Wikipediýa tkwiki https://tk.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F_Sahypa MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Ýörite Çekişme Ulanyjy Ulanyjy çekişme Wikipediýa Wikipediýa çekişme Faýl Faýl çekişme MediaWiki MediaWiki çekişme Şablon Şablon çekişme Ýardam Ýardam çekişme Kategoriýa Kategoriýa çekişme TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1096 270596 265582 2026-09-07T18:42:22Z Saamat7 32508 /* Ahal welaýatynyň administratiw bölünişi */ 270596 wikitext text/x-wiki [[Faýl:TurkmenistanAhal.png|thumb|Ahal welaýaty]] ==Geografiki ýerleşişi== [[Ahal]] welaýaty [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] günortasynda ýerleşip, [[Köpetdag|Köpetdagyň]] gündogar we merkezi böleklerini we dag etek düzlüklerini, [[Tejen]] derýasynyň jülgesini hem-de [[Garagum]] çölüniň günbatar bölegini öz içine alýar. Sebitiň çäklerinde [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] paýtagty [[Aşgabat]] şäheriniň ýerleşmegi welaýatyň durmuş-ykdysady ösüşine oňaýly täsir edýär. [[Ahal]] welaýaty [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] ähli welaýatlary bilen araçäkleşýän ýeke täk durmuş-ykdysady sebitdir. Welaýatyň tutýan meýdany 97,16 inedördül km bolup, ýurduň çäginiň 19,9%-ni tutýar. Onuň düzümine 8 etrap: [[Altyn asyr etraby|Altyn asyr]], [[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]], [[Bäherden]], [[Gökdepe]], [[Kaka]], [[Babadaýhan]], [[Sarahs]], [[Tejen]] ; 1 sany etrap hukukly şäher ; 8 sany etrapdaky şäher; 10 şäherçe, 82 geňeşlik we 231 oba girýär. ==Ýer üstüniň gurluşy== [[Ahal]] welaýaty ýer üstüniň gurluşy boýunça günortadan demirgazyga tarap, esasan, 3 bölege (daglyk, dag etegi düzlük we peslik) bölünýär. Olardan peslik bölegi (Merkezi [[Garagum]]) welaýatyň meýdanynyň köp ýerini tutup, gadymy [[Amyderýa|Amyderýanyň]], getirintgilerinden düzülendir. Ol öz düzümine günorta-gündogarda [[Tejen]] derýasynyň deltasyndaky mes toprakly ýerleri, demirgazykda [[Üňüz]] aňyrsyndaky [[Garagum|Garagumuň]] bir bölegini alýar. [[Garagum]] çöli günortada medeni landşaftly dag eteginiň düzlügi bilen sepleşýär. Bu çölüň hojalyk ähmiýeti uludyr. Ol welaýatyň esasy öri meýdany bolup hyzmat edýär. Ondan başga-da çölde tebigy gazyň, nebitiň we aýna önümçiligi üçin çig malyň gorlary bar. Dag etegi düzlügi [[Köpetdag]] gerşine parallel ugurda günorta-gündogardan, demirgazyk-günbatara uzalýar ony baýyrlyklar we [[Köpetdag|Köpetdagdan]] gözbaşyny alýan çaýlaryň hanalary we deltalary düzýär. Onda akar suwlaryň, mes toprakly ýerleriň barlygy sebäpli, welaýatyň esasy ekerançylyk zolagyna öwrüldi. ==Ýerasty baýlyklary== Ahal welaýatynyň territoriýasy tebigy gaza, nebite baý hasaplanylýar. Sarahs we Tejen etraplarynyň çäginde, Merkezi Garagumda tebigy gazyň uly gorlary bar. Döwletabat we Tejen (Garajaowlak) ýurdumyzdaky uly gaz ýataklaryna degişlidir. Welaýatyň çöllük böleginde tebigy gazyň uly gorlary Syh, Topjulba, Toparjulba, Çemmerli, Goýun, Kyrk guýy, Atasary känlerinde ýüze çykaryldy. Soňky ýyllarda bu sebitdäki Ýylakly, Gutlyaýak, Mydar ýataklarynda nebitiň baý gorlarynyň bardygy anyklanyldy. Bu durmuş-ykdysady sebit gazylyp alynýan baýlyklardan gurluşyk materiallaryna hem baýdyr. Aýratyn hem kwars çägesinin, toýnuň, hek we çäge daşlarynyn, dolomitin, çagyl materiallarynyň gorlary uludyr. Olaryň senagat merkezlerine ýakyn ýerleşmegi welaýatda aýna, demir-beton, sement önümçiliklerini ýola goýmaga müm- kinçilik döredýär. Kwars çägesinin, gipsiň, hek daşynyň Baharlyda, dolomitiň Keletede we Kaka etrabynda, çagyl daşlarynyň Gowşutda, Kakada, Duşakda, kwars çägesinin Babadurmazda baý gorlary bar. Olaryň köpüsi önümçilikde peýdalanylýar. ==Howa şertleri== Welaýatyň klimaty çürt-kesik kontinen tal bolup, oña tomsuň yssy, gysyna bolsa sowuk bolmagy, howanyň cyglylygynyň pesligi, atmosfera ygallarynyň az- lygy häsiýetlidir. Bu sebitlerde howanyň temperaturasynyň uly tapawudy duýulýar. Aýazsyz döwrün dowamlylygy çölde 230 güne, daglyk ýerlerde bolsa 190 güne ýetýär. Howanyň temperaturasynyň seýle ýagdaýy welaýatda ýylylygy ha- layan gök we bakja ekinlerini, aýratyn-da, inçe süyümli go- waçany ösdürip ýetişdirmek üçin oñat şert döredýär. ==Suw baýlyklary== Welaýatyň suw üpjünçiligi [[Garagum derýasy]], [[Tejen derýasy]], Köpetdagdan gözbaşyny alýan çaýlar, ýerasty suwlaryny çykarýan dik guýular we kärizler arkaly amala aşyrylýar. [[Garagum derýasy]] welaýatyň çäginden gündogardan günbatara 307 km. aralykda kesip geçýär. Ol welaýatyň suw üpjünçiliginiň gowulanmagyna düýpli täsir etdi. Derýanyň suwuny rejeli peýdalanmak maksady bilen, onuň boýunda göwrümi 750 mln. m. bolan Hanhowuz, [[Aşgabat|Aşgabadyň]] eteginde Gurtly (49,5 mln. m.) we Gündogar 6,3 mln. m.). Gökdepe etrabynyň çäginde göwrümi 550 mln. m. bolan Köpetdag suw howdanlary guruldy. Olardan iň ähmiýetlisi Hanhowuz suw howdanydyr. Tejen derýasynyň welaýatyň Sarahs we Tejen etraplaryny suw bilen üpjün etmekde ähmiýeti uludyr. 2005-nji ýylda onuň boýunda Türkmenistanyň we Eýranyň bilelikde peýdalanmak maksady bilen göwrümi 1,3 mlrd. m. bolan Dostluk suw howdany guruldy. Aşgabadyň golaýynda sil suwlaryny bir ýere jemleýän, «Bagyr» suw howdany 2010-njy ýylda ulanylmaga berildi. Häzirki wagtda Kaka etrabynyň Gozgangala obasynyň golaýynda «Gozgançaý» suw howdany gurulýar. ==Ýer we toprak baýlyklary== Ahal welayaty uly ýer bay lyklaryna eýedir. Ähli meýdanynyň 74%-i oba hojalygynda peýdalanylýar. Şonun 87%-i öri meýdanlarydyr. Welayatyn ekerançylyk ýerlerinin umumy möçberi 376,4 mün gektara barabar. Geljekde özleşdirmäge ýaramly ýerler günbatar we merkezi Köpetdag etegi düzlüginde, Gäwers düzlügin de 1,2 mln gektara ýetýär. Ahal welaýatynyň çäginde esasy ýaýran toprak görnüşlerinden goňur (dagda), mele çemen topraklary, şorluklary bellemek bolar. Eger düme ekeran cylygy alnyp barylýan ýerlerde gonur topraklar ýaýran bol. sa, suwarymly ekerançylyk ýerlerini aglaba mele topraklar tutýar. Çemen topraklary gözbaşyny Köpetdagdan alýan çaýlaryn, yaplaryň boýunda ýaýrandyr we suwarymly eke rançylykda uly orun tutýar. Takyrlar, esasan, çöllük ýerlerde ýaýrandyr. ==Ilaty== Ahal welayatynyň çäginde Türkmenistanyň ilatynyň 14,5%-i ýaşaýar. Ilatyň ortaça ýyllyk ösüş depgini yokary bolmagyna galýar. Ahal welaýaty oba hojalyk önümçiliginiň ösen sebitleriniň biri hasaplanýar. Welayatda ähli ilatyn 67,1%-i oba ýerlerinde, 32,9%-i bolsa şäherlerde we şäherçelerde yaşaýar. Oba ilaty welayatyň çäginde ýerleşyän 104 geñeşlige degişli 278 obada, şäher ilaty bolsa 5 şäherde we 12 şäherçede jemlenendir. Welaýatdaky etraplar ilatynyň sany boýunça düypli tapawutlanýarlar. Welaýatyň çäginde [[ilat]] örän endigansyz ýerleşýär. Ilatyň ortaça gürlügi umumy meýdan-çäk boýunça 1 km-e 8,3 adama deňdir. Yöne ilatyň esasy bölegi Köpetdag etegi düzlüginde, Tejen oazisinde, Garagum derýasynyň zolagyndaky işlenilip bejerilýän ýerlerde ýaşaýar. Ol yerlerde ilatyň gürlügi has yokary bolup, tersine, welaýatyň Garagum çölüne ýanaşyan uly böleginde, şeýle-de Köpet- dag dag ulgamynyň çäklerinde ortaça gürlük örän pes dir. Etraplaryň medeni zolaklarynda ilatyň gürlügi 1 km 200-300 adama çenli ýetýär. Aşgabat şäheriniň we beýleki şäherlerin töweregindäki zolaklarda bu görkeziji 500-600 adama çenli artýar. ==Senagaty== Ahal welaýatynyň ykdysadyýeti oba hojalyk-senagat häsiýetine eýedir. Onuň ähmiýeti diňe önümçiligiň sebitara ýerleşdirilişindäki we zähmet bölünişigindäki orny bilen däl-de, eýsem döwletiň paýtagtynyň onuň çäginde ýerleşýändigi bilen hem kesgitlenýär. Eýeleýän meýdany boýunça (19,8%) welaýat ýurtda Balkan welaýatyndan soň ikinjidir. 2012-nji ýylyň başyna onda ýurduň ilatynyň 14,5%-i ýaşaýar (dördünji orun). 2012-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna welaýatyň oba ilaty onuň umumy sanyndan 58%-e deň boldy. 2011-nji ýylda oba hojalyk önümleriniň umumy möçberinde welaýatyň tutýan bölegi 24,9% boldy (ýurduň welaýatlarynyň arasynda birinji orun). Sebitde ekerançylyk ösendir we ol esli derejede şäher etegine mahsus ýöriteleşme bilen tapawutlanýar. Bugdaý öndürmek, pagtaçylyk, gök ekerançylyk, üzümçilik, et-süýt berýän maldarçylyk we ýüpekçilik oba hojalygynyň ýöriteleşdirilen esasy ugurlary bolup durýar. Gök önümleri (ýurt boýunça umumy ýygnalan hasylyň 35,8%-i), azyklyk bakja (35,9%) we üzüm (78,8%) öndürmekde welaýatyň oba hojalygy birinji orunda durýar. Düýeleriň (35,2%) we guşlaryň (25,8%) baş sany boýunça sebit ýurtda öňdäki orunda durýar. 2011-nji ýylda dowarlaryň sany olaryň ýurt boýunça umumy baş sanyndan 26,3%-e (ikinji orun), gara mallaryň baş sany bolsa 12,6%-e deň boldy. Ahal welaýaty ahalteke bedewlariniň gadymy mekanydyr, olaryň baş sany köpelýär. 2011-nji ýylda ýurduň senagat önümçiliginiň 18,7%-i şu sebitiň paýyna düşdi (üçünji orun). Welaýatyň senagaty üçin gaz pudagynyň ýokary ösüş depgini häsiýetlidir. 2011-nji ýylyň jemleri boýunça gaz gazyp çykarmakda sebit Türkmenistanda ikinji orny eýeledi (29,3%). Gaz pudagyndan başga-da, himiýa (mineral dökünleri öndürmek), dokma, azyk we gurluşyk materiallary senagatlary ýöriteleşdirilen pudaklardyr. Mineral dökünleri (56,8%) we aýakgap (63,3%) öndürmekde yurt boýunça welaýata öňdebaryjy orun degişlidir. Gurluşyk materiallary senagatynyň kärhanalary ýurtda ýeke-täk sement öndürijiler bolup durýar we magdan däl gurluşyk materiallaryny öndürmekde (63,0%) öňdebaryjy orny eýeleýär. 2011-nji ýylda welaýatyň önümçilik kuwwatlyklaryny, infrastrukturasyny we sosial ulgamyny ösdürmäge gönükdirilen düýpli maýa goýumlarynyň paýy olaryň tutuş ýurt boýunça umumy möçberiniň 5,5%-ine deň boldy (bäşinji orun). Döwlet eýeçiligine degişli bölegiň obýektlerini işe girizmegiň düzüminde önümçilik däl maksatly obýektleriň işe girizilişi agdyklyk etdi (63,3%). Welaýatyň ulag ulgamyna awtomobil, demir ýol we geçiriji turba ulaglary girýär. 2011-nji ýylda ýurduň umumy ýük dolanyşygynyň 16,3%-i we ýolagçy dolanyşygynyň 11,0%-i onuň paýyna düşdi (sebitleriň arasynda, degişlilikde, dördünji we altynjy orunlar). Bölek satuw söwda haryt dolanyşygynyň möçberi boýunça 2011-nji ýylda welaýat ýurduň sebitleriniň arasynda dördünji orny eýeledi (10,4%). 2011/2012-nji okuw ýylynda Ahal welaýatynda 247 sany orta mekdepde 132,8 müň okuwçy okady. 2011-nji ýylda Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ulgamy boýunça maşgala lukmanlarynyň sany 352 adam, orta saglygy goraýyş işgärleriň sany 2,4 müň adam boldy. Hassahana orunlarynyň sany 2,0 müň birlige deň boldy. 2011-nji ýylda ýaşaýyş jaýlarynyň umumy meýdany bilen üpjünçilik 1 adama hasaplananda 19,0 inedördül metre deň (ýurt boýunça dördünji orun). Sebitde ençeme saglygy dikeldiş resurslary bar, şol ýerlerde döwrebap şypahana edaralary we dynç alyş zolaklary döredilendir (“Arçman”, “Gökdere”, “Ýyly suw”). Welaýatyň çäklerinde ekerançylyk medeniýetiniň dürli eýýamlarynyň, parfiýalylaryň we beýik seljuklaryň hökümdarlyk eden wagtlarynyň taryhy ýadygärlikleri bar, ol ýerlere syýahatçylyk gatnaw ugurlary açyldy (Nusaý, Sarahs, Altyndepe). Ahal welayatynyň hojalygy köp ugurly bolup, onda gaz senagaty, himiýa, gurluşyk materiallary, yeňil we azyk se. nagat pudaklary, däneçilik we pagtacylyk, miweçilik we üzümçilik esasy ýöriteleşiş pudaklary hasaplanýar. Şol pudaklaryň öndürýän önümleriniň köpüsi boýunça welaýat ýurdumyzda görnükli orun eýeleýär. / Senagaty. Ahal welayaty ýurdumyzda senagat önüm- çiliginin in ösen sebitleriniň biri hasaplanýar. Senagat üçin mineral çig mallaryň dürli görnüşlerinin uly gorlarynyň bol magy, oba hojalyk çig malynyň öndürilişinin artmagy, zäh- met baýlyklary, demir ýol we awtomobil yollary bilen üpjün- ligi, şeýle-de ýurdumyzyň esasy senagat merkezi Aşgabat şäheriniň welaýatyn çäginde ýerleşmegi bu ýerde senagat önümçiliginin ösmegine itergi berýär. Yurdumyzda öndüril- ýän senagat önümleriniň öndürilişinin umumy möçberinde welaýatyň paýy 16%-den geçýär. Ahal welayatynyň senagat önümçiliginin düzüminde ýangyc-energetika toplumy esasy orun tutýar. Jemi sena gat önüminiñ 78,3%-i bu toplumyň paýyna düşyär. Sonra önümiň möçberi boýunça işläp bejerýän senagaty (ýeňil we azyk senagat pudaklary- 20,4%) tapawutlanýar. Welaýatyň etraplary boýunça senagat önümçiliginin ge- rimi we pudaklaýyn düzümi birmeňzeş däldir. Öndürilýän ähli senagat önüminin 72,2%-i (tebigy gazy cykarmagyn hasabyna) Sarahs etrabynyň paýyna düşyär. Yöne Abadan şäherinde, Ruhabat we Baharly etraplarynda senagat önüm- çiligi köp ugurlydyr. Şeýle-de bu etraplarda soňky yllarda senagatyň ösüş bady yokary. Onuň esasy sebäbi, bu yer. lerde täze senagat kärhanalarynyň gurulmagy bolup durýar. Ahal welaýatynyň meýdan-çäginde mawy yangyjyn uly gorlary jemlenendir. Häzirki güne çenli welaýatda tebigy gazyň we nebitiň 30-dan gowrak ýataklarynyň bardygy anyk lanyldy. Olaryň bir bölegi häzirki wagtda peýdalanylýar. Sarahs etrabynyň çäginde ýerleşýän Döwletabat ýurdumyz- da in uly gaz känleriniň biri hasaplanýar. Welaýatda tebigy gazyň cykarylyşy 2011-nji ýylda 19,4 mlrd m-e deň boldy. Çykarylýan gaz kondensatynyň möçberi-de ýylsaýyn art yar (62,2 mün tonna). «Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşinin 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasyna» laýyklykda Ahal welaýatynda ýangyc-energetika toplumyny ösdürmek boyunça uly wezipeler goýulýar. Geljekde Mer kezi Garagumda we Sarahs etrabynyň çäginde tebigy gazy suwuklandyrýan desgalar, nebiti gaýtadan işleýän kärhana işe giriziler. Welaýatyň senagat önümçiliginde elektroenergetika pudagynyň ähmiýeti-de barha artýar. Yurdumyzda öndüril- ýän elektrik energiýasynyň 15,7%-i onun paýyna düşyär. 2011-nji ýylda 2996,9 mln KWt elektrik energiýasy öndü- rildi. Welaýatyň çäginde 2 sany ýylylyk elektrik stansi ýasy işleýär. Abadan şäherindäki gaz turbinaly elektrik stansiýasynyň durky täzelenip, kuwwatlylygy artdyryldy. 2011-nji ýylda bolsa Akbugdaý etrabynda «Ahal-1» gaz tur binaly elektrik stansiýasy ulanylmaga berildi. Ahal welaýatynyň çäginde dürli mineral gurluşyk ma- teriallarynyň, ýagny sement, aýna çig malynyň, dolomitiň, çagyl-çäge garyndysynyň, gurluşyk daşlarynyň we hek daşynyň uly känleri ýerleşýär. Olar gurluşyk materiallary senagatyny ösdürmek üçin esas bolup durýar. Gurluşyk ma- iteriallary senagatynyň ösdürilmegine itergi berýän şertleriň biri-de welayatyň çäginde ýurdumyzyň paýtagty Aşgabat şäherinin ýerleşmegidir. Garaşsyzlyk ýyllarynda Aşgabat şäheri we onuň töweregindäki ilatly ýerler hakyky gurlu syk meýdançasyna öwrüldi. Elbetde, bu ýerde uly möçberde alnyp barylýan gurluşyk işleri dürli görnüşdäki gurluşyk materiallarynyň önümçiligini gineltmekligi talap edýär. Yurdumyzda öndürilýän sementiň agramly bölegi, gurluşyk kerpijinin 10,2%-inin, ýygnama demir-beton gur. namalarynyň we önümleriniň 20,6%-iniň, magdan däl gur. luşyk materiallarynyň 60,6%-inin Ahal welaýatynda öndü- rilýändigi bu pudagyň ähmiýetiniň uludygyny görkezýär. Welayatyn çäginde gurluşyk materiallaryny öndürýän 24 kärhana ýerleşyär. Olaryň esasy bölegi Abadan şähe- rinde, Baharly we Ruhabat etraplarynda jemlenendir. Döw letimizde ilkinji mermer zawody Owadandepede işe girizildi. Yurdumyzyň halk hojalygynyň demir we demir önüm- leri bilen üpjünligini gowulandyrmak maksady bilen, metal galyndylarynyň (lomuň) esasynda işleyän metallalurgiýa zawody Ruhabat etrabynyň demirgazygynda Owadandepe. de guruldy. Himiýa senagaty Ahal welaýatynda garaşsyzlyk ýyl- larynda ösdürilip başlanyldy. Onun esasy kärhanalary 2004-nji ýylda işe girizilen Tejenin karbamid zawody, Yaşlyk şäherçesindäki Kagyz kombinaty we Ruhabat etrabyndaky turba zawodydyr. Karbamid zawody ýurdumyzyň oba ho- jalygyny azot dökünleri bilen üpjün edýär. 2011-nji ýylda kärhanada 128,9 mün tonna karbamid öndürildi. Geljekde kärhananyň önümçilik kuwwatyny artdyrmak göz önünde tutulýar. Yaşlyk şäherçesinde dünýä ülňülerine layk gelýän kagyz önümlerini öndürýän kärhana işleýär. Ol gowaça galyndylaryny we däne ýygnalandan sonra galýan samany çig mal hökmünde gaýtadan işleyär. Kärhananyň kuwwat- lylygy ýylda 30 mün tonna kagyz öndürmekden ybaratdyr. Yurdumyzyň suw hojalygynyň we ýaşaýyş-jaý jemagat hojalygynyň edara-kärhanalaryny plastmassa turbalary bi- len üpjün etmek maksady bilen gurlan turba zawody häzirki zaman enjamlary bilen abzallaşdyrylan. Yenil senagaty özüne 27 kärhanany birleşdirýär. 2011-nji ýylda pudagyň kärhanalarynda 73,8 mün t pagta süýümi,42.6 mln m nah matalar, 2,8 mln sany örülen önümler, 3,829 mln jübüt jorap öndürildi. Garaşsyzlyk ýyllarynda öz ýerli çig malymyza esaslanýan, dünýä ülňülerine laýyk gel- yän ýokary tehnologiýaly dokma kärhanalarynyn onlarçasy guruldy. Düzümine 25 kärhanany birleşdirýán azyk senagat pudagy Garaşsyzlygymyzyň gysga döwründe uly ösüşe eye boldy. Yurdumyzda azyk howpsuzlygyny üpjün etmek ba- batynda maksatnamalary çāklerinde häzirki zaman kär hanalary işe girizildi. Häzirki günün talaplaryna layk gelýän galla önümleri kombinatlary (Ruhabat etrabynda, Tejen şäherinde, Anew, Kaka şäherçelerinde), Ruhabat etrabyndaky çagalar iýmiti zawody, miwe şirelerini we to mat goýultmasyny öndürýän «Ruhubelent» kärhanasy we başgalar munuň aýdyň mysalydyr. Ahal welayaty üzümdarçylygyň, miweçiligin ösen sebiti hasaplanylýar. Şoña baglylykda ýurdumyzda çakyr önümle- rini we şerbetli içgileri öndürýän kärhanalaryň 10-usyndan 5-si onuň çãginde ýerleşyär. Olara Abadan şäherindäki çakyr zawody, «Gökdepe» (Gökdepe etraby), «Zähmet», «Owadandepe» (Ruhabat etraby), «Änew» (Ak bugdaý et- raby) çakyr kärhanalary degişlidir. Olarda 40-dan gowrak görnüşdäki çakyr önümleri öndürilýär. ==Oba hojalygy== Ahal welayatynda oba hojalygy ykdysadyýetin esasy pudaklarynyň biridir. Halk hojalyk pudaklarynda işleyän ilatyň 60%-e golaýy oba hojalyk önümçiliginde mesgul lanýar. Taryhy maglumatlara görä, Köpetdag etegindäki düz- lük dünyäde ilkinji emele gelen gadymy ekerancylyk we maldarçylyk sebitlerinin biri hasaplanýar. Bu ýerlerde dünyä edebiýatynda Jeýtun, Änew, Göksüýri medeniýeti ti ady bilen belli bolan ekerançylyk, senetçilik merkezleri döräpdir. Şol irki ykdysady-medeni merkezlerinin dörän döwürlerini taryhçylar bizin eýýamymyzdan önki 5-6 mün ýyllyga degişli edýärler. Ekerançylyk Ahal welaýatynda Bamy-Mäne aralygynda we Tejenin golaynda Göksüýrüde has ösüpdir. Bu ýerlerde ýaşan ata-babalarymyz ýerlerini dagdan gelýän ýagys sil suwlarynyň hasabyna ekipdirler. Olar dine bir ýagys suwunyň gelen ýerine ekin ekmän, eý- sem, emeli suwaryş arkaly hem ekerançylygy ösdüripdirler. Şeylelikde, bu ýerlerde oturymly ekerançylyk-maldarçylyk medeniýeti döräpdir. Ata-babalarymyzyň gadymy döwürlerden bäri peý- dalanan mes toprakly meýdanlarynda, olaryň hojalygy ýöretmek boýunça toplan baý tejribeleriniň esasynda oba hojalyk önümçiligi bizin günlerimizde has kämilleşdi we uly önümçilik pudagyna öwrüldi. Tebigy şertler welayat- da oba hojalygyny ösdürmäge uly mümkinçilikler dö- redýär. Garaşyzlyk ýyllarynda welaýatda oba hojalygynyň ekerançylyk pudaklarynda uly özgerişlikler bolup geçdi. Welayatyn ähli ekin meýdanlarynyň möçberi 376,4 mün gektara barabar. Soňky ýyllarda däneli ekinleriň meýdany artdyryldy. 2011-nji ýylda onuň möçberi 229,5 müň gektar- dan geçdi. Gowaça ekilýän ýerlerin möçberi-de köpeldi. Häzir- ki wagtda 125 mün gektara golaý meýdanda gowaça, esa. san-da, onuň inçe süyümli görnüşi ösdürilip ýetişdirilýär. Döwletimizde öndürilýän dänänin üçden birine gola. ýyny, pagtanyň bolsa 20,6%-ini Ahal welaýaty berýär. Wela ýatyň hojalyklarynda gök we bakja ekerançylygy, miweçilik we üzümçilik hem ösdürilýär. 2011-nji ýylda welaýat bo- ýunça öndürilen bakja ekinlerinin we kartoşkanyň 93 %-i hususy hojalyklaryn paýyna düşyär. Şonun üçin-de bu ekinleriň hasyllylygy-da ýylsaýyn artýar. Ahal welayatynda maldarçylygyň ösüşi ekerancylygyn geografiýasy we öri meýdanlary bilen baglanysykly. Wela ýatyň oazis böleginde gara mallary, gusçulyk, gylýalcylyk, ýüpekçilik ösdürilip yetişdirilýär. Garaşsyzlyk ýyllarynda däneli ekinlerin meýdanynyň artdyrylmagy maldarçylygyn ösmegine uly itergi berdi. Sonky ýyllarda maldarcylyk hu- susy hojalyklarda has çalt depginler bilen ösdürilýär. Durmuş-ykdysady sebitinde dowardarcylygy ösdürmek üçin gowy mümkinçilikler bar. Demirgazygynda Garagum çöli, günortasynda Köpetdag eteginin düzlügi we baýyrlyk- lar, daglar bolup, olaryň öri meýdanlarynyň hasyllylygy yo- karydyr. Yurdumyzdaky dowarlaryn 26,3 %-i (4513 mün baş sany) Ahal welayatynyň paýyna düşyär. Welayatda gara mallaryň sany 2011-nji ýylda 279 müne golaýlady. Mallaryň baş sany boýunça Sarahs, Tejen, Baba- daýhan, Baharly, Ak bugdaý, Ruhabat etraplary tapawut- lanýarlar. Ahal welaýatynda düýedarçylygy, gylýalcylygy ösdür- meklige hem uly üns berilýär. Olaryň baş sany ýylsaýyn köpelýär. Welaýatyň hojalyklarynda 43,7 mün baş düye we 6,2 mün baş gylýal bar. Ahal welayaty ahalteke atlarynyň watany hasaplanýar. Sonky ýyllarda bu pudak uly ösüşe eye boldy. ==Ulaglar ulgamy== Welayatyň durmuş-ykdysady tay dan ösmeginde ulaglar ulgamynyň, ýagny ulag yollarynyň we ulaglaryn dürli görnüşlerinin işinin guralyşynyň uly äh- miýeti bardyr. Ahal welayatynda hem ýurdumyzda bolsy ýaly, kämil ulaglar ulgamy döredildi. Ilatyň ýerleşişinin häzirki meýdan-çäk şekilinin eme le gelmegi köp derejede demir yollaryň geçmegi bilen baglanysyklydyr. Welayatyn gür ilatlaşan dag etek düzlügi boýunça günbatardan gündogarlygyna uzaboýuna [[Türkmenbaşy]]-[[Aşgabat]]-[[Mary]]-[[Türkmenabat]] demir ýoly geçyär. Ol ýurdumyzyň esasy ýük we ýolagcy gatnawynyň möhüm damary bolup durýar. 1996-njy ýylda uzynlygy 132 km bolan [[Tejen]]-[[Sarahs]] demir yoly ulanylmaga berildi. Sarahsda 2,5 mln t ýüki geçirip bilýän halkara menzili guruldy. 2006-njy ýylda gurlan, uzynlygy 560 km bolan [[Aşgabat]] Garagum-Daşoguz demir ýolunyň ýarysyna golaýy Ahal welaýatynyň meýdan-çäginden geçyär. Bu bolsa welaýatyň demirgazyk çöllük böleginiň durmuş-ykdysady taýdan ös- dürilmegine uly itergi berýär. Demir yolun geçmegi bilen bu ýerlerin hojalyk taýdan özleşdirilmegi uly gerime eye bolar. Ahal welayatynyň hojalyk toplumynyň we ilatynyň ös- meginde awtomobil ulaglarynyň täsiri hem örän uludyr. We- layatyn çäginde ýurdumyzyň paýtagty Asgabat şäherinin ýerleşmegi awtomobil yollary bilen üpjünligin gowy bolma gyna yardam edýär. Welaýatyň ähli etraplary, şäher we oba ilatly yerleri awtomobil yollary bilen birleşdirilendir. ==Durmuş taýdan ösüşi== Garaşsyzlyk ýyllarynda sebitin durmuş taýdan ösüşi uly sepgitlere ýetdi. Welayatda durmuş maksatly desgalaryň uly toplumy hereket edýär. Täze dowürde Gökdepe etrabynda «Ene mähri» hassahanasy, köpugurly hassahana, Abadan şäherinde 10 mün orunlyk stadion, Ruhabat etrabynyň Gypjak, Baba- arap, Yzgant obalarynda dünýä ülnülerine laýyk gelýän saglyk öyleri, mekdepler, çagalar baglary, sowda merkez leri we beýleki medeni-durmuş maksatly desgalar gurlup ulanylmaga berildi. Olardan başga-da Ahal welaýatynda 4 stadion, 130 sport desgalary bar. Welayatyn çäklerinde 3 muzey we 1 teatr hereket edýär. 2012-nji ýylda welayatda 6 mekdep, 11 sany çagalar baglary guruldy. 2013-nji ýylda 28 mekdebin, 28 çagalar baglarynyň gurluşygy dowam edýär. ==Durmuş-ykdysady aýratynlyklary== Döwletimizde yglan edilen uzak möhletleyin maksatnama- laryň çäklerinde Ahal welaýatyny durmuş-ykdysady taydan ösdürmek babatda uly wezipeler goýulýar. Geljekde baý nebit we gaz gorlarynyň esasynda welaýatda ýangyç senagaty uly ösüşe eýe bolar. Şonuň esasynda onuň çäginde nebi ti gaýtadan işleýän zawod, iki sany gazy suwuklandyrýan kärhana gurlar. Her bir etrapda yenil we azyk senagatynyň kärhanalaryny gurmak göz önünde tutulýar. Oba hojaly- gynda däneçilik we pagtacylyk bilen birlikde gök-bakja eke. rançylygyny, miweçiligi we üzümdarçylygy, maldarçylygy ösdürmek boýunça uly wezipeler bellenilýär. Welayatda obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherlerin we etrap merkezlerinin ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça işler üçin hem uly maliye serişdeleri harçlanylar. Şoňa baglylykda 2008-2020-nji ýyllarda wela ýatyň etraplarynda 98 sany mekdebe çenli çagalar edara. lary, 30 sany orta mekdepleri, 77 sany medeniyet öyleri, 40 sany sport mekdepleri, 32 sany sport desgalary, şeýle-de durmuş-medeni maksatly desgalaryň uly toplumy gurlar. Ahal durmuş-ykdysady sebitinin çäginde ýerleşyän et- raplar, şäherler tutýan meýdany, tebigy şertleri, ilatynyň sany, hojalygynyň ýöriteleşiş ugurlary boýunça biri-birinden tapawutlanýarlar. == Ahal welaýatynyň administratiw bölünişi == === Etraplar === # [[Altyn asyr etraby]] # [[Ak bugdaý etraby]] # [[Arkadag (şäher)|Arkadag şäheri]] (etrap hukukly şäher) # [[Babadaýhan etraby]] # [[Bäherden etraby]] # [[Gökdepe etraby]] # [[Kaka etraby]] # [[Sarahs etraby]] # [[Tejen etraby]] === Ahal welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Tejen]] |şäher |67,488 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |2 |[[Bäherden]] |şäher |37,588 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |3 |[[Gökdepe]] |şäher |33,381 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |4 |[[Kaka]] |şäher |33,315 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- |5 |[[Sarahs]] |şäher |31,269 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |6 |[[Änew]] |şäher |28,653 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |7 |[[Gämi]] |oba |18,148 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |8 |[[Garawekil]] |oba |17,229 |[[Babadaýhan]] |- |9 |[[Akwekil]] |oba |16,946 |[[Babadaýhan]] |- |10 |[[Ahal (Gökdepe etraby)|Ahal]] |oba |16,025 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |} == Seret == * [[Ahal welaýatyndaky şäherler]] * [[Ahal welaýatyndaky taryhy ýadygärlikler]] == Bellikler == http://www.stat.gov.tm/content/info/turkmenistan/turkmenistan/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328065011/http://www.stat.gov.tm/content/info/turkmenistan/turkmenistan/ |date=2013-03-28 }} http://www.stat.gov.tm/assets/klasifikator/t_admin_delenie_20130101.pdf{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Türkmenistanyň welaýatlary}} {{Türkmenistandaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Ahal welaýaty]] f5sk29q2teoi6txplu3rz3svsacomk6 270597 270596 2026-09-07T18:46:56Z Saamat7 32508 270597 wikitext text/x-wiki [[Faýl:TurkmenistanAhal.png|thumb|Ahal welaýaty]] ==Geografiki ýerleşişi== [[Ahal]] welaýaty [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] günortasynda ýerleşip, [[Köpetdag|Köpetdagyň]] gündogar we merkezi böleklerini we dag etek düzlüklerini, [[Tejen]] derýasynyň jülgesini hem-de [[Garagum]] çölüniň günbatar bölegini öz içine alýar. Sebitiň çäklerinde [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] paýtagty [[Aşgabat]] şäheriniň ýerleşmegi welaýatyň durmuş-ykdysady ösüşine oňaýly täsir edýär. [[Ahal]] welaýaty [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] ähli welaýatlary bilen araçäkleşýän ýeke täk durmuş-ykdysady sebitdir. Welaýatyň tutýan meýdany 97,16 inedördül km bolup, ýurduň çäginiň 19,9%-ni tutýar. Onuň düzümine 8 etrap: [[Altyn asyr etraby|Altyn asyr]], [[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]], [[Bäherden]], [[Gökdepe]], [[Kaka]], [[Babadaýhan]], [[Sarahs]], [[Tejen]] ; 1 sany etrap hukukly şäher ; 8 sany etrapdaky şäher; 10 şäherçe, 82 geňeşlik we 231 oba girýär. ==Ýer üstüniň gurluşy== [[Ahal]] welaýaty ýer üstüniň gurluşy boýunça günortadan demirgazyga tarap, esasan, 3 bölege (daglyk, dag etegi düzlük we peslik) bölünýär. Olardan peslik bölegi (Merkezi [[Garagum]]) welaýatyň meýdanynyň köp ýerini tutup, gadymy [[Amyderýa|Amyderýanyň]], getirintgilerinden düzülendir. Ol öz düzümine günorta-gündogarda [[Tejen]] derýasynyň deltasyndaky mes toprakly ýerleri, demirgazykda [[Üňüz]] aňyrsyndaky [[Garagum|Garagumuň]] bir bölegini alýar. [[Garagum]] çöli günortada medeni landşaftly dag eteginiň düzlügi bilen sepleşýär. Bu çölüň hojalyk ähmiýeti uludyr. Ol welaýatyň esasy öri meýdany bolup hyzmat edýär. Ondan başga-da çölde tebigy gazyň, nebitiň we aýna önümçiligi üçin çig malyň gorlary bar. Dag etegi düzlügi [[Köpetdag]] gerşine parallel ugurda günorta-gündogardan, demirgazyk-günbatara uzalýar ony baýyrlyklar we [[Köpetdag|Köpetdagdan]] gözbaşyny alýan çaýlaryň hanalary we deltalary düzýär. Onda akar suwlaryň, mes toprakly ýerleriň barlygy sebäpli, welaýatyň esasy ekerançylyk zolagyna öwrüldi. ==Ýerasty baýlyklary== Ahal welaýatynyň territoriýasy tebigy gaza, nebite baý hasaplanylýar. Sarahs we Tejen etraplarynyň çäginde, Merkezi Garagumda tebigy gazyň uly gorlary bar. Döwletabat we Tejen (Garajaowlak) ýurdumyzdaky uly gaz ýataklaryna degişlidir. Welaýatyň çöllük böleginde tebigy gazyň uly gorlary Syh, Topjulba, Toparjulba, Çemmerli, Goýun, Kyrk guýy, Atasary känlerinde ýüze çykaryldy. Soňky ýyllarda bu sebitdäki Ýylakly, Gutlyaýak, Mydar ýataklarynda nebitiň baý gorlarynyň bardygy anyklanyldy. Bu durmuş-ykdysady sebit gazylyp alynýan baýlyklardan gurluşyk materiallaryna hem baýdyr. Aýratyn hem kwars çägesinin, toýnuň, hek we çäge daşlarynyn, dolomitin, çagyl materiallarynyň gorlary uludyr. Olaryň senagat merkezlerine ýakyn ýerleşmegi welaýatda aýna, demir-beton, sement önümçiliklerini ýola goýmaga müm- kinçilik döredýär. Kwars çägesinin, gipsiň, hek daşynyň Baharlyda, dolomitiň Keletede we Kaka etrabynda, çagyl daşlarynyň Gowşutda, Kakada, Duşakda, kwars çägesinin Babadurmazda baý gorlary bar. Olaryň köpüsi önümçilikde peýdalanylýar. ==Howa şertleri== Welaýatyň klimaty çürt-kesik kontinen tal bolup, oña tomsuň yssy, gysyna bolsa sowuk bolmagy, howanyň cyglylygynyň pesligi, atmosfera ygallarynyň az- lygy häsiýetlidir. Bu sebitlerde howanyň temperaturasynyň uly tapawudy duýulýar. Aýazsyz döwrün dowamlylygy çölde 230 güne, daglyk ýerlerde bolsa 190 güne ýetýär. Howanyň temperaturasynyň seýle ýagdaýy welaýatda ýylylygy ha- layan gök we bakja ekinlerini, aýratyn-da, inçe süyümli go- waçany ösdürip ýetişdirmek üçin oñat şert döredýär. ==Suw baýlyklary== Welaýatyň suw üpjünçiligi [[Garagum derýasy]], [[Tejen derýasy]], Köpetdagdan gözbaşyny alýan çaýlar, ýerasty suwlaryny çykarýan dik guýular we kärizler arkaly amala aşyrylýar. [[Garagum derýasy]] welaýatyň çäginden gündogardan günbatara 307 km. aralykda kesip geçýär. Ol welaýatyň suw üpjünçiliginiň gowulanmagyna düýpli täsir etdi. Derýanyň suwuny rejeli peýdalanmak maksady bilen, onuň boýunda göwrümi 750 mln. m. bolan Hanhowuz, [[Aşgabat|Aşgabadyň]] eteginde Gurtly (49,5 mln. m.) we Gündogar 6,3 mln. m.). Gökdepe etrabynyň çäginde göwrümi 550 mln. m. bolan Köpetdag suw howdanlary guruldy. Olardan iň ähmiýetlisi Hanhowuz suw howdanydyr. Tejen derýasynyň welaýatyň Sarahs we Tejen etraplaryny suw bilen üpjün etmekde ähmiýeti uludyr. 2005-nji ýylda onuň boýunda Türkmenistanyň we Eýranyň bilelikde peýdalanmak maksady bilen göwrümi 1,3 mlrd. m. bolan Dostluk suw howdany guruldy. Aşgabadyň golaýynda sil suwlaryny bir ýere jemleýän, «Bagyr» suw howdany 2010-njy ýylda ulanylmaga berildi. Häzirki wagtda Kaka etrabynyň Gozgangala obasynyň golaýynda «Gozgançaý» suw howdany gurulýar. ==Ýer we toprak baýlyklary== Ahal welayaty uly ýer bay lyklaryna eýedir. Ähli meýdanynyň 74%-i oba hojalygynda peýdalanylýar. Şonun 87%-i öri meýdanlarydyr. Welayatyn ekerançylyk ýerlerinin umumy möçberi 376,4 mün gektara barabar. Geljekde özleşdirmäge ýaramly ýerler günbatar we merkezi Köpetdag etegi düzlüginde, Gäwers düzlügin de 1,2 mln gektara ýetýär. Ahal welaýatynyň çäginde esasy ýaýran toprak görnüşlerinden goňur (dagda), mele çemen topraklary, şorluklary bellemek bolar. Eger düme ekeran cylygy alnyp barylýan ýerlerde gonur topraklar ýaýran bol. sa, suwarymly ekerançylyk ýerlerini aglaba mele topraklar tutýar. Çemen topraklary gözbaşyny Köpetdagdan alýan çaýlaryn, yaplaryň boýunda ýaýrandyr we suwarymly eke rançylykda uly orun tutýar. Takyrlar, esasan, çöllük ýerlerde ýaýrandyr. ==Ilaty== Ahal welayatynyň çäginde Türkmenistanyň ilatynyň 14,5%-i ýaşaýar. Ilatyň ortaça ýyllyk ösüş depgini yokary bolmagyna galýar. Ahal welaýaty oba hojalyk önümçiliginiň ösen sebitleriniň biri hasaplanýar. Welayatda ähli ilatyn 67,1%-i oba ýerlerinde, 32,9%-i bolsa şäherlerde we şäherçelerde yaşaýar. Oba ilaty welayatyň çäginde ýerleşyän 104 geñeşlige degişli 278 obada, şäher ilaty bolsa 5 şäherde we 12 şäherçede jemlenendir. Welaýatdaky etraplar ilatynyň sany boýunça düypli tapawutlanýarlar. Welaýatyň çäginde [[ilat]] örän endigansyz ýerleşýär. Ilatyň ortaça gürlügi umumy meýdan-çäk boýunça 1 km-e 8,3 adama deňdir. Yöne ilatyň esasy bölegi Köpetdag etegi düzlüginde, Tejen oazisinde, Garagum derýasynyň zolagyndaky işlenilip bejerilýän ýerlerde ýaşaýar. Ol yerlerde ilatyň gürlügi has yokary bolup, tersine, welaýatyň Garagum çölüne ýanaşyan uly böleginde, şeýle-de Köpet- dag dag ulgamynyň çäklerinde ortaça gürlük örän pes dir. Etraplaryň medeni zolaklarynda ilatyň gürlügi 1 km 200-300 adama çenli ýetýär. Aşgabat şäheriniň we beýleki şäherlerin töweregindäki zolaklarda bu görkeziji 500-600 adama çenli artýar. ==Senagaty== Ahal welaýatynyň ykdysadyýeti oba hojalyk-senagat häsiýetine eýedir. Onuň ähmiýeti diňe önümçiligiň sebitara ýerleşdirilişindäki we zähmet bölünişigindäki orny bilen däl-de, eýsem döwletiň paýtagtynyň onuň çäginde ýerleşýändigi bilen hem kesgitlenýär. Eýeleýän meýdany boýunça (19,8%) welaýat ýurtda Balkan welaýatyndan soň ikinjidir. 2012-nji ýylyň başyna onda ýurduň ilatynyň 14,5%-i ýaşaýar (dördünji orun). 2012-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna welaýatyň oba ilaty onuň umumy sanyndan 58%-e deň boldy. 2011-nji ýylda oba hojalyk önümleriniň umumy möçberinde welaýatyň tutýan bölegi 24,9% boldy (ýurduň welaýatlarynyň arasynda birinji orun). Sebitde ekerançylyk ösendir we ol esli derejede şäher etegine mahsus ýöriteleşme bilen tapawutlanýar. Bugdaý öndürmek, pagtaçylyk, gök ekerançylyk, üzümçilik, et-süýt berýän maldarçylyk we ýüpekçilik oba hojalygynyň ýöriteleşdirilen esasy ugurlary bolup durýar. Gök önümleri (ýurt boýunça umumy ýygnalan hasylyň 35,8%-i), azyklyk bakja (35,9%) we üzüm (78,8%) öndürmekde welaýatyň oba hojalygy birinji orunda durýar. Düýeleriň (35,2%) we guşlaryň (25,8%) baş sany boýunça sebit ýurtda öňdäki orunda durýar. 2011-nji ýylda dowarlaryň sany olaryň ýurt boýunça umumy baş sanyndan 26,3%-e (ikinji orun), gara mallaryň baş sany bolsa 12,6%-e deň boldy. Ahal welaýaty ahalteke bedewlariniň gadymy mekanydyr, olaryň baş sany köpelýär. 2011-nji ýylda ýurduň senagat önümçiliginiň 18,7%-i şu sebitiň paýyna düşdi (üçünji orun). Welaýatyň senagaty üçin gaz pudagynyň ýokary ösüş depgini häsiýetlidir. 2011-nji ýylyň jemleri boýunça gaz gazyp çykarmakda sebit Türkmenistanda ikinji orny eýeledi (29,3%). Gaz pudagyndan başga-da, himiýa (mineral dökünleri öndürmek), dokma, azyk we gurluşyk materiallary senagatlary ýöriteleşdirilen pudaklardyr. Mineral dökünleri (56,8%) we aýakgap (63,3%) öndürmekde yurt boýunça welaýata öňdebaryjy orun degişlidir. Gurluşyk materiallary senagatynyň kärhanalary ýurtda ýeke-täk sement öndürijiler bolup durýar we magdan däl gurluşyk materiallaryny öndürmekde (63,0%) öňdebaryjy orny eýeleýär. 2011-nji ýylda welaýatyň önümçilik kuwwatlyklaryny, infrastrukturasyny we sosial ulgamyny ösdürmäge gönükdirilen düýpli maýa goýumlarynyň paýy olaryň tutuş ýurt boýunça umumy möçberiniň 5,5%-ine deň boldy (bäşinji orun). Döwlet eýeçiligine degişli bölegiň obýektlerini işe girizmegiň düzüminde önümçilik däl maksatly obýektleriň işe girizilişi agdyklyk etdi (63,3%). Welaýatyň ulag ulgamyna awtomobil, demir ýol we geçiriji turba ulaglary girýär. 2011-nji ýylda ýurduň umumy ýük dolanyşygynyň 16,3%-i we ýolagçy dolanyşygynyň 11,0%-i onuň paýyna düşdi (sebitleriň arasynda, degişlilikde, dördünji we altynjy orunlar). Bölek satuw söwda haryt dolanyşygynyň möçberi boýunça 2011-nji ýylda welaýat ýurduň sebitleriniň arasynda dördünji orny eýeledi (10,4%). 2011/2012-nji okuw ýylynda Ahal welaýatynda 247 sany orta mekdepde 132,8 müň okuwçy okady. 2011-nji ýylda Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginiň ulgamy boýunça maşgala lukmanlarynyň sany 352 adam, orta saglygy goraýyş işgärleriň sany 2,4 müň adam boldy. Hassahana orunlarynyň sany 2,0 müň birlige deň boldy. 2011-nji ýylda ýaşaýyş jaýlarynyň umumy meýdany bilen üpjünçilik 1 adama hasaplananda 19,0 inedördül metre deň (ýurt boýunça dördünji orun). Sebitde ençeme saglygy dikeldiş resurslary bar, şol ýerlerde döwrebap şypahana edaralary we dynç alyş zolaklary döredilendir (“Arçman”, “Gökdere”, “Ýyly suw”). Welaýatyň çäklerinde ekerançylyk medeniýetiniň dürli eýýamlarynyň, parfiýalylaryň we beýik seljuklaryň hökümdarlyk eden wagtlarynyň taryhy ýadygärlikleri bar, ol ýerlere syýahatçylyk gatnaw ugurlary açyldy (Nusaý, Sarahs, Altyndepe). Ahal welayatynyň hojalygy köp ugurly bolup, onda gaz senagaty, himiýa, gurluşyk materiallary, yeňil we azyk se. nagat pudaklary, däneçilik we pagtacylyk, miweçilik we üzümçilik esasy ýöriteleşiş pudaklary hasaplanýar. Şol pudaklaryň öndürýän önümleriniň köpüsi boýunça welaýat ýurdumyzda görnükli orun eýeleýär. / Senagaty. Ahal welayaty ýurdumyzda senagat önüm- çiliginin in ösen sebitleriniň biri hasaplanýar. Senagat üçin mineral çig mallaryň dürli görnüşlerinin uly gorlarynyň bol magy, oba hojalyk çig malynyň öndürilişinin artmagy, zäh- met baýlyklary, demir ýol we awtomobil yollary bilen üpjün- ligi, şeýle-de ýurdumyzyň esasy senagat merkezi Aşgabat şäheriniň welaýatyn çäginde ýerleşmegi bu ýerde senagat önümçiliginin ösmegine itergi berýär. Yurdumyzda öndüril- ýän senagat önümleriniň öndürilişinin umumy möçberinde welaýatyň paýy 16%-den geçýär. Ahal welayatynyň senagat önümçiliginin düzüminde ýangyc-energetika toplumy esasy orun tutýar. Jemi sena gat önüminiñ 78,3%-i bu toplumyň paýyna düşyär. Sonra önümiň möçberi boýunça işläp bejerýän senagaty (ýeňil we azyk senagat pudaklary- 20,4%) tapawutlanýar. Welaýatyň etraplary boýunça senagat önümçiliginin ge- rimi we pudaklaýyn düzümi birmeňzeş däldir. Öndürilýän ähli senagat önüminin 72,2%-i (tebigy gazy cykarmagyn hasabyna) Sarahs etrabynyň paýyna düşyär. Yöne Abadan şäherinde, Ruhabat we Baharly etraplarynda senagat önüm- çiligi köp ugurlydyr. Şeýle-de bu etraplarda soňky yllarda senagatyň ösüş bady yokary. Onuň esasy sebäbi, bu yer. lerde täze senagat kärhanalarynyň gurulmagy bolup durýar. Ahal welaýatynyň meýdan-çäginde mawy yangyjyn uly gorlary jemlenendir. Häzirki güne çenli welaýatda tebigy gazyň we nebitiň 30-dan gowrak ýataklarynyň bardygy anyk lanyldy. Olaryň bir bölegi häzirki wagtda peýdalanylýar. Sarahs etrabynyň çäginde ýerleşýän Döwletabat ýurdumyz- da in uly gaz känleriniň biri hasaplanýar. Welaýatda tebigy gazyň cykarylyşy 2011-nji ýylda 19,4 mlrd m-e deň boldy. Çykarylýan gaz kondensatynyň möçberi-de ýylsaýyn art yar (62,2 mün tonna). «Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşinin 2011-2030-njy ýyllar üçin Milli maksatnamasyna» laýyklykda Ahal welaýatynda ýangyc-energetika toplumyny ösdürmek boyunça uly wezipeler goýulýar. Geljekde Mer kezi Garagumda we Sarahs etrabynyň çäginde tebigy gazy suwuklandyrýan desgalar, nebiti gaýtadan işleýän kärhana işe giriziler. Welaýatyň senagat önümçiliginde elektroenergetika pudagynyň ähmiýeti-de barha artýar. Yurdumyzda öndüril- ýän elektrik energiýasynyň 15,7%-i onun paýyna düşyär. 2011-nji ýylda 2996,9 mln KWt elektrik energiýasy öndü- rildi. Welaýatyň çäginde 2 sany ýylylyk elektrik stansi ýasy işleýär. Abadan şäherindäki gaz turbinaly elektrik stansiýasynyň durky täzelenip, kuwwatlylygy artdyryldy. 2011-nji ýylda bolsa Akbugdaý etrabynda «Ahal-1» gaz tur binaly elektrik stansiýasy ulanylmaga berildi. Ahal welaýatynyň çäginde dürli mineral gurluşyk ma- teriallarynyň, ýagny sement, aýna çig malynyň, dolomitiň, çagyl-çäge garyndysynyň, gurluşyk daşlarynyň we hek daşynyň uly känleri ýerleşýär. Olar gurluşyk materiallary senagatyny ösdürmek üçin esas bolup durýar. Gurluşyk ma- iteriallary senagatynyň ösdürilmegine itergi berýän şertleriň biri-de welayatyň çäginde ýurdumyzyň paýtagty Aşgabat şäherinin ýerleşmegidir. Garaşsyzlyk ýyllarynda Aşgabat şäheri we onuň töweregindäki ilatly ýerler hakyky gurlu syk meýdançasyna öwrüldi. Elbetde, bu ýerde uly möçberde alnyp barylýan gurluşyk işleri dürli görnüşdäki gurluşyk materiallarynyň önümçiligini gineltmekligi talap edýär. Yurdumyzda öndürilýän sementiň agramly bölegi, gurluşyk kerpijinin 10,2%-inin, ýygnama demir-beton gur. namalarynyň we önümleriniň 20,6%-iniň, magdan däl gur. luşyk materiallarynyň 60,6%-inin Ahal welaýatynda öndü- rilýändigi bu pudagyň ähmiýetiniň uludygyny görkezýär. Welayatyn çäginde gurluşyk materiallaryny öndürýän 24 kärhana ýerleşyär. Olaryň esasy bölegi Abadan şähe- rinde, Baharly we Ruhabat etraplarynda jemlenendir. Döw letimizde ilkinji mermer zawody Owadandepede işe girizildi. Yurdumyzyň halk hojalygynyň demir we demir önüm- leri bilen üpjünligini gowulandyrmak maksady bilen, metal galyndylarynyň (lomuň) esasynda işleyän metallalurgiýa zawody Ruhabat etrabynyň demirgazygynda Owadandepe. de guruldy. Himiýa senagaty Ahal welaýatynda garaşsyzlyk ýyl- larynda ösdürilip başlanyldy. Onun esasy kärhanalary 2004-nji ýylda işe girizilen Tejenin karbamid zawody, Yaşlyk şäherçesindäki Kagyz kombinaty we Ruhabat etrabyndaky turba zawodydyr. Karbamid zawody ýurdumyzyň oba ho- jalygyny azot dökünleri bilen üpjün edýär. 2011-nji ýylda kärhanada 128,9 mün tonna karbamid öndürildi. Geljekde kärhananyň önümçilik kuwwatyny artdyrmak göz önünde tutulýar. Yaşlyk şäherçesinde dünýä ülňülerine layk gelýän kagyz önümlerini öndürýän kärhana işleýär. Ol gowaça galyndylaryny we däne ýygnalandan sonra galýan samany çig mal hökmünde gaýtadan işleyär. Kärhananyň kuwwat- lylygy ýylda 30 mün tonna kagyz öndürmekden ybaratdyr. Yurdumyzyň suw hojalygynyň we ýaşaýyş-jaý jemagat hojalygynyň edara-kärhanalaryny plastmassa turbalary bi- len üpjün etmek maksady bilen gurlan turba zawody häzirki zaman enjamlary bilen abzallaşdyrylan. Yenil senagaty özüne 27 kärhanany birleşdirýär. 2011-nji ýylda pudagyň kärhanalarynda 73,8 mün t pagta süýümi,42.6 mln m nah matalar, 2,8 mln sany örülen önümler, 3,829 mln jübüt jorap öndürildi. Garaşsyzlyk ýyllarynda öz ýerli çig malymyza esaslanýan, dünýä ülňülerine laýyk gel- yän ýokary tehnologiýaly dokma kärhanalarynyn onlarçasy guruldy. Düzümine 25 kärhanany birleşdirýán azyk senagat pudagy Garaşsyzlygymyzyň gysga döwründe uly ösüşe eye boldy. Yurdumyzda azyk howpsuzlygyny üpjün etmek ba- batynda maksatnamalary çāklerinde häzirki zaman kär hanalary işe girizildi. Häzirki günün talaplaryna layk gelýän galla önümleri kombinatlary (Ruhabat etrabynda, Tejen şäherinde, Anew, Kaka şäherçelerinde), Ruhabat etrabyndaky çagalar iýmiti zawody, miwe şirelerini we to mat goýultmasyny öndürýän «Ruhubelent» kärhanasy we başgalar munuň aýdyň mysalydyr. Ahal welayaty üzümdarçylygyň, miweçiligin ösen sebiti hasaplanylýar. Şoña baglylykda ýurdumyzda çakyr önümle- rini we şerbetli içgileri öndürýän kärhanalaryň 10-usyndan 5-si onuň çãginde ýerleşyär. Olara Abadan şäherindäki çakyr zawody, «Gökdepe» (Gökdepe etraby), «Zähmet», «Owadandepe» (Ruhabat etraby), «Änew» (Ak bugdaý et- raby) çakyr kärhanalary degişlidir. Olarda 40-dan gowrak görnüşdäki çakyr önümleri öndürilýär. ==Oba hojalygy== Ahal welayatynda oba hojalygy ykdysadyýetin esasy pudaklarynyň biridir. Halk hojalyk pudaklarynda işleyän ilatyň 60%-e golaýy oba hojalyk önümçiliginde mesgul lanýar. Taryhy maglumatlara görä, Köpetdag etegindäki düz- lük dünyäde ilkinji emele gelen gadymy ekerancylyk we maldarçylyk sebitlerinin biri hasaplanýar. Bu ýerlerde dünyä edebiýatynda Jeýtun, Änew, Göksüýri medeniýeti ti ady bilen belli bolan ekerançylyk, senetçilik merkezleri döräpdir. Şol irki ykdysady-medeni merkezlerinin dörän döwürlerini taryhçylar bizin eýýamymyzdan önki 5-6 mün ýyllyga degişli edýärler. Ekerançylyk Ahal welaýatynda Bamy-Mäne aralygynda we Tejenin golaynda Göksüýrüde has ösüpdir. Bu ýerlerde ýaşan ata-babalarymyz ýerlerini dagdan gelýän ýagys sil suwlarynyň hasabyna ekipdirler. Olar dine bir ýagys suwunyň gelen ýerine ekin ekmän, eý- sem, emeli suwaryş arkaly hem ekerançylygy ösdüripdirler. Şeylelikde, bu ýerlerde oturymly ekerançylyk-maldarçylyk medeniýeti döräpdir. Ata-babalarymyzyň gadymy döwürlerden bäri peý- dalanan mes toprakly meýdanlarynda, olaryň hojalygy ýöretmek boýunça toplan baý tejribeleriniň esasynda oba hojalyk önümçiligi bizin günlerimizde has kämilleşdi we uly önümçilik pudagyna öwrüldi. Tebigy şertler welayat- da oba hojalygyny ösdürmäge uly mümkinçilikler dö- redýär. Garaşyzlyk ýyllarynda welaýatda oba hojalygynyň ekerançylyk pudaklarynda uly özgerişlikler bolup geçdi. Welayatyn ähli ekin meýdanlarynyň möçberi 376,4 mün gektara barabar. Soňky ýyllarda däneli ekinleriň meýdany artdyryldy. 2011-nji ýylda onuň möçberi 229,5 müň gektar- dan geçdi. Gowaça ekilýän ýerlerin möçberi-de köpeldi. Häzir- ki wagtda 125 mün gektara golaý meýdanda gowaça, esa. san-da, onuň inçe süyümli görnüşi ösdürilip ýetişdirilýär. Döwletimizde öndürilýän dänänin üçden birine gola. ýyny, pagtanyň bolsa 20,6%-ini Ahal welaýaty berýär. Wela ýatyň hojalyklarynda gök we bakja ekerançylygy, miweçilik we üzümçilik hem ösdürilýär. 2011-nji ýylda welaýat bo- ýunça öndürilen bakja ekinlerinin we kartoşkanyň 93 %-i hususy hojalyklaryn paýyna düşyär. Şonun üçin-de bu ekinleriň hasyllylygy-da ýylsaýyn artýar. Ahal welayatynda maldarçylygyň ösüşi ekerancylygyn geografiýasy we öri meýdanlary bilen baglanysykly. Wela ýatyň oazis böleginde gara mallary, gusçulyk, gylýalcylyk, ýüpekçilik ösdürilip yetişdirilýär. Garaşsyzlyk ýyllarynda däneli ekinlerin meýdanynyň artdyrylmagy maldarçylygyn ösmegine uly itergi berdi. Sonky ýyllarda maldarcylyk hu- susy hojalyklarda has çalt depginler bilen ösdürilýär. Durmuş-ykdysady sebitinde dowardarcylygy ösdürmek üçin gowy mümkinçilikler bar. Demirgazygynda Garagum çöli, günortasynda Köpetdag eteginin düzlügi we baýyrlyk- lar, daglar bolup, olaryň öri meýdanlarynyň hasyllylygy yo- karydyr. Yurdumyzdaky dowarlaryn 26,3 %-i (4513 mün baş sany) Ahal welayatynyň paýyna düşyär. Welayatda gara mallaryň sany 2011-nji ýylda 279 müne golaýlady. Mallaryň baş sany boýunça Sarahs, Tejen, Baba- daýhan, Baharly, Ak bugdaý, Ruhabat etraplary tapawut- lanýarlar. Ahal welaýatynda düýedarçylygy, gylýalcylygy ösdür- meklige hem uly üns berilýär. Olaryň baş sany ýylsaýyn köpelýär. Welaýatyň hojalyklarynda 43,7 mün baş düye we 6,2 mün baş gylýal bar. Ahal welayaty ahalteke atlarynyň watany hasaplanýar. Sonky ýyllarda bu pudak uly ösüşe eye boldy. ==Ulaglar ulgamy== Welayatyň durmuş-ykdysady tay dan ösmeginde ulaglar ulgamynyň, ýagny ulag yollarynyň we ulaglaryn dürli görnüşlerinin işinin guralyşynyň uly äh- miýeti bardyr. Ahal welayatynda hem ýurdumyzda bolsy ýaly, kämil ulaglar ulgamy döredildi. Ilatyň ýerleşişinin häzirki meýdan-çäk şekilinin eme le gelmegi köp derejede demir yollaryň geçmegi bilen baglanysyklydyr. Welayatyn gür ilatlaşan dag etek düzlügi boýunça günbatardan gündogarlygyna uzaboýuna [[Türkmenbaşy]]-[[Aşgabat]]-[[Mary]]-[[Türkmenabat]] demir ýoly geçyär. Ol ýurdumyzyň esasy ýük we ýolagcy gatnawynyň möhüm damary bolup durýar. 1996-njy ýylda uzynlygy 132 km bolan [[Tejen]]-[[Sarahs]] demir yoly ulanylmaga berildi. Sarahsda 2,5 mln t ýüki geçirip bilýän halkara menzili guruldy. 2006-njy ýylda gurlan, uzynlygy 560 km bolan [[Aşgabat]] Garagum-Daşoguz demir ýolunyň ýarysyna golaýy Ahal welaýatynyň meýdan-çäginden geçyär. Bu bolsa welaýatyň demirgazyk çöllük böleginiň durmuş-ykdysady taýdan ös- dürilmegine uly itergi berýär. Demir yolun geçmegi bilen bu ýerlerin hojalyk taýdan özleşdirilmegi uly gerime eye bolar. Ahal welayatynyň hojalyk toplumynyň we ilatynyň ös- meginde awtomobil ulaglarynyň täsiri hem örän uludyr. We- layatyn çäginde ýurdumyzyň paýtagty Asgabat şäherinin ýerleşmegi awtomobil yollary bilen üpjünligin gowy bolma gyna yardam edýär. Welaýatyň ähli etraplary, şäher we oba ilatly yerleri awtomobil yollary bilen birleşdirilendir. ==Durmuş taýdan ösüşi== Garaşsyzlyk ýyllarynda sebitin durmuş taýdan ösüşi uly sepgitlere ýetdi. Welayatda durmuş maksatly desgalaryň uly toplumy hereket edýär. Täze dowürde Gökdepe etrabynda «Ene mähri» hassahanasy, köpugurly hassahana, Abadan şäherinde 10 mün orunlyk stadion, Ruhabat etrabynyň Gypjak, Baba- arap, Yzgant obalarynda dünýä ülnülerine laýyk gelýän saglyk öyleri, mekdepler, çagalar baglary, sowda merkez leri we beýleki medeni-durmuş maksatly desgalar gurlup ulanylmaga berildi. Olardan başga-da Ahal welaýatynda 4 stadion, 130 sport desgalary bar. Welayatyn çäklerinde 3 muzey we 1 teatr hereket edýär. 2012-nji ýylda welayatda 6 mekdep, 11 sany çagalar baglary guruldy. 2013-nji ýylda 28 mekdebin, 28 çagalar baglarynyň gurluşygy dowam edýär. ==Durmuş-ykdysady aýratynlyklary== Döwletimizde yglan edilen uzak möhletleyin maksatnama- laryň çäklerinde Ahal welaýatyny durmuş-ykdysady taydan ösdürmek babatda uly wezipeler goýulýar. Geljekde baý nebit we gaz gorlarynyň esasynda welaýatda ýangyç senagaty uly ösüşe eýe bolar. Şonuň esasynda onuň çäginde nebi ti gaýtadan işleýän zawod, iki sany gazy suwuklandyrýan kärhana gurlar. Her bir etrapda yenil we azyk senagatynyň kärhanalaryny gurmak göz önünde tutulýar. Oba hojaly- gynda däneçilik we pagtacylyk bilen birlikde gök-bakja eke. rançylygyny, miweçiligi we üzümdarçylygy, maldarçylygy ösdürmek boýunça uly wezipeler bellenilýär. Welayatda obalaryň, şäherçeleriň, etrapdaky şäherlerin we etrap merkezlerinin ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça işler üçin hem uly maliye serişdeleri harçlanylar. Şoňa baglylykda 2008-2020-nji ýyllarda wela ýatyň etraplarynda 98 sany mekdebe çenli çagalar edara. lary, 30 sany orta mekdepleri, 77 sany medeniyet öyleri, 40 sany sport mekdepleri, 32 sany sport desgalary, şeýle-de durmuş-medeni maksatly desgalaryň uly toplumy gurlar. Ahal durmuş-ykdysady sebitinin çäginde ýerleşyän et- raplar, şäherler tutýan meýdany, tebigy şertleri, ilatynyň sany, hojalygynyň ýöriteleşiş ugurlary boýunça biri-birinden tapawutlanýarlar. == Ahal welaýatynyň administratiw bölünişi == === Etraplar === # [[Altyn asyr etraby]] # [[Ak bugdaý etraby]] # [[Arkadag (şäher)|Arkadag şäheri]] (etrap hukukly şäher) # [[Babadaýhan etraby]] # [[Bäherden etraby]] # [[Gökdepe etraby]] # [[Kaka etraby]] # [[Sarahs etraby]] # [[Tejen etraby]] === Ahal welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Tejen]] |şäher |67,488 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |2 |[[Bäherden]] |şäher |37,588 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |3 |[[Gökdepe]] |şäher |33,381 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |4 |[[Kaka]] |şäher |33,315 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- |5 |[[Sarahs]] |şäher |31,269 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |6 |[[Änew]] |şäher |28,653 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |7 |[[Gämi]] |oba |18,148 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |8 |[[Garawekil]] |oba |17,229 |[[Babadaýhan]] |- |9 |[[Akwekil]] |oba |16,946 |[[Babadaýhan]] |- |10 |[[Ahal (Gökdepe etraby)|Ahal]] |oba |16,025 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |} == Seret == * [[Ahal welaýatyndaky şäherler]] * [[Ahal welaýatyndaky taryhy ýadygärlikler]] == Bellikler == http://www.stat.gov.tm/content/info/turkmenistan/turkmenistan/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328065011/http://www.stat.gov.tm/content/info/turkmenistan/turkmenistan/ |date=2013-03-28 }} http://www.stat.gov.tm/assets/klasifikator/t_admin_delenie_20130101.pdf{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Ahal welaýaty]] lf2b4i44by2tgpoxx77j8g5fobh3u18 0 1590 270589 268106 2026-09-07T18:02:21Z Saamat7 32508 /* Balkan welaýatynyň administratiw territoriýa düzümi */ 270589 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement | name = Balkan Welaýaty | settlement_type= Welaýat | image_skyline = Balkan Province in Turkmenistan.svg | imagesize=300px | image_caption = Balkan welaýaty administratiw ýeri | pushpin_map = Turkmenistan | pushpin_map_caption=Location in Turkmenistan | subdivision_type =Baýdak we ýurt | subdivision_name ={{flag|Turkmenistan}} | subdivision_type1=Welaýat | subdivision_name1=Balkan | latd=40|latm=0|lats=0|latNS=N|longd=55|longm=00|longs=00|longEW=E| timezone=[[Gündogar Ýewropa wagty|GÝW]] | utc_offset=+5 | Meýdany = 139 270 km2 | KOD ISO = TM-B | Post code = 745100 | Telefon kod = +993 (222) | Awtomobiliň döwlet belgisi = BN | | | | |p4=30 sany oba geňeşlik|p3=114 sany oba|p2=14 sany şäherçe|p1=7 sany uly şäher|parts_type=Düzüm bölekleri|parts=6 sany etrap|subdivision_type3=Resmi welaýat diýlip yglan edilen senesi|subdivision_name3=18.05.1992|subdivision_type2=Merkezi şäher|subdivision_name2=[[Balkanabat]]|leader_title=Häkim|website=https://balkan.gov.tm/|postal_code=745100|leader_name=Taňrugyly Atahallyýew|p5=}} '''Balkan''' - häzirki döwürde [[Türkmenistan]]yň bäş welaýatynyň biriniň ady. Balkan welaýatynyň ilkinji häkimi---'''''Rejepmämmet Puhanow.''''' Balkan welaýatynda tirelerden iñ köp Ýomutlar ýaşaýar. Türkmenistanyñ iñ az ilatly welaýaty Balkan welaýatydyr. Munuñ sebäbi Ýomutlaryñ 90% Eýranda (Türkmensähra, Gülistan, Gürgen, Horasan) ýaşaýandygy sebäplidir. == Umumy Maglumat == Türkmenistanyň günbatarynda ýerleşýän Balkan welaýatynyň meýdany 138,5 müň inedördül kilometre barabar bolup, ýurdumyzyň umumy meýdanynyň ýüzden 28,4 bölegini tutýar. <br /> Ol günbatarda [[Hazar deňzi]]niň üsti bilen [[Azerbaýjan]], [[Russiýa Federasiýasy]], ýer üsti bilen demirgazykda [[Gazagystan]] we Özbegistan, günortada [[Eýran]] bilen, gündogarda [[Ahal welaýaty]], demirgazyk-gündogarda [[Daşoguz welaýaty]] bilen araçäkleşýär. <br /> [[Türkmen]] halkynyň iňňän gadymy watany bolupdyr. Uly we Kiçi Balkan daglary bu sebitlerde ýerleşýär. Olara umumy [[Balkan Daglary]] ady geçipdir. {| class="wikitable" |+Balkan welaýatynyň häkimlikleri !№ !F.A.A !Işe başlan senesi !Işden giden senesi |- |1 |Puhanow Rejepmämmet |26.06.1992 |02.07.1997 |- |2 |Babaýew Serdar |02.07.1997 |30.06.1999 |- |3 |Durdyýew Habibulla Abdullaýewiç |30.06.1999 |11.09.2000 |- |4 |Arazow Rejepbaý Orazowiç |14.09.2000 |07.07.2001 |- |5 |Artykow Rustam |09.07.2001 |10.09.2002 |- |6 |Berdiýew Poran |10.09.2002 |15.11.2002 |- |7 |Kurbyşow Kakageldi |15.11.2002 |15.10.2003 |- |8 |Tagiýew Täçberdi |15.10.2003 |03.03.2006 |- |9 |Gurbyýew Meretguly |03.03.2006 |25.10.2006 |- |10 |Nyýazlyýew Orazmyrat |25.10.2006 |09.07.2010 |- |11 |Satlykow Satlyk |09.07.2010 |11.01.2013 |- |12 |Hojamämmet Bäşimmyrat Atamyradowiç |11.01.2013 |09.07.2015 |- |13 |Durdyýew Durdy |09.07.2015 |13.01.2017 |- |14 |Satlykow Satlyk |13.01.2017 | |- |15 |Durdy Durdyýew | | |- |16 |Ata Hallyýew | | |} == Taryh == Balkan welaýaty öz taryhyny has irki döwürlerden alyp gaýdýar ýöne gynanasakda ol wagtlardan biziň günlerimize köp maglumatlar gelip ýetmändir. Biz Balkan welaýatynyň taryhyna Oguz hanyň döwründen alyp gaýdýas. Häzirki Balkan welaýatynyň topraklarynda bu günki günlere çenli köp hanlyklar, soltanlyklar, şalar, ýurtlar, uruglar we ş.m. öz hanlyk-soltanlyklaryny sürüp ýaşap geçendirler. Olardan esasylary: * Oguz han (Mete han) * Alp Arslan (doly ady: Muhammet bin Dawud Çagry) * Seljuk Hanlygy * Jelaleddin Meňburun (dogulan ýeri Ogurjaly adasy) '''Oguz han''' türkmeniň kynyk taýpasyndan bolan '''Gara hanyň''' oglydyr. Rowaýatlara görä Oguz han eneden bolanda 3 günläp öz ejesinden ene süýdini emmändir, çünki ejesi gaýry dinli bolansoň we başga maglumatlara görä Oguzhanyň ejesi Yslam dinini kabul edip öz balasyny gizlinlikde emdiripdir ýagny Yslam dinini kabul edenini bildirmän. Oguz adyny bolsa, ýene-de rowaýatlara görä Oguz han 1 ýaşyny dolduranda il ýaşululary ol oglanjyga näme at goýmaly dip geňeş edenlerinde, Oguz hanyň özi dillenip: "Oguz, Oguz han bolar menden geljekde uly hanlyklar, soltanlyklar iň güýçli ýurtlar dünýä hökümdarlary bolar" dip çaga öz adyny özü aýdypdyr. Käbir türkologlaryň aýtmagyna görä Oguz hanyň 2 aýaly bolupdyr we bu günki Türkmenistan, Azerbaýjan we Türkiýe döwletleri Oguz hanyň 1-nji aýalyndan bolandygyny belleýäler. '''*türkolog'''- bu türki halklarynyň taryhyny öwrenýän ylymdyr, ol taryhy öwrenýän taryhçylarada '''türkologlar''' diýilýär. '''Mete han'''-aslynda käbir alymlaryň aýtmagyna görä Oguz han dip başga bir käbir alymlaryň aýtmagyna görä bolsa Oguz han däl Mete han başga bir şahs adam dip belleýäler. Bu bir jedelli taryhy mesele. Mete han taryhda öz adyny 49 sany goşun adam sany bilen beýik hytaý imperatoryny bir gijede basyş edip, alyp ol imperatoryň kellesini kesmegi bilen we hytaýlylary gorkuzyp '''beýik hytaý diwaryny''' gurdurmagy bilen öz adyny tanadandyr. '''Alp Arslan -''' Seljukly döwletiniň 2-nji soltany Çagry begiň oglydyr. Ol taryha şeýle girýär: Merw-den başlap (1040-njy ýyl Daňdanakan söweşinden başlap) häzirki Owganystanyň, Eýran Yslam respublikasynyň, Yragyň, Azerbaýjan döwletiniň, Gruziýanyň, Ermenistanyň, Kawkazyň günorta we günbatar, Russiýa federasiýasynyň Soçi şäherine çenli ähli territoriýany basyp alyp Seljukly döwletiniň baýdagy dikip dolandyran türkmendir''(Türkmenistan hem öz içine girýär)''. Ikinji ýörişinde 1071-nji ýylda bolsa häzirki Türkiýe döwletiniň Malazgirt şäherini duşmanlardan azat edip, territoriýasyny giňeldip türklere sowgat eden adamdyr. Emma ömri gysga bolup 1072-nji ýylda aradan çykýar we onuň ýerine ogly Mälik şa geçýär. Mälik şanyň atasy Çagry begiň buýrugy we islegi boýunça hazirki Türkiýe döwletiniň Antalýa şäherine çenli basyp alyp atasynyň soňky deminde ýatyrka oňa atasyna bir gysym topragyny getirip bermekdi, Mälik şa atasynyň isleginem ýerine ýetirdi. '''Jelaleddin Meňburun -''' taryhda Çingiz hany öldüren türkmen dip tanalýar. Dogulan ýeri ýagny kakasynyň Çingiz handan öz goşunynyň pes bolanlygy üçin gaçyp häzirki Balkan welýatynyň Ogurjaly adasynda aýaly Aýçiçek hatynyň dogurmagy esasynda '''Jelaleddin Meňburun''' dünýä gelýär. Balkan welaýatynda häzirki wagtda taryhy ýer [https://www.youtube.com/watch?v=8eldvlpsfxE&t Dehistandyr]. == Ykdysadyýet we Senagat == Balkan welaýaty ykdysadyýeti we senagaty bilen beýleki welaýatlardan has öňde ilkinjileriň hataryndadyr. Sebäbi welaýatyň topragynyň asty hem üsti hem baýlyklara bürenendir, Hazar deňzinde esasy nebit we gaz gorlarynyň gazylyp alynmagy. Türkmenbaşy şäherindäki nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda bolsa, çig maly täzeden işlenip dünýä derejesinde we dünýä bazarlaryna eksport edilip satuwa çykarylýar. Mundan başgada Balkan welaýatynda ýerli kiçi,orta we uly telekeçileriň, hususy kärhanalaryň, açyk we ýapyk paýdarlar jemgyýetileriniň, jemagat hojalyklarynyň, daşary ýurdyň iň öňde baryjy kampaniýalarynyň, holdingleriniň bereketli. halal, mukaddes Balkan topraklarynda işläp daşary ýurtlara öz önümlerini,hyzmatlaryny eksport we import etmegi bilen düşündirilýär. == Oba hojalyk == Oba hojalykda Balkan welaýaty örän pes derejededir sebäbi topragynyň himiki elementleriň mekany bolanlygy bilen we şor topraklary bilen düşündirilýär. Balkan welaýatynyň Etrek etrabynyň narlary, Bereket we Gyzylarbat etrabynyň gawundyr garpyzlary welaýatyň içinde has meşhurdyr. == Transport ugurlar, ulag gatnawlary == Balkan welaýaty taryhda hem şugünde hem iň köp gelim-gidimli ýerleriň biri bolupdyr. Sebäbi welaýatymyz Gojaman Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýänligi üçin. Häzirki wagtda Balkan welaýatynda 4 görnüşde içerki we halkara-ulag gatnawlary amala aşyrylýar. Olar: '''Deňiz gatnawlary''' # Türkmenbaşy-Baku-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Astrahan-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Hazar-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Esenguly-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Gyzylsuw-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Garabogaz-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Aktau-Türkmenbaşy '''Howa Gatnawlary-Balkan welaýatynda 3 sany aeroport bar''' '''Häzirki wagtda halkara howa gatnawlary diňeje ýük gatnawlary bilen amala aşyrylýar (2020)''' '''Içerki gatnawlar:''' # Aşgabat-Türkmenbaşy-Aşgabat # Aşgabat-Balkanabat-Aşgabat # Daşoguz-Balkanabat-Daşoguz # Türkmenabat-Türkmenbaşy-Türkmenabat '''Gara ýol gatnawlary''' Halkara Gara ýollar bilen Balkan welaýaty demirgazygynda Gazagystana we günortasynda Eýran yslam respublikasyna gatnawlar amala aşyrylýar. Içerki Gara ýollar bilen bolsa Türkmenbaşy-Balkanabat-Bereket-Gyzylarbat-Aşgabat ugurlary boýunça gatnawlar amala aşyrylýar. '''Demir ýol gatnawlary''' Halkara demir ýol gatnawlary Balkan welaýtynyň Bereket etrabynyň üsti bilen tranzit arkaly Gazagystandan Eýran Yslam respublikasyna ýük gatnawlary amala aşyrylýar. Içerki demir ýol gatnawy Türkmenbaşy-Balkanabat-Bereket-Gyzylarbat-Aşgabat ugurlary boýunça gatnawalar amala aşyrylýar. == Geografiýa == Balkan welaýaty geografiýasy boýunça ähli geografik ýerleriň mekanydyr. Welaýatymyzda 3 dag, 1 deňiz, 2 derýa, 1 goraghana we 1 çäkli goraghana, 2 wulkan, 1 çöl, 2 aýlag, 2 ýarymada we 2 ada bardyr. Olar: '''Daglar:''' # Uly Balkan - Iň uly gerşi ARLAN # Kiçi Balkan # Sünt Hasardag Ýeketäk Hazar deňzi '''Derýalar:''' # Etrek # Sumbar '''Sünt-Hasardag goraghanasy we Ogurjaly çäkli goraghana''' Ýurdumyzda ýeketäk ýerleşýän wulkan hem Balkan welaýatynda ol palçykly wulkandyr ýagny '''''patlawuk''''' diýlip atlnadyrylýar. Garagum çöli Aýlaglar: # Garabogazköl-aýlagy # Türkmenbaşy aýlagy Adalar we ýarym adalar: # Ogurjaly ada # Gyzylsuw ada # Türkmenbaşy ýarymada # Hazar ýarymada == Sport Durmuş Bilim == '''Balkan welaýatynyň futbol komandalary:''' * [[Nebitçi FT]] * Şagadam FT * Gara Altyn FT (hazirki wagtda bu topar ýok) * Balkan Telekom FT '''Balkan welaýatyndan çykan halkara ýeňijiler:''' * Perhat Geltjanow-Erkin göreş söweş sungaty boýunça halkara ýeňiji we tälimçi/Balkanabat şäheri * Sapar Gylyjow-Erkin göreş söweş sungaty boýunça halkara ýeňiji we tälimçi/Balkanabat şäheri * Batyr Borjakow-2019-njy ýylda Ispanýada geçirilen Gran pri Erkin göreş söweş sungaty boýunça dünýäde 1nji orun eýeläp ýaşyl tugumyzy asmana galdyran halkara ýeňiji we tälimçi/Balkanabat şäheri. * Abdylla Taýhanow-2020-nji ýylda [[MMA]] -da 1-nji ýeri 25 sekuntda nakaut edip dünýäde rekord goýan ýaş ýigidimiz, 1-aýda 3-4 gezek 1-nji orny eýelän. == Belli we tanymal şahslar (Häzirki Balkan welaýatynyň topraklarynda eneden bolan şahslar) == # Oguz han-D/g Balkan welaýaty (doglan ýyly anyk däl 500-600 ýada 500-700) # Alp Arslan (doly ady: Muhammed bin Dawud Çagry)-Balkan bilen Ahal welýatynyň çäginde-(20.01.1029-24.11.1072) # Jelaleddin Meňburun - Hazar deňziniň içinde bir adada eneden bolan-(1199-15.08.1231) # Garajaoglan(doly ady: Hasan, il içinde Uzyn Hasan ady bilen tanalan)-ýaşan ýyllary we doglan ýerleri (şäherleri) doly anyk däl (1606-1669/70) Etrek etraby ýada Bereket etraby/Gazanjyk # Döwletmämmet Azady-Esenguly/Etrek/Garrygala- # Magtymguly Pyragy-Esenguly/Etrek/Garrygala-1733-1783 # Gurbandurdy Zelili-G/o Balkan welaýaty-1779-1836 # Pyhy Taganow-Bakanabat şäheri- # Rejepmämmet Puhanow-Akguýy obasy/Balkan welaýaty-1951-2006--Ilkinji Balkan welýatynyň häkimi # Rejepguly Kerimow-Balkanabat şäheri-????-????-Balkan welaýatynyň köp bagşylarynyň halypasy # Hojadurdy Ýegendurdyýew (Hojaýew)-Etrek etraby Balkan welaýaty- # Mylly Meredow-Balkanabat şäheri-1955 # Hojageldi Akmämmedow-Gamşylja Balkan welaýaty-1970 # Ada Taňrygulyýew-Balkanabat şäheri-1980 # Döwran Meredeow-Gumdag şäheri-1978-2020 # Laçyn Mämmedowa-Balkanabat şäheri-1980 # Meýlis Mahmydow-Gyzylarbat etraby-1989 # Myrat Mollaýew (Myrat Molla)-Balkanabat şäheri-14.08.1989 # Ýagşy Goşunow-Balkanabat şäheri-1990 # Täşli Tulegenow-Balkanabat şäheri-1995 # Baýma Sarybekow-Türkmenbaşy şäheri-1994 # TOÝMYRAT ÇANNYÝEW GUMDAG ŞÄHERI-1994 == Balkan welaýatynyň administratiw territoriýa düzümi == ===Etraplar=== #[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Bereket etraby]] #[[Esenguly etraby]] #[[Etrek etraby]] #[[Magtymguly etraby]] #[[Serdar etraby|Gyzylarbat etraby]] #[[Türkmenbaşy etraby]] === Balkan welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Balkanabat]] |etrap hukukly şäher |123,190 | |- |2 |[[Türkmenbaşy]] |etrap hukukly şäher |91,745 | |- |3 |[[Gyzylarbat]] |şäher |48,558 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |4 |[[Gumdag]] |şäherçe |30,884 |[[Balkanabat]] [[Balkanabat|şäheri]] |- |5 |[[Bereket]] |şäher |23,697 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |6 |[[Magtymguly (şäher)|Magtymguly]] |şäher |15,386 |[[Magtymguly etraby|Magtymguly]] |- |7 |[[Jebel (şäherçe)|Jebel]] |şäherçe |15,056 |[[Balkanabat]] [[Balkanabat|şäheri]] |- |8 |[[Hazar]] |şäherçe |14,671 |[[Balkanabat]] [[Balkanabat|şäheri]] |- |9 |[[Esenguly]] |şäher |12,918 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |10 |[[Etrek]] |şäher |12,508 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |} == Seret == * [[Balkan welaýatyndaky şäherler]] * [[Balkan welaýatyndaky taryhy ýadygärlikler]] {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] s5rtl8p67icnhxenb3fpk399hgfw6n2 270591 270589 2026-09-07T18:17:26Z Saamat7 32508 270591 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement | name = Balkan Welaýaty | settlement_type= Welaýat | image_skyline = Balkan Province in Turkmenistan.svg | imagesize=300px | image_caption = Balkan welaýaty administratiw ýeri | pushpin_map = Turkmenistan | pushpin_map_caption=Location in Turkmenistan | subdivision_type =Baýdak we ýurt | subdivision_name ={{flag|Turkmenistan}} | subdivision_type1=Welaýat | subdivision_name1=Balkan | latd=40|latm=0|lats=0|latNS=N|longd=55|longm=00|longs=00|longEW=E| timezone=[[Gündogar Ýewropa wagty|GÝW]] | utc_offset=+5 | Meýdany = 139 270 km2 | KOD ISO = TM-B | Post code = 745100 | Telefon kod = +993 (222) | Awtomobiliň döwlet belgisi = BN | | | | |p4=30 sany oba geňeşlik|p3=114 sany oba|p2=14 sany şäherçe|p1=7 sany uly şäher|parts_type=Düzüm bölekleri|parts=6 sany etrap|subdivision_type3=Resmi welaýat diýlip yglan edilen senesi|subdivision_name3=18.05.1992|subdivision_type2=Merkezi şäher|subdivision_name2=[[Balkanabat]]|leader_title=Häkim|website=https://balkan.gov.tm/|postal_code=745100|leader_name=Taňrugyly Atahallyýew|p5=}} '''Balkan''' - häzirki döwürde [[Türkmenistan]]yň bäş welaýatynyň biriniň ady. Balkan welaýatynyň ilkinji häkimi---'''''Rejepmämmet Puhanow.''''' Balkan welaýatynda tirelerden iñ köp Ýomutlar ýaşaýar. Türkmenistanyñ iñ az ilatly welaýaty Balkan welaýatydyr. Munuñ sebäbi Ýomutlaryñ 90% Eýranda (Türkmensähra, Gülistan, Gürgen, Horasan) ýaşaýandygy sebäplidir. == Umumy Maglumat == Türkmenistanyň günbatarynda ýerleşýän Balkan welaýatynyň meýdany 138,5 müň inedördül kilometre barabar bolup, ýurdumyzyň umumy meýdanynyň ýüzden 28,4 bölegini tutýar. <br /> Ol günbatarda [[Hazar deňzi]]niň üsti bilen [[Azerbaýjan]], [[Russiýa Federasiýasy]], ýer üsti bilen demirgazykda [[Gazagystan]] we Özbegistan, günortada [[Eýran]] bilen, gündogarda [[Ahal welaýaty]], demirgazyk-gündogarda [[Daşoguz welaýaty]] bilen araçäkleşýär. <br /> [[Türkmen]] halkynyň iňňän gadymy watany bolupdyr. Uly we Kiçi Balkan daglary bu sebitlerde ýerleşýär. Olara umumy [[Balkan Daglary]] ady geçipdir. {| class="wikitable" |+Balkan welaýatynyň häkimlikleri !№ !F.A.A !Işe başlan senesi !Işden giden senesi |- |1 |Puhanow Rejepmämmet |26.06.1992 |02.07.1997 |- |2 |Babaýew Serdar |02.07.1997 |30.06.1999 |- |3 |Durdyýew Habibulla Abdullaýewiç |30.06.1999 |11.09.2000 |- |4 |Arazow Rejepbaý Orazowiç |14.09.2000 |07.07.2001 |- |5 |Artykow Rustam |09.07.2001 |10.09.2002 |- |6 |Berdiýew Poran |10.09.2002 |15.11.2002 |- |7 |Kurbyşow Kakageldi |15.11.2002 |15.10.2003 |- |8 |Tagiýew Täçberdi |15.10.2003 |03.03.2006 |- |9 |Gurbyýew Meretguly |03.03.2006 |25.10.2006 |- |10 |Nyýazlyýew Orazmyrat |25.10.2006 |09.07.2010 |- |11 |Satlykow Satlyk |09.07.2010 |11.01.2013 |- |12 |Hojamämmet Bäşimmyrat Atamyradowiç |11.01.2013 |09.07.2015 |- |13 |Durdyýew Durdy |09.07.2015 |13.01.2017 |- |14 |Satlykow Satlyk |13.01.2017 | |- |15 |Durdy Durdyýew | | |- |16 |Ata Hallyýew | | |} == Taryh == Balkan welaýaty öz taryhyny has irki döwürlerden alyp gaýdýar ýöne gynanasakda ol wagtlardan biziň günlerimize köp maglumatlar gelip ýetmändir. Biz Balkan welaýatynyň taryhyna Oguz hanyň döwründen alyp gaýdýas. Häzirki Balkan welaýatynyň topraklarynda bu günki günlere çenli köp hanlyklar, soltanlyklar, şalar, ýurtlar, uruglar we ş.m. öz hanlyk-soltanlyklaryny sürüp ýaşap geçendirler. Olardan esasylary: * Oguz han (Mete han) * Alp Arslan (doly ady: Muhammet bin Dawud Çagry) * Seljuk Hanlygy * Jelaleddin Meňburun (dogulan ýeri Ogurjaly adasy) '''Oguz han''' türkmeniň kynyk taýpasyndan bolan '''Gara hanyň''' oglydyr. Rowaýatlara görä Oguz han eneden bolanda 3 günläp öz ejesinden ene süýdini emmändir, çünki ejesi gaýry dinli bolansoň we başga maglumatlara görä Oguzhanyň ejesi Yslam dinini kabul edip öz balasyny gizlinlikde emdiripdir ýagny Yslam dinini kabul edenini bildirmän. Oguz adyny bolsa, ýene-de rowaýatlara görä Oguz han 1 ýaşyny dolduranda il ýaşululary ol oglanjyga näme at goýmaly dip geňeş edenlerinde, Oguz hanyň özi dillenip: "Oguz, Oguz han bolar menden geljekde uly hanlyklar, soltanlyklar iň güýçli ýurtlar dünýä hökümdarlary bolar" dip çaga öz adyny özü aýdypdyr. Käbir türkologlaryň aýtmagyna görä Oguz hanyň 2 aýaly bolupdyr we bu günki Türkmenistan, Azerbaýjan we Türkiýe döwletleri Oguz hanyň 1-nji aýalyndan bolandygyny belleýäler. '''*türkolog'''- bu türki halklarynyň taryhyny öwrenýän ylymdyr, ol taryhy öwrenýän taryhçylarada '''türkologlar''' diýilýär. '''Mete han'''-aslynda käbir alymlaryň aýtmagyna görä Oguz han dip başga bir käbir alymlaryň aýtmagyna görä bolsa Oguz han däl Mete han başga bir şahs adam dip belleýäler. Bu bir jedelli taryhy mesele. Mete han taryhda öz adyny 49 sany goşun adam sany bilen beýik hytaý imperatoryny bir gijede basyş edip, alyp ol imperatoryň kellesini kesmegi bilen we hytaýlylary gorkuzyp '''beýik hytaý diwaryny''' gurdurmagy bilen öz adyny tanadandyr. '''Alp Arslan -''' Seljukly döwletiniň 2-nji soltany Çagry begiň oglydyr. Ol taryha şeýle girýär: Merw-den başlap (1040-njy ýyl Daňdanakan söweşinden başlap) häzirki Owganystanyň, Eýran Yslam respublikasynyň, Yragyň, Azerbaýjan döwletiniň, Gruziýanyň, Ermenistanyň, Kawkazyň günorta we günbatar, Russiýa federasiýasynyň Soçi şäherine çenli ähli territoriýany basyp alyp Seljukly döwletiniň baýdagy dikip dolandyran türkmendir''(Türkmenistan hem öz içine girýär)''. Ikinji ýörişinde 1071-nji ýylda bolsa häzirki Türkiýe döwletiniň Malazgirt şäherini duşmanlardan azat edip, territoriýasyny giňeldip türklere sowgat eden adamdyr. Emma ömri gysga bolup 1072-nji ýylda aradan çykýar we onuň ýerine ogly Mälik şa geçýär. Mälik şanyň atasy Çagry begiň buýrugy we islegi boýunça hazirki Türkiýe döwletiniň Antalýa şäherine çenli basyp alyp atasynyň soňky deminde ýatyrka oňa atasyna bir gysym topragyny getirip bermekdi, Mälik şa atasynyň isleginem ýerine ýetirdi. '''Jelaleddin Meňburun -''' taryhda Çingiz hany öldüren türkmen dip tanalýar. Dogulan ýeri ýagny kakasynyň Çingiz handan öz goşunynyň pes bolanlygy üçin gaçyp häzirki Balkan welýatynyň Ogurjaly adasynda aýaly Aýçiçek hatynyň dogurmagy esasynda '''Jelaleddin Meňburun''' dünýä gelýär. Balkan welaýatynda häzirki wagtda taryhy ýer [https://www.youtube.com/watch?v=8eldvlpsfxE&t Dehistandyr]. == Ykdysadyýet we Senagat == Balkan welaýaty ykdysadyýeti we senagaty bilen beýleki welaýatlardan has öňde ilkinjileriň hataryndadyr. Sebäbi welaýatyň topragynyň asty hem üsti hem baýlyklara bürenendir, Hazar deňzinde esasy nebit we gaz gorlarynyň gazylyp alynmagy. Türkmenbaşy şäherindäki nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda bolsa, çig maly täzeden işlenip dünýä derejesinde we dünýä bazarlaryna eksport edilip satuwa çykarylýar. Mundan başgada Balkan welaýatynda ýerli kiçi,orta we uly telekeçileriň, hususy kärhanalaryň, açyk we ýapyk paýdarlar jemgyýetileriniň, jemagat hojalyklarynyň, daşary ýurdyň iň öňde baryjy kampaniýalarynyň, holdingleriniň bereketli. halal, mukaddes Balkan topraklarynda işläp daşary ýurtlara öz önümlerini,hyzmatlaryny eksport we import etmegi bilen düşündirilýär. == Oba hojalyk == Oba hojalykda Balkan welaýaty örän pes derejededir sebäbi topragynyň himiki elementleriň mekany bolanlygy bilen we şor topraklary bilen düşündirilýär. Balkan welaýatynyň Etrek etrabynyň narlary, Bereket we Gyzylarbat etrabynyň gawundyr garpyzlary welaýatyň içinde has meşhurdyr. == Transport ugurlar, ulag gatnawlary == Balkan welaýaty taryhda hem şugünde hem iň köp gelim-gidimli ýerleriň biri bolupdyr. Sebäbi welaýatymyz Gojaman Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýänligi üçin. Häzirki wagtda Balkan welaýatynda 4 görnüşde içerki we halkara-ulag gatnawlary amala aşyrylýar. Olar: '''Deňiz gatnawlary''' # Türkmenbaşy-Baku-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Astrahan-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Hazar-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Esenguly-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Gyzylsuw-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Garabogaz-Türkmenbaşy # Türkmenbaşy-Aktau-Türkmenbaşy '''Howa Gatnawlary-Balkan welaýatynda 3 sany aeroport bar''' '''Häzirki wagtda halkara howa gatnawlary diňeje ýük gatnawlary bilen amala aşyrylýar (2020)''' '''Içerki gatnawlar:''' # Aşgabat-Türkmenbaşy-Aşgabat # Aşgabat-Balkanabat-Aşgabat # Daşoguz-Balkanabat-Daşoguz # Türkmenabat-Türkmenbaşy-Türkmenabat '''Gara ýol gatnawlary''' Halkara Gara ýollar bilen Balkan welaýaty demirgazygynda Gazagystana we günortasynda Eýran yslam respublikasyna gatnawlar amala aşyrylýar. Içerki Gara ýollar bilen bolsa Türkmenbaşy-Balkanabat-Bereket-Gyzylarbat-Aşgabat ugurlary boýunça gatnawlar amala aşyrylýar. '''Demir ýol gatnawlary''' Halkara demir ýol gatnawlary Balkan welaýtynyň Bereket etrabynyň üsti bilen tranzit arkaly Gazagystandan Eýran Yslam respublikasyna ýük gatnawlary amala aşyrylýar. Içerki demir ýol gatnawy Türkmenbaşy-Balkanabat-Bereket-Gyzylarbat-Aşgabat ugurlary boýunça gatnawalar amala aşyrylýar. == Geografiýa == Balkan welaýaty geografiýasy boýunça ähli geografik ýerleriň mekanydyr. Welaýatymyzda 3 dag, 1 deňiz, 2 derýa, 1 goraghana we 1 çäkli goraghana, 2 wulkan, 1 çöl, 2 aýlag, 2 ýarymada we 2 ada bardyr. Olar: '''Daglar:''' # Uly Balkan - Iň uly gerşi ARLAN # Kiçi Balkan # Sünt Hasardag Ýeketäk Hazar deňzi '''Derýalar:''' # Etrek # Sumbar '''Sünt-Hasardag goraghanasy we Ogurjaly çäkli goraghana''' Ýurdumyzda ýeketäk ýerleşýän wulkan hem Balkan welaýatynda ol palçykly wulkandyr ýagny '''''patlawuk''''' diýlip atlnadyrylýar. Garagum çöli Aýlaglar: # Garabogazköl-aýlagy # Türkmenbaşy aýlagy Adalar we ýarym adalar: # Ogurjaly ada # Gyzylsuw ada # Türkmenbaşy ýarymada # Hazar ýarymada == Sport Durmuş Bilim == '''Balkan welaýatynyň futbol komandalary:''' * [[Nebitçi FT]] * Şagadam FT * Gara Altyn FT (hazirki wagtda bu topar ýok) * Balkan Telekom FT '''Balkan welaýatyndan çykan halkara ýeňijiler:''' * Perhat Geltjanow-Erkin göreş söweş sungaty boýunça halkara ýeňiji we tälimçi/Balkanabat şäheri * Sapar Gylyjow-Erkin göreş söweş sungaty boýunça halkara ýeňiji we tälimçi/Balkanabat şäheri * Batyr Borjakow-2019-njy ýylda Ispanýada geçirilen Gran pri Erkin göreş söweş sungaty boýunça dünýäde 1nji orun eýeläp ýaşyl tugumyzy asmana galdyran halkara ýeňiji we tälimçi/Balkanabat şäheri. * Abdylla Taýhanow-2020-nji ýylda [[MMA]] -da 1-nji ýeri 25 sekuntda nakaut edip dünýäde rekord goýan ýaş ýigidimiz, 1-aýda 3-4 gezek 1-nji orny eýelän. == Belli we tanymal şahslar (Häzirki Balkan welaýatynyň topraklarynda eneden bolan şahslar) == # Oguz han-D/g Balkan welaýaty (doglan ýyly anyk däl 500-600 ýada 500-700) # Alp Arslan (doly ady: Muhammed bin Dawud Çagry)-Balkan bilen Ahal welýatynyň çäginde-(20.01.1029-24.11.1072) # Jelaleddin Meňburun - Hazar deňziniň içinde bir adada eneden bolan-(1199-15.08.1231) # Garajaoglan(doly ady: Hasan, il içinde Uzyn Hasan ady bilen tanalan)-ýaşan ýyllary we doglan ýerleri (şäherleri) doly anyk däl (1606-1669/70) Etrek etraby ýada Bereket etraby/Gazanjyk # Döwletmämmet Azady-Esenguly/Etrek/Garrygala- # Magtymguly Pyragy-Esenguly/Etrek/Garrygala-1733-1783 # Gurbandurdy Zelili-G/o Balkan welaýaty-1779-1836 # Pyhy Taganow-Bakanabat şäheri- # Rejepmämmet Puhanow-Akguýy obasy/Balkan welaýaty-1951-2006--Ilkinji Balkan welýatynyň häkimi # Rejepguly Kerimow-Balkanabat şäheri-????-????-Balkan welaýatynyň köp bagşylarynyň halypasy # Hojadurdy Ýegendurdyýew (Hojaýew)-Etrek etraby Balkan welaýaty- # Mylly Meredow-Balkanabat şäheri-1955 # Hojageldi Akmämmedow-Gamşylja Balkan welaýaty-1970 # Ada Taňrygulyýew-Balkanabat şäheri-1980 # Döwran Meredeow-Gumdag şäheri-1978-2020 # Laçyn Mämmedowa-Balkanabat şäheri-1980 # Meýlis Mahmydow-Gyzylarbat etraby-1989 # Myrat Mollaýew (Myrat Molla)-Balkanabat şäheri-14.08.1989 # Ýagşy Goşunow-Balkanabat şäheri-1990 # Täşli Tulegenow-Balkanabat şäheri-1995 # Baýma Sarybekow-Türkmenbaşy şäheri-1994 # TOÝMYRAT ÇANNYÝEW GUMDAG ŞÄHERI-1994 == Balkan welaýatynyň administratiw territoriýa düzümi == ===Etraplar=== #[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Bereket etraby]] #[[Esenguly etraby]] #[[Etrek etraby]] #[[Magtymguly etraby]] #[[Serdar etraby|Gyzylarbat etraby]] #[[Türkmenbaşy etraby]] #[[Türkmenbaşy|Türkmenbaşy şäheri]] (etrap hukukly şäher) === Balkan welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Balkanabat]] |etrap hukukly şäher |123,190 | |- |2 |[[Türkmenbaşy]] |etrap hukukly şäher |91,745 | |- |3 |[[Gyzylarbat]] |şäher |48,558 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |4 |[[Gumdag]] |şäherçe |30,884 |[[Balkanabat]] [[Balkanabat|şäheri]] |- |5 |[[Bereket]] |şäher |23,697 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |6 |[[Magtymguly (şäher)|Magtymguly]] |şäher |15,386 |[[Magtymguly etraby|Magtymguly]] |- |7 |[[Jebel (şäherçe)|Jebel]] |şäherçe |15,056 |[[Balkanabat]] [[Balkanabat|şäheri]] |- |8 |[[Hazar]] |şäherçe |14,671 |[[Balkanabat]] [[Balkanabat|şäheri]] |- |9 |[[Esenguly]] |şäher |12,918 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |10 |[[Etrek]] |şäher |12,508 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |} == Seret == * [[Balkan welaýatyndaky şäherler]] * [[Balkan welaýatyndaky taryhy ýadygärlikler]] {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] 427swvhowetrz2y0zax312qsf1vx04q 0 1594 270600 234078 2026-09-07T19:44:52Z Saamat7 32508 270600 wikitext text/x-wiki '''Lebap welaýatynyň''' merkezi [[Türkmenabat]] şäheridir.Lebap welaýatynyň meýdany 93,730 km² bolup ol Owganystan we Özbegistan bilen araçäkleşýär.Welaýatda 1,334,500 adam ýaşaýar(2005 sanawy). Türkmenistanda iň beýik daglardan biri hasaplanýan Koytendag Dagy hem Lebap welaýatynda ýerleşyär. Türkmenistan-Hytaý "tebigy gaz" turbalary Lebap welaýatyndan başlap Özbegistan we Gazagystanyň üsti bilen Hytaýa iberilýär.Türkmenistan-Hytaý "Tebigy Gaz" turbalarynyň açylyşy 2009-njy ýylda Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagy bilen dabaraly çäre bilen açyldy. == Düzümi == ===Etraplar=== #[[Çärjew etraby]] #[[Darganata etraby]] #[[Dänew etraby]] #[[Döwletli etraby]] #[[Farap etraby]] #[[Garabekewül etraby]] #[[Halaç etraby]] #[[Hojambaz etraby]] #[[Kerki etraby]] #[[Köýtendag etraby]] #[[Saýat etraby]] #[[Türkmenabat|Türmenabat şäheri]] (etrap hukukly şäher) === Lebap welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Türkmenabat]] |etrap hukukly şäher |230,861 | |- |2 |[[Magdanly]] |şäher |44,508 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |3 |[[Kerki]] |şäher |32,489 |[[Kerki]] |- |4 |[[Seýdi (şäher)|Seýdi]] |şäher |29,670 |[[Dänew etraby|Dänew]] |- |5 |[[Saýat]] |şäher |21,619 |[[Saýat etraby|Saýat]] |- |6 |[[Gazojak]] |şäher |21,035 |[[Darganata etraby|Darganata]] |- |7 |[[Halaç]] |şäher |20,778 |[[Halaç etraby|Halaç]] |- |8 |[[Farap]] |şäher |20,547 |[[Farap etraby|Farap]] |- |9 |[[Köýtendag (şäher)|Köýtendag]] |şäher |18,816 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |10 |[[Dänew]] |şäher |15,409 |[[Dänew etraby|Dänew]] |} {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]] bvive0lc3lixm8cn5ic3pjm0sday70j 270601 270600 2026-09-07T19:45:43Z Saamat7 32508 Seret 270601 wikitext text/x-wiki '''Lebap welaýatynyň''' merkezi [[Türkmenabat]] şäheridir.Lebap welaýatynyň meýdany 93,730 km² bolup ol Owganystan we Özbegistan bilen araçäkleşýär.Welaýatda 1,334,500 adam ýaşaýar(2005 sanawy). Türkmenistanda iň beýik daglardan biri hasaplanýan Koytendag Dagy hem Lebap welaýatynda ýerleşyär. Türkmenistan-Hytaý "tebigy gaz" turbalary Lebap welaýatyndan başlap Özbegistan we Gazagystanyň üsti bilen Hytaýa iberilýär.Türkmenistan-Hytaý "Tebigy Gaz" turbalarynyň açylyşy 2009-njy ýylda Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagy bilen dabaraly çäre bilen açyldy. == Düzümi == ===Etraplar=== #[[Çärjew etraby]] #[[Darganata etraby]] #[[Dänew etraby]] #[[Döwletli etraby]] #[[Farap etraby]] #[[Garabekewül etraby]] #[[Halaç etraby]] #[[Hojambaz etraby]] #[[Kerki etraby]] #[[Köýtendag etraby]] #[[Saýat etraby]] #[[Türkmenabat|Türmenabat şäheri]] (etrap hukukly şäher) === Lebap welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Türkmenabat]] |etrap hukukly şäher |230,861 | |- |2 |[[Magdanly]] |şäher |44,508 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |3 |[[Kerki]] |şäher |32,489 |[[Kerki]] |- |4 |[[Seýdi (şäher)|Seýdi]] |şäher |29,670 |[[Dänew etraby|Dänew]] |- |5 |[[Saýat]] |şäher |21,619 |[[Saýat etraby|Saýat]] |- |6 |[[Gazojak]] |şäher |21,035 |[[Darganata etraby|Darganata]] |- |7 |[[Halaç]] |şäher |20,778 |[[Halaç etraby|Halaç]] |- |8 |[[Farap]] |şäher |20,547 |[[Farap etraby|Farap]] |- |9 |[[Köýtendag (şäher)|Köýtendag]] |şäher |18,816 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |10 |[[Dänew]] |şäher |15,409 |[[Dänew etraby|Dänew]] |} == Seret == * [[Lebap welaýatyndaky şäherler]] {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]] hwqlzudao4pef1dagjxxfkmpo0cyl0k 0 1596 270590 268111 2026-09-07T18:16:09Z Saamat7 32508 /* Düzümi */ 270590 wikitext text/x-wiki {{IN |status = |türkmençe ady = Mary |asyl ady = Mary |surat = Mary Province in Turkmenistan.svg |surat beýany =Mary welaýaty |tabynlyk = |ýurt = Türkmenistan |tugra = |baýdak = |tugra beýany = |baýdak beýany = |tugra derek = |baýdak derek = |lat_dir = N |lat_deg = 37 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 62 |lon_min = 0 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |YandeksKarta = |territoriýa görnüşi = |tablisada territoriýa = |ýurt kartasy ölçegi = 300 |sebit kartasy ölçegi = |etrap kartasy ölçegi = |sebit görnüşi = |sebit = |tablisada sebit = |etrap görnüşi = |tablisada etrap = |obşina okrugy görnüşi = |obşina okrugy = |tablisada obşina okrugy = |içerki bölünme = |häkim görnüşi = |häkim = Döwranberdi Annaberdiýew |ilkinji agzalma = |öňki ady = |meýdan = 87 150 |beýiklik görnüşi = |IN merkez beýikligi = |klimat = kontinental |resmi dil = türkmen dili |ilat = 1 976 257 adam |ilat ýazuwy ýyly = 2018 |gürlük = 16,99 |aglomerasiýa = |milli düzüm = |konfessional düzüm = [[musulmanlar]], [[ortodokslar]], [[buddistler]], [[ýahudiler]], [[katolikler]] we ş.m. |etnohoronim = maryly |sagat guşaklygy = +5 |DST = <!-- ýok--> |telefon kody = +993 522 |poçta indeksi = |poçta indeksleri = 746000-746570 |awtoulag kody = MR |identifikator görnüşi = |sanly identifikator = |Commons kategoriýasy = Mary Province |saýt = |saýt dili = |saýt dili 2 = |add3n = |add3 = |add2n = |add2 = }} '''Mary welaýaty''' ([[rus dili|rusça]]: Мары велаяты)[[Türkmenistanyň welaýatlary]]nyň biri. Mary welaýaty 1970-nji ýylyň 15-nji dekabrynda resmi görnüşde döredildi. Mundan ozal, ilkinji gezek 1939-njy ýylyň 21-nji noýabrynda döredilip 1963-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda ýatyryldy. Türkmenistanyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. [[Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy|GDA döwletleriniň]] iň günorta nokady bolan Çilduhtar obasy bu welaýatda ýerleşýär. Demirgazyk-gündogarda we gündogarda [[Lebap]], Günbatarda [[Ahal]], günorta we güorta-gündogarda [[Owganystan]] bilen araçäkleşýär. Meýdany 87,1 müň km². 23.10.2022 ý. senesindäki ýagdaýa görä, welaýatda 9 sany etrap, 2 sany etrap hukukly şäher, 5 sany etrapdaky şäher, 14 sany şäherçe, 134 geňeşlik we 321 oba bar. <gallery> </gallery> == Düzümi == === Etraplar === #[[Baýramaly etraby]] #[[Baýramaly etraby|Baýramaly şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Garagum etraby]] #[[Mary etraby]] #[[Mary etraby|Mary şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Murgap etraby]] #[[Sakarçäge etraby]] #[[Tagtabazar etraby]] #[[Türkmengala etraby]] #[[Wekilbazar etraby]] #[[Ýolöten etraby]] === Balkan welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Mary]] |etrap hukukly şäher |167,027 | |- |2 |[[Baýramaly]] |etrap hukukly şäher |70,376 | |- |3 |[[Ýolöten]] |şäher |30,709 |[[Ýolöten etraby|Ýolöten]] |- |4 |[[Türkmengala]] |şäher |16,696 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |- |5 |[[Serhetabat]] |şäher |16,038 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |6 |[[Çaşgyn]] |oba |15,470 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |- |7 |[[Murgap (şäher)|Murgap]] |şäher |14,822 |[[Murgap etraby|Murgap]] |- |8 |[[Tagtabazar]] |şäherçe |13,312 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |9 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäherçe |13,251 |[[Mary etraby|Mary]] |- |10 |[[Çerkezköl]] |oba |12,976 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |} == Häkimler == {| class="wikitable" width="820" |- |width="20" align="center"|'''No''' |width="280"|&nbsp;'''Ady''' |width="120" align="center"|'''Başlan''' |width="120" align="center"|'''Çykan''' |width="280"|&nbsp;'''Sebäp''' |- |align="center"|1 |&nbsp;[[Gurbanmyrat Orazow]] |align="center"|26.06.1992 |align="center"|14.03.1996 |&nbsp;saglyk ýagdaýy sebäpli <ref>{{cite web | url=http://knowbysight.info/OOO/17683.asp | title=Оразов Курбан Мурадович | work=ОЧЕРЕДНОЕ 58-Е ЗАСЕДАНИЕ МЕЖГОСУДАРСТВЕННОЙ КООРДИНАЦИОННОЙ ВОДОХОЗЯЙСТВЕННОЙ КОМИССИИ | publisher=icwc-aral.uz| accessdate=1 February 2012 }}</ref> |- |align="center"|2 |&nbsp;[[Amannazar Ilamanow]] |align="center"|14.03.1996 |align="center"|16.07.1997 |&nbsp;Işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | title=ПАМЯТИ АМАННАЗАРА ИЛАМАНОВА | work=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991 | publisher=knowbysight.info | access-date=2018-05-12 | archive-date=2019-03-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190331053229/http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|3 |&nbsp;[[Sähetmyrat Çaryýew]] |align="center"|16.07.1997 |align="center"|17.07.1998 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|4 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|17.07.1998 |align="center"|03.03.2000 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|5 |&nbsp;[[Çary Kulyýew]] |align="center"|03.03.2000 |align="center"|02.10.2001 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | title=КУЛИЕВ Чары Таганович | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2018-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180130013919/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|6 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|02.10.2001 |align="center"|01.04.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|7 |&nbsp;[[Rahman Ödekow]] |align="center"|01.04.2002 |align="center"|15.11.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|8 |&nbsp;[[Annaguly Jumagylyçew]] |align="center"|15.11.2002 |align="center"|07.10.2005 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web| url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128705720| title=Туркменбаши уволил хякимов Марыйского и Лебапского велаятов Джумаклычева и Ахмедов| work=centrasia| publisher=www.centrasia.ru| accessdate=07 October 2005}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- |align="center"|9 |&nbsp;[[Hojaberdi Bäşimow]] |align="center"|07.10.2005 |align="center"|29.11.2006 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|10 |&nbsp;[[Muhammet Gurbannazarow]] |align="center"|29.11.2006 |align="center"|12.11.2008 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|11 |&nbsp;[[Kakageldi Gurbanow]] |align="center"|12.11.2008 |align="center"|12.04.2013 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|12 |&nbsp;[[Bäşim Annagurbanow]] |align="center"|12.04.2013 |align="center"|28.11.2017 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|13 |&nbsp;[[Döwranberdi Annaberdiýew]] |align="center"|28.11.2017 | colspan="2" align="center"|''dowam edýär''<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |} ==Suratlar== {|class="graytable" | width="29%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| |- | align="center"|Gurbanguly hajy metjidi | | align="center"|Ruhyýet Köşgi | | align="center"|Mary muzeýi |} <gallery> Faýl:Aeroportmary.jpg Faýl:Maryşäheri.jpg Faýl:Maryşäher.jpg Faýl:Maryaeroporty.jpg Faýl:Marguş Otel.jpg|'''Marguş Otel''' Faýl:Marguş.jpg|'''Marguş''' Faýl:Mary1.jpg|'''Mary''' Faýl:Mary2.jpg|'''Gurbanguly hajy metjidi''' Faýl:Mary3.jpg Faýl:Buthana.jpg Faýl:Mary12.jpg </gallery> == Seret == * [[Mary welaýatyndaky şäherler]] == Daşarky çykgytlar == * [http://www.youtube.com/watch?v=REtBH2mIBZo Видеосюжет о Мары] == Bellikler == {{Bellikler}} {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] dbg5lhpxyinuhngrcdzoa49qgppb4ox 270592 270590 2026-09-07T18:23:46Z Saamat7 32508 /* Düzümi */ 270592 wikitext text/x-wiki {{IN |status = |türkmençe ady = Mary |asyl ady = Mary |surat = Mary Province in Turkmenistan.svg |surat beýany =Mary welaýaty |tabynlyk = |ýurt = Türkmenistan |tugra = |baýdak = |tugra beýany = |baýdak beýany = |tugra derek = |baýdak derek = |lat_dir = N |lat_deg = 37 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 62 |lon_min = 0 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |YandeksKarta = |territoriýa görnüşi = |tablisada territoriýa = |ýurt kartasy ölçegi = 300 |sebit kartasy ölçegi = |etrap kartasy ölçegi = |sebit görnüşi = |sebit = |tablisada sebit = |etrap görnüşi = |tablisada etrap = |obşina okrugy görnüşi = |obşina okrugy = |tablisada obşina okrugy = |içerki bölünme = |häkim görnüşi = |häkim = Döwranberdi Annaberdiýew |ilkinji agzalma = |öňki ady = |meýdan = 87 150 |beýiklik görnüşi = |IN merkez beýikligi = |klimat = kontinental |resmi dil = türkmen dili |ilat = 1 976 257 adam |ilat ýazuwy ýyly = 2018 |gürlük = 16,99 |aglomerasiýa = |milli düzüm = |konfessional düzüm = [[musulmanlar]], [[ortodokslar]], [[buddistler]], [[ýahudiler]], [[katolikler]] we ş.m. |etnohoronim = maryly |sagat guşaklygy = +5 |DST = <!-- ýok--> |telefon kody = +993 522 |poçta indeksi = |poçta indeksleri = 746000-746570 |awtoulag kody = MR |identifikator görnüşi = |sanly identifikator = |Commons kategoriýasy = Mary Province |saýt = |saýt dili = |saýt dili 2 = |add3n = |add3 = |add2n = |add2 = }} '''Mary welaýaty''' ([[rus dili|rusça]]: Мары велаяты)[[Türkmenistanyň welaýatlary]]nyň biri. Mary welaýaty 1970-nji ýylyň 15-nji dekabrynda resmi görnüşde döredildi. Mundan ozal, ilkinji gezek 1939-njy ýylyň 21-nji noýabrynda döredilip 1963-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda ýatyryldy. Türkmenistanyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. [[Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy|GDA döwletleriniň]] iň günorta nokady bolan Çilduhtar obasy bu welaýatda ýerleşýär. Demirgazyk-gündogarda we gündogarda [[Lebap]], Günbatarda [[Ahal]], günorta we güorta-gündogarda [[Owganystan]] bilen araçäkleşýär. Meýdany 87,1 müň km². 23.10.2022 ý. senesindäki ýagdaýa görä, welaýatda 9 sany etrap, 2 sany etrap hukukly şäher, 5 sany etrapdaky şäher, 14 sany şäherçe, 134 geňeşlik we 321 oba bar. <gallery> </gallery> == Düzümi == === Etraplar === #[[Baýramaly etraby]] #[[Baýramaly etraby|Baýramaly şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Garagum etraby]] #[[Mary etraby]] #[[Mary etraby|Mary şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Murgap etraby]] #[[Oguzhan etraby]] #[[Sakarçäge etraby]] #[[Tagtabazar etraby]] #[[Türkmengala etraby]] #[[Wekilbazar etraby]] #[[Ýolöten etraby]] === Balkan welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Mary]] |etrap hukukly şäher |167,027 | |- |2 |[[Baýramaly]] |etrap hukukly şäher |70,376 | |- |3 |[[Ýolöten]] |şäher |30,709 |[[Ýolöten etraby|Ýolöten]] |- |4 |[[Türkmengala]] |şäher |16,696 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |- |5 |[[Serhetabat]] |şäher |16,038 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |6 |[[Çaşgyn]] |oba |15,470 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |- |7 |[[Murgap (şäher)|Murgap]] |şäher |14,822 |[[Murgap etraby|Murgap]] |- |8 |[[Tagtabazar]] |şäherçe |13,312 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |9 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäherçe |13,251 |[[Mary etraby|Mary]] |- |10 |[[Çerkezköl]] |oba |12,976 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |} == Häkimler == {| class="wikitable" width="820" |- |width="20" align="center"|'''No''' |width="280"|&nbsp;'''Ady''' |width="120" align="center"|'''Başlan''' |width="120" align="center"|'''Çykan''' |width="280"|&nbsp;'''Sebäp''' |- |align="center"|1 |&nbsp;[[Gurbanmyrat Orazow]] |align="center"|26.06.1992 |align="center"|14.03.1996 |&nbsp;saglyk ýagdaýy sebäpli <ref>{{cite web | url=http://knowbysight.info/OOO/17683.asp | title=Оразов Курбан Мурадович | work=ОЧЕРЕДНОЕ 58-Е ЗАСЕДАНИЕ МЕЖГОСУДАРСТВЕННОЙ КООРДИНАЦИОННОЙ ВОДОХОЗЯЙСТВЕННОЙ КОМИССИИ | publisher=icwc-aral.uz| accessdate=1 February 2012 }}</ref> |- |align="center"|2 |&nbsp;[[Amannazar Ilamanow]] |align="center"|14.03.1996 |align="center"|16.07.1997 |&nbsp;Işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | title=ПАМЯТИ АМАННАЗАРА ИЛАМАНОВА | work=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991 | publisher=knowbysight.info | access-date=2018-05-12 | archive-date=2019-03-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190331053229/http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|3 |&nbsp;[[Sähetmyrat Çaryýew]] |align="center"|16.07.1997 |align="center"|17.07.1998 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|4 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|17.07.1998 |align="center"|03.03.2000 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|5 |&nbsp;[[Çary Kulyýew]] |align="center"|03.03.2000 |align="center"|02.10.2001 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | title=КУЛИЕВ Чары Таганович | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2018-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180130013919/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|6 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|02.10.2001 |align="center"|01.04.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|7 |&nbsp;[[Rahman Ödekow]] |align="center"|01.04.2002 |align="center"|15.11.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|8 |&nbsp;[[Annaguly Jumagylyçew]] |align="center"|15.11.2002 |align="center"|07.10.2005 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web| url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128705720| title=Туркменбаши уволил хякимов Марыйского и Лебапского велаятов Джумаклычева и Ахмедов| work=centrasia| publisher=www.centrasia.ru| accessdate=07 October 2005}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- |align="center"|9 |&nbsp;[[Hojaberdi Bäşimow]] |align="center"|07.10.2005 |align="center"|29.11.2006 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|10 |&nbsp;[[Muhammet Gurbannazarow]] |align="center"|29.11.2006 |align="center"|12.11.2008 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|11 |&nbsp;[[Kakageldi Gurbanow]] |align="center"|12.11.2008 |align="center"|12.04.2013 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|12 |&nbsp;[[Bäşim Annagurbanow]] |align="center"|12.04.2013 |align="center"|28.11.2017 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|13 |&nbsp;[[Döwranberdi Annaberdiýew]] |align="center"|28.11.2017 | colspan="2" align="center"|''dowam edýär''<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |} ==Suratlar== {|class="graytable" | width="29%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| |- | align="center"|Gurbanguly hajy metjidi | | align="center"|Ruhyýet Köşgi | | align="center"|Mary muzeýi |} <gallery> Faýl:Aeroportmary.jpg Faýl:Maryşäheri.jpg Faýl:Maryşäher.jpg Faýl:Maryaeroporty.jpg Faýl:Marguş Otel.jpg|'''Marguş Otel''' Faýl:Marguş.jpg|'''Marguş''' Faýl:Mary1.jpg|'''Mary''' Faýl:Mary2.jpg|'''Gurbanguly hajy metjidi''' Faýl:Mary3.jpg Faýl:Buthana.jpg Faýl:Mary12.jpg </gallery> == Seret == * [[Mary welaýatyndaky şäherler]] == Daşarky çykgytlar == * [http://www.youtube.com/watch?v=REtBH2mIBZo Видеосюжет о Мары] == Bellikler == {{Bellikler}} {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] m04epruey5srggiuqd8n189g6000yle 270593 270592 2026-09-07T18:24:25Z Saamat7 32508 270593 wikitext text/x-wiki {{IN |status = |türkmençe ady = Mary |asyl ady = Mary |surat = Mary Province in Turkmenistan.svg |surat beýany =Mary welaýaty |tabynlyk = |ýurt = Türkmenistan |tugra = |baýdak = |tugra beýany = |baýdak beýany = |tugra derek = |baýdak derek = |lat_dir = N |lat_deg = 37 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 62 |lon_min = 0 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |YandeksKarta = |territoriýa görnüşi = |tablisada territoriýa = |ýurt kartasy ölçegi = 300 |sebit kartasy ölçegi = |etrap kartasy ölçegi = |sebit görnüşi = |sebit = |tablisada sebit = |etrap görnüşi = |tablisada etrap = |obşina okrugy görnüşi = |obşina okrugy = |tablisada obşina okrugy = |içerki bölünme = |häkim görnüşi = |häkim = Döwranberdi Annaberdiýew |ilkinji agzalma = |öňki ady = |meýdan = 87 150 |beýiklik görnüşi = |IN merkez beýikligi = |klimat = kontinental |resmi dil = türkmen dili |ilat = 1 976 257 adam |ilat ýazuwy ýyly = 2018 |gürlük = 16,99 |aglomerasiýa = |milli düzüm = |konfessional düzüm = [[musulmanlar]], [[ortodokslar]], [[buddistler]], [[ýahudiler]], [[katolikler]] we ş.m. |etnohoronim = maryly |sagat guşaklygy = +5 |DST = <!-- ýok--> |telefon kody = +993 522 |poçta indeksi = |poçta indeksleri = 746000-746570 |awtoulag kody = MR |identifikator görnüşi = |sanly identifikator = |Commons kategoriýasy = Mary Province |saýt = |saýt dili = |saýt dili 2 = |add3n = |add3 = |add2n = |add2 = }} '''Mary welaýaty''' ([[rus dili|rusça]]: Мары велаяты)[[Türkmenistanyň welaýatlary]]nyň biri. Mary welaýaty 1970-nji ýylyň 15-nji dekabrynda resmi görnüşde döredildi. Mundan ozal, ilkinji gezek 1939-njy ýylyň 21-nji noýabrynda döredilip 1963-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda ýatyryldy. Türkmenistanyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. [[Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy|GDA döwletleriniň]] iň günorta nokady bolan Çilduhtar obasy bu welaýatda ýerleşýär. Demirgazyk-gündogarda we gündogarda [[Lebap]], Günbatarda [[Ahal]], günorta we güorta-gündogarda [[Owganystan]] bilen araçäkleşýär. Meýdany 87,1 müň km². 23.10.2022 ý. senesindäki ýagdaýa görä, welaýatda 10 sany etrap, 2 sany etrap hukukly şäher, 5 sany etrapdaky şäher, 14 sany şäherçe, 134 geňeşlik we 321 oba bar. <gallery> </gallery> == Düzümi == === Etraplar === #[[Baýramaly etraby]] #[[Baýramaly etraby|Baýramaly şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Garagum etraby]] #[[Mary etraby]] #[[Mary etraby|Mary şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Murgap etraby]] #[[Oguzhan etraby]] #[[Sakarçäge etraby]] #[[Tagtabazar etraby]] #[[Türkmengala etraby]] #[[Wekilbazar etraby]] #[[Ýolöten etraby]] === Balkan welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Mary]] |etrap hukukly şäher |167,027 | |- |2 |[[Baýramaly]] |etrap hukukly şäher |70,376 | |- |3 |[[Ýolöten]] |şäher |30,709 |[[Ýolöten etraby|Ýolöten]] |- |4 |[[Türkmengala]] |şäher |16,696 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |- |5 |[[Serhetabat]] |şäher |16,038 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |6 |[[Çaşgyn]] |oba |15,470 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |- |7 |[[Murgap (şäher)|Murgap]] |şäher |14,822 |[[Murgap etraby|Murgap]] |- |8 |[[Tagtabazar]] |şäherçe |13,312 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |9 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäherçe |13,251 |[[Mary etraby|Mary]] |- |10 |[[Çerkezköl]] |oba |12,976 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |} == Häkimler == {| class="wikitable" width="820" |- |width="20" align="center"|'''No''' |width="280"|&nbsp;'''Ady''' |width="120" align="center"|'''Başlan''' |width="120" align="center"|'''Çykan''' |width="280"|&nbsp;'''Sebäp''' |- |align="center"|1 |&nbsp;[[Gurbanmyrat Orazow]] |align="center"|26.06.1992 |align="center"|14.03.1996 |&nbsp;saglyk ýagdaýy sebäpli <ref>{{cite web | url=http://knowbysight.info/OOO/17683.asp | title=Оразов Курбан Мурадович | work=ОЧЕРЕДНОЕ 58-Е ЗАСЕДАНИЕ МЕЖГОСУДАРСТВЕННОЙ КООРДИНАЦИОННОЙ ВОДОХОЗЯЙСТВЕННОЙ КОМИССИИ | publisher=icwc-aral.uz| accessdate=1 February 2012 }}</ref> |- |align="center"|2 |&nbsp;[[Amannazar Ilamanow]] |align="center"|14.03.1996 |align="center"|16.07.1997 |&nbsp;Işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | title=ПАМЯТИ АМАННАЗАРА ИЛАМАНОВА | work=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991 | publisher=knowbysight.info | access-date=2018-05-12 | archive-date=2019-03-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190331053229/http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|3 |&nbsp;[[Sähetmyrat Çaryýew]] |align="center"|16.07.1997 |align="center"|17.07.1998 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|4 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|17.07.1998 |align="center"|03.03.2000 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|5 |&nbsp;[[Çary Kulyýew]] |align="center"|03.03.2000 |align="center"|02.10.2001 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | title=КУЛИЕВ Чары Таганович | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2018-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180130013919/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|6 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|02.10.2001 |align="center"|01.04.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|7 |&nbsp;[[Rahman Ödekow]] |align="center"|01.04.2002 |align="center"|15.11.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|8 |&nbsp;[[Annaguly Jumagylyçew]] |align="center"|15.11.2002 |align="center"|07.10.2005 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web| url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128705720| title=Туркменбаши уволил хякимов Марыйского и Лебапского велаятов Джумаклычева и Ахмедов| work=centrasia| publisher=www.centrasia.ru| accessdate=07 October 2005}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- |align="center"|9 |&nbsp;[[Hojaberdi Bäşimow]] |align="center"|07.10.2005 |align="center"|29.11.2006 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|10 |&nbsp;[[Muhammet Gurbannazarow]] |align="center"|29.11.2006 |align="center"|12.11.2008 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|11 |&nbsp;[[Kakageldi Gurbanow]] |align="center"|12.11.2008 |align="center"|12.04.2013 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|12 |&nbsp;[[Bäşim Annagurbanow]] |align="center"|12.04.2013 |align="center"|28.11.2017 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|13 |&nbsp;[[Döwranberdi Annaberdiýew]] |align="center"|28.11.2017 | colspan="2" align="center"|''dowam edýär''<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |} ==Suratlar== {|class="graytable" | width="29%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| |- | align="center"|Gurbanguly hajy metjidi | | align="center"|Ruhyýet Köşgi | | align="center"|Mary muzeýi |} <gallery> Faýl:Aeroportmary.jpg Faýl:Maryşäheri.jpg Faýl:Maryşäher.jpg Faýl:Maryaeroporty.jpg Faýl:Marguş Otel.jpg|'''Marguş Otel''' Faýl:Marguş.jpg|'''Marguş''' Faýl:Mary1.jpg|'''Mary''' Faýl:Mary2.jpg|'''Gurbanguly hajy metjidi''' Faýl:Mary3.jpg Faýl:Buthana.jpg Faýl:Mary12.jpg </gallery> == Seret == * [[Mary welaýatyndaky şäherler]] == Daşarky çykgytlar == * [http://www.youtube.com/watch?v=REtBH2mIBZo Видеосюжет о Мары] == Bellikler == {{Bellikler}} {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] n8asm4sfuvcl1ibj47bkdu2q27so5o8 270599 270593 2026-09-07T19:40:42Z Saamat7 32508 /* Balkan welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri */ 270599 wikitext text/x-wiki {{IN |status = |türkmençe ady = Mary |asyl ady = Mary |surat = Mary Province in Turkmenistan.svg |surat beýany =Mary welaýaty |tabynlyk = |ýurt = Türkmenistan |tugra = |baýdak = |tugra beýany = |baýdak beýany = |tugra derek = |baýdak derek = |lat_dir = N |lat_deg = 37 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 62 |lon_min = 0 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |YandeksKarta = |territoriýa görnüşi = |tablisada territoriýa = |ýurt kartasy ölçegi = 300 |sebit kartasy ölçegi = |etrap kartasy ölçegi = |sebit görnüşi = |sebit = |tablisada sebit = |etrap görnüşi = |tablisada etrap = |obşina okrugy görnüşi = |obşina okrugy = |tablisada obşina okrugy = |içerki bölünme = |häkim görnüşi = |häkim = Döwranberdi Annaberdiýew |ilkinji agzalma = |öňki ady = |meýdan = 87 150 |beýiklik görnüşi = |IN merkez beýikligi = |klimat = kontinental |resmi dil = türkmen dili |ilat = 1 976 257 adam |ilat ýazuwy ýyly = 2018 |gürlük = 16,99 |aglomerasiýa = |milli düzüm = |konfessional düzüm = [[musulmanlar]], [[ortodokslar]], [[buddistler]], [[ýahudiler]], [[katolikler]] we ş.m. |etnohoronim = maryly |sagat guşaklygy = +5 |DST = <!-- ýok--> |telefon kody = +993 522 |poçta indeksi = |poçta indeksleri = 746000-746570 |awtoulag kody = MR |identifikator görnüşi = |sanly identifikator = |Commons kategoriýasy = Mary Province |saýt = |saýt dili = |saýt dili 2 = |add3n = |add3 = |add2n = |add2 = }} '''Mary welaýaty''' ([[rus dili|rusça]]: Мары велаяты)[[Türkmenistanyň welaýatlary]]nyň biri. Mary welaýaty 1970-nji ýylyň 15-nji dekabrynda resmi görnüşde döredildi. Mundan ozal, ilkinji gezek 1939-njy ýylyň 21-nji noýabrynda döredilip 1963-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda ýatyryldy. Türkmenistanyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. [[Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy|GDA döwletleriniň]] iň günorta nokady bolan Çilduhtar obasy bu welaýatda ýerleşýär. Demirgazyk-gündogarda we gündogarda [[Lebap]], Günbatarda [[Ahal]], günorta we güorta-gündogarda [[Owganystan]] bilen araçäkleşýär. Meýdany 87,1 müň km². 23.10.2022 ý. senesindäki ýagdaýa görä, welaýatda 10 sany etrap, 2 sany etrap hukukly şäher, 5 sany etrapdaky şäher, 14 sany şäherçe, 134 geňeşlik we 321 oba bar. <gallery> </gallery> == Düzümi == === Etraplar === #[[Baýramaly etraby]] #[[Baýramaly etraby|Baýramaly şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Garagum etraby]] #[[Mary etraby]] #[[Mary etraby|Mary şäheri]] (etrap hukukly şäher) #[[Murgap etraby]] #[[Oguzhan etraby]] #[[Sakarçäge etraby]] #[[Tagtabazar etraby]] #[[Türkmengala etraby]] #[[Wekilbazar etraby]] #[[Ýolöten etraby]] === Mary welaýatynyň ilaty iň köp bolan ýerleri === {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |1 |[[Mary]] |etrap hukukly şäher |167,027 | |- |2 |[[Baýramaly]] |etrap hukukly şäher |70,376 | |- |3 |[[Ýolöten]] |şäher |30,709 |[[Ýolöten etraby|Ýolöten]] |- |4 |[[Türkmengala]] |şäher |16,696 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |- |5 |[[Serhetabat]] |şäher |16,038 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |6 |[[Çaşgyn]] |oba |15,470 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |- |7 |[[Murgap (şäher)|Murgap]] |şäher |14,822 |[[Murgap etraby|Murgap]] |- |8 |[[Tagtabazar]] |şäherçe |13,312 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |9 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäherçe |13,251 |[[Mary etraby|Mary]] |- |10 |[[Çerkezköl]] |oba |12,976 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |} == Häkimler == {| class="wikitable" width="820" |- |width="20" align="center"|'''No''' |width="280"|&nbsp;'''Ady''' |width="120" align="center"|'''Başlan''' |width="120" align="center"|'''Çykan''' |width="280"|&nbsp;'''Sebäp''' |- |align="center"|1 |&nbsp;[[Gurbanmyrat Orazow]] |align="center"|26.06.1992 |align="center"|14.03.1996 |&nbsp;saglyk ýagdaýy sebäpli <ref>{{cite web | url=http://knowbysight.info/OOO/17683.asp | title=Оразов Курбан Мурадович | work=ОЧЕРЕДНОЕ 58-Е ЗАСЕДАНИЕ МЕЖГОСУДАРСТВЕННОЙ КООРДИНАЦИОННОЙ ВОДОХОЗЯЙСТВЕННОЙ КОМИССИИ | publisher=icwc-aral.uz| accessdate=1 February 2012 }}</ref> |- |align="center"|2 |&nbsp;[[Amannazar Ilamanow]] |align="center"|14.03.1996 |align="center"|16.07.1997 |&nbsp;Işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | title=ПАМЯТИ АМАННАЗАРА ИЛАМАНОВА | work=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991 | publisher=knowbysight.info | access-date=2018-05-12 | archive-date=2019-03-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190331053229/http://sic.icwc-aral.uz/releases/rus/199.htm | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|3 |&nbsp;[[Sähetmyrat Çaryýew]] |align="center"|16.07.1997 |align="center"|17.07.1998 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|4 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|17.07.1998 |align="center"|03.03.2000 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|5 |&nbsp;[[Çary Kulyýew]] |align="center"|03.03.2000 |align="center"|02.10.2001 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | title=КУЛИЕВ Чары Таганович | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2018-01-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180130013919/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880122 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|6 |&nbsp;[[Amangeldi Ataýew]] |align="center"|02.10.2001 |align="center"|01.04.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | title=АТАЕВ Амангельды Атаевич | publisher=centrasia.ru | access-date=2018-05-12 | archive-date=2017-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170915113812/http://www.centrasia.ru/person2.php?st=1013880031 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|7 |&nbsp;[[Rahman Ödekow]] |align="center"|01.04.2002 |align="center"|15.11.2002 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|8 |&nbsp;[[Annaguly Jumagylyçew]] |align="center"|15.11.2002 |align="center"|07.10.2005 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli <ref>{{cite web| url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128705720| title=Туркменбаши уволил хякимов Марыйского и Лебапского велаятов Джумаклычева и Ахмедов| work=centrasia| publisher=www.centrasia.ru| accessdate=07 October 2005}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- |align="center"|9 |&nbsp;[[Hojaberdi Bäşimow]] |align="center"|07.10.2005 |align="center"|29.11.2006 |&nbsp;işde goýberen kemçilikleri sebäpli |- |align="center"|10 |&nbsp;[[Muhammet Gurbannazarow]] |align="center"|29.11.2006 |align="center"|12.11.2008 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|11 |&nbsp;[[Kakageldi Gurbanow]] |align="center"|12.11.2008 |align="center"|12.04.2013 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |- |align="center"|12 |&nbsp;[[Bäşim Annagurbanow]] |align="center"|12.04.2013 |align="center"|28.11.2017 |&nbsp;başga işe geçmegi sebäpli |- |align="center"|13 |&nbsp;[[Döwranberdi Annaberdiýew]] |align="center"|28.11.2017 | colspan="2" align="center"|''dowam edýär''<ref>{{cite web | url=http://www.turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | title=President of Turkmenistan appoints high-ranking officials | work=Altyn Asyr | publisher=www.turkmenistan.gov.tm | accessdate=14 April 2013 | archive-date=16 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150716063712/http://turkmenistan.gov.tm/_eng/?id=2145 | dead-url=yes }}</ref> |} ==Suratlar== {|class="graytable" | width="29%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| | width="32%"| | width="5%"| |- | align="center"|Gurbanguly hajy metjidi | | align="center"|Ruhyýet Köşgi | | align="center"|Mary muzeýi |} <gallery> Faýl:Aeroportmary.jpg Faýl:Maryşäheri.jpg Faýl:Maryşäher.jpg Faýl:Maryaeroporty.jpg Faýl:Marguş Otel.jpg|'''Marguş Otel''' Faýl:Marguş.jpg|'''Marguş''' Faýl:Mary1.jpg|'''Mary''' Faýl:Mary2.jpg|'''Gurbanguly hajy metjidi''' Faýl:Mary3.jpg Faýl:Buthana.jpg Faýl:Mary12.jpg </gallery> == Seret == * [[Mary welaýatyndaky şäherler]] == Daşarky çykgytlar == * [http://www.youtube.com/watch?v=REtBH2mIBZo Видеосюжет о Мары] == Bellikler == {{Bellikler}} {{Türkmenistanyň welaýatlary}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistan Welaýatlar]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] jb27mf0p7cghy5rlpsrdv87grjncaxo 10 2584 270586 265713 2026-09-07T17:58:48Z Saamat7 32508 270586 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! [[Faýl:Flag of Turkmenistan.svg|60px|Flag of Turkmenistan]]|| align="center" style="background:#ccccff" width="100%" |Türkmenistanyň welaýatlary || [[Faýl:Flag of Turkmenistan.svg|60px|Flag of Turkmenistan]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" |[[Faýl:TurkmenistanNumbered.png|70 px|left|]] 1-'''[[Ahal welaýaty]]''' ([[Änew (şäherçe)|Änew]]) | 2- '''[[Balkan welaýaty]]''' ([[Balkanabat]]) | 3- '''[[Daşoguz welaýaty]]''' ([[Daşoguz]]) | 4- '''[[Lebap welaýaty]]''' ([[Türkmenabat]]) | 5- '''[[Mary welaýaty]]''' ([[Mary]]) |} <noinclude>[[Kategoriýa:Wikipediýa:Şablonlar – Türkmenistan]]</noinclude> rclot3fngdptlols523emylugsb8ek3 270587 270586 2026-09-07T18:00:02Z Saamat7 32508 270587 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! [[Faýl:Flag of Turkmenistan.svg|60px|Flag of Turkmenistan]]|| align="center" style="background:#ccccff" width="100%" |Türkmenistanyň welaýatlary || [[Faýl:Flag of Turkmenistan.svg|60px|Flag of Turkmenistan]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" |[[Faýl:TurkmenistanNumbered.png|70 px|left|]] 1-'''[[Ahal welaýaty]]''' ([[Arkadag (şäher)|Arkadag]]) | 2- '''[[Balkan welaýaty]]''' ([[Balkanabat]]) | 3- '''[[Daşoguz welaýaty]]''' ([[Daşoguz]]) | </br> 4- '''[[Lebap welaýaty]]''' ([[Türkmenabat]]) | 5- '''[[Mary welaýaty]]''' ([[Mary]]) |} <noinclude>[[Kategoriýa:Wikipediýa:Şablonlar – Türkmenistan]]</noinclude> 3mm1w7sc5ugeuz16j0djjdarerpioii 270588 270587 2026-09-07T18:00:15Z Saamat7 32508 270588 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em;" ! [[Faýl:Flag of Turkmenistan.svg|60px|Flag of Turkmenistan]]|| align="center" style="background:#ccccff" width="100%" |Türkmenistanyň welaýatlary || [[Faýl:Flag of Turkmenistan.svg|60px|Flag of Turkmenistan]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" |[[Faýl:TurkmenistanNumbered.png|70 px|left|]] 1-'''[[Ahal welaýaty]]''' ([[Arkadag (şäher)|Arkadag]]) | 2- '''[[Balkan welaýaty]]''' ([[Balkanabat]]) | 3- '''[[Daşoguz welaýaty]]''' ([[Daşoguz]]) </br> 4- '''[[Lebap welaýaty]]''' ([[Türkmenabat]]) | 5- '''[[Mary welaýaty]]''' ([[Mary]]) |} <noinclude>[[Kategoriýa:Wikipediýa:Şablonlar – Türkmenistan]]</noinclude> 1uui2hvwst4l8o8izezig32we33vzwr 0 3310 270606 261862 2026-09-07T20:07:54Z Saamat7 32508 270606 wikitext text/x-wiki [[Image:Paraw.jpg|right]] '''Paraw''' (Parsça: فراوه ''Ferawe'') - [[Balkan welaýaty]]nyň Gyzylarbat etrabynda oba. == Taryhy == Serdar şäherinden 25 kilometr günbatarda, dagyň eteginde ýerleşýän bu oba bilen dag aralykda gadymy Paraw (käbir çeşmelerde Ferawa) diýen şäheriň galyndylary bar. Bu ýerde iki sany gümmezli gubur şu wagta çenli saklanyp galypdyr. Olardan bir kilometr çemesi uzaklykda, dagyň belent gaýasynda XI asyra degişli hasap edilýän ýer bar. Obanyň üstüne abanyp duran daga Partaw (“par dagy”) diýilýär. Şu ýerdäki Paraw, Parawata, Parawbibi, Partaw diýen ýerleriň, şeýle-de, obanyň deňesindäki gumda gazylan Par atly gadymy guýynyň we obanyň atlaryna esas bolan “par” sözi Iranileriň par (parn) taýpasynyň adyndandyr diýlip hasap edilýär. Gadymy Iranli Parfiýa döwletiniň adynda-da parlaryň etnik ady duş gelýär. Paraw öz döwründe adybir welaýatyň merkezi bolupdyr [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] e3c90snolgfxyp8atybzsrvi5d4ok54 270607 270606 2026-09-07T20:08:06Z Saamat7 32508 270607 wikitext text/x-wiki [[Image:Paraw.jpg|right]] '''Paraw''' (Parsça: فراوه ''Ferawe'') - [[Balkan welaýaty]]nyň [[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat etrabynda]] oba. == Taryhy == Serdar şäherinden 25 kilometr günbatarda, dagyň eteginde ýerleşýän bu oba bilen dag aralykda gadymy Paraw (käbir çeşmelerde Ferawa) diýen şäheriň galyndylary bar. Bu ýerde iki sany gümmezli gubur şu wagta çenli saklanyp galypdyr. Olardan bir kilometr çemesi uzaklykda, dagyň belent gaýasynda XI asyra degişli hasap edilýän ýer bar. Obanyň üstüne abanyp duran daga Partaw (“par dagy”) diýilýär. Şu ýerdäki Paraw, Parawata, Parawbibi, Partaw diýen ýerleriň, şeýle-de, obanyň deňesindäki gumda gazylan Par atly gadymy guýynyň we obanyň atlaryna esas bolan “par” sözi Iranileriň par (parn) taýpasynyň adyndandyr diýlip hasap edilýär. Gadymy Iranli Parfiýa döwletiniň adynda-da parlaryň etnik ady duş gelýär. Paraw öz döwründe adybir welaýatyň merkezi bolupdyr [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] 83nrxbxzrtyq6av6qgmizcfmwvi4r4o 270608 270607 2026-09-07T20:08:28Z Saamat7 32508 Kategoriya 270608 wikitext text/x-wiki [[Image:Paraw.jpg|right]] '''Paraw''' (Parsça: فراوه ''Ferawe'') - [[Balkan welaýaty]]nyň [[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat etrabynda]] oba. == Taryhy == Serdar şäherinden 25 kilometr günbatarda, dagyň eteginde ýerleşýän bu oba bilen dag aralykda gadymy Paraw (käbir çeşmelerde Ferawa) diýen şäheriň galyndylary bar. Bu ýerde iki sany gümmezli gubur şu wagta çenli saklanyp galypdyr. Olardan bir kilometr çemesi uzaklykda, dagyň belent gaýasynda XI asyra degişli hasap edilýän ýer bar. Obanyň üstüne abanyp duran daga Partaw (“par dagy”) diýilýär. Şu ýerdäki Paraw, Parawata, Parawbibi, Partaw diýen ýerleriň, şeýle-de, obanyň deňesindäki gumda gazylan Par atly gadymy guýynyň we obanyň atlaryna esas bolan “par” sözi Iranileriň par (parn) taýpasynyň adyndandyr diýlip hasap edilýär. Gadymy Iranli Parfiýa döwletiniň adynda-da parlaryň etnik ady duş gelýär. Paraw öz döwründe adybir welaýatyň merkezi bolupdyr [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky obalar]] ib67dayyv66ll4t9cbu3dxrsaln8157 0 10430 270562 204281 2026-09-07T12:30:43Z Saamat7 32508 Removed redirect to [[Türkmengala etraby]] 270562 wikitext text/x-wiki '''Türkmengala''' [[Mary welaýaty|Mary welaýatynda]] ýerleşýän bir şäher. Ol [[Türkmengala etraby|Türkmengala etrabynyň]] merkezidir. {{Mary welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýatyndaky şäherler]] reeru0tbbab63xf1mju9rh9i4jfq4ms 10 13072 270571 270547 2026-09-07T14:10:06Z Saamat7 32508 270571 wikitext text/x-wiki <div class="navbox"> {{Navbox |title = [[Mary welaýatyndaky şäherler]] |image = [[File:TurkmenistanMary.png|thumb]] |listclass = hlist |group1 = [[Mary welaýaty]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = Şäherler (7) |list1 = [[Baýramaly]] · '''[[Mary]]''' · [[Murgap (şäher)|Murgap]] · [[Sakarçäge]] · [[Serhetabat]] · [[Türkmengala]] · [[Ýolöten]] |group2 = Şäherçeler (14) |list2 = [[Bagtyýarlyk (Baýramaly etraby)|Bagtyýarlyk]] · [[Berkarar (Baýramaly etraby)|Berkarar]] · [[Deňizhan (şäherçe)|Deňizhan]] · [[Döwletli zaman]] · [[Mekan (şäherçe)|Mekan]] · [[Mollanepes (şäherçe)|Mollanepes]] · [[Oguzhan (şäherçe)|Oguzhan]] · [[Parahat (şäherçe)|Parahat]] · [[Peşanaly]] · [[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy]] · [[Tagtabazar]] · [[Wekilbazar]] · [[Ýagtyýol]] · [[Zähmet (şäherçe)|Zähmet]] }} }} p6geqfrmq4yvwux3mz2vbrist74wbyd 0 13078 270564 264393 2026-09-07T13:57:01Z Saamat7 32508 270564 wikitext text/x-wiki == Şäherler == # [[Baýramaly]] # '''[[Mary]]''' # [[Murgap (şäher)|Murgap]] # [[Sakarçäge]] # [[Serhetabat]] # [[Türkmengala]] # [[Ýolöten]] == Şäherçeler == # [[Bagtyýarlyk (Baýramaly etraby)|Bagtyýarlyk]] # [[Berkarar (Baýramaly etraby)|Berkarar]] # [[Deňizhan (şäherçe)|Deňizhan]] # [[Döwletli zaman]] # [[Mekan (şäherçe)|Mekan]] # [[Mollanepes (şäherçe)|Mollanepes]] # [[Oguzhan (şäherçe)|Oguzhan]] # [[Parahat (şäherçe)|Parahat]] # [[Peşanaly]] # [[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy]] # [[Tagtabazar]] # [[Wekilbazar]] # [[Ýagtyýol]] # [[Zähmet (şäherçe)|Zähmet]] {{Mary welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýatyndaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] fndfldlnfbdt13kz9kcwely01ajvogu 270566 270564 2026-09-07T14:01:23Z Saamat7 32508 270566 wikitext text/x-wiki == Şäherler == # [[Baýramaly]] # [[Mary]] # [[Murgap (şäher)|Murgap]] # [[Sakarçäge]] # [[Serhetabat]] # [[Türkmengala]] # [[Ýolöten]] == Şäherçeler == # [[Bagtyýarlyk (Baýramaly etraby)|Bagtyýarlyk]] # [[Berkarar (Baýramaly etraby)|Berkarar]] # [[Deňizhan (şäherçe)|Deňizhan]] # [[Döwletli zaman]] # [[Mekan (şäherçe)|Mekan]] # [[Mollanepes (şäherçe)|Mollanepes]] # [[Oguzhan (şäherçe)|Oguzhan]] # [[Parahat (şäherçe)|Parahat]] # [[Peşanaly]] # [[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy]] # [[Tagtabazar]] # [[Wekilbazar]] # [[Ýagtyýol]] # [[Zähmet (şäherçe)|Zähmet]] {{Mary welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýatyndaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] szkcytq8nm43bxaqs1gq12fvzd3d5k6 270577 270566 2026-09-07T15:04:21Z Saamat7 32508 270577 wikitext text/x-wiki Ine, [[Mary welaýaty|Mary welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="3" |B |[[Bagtyýarlyk (Baýramaly etraby)|Bagtyýarlyk]] |şäherçe |1 727 |[[Baýramaly etraby|Baýramaly]] |- |[[Baýramaly]] |etrap hukukly şäher |70 376 | |- |[[Berkarar (Baýramaly etraby)|Berkarar]] |şäherçe |1 408 |[[Baýramaly etraby|Baýramaly]] |- | rowspan="2" |D |[[Deňizhan (şäherçe)|Deňizhan]] |şäherçe |4 686 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- |[[Döwletli zaman]] |şäherçe |982 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- | rowspan="4" |M |'''[[Mary]]''' |etrap hukukly şäher |167 027 | |- |[[Mekan (şäherçe)|Mekan]] |şäherçe |12 115 |[[Baýramaly etraby|Baýramaly]] |- |[[Mollanepes (şäherçe)|Mollanepes ad.]] |şäherçe |2 878 |[[Wekilbazar etraby|Wekilbazar]] |- |[[Murgap (şäher)|Murgap]] |şäher |14 822 |[[Murgap etraby|Murgap]] |- |O |[[Oguzhan (şäherçe)|Oguzhan]] |şäherçe |6 430 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- | rowspan="2" |P |[[Parahat (şäherçe)|Parahat]] |şäherçe |2 494 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- |[[Peşanaly]] |şäherçe |935 |[[Mary etraby|Mary]] |- | rowspan="3" |S |[[Sakarçäge]] |şäher |11 891 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |- |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäherçe |13 251 |[[Mary etraby|Mary]] |- |[[Serhetabat]] |şäher |16 038 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- | rowspan="2" |T |[[Tagtabazar]] |şäherçe |13 312 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |[[Türkmengala]] |şäher |16 696 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |- |W |[[Wekilbazar]] |şäherçe |2 832 |[[Wekilbazar etraby|Wekilbazar]] |- | rowspan="2" |Ý |[[Ýagtyýol]] |şäherçe |10 488 |[[Garagum etraby|Garagum]] |- |[[Ýolöten]] |şäher |30 709 |[[Ýolöten etraby|Ýolöten]] |- |Z |[[Zähmet (şäherçe)|Zähmet]] |şäherçe |3 855 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |} {{Mary welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýatyndaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] regzwi1ayyh5fmx5y1pipo2dl6b80e8 270581 270577 2026-09-07T16:00:24Z Saamat7 32508 /* Sanaw */ 270581 wikitext text/x-wiki Ine, [[Mary welaýaty|Mary welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="3" |B |[[Bagtyýarlyk (Baýramaly etraby)|Bagtyýarlyk]] |şäherçe |1,727 |[[Baýramaly etraby|Baýramaly]] |- |[[Baýramaly]] |etrap hukukly şäher |70,376 | |- |[[Berkarar (Baýramaly etraby)|Berkarar]] |şäherçe |1,408 |[[Baýramaly etraby|Baýramaly]] |- | rowspan="2" |D |[[Deňizhan (şäherçe)|Deňizhan]] |şäherçe |4,686 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- |[[Döwletli zaman]] |şäherçe |982 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- | rowspan="4" |M |'''[[Mary]]''' |etrap hukukly şäher |167,027 | |- |[[Mekan (şäherçe)|Mekan]] |şäherçe |12,115 |[[Baýramaly etraby|Baýramaly]] |- |[[Mollanepes (şäherçe)|Mollanepes ad.]] |şäherçe |2,878 |[[Wekilbazar etraby|Wekilbazar]] |- |[[Murgap (şäher)|Murgap]] |şäher |14,822 |[[Murgap etraby|Murgap]] |- |O |[[Oguzhan (şäherçe)|Oguzhan]] |şäherçe |6,430 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- | rowspan="2" |P |[[Parahat (şäherçe)|Parahat]] |şäherçe |2,494 |[[Oguzhan etraby|Oguzhan]] |- |[[Peşanaly]] |şäherçe |935 |[[Mary etraby|Mary]] |- | rowspan="3" |S |[[Sakarçäge]] |şäher |11,891 |[[Sakarçäge etraby|Sakarçäge]] |- |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäherçe)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäherçe |13,251 |[[Mary etraby|Mary]] |- |[[Serhetabat]] |şäher |16,038 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- | rowspan="2" |T |[[Tagtabazar]] |şäherçe |13,312 |[[Tagtabazar etraby|Tagtabazar]] |- |[[Türkmengala]] |şäher |16,696 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |- |W |[[Wekilbazar]] |şäherçe |2,832 |[[Wekilbazar etraby|Wekilbazar]] |- | rowspan="2" |Ý |[[Ýagtyýol]] |şäherçe |10,488 |[[Garagum etraby|Garagum]] |- |[[Ýolöten]] |şäher |30,709 |[[Ýolöten etraby|Ýolöten]] |- |Z |[[Zähmet (şäherçe)|Zähmet]] |şäherçe |3,855 |[[Türkmengala etraby|Türkmengala]] |} {{Mary welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýatyndaky şäherler]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Mary welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] bnb1w9xiliwjkxqx929nqhs4fy2egkt 10 13079 270573 233762 2026-09-07T14:11:42Z Saamat7 32508 270573 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Daşoguz welaýatyndaky şäherler |title = [[Daşoguz welaýatyndaky şäherler]] |image = [[Faýl:TurkmenistanDashhowuz.png|thumb|]] |listclass = hlist |group1=[[Daşoguz welaýaty]] |list1 = {{navbox subgroup |group1 = Şäherler (9) |list1 = [[Akdepe]] · [[Andalyp (şäher)|Andalyp]] · [[Boldumsaz]] · '''[[Daşoguz]]''' · [[Görogly (şäher)|Görogly]] · [[Gubadag]] · [[Köneürgenç]] · [[Şabat]] · [[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäher)|Saparmyrat Türkmenbaşy]] |group2 = Şäherçeler (8) |list2 = [[Aşyr Kakabaýew (şäherçe)|Aşyr Kakabaýew]] · [[Bereket (şäherçe)|Bereket]] · [[Bitaraplyk (şäherçe)|Bitaraplyk]] · [[Gökçäge]] · [[Orazgeldi Ärsaryýew (şäherçe)|Orazgeldi Ärsaryýew]] · [[Rejepguly Ataýew (şäherçe)|Rejepguly Ataýew]] · [[Ruhubelent]] · [[Sadylla Rozmetow (şäherçe)|Sadylla Rozmetow]] }} }} l7y2gaxjbucwq56nbhbfyq2pyw7x8rm 270575 270573 2026-09-07T14:43:29Z Saamat7 32508 270575 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Daşoguz welaýatyndaky şäherler |title = [[Daşoguz welaýatyndaky şäherler]] |image = [[Faýl:TurkmenistanDashhowuz.png|thumb|]] |listclass = hlist |group1=[[Daşoguz welaýaty]] |list1 = {{navbox subgroup |group1 = Şäherler (9) |list1 = [[Akdepe]] · [[Andalyp (şäher)|Andalyp]] · [[Boldumsaz]] · '''[[Daşoguz]]''' · [[Görogly (şäher)|Görogly]] · [[Gubadag]] · [[Köneürgenç]] · [[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäher)|Saparmyrat Türkmenbaşy]] · [[Şabat]] |group2 = Şäherçeler (8) |list2 = [[Aşyr Kakabaýew (şäherçe)|Aşyr Kakabaýew]] · [[Bereket (şäherçe)|Bereket]] · [[Bitaraplyk (şäherçe)|Bitaraplyk]] · [[Gökçäge]] · [[Orazgeldi Ärsaryýew (şäherçe)|Orazgeldi Ärsaryýew]] · [[Rejepguly Ataýew (şäherçe)|Rejepguly Ataýew]] · [[Ruhubelent]] · [[Sadylla Rozmetow (şäherçe)|Sadylla Rozmetow]] }} }} 3802apy6jo1jvicjwtzvau0hjsksu4h 0 13108 270574 197339 2026-09-07T14:42:32Z Saamat7 32508 270574 wikitext text/x-wiki Ine, [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sana == {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="3" |A |[[Akdepe]] |şäher |28 045 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- |[[Andalyp (şäher)|Andalyp]] |şäher |36 594 |Garaşsyzlyk |- |[[Aşyr Kakabaýew (şäherçe)|Aşyr Kakabaýew ad.]] |şäherçe |9 603 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- | rowspan="3" |B |[[Bereket (şäherçe)|Bereket]] |şäherçe |13 549 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Bitaraplyk (şäherçe)|Bitaraplyk]] |şäherçe | |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Boldumsaz]] |şäher |39 532 |[[Boldumsaz etraby|Boldumsaz]] |- |D |'''[[Daşoguz]]''' |etrap hukukly şäher |201 142 | |- | rowspan="3" |G |[[Gökçäge]] |şäherçe |7 569 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |[[Görogly (şäher)|Görogly]] |şäher |26 770 |[[Görogly etraby|Görogly]] |- |[[Gubadag]] |şäher |18 950 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |K |[[Köneürgenç]] |şäher |37 176 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |O |[[Orazgeldi Ärsaryýew (şäherçe)|Orazgeldi Ärsaryýew ad.]] |şäherçe |8 040 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- | rowspan="2" |R |[[Rejepguly Ataýew (şäherçe)|Rejepguly Ataýew ad.]] |şäherçe |2 760 |Garaşsyzlyk |- |[[Ruhubelent]] |şäherçe |1 653 |[[Ruhubelent etraby|Ruhubelent]] |- | rowspan="2" |S |[[Sadylla Rozmetow (şäherçe)|Sadylla Rozmetow ad.]] |şäherçe |2 316 |[[Şabat etraby|Şabat]] |- |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäher)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäher |20 720 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- |Ş |[[Şabat]] |şäher |19 392 |[[Şabat etraby|Şabat]] |} {{Daşoguz welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Daşoguz welaýaty]] paxef9hkpivx6bf4u969ytxddizg04c 270576 270574 2026-09-07T14:45:47Z Saamat7 32508 270576 wikitext text/x-wiki Ine, [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="3" |A |[[Akdepe]] |şäher |28 045 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- |[[Andalyp (şäher)|Andalyp]] |şäher |36 594 |Garaşsyzlyk |- |[[Aşyr Kakabaýew (şäherçe)|Aşyr Kakabaýew ad.]] |şäherçe |9 603 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- | rowspan="3" |B |[[Bereket (şäherçe)|Bereket]] |şäherçe |13 549 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Bitaraplyk (şäherçe)|Bitaraplyk]] |şäherçe | |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Boldumsaz]] |şäher |39 532 |[[Boldumsaz etraby|Boldumsaz]] |- |D |'''[[Daşoguz]]''' |etrap hukukly şäher |201 142 | |- | rowspan="3" |G |[[Gökçäge]] |şäherçe |7 569 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |[[Görogly (şäher)|Görogly]] |şäher |26 770 |[[Görogly etraby|Görogly]] |- |[[Gubadag]] |şäher |18 950 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |K |[[Köneürgenç]] |şäher |37 176 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |O |[[Orazgeldi Ärsaryýew (şäherçe)|Orazgeldi Ärsaryýew ad.]] |şäherçe |8 040 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- | rowspan="2" |R |[[Rejepguly Ataýew (şäherçe)|Rejepguly Ataýew ad.]] |şäherçe |2 760 |Garaşsyzlyk |- |[[Ruhubelent]] |şäherçe |1 653 |[[Ruhubelent etraby|Ruhubelent]] |- | rowspan="2" |S |[[Sadylla Rozmetow (şäherçe)|Sadylla Rozmetow ad.]] |şäherçe |2 316 |[[Şabat etraby|Şabat]] |- |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäher)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäher |20 720 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- |Ş |[[Şabat]] |şäher |19 392 |[[Şabat etraby|Şabat]] |} {{Daşoguz welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Daşoguz welaýaty]] 92l7b359ggaqdfftu1m6ee7roykcqkp 270584 270576 2026-09-07T16:28:22Z Saamat7 32508 270584 wikitext text/x-wiki Ine, [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="3" |A |[[Akdepe]] |şäher |28 045 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- |[[Andalyp (şäher)|Andalyp]] |şäher |36 594 |Garaşsyzlyk |- |[[Aşyr Kakabaýew (şäherçe)|Aşyr Kakabaýew ad.]] |şäherçe |9 603 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- | rowspan="3" |B |[[Bereket (şäherçe)|Bereket]] |şäherçe |13 549 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Bitaraplyk (şäherçe)|Bitaraplyk]] |şäherçe | |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Boldumsaz]] |şäher |39 532 |[[Boldumsaz etraby|Boldumsaz]] |- |D |'''[[Daşoguz]]''' |etrap hukukly şäher |201 142 | |- | rowspan="3" |G |[[Gökçäge]] |şäherçe |7 569 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |[[Görogly (şäher)|Görogly]] |şäher |26 770 |[[Görogly etraby|Görogly]] |- |[[Gubadag]] |şäher |18 950 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |K |[[Köneürgenç]] |şäher |37 176 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |O |[[Orazgeldi Ärsaryýew (şäherçe)|Orazgeldi Ärsaryýew ad.]] |şäherçe |8 040 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- | rowspan="2" |R |[[Rejepguly Ataýew (şäherçe)|Rejepguly Ataýew ad.]] |şäherçe |2 760 |Garaşsyzlyk |- |[[Ruhubelent]] |şäherçe |1 653 |[[Ruhubelent etraby|Ruhubelent]] |- | rowspan="2" |S |[[Sadylla Rozmetow (şäherçe)|Sadylla Rozmetow ad.]] |şäherçe |2 316 |[[Şabat etraby|Şabat]] |- |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäher)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäher |20 720 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- |Ş |[[Şabat]] |şäher |19 392 |[[Şabat etraby|Şabat]] |} {{Daşoguz welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Daşoguz welaýaty]] f3dxwid1kavudu8x3dkhmr431oe4klk 270585 270584 2026-09-07T16:29:25Z Saamat7 32508 270585 wikitext text/x-wiki Ine, [[Daşoguz welaýaty|Daşoguz welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="3" |A |[[Akdepe]] |şäher |28,045 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- |[[Andalyp (şäher)|Andalyp]] |şäher |36,594 |Garaşsyzlyk |- |[[Aşyr Kakabaýew (şäherçe)|Aşyr Kakabaýew ad.]] |şäherçe |9,603 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- | rowspan="3" |B |[[Bereket (şäherçe)|Bereket]] |şäherçe |13,549 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Bitaraplyk (şäherçe)|Bitaraplyk]] |şäherçe | |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |[[Boldumsaz]] |şäher |39,532 |[[Boldumsaz etraby|Boldumsaz]] |- |D |'''[[Daşoguz]]''' |etrap hukukly şäher |201,142 | |- | rowspan="3" |G |[[Gökçäge]] |şäherçe |7,569 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |[[Görogly (şäher)|Görogly]] |şäher |26,770 |[[Görogly etraby|Görogly]] |- |[[Gubadag]] |şäher |18,950 |[[Gubadag etraby|Gubadag]] |- |K |[[Köneürgenç]] |şäher |37,176 |[[Köneürgenç etraby|Köneürgenç]] |- |O |[[Orazgeldi Ärsaryýew (şäherçe)|Orazgeldi Ärsaryýew ad.]] |şäherçe |8,040 |[[Akdepe etraby|Akdepe]] |- | rowspan="2" |R |[[Rejepguly Ataýew (şäherçe)|Rejepguly Ataýew ad.]] |şäherçe |2,760 |Garaşsyzlyk |- |[[Ruhubelent]] |şäherçe |1,653 |[[Ruhubelent etraby|Ruhubelent]] |- | rowspan="2" |S |[[Sadylla Rozmetow (şäherçe)|Sadylla Rozmetow ad.]] |şäherçe |2,316 |[[Şabat etraby|Şabat]] |- |[[Saparmyrat Türkmenbaşy (şäher)|Saparmyrat Türkmenbaşy ad.]] |şäher |20,720 |[[Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky etrap|S. Türkmenbaşy ad.]] |- |Ş |[[Şabat]] |şäher |19,392 |[[Şabat etraby|Şabat]] |} {{Daşoguz welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Daşoguz welaýaty]] 1qm4w74v0ranos3jsamy8xbgfqk0v0y 10 13111 270572 270533 2026-09-07T14:11:00Z Saamat7 32508 270572 wikitext text/x-wiki <div class="navbox"> {{Navbox |title = [[Balkan welaýatyndaky şäherler]] |image = [[File:TurkmenistanBalkan.png|thumb]] |listclass = hlist |group1 = [[Balkan welaýaty]] |list1 = {{Navbox|subgroup |group1 = Şäherler (8) |list1 = '''[[Balkanabat]]''' · [[Bereket]] · [[Esenguly]] · [[Etrek]] · [[Garabogaz]] · [[Gyzylarbat]] · [[Magtymguly (şäher)|Magtymguly]] · [[Türkmenbaşy]] |group2 = Şäherçeler (15) |list2 = [[Akdaş]] · [[Belek]] · [[Ekerem]] · [[Galkynyş (şäherçe)|Galkynyş]] · [[Garadepe, Balkan|Garadepe]] · [[Gumdag]] · [[Guwlymaýak]] · [[Gyzylgaýa]] · [[Gyzylsuw]] · [[Hazar]] · [[Janahyr]] · [[Jebel (şäherçe)|Jebel]] · [[Oglanly]] · [[Türkmenbaşy (şäherçe)|Türkmenbaşy]] · [[Uzboý]] }} }} 1ezhjqad1kclqfd3hf7zr9dyro0jkt9 0 13112 270578 270521 2026-09-07T15:52:59Z Saamat7 32508 270578 wikitext text/x-wiki Ine, [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |A |[[Akdaş]] |şäherçe |6 750 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- | rowspan="3" |B |'''[[Balkanabat]]''' |etrap hukukly şäher |123 190 | |- |[[Belek]] |şäherçe |1 720 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Bereket]] |şäher |23 697 |[[Bereket etraby|Bereket]] |- | rowspan="3" |E |[[Ekerem]] |şäherçe |3 972 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Esenguly]] |şäher |12 918 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Etrek]] |şäher |12 508 |[[Etrek etraby|Etrek]] |- | rowspan="8" |G |[[Galkynyş (şäherçe)|Galkynyş]] |şäherçe | |[[Bereket etraby|Bereket]] |- |[[Garabogaz]] |şäher |7 877 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Garadepe, Balkan|Garadepe]] |şäherçe |9 016 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Gumdag]] |şäherçe |30 884 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- |[[Guwlymaýak]] |şäherçe |1 853 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Gyzylarbat]] |şäher |48 552 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |[[Gyzylgaýa]] |şäherçe |993 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Gyzylsuw]] |şäherçe |859 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |H |[[Hazar]] |şäherçe |14 671 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- | rowspan="2" |J |[[Janahyr]] |şäherçe |3 664 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |[[Jebel (şäherçe)|Jebel]] |şäherçe |15 056 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- |M |[[Magtymguly (şäher)|Magtymguly]] |şäher |15 386 |[[Magtymguly etraby|Magtymguly]] |- |O |[[Oglanly]] |şäherçe |1 715 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- | rowspan="2" |T |[[Türkmenbaşy]] |etrap hukukly şäher |91 745 | |- |[[Türkmenbaşy (şäherçe)|Türkmenbaşy]] |şäherçe |7 334 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |U |[[Uzboý]] |şäherçe |730 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |} {{Balkan welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] lssq7xpnzfq0814dofii458g8yfzvs9 270579 270578 2026-09-07T15:55:22Z Saamat7 32508 /* Sanaw */ 270579 wikitext text/x-wiki Ine, [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |A |[[Akdaş]] |şäherçe |6 750 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- | rowspan="3" |B |'''[[Balkanabat]]''' |etrap hukukly şäher |123 190 | |- |[[Belek]] |şäherçe |1 720 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Bereket]] |şäher |23 697 |[[Bereket etraby|Bereket]] |- | rowspan="3" |E |[[Ekerem]] |şäherçe |3 972 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Esenguly]] |şäher |12 918 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Etrek]] |şäher |12 508 |[[Etrek etraby|Etrek]] |- | rowspan="8" |G |[[Galkynyş (şäherçe)|Galkynyş]] |şäherçe | |[[Bereket etraby|Bereket]] |- |[[Garabogaz]] |şäher |7 877 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Garadepe, Balkan|Garadepe]] |şäherçe |9 016 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Gumdag]] |şäherçe |30 884 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- |[[Guwlymaýak]] |şäherçe |1 853 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Gyzylarbat]] |şäher |48 552 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |[[Gyzylgaýa]] |şäherçe |993 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Gyzylsuw]] |şäherçe |859 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |H |[[Hazar]] |şäherçe |14 671 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- | rowspan="2" |J |[[Janahyr]] |şäherçe |3 664 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |[[Jebel (şäherçe)|Jebel]] |şäherçe |15 056 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- |M |[[Magtymguly (şäher)|Magtymguly]] |şäher |15 386 |[[Magtymguly etraby|Magtymguly]] |- |O |[[Oglanly]] |şäherçe |1 715 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- | rowspan="2" |T |[[Türkmenbaşy]] |etrap hukukly şäher |91 745 | |- |[[Türkmenbaşy (şäherçe)|Türkmenbaşy]] |şäherçe |7 334 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |U |[[Uzboý]] |şäherçe |730 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |} {{Balkan welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] 1s1pxlv2dysztebfdrhoncw0e7yz775 270580 270579 2026-09-07T15:57:08Z Saamat7 32508 /* Sanaw */ 270580 wikitext text/x-wiki Ine, [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- |A |[[Akdaş]] |şäherçe |6,750 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- | rowspan="3" |B |'''[[Balkanabat]]''' |etrap hukukly şäher |123,190 | |- |[[Belek]] |şäherçe |1,720 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Bereket]] |şäher |23,697 |[[Bereket etraby|Bereket]] |- | rowspan="3" |E |[[Ekerem]] |şäherçe |3,972 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Esenguly]] |şäher |12,918 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Etrek]] |şäher |12,508 |[[Etrek etraby|Etrek]] |- | rowspan="8" |G |[[Galkynyş (şäherçe)|Galkynyş]] |şäherçe | |[[Bereket etraby|Bereket]] |- |[[Garabogaz]] |şäher |7,877 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Garadepe, Balkan|Garadepe]] |şäherçe |9,016 |[[Esenguly etraby|Esenguly]] |- |[[Gumdag]] |şäherçe |30,884 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- |[[Guwlymaýak]] |şäherçe |1,853 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Gyzylarbat]] |şäher |48,552 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |[[Gyzylgaýa]] |şäherçe |993 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |[[Gyzylsuw]] |şäherçe |859 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |H |[[Hazar]] |şäherçe |14,671 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- | rowspan="2" |J |[[Janahyr]] |şäherçe |3,664 |[[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat]] |- |[[Jebel (şäherçe)|Jebel]] |şäherçe |15,056 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- |M |[[Magtymguly (şäher)|Magtymguly]] |şäher |15,386 |[[Magtymguly etraby|Magtymguly]] |- |O |[[Oglanly]] |şäherçe |1,715 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |- | rowspan="2" |T |[[Türkmenbaşy]] |etrap hukukly şäher |91,745 | |- |[[Türkmenbaşy (şäherçe)|Türkmenbaşy]] |şäherçe |7,334 |[[Türkmenbaşy etraby|Türkmenbaşy]] |- |U |[[Uzboý]] |şäherçe |730 |[[Balkanabat|Balkanabat şäheri]] |} {{Balkan welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] 2q27yj8jyp8ltvfr9jru1dp8emeczz4 10 13147 270565 187904 2026-09-07T13:59:31Z Saamat7 32508 270565 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lebap welaýatyndaky şäherler |title = [[Lebap welaýatyndaky şäherler]] |image = [[Faýl:TurkmenistanLebap.png|thumb|Lebap welaýaty]] |above = |group1=[[Lebap welaýaty]] |list1 = {{navbox subgroup |group1 = Şäherler (15) |list1 = [[Dänew]] · [[Darganata]] · [[Dostluk (şäher)|Dostluk]] · [[Farap]] · [[Garabekewül]] · [[Gazojak]] · [[Halaç]] · [[Hojambaz]] · [[Kerki]] · [[Köýtendag (şäher)|Köýtendag]] · [[Magdanly]] · [[Sakar]] · [[Saýat]] · [[Seýdi (şäher)|Seýdi]] '''[[Türkmenabat]]''' |group2 = Şäherçeler (24) |list2 = [[Amyderýa (şäherçe)|Amyderýa]] · [[Astanababa]] · [[Asuda]] · [[Bahar (şäherçe)|Bahar]] · [[Başsaka]] · [[Beşir]] · [[Çaltut]] · [[Çärjew (şäherçe)|Çärjew]] · [[Çohpetde]] · [[Döwletli (şäherçe)|Döwletli]] · [[Garamätnyýaz]] · [[Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy (şäherçe)|Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy]] · [[Garaşsyzlyk (şäherçe)|Garaşsyzlyk]] · [[Garlyk (şäherçe)|Garlyk]] · [[Gurşun magdan käni (şäherçe)|Gurşun magdan käni]] · [[Hojagala]] · [[Jeýhun (şäherçe)|Jeýhun]] · [[Kelif]] · [[Kerkiçi]] · [[Kiştiwan]] · [[Lebap (şäherçe)|Lebap]] · [[Mukry]] · [[Suwçyoba]] · [[Yslam (şäherçe)|Yslam]] }} }} 7kodfzckziqlda6y97xs5geo30t4ij7 270568 270565 2026-09-07T14:05:59Z Saamat7 32508 270568 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lebap welaýatyndaky şäherler |title = [[Lebap welaýatyndaky şäherler]] |image = [[Faýl:TurkmenistanLebap.png|thumb|Lebap welaýaty]] |above = |group1=[[Lebap welaýaty]] |list1 = {{navbox subgroup |group1 = Şäherler (15) |list1 = [[Dänew]] · [[Darganata]] · [[Dostluk (şäher)|Dostluk]] · [[Farap]] · [[Garabekewül]] · [[Gazojak]] · [[Halaç]] · [[Hojambaz]] · [[Kerki]] · [[Köýtendag (şäher)|Köýtendag]] · [[Magdanly]] · [[Sakar]] · [[Saýat]] · [[Seýdi (şäher)|Seýdi]] · '''[[Türkmenabat]]''' |group2 = Şäherçeler (24) |list2 = [[Amyderýa (şäherçe)|Amyderýa]] · [[Astanababa]] · [[Asuda]] · [[Bahar (şäherçe)|Bahar]] · [[Başsaka]] · [[Beşir]] · [[Çaltut]] · [[Çärjew (şäherçe)|Çärjew]] · [[Çohpetde]] · [[Döwletli (şäherçe)|Döwletli]] · [[Garamätnyýaz]] · [[Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy (şäherçe)|Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy]] · [[Garaşsyzlyk (şäherçe)|Garaşsyzlyk]] · [[Garlyk (şäherçe)|Garlyk]] · [[Gurşun magdan käni (şäherçe)|Gurşun magdan käni]] · [[Hojagala]] · [[Jeýhun (şäherçe)|Jeýhun]] · [[Kelif]] · [[Kerkiçi]] · [[Kiştiwan]] · [[Lebap (şäherçe)|Lebap]] · [[Mukry]] · [[Suwçyoba]] · [[Yslam (şäherçe)|Yslam]] }} }} nj1xa1k28t12do3yvauphibfuxc6liu 270569 270568 2026-09-07T14:09:19Z Saamat7 32508 270569 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lebap welaýatyndaky şäherler |title = [[Lebap welaýatyndaky şäherler]] |image = [[Faýl:TurkmenistanLebap.png|thumb|Lebap welaýaty]] |listclass = hlist |group1=[[Lebap welaýaty]] |list1 = {{navbox subgroup |group1 = Şäherler (15) |list1 = [[Dänew]] · [[Darganata]] · [[Dostluk (şäher)|Dostluk]] · [[Farap]] · [[Garabekewül]] · [[Gazojak]] · [[Halaç]] · [[Hojambaz]] · [[Kerki]] · [[Köýtendag (şäher)|Köýtendag]] · [[Magdanly]] · [[Sakar]] · [[Saýat]] · [[Seýdi (şäher)|Seýdi]] · '''[[Türkmenabat]]''' |group2 = Şäherçeler (24) |list2 = [[Amyderýa (şäherçe)|Amyderýa]] · [[Astanababa]] · [[Asuda]] · [[Bahar (şäherçe)|Bahar]] · [[Başsaka]] · [[Beşir]] · [[Çaltut]] · [[Çärjew (şäherçe)|Çärjew]] · [[Çohpetde]] · [[Döwletli (şäherçe)|Döwletli]] · [[Garamätnyýaz]] · [[Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy (şäherçe)|Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy]] · [[Garaşsyzlyk (şäherçe)|Garaşsyzlyk]] · [[Garlyk (şäherçe)|Garlyk]] · [[Gurşun magdan käni (şäherçe)|Gurşun magdan käni]] · [[Hojagala]] · [[Jeýhun (şäherçe)|Jeýhun]] · [[Kelif]] · [[Kerkiçi]] · [[Kiştiwan]] · [[Lebap (şäherçe)|Lebap]] · [[Mukry]] · [[Suwçyoba]] · [[Yslam (şäherçe)|Yslam]] }} }} setgbuq5cmf18bztlhav2sumd3m7lmv 0 13148 270567 234957 2026-09-07T14:04:40Z Saamat7 32508 270567 wikitext text/x-wiki == Şäherler == #[[Dänew]] #[[Darganata]] #[[Dostluk (şäher)|Dostluk]] #[[Farap]] #[[Garabekewül]] #[[Gazojak]] #[[Halaç]] #[[Hojambaz]] #[[Kerki]] #[[Köýtendag (şäher)|Köýtendag]] #[[Magdanly]] #[[Sakar]] #[[Saýat]] #[[Seýdi (şäher)|Seýdi]] #[[Türkmenabat]] == Şäherçeler == # [[Amyderýa (şäherçe)|Amyderýa]] # [[Astanababa]] # [[Asuda]] # [[Bahar (şäherçe)|Bahar]] # [[Başsaka]] # [[Beşir]] # [[Çaltut]] # [[Çärjew (şäherçe)|Çärjew]] # [[Çohpetde]] # [[Döwletli (şäherçe)|Döwletli]] # [[Garamätnyýaz]] # [[Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy (şäherçe)|Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy]] # [[Garaşsyzlyk (şäherçe)|Garaşsyzlyk]] # [[Garlyk (şäherçe)|Garlyk]] # [[Gurşun magdan käni (şäherçe)|Gurşun magdan käni]] # [[Hojagala]] # [[Jeýhun (şäherçe)|Jeýhun]] # [[Kelif]] # [[Kerkiçi]] # [[Kiştiwan]] # [[Lebap (şäherçe)|Lebap]] # [[Mukry]] # [[Suwçyoba]] # [[Yslam (şäherçe)|Yslam]] {{Lebap welaýatyndaky şäherler}}{{Stub}} [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] s59vdvgkdn8ynt05gt5askfoh60g8ki 270598 270567 2026-09-07T19:29:24Z Saamat7 32508 270598 wikitext text/x-wiki Ine, [[Lebap welaýaty|Lebap welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="3" |A |[[Amyderýa (şäherçe)|Amyderýa]] |şäherçe |10,330 |[[Döwletli etraby|Döwletli]] |- |[[Astanababa]] |şäherçe |11,466 |[[Kerki]] |- |[[Asuda]] |şäherçe |6,807 |[[Dänew etraby|Dänew]] |- | rowspan="3" |B |[[Bahar (şäherçe)|Bahar]] |şäherçe |3,090 |[[Dänew etraby|Dänew]] |- |[[Başsaka]] |şäherçe |3,498 |[[Kerki]] |- |[[Beşir]] |şäherçe |6,971 |[[Hojambaz etraby|Hojambaz]] |- | rowspan="3" |Ç |[[Çaltut]] |şäherçe |4,857 |[[Saýat etraby|Saýat]] |- |[[Çärjew (şäherçe)|Çärjew]] |şäherçe |1,825 |[[Çärjew etraby|Çärjew]] |- |[[Çohpetde]] |şäherçe |7,503 |[[Halaç etraby|Halaç]] |- | rowspan="4" |D |[[Darganata]] |şäher |13,777 |[[Darganata etraby|Darganata]] |- |[[Dänew]] |şäher |15,409 |[[Dänew etraby|Dänew]] |- |[[Dostluk (şäher)|Dostluk]] |şäher |13,655 |[[Döwletli etraby|Döwletli]] |- |[[Döwletli (şäherçe)|Döwletli]] |şäherçe |4,942 |[[Döwletli etraby|Döwletli]] |- |F |[[Farap]] |şäher |20,547 |[[Farap etraby|Farap]] |- | rowspan="7" |G |[[Garabekewül]] |şäher |15,135 |[[Garabekewül etraby|Garabekewül]] |- |[[Garamätnyýaz]] |şäherçe |1,844 |[[Kerki]] |- |[[Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy (şäherçe)|Garaşsyzlygyň 15 ýyllygy ad.]] |şäherçe |1,598 |[[Kerki]] |- |[[Garaşsyzlyk (şäherçe)|Garaşsyzlyk]] |şäherçe |7,136 |[[Dänew etraby|Dänew]] |- |[[Garlyk (şäherçe)|Garlyk]] |şäherçe |16 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |[[Gazojak]] |şäher |21,035 |[[Darganata etraby|Darganata]] |- |[[Gurşun magdan käni (şäherçe)|Gurşun magdan käni]] |şäherçe |3,953 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- | rowspan="3" |H |[[Halaç]] |şäher |20,778 |[[Halaç etraby|Halaç]] |- |[[Hojagala]] |şäherçe |4,752 |[[Çärjew etraby|Çärjew]] |- |[[Hojambaz]] |şäher |13,485 |[[Hojambaz etraby|Hojambaz]] |- |J |[[Jeýhun (şäherçe)|Jeýhun]] |şäherçe |9,496 |[[Farap etraby|Farap]] |- | rowspan="5" |K |[[Kelif]] |şäherçe |3,701 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |[[Kerki]] |şäher |32,489 |[[Kerki]] |- |[[Kerkiçi]] |şäherçe |14,996 |[[Döwletli etraby|Döwletli]] |- |[[Kiştiwan]] |şäherçe |5,989 |[[Çärjew etraby|Çärjew]] |- |[[Köýtendag (şäher)|Köýtendag]] |şäher |18,816 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |L |[[Lebap (şäherçe)|Lebap]] |şäherçe |3,058 |[[Darganata etraby|Darganata]] |- | rowspan="2" |M |[[Magdanly]] |şäher |44,508 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- |[[Mukry]] |şäherçe |7,013 |[[Köýtendag etraby|Köýtendag]] |- | rowspan="4" |S |[[Sakar]] |şäher |12,769 |[[Saýat etraby|Saýat]] |- |[[Saýat]] |şäher |21,619 |[[Saýat etraby|Saýat]] |- |[[Seýdi (şäher)|Seýdi]] |şäher |29,670 |[[Dänew etraby|Dänew]] |- |[[Suwçyoba]] |şäherçe |1,758 |[[Saýat etraby|Saýat]] |- |T |'''[[Türkmenabat]]''' |etrap hukukly şäher |230,861 | |- |Y |[[Yslam (şäherçe)|Yslam]] |şäherçe |4,869 |[[Garabekewül etraby|Garabekewül]] |} {{Lebap welaýatyndaky şäherler}}{{Stub}} [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] eiad9w97r5pc0z3le7motd5608xbq0i 10 24921 270570 270535 2026-09-07T14:09:49Z Saamat7 32508 270570 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Ahal welaýatyndaky şäherler |title = [[Ahal welaýatyndaky şäherler]] |image = [[File:TurkmenistanAhal.png|thumb]] |listclass = hlist |group1 = [[Ahal welaýaty]] |list1 = {{Navbox |border = child |group1 = Şäherler (9) |list1 = [[Altyn asyr (şäher)|Altyn asyr]] · [[Änew]] · '''[[Arkadag (şäher)|Arkadag]]''' · [[Babadaýhan (şäher)|Babadaýhan]] · [[Bäherden]] · [[Gökdepe]] · [[Kaka]] · [[Sarahs]] · [[Tejen]] |group2 = Şäherçeler (10) |list2 = [[Aba Annaýew (şäherçe)|Aba Annaýew]] · [[Arçman]] · [[Bagtyýarlyk (Tejen etraby)|Bagtyýarlyk]] · [[Bereketli zaman]] · [[Berkarar (Ak bugdaý etraby)|Berkarar]] · [[Bokurdak (şäherçe)|Bokurdak]] · [[Duşak]] · [[Gaňňaly]] · [[Ýaşlyk (şäherçe)|Ýaşlyk]] · [[Yzgant]] }} }} o6h7ib7wjteo0pe8jrmcmoaov3fsgou 270583 270570 2026-09-07T16:25:19Z Saamat7 32508 270583 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Ahal welaýatyndaky şäherler |title = [[Ahal welaýatyndaky şäherler]] |image = [[File:TurkmenistanAhal.png|thumb]] |listclass = hlist |group1 = [[Ahal welaýaty]] |list1 = {{Navbox |border = child |group1 = Şäherler (9) |list1 = [[Altyn asyr (şäher)|Altyn asyr]] · '''[[Arkadag (şäher)|Arkadag]]''' · [[Babadaýhan (şäher)|Babadaýhan]] · [[Bäherden]] · [[Änew]] · [[Gökdepe]] · [[Kaka]] · [[Sarahs]] · [[Tejen]] |group2 = Şäherçeler (10) |list2 = [[Aba Annaýew (şäherçe)|Aba Annaýew]] · [[Arçman]] · [[Bagtyýarlyk (Tejen etraby)|Bagtyýarlyk]] · [[Bereketli zaman]] · [[Berkarar (Ak bugdaý etraby)|Berkarar]] · [[Bokurdak (şäherçe)|Bokurdak]] · [[Duşak]] · [[Gaňňaly]] · [[Yzgant]] · [[Ýaşlyk (şäherçe)|Ýaşlyk]] }} }} swo5nx5uxn88nv5elhqt334prs73aow 0 24923 270563 270523 2026-09-07T13:56:04Z Saamat7 32508 Kategoriyalar 270563 wikitext text/x-wiki == Şäherler == # [[Altyn asyr (şäher)|Altyn asyr]] # [[Änew]] # [[Arkadag (şäher)|Arkadag]] # [[Babadaýhan (şäher)|Babadaýhan]] # [[Bäherden]] # [[Gökdepe]] # [[Kaka]] # [[Sarahs]] # [[Tejen]] == Şäherçeler == # [[Aba Annaýew (şäherçe)|Aba Annaýew]] # [[Arçman]] # [[Bagtyýarlyk (Tejen etraby)|Bagtyýarlyk]] # [[Bereketli zaman]] # [[Berkarar (Ak bugdaý etraby)|Berkarar]] # [[Bokurdak (şäherçe)|Bokurdak]] # [[Duşak]] # [[Gaňňaly]] # [[Ýaşlyk (şäherçe)|Ýaşlyk]] # [[Yzgant]]{{Ahal welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Ahal welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] cq4z8ta6ggf5ktzfqhleodcj52v1k9g 270582 270563 2026-09-07T16:24:16Z Saamat7 32508 270582 wikitext text/x-wiki Ine, [[Ahal welaýaty|Ahal welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="4" |A |[[Aba Annaýew (şäherçe)|Aba Annaýew]] |şäherçe | |[[Arkadag (şäher)|Arkadag şäheri]] |- |[[Altyn asyr (şäher)|Altyn asyr]] |şäher |13,660 |[[Altyn asyr etraby|Altyn asyr]] |- |[[Arçman]] |şäherçe |6,014 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |[[Arkadag (şäher)|Arkadag]] |etrap hukukly şäher |567 | |- | rowspan="6" |B |[[Babadaýhan (şäher)|Babadaýhan]] |şäher |13,440 |[[Babadaýhan etraby|Babadaýhan]] |- |[[Bagtyýarlyk (Tejen etraby)|Bagtyýarlyk]] |şäherçe |9,804 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |[[Bereketli zaman]] |şäherçe |1,429 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |[[Berkarar (Ak bugdaý etraby)|Berkarar]] |şäherçe |2,747 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |[[Bäherden]] |şäher |37,588 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |[[Bokurdak (şäherçe)|Bokurdak]] |şäherçe |7,726 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |D |[[Duşak]] |şäherçe |8,405 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- | rowspan="2" |G |[[Gaňňaly]] |şäherçe |3,580 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |[[Gökdepe]] |şäher |33,381 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |K |[[Kaka]] |şäher |33,315 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- |S |[[Sarahs]] |şäher |16,038 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |T |[[Tejen]] |şäher |67,488 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |Y |[[Yzgant]] |şäherçe |6,547 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |Ý |[[Ýaşlyk (şäherçe)|Ýaşlyk]] |şäherçe |8,172 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |} {{Ahal welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Ahal welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] 2bw2xscxrcwfsvo0eilrsbaj5pl9ef9 270594 270582 2026-09-07T18:27:59Z Saamat7 32508 /* Sanaw */ 270594 wikitext text/x-wiki Ine, [[Ahal welaýaty|Ahal welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="4" |A |[[Aba Annaýew (şäherçe)|Aba Annaýew]] |şäherçe | |[[Arkadag (şäher)|Arkadag şäheri]] |- |[[Altyn asyr (şäher)|Altyn asyr]] |şäher |13,660 |[[Altyn asyr etraby|Altyn asyr]] |- |[[Arçman]] |şäherçe |6,014 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |[[Arkadag (şäher)|Arkadag]] |etrap hukukly şäher |567 | |- | rowspan="6" |B |[[Babadaýhan (şäher)|Babadaýhan]] |şäher |13,440 |[[Babadaýhan etraby|Babadaýhan]] |- |[[Bagtyýarlyk (Tejen etraby)|Bagtyýarlyk]] |şäherçe |9,804 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |[[Bereketli zaman]] |şäherçe |1,429 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |[[Berkarar (Ak bugdaý etraby)|Berkarar]] |şäherçe |2,747 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |[[Bäherden]] |şäher |37,588 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |[[Bokurdak (şäherçe)|Bokurdak]] |şäherçe |7,726 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |D |[[Duşak]] |şäherçe |8,405 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- | rowspan="2" |G |[[Gaňňaly]] |şäherçe |3,580 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |[[Gökdepe]] |şäher |33,381 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |K |[[Kaka]] |şäher |33,315 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- |S |[[Sarahs]] |şäher |31,269 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |T |[[Tejen]] |şäher |67,488 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |Y |[[Yzgant]] |şäherçe |6,547 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |Ý |[[Ýaşlyk (şäherçe)|Ýaşlyk]] |şäherçe |8,172 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |} {{Ahal welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Ahal welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] 78myvjzt2nsh5i30lk1elppdsnr9mum 270595 270594 2026-09-07T18:34:44Z Saamat7 32508 /* Sanaw */ 270595 wikitext text/x-wiki Ine, [[Ahal welaýaty|Ahal welaýatynyň]] şäherleriniň sanawy: == Sanaw == {| class="wikitable sortable" |+ ! !At !Görnüş !Ilat (2022) !Etrap |- | rowspan="4" |A |[[Aba Annaýew (şäherçe)|Aba Annaýew]] |şäherçe | |[[Arkadag (şäher)|Arkadag şäheri]] |- |[[Altyn asyr (şäher)|Altyn asyr]] |şäher |13,660 |[[Altyn asyr etraby|Altyn asyr]] |- |[[Arçman]] |şäherçe |6,014 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |[[Arkadag (şäher)|Arkadag]] |etrap hukukly şäher |567 | |- | rowspan="6" |B |[[Babadaýhan (şäher)|Babadaýhan]] |şäher |13,440 |[[Babadaýhan etraby|Babadaýhan]] |- |[[Bagtyýarlyk (Tejen etraby)|Bagtyýarlyk]] |şäherçe |9,804 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |[[Bereketli zaman]] |şäherçe |1,429 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |[[Berkarar (Ak bugdaý etraby)|Berkarar]] |şäherçe |2,747 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |[[Bäherden]] |şäher |37,588 |[[Bäherden etraby|Bäherden]] |- |[[Bokurdak (şäherçe)|Bokurdak]] |şäherçe |7,726 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- |D |[[Duşak]] |şäherçe |8,405 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- |Ä |[[Änew]] |şäher |28,653 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |- | rowspan="2" |G |[[Gaňňaly]] |şäherçe |3,580 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |[[Gökdepe]] |şäher |33,381 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |K |[[Kaka]] |şäher |33,315 |[[Kaka etraby|Kaka]] |- |S |[[Sarahs]] |şäher |31,269 |[[Sarahs etraby|Sarahs]] |- |T |[[Tejen]] |şäher |67,488 |[[Tejen etraby|Tejen]] |- |Y |[[Yzgant]] |şäherçe |6,547 |[[Gökdepe etraby|Gökdepe]] |- |Ý |[[Ýaşlyk (şäherçe)|Ýaşlyk]] |şäherçe |8,172 |[[Ak bugdaý etraby|Ak bugdaý]] |} {{Ahal welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Ahal welaýaty]] [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Türkmenistandaky şäherler]] ljytawkzdsm9whfuuka5z6zq2p6bass 0 24934 270602 2026-09-07T19:52:17Z Saamat7 32508 Sahypa döretdi, mazmuny: ''''Hojagala şäherçesi''', [[Türkmenistan|Türkmenistanda]] [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] bir şäherçe. Köne ady '''Oktýabrsk''' ([[Rus dili|Orsça]] : ''Октябрьск''). {{Lebap welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]]' 270602 wikitext text/x-wiki '''Hojagala şäherçesi''', [[Türkmenistan|Türkmenistanda]] [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] bir şäherçe. Köne ady '''Oktýabrsk''' ([[Rus dili|Orsça]] : ''Октябрьск''). {{Lebap welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]] 44li6mtvbi67025a4jrfjg2eqqo9cy3 0 24935 270603 2026-09-07T19:56:38Z Saamat7 32508 Sahypa döretdi, mazmuny: ''''Hojagala''', [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] [[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat etrabyndaky]] obadyr. [[Kategoriýa:Türkmenistandaky obalar]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]]' 270603 wikitext text/x-wiki '''Hojagala''', [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] [[Gyzylarbat etraby|Gyzylarbat etrabyndaky]] obadyr. [[Kategoriýa:Türkmenistandaky obalar]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] f6y0kwceo0uicxk79xwty3ed2v4t9ll 0 24936 270604 2026-09-07T19:59:52Z Saamat7 32508 Sahypa döretdi, mazmuny: ''''Hojagala''', [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] [[Magtymguly etraby|Magtymguly etrabyndaky]] obadyr. [[Kategoriýa:Türkmenistandaky obalar]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]]' 270604 wikitext text/x-wiki '''Hojagala''', [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] [[Magtymguly etraby|Magtymguly etrabyndaky]] obadyr. [[Kategoriýa:Türkmenistandaky obalar]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] c4t6kebwuc811edqyb7vde5v605j7ki 270605 270604 2026-09-07T20:03:49Z Saamat7 32508 270605 wikitext text/x-wiki '''Hojagala''', [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] [[Balkan welaýaty|Balkan welaýatynyň]] [[Magtymguly etraby|Magtymguly etrabyndaky]] obadyr. Bu oba « '''Daghojagala''' » diýlip hem atlandyrylýar. [[Kategoriýa:Türkmenistandaky obalar]] [[Kategoriýa:Balkan welaýaty]] mgvllh5fqyu1jqlelk8kzs0k24wrkin 0 24937 270609 2026-09-07T20:50:30Z Saamat7 32508 Sahypa döretdi, mazmuny: 'Jeýhun, [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] [[Lebap welaýaty|Lebap welaýatynyň]] [[Farap etraby|Farap etrabyndaky]] şäherçedir. Köne ady '''Farap-pristan''' ([[Rus dili|orsça]]: ''Фараб-Пристань''). {{Lebap welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]]' 270609 wikitext text/x-wiki Jeýhun, [[Türkmenistan|Türkmenistanyň]] [[Lebap welaýaty|Lebap welaýatynyň]] [[Farap etraby|Farap etrabyndaky]] şäherçedir. Köne ady '''Farap-pristan''' ([[Rus dili|orsça]]: ''Фараб-Пристань''). {{Lebap welaýatyndaky şäherler}} [[Kategoriýa:Türkmenistan]] [[Kategoriýa:Lebap welaýaty]] 8ztft1tky1gpphi2c4urwb289o4ugsc