision>
      <id>269683</id>
      <parentid>266581</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5048" sha1="eqdnmmavv7s9lh4zkgo43y5v6fhycbp" xml:space="preserve">'''Türkmenistanyň Baş prokuraturasy''' — döwlet kanunlarynyň, Prezidentiň we [[Türkmenistanyň ministrler kabineti|Ministrler Kabinetiniň]] hereketlerine, şeýle hem [[Türkmenistanyň Mejlisi|Türkmenistan Mejlisiniň]] kararlaryna takyk we birmeňzeş berjaý edilişine gözegçilik edýän [[Türkmenistanyň prezidenti|Türkmenistanyň Prezidentine]] hasabat berýän döwlet edarasydyr&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120805213936/www.turkmenistan.gov.tm/_ru/laws/?laws=01fp Закон Туркменистана о Прокуратуре]&lt;/ref&gt;.

== Baş prokurorlar ==
{| class=&quot;standard&quot; width=&quot;40%&quot; border=&quot;&quot;
| width=&quot;1%&quot; |'''#'''
| width=&quot;10%&quot; |'''Doly ady'''
| width=&quot;10%&quot; |'''Işdäki işiň başlanýan we gutarýan senesi'''
|-
| width=&quot;3%&quot; |1.
| width=&quot;10%&quot; |[[Gurbanmuhammed Kasymow]]
| width=&quot;20%&quot; |1991-nji ýylyň marty - 1993-nji ýylyň 7-nji ýanwary
|-
| width=&quot;3%&quot; |2.
| width=&quot;10%&quot; |[[Baýrammyrad Aşirliýew]]
| width=&quot;20%&quot; |1993-nji ýylyň 7-nji ýanwary - 1997-nji ýylyň 3-nji apreli
|-
| width=&quot;3%&quot; |3.
| width=&quot;10%&quot; |[[Gurbanbibi Atajanowa]]
| width=&quot;20%&quot; |1997-nji ýylyň 3-nji apreli - 2006-njy ýylyň 10-njy apreli
|-
| width=&quot;3%&quot; |4.
| width=&quot;10%&quot; |[[Mukhemmetguly Ogşukow]]
| width=&quot;20%&quot; |[[2006|2006-njy ýylyň]] 10-njy [[Aprel|apreli]] - [[2008|2008-nji ýylyň]] [[Mart|marty]]
|-
| width=&quot;3%&quot; |5.
| width=&quot;10%&quot; |[[Çary Hodjamuradow]]
| width=&quot;20%&quot; |[[2008|2008-nji ýylyň]] [[2 mart|2-nji marty]]&lt;ref&gt;http://www.turkmenistan.ru/ru/node/24062 {{Wayback|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/24062|date=20191216220025}} Чары Ходжамырадов назначен Генеральным прокурором Туркменистана&lt;/ref&gt; - [[2011|2011-nji ýylyň]] [[4 oktýabr|4-nji oktýabry]] &lt;ref&gt;http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36555.html {{Wayback|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36555.html|date=20160304110024}} Генеральный прокурор Туркменистана ушел в отставку&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;3%&quot; |6.
| width=&quot;10%&quot; |[[Ýaranmyrat Ýazmyradow]]
| width=&quot;20%&quot; |[[2011|2011-nji ýylyň]] 4-nji [[Oktýabr|oktýabry]] - 2013-nji ýylyň awgusty&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=http://vestikavkaza.ru/news/Berdymukhamedov-naznachil-novogo-genprokurora-i-glavu-Verkhovnogo-suda.html|title=Бердымухамедов назначил нового генпрокурора и главу Верховного суда|author=|website=Вестник Кавказа|date=2013-09-01|publisher=|lang=ru|access-date=2018-04-09|archive-date=2018-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410071853/http://vestikavkaza.ru/news/Berdymukhamedov-naznachil-novogo-genprokurora-i-glavu-Verkhovnogo-suda.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|7.
|[[Amanmyrat Halýew]]
|Awgust 2013 &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; - 2017-nji ýylyň 5-nji maýy&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42572.html|title=Президент Туркменистана уволил генерального прокурора и группу работников прокуратуры|author=|website=Интернет-газета Turkmenistan.Ru|date=2017-05-05|publisher=|lang=ru|access-date=2018-04-09|archive-date=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409171647/http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42572.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|8.
|[[Batyr Atdaew]]
|2017-nji ýylyň 12-nji maýy - 2022-nji ýylyň 4-nji iýuny&lt;ref&gt;{{Cite news|title=В Туркмении назначен новый генеральный прокурор|author=|url=https://regnum.ru/news/polit/2274412.html|work=ИА REGNUM|date=2-17-05-13|access-date=2018-04-09|language=ru|archive-date=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409233452/https://regnum.ru/news/polit/2274412.html|archivedate=2018-04-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180409233452/https://regnum.ru/news/polit/2274412.html}}&lt;/ref&gt;
|-
|9.
|[[Serdar Mälikgulyýew]]
|2022-nji ýylyň 5-nji iýuly - 2024-nji ýylyň 16-njy ýanwary&lt;ref&gt;{{Cite news|title=В Туркмении назначен новый генеральный прокурор|author=|url=https://regnum.ru/news/polit/2274412.html|work=ИА REGNUM|date=2-17-05-13|access-date=2018-04-09|language=ru|archive-date=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409233452/https://regnum.ru/news/polit/2274412.html|archivedate=2018-04-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180409233452/https://regnum.ru/news/polit/2274412.html}}&lt;/ref&gt;
|-
|10.
|[[Begmurat Muhamedow]]
|2024-nji ýylyň 16-njy ýanwary - häzirki wagtda&lt;ref name=&quot;r1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://tdh.gov.tm/ru/post/39316/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-muhamedove-br-2 |title=Указ Президента Туркменистана О Мухамедове Б.Р.  |archive-date=2024-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116225911/https://tdh.gov.tm/ru/post/39316/ukaz-prezidenta-turkmenistana-o-muhamedove-br-2 }}&lt;/ref&gt;
|}

== Salgylanmalar ==
{{reflist}}

[[Kategoriýa:Türkmenistanyň döwlet gurluşy]]</text>
      <sha1>eqdnmmavv7s9lh4zkgo43y5v6fhycbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olsen Brothers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24717</id>
    <revision>
      <id>269678</id>
      <parentid>269386</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6132" sha1="gzytr7viwvpbw5p24ch8vo9em4qn42q" xml:space="preserve">'''Olsen Brothers''' (Daniýaly: Brødrene Olsen) — [[2000]] ýylda [[Ýewrowideniýe aýdym bäsleşigi (2000)|Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginde]] ýeňiji bolan Odense şäherinden bolan Jørgen ([[15 mart]] [[1950]] ýylda doglan) we Niels &quot;Noller&quot; Olsen ([[13 aprel]] [[1954]] ýylda doglan) doganlar tarapyndan döredilen [[Daniýa]]ly rok/pop aýdym-saz duetidi. Olar 1965 ýylda ilkinji topary bolan The Kids-i döretdiler. The Kids 1965 ýylda K.B. Hallen-de The Kinks üçin gyzgynlyk bilen taýýarlyk görüp, 1967 ýylda ilkinji singllerini çykardylar.

== Karyera ==
Jørgen we Niels Olsen 1971 ýylyň martynda Kopengagendäki Sirkusbygningen-de &quot;Hair&quot; atly müzikle gatnaşdylar we soňra Daniýa, Norwegiýa we Şwesiýa boýunça gastrollara çykdylar.

Olsen Brothers-iň ilkinji albomy 1972 ýylda çykdy; jemi 13 albom çykardylar. Iň uly hit aýdymlarynyň käbiri &quot;Angelina&quot; (1972), &quot;For What We Are&quot; (1973), &quot;Julie&quot; (1977), &quot;San Francisco&quot; (1978), &quot;Dans Dans Dans&quot; (1979), &quot;Marie, Marie&quot; (1982), &quot;Neon Madonna&quot; (1985), &quot;Wings Of Love&quot; (2000), &quot;We Believe In Love&quot; (2001), &quot;Look Up Look Down&quot; (Cliff Richard bilen bilelikde ýerine ýetirildi) (2009) we &quot;Brothers To Brothers&quot; (2013) ýalydyr.

Olsen Brothers takmynan 3,2 million albom, 1,5 million singl we 2,7 million ýygyndy satdy. Olaryň iki sesli sazlaşygy bar we olaryň &quot;janköýerleriniň&quot; arasynda Olsen Brothers-i Ýewropaly &quot;Everly Brothers&quot; diýip atlandyrýan Kliff Richard we Björn Ulvaeus bar.

Olsen doganlar, käte bolsa, Jörgen Olsen hem özbaşyna Dansk Melodi Gran-prisi diýlip atlandyrylýan ýyllyk birnäçe bäsleşiklere gatnaşdy, olaryň ýeňijisi Daniýanyň adyndan Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginde çykyş ederdi.

Olar 2000 ýylda Kopengagende geçirilen ýyllyk [[Dansk Melodi Grand Prix]] aýdym-saz bäsleşiginde ýeňiş gazandylar we 2000 ýylda Stokholmda geçirilen Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşiginde Daniýanyň adyndan çykyş etdiler&lt;ref name=&quot;Barclay2010&quot;&gt;{{cite book|last=Barclay|first=Simon|title=The Complete and Independent Guide to the Eurovision Song Contest 2010|url=https://books.google.com/books?id=BfuBF7fOnyoC&amp;pg=PA110|access-date=16 August 2014|date=2010-06-17|publisher=Simon Barclay|isbn=9781445784151|pages=110–}}&lt;/ref&gt;. olar &quot;Fly on the Wings of Love&quot; (daniýa dilindäki &quot;Smuk som et Stjerneskud&quot; sözünden terjime edilende &quot;Beautiful as a Shooting Star&quot;) aýdymy bilen ýeňiş gazandylar. Bir tapgyrda olar Daniýada bir günde 100,000 nusga satdylar; olar bäsleşikde ýeňiş gazanan ikinji daniýaly topar boldy. Ýeňiş gününde Ýorgen Olsen 50 ýaş we 61 günlükdi we bu ony bäsleşikde ýeňiş gazanan iň garry aýdymçy etdi. Şeýle-de bolsa, ol bu rekordy diňe bir ýyl saklady, sebäbi Deýw Benton 2001 ýylda 50 ýaş we 101 günlük ýaşynda ýeňiş gazandy. Olsen doganlarynyň umumy ýaşy olary bäsleşikde ýeňiş gazanan iň garry topar edýär&lt;ref&gt;O'Connor, John Kennedy. The Eurovision Song Contest - The Official Celebration. Carlton Books, 2015. {{ISBN|978-1-78097-638-9}}. Pages 32-33&lt;/ref&gt;.

Olar 2001 ýylda Kopengagende geçirilen Ýewrowideniýe aýdym bäsleşigini öňki ýyldaky ýeňiji aýdymlarynyň gysga gaýtalanmasy bilen başladylar, soňra täze çykan &quot;[[Walk Right Back]]&quot; aýdymynyň doly ýerine ýetirilişi bilen.

2005 ýylda ýeňişlerinden bäri ilkinji gezek &quot;Little Yellow Radio&quot; aýdymy bilen Ýewrowideniýe bäsleşigine milli deslapky saýlama bolan Daniýanyň Melodi Gran Prisine gaýtadan gatnaşdy. Olaryň ýeňişlerini gaýtalamaga umyt edýändikleri giňden habar berildi; ýöne bu gezek olar Ýakob Sweistrupyň yzyndan ikinji orny eýelemeli boldular.

Olaryň &quot;[[Fly on the Wings of Love]]&quot; aýdymy 2005 ýylyň 22 oktýabrynda Daniýanyň Kopengagen şäherinde geçirilen &quot;Contacts: 50 Years of the Eurovision&quot; aýdym bäsleşiginiň 14 finalçysynyň biri hökmünde görkezildi. Olar bu aýdymy çärede ýerine ýetirip, 14 aýdymyň arasynda 6 orny eýelediler. Ýeňiji ABBA-nyň &quot;Waterloo&quot; aýdymy boldy.

2019 ýylda doganlar Nilsde beýni rak keseliniň bardygy anyklanandan soň, saz karýeralaryna arakesme etdiler&lt;ref&gt;{{cite web|last=Granger|first=Anthony|title=Denmark: Niels Olsen Calls End To Music Career Following Serious Illness|url=https://eurovoix.com/2019/12/17/denmark-niels-olsen-calls-end-to-music-career-following-serious-illness/|access-date=9 May 2020|date=2019-12-17|publisher=Eurovoix}}&lt;/ref&gt;. Şeýle-de bolsa, Nils 2020 ýylyň ahyryna çenli rak keselinden azat diýlip yglan edildi, bu bolsa &quot;garşylyklara garşy&quot; diýlip atlandyryldy. Ol geljekde aýdym-saz sungatyna gaýdyp gelmegini ret etmedi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eurovisionary.com/danish-eurovision-winner-cancer-free-believes-he-will-beat-the-odds/ |title=Danish Eurovision winner cancer free – believes he will beat the odds |date=December 10, 2020 |website=eurovisionary.com |access-date=June 8, 2026 |archive-date=November 10, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110165902/https://eurovisionary.com/danish-eurovision-winner-cancer-free-believes-he-will-beat-the-odds/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Ýorgen &quot;[[Fly on the Wings of Love]]&quot; aýdymyny ýerine ýetirdi Stokholmdaky ýeňşiň ýigrimi bäş ýyllygyny bellemek üçin 2025 ýylda Bazelde geçiriljek Ýewrowideniýe aýdym-saz bäsleşigi aralyk çykyşy hökmünde&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brown |first=Alistair |date=2025-04-24 |title=Eurovision 2025: Jørgen Olsen Revealed as Guest Performer |url=https://eurovoix.com/2025/04/24/eurovision-2025-jorgen-olsen-guest-performer/ |access-date=2025-04-24 |website=Eurovoix |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;.
== Salgylanmalar ==
{{salgylanmalar|2}}
{{Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijileriniň sanawy}}
[[Kategoriýa:Daniýa pop aýdym-saz toparlary]]
[[Kategoriýa:Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijileri]]
[[Kategoriýa:Daniýa Melodi Gran-prisiniň ýeňijileri]]
[[Kategoriýa:Dogan-dogan saz duetleri]]
[[Kategoriýa:1972 ýylda döredilen saz toparlary]]
[[Kategoriýa:Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňiji aýdym ýazyjylary]]</text>
      <sha1>gzytr7viwvpbw5p24ch8vo9em4qn42q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sandra Kim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24730</id>
    <revision>
      <id>269679</id>
      <parentid>269411</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3784" sha1="s7bnp55alach99kej9lqr1bnmzuwbjp" xml:space="preserve">'''Sandra Kim''' (hakyky ady: Caldarone; [[1972]] ýylyň [[15 oktýabr]]ynda [[Belgiýa]]nyň Lýež şäherindäki [[Montaigne]] şäherinde doglan) — italýan asylly [[belgiýa]]ly aýdymçy we 1986 ýyldaky Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijisi.

== Biografiýa ==
Sandra ýedi ýaşynda aýdym aýtmaga başlady. Ol [[1986]] ýyldaky [[Ýewrowideniýe aýdym bäsleşigi (1986)|Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginde]] &quot;[[J'aime la vie]]&quot; (&quot;Men durmuşy söýýärin&quot;) aýdymy bilen ýeňiş gazandy we şeýlelik bilen Belgiýa bäsleşikdäki ilkinji ýeňşini getirdi. Sandranyň yglan edilşi ýaly 15 däl-de, bary-ýogy 13 ýaşyndadygy anyklananda, [[Şweýsariýa]] telewideniýesi guramaçylyk komitetine ony diskwalifikasiýa etmek üçin ýüz tutdy, ýöne bu çäre başa barmady&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rtbf.be/info/societe/detail_speciale-italie-gros-plan-sur-la-solidarite-belge?id=5172043|title=Spéciale Italie: gros plan sur la solidarité belge|date=9 April 2009|website=Rtbf.be|access-date=27 August 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=אוסף העיתונות | trans-title=Press collection | website=הספרייה הלאומית (The National Library) | date=1986-05-09 | url=https://www.nli.org.il/he/newspapers/?olive_path=%2fOlive%2fAPA%2fNLI_heb%2fSharedView%2eArticle%2easpx&amp;olive_query=href%3dMAR%252F1986%252F05%252F09%26id%3dAr08700%26sk%3d659C26C8 | language=he | access-date=2025-08-20 | archive-date=2024-12-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241219054712/https://www.nli.org.il/he/newspapers/?olive_path=%2FOlive%2FAPA%2FNLI_heb%2FSharedView.Article.aspx&amp;olive_query=href%3DMAR%252F1986%252F05%252F09%26id%3DAr08700%26sk%3D659C26C8 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

1986 ýylyň güýzünde Kim Tokioda geçirilen [[Ýamaha aýdym-saz festiwaly]]nda Belgiýanyň adyndan çykyş etdi. 1990 ýylda Patyşa Boduiniň ýubileý dabarasynda çykyş etmäge çagyryldy. Soňra ol Belgiýanyň telewideniýesinde işledi. Sandra häzirki wagtda sazly filmlere režissýorlyk edýär&lt;ref&gt;O'Connor, John Kennedy. The Eurovision Song Contest - The Official History. Carlton Books, UK. 2007 {{ISBN|978-1-84442-994-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-11-06 |title=Sandra Kim wins ‘The Masked Singer’ |url=https://songfestival.be/en/ex-deelnemers/sandra-kim-wint-the-masked-singer/ |access-date=2026-05-17 |website=Songfestival.be |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Grégoire |first=Juliette |date=March 22, 2023 |title=Sandra Kim et David Jeanmotte illuminent le plateau de cette 6ème émission de Drag Race Belgique |url=https://www.rtbf.be/article/sandra-kim-et-david-jeanmotte-illuminent-le-plateau-de-cette-6eme-emission-de-drag-race-belgique-11170885 |access-date=2023-04-02 |website=www.rtbf.be |language=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Diskografiýa ==
* J’aime la vie (1986)
* Bien dans ma peau (1988)
* Balance tout / Met open ogen (1991)
* Les Sixties / Sixties (1993)
* Onvergetelijk (1997)
* Heel diep in mijn hart (1998)
* Tokyo Boy
* Bel me, schrijf me

== Salgylanmalar ==
{{salgylanmalar|2}}
{{Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijileriniň sanawy}}
{{DEFAULTSORT:Kim, Sandra}}
[[Kategoriýa:1972 ýylda doglanlar]]
[[Kategoriýa:Diri adamlar]]
[[Kategoriýa:Liège şäheriniň Sent-Nikolas şäherinden gelen adamlar]]
[[Kategoriýa:Italiýa asylly belgiýaly halk]]
[[Kategoriýa:Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijileri]]
[[Kategoriýa:Maskaly aýdymçy (Belgiýanyň teleserialy) ýeňijileri]]
[[Kategoriýa:Fransuz dilinde gepleýän belgiýaly aýdymçylar]]
[[Kategoriýa:Golland dilinde gepleýän belgiýaly aýdymçylar]]
[[Kategoriýa:Belgiýanyň çaga aýdymçylary]]
[[Kategoriýa:21-asyryň belgiýaly zenan aýdymçylary]]
[[Kategoriýa:21-asyryň belgiýaly aýdymçylary]]</text>
      <sha1>s7bnp55alach99kej9lqr1bnmzuwbjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bucks Fizz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24746</id>
    <revision>
      <id>269674</id>
      <parentid>269461</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T00:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4397" sha1="gez8vqiqiasegdruhaq7ovq9wgnixr2" xml:space="preserve">'''Bucks Fizz''' — [[1980]] ýyllarda üstünlik gazanan iňlis pop toparydyr, esasanam [[1981]] ýylda Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginde [[Making Your Mind Up]] aýdymy bilen ýeňiş gazanan. Topar 1981 ýylyň ýanwarynda ýörite bäsleşik üçin döredildi we dört wokalçydan ybaratdy: [[Bobby G]], [[Cheryl Baker]], [[Mike Nolan (aýdymcy)|Mike Nolan]] we [[Jay Aston]]. Olar aýdym bilen baglanyşykly tans hereketleri bilen üns çekdiler, onda toparyň erkek agzalary zenan agzalarynyň daşky ýubkalaryny ýyrtyp, aşagynda has gysga mini ýubkalary görkezdiler (sözleriň “...eger has köp görmek isleseňiz” bölegine laýyklykda). Topar dünýäde üstünlikli karýerasyny dowam etdirdi (ABŞ-da täjirçilik taýdan şowsuz bolsa-da), ýöne [[Beýik Britaniýa]] iň uly bazary bolmagynda galdy, ol ýerde olaryň “Making Your Mind Up” (1981), “[[The Land of Make Believe]]” (1981) we “My Camera Never Lies” (1982) atly üç sany 1 singllary bardy we 1980 ýyllaryň iň köp satylýan toparlarynyň birine öwrüldi. Şeýle hem, olar &quot;Now Those Days Are Gone&quot; (1982), &quot;If You Can't Stand the Heat&quot; (1982), &quot;When We Were Young&quot; (1983) we &quot;New Beginning (Mamba Seyra)&quot; (1986) aýdymlary bilen Beýik Britaniýanyň iň gowy 10 aýdymynyň arasynda orun aldylar&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://glassbeach.bttradespace.com/news-and-posts/news/88FA75551800CCB5E040BB0A472B6F15 |title=Bucks Fizz Story on DVD |author=Glassbeach Media Ltd. |access-date=17 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112170533/http://glassbeach.bttradespace.com/news-and-posts/news/88FA75551800CCB5E040BB0A472B6F15 |archive-date=12 November 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.amazon.co.uk/dp/B005WSDYJE |title=The Bucks Fizz Story release date |author=Amazon|website=Amazon UK |access-date=25 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://shop.cherryred.co.uk/cherrypop-exd.asp?id=5067|title=Bucks Fizz remasters|author=Cherry Red Records|access-date=26 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906180734/http://shop.cherryred.co.uk/cherrypop-exd.asp?id=5067|archive-date=6 September 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Toparyň düzümi ýyllaryň dowamynda birnäçe gezek üýtgedi, iň meşhury bolsa Jeý Aston [[1985]] ýylda topardan çykyp, onuň ýerine Şelli Preston gelende bolan ilkinji üýtgeşiklikdir. Bobbi G-niň Bucks Fizz-iň resmi wersiýasy 2018 ýyldan bäri diýen ýaly işjeň däl, başga bir topar, Fizz bolsa Bucks Fizz-iň beýleki uçurymlary bilen dowam edýär&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/bucks-fizz-announce-their-first-album-in-30-years-but-under-a-new-band-name__19829/|title=Bucks Fizz announce first album in 30 years, but under a new name|website=Officialcharts.com|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/Cherylbaker/status/910813817046753280|title=Great hearing #UpForTheFight on @BBCRadio2 @RealKenBruce Thanks for making us Album of the Week! Love you! @TheFizzCMJB #TheF2ZofPop|first=Cheryl|last=Baker|website=[[Twitter]]|date=21 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/artist/52285/fizz/|title=FIZZ &amp;#124; full Official Chart History &amp;#124; Official Charts Company|website=Officialcharts.com|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sundaypost.com/fp/cheryl-baker-on-bucks-fizz-christmas-album-and-career-highs-and-lows/|title=Former Bucks Fizz star Cheryl Baker on Christmas album and career highs and lows|first=Craig|last=Campbell|newspaper=[[The Sunday Post]]|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bucksfizz.co.uk/whos_who.htm|title=Who's Who|website=Bucksfizz.co.uk|access-date=26 September 2015}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Salgylanmalar ==
{{salgylanmalar|2}}
{{Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijileriniň sanawy}}

{{DEFAULTSORT:Bucks Fizz}}
[[Kategoriýa:Britaniýanyň garyşyk jynsly wokal pop toparlary]]
[[Kategoriýa:Iňlis saz kwartetleri]]
[[Kategoriýa:Iňlis pop saz toparlary]]
[[Kategoriýa:Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijileri]]
[[Kategoriýa:1981 ýylda döredilen saz toparlary]]
[[Kategoriýa:Angliýadaky 1981 ýyldaky edaralar]]
[[Kategoriýa:Polydor Records artistleri]]
[[Kategoriýa:RCA Records artistleri]]</text>
      <sha1>gez8vqiqiasegdruhaq7ovq9wgnixr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Satellite (Lena Meyer-Landrut aýdymy)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24775</id>
    <revision>
      <id>269680</id>
      <parentid>269493</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T01:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>21623</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>269680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5602" sha1="cku1r1ynzuj175wku7le4pir3494fc4" xml:space="preserve">&quot;'''Satellite'''&quot; (&quot;Hemra&quot;) — [[Alman dili|alman]] aýdymçysy [[Lena Meyer-Landrut]]yň aýdymydyr. Ol amerikan aýdym ýazyjysy [[Julie Frost]] we [[daniýa]]ly aýdym ýazyjysy John Gordon tarapyndan ýazyldy we Meýer-Landrut tarapyndan 2010 ýyldaky Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň deslapky saýlama şowuna bagyşlanan &quot;Unser Star für Oslo&quot; üçin ýazgy edildi. Üç akkordly çalt depginli aýdym bolan &quot;Satellite&quot;-iň sözleri şertsiz söýgini beýan edýär. Meýer-Landrut deslapky saýlama finalynda hödürlän üç aýdymyň biri bolan aýdymyň öz wersiýasy [[2010]] ýylyň [[12 mart]]ynda teleses beriş arkaly saýlandy.

Ol ertesi gün sanly göçürip almak üçin elýeterli edildi we Germaniýanyň iň çalt satylýan sanly wersiýasy boldy. Indiki hepde &quot;Satellite&quot; Germaniýanyň Singles Chart-da birinji orunda ilkinji gezek çykyş etdi we şondan bäri iki gezek platina sertifikatyna eýe boldy. 2010 ýylyň 29 maýynda ol Osloda geçirilen 2010 ýyldaky Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginde 246 bal toplap ýeňiş gazandy. Ýewrowideniýede ýeňiş gazanandan soň, &quot;Satellite&quot; Ýewropada täjirçilik taýdan üstünlik gazandy, alty ýurtda ýekelik sanawlarda birinji orny eýeledi we birnäçe Altyn we Platina sertifikatlaryny aldy. Soňra ol Meýer-Landrutyň &quot;My Cassette Player&quot; (2010) atly ilkinji albomyna goşuldy&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.derwesten.de/kultur/fernsehen/Bezaubernde-Lena-ist-Unser-Star-fuer-Oslo-id2725821.html|title=Bezaubernde Lena ist &quot;Unser Star für Oslo&quot;|first=Ingmar|last=Kreienbrink|work=DerWesten.de|date=23 March 2010|access-date=27 March 2010|language=de|archive-date=16 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100316052339/http://www.derwesten.de/kultur/fernsehen/Bezaubernde-Lena-ist-Unser-Star-fuer-Oslo-id2725821.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

&quot;Satellite&quot; amerikan aýdym ýazyjysy Julie Frost we daniýaly aýdym ýazyjy Jon Gordon tarapyndan ýazylan pop aýdymdyr. Ýewrowideniýe aýdym bäsleşigi üçin ýörite ýazylmadyk, onuň köp bölegi [[2007]] ýylda Frost Gruziýada bolanda ýazylypdyr. Aýdymy tamamlamak üçin, ol gitara aýdymyny Daniýa iberdi, ol ýerde onuň yzygiderli hyzmatdaşy Gordon onuň pikirlerine esaslanýan demosyny öndürdi. Birnäçe ýyl soň Gordonyň neşirýaty Iceberg Publishing aýdymy uly nemes önümçilik kompaniýasy bolan Valicon we prodýuser Andre &quot;Brix&quot; Buhmana ibermek kararyna geldi, soňra ol ony Universal Music Germany-a seretmek üçin hödürledi. Bu aýdym 2010 ýyldaky Ýewrowideniýe aýdym bäsleşigine Germaniýanyň gatnaşyjysyny saýlamak üçin täze döredilen milli telewideniýe programmasy bolan Unser Star für Oslo zehin şowunyň takmynan 300 aýdymynyň biri boldy&lt;ref name=&quot;faz Frollein&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.faz.net/aktuell/gesellschaft/eurovision-song-contest-frollein-lena-im-video-und-zum-wundern-1955830.html|title=Frollein Lena im Video und zum Wundern|first=Peter-Philipp|last=Schmitt|work=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|date=17 March 2010|access-date=27 March 2010|language=de|archivedate=6 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131206054020/http://www.faz.net/aktuell/gesellschaft/eurovision-song-contest-frollein-lena-im-video-und-zum-wundern-1955830.html}}&lt;/ref&gt;.

&quot;Satellite&quot; — &quot;Bee&quot;, &quot;Love Me&quot; we beýleki bäsleşige gatnaşyjy Jennifer Braunyň &quot;I Care for You&quot; aýdymy bilen birlikde - ahyrsoňy 2010 ýylyň 12 martynda Unser Star für Oslo bäsleşiginiň finalynda ýerine ýetiriljek dört aýdymyň biri hökmünde saýlandy. Meýer-Landrut aýdymyň çalt depginli wersiýasyny ýerine ýetiren bolsa, ol &quot;Satellite&quot; aýdymynyň ballada wersiýasyny ýerine ýetiren Braun üçin täzeden aranjirlendi. Teleses bermek arkaly tomaşaçylar Meýer-Landrutyň şowda ýeňiş gazanan halatynda onuň bellän aýdymy hökmünde &quot;Satellite&quot; aýdymyny saýladylar. Ses bermegiň ikinji tapgyrynda Meýer-Landrut &quot;Satellite&quot; bilen 55 Ýewrowideniýe aýdym bäsleşigine Germaniýanyň gatnaşyjysy hökmünde saýlandy. Onuň soňraky &quot;Satellite&quot; aýdymynyň ýazgysy Jon Gordon, Andre &quot;Brix&quot; Buchmann, Ingo Politz we Bernd Wendtland tarapyndan taýýarlanyldy we Sascha &quot;Busy&quot; Bühren tarapyndan täzeden işlenip düzüldi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aftenposten.no/kul_und/eurovision/article3662927.ece|title=Fabian bød opp til sangfest|first=Arve|last=Henriksen|work=[[Aftenposten]]|date=26 May 2010|access-date=31 May 2010|language=no}}&lt;/ref&gt;.

== Salgylanmalar ==
{{salgylanmalar|2}}
{{Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginiň ýeňijileriniň sanawy}}
[[Kategoriýa:2010 ýylyň aýdymlary]]
[[Kategoriýa:2010 ýylyň ilkinji aýdym-sazlary]]
[[Kategoriýa:Lena Meýer-Landrut aýdymlary]]
[[Kategoriýa:2010 ýylyň Ýewrowideniýe aýdymlary]]
[[Kategoriýa:Ýewrowideniýe aýdym bäsleşiginde ýeňiji aýdymlar]]
[[Kategoriýa:Germaniýanyň Ýewrowideniýe aýdymlary]]
[[Kategoriýa:Ýewropanyň iň gowy 100 aýdym-sazlarynyň birinji nomerli aýdym-sazlary]]
[[Kategoriýa:Daniýadaky birinji nomerli aýdym-sazlar]]
[[Kategoriýa:Finlýandiýadaky birinji nomerli aýdym-sazlar]]
[[Kategoriýa:Germaniýadaky birinji nomerli aýdym-sazlar]]
[[Kategoriýa:Islandiýadaky birinji nomerli aýdym-sazlar]]
[[Kategoriýa:Norwegiýadaky birinji nomerli aýdym-sazlar]]
[[Kategoriýa:Şwesiýadaky birinji nomerli aýdym-sazlar]]
[[Kategoriýa:Şwesiýadaky birinji nomerli aýdym-sazlar]]
[[Kategoriýa:Juliniň ýazan aýdymlary Frost]]
[[Kategoriýa:Iňlis dilindäki nemes aýdymlary]]
[[Kategoriýa:Universal Music Toparynyň ýekelik aýdymlary]]</text>
      <sha1>cku1r1ynzuj175wku7le4pir3494fc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:User türkmen watansöýer</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24783</id>
    <revision>
      <id>269663</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{user 2|#C3D7C8|#C3D7C8|[[Image:Flag of Turkmenistan.svg|55px]]|&lt;center&gt;'''Bu ulanyjy [[Türkmenistan|Türkmenistan]] watansöýeri.'''&lt;/center&gt;|[[Image:Emblem of Turkmenistan.svg|55px]]}}'</comment>
      <origin>269663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="gvm9v6l0o1qexq80hr1yvcdrqivhk71" xml:space="preserve">{{user 2|#C3D7C8|#C3D7C8|[[Image:Flag of Turkmenistan.svg|55px]]|&lt;center&gt;'''Bu ulanyjy [[Türkmenistan|Türkmenistan]] watansöýeri.'''&lt;/center&gt;|[[Image:Emblem of Turkmenistan.svg|55px]]}}</text>
      <sha1>gvm9v6l0o1qexq80hr1yvcdrqivhk71</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>269664</id>
      <parentid>269663</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <origin>269664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="0dff1s1rokdi8agyr589qzpnmi02qfe" xml:space="preserve">{{user 2|#C3D7C8|#C3D7C8|[[Image:Flag of Turkmenistan.svg|55px]]|&lt;center&gt;'''Bu ulanyjy Türkmen bir watansöýer.'''&lt;/center&gt;|[[Image:Emblem of Turkmenistan.svg|55px]]}}</text>
      <sha1>0dff1s1rokdi8agyr589qzpnmi02qfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:User Türkiýe</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24784</id>
    <revision>
      <id>269665</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{userbox | border-c = #FF0000 | id       = [[Image:Flag-map of Turkey.svg|60px]] | id-c     = white | info     = Bu ulanyjy [[Türkiýe]] raýaty | info-c   = white | info-fc  = {{{info-fc|black}}} | info-s   = {{{info-s|8}}} | info-a   = center | usercategory  = Türk Wikipedistler | nocat = {{{nocat|}}} }}&lt;noinclude&gt;  &lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>269665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="ps54salugmrgee0lb0f6tsni8t8256f" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #FF0000
| id       = [[Image:Flag-map of Turkey.svg|60px]]
| id-c     = white
| info     = Bu ulanyjy [[Türkiýe]] raýaty
| info-c   = white
| info-fc  = {{{info-fc|black}}}
| info-s   = {{{info-s|8}}}
| info-a   = center
| usercategory  = Türk Wikipedistler
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ps54salugmrgee0lb0f6tsni8t8256f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:User Teke</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24785</id>
    <revision>
      <id>269666</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{userbox | border-c = #FF0000 | id       = [[File:First carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]] | id-c     = white | info     = Bu ulanyjy [[Teke taýpasy]]nyň agzasydyr | info-c   = white | info-fc  = {{{info-fc|black}}} | info-s   = {{{info-s|8}}} | info-a   = center | usercategory  =  | nocat = {{{nocat|}}} }}&lt;noinclude&gt;  &lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>269666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="9788lc7axpoabvj0zi06m8984vj6j7b" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #FF0000
| id       = [[File:First carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]]
| id-c     = white
| info     = Bu ulanyjy [[Teke taýpasy]]nyň agzasydyr
| info-c   = white
| info-fc  = {{{info-fc|black}}}
| info-s   = {{{info-s|8}}}
| info-a   = center
| usercategory  = 
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9788lc7axpoabvj0zi06m8984vj6j7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:User Ýomut</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24786</id>
    <revision>
      <id>269667</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{userbox | border-c = #FF0000 | id       = [[File:Second carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]] | id-c     = white | info     = Bu ulanyjy [[Ýomut tiresi|Ýomut taýpasy]]nyň agzasydyr | info-c   = white | info-fc  = {{{info-fc|black}}} | info-s   = {{{info-s|8}}} | info-a   = center | usercategory  = Türk Wikipedistler | nocat = {{{nocat|}}} }}&lt;noinclude&gt;  &lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>269667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="pslb3bepqn2yu6vprm9wypm8tjf22ql" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #FF0000
| id       = [[File:Second carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]]
| id-c     = white
| info     = Bu ulanyjy [[Ýomut tiresi|Ýomut taýpasy]]nyň agzasydyr
| info-c   = white
| info-fc  = {{{info-fc|black}}}
| info-s   = {{{info-s|8}}}
| info-a   = center
| usercategory  = Türk Wikipedistler
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pslb3bepqn2yu6vprm9wypm8tjf22ql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>269669</id>
      <parentid>269667</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <origin>269669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="iq90j2gzkk8vcmxe0wca2w999t508la" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #FF0000
| id       = [[File:Second carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]]
| id-c     = white
| info     = Bu ulanyjy [[Ýomut tiresi|Ýomut taýpasy]]nyň agzasydyr
| info-c   = white
| info-fc  = {{{info-fc|black}}}
| info-s   = {{{info-s|8}}}
| info-a   = center
| usercategory  =
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iq90j2gzkk8vcmxe0wca2w999t508la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:User Saryk</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24787</id>
    <revision>
      <id>269668</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{userbox | border-c = #FF0000 | id       = [[File:Third carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]] | id-c     = white | info     = Bu ulanyjy [[Saryk|Saryk taýpasy]]nyň agzasydyr | info-c   = white | info-fc  = {{{info-fc|black}}} | info-s   = {{{info-s|8}}} | info-a   = center | usercategory  =  | nocat = {{{nocat|}}} }}&lt;noinclude&gt;  &lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>269668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="356" sha1="pmas7oymzffj946222yn2cqg4f3bdo5" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #FF0000
| id       = [[File:Third carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]]
| id-c     = white
| info     = Bu ulanyjy [[Saryk|Saryk taýpasy]]nyň agzasydyr
| info-c   = white
| info-fc  = {{{info-fc|black}}}
| info-s   = {{{info-s|8}}}
| info-a   = center
| usercategory  = 
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pmas7oymzffj946222yn2cqg4f3bdo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:User Çowdur</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24788</id>
    <revision>
      <id>269670</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{userbox | border-c = #FF0000 | id       = [[File:Fourth carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]] | id-c     = white | info     = Bu ulanyjy [[Çowdur|Çowdur taýpasy]]nyň agzasydyr | info-c   = white | info-fc  = {{{info-fc|black}}} | info-s   = {{{info-s|8}}} | info-a   = center | usercategory  =  | nocat = {{{nocat|}}} }}&lt;noinclude&gt;  &lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>269670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361" sha1="fcdbj9oj863fdl5iu4h1xmgc10rr6oj" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #FF0000
| id       = [[File:Fourth carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]]
| id-c     = white
| info     = Bu ulanyjy [[Çowdur|Çowdur taýpasy]]nyň agzasydyr
| info-c   = white
| info-fc  = {{{info-fc|black}}}
| info-s   = {{{info-s|8}}}
| info-a   = center
| usercategory  = 
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fcdbj9oj863fdl5iu4h1xmgc10rr6oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Şablon:User Ärsary</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24789</id>
    <revision>
      <id>269671</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{userbox | border-c = #FF0000 | id       = [[File:Fifth carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]] | id-c     = white | info     = Bu ulanyjy [[Ärsary taýpasy]]nyň agzasydyr  | info-c   = white | info-fc  = {{{info-fc|black}}} | info-s   = {{{info-s|8}}} | info-a   = center | usercategory  =  | nocat = {{{nocat|}}} }}&lt;noinclude&gt;  &lt;/noinclude&gt;'</comment>
      <origin>269671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="st0w0lr9tkwgoxfczq3unvd9f4q8owd" xml:space="preserve">{{userbox
| border-c = #FF0000
| id       = [[File:Fifth carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|60px]]
| id-c     = white
| info     = Bu ulanyjy [[Ärsary taýpasy]]nyň agzasydyr 
| info-c   = white
| info-fc  = {{{info-fc|black}}}
| info-s   = {{{info-s|8}}}
| info-a   = center
| usercategory  = 
| nocat = {{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>st0w0lr9tkwgoxfczq3unvd9f4q8owd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ulanyjy:Gökhan Kağan</title>
    <ns>2</ns>
    <id>24790</id>
    <revision>
      <id>269672</id>
      <timestamp>2026-06-20T15:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <comment>Sahypa döretdi, mazmuny: '{{#babel: tr|tk-4|en-3|ru-1|history|türkmen watansöýer|Türkiýe|Ärsary}}'</comment>
      <origin>269672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="5l7iynjefkj0j5eo6ltn75nhftqlbqq" xml:space="preserve">{{#babel: tr|tk-4|en-3|ru-1|history|türkmen watansöýer|Türkiýe|Ärsary}}</text>
      <sha1>5l7iynjefkj0j5eo6ltn75nhftqlbqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>269673</id>
      <parentid>269672</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gökhan Kağan</username>
        <id>24908</id>
      </contributor>
      <origin>269673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="275" sha1="b5vetqk5gp6pib5es8881892bb98g4w" xml:space="preserve">==Beýleki diller==
• [https://tr.wikipedia.org/wiki/Kullan%C4%B1c%C4%B1:G%C3%B6khan_Ka%C4%9Fan '''Türkçe''']&lt;br&gt; • [https://en.wikipedia.org/wiki/User:G%C3%B6khan_Ka%C4%9Fan '''Iňlisçe''']
{{#babel: tr|tk-4|en-3|ru-1|history|türkmen watansöýer|Türkiýe|Ärsary}}</text>
      <sha1>b5vetqk5gp6pib5es8881892bb98g4w</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>